# Dziennik Urzędowy L 144/2014

| | ISSN 1977-0766 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | L 144 |
| | |
| Wydanie polskie | Legislacja | Tom 5715 maja 2014 |

ISSN 1977-0766

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

L 144

Wydanie polskie

Legislacja

Tom 5715 maja 2014

---

| Spis treści | | II   Akty o charakterze nieustawodawczym | Strona |
| --- | --- | --- | --- |
| | | DECYZJE |
| | | 2014/273/UE |
| | * | Decyzja Komisji z dnia 19 września 2012 r. w sprawie środków na rzecz ELAN d.o.o. SA.26379 (C 13/10) (ex NN 17/10) wdrożonych przez Słowenię
  (notyfikowana jako dokument nr C(2012) 6345)

   (
  1
  ) | 1 |
| | | 2014/274/UE |
| | * | Decyzja Komisji z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie pomocy państwa nr SA.23420 (11/C, ex NN40/10) wdrożonej przez Belgię na rzecz SA Ducroire
  (notyfikowana jako dokument nr C(2013) 1497)

   (
  1
  ) | 29 |

Spis treści

II   Akty o charakterze nieustawodawczym

Strona

DECYZJE

2014/273/UE

*

Decyzja Komisji z dnia 19 września 2012 r. w sprawie środków na rzecz ELAN d.o.o. SA.26379 (C 13/10) (ex NN 17/10) wdrożonych przez Słowenię
  (notyfikowana jako dokument nr C(2012) 6345)

   (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2012) 6345)

1

1

2014/274/UE

*

Decyzja Komisji z dnia 20 marca 2013 r. w sprawie pomocy państwa nr SA.23420 (11/C, ex NN40/10) wdrożonej przez Belgię na rzecz SA Ducroire
  (notyfikowana jako dokument nr C(2013) 1497)

   (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 1497)

1

29

| | | III   Inne akty |
| --- | --- | --- |
| | | EUROPEJSKI OBSZAR GOSPODARCZY |
| | * | Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 244/12/COL z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Íslandsbanki (Islandia) | 70 |
| | * | Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 290/12/COL z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Landsbankinn (Islandia) | 121 |
| | * | Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 291/12/COL z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację udzielonej na rzecz Arion Bank (Islandia) | 169 |

III   Inne akty

EUROPEJSKI OBSZAR GOSPODARCZY

*

Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 244/12/COL z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Íslandsbanki (Islandia)

70

*

Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 290/12/COL z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Landsbankinn (Islandia)

121

*

Wersja ogólnodostępna decyzji Urzędu Nadzoru EFTA nr 291/12/COL z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie pomocy na restrukturyzację udzielonej na rzecz Arion Bank (Islandia)

169

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG

1

| PL | Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.
  Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną. |
| --- | --- |

PL

Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.

Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną.

---

II Akty o charakterze nieustawodawczym

DECYZJE

| 15.5.2014 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 144/1 |
| --- | --- | --- | --- |

15.5.2014

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 144/1

---

DECYZJA KOMISJI

z dnia 19 września 2012 r.

w sprawie środków na rzecz ELAN d.o.o. SA.26379 (C 13/10) (ex NN 17/10) wdrożonych przez Słowenię

(notyfikowana jako dokument nr C(2012) 6345)

(Jedynie tekst w języku słoweńskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2014/273/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanym artykułem (1),

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

| (1) | W dniu 10 lipca 2008 r. niemiecki producent nart spółka Marker Völkl International GmbH (zwana dalej „skarżącym”) złożyła skargę zawierającą zarzut, że Słowenia przyznała pomoc państwa na rzecz spółki Elan d.o.o. (zwanej dalej „Elan”; w chwili wniesienia skargi spółka ta była znana pod nazwą Skimar d.o.o.). Komisja skierowała do Słowenii szereg wezwań do udzielenia informacji, na które Słowenia odpowiedziała pismami z dnia 14 października 2008 r., 30 stycznia 2010 r. i 22 lutego 2010 r. W listopadzie 2009 r. Komisja wysłała także do skarżącego wezwanie do udzielenia informacji, na które otrzymała odpowiedź w dniu 5 marca 2010 r. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 lipca 2008 r. niemiecki producent nart spółka Marker Völkl International GmbH (zwana dalej „skarżącym”) złożyła skargę zawierającą zarzut, że Słowenia przyznała pomoc państwa na rzecz spółki Elan d.o.o. (zwanej dalej „Elan”; w chwili wniesienia skargi spółka ta była znana pod nazwą Skimar d.o.o.). Komisja skierowała do Słowenii szereg wezwań do udzielenia informacji, na które Słowenia odpowiedziała pismami z dnia 14 października 2008 r., 30 stycznia 2010 r. i 22 lutego 2010 r. W listopadzie 2009 r. Komisja wysłała także do skarżącego wezwanie do udzielenia informacji, na które otrzymała odpowiedź w dniu 5 marca 2010 r.

| (2) | Pismem z dnia 12 maja 2010 r. Komisja poinformowała Słowenię, że podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do przedmiotowej pomocy. |
| --- | --- |

(2)

Pismem z dnia 12 maja 2010 r. Komisja poinformowała Słowenię, że podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do przedmiotowej pomocy.

| (3) | Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
   (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag na temat przedmiotowych środków. Komisja nie otrzymała żadnych uwag od zainteresowanych osób trzecich. |
| --- | --- |

(3)

Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
   (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag na temat przedmiotowych środków. Komisja nie otrzymała żadnych uwag od zainteresowanych osób trzecich.

| (4) | W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania Słowenia przedstawiła dalsze informacje pismami z dnia 9, 10 i 16 czerwca 2010 r. (wraz z załącznikami z dnia 26 maja, 28 maja, 31 maja, 2 czerwca i 14 czerwca 2010 r. do tego ostatniego pisma). W dniu 16 sierpnia 2011 r. Komisja skierowała do władz słoweńskich wezwanie do udzielenia informacji, na które otrzymała odpowiedź w piśmie z dnia 10 października 2011 r. Dnia 11 października 2011 r. przekazano szereg załączników do tego pisma. W następstwie spotkania służb Komisji i przedstawicieli spółki Słowenia przedstawiła dodatkowe informacje w pismach z dnia 6 marca, 30 marca, 13 kwietnia, 16 kwietnia, 23 kwietnia, 10 maja, 15 maja i 30 maja 2012 r. |
| --- | --- |

(4)

W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania Słowenia przedstawiła dalsze informacje pismami z dnia 9, 10 i 16 czerwca 2010 r. (wraz z załącznikami z dnia 26 maja, 28 maja, 31 maja, 2 czerwca i 14 czerwca 2010 r. do tego ostatniego pisma). W dniu 16 sierpnia 2011 r. Komisja skierowała do władz słoweńskich wezwanie do udzielenia informacji, na które otrzymała odpowiedź w piśmie z dnia 10 października 2011 r. Dnia 11 października 2011 r. przekazano szereg załączników do tego pisma. W następstwie spotkania służb Komisji i przedstawicieli spółki Słowenia przedstawiła dodatkowe informacje w pismach z dnia 6 marca, 30 marca, 13 kwietnia, 16 kwietnia, 23 kwietnia, 10 maja, 15 maja i 30 maja 2012 r.

2.   OPIS ŚRODKA POMOCY

2.1.   BENEFICJENT

| (5) | Elan jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością zajmującą się produkcją sprzętu narciarskiego i statków morskich, takich jak jachty. Spółka ma siedzibę w Begunje na Gorenjskem w Słowenii, w regionie w całości kwalifikującym się do pomocy regionalnej na podstawie art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE (3). Obecnie Elan zatrudnia około 460 pracowników i posiada dwa główne segmenty działalności: segment sportów zimowych i segment morski. Spółka ma tylko jedną jednostkę zależną na terenie Słowenii, tj. Elan Inventa d.o.o. (zajmującą się sprzętem sportowym), oraz szereg przedsiębiorstw handlowych w innych państwach. |
| --- | --- |

(5)

Elan jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością zajmującą się produkcją sprzętu narciarskiego i statków morskich, takich jak jachty. Spółka ma siedzibę w Begunje na Gorenjskem w Słowenii, w regionie w całości kwalifikującym się do pomocy regionalnej na podstawie art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE (3). Obecnie Elan zatrudnia około 460 pracowników i posiada dwa główne segmenty działalności: segment sportów zimowych i segment morski. Spółka ma tylko jedną jednostkę zależną na terenie Słowenii, tj. Elan Inventa d.o.o. (zajmującą się sprzętem sportowym), oraz szereg przedsiębiorstw handlowych w innych państwach.

| (6) | Do czerwca 2010 r. oraz w momencie podjęcia środków objętych oceną spółka Elan miała odmienną strukturę organizacyjną. Obejmowała ona wówczas spółkę dominującą Elan, która posiadała udziały w następujących czterech jednostkach zależnych:






  — | Elan d.o.o. (zwanej dalej „Elan Winter sport”), obejmującej działalność spółki Elan w zakresie sportów zimowych. Spółka Elan Winter sport posiadała z kolei udziały w kilku przedsiębiorstwach handlowych, |
| --- | --- | --- |

(6)

Do czerwca 2010 r. oraz w momencie podjęcia środków objętych oceną spółka Elan miała odmienną strukturę organizacyjną. Obejmowała ona wówczas spółkę dominującą Elan, która posiadała udziały w następujących czterech jednostkach zależnych:

—

Elan d.o.o. (zwanej dalej „Elan Winter sport”), obejmującej działalność spółki Elan w zakresie sportów zimowych. Spółka Elan Winter sport posiadała z kolei udziały w kilku przedsiębiorstwach handlowych,

| — | Elan Marine d.o.o. (zwanej dalej „Elan Marine”), obejmującej działalność morską spółki Elan. Spółka Elan Marine z kolei posiadała udziały w kilku jednostkach zależnych, w tym 100 % udziałów w Elan PBO, 100 % udziałów w Elan Marine Charter oraz 100 % udziałów w Elan Yachting d.o.o., |
| --- | --- |

—

Elan Marine d.o.o. (zwanej dalej „Elan Marine”), obejmującej działalność morską spółki Elan. Spółka Elan Marine z kolei posiadała udziały w kilku jednostkach zależnych, w tym 100 % udziałów w Elan PBO, 100 % udziałów w Elan Marine Charter oraz 100 % udziałów w Elan Yachting d.o.o.,

| — | Elan Inventa d.o.o. (segment sprzętu sportowego), |
| --- | --- |

—

Elan Inventa d.o.o. (segment sprzętu sportowego),

| — | Marine Nova d.o.o. (przedsiębiorstwo niehandlowe). |
| --- | --- |

—

Marine Nova d.o.o. (przedsiębiorstwo niehandlowe).

| (7) | Spółka Elan jest własnością państwa. Obecnie 66,4 % jej udziałów należy do finansowej spółki holdingowej Posebna družba za podjetniško svetovanje, d.d. (zwanej dalej „PDP”), będącej własnością trzech funduszy państwowych. Kolejne 25 % udziałów w spółce posiada spółka finansowa Triglav Naložbe, finančna družba, d.d. (zwana dalej „Triglav Naložbe”), działająca na zlecenie zakładu ubezpieczeń należącego w większości do państwa. Pozostałe 8,6 % udziałów należy do państwowego funduszu emerytalnego Prvi pokojninski sklad (szczegółowy opis udziałowców spółki Elan można znaleźć w pkt 2.2). W momencie podjęcia środków będących przedmiotem postępowania wyjaśniającego udział większościowy w spółce Elan również posiadało państwo. Struktura udziałowców spółki Elan była jednak nieco inna (zob. także pkt 2.2). |
| --- | --- |

(7)

Spółka Elan jest własnością państwa. Obecnie 66,4 % jej udziałów należy do finansowej spółki holdingowej Posebna družba za podjetniško svetovanje, d.d. (zwanej dalej „PDP”), będącej własnością trzech funduszy państwowych. Kolejne 25 % udziałów w spółce posiada spółka finansowa Triglav Naložbe, finančna družba, d.d. (zwana dalej „Triglav Naložbe”), działająca na zlecenie zakładu ubezpieczeń należącego w większości do państwa. Pozostałe 8,6 % udziałów należy do państwowego funduszu emerytalnego Prvi pokojninski sklad (szczegółowy opis udziałowców spółki Elan można znaleźć w pkt 2.2). W momencie podjęcia środków będących przedmiotem postępowania wyjaśniającego udział większościowy w spółce Elan również posiadało państwo. Struktura udziałowców spółki Elan była jednak nieco inna (zob. także pkt 2.2).

| (8) | Jeżeli chodzi o sytuację finansową spółki Elan, po trudnym 2004 roku w latach 2005 i 2006 spółka wygenerowała zysk i odnotowała wzrost obrotu. W 2007 r. sytuacja spółki zaczęła się pogarszać, co doprowadziło do spadku obrotu i strat netto w latach 2007–2008. Bardziej szczegółową ocenę sytuacji finansowej spółki Elan przedstawiono w motywach (68)–(74). |
| --- | --- |

(8)

Jeżeli chodzi o sytuację finansową spółki Elan, po trudnym 2004 roku w latach 2005 i 2006 spółka wygenerowała zysk i odnotowała wzrost obrotu. W 2007 r. sytuacja spółki zaczęła się pogarszać, co doprowadziło do spadku obrotu i strat netto w latach 2007–2008. Bardziej szczegółową ocenę sytuacji finansowej spółki Elan przedstawiono w motywach (68)–(74).

| (9) | Obecnie Elan jest w trakcie procesu prywatyzacji. Główny udziałowiec, tj. spółka PDP, zamierza sprzedać swoje udziały w spółce i prowadzi obecnie negocjacje z potencjalnymi oferentami. |
| --- | --- |

(9)

Obecnie Elan jest w trakcie procesu prywatyzacji. Główny udziałowiec, tj. spółka PDP, zamierza sprzedać swoje udziały w spółce i prowadzi obecnie negocjacje z potencjalnymi oferentami.

2.2.   STRUKTURA UDZIAŁOWCÓW BENEFICJENTA W CHWILI OBECNEJ I W MOMENCIE PRZYZNANIA ŚRODKÓW

| (10) | W związku z faktem, że struktura własności spółki Elan, jak również tożsamość właścicieli i ich ład korporacyjny są istotne dla ustalenia, czy środki na rzecz Elan obejmują zasoby państwowe i czy można je przypisać państwu, w dalszej części zostanie przedstawiony krótki opis każdego z właścicieli, a następnie przegląd udziałów każdego z nich w spółce Elan na przestrzeni czasu. Należy zauważyć, że struktura własności spółki Elan uległa zmianie w okresie między pierwszym zastrzykiem kapitałowym w 2007 r. (środek 1) a drugim zastrzykiem kapitałowym w 2008 r. (środek 2) oraz że od tego czasu nastąpiły dalsze zmiany. Szczegółowe informacje przedstawiono poniżej (zob. motywy (19)–(22)). |
| --- | --- |

(10)

W związku z faktem, że struktura własności spółki Elan, jak również tożsamość właścicieli i ich ład korporacyjny są istotne dla ustalenia, czy środki na rzecz Elan obejmują zasoby państwowe i czy można je przypisać państwu, w dalszej części zostanie przedstawiony krótki opis każdego z właścicieli, a następnie przegląd udziałów każdego z nich w spółce Elan na przestrzeni czasu. Należy zauważyć, że struktura własności spółki Elan uległa zmianie w okresie między pierwszym zastrzykiem kapitałowym w 2007 r. (środek 1) a drugim zastrzykiem kapitałowym w 2008 r. (środek 2) oraz że od tego czasu nastąpiły dalsze zmiany. Szczegółowe informacje przedstawiono poniżej (zob. motywy (19)–(22)).

2.2.1.   Opis udziałowców spółki Elan

KAD

| (11) | Spółka Kapitalska družba pokojninskega in invalidskega zavarovanja, d.d. (zwana dalej „KAD”) jest spółką akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Słowenia. Spółka KAD zarządza państwowymi funduszami emerytalnymi i aktywami na rzecz Słowenii. Spółka ta jest także odpowiedzialna za prywatyzację aktywów państwowych. Spółka KAD podlega słoweńskiemu prawu spółek („ZGD-1”, Zakon o gospodarskih družbah). Zgodnie z tym prawem spółka KAD posiada zgromadzenie, radę nadzorczą oraz zarząd. Rząd Słowenii powołuje wszystkich 15 członków zgromadzenia (spośród których 5 reprezentuje emerytów i pracowników niepełnosprawnych, 5 reprezentuje pracodawców i osoby ubezpieczone, a 5 reprezentuje rząd Słowenii) oraz wszystkich 9 członków rady nadzorczej. Przedstawiciele rządu są zapraszani do uczestniczenia w posiedzeniach zgromadzenia. |
| --- | --- |

(11)

Spółka Kapitalska družba pokojninskega in invalidskega zavarovanja, d.d. (zwana dalej „KAD”) jest spółką akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Słowenia. Spółka KAD zarządza państwowymi funduszami emerytalnymi i aktywami na rzecz Słowenii. Spółka ta jest także odpowiedzialna za prywatyzację aktywów państwowych. Spółka KAD podlega słoweńskiemu prawu spółek („ZGD-1”, Zakon o gospodarskih družbah). Zgodnie z tym prawem spółka KAD posiada zgromadzenie, radę nadzorczą oraz zarząd. Rząd Słowenii powołuje wszystkich 15 członków zgromadzenia (spośród których 5 reprezentuje emerytów i pracowników niepełnosprawnych, 5 reprezentuje pracodawców i osoby ubezpieczone, a 5 reprezentuje rząd Słowenii) oraz wszystkich 9 członków rady nadzorczej. Przedstawiciele rządu są zapraszani do uczestniczenia w posiedzeniach zgromadzenia.

KAD-PPS

| (12) | Prvi pokojninski sklad („PPS”) jest pierwszym funduszem emerytalnym Republiki Słowenii, co oznacza, że jest on w 100 % własnością państwa. Spółka KAD zarządza tym funduszem emerytalnym, a także kontroluje udział PPS w spółce Elan (zwana dalej „KAD-PPS”). |
| --- | --- |

(12)

Prvi pokojninski sklad („PPS”) jest pierwszym funduszem emerytalnym Republiki Słowenii, co oznacza, że jest on w 100 % własnością państwa. Spółka KAD zarządza tym funduszem emerytalnym, a także kontroluje udział PPS w spółce Elan (zwana dalej „KAD-PPS”).

DSU

| (13) | Spółka Družba za svetovanje in upravljanje, d.o.o. (zwana dalej „DSU”) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością świadczącą usługi w zakresie zarządzania i doradztwa, która w całości należy do państwa. Odpowiada ona między innymi za prywatyzację aktywów państwowych. Spółka DSU posiada radę nadzorczą, w skład której wchodzi trzech członków. Dwóch członków powołuje rząd Słowenii, zaś jednego — pracownicy spółki. Do czasu powołania przedstawiciela pracowników rząd Słowenii powołuje także trzeciego członka. Rada nadzorcza powołuje dyrektora spółki, który zarządza transakcjami handlowymi DSU. |
| --- | --- |

(13)

Spółka Družba za svetovanje in upravljanje, d.o.o. (zwana dalej „DSU”) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością świadczącą usługi w zakresie zarządzania i doradztwa, która w całości należy do państwa. Odpowiada ona między innymi za prywatyzację aktywów państwowych. Spółka DSU posiada radę nadzorczą, w skład której wchodzi trzech członków. Dwóch członków powołuje rząd Słowenii, zaś jednego — pracownicy spółki. Do czasu powołania przedstawiciela pracowników rząd Słowenii powołuje także trzeciego członka. Rada nadzorcza powołuje dyrektora spółki, który zarządza transakcjami handlowymi DSU.

Zavarovalnica Triglav

| (14) | Spółka Zavarovalnica Triglav, d.d. (zwana dalej "Zavarovalnica Triglav") oferuje wszelkie rodzaje ubezpieczeń innych niż na życie, ubezpieczeń na życie, ubezpieczeń zdrowotnych i wypadkowych. 67,7 % udziałów tej spółki należy do spółek, w których z kolei udział większościowy bezpośrednio lub pośrednio posiada państwo. W momencie przyznania środków głównymi akcjonariuszami spółki Zavarovalnica Triglav byli: Zavod za pokojninsko in invalidsko zavarovanje (zwany dalej „ZIPZ”, Instytut Ubezpieczenia Emerytalnego i Inwalidzkiego), będący w 100 % własnością państwa i posiadający 34,5 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav; spółka Slovenska odškodninska družba, d.d. (zwana dalej „SOD”, słoweński zakład odszkodowań), będąca w 100 % własnością państwa i posiadająca 28,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav; spółka NLB, d.d., będąca w 50 % własnością państwa i posiadająca 3,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav oraz spółka HIT d.d., będąca w 100 % własnością państwa i posiadająca 1,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav. Żaden z pozostałych akcjonariuszy spółki Zavarovalnica Triglav nie posiadał udziału większego niż 1,8 %. |
| --- | --- |

(14)

Spółka Zavarovalnica Triglav, d.d. (zwana dalej "Zavarovalnica Triglav") oferuje wszelkie rodzaje ubezpieczeń innych niż na życie, ubezpieczeń na życie, ubezpieczeń zdrowotnych i wypadkowych. 67,7 % udziałów tej spółki należy do spółek, w których z kolei udział większościowy bezpośrednio lub pośrednio posiada państwo. W momencie przyznania środków głównymi akcjonariuszami spółki Zavarovalnica Triglav byli: Zavod za pokojninsko in invalidsko zavarovanje (zwany dalej „ZIPZ”, Instytut Ubezpieczenia Emerytalnego i Inwalidzkiego), będący w 100 % własnością państwa i posiadający 34,5 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav; spółka Slovenska odškodninska družba, d.d. (zwana dalej „SOD”, słoweński zakład odszkodowań), będąca w 100 % własnością państwa i posiadająca 28,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav; spółka NLB, d.d., będąca w 50 % własnością państwa i posiadająca 3,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav oraz spółka HIT d.d., będąca w 100 % własnością państwa i posiadająca 1,1 % akcji spółki Zavarovalnica Triglav. Żaden z pozostałych akcjonariuszy spółki Zavarovalnica Triglav nie posiadał udziału większego niż 1,8 %.

| (15) | Spółka Zavarovalnica Triglav posiada radę nadzorczą składającą się z 8 członków oraz zarząd. Pięciu członków rady nadzorczej reprezentuje interesy akcjonariuszy i wybierani są oni przez walne zgromadzenie spółki Zavarovalnica Triglav. Pozostali trzej członkowie reprezentują interesy pracowników. |
| --- | --- |

(15)

Spółka Zavarovalnica Triglav posiada radę nadzorczą składającą się z 8 członków oraz zarząd. Pięciu członków rady nadzorczej reprezentuje interesy akcjonariuszy i wybierani są oni przez walne zgromadzenie spółki Zavarovalnica Triglav. Pozostali trzej członkowie reprezentują interesy pracowników.

Triglav Naložbe

| (16) | Spółka Triglav Naložbe jest spółką finansową. W momencie dokonywania drugiego zastrzyku kapitałowego 80 % akcji Triglav Naložbe należało do spółki Zavarovalnica Triglav. W tej drugiej spółce z kolei udział większościowy posiada państwo (zob. motyw (14)). Pozostały kapitał spółki Triglav Naložbe jest bardzo rozproszony pomiędzy indywidualnych inwestorów, z których żaden nie posiada udziału większego niż 0,67 %. Spółka Triglav Naložbe posiada radę nadzorczą i zarząd. Rada nadzorcza spółki składa się z trzech członków i powoływana jest przez walne zgromadzenie spółki Triglav Naložbe. |
| --- | --- |

(16)

Spółka Triglav Naložbe jest spółką finansową. W momencie dokonywania drugiego zastrzyku kapitałowego 80 % akcji Triglav Naložbe należało do spółki Zavarovalnica Triglav. W tej drugiej spółce z kolei udział większościowy posiada państwo (zob. motyw (14)). Pozostały kapitał spółki Triglav Naložbe jest bardzo rozproszony pomiędzy indywidualnych inwestorów, z których żaden nie posiada udziału większego niż 0,67 %. Spółka Triglav Naložbe posiada radę nadzorczą i zarząd. Rada nadzorcza spółki składa się z trzech członków i powoływana jest przez walne zgromadzenie spółki Triglav Naložbe.

PDP

| (17) | PDP jest finansową spółką holdingową założoną w czerwcu 2009 r. Stanowi własność trzech państwowych funduszy, mianowicie KAD, DSU i SOD, oraz funkcjonuje jako spółka restrukturyzacyjna działająca w imieniu państwa słoweńskiego. Na mocy zawartej umowy spółka PDP może przejąć zarządzanie przedsiębiorstwami państwowymi znajdującymi się w trudnej sytuacji, wykonywać wszystkie prawa głosu, ustanowić radę nadzorczą i zarząd oraz przeprowadzać działania naprawcze na rzecz państwa (4). Spółka PDP posiada udziały w kilku słoweńskich spółkach będących uprzednio własnością funduszy parapaństwowych (5) i poszukuje inwestorów strategicznych dla niektórych z nich. |
| --- | --- |

(17)

PDP jest finansową spółką holdingową założoną w czerwcu 2009 r. Stanowi własność trzech państwowych funduszy, mianowicie KAD, DSU i SOD, oraz funkcjonuje jako spółka restrukturyzacyjna działająca w imieniu państwa słoweńskiego. Na mocy zawartej umowy spółka PDP może przejąć zarządzanie przedsiębiorstwami państwowymi znajdującymi się w trudnej sytuacji, wykonywać wszystkie prawa głosu, ustanowić radę nadzorczą i zarząd oraz przeprowadzać działania naprawcze na rzecz państwa (4). Spółka PDP posiada udziały w kilku słoweńskich spółkach będących uprzednio własnością funduszy parapaństwowych (5) i poszukuje inwestorów strategicznych dla niektórych z nich.

KD Kapital

| (18) | Spółka KD Kapital, finančna družba, d.o.o. (zwana dalej „KD Kapital”) jest spółką prowadzącą działalność w obszarze inwestycji kapitałowych. Spółka KD Kapital należy do grupy Skupina KD (6) i stanowi własność prywatną. |
| --- | --- |

(18)

Spółka KD Kapital, finančna družba, d.o.o. (zwana dalej „KD Kapital”) jest spółką prowadzącą działalność w obszarze inwestycji kapitałowych. Spółka KD Kapital należy do grupy Skupina KD (6) i stanowi własność prywatną.

2.2.2.   Udziały w spółce Elan na przestrzeni czasu

| (19) | W 2007 r., tj. w momencie przyznania pierwszego środka, następujące spółki posiadały udziały w spółce Elan: KAD (30,48 %), KAD-PPS (10,3 %), DSU (17,34 %), Triglav Naložbe (13,16 %), Zavarovalnica Triglav (11,89 %) oraz KD Kapital (16,83 %). |
| --- | --- |

(19)

W 2007 r., tj. w momencie przyznania pierwszego środka, następujące spółki posiadały udziały w spółce Elan: KAD (30,48 %), KAD-PPS (10,3 %), DSU (17,34 %), Triglav Naložbe (13,16 %), Zavarovalnica Triglav (11,89 %) oraz KD Kapital (16,83 %).

| (20) | W kwietniu 2008 r. spółka KD Kapital sprzedała swoje udziały spółce KAD. W następstwie tej transakcji oraz w momencie dokonania drugiego zastrzyku kapitałowego następujące spółki posiadały udziały w spółce Elan: KAD (47,31 %), KAD-PPS (10,3 %), DSU (17,34 %), Triglav Naložbe (13,16 %) oraz Zavarovalnica Triglav (11,89 %). |
| --- | --- |

(20)

W kwietniu 2008 r. spółka KD Kapital sprzedała swoje udziały spółce KAD. W następstwie tej transakcji oraz w momencie dokonania drugiego zastrzyku kapitałowego następujące spółki posiadały udziały w spółce Elan: KAD (47,31 %), KAD-PPS (10,3 %), DSU (17,34 %), Triglav Naložbe (13,16 %) oraz Zavarovalnica Triglav (11,89 %).

| (21) | W 2010 r. spółki KAD i DSU powierzyły swoje udziały w spółce Elan finansowej spółce holdingowej PDP. Obecnie PDP posiada 66,4 % udziałów w spółce Elan. Spółka KAD-PPS posiada 8,6 % udziałów, a Triglav Naložbe — 25 %. |
| --- | --- |

(21)

W 2010 r. spółki KAD i DSU powierzyły swoje udziały w spółce Elan finansowej spółce holdingowej PDP. Obecnie PDP posiada 66,4 % udziałów w spółce Elan. Spółka KAD-PPS posiada 8,6 % udziałów, a Triglav Naložbe — 25 %.

| (22) | Tabela 1 zawiera przegląd udziałów będących w posiadaniu poszczególnych udziałowców w momencie przyznania środków 1 i 2 oraz w maju 2012 r.:

  Tabela 1









  (w %) |
| --- | --- |
| Jednostka | Środek 1
  (styczeń 2007 r.) | Środek 2
  (sierpień 2008 r.) | Maj 2012 r. |
| PDP (należąca do KAD, DSU i SOD, które z kolei są własnością państwa) | 0 | 0 | 66,4 |
| KAD (w 100 % własność państwa) | 30,48 | 47,31 | 0 |
| KAD-PPS (w 100 % własność państwa) | 10,30 | 10,30 | 8,6 |
| DSU (w 100 % własność państwa) | 17,34 | 17,34 | 0 |
| Triglav Naložbe(będąca w 80 % własnością spółki Zavarovalnica Triglav) | 13,16 | 13,16 | 25 |
| Zavarovalnica Triglav(należąca do ZIPZ i SOD, które z kolei są własnością państwa) | 11,89 | 11,89 | 0 |
| KD Kapital (własność prywatna) | 16,83 | 0 | 0 |
| Własność państwowa razem | 83,17 | 100 | 100 |

(22)

Tabela 1 zawiera przegląd udziałów będących w posiadaniu poszczególnych udziałowców w momencie przyznania środków 1 i 2 oraz w maju 2012 r.:

Tabela 1

(w %)

Jednostka

Środek 1

(styczeń 2007 r.)

Środek 2

(sierpień 2008 r.)

Maj 2012 r.

PDP (należąca do KAD, DSU i SOD, które z kolei są własnością państwa)

0

0

66,4

KAD (w 100 % własność państwa)

30,48

47,31

0

KAD-PPS (w 100 % własność państwa)

10,30

10,30

8,6

DSU (w 100 % własność państwa)

17,34

17,34

0

Triglav Naložbe(będąca w 80 % własnością spółki Zavarovalnica Triglav)

13,16

13,16

25

Zavarovalnica Triglav(należąca do ZIPZ i SOD, które z kolei są własnością państwa)

11,89

11,89

0

KD Kapital (własność prywatna)

16,83

0

0

Własność państwowa razem

83,17

100

100

2.3.   OPIS ŚRODKÓW

2.3.1.   Zastrzyk kapitałowy w 2007 r. („środek 1”)

| (23) | W 2006 r. spółka Elan zaplanowała dla grupy ambitny program inwestycyjny, który dotyczył inwestycji w budynki, sprzęt i zarządzanie marką, w oparciu o strategiczny plan rozwoju na lata 2006–2010 (opracowany przez radę nadzorczą spółki Elan w grudniu 2005 r.). Na lata 2006–2007 zaplanowano inwestycje w kwocie 20,2 mln EUR. Aby sfinansować te inwestycje, spółka Elan zaproponowała swoim udziałowcom podwyższenie kapitału o 20,2 mln EUR. W międzyczasie w 2006 r. spółka Elan rozpoczęła zakup nowych urządzeń produkcyjnych, co także było przewidziane w strategicznym planie rozwoju. |
| --- | --- |

(23)

W 2006 r. spółka Elan zaplanowała dla grupy ambitny program inwestycyjny, który dotyczył inwestycji w budynki, sprzęt i zarządzanie marką, w oparciu o strategiczny plan rozwoju na lata 2006–2010 (opracowany przez radę nadzorczą spółki Elan w grudniu 2005 r.). Na lata 2006–2007 zaplanowano inwestycje w kwocie 20,2 mln EUR. Aby sfinansować te inwestycje, spółka Elan zaproponowała swoim udziałowcom podwyższenie kapitału o 20,2 mln EUR. W międzyczasie w 2006 r. spółka Elan rozpoczęła zakup nowych urządzeń produkcyjnych, co także było przewidziane w strategicznym planie rozwoju.

| (24) | W dniu 29 stycznia 2007 r. spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny, w którym wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan przez udziałowców kwotą 10,225 mln EUR (około połowa kwoty 20,2 mln EUR przewidzianej w strategicznym planie rozwoju na lata 2006–2010). Każdy ze udziałowców zgodził się uczestniczyć w podwyższeniu kapitału proporcjonalnie do swoich udziałów w spółce Elan. Decyzję tę podjęto na podstawie wyceny spółki przeprowadzonej przez niezależną firmę doradczą [...] (7) i szeregu innych dokumentów sporządzonych przez samą spółkę Elan, jak również przez spółkę KAD będącą udziałowcem większościowym. [...] obliczenia wartości godziwej spółki dokonano na podstawie średniej obliczeń obejmujących (w odniesieniu do każdego segmentu) (i) średnią ważoną porównanego wskaźnika cena/wartość sprzedaży (P/S) ostatnio przeprowadzonych transakcji, (ii) wskaźniki cena/zysk (P/E) odnośnych spółek w 2005 r. oraz (iii) siedmiokrotną wartość EBITDA obejmującą 25 % szacowanego potencjału w zakresie oszczędności. Od uzyskanej średniej odjęto krótkoterminowe zobowiązania finansowe spółki i połowę zidentyfikowanych inwestycji, których nie można było sfinansować z przewidywanych przepływów pieniężnych spółki. Na podstawie metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych spółka KAD opracowała wstępny szacunek wartości spółki Elan z wykorzystaniem prognoz operacyjnych przedstawionych przez spółkę Elan jej radzie nadzorczej. |
| --- | --- |

(24)

W dniu 29 stycznia 2007 r. spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny, w którym wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan przez udziałowców kwotą 10,225 mln EUR (około połowa kwoty 20,2 mln EUR przewidzianej w strategicznym planie rozwoju na lata 2006–2010). Każdy ze udziałowców zgodził się uczestniczyć w podwyższeniu kapitału proporcjonalnie do swoich udziałów w spółce Elan. Decyzję tę podjęto na podstawie wyceny spółki przeprowadzonej przez niezależną firmę doradczą [...] (7) i szeregu innych dokumentów sporządzonych przez samą spółkę Elan, jak również przez spółkę KAD będącą udziałowcem większościowym. [...] obliczenia wartości godziwej spółki dokonano na podstawie średniej obliczeń obejmujących (w odniesieniu do każdego segmentu) (i) średnią ważoną porównanego wskaźnika cena/wartość sprzedaży (P/S) ostatnio przeprowadzonych transakcji, (ii) wskaźniki cena/zysk (P/E) odnośnych spółek w 2005 r. oraz (iii) siedmiokrotną wartość EBITDA obejmującą 25 % szacowanego potencjału w zakresie oszczędności. Od uzyskanej średniej odjęto krótkoterminowe zobowiązania finansowe spółki i połowę zidentyfikowanych inwestycji, których nie można było sfinansować z przewidywanych przepływów pieniężnych spółki. Na podstawie metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych spółka KAD opracowała wstępny szacunek wartości spółki Elan z wykorzystaniem prognoz operacyjnych przedstawionych przez spółkę Elan jej radzie nadzorczej.

| (25) | Zanim tego dokonano, w maju 2006 r. spółka Elan poinformowała swoich udziałowców, że mimo iż przeznacza wszystkie wolne przepływy pieniężne na inwestycje przewidziane w strategicznym planie rozwoju na lata 2006–2010, konieczne będzie dokapitalizowanie spółki w celu zrealizowania niezbędnych inwestycji (8). Następnie w listopadzie 2006 r. spółka Elan opracowała bardziej szczegółową analizę skutków podwyższenia kapitału (9), zgodnie z którą inwestycje miały prowadzić do osiągnięcia przez segment sportów zimowych łącznego zysku netto w wysokości 15,4 mln EUR w latach 2006–2010 w porównaniu z łącznymi stratami netto w wysokości 4,8 mln EUR, jakie odnotowano by w przypadku braku podwyższenia kapitału. Podobnie łączny zysk netto segmentu morskiego za lata 2006–2010 miał być wyższy po podwyższeniu kapitału (14,9 mln EUR w stosunku do 8 mln EUR). Jednocześnie spółka KAD, będąca udziałowcem większościowym Elan, oszacowała wartość grupy na kwotę 22,8 mln EUR. Rady nadzorcze akcjonariuszy KAD, DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe zatwierdziły podwyższenie kapitału odpowiednio w grudniu 2006 r. i styczniu 2007 r. |
| --- | --- |

(25)

Zanim tego dokonano, w maju 2006 r. spółka Elan poinformowała swoich udziałowców, że mimo iż przeznacza wszystkie wolne przepływy pieniężne na inwestycje przewidziane w strategicznym planie rozwoju na lata 2006–2010, konieczne będzie dokapitalizowanie spółki w celu zrealizowania niezbędnych inwestycji (8). Następnie w listopadzie 2006 r. spółka Elan opracowała bardziej szczegółową analizę skutków podwyższenia kapitału (9), zgodnie z którą inwestycje miały prowadzić do osiągnięcia przez segment sportów zimowych łącznego zysku netto w wysokości 15,4 mln EUR w latach 2006–2010 w porównaniu z łącznymi stratami netto w wysokości 4,8 mln EUR, jakie odnotowano by w przypadku braku podwyższenia kapitału. Podobnie łączny zysk netto segmentu morskiego za lata 2006–2010 miał być wyższy po podwyższeniu kapitału (14,9 mln EUR w stosunku do 8 mln EUR). Jednocześnie spółka KAD, będąca udziałowcem większościowym Elan, oszacowała wartość grupy na kwotę 22,8 mln EUR. Rady nadzorcze akcjonariuszy KAD, DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe zatwierdziły podwyższenie kapitału odpowiednio w grudniu 2006 r. i styczniu 2007 r.

| (26) | Formalnie podwyższenie kapitału zatwierdzono na zgromadzeniu udziałowców w dniu 25 października 2007 r. Udziałowcy dokonali płatności w dniu 15 listopada 2007 r. proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. Spółka Elan otrzymała kwotę 10,225 mln EUR, z czego 5,8 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,425 mln EUR do spółki Elan Marine w formie pożyczek udziałowca. Powyższe pożyczki udziałowca zostały następnie przekształcone w kapitał własny w spółkach Elan Winter sport i Elan Marine. Jak opisano powyżej, w czerwcu 2010 r. spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan (zob. motyw (6)). |
| --- | --- |

(26)

Formalnie podwyższenie kapitału zatwierdzono na zgromadzeniu udziałowców w dniu 25 października 2007 r. Udziałowcy dokonali płatności w dniu 15 listopada 2007 r. proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. Spółka Elan otrzymała kwotę 10,225 mln EUR, z czego 5,8 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,425 mln EUR do spółki Elan Marine w formie pożyczek udziałowca. Powyższe pożyczki udziałowca zostały następnie przekształcone w kapitał własny w spółkach Elan Winter sport i Elan Marine. Jak opisano powyżej, w czerwcu 2010 r. spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan (zob. motyw (6)).

| (27) | Jedną z przyczyn przesunięcia w czasie między podpisaniem listu intencyjnego a formalną zgodą udziałowców był fakt, że spółka KD Kapital, będąca jedynym prywatnym udziałowcem spółki Elan w tym okresie, która posiadała mniejszość blokującą, zablokowała podjęcie formalnej decyzji o podwyższeniu kapitału. Powodem zablokowania podjęcia decyzji przez spółkę KD Kapital był spór między spółką KAD a spółką KD Kapital dotyczący zmian w radzie nadzorczej spółki Elan. Jak wyjaśniła Słowenia, spółka KD Kapital posiadała również 50 % udziałów w spółce Seaway Group d.o.o. będącej jednym z konkurentów spółki Elan i zamierzała umieścić przedstawiciela KD Kapital w radzie nadzorczej spółki Elan. Spółka KAD uznała to za niedopuszczalne w świetle udziału spółki KD Kapital w spółce Seaway. Aby rozwiązać tę sytuację, na początku października 2007 r. spółka KAD zaproponowała spółce KD Kapital opcję sprzedaży, pod warunkiem że spółka KD Kapital zagłosuje za przyjęciem wniosku spółki KAD dotyczącego sporu o członków rady nadzorczej. |
| --- | --- |

(27)

Jedną z przyczyn przesunięcia w czasie między podpisaniem listu intencyjnego a formalną zgodą udziałowców był fakt, że spółka KD Kapital, będąca jedynym prywatnym udziałowcem spółki Elan w tym okresie, która posiadała mniejszość blokującą, zablokowała podjęcie formalnej decyzji o podwyższeniu kapitału. Powodem zablokowania podjęcia decyzji przez spółkę KD Kapital był spór między spółką KAD a spółką KD Kapital dotyczący zmian w radzie nadzorczej spółki Elan. Jak wyjaśniła Słowenia, spółka KD Kapital posiadała również 50 % udziałów w spółce Seaway Group d.o.o. będącej jednym z konkurentów spółki Elan i zamierzała umieścić przedstawiciela KD Kapital w radzie nadzorczej spółki Elan. Spółka KAD uznała to za niedopuszczalne w świetle udziału spółki KD Kapital w spółce Seaway. Aby rozwiązać tę sytuację, na początku października 2007 r. spółka KAD zaproponowała spółce KD Kapital opcję sprzedaży, pod warunkiem że spółka KD Kapital zagłosuje za przyjęciem wniosku spółki KAD dotyczącego sporu o członków rady nadzorczej.

| (28) | W następstwie tej oferty spółka KD Kapital ostatecznie zgodziła się na podwyższenie kapitału i, jak opisano powyżej, w październiku 2007 r. udziałowcy podjęli formalną decyzję w tej sprawie. |
| --- | --- |

(28)

W następstwie tej oferty spółka KD Kapital ostatecznie zgodziła się na podwyższenie kapitału i, jak opisano powyżej, w październiku 2007 r. udziałowcy podjęli formalną decyzję w tej sprawie.

2.3.2.   Zastrzyk kapitałowy w 2008 r. („środek 2”)

| (29) | Pomimo podwyższenia kapitału w listopadzie 2007 r. niesprzyjający sezon zimowy 2007/2008 (na którym wpływ miała poprzednia "zielona" zima w sezonie 2006/2007) doprowadził do kolejnych trudności grupy. Na początku 2008 r. spółce Elan groziła niewypłacalność. |
| --- | --- |

(29)

Pomimo podwyższenia kapitału w listopadzie 2007 r. niesprzyjający sezon zimowy 2007/2008 (na którym wpływ miała poprzednia "zielona" zima w sezonie 2006/2007) doprowadził do kolejnych trudności grupy. Na początku 2008 r. spółce Elan groziła niewypłacalność.

| (30) | Kiedy na początku 2008 r. bank SKB banka d.d. odmówił dalszego finansowania spółki Elan, w marcu 2008 r. spółka KD Kapital skorzystała ze swojej opcji sprzedaży ze skutkiem od kwietnia 2008 r. Udziały posiadane przez spółkę KD Kapital nabyła spółka KAD, zwiększając tym samym swój udział w spółce Elan. Od tego czasu spółka Elan w całości stanowi własność państwa (zob. motyw (20)). |
| --- | --- |

(30)

Kiedy na początku 2008 r. bank SKB banka d.d. odmówił dalszego finansowania spółki Elan, w marcu 2008 r. spółka KD Kapital skorzystała ze swojej opcji sprzedaży ze skutkiem od kwietnia 2008 r. Udziały posiadane przez spółkę KD Kapital nabyła spółka KAD, zwiększając tym samym swój udział w spółce Elan. Od tego czasu spółka Elan w całości stanowi własność państwa (zob. motyw (20)).

| (31) | Aby zaradzić trudnej sytuacji finansowej, w kwietniu 2008 r. udziałowcy spółki Elan powołali nowy zarząd. Zarząd rozpoczął rozmowy z bankami w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie zmiany harmonogramu spłaty roszczeń banków wobec spółki Elan i tym samym uniknięcia jej upadłości. Banki były gotowe zmienić harmonogram spłaty wyłącznie pod warunkiem że udziałowcy wniosą dodatkowy kapitał do spółki. |
| --- | --- |

(31)

Aby zaradzić trudnej sytuacji finansowej, w kwietniu 2008 r. udziałowcy spółki Elan powołali nowy zarząd. Zarząd rozpoczął rozmowy z bankami w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie zmiany harmonogramu spłaty roszczeń banków wobec spółki Elan i tym samym uniknięcia jej upadłości. Banki były gotowe zmienić harmonogram spłaty wyłącznie pod warunkiem że udziałowcy wniosą dodatkowy kapitał do spółki.

| (32) | W takiej sytuacji w marcu 2008 r. spółka Elan zwróciła się do swoich udziałowców o wniesienie dodatkowego nowego kapitału. Na podstawie długoterminowego planu na rzecz Elan na lata 2008–2012, opracowanego przez spółkę Elan w czerwcu 2008 r. (zwanego dalej „długoterminowym planem na lata 2008–2012”), spółka Elan zwróciła się do swoich udziałowców o wniesienie do spółki konkretnie kwoty 25 mln EUR w okresie czerwiec/lipiec 2008 r. Udziałowcy spółki uznali długoterminowy plan na lata 2008–2012 za niewystarczający, aby móc wnieść do spółki 25 mln EUR. W rzeczywistości udziałowcy byli gotowi wnieść do spółki jedynie 10 mln EUR i uzależnili to podwyższenie kapitału od uprzedniego podpisania przez spółkę Elan i jej banki umowy w sprawie zmiany harmonogramu spłaty zadłużenia spółki Elan. Udziałowcy zwrócili się również o opracowanie uzupełniającego planu długoterminowego na rzecz spółki Elan (10). W następstwie tego wniosku spółka Elan opracowała dodatkowy plan naprawczy datowany na dzień 8 sierpnia 2008 r. (zwany dalej „planem naprawczym”). Spółka Elan nie była jednak w stanie osiągnąć porozumienia ze swoimi bankami w sprawie zmiany harmonogramu spłaty zadłużenia. Wręcz przeciwnie — jeden z wierzycieli spółki, tj. SKB banka d.d., wniósł do sądu pozew o zapłatę należności i w sierpniu 2008 r. sąd w Lublanie wydał wobec spółki Elan nakaz zapłaty niespłaconych długów. Wykonanie tego nakazu doprowadziłoby do upadłości spółki. |
| --- | --- |

(32)

W takiej sytuacji w marcu 2008 r. spółka Elan zwróciła się do swoich udziałowców o wniesienie dodatkowego nowego kapitału. Na podstawie długoterminowego planu na rzecz Elan na lata 2008–2012, opracowanego przez spółkę Elan w czerwcu 2008 r. (zwanego dalej „długoterminowym planem na lata 2008–2012”), spółka Elan zwróciła się do swoich udziałowców o wniesienie do spółki konkretnie kwoty 25 mln EUR w okresie czerwiec/lipiec 2008 r. Udziałowcy spółki uznali długoterminowy plan na lata 2008–2012 za niewystarczający, aby móc wnieść do spółki 25 mln EUR. W rzeczywistości udziałowcy byli gotowi wnieść do spółki jedynie 10 mln EUR i uzależnili to podwyższenie kapitału od uprzedniego podpisania przez spółkę Elan i jej banki umowy w sprawie zmiany harmonogramu spłaty zadłużenia spółki Elan. Udziałowcy zwrócili się również o opracowanie uzupełniającego planu długoterminowego na rzecz spółki Elan (10). W następstwie tego wniosku spółka Elan opracowała dodatkowy plan naprawczy datowany na dzień 8 sierpnia 2008 r. (zwany dalej „planem naprawczym”). Spółka Elan nie była jednak w stanie osiągnąć porozumienia ze swoimi bankami w sprawie zmiany harmonogramu spłaty zadłużenia. Wręcz przeciwnie — jeden z wierzycieli spółki, tj. SKB banka d.d., wniósł do sądu pozew o zapłatę należności i w sierpniu 2008 r. sąd w Lublanie wydał wobec spółki Elan nakaz zapłaty niespłaconych długów. Wykonanie tego nakazu doprowadziłoby do upadłości spółki.

| (33) | Wobec powyższego spółka Elan zwołała nadzwyczajne zgromadzenie udziałowców, które odbyło się dnia 28 sierpnia 2008 r. Podczas tego zgromadzenia w następstwie wniosku spółki KAD udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o dokapitalizowaniu spółki kwotą 10 mln EUR, mimo że warunek dotyczący osiągnięcia przez spółkę Elan porozumienia z bankami w sprawie zmiany harmonogramu spłaty kredytów nie został spełniony. |
| --- | --- |

(33)

Wobec powyższego spółka Elan zwołała nadzwyczajne zgromadzenie udziałowców, które odbyło się dnia 28 sierpnia 2008 r. Podczas tego zgromadzenia w następstwie wniosku spółki KAD udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o dokapitalizowaniu spółki kwotą 10 mln EUR, mimo że warunek dotyczący osiągnięcia przez spółkę Elan porozumienia z bankami w sprawie zmiany harmonogramu spłaty kredytów nie został spełniony.

| (34) | Rada nadzorcza spółki KAD zatwierdziła zastrzyk kapitałowy jeszcze przed zgromadzenie udziałowców w sierpniu 2008 r.; rada nadzorcza pozostałych udziałowców zatwierdziła decyzję o dokapitalizowanie spółki Elan kwotą 10 mln najpóźniej na początku września 2008 r. |
| --- | --- |

(34)

Rada nadzorcza spółki KAD zatwierdziła zastrzyk kapitałowy jeszcze przed zgromadzenie udziałowców w sierpniu 2008 r.; rada nadzorcza pozostałych udziałowców zatwierdziła decyzję o dokapitalizowanie spółki Elan kwotą 10 mln najpóźniej na początku września 2008 r.

| (35) | Udziałowcy dokonali płatności w dniu 8 września 2008 r. proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. Jak opisano w motywie (6), w momencie przyznania środków działalność związana ze sportami zimowymi i działalność morska spółki Elan prowadziły dwie jednostki zależne, mianowicie Elan Winter sport i Elan Marine. Spółka Elan otrzymała kwotę 10 mln EUR, z czego 5,924 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,076 mln EUR — do spółki Elan Marine. |
| --- | --- |

(35)

Udziałowcy dokonali płatności w dniu 8 września 2008 r. proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. Jak opisano w motywie (6), w momencie przyznania środków działalność związana ze sportami zimowymi i działalność morska spółki Elan prowadziły dwie jednostki zależne, mianowicie Elan Winter sport i Elan Marine. Spółka Elan otrzymała kwotę 10 mln EUR, z czego 5,924 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,076 mln EUR — do spółki Elan Marine.

Długoterminowy plan na lata 2008–2012

| (36) | W długoterminowym planie na lata 2008–2012, sporządzonym w czerwcu 2008 r. przez spółkę Elan, opisano w pierwszej kolejności sytuację gospodarczą i finansową grupy Elan. Zaproponowano szereg środków restrukturyzacyjnych na poziomie spółki Elan Winter sport (dostosowanie inwestycji w przedsiębiorstwach powiązanych, korekty zapasów i świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy) oraz na poziomie spółki Elan Marine (korekty zapasów, świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy, odpisy aktualizujące wartość form do produkcji łodzi morskich). Oprócz wymienionych środków restrukturyzacyjnych w odniesieniu do spółki Elan Winter sport przewidziano następujące działania:






  — | zwiększenie wydajności pracowników; ograniczenie siły roboczej z 340 do 230 pracowników, |
| --- | --- | --- |

(36)

W długoterminowym planie na lata 2008–2012, sporządzonym w czerwcu 2008 r. przez spółkę Elan, opisano w pierwszej kolejności sytuację gospodarczą i finansową grupy Elan. Zaproponowano szereg środków restrukturyzacyjnych na poziomie spółki Elan Winter sport (dostosowanie inwestycji w przedsiębiorstwach powiązanych, korekty zapasów i świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy) oraz na poziomie spółki Elan Marine (korekty zapasów, świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy, odpisy aktualizujące wartość form do produkcji łodzi morskich). Oprócz wymienionych środków restrukturyzacyjnych w odniesieniu do spółki Elan Winter sport przewidziano następujące działania:

—

zwiększenie wydajności pracowników; ograniczenie siły roboczej z 340 do 230 pracowników,

| — | ograniczenie liczby znaków towarowych, |
| --- | --- |

—

ograniczenie liczby znaków towarowych,

| — | udoskonalenie koszyka produktów, |
| --- | --- |

—

udoskonalenie koszyka produktów,

| — | reorganizacja administracji. |
| --- | --- |

—

reorganizacja administracji.

| (37) | W odniesieniu do spółki Elan Marine w długoterminowym planie na lata 2008–2012 przewidziano następujące działania:






  — | inwestycje w nową spółkę joint venture pod nazwą Elan Yachts, której działalność powinna obejmować sprzedaż i produkcję łodzi żaglowych, |
| --- | --- | --- |

(37)

W odniesieniu do spółki Elan Marine w długoterminowym planie na lata 2008–2012 przewidziano następujące działania:

—

inwestycje w nową spółkę joint venture pod nazwą Elan Yachts, której działalność powinna obejmować sprzedaż i produkcję łodzi żaglowych,

| — | sprzedaż programów „Power” i programów żeglarskich (Elan PBO) za kwotę [9,5–11,2] mln EUR w celu zmniejszenia długów spółki Elan Marine. |
| --- | --- |

—

sprzedaż programów „Power” i programów żeglarskich (Elan PBO) za kwotę [9,5–11,2] mln EUR w celu zmniejszenia długów spółki Elan Marine.

| (38) | W dalszej części długoterminowego planu na lata 2008–2012 przedstawiono prognozy w dla grupy i jej jednostek zależnych w oparciu o założenie, że opisane powyżej środki restrukturyzacyjne i działania zostały wdrożone. Zgodnie z tymi prognozami spółka Elan Winter sport miała przynosić zysk od 2010 r., a spółka Elan Marine — od 2011 r. W planie stwierdzono, że spółka Elan potrzebuje dodatkowego kapitału w kwocie [23–26] mln EUR, aby zapewnić płynności spółki. Wyłącznie w przypadku wniesienia takiego kapitału spółka Elan byłaby w stanie zapewnić udziałowcom odpowiedni zwrot z inwestycji. |
| --- | --- |

(38)

W dalszej części długoterminowego planu na lata 2008–2012 przedstawiono prognozy w dla grupy i jej jednostek zależnych w oparciu o założenie, że opisane powyżej środki restrukturyzacyjne i działania zostały wdrożone. Zgodnie z tymi prognozami spółka Elan Winter sport miała przynosić zysk od 2010 r., a spółka Elan Marine — od 2011 r. W planie stwierdzono, że spółka Elan potrzebuje dodatkowego kapitału w kwocie [23–26] mln EUR, aby zapewnić płynności spółki. Wyłącznie w przypadku wniesienia takiego kapitału spółka Elan byłaby w stanie zapewnić udziałowcom odpowiedni zwrot z inwestycji.

Plan naprawczy

| (39) | W planie naprawczym, opracowanym przez spółkę Elan w sierpniu 2008 r., w pierwszej kolejności przedstawiono strukturę grupy Elan oraz sytuację finansową i gospodarczą spółek Elan Winter sport i Elan Marine, w tym szczegółową analizę zobowiązań, kosztów, ale także przychodów. W dalszej części planu przeanalizowano operacje spółek Elan Winter sport i Elan Marine w okresie od stycznia do czerwca 2008 r. Ponadto plan zawierał część dotyczącą restrukturyzacji spółki. Zgodnie z planem działania zaproponowane w tej części mogły zostać zrealizowane wyłącznie pod warunkiem wniesienia nowego kapitału do spółki Elan i zmiany harmonogramu spłaty kredytów bankowych. W planie naprawczym nie określono jednak niezbędnych kwot. |
| --- | --- |

(39)

W planie naprawczym, opracowanym przez spółkę Elan w sierpniu 2008 r., w pierwszej kolejności przedstawiono strukturę grupy Elan oraz sytuację finansową i gospodarczą spółek Elan Winter sport i Elan Marine, w tym szczegółową analizę zobowiązań, kosztów, ale także przychodów. W dalszej części planu przeanalizowano operacje spółek Elan Winter sport i Elan Marine w okresie od stycznia do czerwca 2008 r. Ponadto plan zawierał część dotyczącą restrukturyzacji spółki. Zgodnie z planem działania zaproponowane w tej części mogły zostać zrealizowane wyłącznie pod warunkiem wniesienia nowego kapitału do spółki Elan i zmiany harmonogramu spłaty kredytów bankowych. W planie naprawczym nie określono jednak niezbędnych kwot.

| (40) | W planie naprawczym przewidziano następujące środki na rzecz spółki Elan Winter sport:






  — | [...] |
| --- | --- | --- |

(40)

W planie naprawczym przewidziano następujące środki na rzecz spółki Elan Winter sport:

—

[...]

| (41) | W odniesieniu do spółki Elan Marine przewidziano następujące środki:






  — | [...] |
| --- | --- | --- |

(41)

W odniesieniu do spółki Elan Marine przewidziano następujące środki:

—

[...]

| (42) | Ponadto plan naprawczy zawierał prognozy operacyjne na lata 2008–2012, z których wynikało, że spółka Elan Winter sport będzie przynosić zyski od 2010 r., a spółka Elan Marine — od 2011 r. |
| --- | --- |

(42)

Ponadto plan naprawczy zawierał prognozy operacyjne na lata 2008–2012, z których wynikało, że spółka Elan Winter sport będzie przynosić zyski od 2010 r., a spółka Elan Marine — od 2011 r.

3.   PRZYCZYNY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

| (43) | Jak opisano w motywach (2)–(3), dnia 12 maja 2010 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego („decyzja o wszczęciu postępowania”). W przedmiotowej decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wstępnie uznała, że opisywane dwa zastrzyki kapitałowe obejmowały pomoc państwa na rzecz spółek Elan Ski i Elan Marine. Komisja wyraziła wątpliwości, czy taką pomoc państwa można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Komisja rozpoczęła od zbadania, czy beneficjentami były przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(43)

Jak opisano w motywach (2)–(3), dnia 12 maja 2010 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego („decyzja o wszczęciu postępowania”). W przedmiotowej decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wstępnie uznała, że opisywane dwa zastrzyki kapitałowe obejmowały pomoc państwa na rzecz spółek Elan Ski i Elan Marine. Komisja wyraziła wątpliwości, czy taką pomoc państwa można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Komisja rozpoczęła od zbadania, czy beneficjentami były przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji.

3.1.   PRZEDSIĘBIORSTWO ZNAJDUJĄCE SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI

| (44) | W pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji określa się okoliczności, w których przedsiębiorstwo można uznać za znajdujące się w trudnej sytuacji, takie jak znaczne obniżenie kapitału. W decyzji o wszczęciu postępowania uznano, że spółki Elan Ski i Elan Marine nie spełniają kryteriów zawartych w pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Zgodnie z pkt 11 tych wytycznych przedsiębiorstwo może jednak nadal być uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji, gdy występują typowe oznaki wskazujące na trudną sytuację danego przedsiębiorstwa. W świetle coraz większych strat, spadku obrotu i trudnej sytuacji finansowej całej grupy Elan Komisja stwierdziła, że spółki Elan Ski i Elan Marine można uznać za przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji, przynajmniej w latach 2007 i 2008. |
| --- | --- |

(44)

W pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji określa się okoliczności, w których przedsiębiorstwo można uznać za znajdujące się w trudnej sytuacji, takie jak znaczne obniżenie kapitału. W decyzji o wszczęciu postępowania uznano, że spółki Elan Ski i Elan Marine nie spełniają kryteriów zawartych w pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Zgodnie z pkt 11 tych wytycznych przedsiębiorstwo może jednak nadal być uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji, gdy występują typowe oznaki wskazujące na trudną sytuację danego przedsiębiorstwa. W świetle coraz większych strat, spadku obrotu i trudnej sytuacji finansowej całej grupy Elan Komisja stwierdziła, że spółki Elan Ski i Elan Marine można uznać za przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji, przynajmniej w latach 2007 i 2008.

3.2.   ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

| (45) | Po pierwsze Komisja oceniła, czy środki pochodzą z zasobów państwowych i czy można je przypisać państwu. W świetle tego, że spółka KAD jest w 100 % własnością Słowenii, Słowenia powołuje wszystkich członków zgromadzenia i rady nadzorczej, a przedstawiciele rządu słoweńskiego uczestniczą we wszystkich posiedzeniach zgromadzenia i rady nadzorczej Komisja wstępnie stwierdziła, że środki podjęte przez spółkę KAD pochodzą z zasobów państwowych i można je przypisać państwu. Jeżeli chodzi o środki przyznane pozostałym właścicielom spółki Elan, tj. spółkom KAD-PPS, DSU, Triglav Naložbe i Triglav Insurance, Komisja uznała, że należy zweryfikować w toku formalnego postępowania wyjaśniającego, czy środki te również pochodzą z zasobów państwowych i czy można je przypisać państwu. |
| --- | --- |

(45)

Po pierwsze Komisja oceniła, czy środki pochodzą z zasobów państwowych i czy można je przypisać państwu. W świetle tego, że spółka KAD jest w 100 % własnością Słowenii, Słowenia powołuje wszystkich członków zgromadzenia i rady nadzorczej, a przedstawiciele rządu słoweńskiego uczestniczą we wszystkich posiedzeniach zgromadzenia i rady nadzorczej Komisja wstępnie stwierdziła, że środki podjęte przez spółkę KAD pochodzą z zasobów państwowych i można je przypisać państwu. Jeżeli chodzi o środki przyznane pozostałym właścicielom spółki Elan, tj. spółkom KAD-PPS, DSU, Triglav Naložbe i Triglav Insurance, Komisja uznała, że należy zweryfikować w toku formalnego postępowania wyjaśniającego, czy środki te również pochodzą z zasobów państwowych i czy można je przypisać państwu.

| (46) | Po drugie Komisja zbadała, czy środki przyniosły korzyść beneficjentom. Wyrażono wątpliwość, czy przedmiotowe środki spełniłyby kryteria testu prywatnego inwestora. W przypadku pierwszego środka tylko jeden prywatny udziałowiec spółki Elan, tj. spółka KD Kapital, nie wyraził chęci uczestnictwa. Wydawało się, że podstawą tego środka nie był plan operacyjny ani inne informacje dotyczące potencjalnego zwrotu z inwestycji w przyszłości. W momencie dokonywania zastrzyku kapitałowego wydawało się, że beneficjenci znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. W realizacji drugiego środka nie uczestniczyła żadna spółka prywatna. Wprawdzie plan długoterminowy i plan naprawczy opracowano, zanim udziałowcy podjęli decyzję o dokonaniu zastrzyku kapitałowego, istniały jednak przesłanki wskazujące, że udziałowcy spółki Elan uważają te plany za niewystarczające. W momencie przyznania drugiego środka spółki Elan Ski i Elan Marine nadal znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej. |
| --- | --- |

(46)

Po drugie Komisja zbadała, czy środki przyniosły korzyść beneficjentom. Wyrażono wątpliwość, czy przedmiotowe środki spełniłyby kryteria testu prywatnego inwestora. W przypadku pierwszego środka tylko jeden prywatny udziałowiec spółki Elan, tj. spółka KD Kapital, nie wyraził chęci uczestnictwa. Wydawało się, że podstawą tego środka nie był plan operacyjny ani inne informacje dotyczące potencjalnego zwrotu z inwestycji w przyszłości. W momencie dokonywania zastrzyku kapitałowego wydawało się, że beneficjenci znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. W realizacji drugiego środka nie uczestniczyła żadna spółka prywatna. Wprawdzie plan długoterminowy i plan naprawczy opracowano, zanim udziałowcy podjęli decyzję o dokonaniu zastrzyku kapitałowego, istniały jednak przesłanki wskazujące, że udziałowcy spółki Elan uważają te plany za niewystarczające. W momencie przyznania drugiego środka spółki Elan Ski i Elan Marine nadal znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej.

| (47) | Po trzecie Komisja stwierdziła, że przedmiotowe środki podjęte przez Słowenię mogły zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi, ponieważ państwa członkowskie istotnie prowadzą wymianę handlową w zakresie sprzętu narciarskiego i statków morskich. |
| --- | --- |

(47)

Po trzecie Komisja stwierdziła, że przedmiotowe środki podjęte przez Słowenię mogły zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi, ponieważ państwa członkowskie istotnie prowadzą wymianę handlową w zakresie sprzętu narciarskiego i statków morskich.

3.3.   ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (48) | Komisja wstępnie oceniła zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. W świetle trudnej sytuacji spółek oraz wobec braku innych silnych spółek w grupie spółki Elan Ski i Elan Marine kwalifikują się co do zasady do pomocy na ratowanie i restrukturyzację. Ponieważ przyznane środki miały formę podwyższenia kapitału, nie mogły zostać uznane za pomoc na ratowanie. Jeżeli chodzi o ich zgodność tych środków w charakterze pomocy restrukturyzacyjnej, nie było jasne, czy wszystkie warunki są spełnione. W szczególności nie było jasne, czy pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum oraz czy nie istniały przesłanki wskazujące na wkład własny i środki wyrównawcze. |
| --- | --- |

(48)

Komisja wstępnie oceniła zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. W świetle trudnej sytuacji spółek oraz wobec braku innych silnych spółek w grupie spółki Elan Ski i Elan Marine kwalifikują się co do zasady do pomocy na ratowanie i restrukturyzację. Ponieważ przyznane środki miały formę podwyższenia kapitału, nie mogły zostać uznane za pomoc na ratowanie. Jeżeli chodzi o ich zgodność tych środków w charakterze pomocy restrukturyzacyjnej, nie było jasne, czy wszystkie warunki są spełnione. W szczególności nie było jasne, czy pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum oraz czy nie istniały przesłanki wskazujące na wkład własny i środki wyrównawcze.

| (49) | Zbadano również wstępnie, czy przedmiotowe środki mogą stanowić pomoc regionalną zgodną z rynkiem wewnętrznym. Chociaż obaj beneficjenci mają siedzibę w regionie kwalifikującym się do otrzymania pomocy regionalnej na mocy art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE, nie było jasne, czy kwalifikują się oni do otrzymania takiej pomocy z uwagi na fakt, że obaj beneficjenci znajdowali się w trudnej sytuacji w momencie przyznania pomocy. |
| --- | --- |

(49)

Zbadano również wstępnie, czy przedmiotowe środki mogą stanowić pomoc regionalną zgodną z rynkiem wewnętrznym. Chociaż obaj beneficjenci mają siedzibę w regionie kwalifikującym się do otrzymania pomocy regionalnej na mocy art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE, nie było jasne, czy kwalifikują się oni do otrzymania takiej pomocy z uwagi na fakt, że obaj beneficjenci znajdowali się w trudnej sytuacji w momencie przyznania pomocy.

4.   UWAGI SŁOWENII

| (50) | Słowenia przedstawiła swoje uwagi pismami z dnia 9, 10 i 16 czerwca 2010 r. Dodatkowe informacje przesłano w dniu 10 października 2011 r. oraz pismami z dnia 6 marca, 30 marca, 13 kwietnia, 16 kwietnia, 23 kwietnia, 10 maja, 15 maja oraz 30 maja 2012 r. (zob. motyw (4)). |
| --- | --- |

(50)

Słowenia przedstawiła swoje uwagi pismami z dnia 9, 10 i 16 czerwca 2010 r. Dodatkowe informacje przesłano w dniu 10 października 2011 r. oraz pismami z dnia 6 marca, 30 marca, 13 kwietnia, 16 kwietnia, 23 kwietnia, 10 maja, 15 maja oraz 30 maja 2012 r. (zob. motyw (4)).

| (51) | Podsumowując, zdaniem Słowenii przedmiotowe środki nie obejmują pomocy państwa, ponieważ nie pochodzą z zasobów państwowych i nie można ich przypisać państwu. Nawet gdyby środki spełniały te wymogi, nie przynosiłyby korzyści beneficjentowi, ponieważ Słowenia działała w sposób zgodny z testem prywatnego inwestora. Ponadto Słowenia argumentuje, że przedmiotowe środki nie wywarły wpływu na wymianę handlową ani nie zakłóciły konkurencji, ponieważ — zdaniem Słowenii — rynek dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi jest w znacznej mierze skonsolidowany i wykazuje tendencję do dalszej konsolidacji, a spółka Elan była jedynie słabym konkurentem dla znacznie większych graczy na rynku. |
| --- | --- |

(51)

Podsumowując, zdaniem Słowenii przedmiotowe środki nie obejmują pomocy państwa, ponieważ nie pochodzą z zasobów państwowych i nie można ich przypisać państwu. Nawet gdyby środki spełniały te wymogi, nie przynosiłyby korzyści beneficjentowi, ponieważ Słowenia działała w sposób zgodny z testem prywatnego inwestora. Ponadto Słowenia argumentuje, że przedmiotowe środki nie wywarły wpływu na wymianę handlową ani nie zakłóciły konkurencji, ponieważ — zdaniem Słowenii — rynek dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi jest w znacznej mierze skonsolidowany i wykazuje tendencję do dalszej konsolidacji, a spółka Elan była jedynie słabym konkurentem dla znacznie większych graczy na rynku.

| (52) | Słowenia nie przedstawia żadnych argumentów w odniesieniu do potencjalnej zgodności środka 1 z rynkiem wewnętrznym, w sytuacji gdyby ten środek obejmował pomoc państwa. Zdaniem Słowenii środek 2 można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(52)

Słowenia nie przedstawia żadnych argumentów w odniesieniu do potencjalnej zgodności środka 1 z rynkiem wewnętrznym, w sytuacji gdyby ten środek obejmował pomoc państwa. Zdaniem Słowenii środek 2 można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji.

4.1.   ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

4.1.1.   Zasoby państwowe i możliwość przypisania środka państwu

| (53) | Słowenia twierdzi, że nie miała żadnego wpływu na podwyższenie kapitału zakładowego spółki Elan. |
| --- | --- |

(53)

Słowenia twierdzi, że nie miała żadnego wpływu na podwyższenie kapitału zakładowego spółki Elan.

| (54) | Słowenia zwraca uwagę na fakt, że aby środki mogły zostać uznane za pomoc państwa, muszą zostać przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych oraz musi istnieć możliwość przypisania ich państwu. Słowenia zgadza się, że jeżeli państwo członkowskie wywiera dominujący wpływ na przedsiębiorstwo, warunek dotyczący „zasobów państwowych” jest spełniony. Nie można jednak automatycznie zakładać, że jeżeli państwo członkowskie jest w stanie wywierać dominujący wpływ na przedsiębiorstwo, to faktycznie wywierało ono taki wpływ w danym przypadku. W tym kontekście Słowenia odnosi się do wyroku w sprawie Stardust Marine (11), w którym przedstawiono zbiór wskaźników pozwalających określić, czy państwo faktycznie wywierało taki wpływ w danym przypadku. Wskaźniki te obejmują włączenie w struktury administracji publicznej, rodzaj działalności przedsiębiorstwa i jej wykonywanie na rynku w warunkach normalnej konkurencji z podmiotami prywatnymi, status prawny przedsiębiorstwa oraz intensywność nadzoru sprawowanego przez organy publiczne w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem. Słowenia wskazuje, że należy przypisać odpowiednią wagę kwestii, czy dane przedsiębiorstwo utworzono na podstawie prawa prywatnego. |
| --- | --- |

(54)

Słowenia zwraca uwagę na fakt, że aby środki mogły zostać uznane za pomoc państwa, muszą zostać przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych oraz musi istnieć możliwość przypisania ich państwu. Słowenia zgadza się, że jeżeli państwo członkowskie wywiera dominujący wpływ na przedsiębiorstwo, warunek dotyczący „zasobów państwowych” jest spełniony. Nie można jednak automatycznie zakładać, że jeżeli państwo członkowskie jest w stanie wywierać dominujący wpływ na przedsiębiorstwo, to faktycznie wywierało ono taki wpływ w danym przypadku. W tym kontekście Słowenia odnosi się do wyroku w sprawie Stardust Marine (11), w którym przedstawiono zbiór wskaźników pozwalających określić, czy państwo faktycznie wywierało taki wpływ w danym przypadku. Wskaźniki te obejmują włączenie w struktury administracji publicznej, rodzaj działalności przedsiębiorstwa i jej wykonywanie na rynku w warunkach normalnej konkurencji z podmiotami prywatnymi, status prawny przedsiębiorstwa oraz intensywność nadzoru sprawowanego przez organy publiczne w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem. Słowenia wskazuje, że należy przypisać odpowiednią wagę kwestii, czy dane przedsiębiorstwo utworzono na podstawie prawa prywatnego.

| (55) | W tym kontekście Słowenia przedstawia opisane poniżej argumenty w odniesieniu do każdej jednostki uczestniczącej w zastrzykach kapitałowych. |
| --- | --- |

(55)

W tym kontekście Słowenia przedstawia opisane poniżej argumenty w odniesieniu do każdej jednostki uczestniczącej w zastrzykach kapitałowych.

| (56) | Spółka KAD jest podmiotem prawa prywatnego, który prowadzi działalność na rynku w warunkach konkurencji. Mimo że spółka KAD jest kontrolowana przez państwo, nie można wyłącznie na tej podstawie stwierdzić, że przypadki dokapitalizowania będące przedmiotem oceny można przypisać państwu. Nie wykazano udziału państwa w dokapitalizowaniu z następujących względów: działalność spółki KAD podlega słoweńskiemu prawu spółek („ZGD-1, Zakon o gospodarskih družbah”); zbywanie aktywów spółki nie jest ograniczone przepisami prawa; spółka KAD jest finansowana wyłącznie z dywidend, odsetek i innych przychodów z inwestycji i działalności operacyjnej; oraz decyzję o dokapitalizowaniu spółki Elan podjęła rada nadzorcza, która posiada niezależność decyzyjną. Wprawdzie państwo powierzyło spółce KAD zarządzanie funduszami emerytalnymi i przeprowadzenie prywatyzacji spółek, interes publiczny związany z tymi zadaniami nie może mieć jednak wpływu na środki podjęte przez spółkę KAD w sposób, który pozwalałby na przypisanie tych działań państwu. |
| --- | --- |

(56)

Spółka KAD jest podmiotem prawa prywatnego, który prowadzi działalność na rynku w warunkach konkurencji. Mimo że spółka KAD jest kontrolowana przez państwo, nie można wyłącznie na tej podstawie stwierdzić, że przypadki dokapitalizowania będące przedmiotem oceny można przypisać państwu. Nie wykazano udziału państwa w dokapitalizowaniu z następujących względów: działalność spółki KAD podlega słoweńskiemu prawu spółek („ZGD-1, Zakon o gospodarskih družbah”); zbywanie aktywów spółki nie jest ograniczone przepisami prawa; spółka KAD jest finansowana wyłącznie z dywidend, odsetek i innych przychodów z inwestycji i działalności operacyjnej; oraz decyzję o dokapitalizowaniu spółki Elan podjęła rada nadzorcza, która posiada niezależność decyzyjną. Wprawdzie państwo powierzyło spółce KAD zarządzanie funduszami emerytalnymi i przeprowadzenie prywatyzacji spółek, interes publiczny związany z tymi zadaniami nie może mieć jednak wpływu na środki podjęte przez spółkę KAD w sposób, który pozwalałby na przypisanie tych działań państwu.

| (57) | Spółka DSU stanowi bezpośrednią własność państwa, ale nie jest finansowana przez państwo i jej celem jest maksymalizacja wartości jej inwestycji. Wprawdzie państwo powierzyło spółce DSU zarządzanie funduszami emerytalnymi i przeprowadzenie prywatyzacji spółek, interes publiczny związany z tymi zadaniami nie może mieć jednak wpływu na środki podjęte przez spółkę DSU w sposób, który pozwalałby na przypisanie tych działań państwu. |
| --- | --- |

(57)

Spółka DSU stanowi bezpośrednią własność państwa, ale nie jest finansowana przez państwo i jej celem jest maksymalizacja wartości jej inwestycji. Wprawdzie państwo powierzyło spółce DSU zarządzanie funduszami emerytalnymi i przeprowadzenie prywatyzacji spółek, interes publiczny związany z tymi zadaniami nie może mieć jednak wpływu na środki podjęte przez spółkę DSU w sposób, który pozwalałby na przypisanie tych działań państwu.

| (58) | Spółka Zavarovalnica Triglav jest jedynie pośrednią własnością państwa i prowadzi wyłącznie działalność rynkową. Państwo nie wywiera żadnego bezpośredniego wpływu na działalność tej spółki. Wprawdzie członkowie rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav wybierani są przez jej akcjonariuszy, są oni jednak wybierani jako osoby prywatne i żadna z tych osób nie zajmowała żadnego stanowiska w rządzie słoweńskim ani w słoweńskiej administracji. |
| --- | --- |

(58)

Spółka Zavarovalnica Triglav jest jedynie pośrednią własnością państwa i prowadzi wyłącznie działalność rynkową. Państwo nie wywiera żadnego bezpośredniego wpływu na działalność tej spółki. Wprawdzie członkowie rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav wybierani są przez jej akcjonariuszy, są oni jednak wybierani jako osoby prywatne i żadna z tych osób nie zajmowała żadnego stanowiska w rządzie słoweńskim ani w słoweńskiej administracji.

| (59) | Spółka Triglav Naložbe stanowi pośrednią własność państwa poprzez spółkę Zavarovalnica Triglav. Jej celem jest generowanie zysków. Państwo nie wywiera żadnego bezpośredniego wpływu na działalność spółki Triglav Naložbe, a w skład jej rady nadzorczej wchodzą niezależne osoby prywatne. Ponadto spółka Triglav Naložbe sfinansowała dokapitalizowanie poprzez udzielenie kredytu komercyjnego. |
| --- | --- |

(59)

Spółka Triglav Naložbe stanowi pośrednią własność państwa poprzez spółkę Zavarovalnica Triglav. Jej celem jest generowanie zysków. Państwo nie wywiera żadnego bezpośredniego wpływu na działalność spółki Triglav Naložbe, a w skład jej rady nadzorczej wchodzą niezależne osoby prywatne. Ponadto spółka Triglav Naložbe sfinansowała dokapitalizowanie poprzez udzielenie kredytu komercyjnego.

4.1.2.   Istnienie korzyści

Środek 1

| (60) | Według Słowenii środek 1 nie przyniósł korzyści spółce Elan z poniższych względów. W grudniu 2005 r. spółka Elan przyjęła strategiczny plan rozwoju na lata 2006–2010 zawierający szczegółowe plany rozwoju dla jednostek zależnych spółki Elan w tym okresie. W planie rozwoju na lata 2006–2010 przewidziano inwestycje zarówno w segmencie sportów zimowych, jak i w segmencie morskim spółki. Celem zrealizowania tych inwestycji w maju 2006 r. spółka Elan zaproponowała swoim udziałowcom podwyższenie kapitału spółki Elan w latach 2006–2009 o 20,2 mln EUR. Udziałowcy dokonali skrupulatnej oceny tej propozycji i spółka Elan przedstawiła im dokumenty wyraźnie wskazujące, że takie podwyższenie kapitału będzie dla udziałowców opłacalne. W listopadzie 2006 r. spółka KAD, która ma większościowy udział w spółce Elan, dokonała własnej oceny proponowanego podwyższenia kapitału, uznając takie podwyższenie kapitału za dobrą inwestycję. Spółka Triglav Naložbe również dokonała przeglądu prognoz spółki Elan i na tej podstawie wyraziła zgodę na dokonanie zastrzyku kapitałowego. Ponadto udziałowcy spółki Elan zażądali niezależnej wyceny grupy, do przeprowadzenia której wybrano [...] (zob. motyw (24)). Z wyceny tej wynikało, że inwestycje są konieczne i że w każdym przypadku zainwestowane środki będzie można odzyskać, sprzedając udziały wycenione według wartości godziwej partnerowi strategicznemu. |
| --- | --- |

(60)

Według Słowenii środek 1 nie przyniósł korzyści spółce Elan z poniższych względów. W grudniu 2005 r. spółka Elan przyjęła strategiczny plan rozwoju na lata 2006–2010 zawierający szczegółowe plany rozwoju dla jednostek zależnych spółki Elan w tym okresie. W planie rozwoju na lata 2006–2010 przewidziano inwestycje zarówno w segmencie sportów zimowych, jak i w segmencie morskim spółki. Celem zrealizowania tych inwestycji w maju 2006 r. spółka Elan zaproponowała swoim udziałowcom podwyższenie kapitału spółki Elan w latach 2006–2009 o 20,2 mln EUR. Udziałowcy dokonali skrupulatnej oceny tej propozycji i spółka Elan przedstawiła im dokumenty wyraźnie wskazujące, że takie podwyższenie kapitału będzie dla udziałowców opłacalne. W listopadzie 2006 r. spółka KAD, która ma większościowy udział w spółce Elan, dokonała własnej oceny proponowanego podwyższenia kapitału, uznając takie podwyższenie kapitału za dobrą inwestycję. Spółka Triglav Naložbe również dokonała przeglądu prognoz spółki Elan i na tej podstawie wyraziła zgodę na dokonanie zastrzyku kapitałowego. Ponadto udziałowcy spółki Elan zażądali niezależnej wyceny grupy, do przeprowadzenia której wybrano [...] (zob. motyw (24)). Z wyceny tej wynikało, że inwestycje są konieczne i że w każdym przypadku zainwestowane środki będzie można odzyskać, sprzedając udziały wycenione według wartości godziwej partnerowi strategicznemu.

| (61) | Na podstawie powyższych względów w styczniu 2007 r. spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny, w którym wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan przez udziałowców kwotą 10,225 mln EUR. Również spółka KD Kapital, będąca jedynym prywatnym udziałowcem spółki Elan, podpisała list intencyjny, nie stawiając żadnych warunków. Słowenia twierdzi, że udziałowcy podjęli tę decyzję w celu otrzymania rozsądnego zwrotu z zainwestowanego kapitału i że w związku z tym działali oni zgodnie z testem prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(61)

Na podstawie powyższych względów w styczniu 2007 r. spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny, w którym wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan przez udziałowców kwotą 10,225 mln EUR. Również spółka KD Kapital, będąca jedynym prywatnym udziałowcem spółki Elan, podpisała list intencyjny, nie stawiając żadnych warunków. Słowenia twierdzi, że udziałowcy podjęli tę decyzję w celu otrzymania rozsądnego zwrotu z zainwestowanego kapitału i że w związku z tym działali oni zgodnie z testem prywatnego inwestora.

| (62) | W odniesieniu do faktu, że zgromadzenie udziałowców formalnie wyraziło zgodę na wniesienie kapitału do spółki dopiero w październiku 2007 r., Słowenia wyjaśnia, że opóźnienie było spowodowane sporem między spółką KD Kapital, będącą udziałowcem mniejszościowym spółki Elan, a spółką KAD, będącą udziałowcem większościowym. Spółka KD Kapital posiadała 50 % udziałów w spółce Seaway group d.o.o. będącej jednym z konkurentów spółki Elan. Spółka KD Kapital zamierzała umieścić osobę reprezentującą jej interesy w radzie nadzorczej spółki Elan, na co pozostali udziałowcy nie chcieli wyrazić zgody w związku z posiadaniem przez spółkę KD Kapital udziałów w spółce konkurencyjnej. Spór rozwiązano wówczas, gdy spółka KAD zaproponowała spółce KD Kapital opcję sprzedaży. W następstwie rozwiązania tego sporu wszyscy udziałowcy spółki Elan, w tym także spółka KD Kapital, formalnie wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan kwotą 10,225 mln EUR. |
| --- | --- |

(62)

W odniesieniu do faktu, że zgromadzenie udziałowców formalnie wyraziło zgodę na wniesienie kapitału do spółki dopiero w październiku 2007 r., Słowenia wyjaśnia, że opóźnienie było spowodowane sporem między spółką KD Kapital, będącą udziałowcem mniejszościowym spółki Elan, a spółką KAD, będącą udziałowcem większościowym. Spółka KD Kapital posiadała 50 % udziałów w spółce Seaway group d.o.o. będącej jednym z konkurentów spółki Elan. Spółka KD Kapital zamierzała umieścić osobę reprezentującą jej interesy w radzie nadzorczej spółki Elan, na co pozostali udziałowcy nie chcieli wyrazić zgody w związku z posiadaniem przez spółkę KD Kapital udziałów w spółce konkurencyjnej. Spór rozwiązano wówczas, gdy spółka KAD zaproponowała spółce KD Kapital opcję sprzedaży. W następstwie rozwiązania tego sporu wszyscy udziałowcy spółki Elan, w tym także spółka KD Kapital, formalnie wyrazili zgodę na dokapitalizowanie spółki Elan kwotą 10,225 mln EUR.

Środek 2

| (63) | Zdaniem Słowenii na początku 2008 r. spółce Elan groziła niewypłacalność. Rada nadzorcza i udziałowcy zareagowali natychmiast i powołali nowych członków zarządu spółki Elan, którzy rozpoczęli negocjacje z bankami spółki Elan w sprawie zmiany harmonogramu spłaty długów. Banki zażądały jednak dodatkowego zastrzyku kapitałowego dla spółki ze strony udziałowców. W tej sytuacji w maju 2008 r. spółka Elan, przy wsparciu zewnętrznego doradcy, przygotowała strategię poprawy wyników (ang. turnaround); w czerwcu 2008 r. spółka Elan opracowała długoterminowy plan na lata 2008–2012 i w sierpniu 2008 r. zarząd Elan przyjął plan naprawczy. W dniu 11 lipca 2008 r. udziałowcy wyrazili zgodę na podwyższenie kapitału, pod warunkiem banki najpierw wyrażą zgodę na zmianę harmonogramu spłaty długów w świetle wspomnianych dokumentów. Ponadto Słowenia twierdzi, że udziałowcy wzięli pod uwagę wartość spółki ustaloną w wycenie kapitału własnego przeprowadzonej przez niezależną firmę audytorską (12). Zgodnie z tą wyceną wartość rynkowa spółki Elan na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosiła 38 059 000 EUR. Ponadto udziałowcy wzięli pod uwagę wstępny szacunek wartości spółki Elan datowany na dzień 1 lipca 2008 r. W dniu 28 sierpnia 2008 r. udziałowcy ostatecznie podjęli decyzję o wniesieniu kapitału do spółki bez wcześniejszej zgody banków na zmianę harmonogramu spłaty długów. Słowenia twierdzi, że w przeciwnym razie udziałowcy mogli stracić wszystkie środki zainwestowane w spółkę Elan. W świetle powyższego Słowenia twierdzi, że udziałowcy spółki Elan działali zgodnie z testem prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(63)

Zdaniem Słowenii na początku 2008 r. spółce Elan groziła niewypłacalność. Rada nadzorcza i udziałowcy zareagowali natychmiast i powołali nowych członków zarządu spółki Elan, którzy rozpoczęli negocjacje z bankami spółki Elan w sprawie zmiany harmonogramu spłaty długów. Banki zażądały jednak dodatkowego zastrzyku kapitałowego dla spółki ze strony udziałowców. W tej sytuacji w maju 2008 r. spółka Elan, przy wsparciu zewnętrznego doradcy, przygotowała strategię poprawy wyników (ang. turnaround); w czerwcu 2008 r. spółka Elan opracowała długoterminowy plan na lata 2008–2012 i w sierpniu 2008 r. zarząd Elan przyjął plan naprawczy. W dniu 11 lipca 2008 r. udziałowcy wyrazili zgodę na podwyższenie kapitału, pod warunkiem banki najpierw wyrażą zgodę na zmianę harmonogramu spłaty długów w świetle wspomnianych dokumentów. Ponadto Słowenia twierdzi, że udziałowcy wzięli pod uwagę wartość spółki ustaloną w wycenie kapitału własnego przeprowadzonej przez niezależną firmę audytorską (12). Zgodnie z tą wyceną wartość rynkowa spółki Elan na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosiła 38 059 000 EUR. Ponadto udziałowcy wzięli pod uwagę wstępny szacunek wartości spółki Elan datowany na dzień 1 lipca 2008 r. W dniu 28 sierpnia 2008 r. udziałowcy ostatecznie podjęli decyzję o wniesieniu kapitału do spółki bez wcześniejszej zgody banków na zmianę harmonogramu spłaty długów. Słowenia twierdzi, że w przeciwnym razie udziałowcy mogli stracić wszystkie środki zainwestowane w spółkę Elan. W świetle powyższego Słowenia twierdzi, że udziałowcy spółki Elan działali zgodnie z testem prywatnego inwestora.

4.1.3.   Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową

| (64) | Według Słowenii przedmiotowe środki nie mogły zakłócać konkurencji ani nie miały wpływu na wymianę handlową. Po pierwsze w momencie, w którym przyznano środek w postaci zastrzyków kapitałowych, spółka Elan była słabym konkurentem dla znacznie większych graczy na rynku sprzętu narciarskiego. Po drugie konkurenci spółki Elan także potrzebowali podjęcia działań przez ich prywatnych udziałowców, aby odzyskać straty poniesione w latach 2007–2008. |
| --- | --- |

(64)

Według Słowenii przedmiotowe środki nie mogły zakłócać konkurencji ani nie miały wpływu na wymianę handlową. Po pierwsze w momencie, w którym przyznano środek w postaci zastrzyków kapitałowych, spółka Elan była słabym konkurentem dla znacznie większych graczy na rynku sprzętu narciarskiego. Po drugie konkurenci spółki Elan także potrzebowali podjęcia działań przez ich prywatnych udziałowców, aby odzyskać straty poniesione w latach 2007–2008.

4.2.   ZGODNOŚĆ Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (65) | Słowenia przedstawia argumenty dotyczące zgodności wyłącznie w odniesieniu do środka 2. Słowenia twierdzi, że środek ten jest zgodny z rynkiem wewnętrznym na mocy wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, ponieważ spółka Elan opracowała wykonalny plan restrukturyzacji obejmujący usprawnienia w ramach grupy wynikające przede wszystkim ze środków wewnętrznych. |
| --- | --- |

(65)

Słowenia przedstawia argumenty dotyczące zgodności wyłącznie w odniesieniu do środka 2. Słowenia twierdzi, że środek ten jest zgodny z rynkiem wewnętrznym na mocy wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, ponieważ spółka Elan opracowała wykonalny plan restrukturyzacji obejmujący usprawnienia w ramach grupy wynikające przede wszystkim ze środków wewnętrznych.

| (66) | Słowenia istotnie twierdzi, że po dokonaniu zastrzyku kapitałowego w 2008 r. spółka Elan w sposób prawidłowy realizowała swoje plany oraz zdołała uzyskać zmianę harmonogramu spłat kredytów krótkoterminowych. W styczniu 2009 r. przyjęto plany zwolnień i w październiku 2009 r. spółka Elan sprzedała swoje jednostki zależne, tj. spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. W kwietniu 2010 r. sprzedano spółkę Elan Brod d.o.o. z siedzibą w Obrovac w Chorwacji. Zyski z tych sprzedaży wyniosły ogółem [3,1-3,6] mln EUR. W maju 2010 r. spółka Elan zdołała uzyskać nowe źródło finansowania, podpisując z bankami umowę kredytu długoterminowego o wartości [21,5–25,5] mln EUR. Nowy kredyt wykorzystano na spłatę wcześniejszych kredytów. Wreszcie dnia 1 czerwca 2010 r. spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan. Słowenia utrzymywała również, że zakończenie działalności spółki joint venture z Dal Bello Sports zajmującej się dystrybucją nart w Ameryce Północnej wywarło skutek kompensujący. [...] strony wyraziły zgodę w dniu 14 grudnia 2009 r. na rozwiązanie umowy joint venture. Z dniem 1 stycznia 2010 r. rozwiązano porozumienie w sprawie dystrybucji do Kanady, a następnie z dniem 1 stycznia 2011 r. rozwiązano porozumienie w sprawie dystrybucji do Stanów Zjednoczonych. |
| --- | --- |

(66)

Słowenia istotnie twierdzi, że po dokonaniu zastrzyku kapitałowego w 2008 r. spółka Elan w sposób prawidłowy realizowała swoje plany oraz zdołała uzyskać zmianę harmonogramu spłat kredytów krótkoterminowych. W styczniu 2009 r. przyjęto plany zwolnień i w październiku 2009 r. spółka Elan sprzedała swoje jednostki zależne, tj. spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. W kwietniu 2010 r. sprzedano spółkę Elan Brod d.o.o. z siedzibą w Obrovac w Chorwacji. Zyski z tych sprzedaży wyniosły ogółem [3,1-3,6] mln EUR. W maju 2010 r. spółka Elan zdołała uzyskać nowe źródło finansowania, podpisując z bankami umowę kredytu długoterminowego o wartości [21,5–25,5] mln EUR. Nowy kredyt wykorzystano na spłatę wcześniejszych kredytów. Wreszcie dnia 1 czerwca 2010 r. spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan. Słowenia utrzymywała również, że zakończenie działalności spółki joint venture z Dal Bello Sports zajmującej się dystrybucją nart w Ameryce Północnej wywarło skutek kompensujący. [...] strony wyraziły zgodę w dniu 14 grudnia 2009 r. na rozwiązanie umowy joint venture. Z dniem 1 stycznia 2010 r. rozwiązano porozumienie w sprawie dystrybucji do Kanady, a następnie z dniem 1 stycznia 2011 r. rozwiązano porozumienie w sprawie dystrybucji do Stanów Zjednoczonych.

5.   OCENA

| (67) | Komisja sprawdza, czy beneficjent otrzymał pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (zob. pkt 5.2 poniżej), a jeżeli tak, to czy pomoc taka może być zgodna z rynkiem wewnętrznym (zob. pkt 5.3 poniżej).W tym celu konieczne jest ustalenie, od kiedy należy uznawać potencjalnego beneficjenta za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji (zob. pkt 5.1 poniżej). |
| --- | --- |

(67)

Komisja sprawdza, czy beneficjent otrzymał pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (zob. pkt 5.2 poniżej), a jeżeli tak, to czy pomoc taka może być zgodna z rynkiem wewnętrznym (zob. pkt 5.3 poniżej).W tym celu konieczne jest ustalenie, od kiedy należy uznawać potencjalnego beneficjenta za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji (zob. pkt 5.1 poniżej).

5.1.   PRZEDSIĘBIORSTWO ZNAJDUJĄCE SIĘ W TRUDNEJ SYTUACJI

| (68) | Zgodnie z pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, jeżeli ponad połowa jego kapitału została utracona w okresie poprzedzających 12 miesięcy lub jeżeli spełnia ono kryteria w zakresie podlegania zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością na mocy prawa krajowego. Jak również stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, ani jednostki zależne, ani grupa jako całość nie spełniły w 2007 r. wymagań określonych w pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(68)

Zgodnie z pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, jeżeli ponad połowa jego kapitału została utracona w okresie poprzedzających 12 miesięcy lub jeżeli spełnia ono kryteria w zakresie podlegania zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością na mocy prawa krajowego. Jak również stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, ani jednostki zależne, ani grupa jako całość nie spełniły w 2007 r. wymagań określonych w pkt 10 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji.

| (69) | Zgodnie z pkt 11 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstwo może nadal być uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji, w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto. |
| --- | --- |

(69)

Zgodnie z pkt 11 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstwo może nadal być uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji, w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto.

| (70) | W tym kontekście należy pamiętać, że w latach 2003–2006 obrót grupy zwiększył się z 109,2 mln EUR do 122,4 mln EUR. Ponadto, z wyjątkiem roku 2004 r., grupa Elan odnotowała w tym okresie zyski netto. Sytuacja finansowa spółki Elan zaczęła się pogarszać w 2007 r. Obrót grupy zmniejszył się w 2007 r. o 5 mln EUR do 117,5 mln EUR, a w 2008 r. spadł do 100 mln EUR. Jednocześnie w 2007 r. wynik grupy Elan spadł do wartości ujemnych z 0,6 mln EUR w 2006 r. do – 8,4 mln EUR w 2007 r. i – 12,7 mln EUR w 2008 r.

  Tabela 2


  Kluczowe wskaźniki finansowe dla grupy Elan












  Dane liczbowe w tys. EUR | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Obrót netto | 109 165 | 103 262 | 109 216 | 122 404 | 117 455 | 99 995 |
| Koszty operacyjne | 114 280 | 108 310 | 113 244 | 127 689 | 132 919 | 117 197 |
| Zysk netto/straty netto | 3 480 | – 9 430 | 3 996 | 596 | – 8 432 | – 12 695 |

(70)

W tym kontekście należy pamiętać, że w latach 2003–2006 obrót grupy zwiększył się z 109,2 mln EUR do 122,4 mln EUR. Ponadto, z wyjątkiem roku 2004 r., grupa Elan odnotowała w tym okresie zyski netto. Sytuacja finansowa spółki Elan zaczęła się pogarszać w 2007 r. Obrót grupy zmniejszył się w 2007 r. o 5 mln EUR do 117,5 mln EUR, a w 2008 r. spadł do 100 mln EUR. Jednocześnie w 2007 r. wynik grupy Elan spadł do wartości ujemnych z 0,6 mln EUR w 2006 r. do – 8,4 mln EUR w 2007 r. i – 12,7 mln EUR w 2008 r.

Tabela 2

Kluczowe wskaźniki finansowe dla grupy Elan

Dane liczbowe w tys. EUR

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Obrót netto

109 165

103 262

109 216

122 404

117 455

99 995

Koszty operacyjne

114 280

108 310

113 244

127 689

132 919

117 197

Zysk netto/straty netto

3 480

– 9 430

3 996

596

– 8 432

– 12 695

| (71) | Można to po części wyjaśnić łagodną zimą w sezonie 2006–2007 („zielona” zima), która uderzyła w sprzedaż segmentu sportów zimowych. W praktyce sprzedaż spółki Elan Ski spadła z 48,1 mln EUR w 2006 r. do 40,8 mln EUR w 2007 r., po czym nastąpił dalszy spadek do 37,7 mln EUR w 2008 r. Jednocześnie wynik spółki Elan Ski pogorszył się i spadł z – 0,5 mln EUR w 2006 r. do – 6,7 mln EUR w 2007 r. i do – 13,0 mln EUR w 2008 r.

  Tabela 3


  Elan Ski









  Dane liczbowe w tys. EUR | 2006 | 2007 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Obrót netto | 48 113 | 40 852 | 37 662 |
| Zysk netto/straty netto | – 472 | – 6 674 | – 12 971 |

(71)

Można to po części wyjaśnić łagodną zimą w sezonie 2006–2007 („zielona” zima), która uderzyła w sprzedaż segmentu sportów zimowych. W praktyce sprzedaż spółki Elan Ski spadła z 48,1 mln EUR w 2006 r. do 40,8 mln EUR w 2007 r., po czym nastąpił dalszy spadek do 37,7 mln EUR w 2008 r. Jednocześnie wynik spółki Elan Ski pogorszył się i spadł z – 0,5 mln EUR w 2006 r. do – 6,7 mln EUR w 2007 r. i do – 13,0 mln EUR w 2008 r.

Tabela 3

Elan Ski

Dane liczbowe w tys. EUR

2006

2007

2008

Obrót netto

48 113

40 852

37 662

Zysk netto/straty netto

– 472

– 6 674

– 12 971

| (72) | W 2007 r. znacznie wzrósł obrót segmentu morskiego spółki Elan z 31,8 mln EUR do 38,6 mln EUR, odnotowano jednak niewielką stratę w wysokości – 0,3 mln EUR. Sytuacja pogorszyła się jednak w 2008 r., gdy sprzedaż spadła o jedną trzecią z 38,6 mln EUR do 25,9 mln EUR, a spółka Elan Marine odnotowała stratę netto w wysokości – 10,2 mln EUR.

  Tabela 4


  Elan Marine









  Dane liczbowe w tys. EUR | 2006 | 2007 | 2008 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Obrót netto | 31 836 | 38 627 | 25 876 |
| Zysk netto/straty netto | 1 176 | – 305 | – 10 214 |

(72)

W 2007 r. znacznie wzrósł obrót segmentu morskiego spółki Elan z 31,8 mln EUR do 38,6 mln EUR, odnotowano jednak niewielką stratę w wysokości – 0,3 mln EUR. Sytuacja pogorszyła się jednak w 2008 r., gdy sprzedaż spadła o jedną trzecią z 38,6 mln EUR do 25,9 mln EUR, a spółka Elan Marine odnotowała stratę netto w wysokości – 10,2 mln EUR.

Tabela 4

Elan Marine

Dane liczbowe w tys. EUR

2006

2007

2008

Obrót netto

31 836

38 627

25 876

Zysk netto/straty netto

1 176

– 305

– 10 214

| (73) | W świetle danych finansowych przedstawionych w tabelach 2–4 jest jasne, że spółka Elan nie znajdowała się w trudnej sytuacji na początku 2007 r., kiedy to przyznano jej środek 1 (zob. motywy (79)–(86)). |
| --- | --- |

(73)

W świetle danych finansowych przedstawionych w tabelach 2–4 jest jasne, że spółka Elan nie znajdowała się w trudnej sytuacji na początku 2007 r., kiedy to przyznano jej środek 1 (zob. motywy (79)–(86)).

| (74) | Jak wynika jednak z powyższych informacji finansowych, w 2007 r. sytuacja finansowa spółki Elan zaczęła się pogarszać i stała się bardzo trudna w 2008 r. Spółka odnotowywała spadek obrotu i wzrost strat i na początku 2008 r. stanęła w obliczu niewypłacalności (zob. motywy (29)–(34) i motyw (63)). Można stwierdzić, że na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji należy uznać spółkę Elan za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji w momencie przyznania środka 2. Zgoda udziałowców spółki Elan na dokonanie zastrzyku kapitałowego była w praktyce podyktowana faktem, że w przeciwnym razie spółka Elan musiałaby ogłosić upadłość (zob. motyw (31)–(33)). |
| --- | --- |

(74)

Jak wynika jednak z powyższych informacji finansowych, w 2007 r. sytuacja finansowa spółki Elan zaczęła się pogarszać i stała się bardzo trudna w 2008 r. Spółka odnotowywała spadek obrotu i wzrost strat i na początku 2008 r. stanęła w obliczu niewypłacalności (zob. motywy (29)–(34) i motyw (63)). Można stwierdzić, że na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji należy uznać spółkę Elan za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji w momencie przyznania środka 2. Zgoda udziałowców spółki Elan na dokonanie zastrzyku kapitałowego była w praktyce podyktowana faktem, że w przeciwnym razie spółka Elan musiałaby ogłosić upadłość (zob. motyw (31)–(33)).

5.2.   ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

| (75) | Artykuł 107 ust. 1 TFUE stanowi, że wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(75)

Artykuł 107 ust. 1 TFUE stanowi, że wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.

| (76) | Warunki ustanowione w art. 107 ust. 1 TFUE mają charakter kumulacyjny i w związku z tym, aby środek mógł kwalifikować się jako pomoc państwa, wszystkie warunki muszą być spełnione jednocześnie. |
| --- | --- |

(76)

Warunki ustanowione w art. 107 ust. 1 TFUE mają charakter kumulacyjny i w związku z tym, aby środek mógł kwalifikować się jako pomoc państwa, wszystkie warunki muszą być spełnione jednocześnie.

5.2.1.   Zastrzyk kapitałowy w 2007 r. (środek 1)

| (77) | Słowenia twierdzi głównie, że środek 1 został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i że w związku z tym nie istnieje żadna korzyść dla beneficjenta. Ponadto Słowenia utrzymuje, że w żadnym przypadku nie można przypisać zastrzyku kapitałowego państwu (zob. motywy (53)–(63)). |
| --- | --- |

(77)

Słowenia twierdzi głównie, że środek 1 został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i że w związku z tym nie istnieje żadna korzyść dla beneficjenta. Ponadto Słowenia utrzymuje, że w żadnym przypadku nie można przypisać zastrzyku kapitałowego państwu (zob. motywy (53)–(63)).

Data przyznania pomocy

| (78) | Po pierwsze należy ustalić, kiedy dokładnie przyznano spółce Elan środek 1. Co do zasady środek państwowy w każdym przypadku uznaje się za przyznany niezwłocznie po tym, jak państwo członkowskie podejmie stosowne zobowiązanie, tj. jak tylko państwo członkowskie stanie się prawnie zobowiązane do zapewnienia środka. Jak opisano powyżej (zob. motyw (24)), spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny dnia 29 stycznia 2007 r., ale podwyższenie kapitału zatwierdzono formalnie dopiero na zgromadzeniu udziałowców spółki Elan w październiku 2007 r. Należy zatem ustalić, czy można uznać, że już list intencyjny wiąże udziałowców w sposób umożliwiający stwierdzenie, że za dzień przyznania środka 1 można uznać datę podpisania listu intencyjnego. |
| --- | --- |

(78)

Po pierwsze należy ustalić, kiedy dokładnie przyznano spółce Elan środek 1. Co do zasady środek państwowy w każdym przypadku uznaje się za przyznany niezwłocznie po tym, jak państwo członkowskie podejmie stosowne zobowiązanie, tj. jak tylko państwo członkowskie stanie się prawnie zobowiązane do zapewnienia środka. Jak opisano powyżej (zob. motyw (24)), spółka Elan i jej udziałowcy podpisali list intencyjny dnia 29 stycznia 2007 r., ale podwyższenie kapitału zatwierdzono formalnie dopiero na zgromadzeniu udziałowców spółki Elan w październiku 2007 r. Należy zatem ustalić, czy można uznać, że już list intencyjny wiąże udziałowców w sposób umożliwiający stwierdzenie, że za dzień przyznania środka 1 można uznać datę podpisania listu intencyjnego.

| (79) | W tym kontekście Komisja zauważa, że zgodnie z ekspertyzą prawną dostarczoną przez Słowenię (13) prawo słoweńskie nie reguluje w sposób szczegółowy charakteru listu intencyjnego. Taki list intencyjny może być zwykłym, niewiążącym zapisem trwających negocjacji, umową przedwstępną lub umową. Należy ustalić charakter prawny listu intencyjnego indywidualnie dla każdego przypadku, uwzględniając treść listu intencyjnego, okoliczności, w jakich go podpisano, oraz ogólne zasady interpretacji zgodne z prawem słoweńskim. |
| --- | --- |

(79)

W tym kontekście Komisja zauważa, że zgodnie z ekspertyzą prawną dostarczoną przez Słowenię (13) prawo słoweńskie nie reguluje w sposób szczegółowy charakteru listu intencyjnego. Taki list intencyjny może być zwykłym, niewiążącym zapisem trwających negocjacji, umową przedwstępną lub umową. Należy ustalić charakter prawny listu intencyjnego indywidualnie dla każdego przypadku, uwzględniając treść listu intencyjnego, okoliczności, w jakich go podpisano, oraz ogólne zasady interpretacji zgodne z prawem słoweńskim.

| (80) | Zgodnie z art. 15 słoweńskiego kodeksu zobowiązań (14) umowa jest wiążąca, jeżeli strony zgodzą się co do głównych elementów umowy. W szczególności strony umowy muszą być określone i każda umowa musi mieć przyczynę (causa). |
| --- | --- |

(80)

Zgodnie z art. 15 słoweńskiego kodeksu zobowiązań (14) umowa jest wiążąca, jeżeli strony zgodzą się co do głównych elementów umowy. W szczególności strony umowy muszą być określone i każda umowa musi mieć przyczynę (causa).

| (81) | W tym kontekście Komisja zauważa, że zgodnie z treścią listu intencyjnego strony umowy były jasno określone; całkowitą kwotę podwyższenia kapitału (10,225 mln EUR) ustalono już w liście intencyjnym; wyznaczono maksymalną kwotę nominalną nowego wyemitowanego kapitału i cenę minimalną za nowy udział kapitałowy, każdy udziałowiec, który podpisał list, zgodził się na uczestnictwo proporcjonalne do jego udziału w spółce w tamtym czasie; określono cel zastrzyku kapitałowego (głównie inwestycje w spółki Elan Winter sport i Elan Marine) oraz ustanowiono mechanizm kontroli do monitorowania wykorzystywania kapitału. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że list intencyjny został podpisany nie tylko między udziałowcami spółki Elan, ale między udziałowcami i spółką Elan. Udziałowcy powinni wnieść kapitał do spółki Elan, natomiast spółka powinna zarejestrować nowe udziały i wykorzystywać zastrzyk kapitałowy w sposób określony w liście intencyjnym. W związku z powyższym Komisja uznaje, że strony zgodziły się na wszystkie główne elementy niezbędne do zawarcia wiążącej umowy. |
| --- | --- |

(81)

W tym kontekście Komisja zauważa, że zgodnie z treścią listu intencyjnego strony umowy były jasno określone; całkowitą kwotę podwyższenia kapitału (10,225 mln EUR) ustalono już w liście intencyjnym; wyznaczono maksymalną kwotę nominalną nowego wyemitowanego kapitału i cenę minimalną za nowy udział kapitałowy, każdy udziałowiec, który podpisał list, zgodził się na uczestnictwo proporcjonalne do jego udziału w spółce w tamtym czasie; określono cel zastrzyku kapitałowego (głównie inwestycje w spółki Elan Winter sport i Elan Marine) oraz ustanowiono mechanizm kontroli do monitorowania wykorzystywania kapitału. Ponadto należy wziąć pod uwagę, że list intencyjny został podpisany nie tylko między udziałowcami spółki Elan, ale między udziałowcami i spółką Elan. Udziałowcy powinni wnieść kapitał do spółki Elan, natomiast spółka powinna zarejestrować nowe udziały i wykorzystywać zastrzyk kapitałowy w sposób określony w liście intencyjnym. W związku z powyższym Komisja uznaje, że strony zgodziły się na wszystkie główne elementy niezbędne do zawarcia wiążącej umowy.

| (82) | Także treść listu intencyjnego wskazuje, że strony zawarły wiążąca umowę: udziałowcy i spółka Elan „potwierdzili swój zamiar podwyższenia kapitału”; udziałowcy „wesprą dokapitalizowanie”; nowe udziały „zostaną wniesione w gotówce”. |
| --- | --- |

(82)

Także treść listu intencyjnego wskazuje, że strony zawarły wiążąca umowę: udziałowcy i spółka Elan „potwierdzili swój zamiar podwyższenia kapitału”; udziałowcy „wesprą dokapitalizowanie”; nowe udziały „zostaną wniesione w gotówce”.

| (83) | Ponadto natychmiast po podpisaniu listu intencyjnego spółka Elan zawarła umowę na dostarczenie nowej linii produkcyjnej, co również można uznać za przesłankę, że spółka Elan oczekiwała dokapitalizowania ze strony udziałowców. |
| --- | --- |

(83)

Ponadto natychmiast po podpisaniu listu intencyjnego spółka Elan zawarła umowę na dostarczenie nowej linii produkcyjnej, co również można uznać za przesłankę, że spółka Elan oczekiwała dokapitalizowania ze strony udziałowców.

| (84) | Co więcej, w ekspertyzie prawnej przedłożonej przez Słowenię stwierdzono, że list intencyjny był wiążący z chwilą podpisania, tj. że udziałowcy zostali zobowiązani do przyjęcia decyzji o dokapitalizowaniu i wpłacenia kapitału po podjęciu takiej decyzji. Jak wynika z tej ekspertyzy, kwestia dotyczącą tego, czy obowiązek głosowania za podwyższeniem kapitału jest wykonalny, nie została jeszcze rozstrzygnięta przez słoweńskie sądy; strona naruszająca warunki takiej umowy zostałaby jednak w normalnych okolicznościach pociągnięta do odpowiedzialności za spowodowane szkody. |
| --- | --- |

(84)

Co więcej, w ekspertyzie prawnej przedłożonej przez Słowenię stwierdzono, że list intencyjny był wiążący z chwilą podpisania, tj. że udziałowcy zostali zobowiązani do przyjęcia decyzji o dokapitalizowaniu i wpłacenia kapitału po podjęciu takiej decyzji. Jak wynika z tej ekspertyzy, kwestia dotyczącą tego, czy obowiązek głosowania za podwyższeniem kapitału jest wykonalny, nie została jeszcze rozstrzygnięta przez słoweńskie sądy; strona naruszająca warunki takiej umowy zostałaby jednak w normalnych okolicznościach pociągnięta do odpowiedzialności za spowodowane szkody.

| (85) | W świetle argumentów przedstawionych powyżej Komisja stwierdza, że datę podpisania listu intencyjnego, tj. 29 stycznia 2007 r., można uznać za datę przyznania środka 1. |
| --- | --- |

(85)

W świetle argumentów przedstawionych powyżej Komisja stwierdza, że datę podpisania listu intencyjnego, tj. 29 stycznia 2007 r., można uznać za datę przyznania środka 1.

Selektywna korzyść dla beneficjenta

| (86) | Aby można było uznać środek za pomoc państwa, musi on mieć charakter szczególny lub selektywny w tym sensie, że sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. |
| --- | --- |

(86)

Aby można było uznać środek za pomoc państwa, musi on mieć charakter szczególny lub selektywny w tym sensie, że sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów.

Beneficjent pomocy

| (87) | Artykuł 107 ust. 1 TFUE zawiera odniesienie do pojęcia przedsiębiorstwa przy definiowaniu beneficjenta pomocy. Jak potwierdziły sądy UE, do celów tego przepisu przedsiębiorstwo nie musi być jednym podmiotem prawnym, ale może obejmować całą grupę przedsiębiorstw (15). Podstawowym kryterium przy ustalaniu, czy dany podmiot jest przedsiębiorstwem w rozumieniu tego przepisu, jest to, czy tworzy on „jednostkę gospodarczą”. W skład jednostki gospodarczej może wchodzić szereg osób prawnych. W rozpatrywanym przypadku spółka Elan była podmiotem prawnym, który dokapitalizowano. W momencie przyznania środka spółka Elan miała cztery jednostki zależne, mianowicie Elan Winter sport, Elan Marine, Elan Inventa d.o.o. i Marine Nova d.o.o. (zob. motyw (6)). W następstwie zastrzyku kapitałowego spółka Elan udzieliła pożyczek udziałowca na rzecz spółek Elan Winter sport i Elan Marine. Na późniejszym etapie te pożyczki udziałowca zostały przekształcone w kapitał własny w jednostek zależnych. Należy zatem rozstrzygnąć, czy korzyści z tego zastrzyku kapitałowego czerpała cała grupa czy tylko odpowiednio Elan Winter sport i Elan Marine. |
| --- | --- |

(87)

Artykuł 107 ust. 1 TFUE zawiera odniesienie do pojęcia przedsiębiorstwa przy definiowaniu beneficjenta pomocy. Jak potwierdziły sądy UE, do celów tego przepisu przedsiębiorstwo nie musi być jednym podmiotem prawnym, ale może obejmować całą grupę przedsiębiorstw (15). Podstawowym kryterium przy ustalaniu, czy dany podmiot jest przedsiębiorstwem w rozumieniu tego przepisu, jest to, czy tworzy on „jednostkę gospodarczą”. W skład jednostki gospodarczej może wchodzić szereg osób prawnych. W rozpatrywanym przypadku spółka Elan była podmiotem prawnym, który dokapitalizowano. W momencie przyznania środka spółka Elan miała cztery jednostki zależne, mianowicie Elan Winter sport, Elan Marine, Elan Inventa d.o.o. i Marine Nova d.o.o. (zob. motyw (6)). W następstwie zastrzyku kapitałowego spółka Elan udzieliła pożyczek udziałowca na rzecz spółek Elan Winter sport i Elan Marine. Na późniejszym etapie te pożyczki udziałowca zostały przekształcone w kapitał własny w jednostek zależnych. Należy zatem rozstrzygnąć, czy korzyści z tego zastrzyku kapitałowego czerpała cała grupa czy tylko odpowiednio Elan Winter sport i Elan Marine.

| (88) | Po pierwsze, jeżeli chodzi o strukturę własności, zauważa się, że spółka Elan posiadała 100 % udziałów w obu jednostkach zależnych, tj. w spółkach Elan Winter sport i Elan Marine. Spółka Elan kontroluje zatem całości działalności gospodarczej tych jednostek zależnych. |
| --- | --- |

(88)

Po pierwsze, jeżeli chodzi o strukturę własności, zauważa się, że spółka Elan posiadała 100 % udziałów w obu jednostkach zależnych, tj. w spółkach Elan Winter sport i Elan Marine. Spółka Elan kontroluje zatem całości działalności gospodarczej tych jednostek zależnych.

| (89) | Po drugie w momencie przyznania środka Elan Winter sport i Elan Marine prowadziły główną działalność spółki Elan, tj. produkcję nart i desek snowboardowych oraz produkcję jachtów. Pozostałe jednostki zależne albo nie prowadziły działalności na rynku (Marine Nova d.o.o.), albo prowadziły działalność wspierającą w stosunku do głównej działalności spółki Elan (Elan Inventa d.o.o.). W trakcie restrukturyzacji spółki Elan spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan, co stanowi kolejny element wskazujący na to, że całą grupę można uznać za beneficjenta. |
| --- | --- |

(89)

Po drugie w momencie przyznania środka Elan Winter sport i Elan Marine prowadziły główną działalność spółki Elan, tj. produkcję nart i desek snowboardowych oraz produkcję jachtów. Pozostałe jednostki zależne albo nie prowadziły działalności na rynku (Marine Nova d.o.o.), albo prowadziły działalność wspierającą w stosunku do głównej działalności spółki Elan (Elan Inventa d.o.o.). W trakcie restrukturyzacji spółki Elan spółki Elan Winter sport i Elan Marine zostały wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan, co stanowi kolejny element wskazujący na to, że całą grupę można uznać za beneficjenta.

| (90) | W świetle powyższych argumentów stwierdza się, że należy uznać całą grupę Elan za beneficjenta podwyższenia kapitału. Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy środek przynosi korzyść beneficjentowi. |
| --- | --- |

(90)

W świetle powyższych argumentów stwierdza się, że należy uznać całą grupę Elan za beneficjenta podwyższenia kapitału. Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy środek przynosi korzyść beneficjentowi.

Korzyść

| (91) | Jeżeli środek spełnia wymogi testu prywatnego inwestora, istnienie korzyści można wykluczyć. Zgodnie z orzecznictwem inwestor prywatny starałby się maksymalnie zwiększyć stopę zwrotu ze swoich aktywów, w zależności od aktualnych okoliczności oraz swoich interesów, nawet w przypadku inwestycji w przedsiębiorstwo, w którym ma już udziały (16). W rozpatrywanym przypadku należy ocenić, czy udziałowcy beneficjenta działali zgodnie z tą zasadą, opierając swoją decyzję inwestycyjną ex ante na informacjach, które pozwalały stwierdzić, że transakcja jest ekonomicznie uzasadniona. |
| --- | --- |

(91)

Jeżeli środek spełnia wymogi testu prywatnego inwestora, istnienie korzyści można wykluczyć. Zgodnie z orzecznictwem inwestor prywatny starałby się maksymalnie zwiększyć stopę zwrotu ze swoich aktywów, w zależności od aktualnych okoliczności oraz swoich interesów, nawet w przypadku inwestycji w przedsiębiorstwo, w którym ma już udziały (16). W rozpatrywanym przypadku należy ocenić, czy udziałowcy beneficjenta działali zgodnie z tą zasadą, opierając swoją decyzję inwestycyjną ex ante na informacjach, które pozwalały stwierdzić, że transakcja jest ekonomicznie uzasadniona.

| (92) | W tym kontekście Komisja zwraca uwagę na okoliczności, które doprowadziły do zastrzyku kapitałowego, oraz na informacje, na podstawie których udziałowcy podjęli decyzję. Jak opisano powyżej, w momencie przyznania środka spółka Elan nie była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji (zob. motywy (68)–(73)). Decyzję o wniesieniu nowego kapitału do spółki Elan podjęto na podstawie wyceny spółki przez niezależną firmę doradczą [...] i szeregu innych dokumentów sporządzonych przez samą spółkę Elan oraz spółkę KAD — udziałowca większościowego spółki Elan. Przygotowana przez spółkę Elan szczegółowa analiza skutków podwyższenia kapitału wykazała, że inwestycje doprowadzą do osiągnięcia przez segment sportów zimowych łącznego zysku netto w wysokości 15,4 mln EUR w latach 2006–2010 w porównaniu z łącznymi stratami netto w wysokości 4,8 mln EUR, jakie odnotowano by w przypadku braku podwyższenia kapitału. Podobnie łączny zysk netto segmentu morskiego za lata 2006–2010 miał być wyższy po podwyższeniu kapitału (zob. motywy (23)–(24)). |
| --- | --- |

(92)

W tym kontekście Komisja zwraca uwagę na okoliczności, które doprowadziły do zastrzyku kapitałowego, oraz na informacje, na podstawie których udziałowcy podjęli decyzję. Jak opisano powyżej, w momencie przyznania środka spółka Elan nie była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji (zob. motywy (68)–(73)). Decyzję o wniesieniu nowego kapitału do spółki Elan podjęto na podstawie wyceny spółki przez niezależną firmę doradczą [...] i szeregu innych dokumentów sporządzonych przez samą spółkę Elan oraz spółkę KAD — udziałowca większościowego spółki Elan. Przygotowana przez spółkę Elan szczegółowa analiza skutków podwyższenia kapitału wykazała, że inwestycje doprowadzą do osiągnięcia przez segment sportów zimowych łącznego zysku netto w wysokości 15,4 mln EUR w latach 2006–2010 w porównaniu z łącznymi stratami netto w wysokości 4,8 mln EUR, jakie odnotowano by w przypadku braku podwyższenia kapitału. Podobnie łączny zysk netto segmentu morskiego za lata 2006–2010 miał być wyższy po podwyższeniu kapitału (zob. motywy (23)–(24)).

| (93) | W świetle powyższego stwierdza się, że udziałowcy spółki Elan działali zgodnie z testem prywatnego inwestora, dokonując dokapitalizowania spółki, oraz że w związku z tym środek 1 nie przynosi korzyści beneficjentowi. Ponieważ już na tej podstawie można wykluczyć istnienie pomocy państwa, nie przeprowadza się oceny dotyczącej tego, czy środek 1 można przypisać państwu. Komisja stwierdza, że środek 1 nie obejmuje pomocy państwa. |
| --- | --- |

(93)

W świetle powyższego stwierdza się, że udziałowcy spółki Elan działali zgodnie z testem prywatnego inwestora, dokonując dokapitalizowania spółki, oraz że w związku z tym środek 1 nie przynosi korzyści beneficjentowi. Ponieważ już na tej podstawie można wykluczyć istnienie pomocy państwa, nie przeprowadza się oceny dotyczącej tego, czy środek 1 można przypisać państwu. Komisja stwierdza, że środek 1 nie obejmuje pomocy państwa.

5.2.2.   Zastrzyk kapitałowy w 2008 r. (środek 2)

| (94) | Podobnie jak w przypadku środka 1, Słowenia twierdzi głównie, że środek 2 został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i że w związku z tym nie istnieje żadna korzyść dla beneficjenta. Ponadto Słowenia utrzymuje, że w żadnym przypadku nie można przypisać zastrzyku kapitałowego państwu (zob. motywy (53)–(63)). Poza tym Słowenia uznaje, że środek nie miał żadnego wpływu na wymianę handlową i że nie wystąpiło żadne zakłócenie konkurencji (zob. motyw (64)). |
| --- | --- |

(94)

Podobnie jak w przypadku środka 1, Słowenia twierdzi głównie, że środek 2 został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i że w związku z tym nie istnieje żadna korzyść dla beneficjenta. Ponadto Słowenia utrzymuje, że w żadnym przypadku nie można przypisać zastrzyku kapitałowego państwu (zob. motywy (53)–(63)). Poza tym Słowenia uznaje, że środek nie miał żadnego wpływu na wymianę handlową i że nie wystąpiło żadne zakłócenie konkurencji (zob. motyw (64)).

Zasoby państwowe i możliwość przypisania środka państwu

| (95) | Aby środek mógł zostać uznany za pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, musi on zostać przyznany bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych i musi istnieć możliwość przypisania go państwu. |
| --- | --- |

(95)

Aby środek mógł zostać uznany za pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, musi on zostać przyznany bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych i musi istnieć możliwość przypisania go państwu.

| (96) | Zgodnie z orzecznictwem zasoby przedsiębiorstwa należy traktować jako zasoby państwowe, jeżeli państwo, korzystając ze swojego dominującego wpływu na takie przedsiębiorstwa, może kierować wykorzystaniem ich zasobów (17). |
| --- | --- |

(96)

Zgodnie z orzecznictwem zasoby przedsiębiorstwa należy traktować jako zasoby państwowe, jeżeli państwo, korzystając ze swojego dominującego wpływu na takie przedsiębiorstwa, może kierować wykorzystaniem ich zasobów (17).

| (97) | Zdolność państwa do kontrolowania podmiotów uczestniczących w przyznawaniu środków nie uzasadnia jednak w sposób automatyczny założenia, że działania podmiotów można przypisać państwu. Sąd przedstawił dalsze wyjaśnienia pojęcia możliwości przypisania środka państwu w wyroku w sprawie dotyczącej przedsiębiorstwa Stardust Marine (18). Podał w nim następujące wskaźniki pozwalające na stwierdzenie możliwości przypisania: włączenie przedsiębiorstwa publicznego w struktury administracji publicznej, rodzaj działalności i jej wykonywanie na rynku w warunkach normalnej konkurencji z podmiotami prywatnymi, status prawny przedsiębiorstwa (określenie, czy podlega ono prawu publicznemu czy też prawu ogólnemu spółek), intensywność nadzoru sprawowanego przez organy publiczne w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem lub dowolny inny element wskazujący w konkretnym przypadku na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu danego środka lub na nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa, biorąc pod uwagę również zakres tego środka, jego treść lub określające go warunki. |
| --- | --- |

(97)

Zdolność państwa do kontrolowania podmiotów uczestniczących w przyznawaniu środków nie uzasadnia jednak w sposób automatyczny założenia, że działania podmiotów można przypisać państwu. Sąd przedstawił dalsze wyjaśnienia pojęcia możliwości przypisania środka państwu w wyroku w sprawie dotyczącej przedsiębiorstwa Stardust Marine (18). Podał w nim następujące wskaźniki pozwalające na stwierdzenie możliwości przypisania: włączenie przedsiębiorstwa publicznego w struktury administracji publicznej, rodzaj działalności i jej wykonywanie na rynku w warunkach normalnej konkurencji z podmiotami prywatnymi, status prawny przedsiębiorstwa (określenie, czy podlega ono prawu publicznemu czy też prawu ogólnemu spółek), intensywność nadzoru sprawowanego przez organy publiczne w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem lub dowolny inny element wskazujący w konkretnym przypadku na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu danego środka lub na nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa, biorąc pod uwagę również zakres tego środka, jego treść lub określające go warunki.

| (98) | Jak opisano w motywie (54), Słowenia powołuje się na wyrok w sprawie Stardust Marine i argumentuje, że fakt, iż spółki KAD i DSU są własnością państwa, nie oznacza automatycznie możliwości przypisania ich działań państwu. Jeżeli chodzi o spółki Triglav Naložbe i Zavarovalnica Triglav, Słowenia uważa, że spółki te nie są kontrolowane przez państwo oraz że w żadnym przypadku nie można przypisać ich działań państwu. W kontekście możliwości przypisania środka państwu Słowenia w szczególności zwraca uwagę na to, że wszyscy udziałowcy spółki Elan są spółkami prawa prywatnego, co zdaniem Słowenii samo w sobie oznacza satysfakcjonujący poziom niezależności tych spółek od państwa. |
| --- | --- |

(98)

Jak opisano w motywie (54), Słowenia powołuje się na wyrok w sprawie Stardust Marine i argumentuje, że fakt, iż spółki KAD i DSU są własnością państwa, nie oznacza automatycznie możliwości przypisania ich działań państwu. Jeżeli chodzi o spółki Triglav Naložbe i Zavarovalnica Triglav, Słowenia uważa, że spółki te nie są kontrolowane przez państwo oraz że w żadnym przypadku nie można przypisać ich działań państwu. W kontekście możliwości przypisania środka państwu Słowenia w szczególności zwraca uwagę na to, że wszyscy udziałowcy spółki Elan są spółkami prawa prywatnego, co zdaniem Słowenii samo w sobie oznacza satysfakcjonujący poziom niezależności tych spółek od państwa.

| (99) | Na wstępie Komisja zaznacza, iż sam fakt, że spółka będąca własnością państwa jest spółką prawa prywatnego, nie wystarcza, aby wykluczyć możliwość przypisania jej działań państwu. Nie należy dokonywać rozróżnienia między przypadkami, w których pomoc jest przyznawana bezpośrednio przez państwo, a przypadkami, w których jest ona przyznawana przez podmioty publiczne lub prywatne, ustanowione lub wyznaczone przez państwo w celu zarządzania pomocą. Ponadto, jak opisano powyżej, sąd orzekł, że istnieje szereg wskaźników dotyczących możliwości przypisania środka państwo i tylko jeden z nich odnosi się do kwestii, czy spółka podlega prawu prywatnemu czy publicznemu (zob. motyw (97)). Dlatego też należy zbadać, czy istnieją inne fakty wskazujące na możliwość przypisania środka 2 państwu. |
| --- | --- |

(99)

Na wstępie Komisja zaznacza, iż sam fakt, że spółka będąca własnością państwa jest spółką prawa prywatnego, nie wystarcza, aby wykluczyć możliwość przypisania jej działań państwu. Nie należy dokonywać rozróżnienia między przypadkami, w których pomoc jest przyznawana bezpośrednio przez państwo, a przypadkami, w których jest ona przyznawana przez podmioty publiczne lub prywatne, ustanowione lub wyznaczone przez państwo w celu zarządzania pomocą. Ponadto, jak opisano powyżej, sąd orzekł, że istnieje szereg wskaźników dotyczących możliwości przypisania środka państwo i tylko jeden z nich odnosi się do kwestii, czy spółka podlega prawu prywatnemu czy publicznemu (zob. motyw (97)). Dlatego też należy zbadać, czy istnieją inne fakty wskazujące na możliwość przypisania środka 2 państwu.

| (100) | W tym względzie Komisja zauważa, że istnieje szereg przesłanek, które wskazują na aktywny udział państwa w podejmowaniu przez udziałowców decyzji w sprawie dokapitalizowania beneficjenta. Chociaż Słowenia odrzuciła doniesienia medialne wskazujące na rolę państwa w ratowaniu spółki Elan jako „pogłoski” lub „wynik nadmiernego uproszczenia”, doniesienia takie pokazują, w jaki sposób opinia publiczna postrzega podejście rządu do polityki przemysłowej w tamtym czasie. Jak wyjaśniono poniżej, pogląd, że podejście rządu słoweńskiego do polityki przemysłowej w omawianym okresie polegało na aktywnym udziale w tej polityce, jest istotnie poparty przeglądem ładu korporacyjnego w Słowenii sporządzonym przez OECD, w którym również podkreślono, że rząd przyjął plan działania w zakresie reformy ładu korporacyjnego w Słowenii dopiero blisko rok po wprowadzeniu środka 2, mianowicie w połowie 2009 r. (19). Tak więc w czerwcu 2008 r., gdy niepewna sytuacja spółki Elan była już powszechnie znana, media donosiły o możliwej pomocy państwa na rzecz spółki Elan. Niemiecki magazyn sportowy napisał w dniu 6 czerwca 2008 r., że krążą pogłoski, jakoby rząd miał zamiar dokapitalizować spółkę Elan kwotą 5,7 mln EUR w ramach wyrównania za poprzedni nieudany sezon zimowy (20). Również media słoweńskie omawiały sytuację spółki Elan, wskazując na znaczenie pomocy państwa dla zachowania miejsc pracy. Na przykład największa (niezależna) telewizja komercyjna PopTv doniosła na swojej stronie internetowej dnia 26 czerwca 2008 r., że zarząd i rada nadzorcza spółki Elan oczekują rozwiązania trudności finansowych spółki przez państwo i zaznaczają, że jeżeli państwo nie wesprze spółki zastrzykiem finansowym, ponad 700 miejsc pracy będzie zagrożonych (21). |
| --- | --- |

(100)

W tym względzie Komisja zauważa, że istnieje szereg przesłanek, które wskazują na aktywny udział państwa w podejmowaniu przez udziałowców decyzji w sprawie dokapitalizowania beneficjenta. Chociaż Słowenia odrzuciła doniesienia medialne wskazujące na rolę państwa w ratowaniu spółki Elan jako „pogłoski” lub „wynik nadmiernego uproszczenia”, doniesienia takie pokazują, w jaki sposób opinia publiczna postrzega podejście rządu do polityki przemysłowej w tamtym czasie. Jak wyjaśniono poniżej, pogląd, że podejście rządu słoweńskiego do polityki przemysłowej w omawianym okresie polegało na aktywnym udziale w tej polityce, jest istotnie poparty przeglądem ładu korporacyjnego w Słowenii sporządzonym przez OECD, w którym również podkreślono, że rząd przyjął plan działania w zakresie reformy ładu korporacyjnego w Słowenii dopiero blisko rok po wprowadzeniu środka 2, mianowicie w połowie 2009 r. (19). Tak więc w czerwcu 2008 r., gdy niepewna sytuacja spółki Elan była już powszechnie znana, media donosiły o możliwej pomocy państwa na rzecz spółki Elan. Niemiecki magazyn sportowy napisał w dniu 6 czerwca 2008 r., że krążą pogłoski, jakoby rząd miał zamiar dokapitalizować spółkę Elan kwotą 5,7 mln EUR w ramach wyrównania za poprzedni nieudany sezon zimowy (20). Również media słoweńskie omawiały sytuację spółki Elan, wskazując na znaczenie pomocy państwa dla zachowania miejsc pracy. Na przykład największa (niezależna) telewizja komercyjna PopTv doniosła na swojej stronie internetowej dnia 26 czerwca 2008 r., że zarząd i rada nadzorcza spółki Elan oczekują rozwiązania trudności finansowych spółki przez państwo i zaznaczają, że jeżeli państwo nie wesprze spółki zastrzykiem finansowym, ponad 700 miejsc pracy będzie zagrożonych (21).

| (101) | Zgodnie z poniższym bardziej szczegółowym omówieniem uczestnictwo organów publicznych lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa jest najbardziej oczywiste w przypadku największego udziałowca spółki Elan, tj. spółki KAD (która kontrolowała 57,61 % udziałów w spółce Elan w momencie dokonania zastrzyku kapitałowego), a także w przypadku spółki DSU (posiadającej w tamtym okresie 17,34 % udziałów w spółce Elan). Nawet niezależna firma doradcza [...] w swoim sprawozdaniu z wyceny z dnia 22 grudnia 2006 r. (22) zwróciła uwagę na znaczenie względów politycznych dla decyzji podejmowanych przez spółki KAD i DSU. W kontekście analizy dotyczącej możliwej prywatyzacji spółki Elan (znanej wówczas pod nazwą Skimar d.o.o.), [...] stwierdził, że dwie spółki spośród jej właścicieli, tj. spółki KAD i DSU, pozostają pod pełną kontrolą rządu oraz że w związku z tym istnieje prawdopodobieństwo, iż ich decyzja dotycząca sprzedaży będzie podyktowana względami politycznymi i gospodarczymi. |
| --- | --- |

(101)

Zgodnie z poniższym bardziej szczegółowym omówieniem uczestnictwo organów publicznych lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa jest najbardziej oczywiste w przypadku największego udziałowca spółki Elan, tj. spółki KAD (która kontrolowała 57,61 % udziałów w spółce Elan w momencie dokonania zastrzyku kapitałowego), a także w przypadku spółki DSU (posiadającej w tamtym okresie 17,34 % udziałów w spółce Elan). Nawet niezależna firma doradcza [...] w swoim sprawozdaniu z wyceny z dnia 22 grudnia 2006 r. (22) zwróciła uwagę na znaczenie względów politycznych dla decyzji podejmowanych przez spółki KAD i DSU. W kontekście analizy dotyczącej możliwej prywatyzacji spółki Elan (znanej wówczas pod nazwą Skimar d.o.o.), [...] stwierdził, że dwie spółki spośród jej właścicieli, tj. spółki KAD i DSU, pozostają pod pełną kontrolą rządu oraz że w związku z tym istnieje prawdopodobieństwo, iż ich decyzja dotycząca sprzedaży będzie podyktowana względami politycznymi i gospodarczymi.

| (102) | Komisja weryfikuje na poziomie każdego udziałowca, czy pozostawał on pod kontrolą państwa oraz czy środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego można uznać za zasoby państwowe. Ponadto Komisja ustala, czy decyzję o dokapitalizowaniu spółki Elan można przypisać państwu. W tym kontekście Komisja zwraca szczególną uwagę na skład rady nadzorczej każdego ze udziałowców oraz na to, czy rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan w 2008 r. Następnie Komisja bada dodatkowe elementy wskazujące na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa. |
| --- | --- |

(102)

Komisja weryfikuje na poziomie każdego udziałowca, czy pozostawał on pod kontrolą państwa oraz czy środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego można uznać za zasoby państwowe. Ponadto Komisja ustala, czy decyzję o dokapitalizowaniu spółki Elan można przypisać państwu. W tym kontekście Komisja zwraca szczególną uwagę na skład rady nadzorczej każdego ze udziałowców oraz na to, czy rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan w 2008 r. Następnie Komisja bada dodatkowe elementy wskazujące na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa.

KAD

| (103) | Komisja zauważa, że Słowenia posiadała 100 % udziałów w spółce KAD, będącej udziałowcem większościowym spółki Elan w momencie przyznania środka. Rząd słoweński powołał wszystkich członków zgromadzenia spółki KAD i jej rady nadzorczej (zob. motyw (11)). Zgodnie ze statutem spółki KAD zawarcie transakcji o wartości przekraczającej 1 % kapitału zakładowego spółki KAD wymaga zgoda rady nadzorczej. Zastrzyk kapitałowy będący przedmiotem oceny został zakwalifikowany jako tego rodzaju transakcja, dlatego też rada nadzorcza spółki KAD omawiała dokapitalizowanie spółki Elan i wyraziła na to zgodę na 134. posiedzeniu dnia 10 lipca 2008 r. oraz na 135. posiedzeniu w sierpniu 2008 r. (23). |
| --- | --- |

(103)

Komisja zauważa, że Słowenia posiadała 100 % udziałów w spółce KAD, będącej udziałowcem większościowym spółki Elan w momencie przyznania środka. Rząd słoweński powołał wszystkich członków zgromadzenia spółki KAD i jej rady nadzorczej (zob. motyw (11)). Zgodnie ze statutem spółki KAD zawarcie transakcji o wartości przekraczającej 1 % kapitału zakładowego spółki KAD wymaga zgoda rady nadzorczej. Zastrzyk kapitałowy będący przedmiotem oceny został zakwalifikowany jako tego rodzaju transakcja, dlatego też rada nadzorcza spółki KAD omawiała dokapitalizowanie spółki Elan i wyraziła na to zgodę na 134. posiedzeniu dnia 10 lipca 2008 r. oraz na 135. posiedzeniu w sierpniu 2008 r. (23).

| (104) | Ponieważ Słowenia jest właścicielem spółki KAD, można założyć, że jest ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasadniczo zasoby spółki KAD można uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z dywidend, odsetek i innych przychodów spółki KAD, nie zmienia tego wniosku. Wykorzystywanie dywidend, odsetek lub innych przychodów, które mogłyby zostać wypłacone państwu jako udziałowcowi posiadającemu pakiet kontrolny w spółce, stanowi zmniejszenie zasobów państwowych, w związku z tym może zostać uznane za wykorzystywanie zasobów państwowych (24). |
| --- | --- |

(104)

Ponieważ Słowenia jest właścicielem spółki KAD, można założyć, że jest ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasadniczo zasoby spółki KAD można uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z dywidend, odsetek i innych przychodów spółki KAD, nie zmienia tego wniosku. Wykorzystywanie dywidend, odsetek lub innych przychodów, które mogłyby zostać wypłacone państwu jako udziałowcowi posiadającemu pakiet kontrolny w spółce, stanowi zmniejszenie zasobów państwowych, w związku z tym może zostać uznane za wykorzystywanie zasobów państwowych (24).

| (105) | Jeżeli chodzi o możliwość przypisania środka 2 państwu, Komisja uznaje, że spółka KAD nie wniosłaby kapitału, gdyby organy publiczne nie wpłynęły na podejmowaną przez nią decyzję. O silnym wpływie państwa nie można stwierdzić jedynie na podstawie faktu, że Słowenia była wówczas jedynym akcjonariuszem spółki KAD, że Słowenia powołała wszystkich członków rady nadzorczej spółki KAD i że rada nadzorcza w praktyce musiała wyrazić zgodę na transakcję. Dodatkową przesłanką wskazującą na silne zaangażowanie państwa w podejmowanie decyzji przez spółkę KAD jest fakt, że przedstawiciele rządu słoweńskiego biorą udział we wszystkich posiedzeniach zgromadzenia i rady nadzorczej (zob. motyw (45)). |
| --- | --- |

(105)

Jeżeli chodzi o możliwość przypisania środka 2 państwu, Komisja uznaje, że spółka KAD nie wniosłaby kapitału, gdyby organy publiczne nie wpłynęły na podejmowaną przez nią decyzję. O silnym wpływie państwa nie można stwierdzić jedynie na podstawie faktu, że Słowenia była wówczas jedynym akcjonariuszem spółki KAD, że Słowenia powołała wszystkich członków rady nadzorczej spółki KAD i że rada nadzorcza w praktyce musiała wyrazić zgodę na transakcję. Dodatkową przesłanką wskazującą na silne zaangażowanie państwa w podejmowanie decyzji przez spółkę KAD jest fakt, że przedstawiciele rządu słoweńskiego biorą udział we wszystkich posiedzeniach zgromadzenia i rady nadzorczej (zob. motyw (45)).

| (106) | Wywieranie przez rząd wpływu na podejmowanie decyzji przez spółkę KAD (i inny fundusz kontrolowany przez państwo, tj. fundusz odszkodowawczy SOD), służące realizacji celów polityki przemysłowej, zostało również podkreślone w sporządzonym przez OECD przeglądzie ładu korporacyjnego w Słowenii: „oba fundusze zapewniają rządowi silny mechanizm wywierania wpływu na rady i zarząd sprywatyzowanych przedsiębiorstw i, ostatecznie, odgrywania aktywnej roli w decydowaniu o zmianach własności. Wydaje się, że jest to (a przynajmniej było wyjściowo) po części motywowane chęcią kontrolowania zakresu, w jakim przedsiębiorstwa zagraniczne zdobywają kontrolę nad ważnymi przedsiębiorstwami krajowymi i gałęziami przemysłu krajowego. Zakres własności bezpośredniej i pośredniej umożliwił poprzednim rządom odgrywanie bardzo znaczącej, a czasami niezupełnie jasnej, roli w wywieraniu wpływu na funkcjonowanie dużych sektorów słoweńskich przedsiębiorstw komercyjnych oraz na rynku nadzoru korporacyjnego” (25). |
| --- | --- |

(106)

Wywieranie przez rząd wpływu na podejmowanie decyzji przez spółkę KAD (i inny fundusz kontrolowany przez państwo, tj. fundusz odszkodowawczy SOD), służące realizacji celów polityki przemysłowej, zostało również podkreślone w sporządzonym przez OECD przeglądzie ładu korporacyjnego w Słowenii: „oba fundusze zapewniają rządowi silny mechanizm wywierania wpływu na rady i zarząd sprywatyzowanych przedsiębiorstw i, ostatecznie, odgrywania aktywnej roli w decydowaniu o zmianach własności. Wydaje się, że jest to (a przynajmniej było wyjściowo) po części motywowane chęcią kontrolowania zakresu, w jakim przedsiębiorstwa zagraniczne zdobywają kontrolę nad ważnymi przedsiębiorstwami krajowymi i gałęziami przemysłu krajowego. Zakres własności bezpośredniej i pośredniej umożliwił poprzednim rządom odgrywanie bardzo znaczącej, a czasami niezupełnie jasnej, roli w wywieraniu wpływu na funkcjonowanie dużych sektorów słoweńskich przedsiębiorstw komercyjnych oraz na rynku nadzoru korporacyjnego” (25).

| (107) | W sporządzonym przez rząd słoweński dokumencie pt. „Korekty strukturalne w latach 2010 i 2011” (26) również podkreśla się rolę, jaką spółka KAD i kontrolowany przez państwo fundusz odszkodowawczy SOD odgrywały w realizowaniu celów słoweńskiej polityki przemysłowej, na przykład w udzielaniu pomocy spółce Elan. W pkt 2.1.1. tego dokumentu zatytułowanej „Ustanowienie publicznej agencji do celów zarządzania przedsiębiorstwami będącymi własnością państwa i przekształcenia spółki KAD i funduszu SOD” stwierdza się, że: „restrukturyzacja oznacza, że spółka KAD i fundusz SOD muszą zostać zwolnione ze wszystkich strategicznych inwestycji: [...] — złych inwestycji, które stały się strategiczne, ponieważ państwo chce udzielić im wsparcia w przezwyciężaniu powstałych trudności (Mura, Elan)”. Stwierdzenie, że inwestycja spółki KAD w spółkę Elan stała się strategiczna, „ponieważ państwo chce udzielić wsparcia” spółce Elan, stoi w wyraźnej sprzeczności z zapewnieniem Słowenii, że spółka KAD posiadała niezależność decyzyjną (zob. motyw (56)). W dalszej części dokumentu rządowego wyjaśnia się, że przekształcenie złych inwestycji strategicznych z parapaństwowych bezpośrednio w państwowe było zadaniem związanym przede wszystkim z personelem oraz że przedsiębiorstwo restrukturyzacyjne PDP, utworzone przez spółkę KAD i fundusz SOD, zostało przetworzone bezpośrednio w spółkę będącą własnością państwa, ponieważ personel tych przedsiębiorstw nie mógł już dłużej pracować dla spółki KAD ani funduszu SOD (27). |
| --- | --- |

(107)

W sporządzonym przez rząd słoweński dokumencie pt. „Korekty strukturalne w latach 2010 i 2011” (26) również podkreśla się rolę, jaką spółka KAD i kontrolowany przez państwo fundusz odszkodowawczy SOD odgrywały w realizowaniu celów słoweńskiej polityki przemysłowej, na przykład w udzielaniu pomocy spółce Elan. W pkt 2.1.1. tego dokumentu zatytułowanej „Ustanowienie publicznej agencji do celów zarządzania przedsiębiorstwami będącymi własnością państwa i przekształcenia spółki KAD i funduszu SOD” stwierdza się, że: „restrukturyzacja oznacza, że spółka KAD i fundusz SOD muszą zostać zwolnione ze wszystkich strategicznych inwestycji: [...] — złych inwestycji, które stały się strategiczne, ponieważ państwo chce udzielić im wsparcia w przezwyciężaniu powstałych trudności (Mura, Elan)”. Stwierdzenie, że inwestycja spółki KAD w spółkę Elan stała się strategiczna, „ponieważ państwo chce udzielić wsparcia” spółce Elan, stoi w wyraźnej sprzeczności z zapewnieniem Słowenii, że spółka KAD posiadała niezależność decyzyjną (zob. motyw (56)). W dalszej części dokumentu rządowego wyjaśnia się, że przekształcenie złych inwestycji strategicznych z parapaństwowych bezpośrednio w państwowe było zadaniem związanym przede wszystkim z personelem oraz że przedsiębiorstwo restrukturyzacyjne PDP, utworzone przez spółkę KAD i fundusz SOD, zostało przetworzone bezpośrednio w spółkę będącą własnością państwa, ponieważ personel tych przedsiębiorstw nie mógł już dłużej pracować dla spółki KAD ani funduszu SOD (27).

| (108) | Komisja wezwała Słowenię do przedstawienia uwag na temat wyżej wymienionych dokumentów. Słowenia utrzymywała, że nie ma żadnej decyzji rządowej dotyczącej dokapitalizowania spółki Elan. Słowenia zaznaczyła, że w przeglądzie OECD, w którym opisano, w jaki sposób dzięki spółce KAD i funduszowi SOD rząd zyskał silny mechanizm wywierania wpływu na rady i zarząd sprywatyzowanych przedsiębiorstw, nie wspomniano o spółkach DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe oraz że w dokumencie rządu słoweńskiego nie ma mowy o żadnym bezpośrednim ani pośrednim wpływie państwa w odniesieniu do aktywów posiadanych przez spółkę Zavarovalnica Triglav lub spółkę Triglav Naložbe. Ponadto Słowenia zwraca uwagę na fragment przeglądu OECD, w którym stwierdzono, że „brak centralnej koordynacji spowodował trudności w skutecznym zarządzaniu udziałami własnościowymi rządu”. Następnie Słowenia wyjaśnia, że spółka KAD zawsze podlegała Ministerstwu Finansów, podczas gdy Ministerstwo Gospodarki było odpowiedzialne za sektor produkcji, do którego należy spółka Elan. Jeżeli chodzi o dokument rządu słoweńskiego odnoszący się do złych inwestycji, które stały się strategiczne, Słowenia zaznacza, że w przypadku spółki Mura, którą przywołano w dokumencie jako drugi, obok spółki Elan, przykład takiej inwestycji, pozwolono na wszczęcie procedury upadłościowej w październiku 2009 r. |
| --- | --- |

(108)

Komisja wezwała Słowenię do przedstawienia uwag na temat wyżej wymienionych dokumentów. Słowenia utrzymywała, że nie ma żadnej decyzji rządowej dotyczącej dokapitalizowania spółki Elan. Słowenia zaznaczyła, że w przeglądzie OECD, w którym opisano, w jaki sposób dzięki spółce KAD i funduszowi SOD rząd zyskał silny mechanizm wywierania wpływu na rady i zarząd sprywatyzowanych przedsiębiorstw, nie wspomniano o spółkach DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe oraz że w dokumencie rządu słoweńskiego nie ma mowy o żadnym bezpośrednim ani pośrednim wpływie państwa w odniesieniu do aktywów posiadanych przez spółkę Zavarovalnica Triglav lub spółkę Triglav Naložbe. Ponadto Słowenia zwraca uwagę na fragment przeglądu OECD, w którym stwierdzono, że „brak centralnej koordynacji spowodował trudności w skutecznym zarządzaniu udziałami własnościowymi rządu”. Następnie Słowenia wyjaśnia, że spółka KAD zawsze podlegała Ministerstwu Finansów, podczas gdy Ministerstwo Gospodarki było odpowiedzialne za sektor produkcji, do którego należy spółka Elan. Jeżeli chodzi o dokument rządu słoweńskiego odnoszący się do złych inwestycji, które stały się strategiczne, Słowenia zaznacza, że w przypadku spółki Mura, którą przywołano w dokumencie jako drugi, obok spółki Elan, przykład takiej inwestycji, pozwolono na wszczęcie procedury upadłościowej w październiku 2009 r.

| (109) | Uwagi przedstawione przez Słowenię nie obalają wyżej przytoczonych argumentów, wskazujących na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa. Oświadczenie, że rząd nie uczestniczył w podejmowaniu decyzji o dokapitalizowaniu, jest tylko twierdzeniem. Fakt, że w przeglądzie OECD nie ma wyraźnie mowy o spółkach DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe oraz że mówi się w nim o braku koordynacji centralnej, nie zmienia ogólnego obrazu wyłaniającego się z tego przeglądu, mianowicie, że rząd słoweński aktywnie ingerował w gospodarkę i realizował cele polityki przemysłowej. Szczegóły kontroli sprawowanej przez państwo nad spółkami, o których nie ma wyraźnie mowy w przeglądzie OECD ani w dokumencie rządu słoweńskiego, tj. Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe, są przedstawione poniżej. Należy również pamiętać, że spółki te były udziałowcami mniejszościowymi, którzy posiadali zaledwie 25 % udziałów spółki Elan. Ponadto, jeżeli chodzi o dokument rządowy, fakt, że inne przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji, uznane za „inwestycję strategiczną” ogłosiło upadłość, jest bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy. |
| --- | --- |

(109)

Uwagi przedstawione przez Słowenię nie obalają wyżej przytoczonych argumentów, wskazujących na uczestnictwo organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwo braku tego uczestnictwa. Oświadczenie, że rząd nie uczestniczył w podejmowaniu decyzji o dokapitalizowaniu, jest tylko twierdzeniem. Fakt, że w przeglądzie OECD nie ma wyraźnie mowy o spółkach DSU, Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe oraz że mówi się w nim o braku koordynacji centralnej, nie zmienia ogólnego obrazu wyłaniającego się z tego przeglądu, mianowicie, że rząd słoweński aktywnie ingerował w gospodarkę i realizował cele polityki przemysłowej. Szczegóły kontroli sprawowanej przez państwo nad spółkami, o których nie ma wyraźnie mowy w przeglądzie OECD ani w dokumencie rządu słoweńskiego, tj. Zavarovalnica Triglav i Triglav Naložbe, są przedstawione poniżej. Należy również pamiętać, że spółki te były udziałowcami mniejszościowymi, którzy posiadali zaledwie 25 % udziałów spółki Elan. Ponadto, jeżeli chodzi o dokument rządowy, fakt, że inne przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji, uznane za „inwestycję strategiczną” ogłosiło upadłość, jest bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy.

| (110) | W świetle powyższego stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę KAD w 2008 r. na rzecz spółki Elan obejmuje zasoby państwowa i można go przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(110)

W świetle powyższego stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę KAD w 2008 r. na rzecz spółki Elan obejmuje zasoby państwowa i można go przypisać Słowenii.

KAD-PPS

| (111) | Jak opisano w motywie (12), spółka KAD zarządza spółką PPS i kontroluje jej udziały w spółce Elan. Dlatego też udział spółki KAD-PPS w zastrzyku kapitałowym należy postrzegać w taki sam sposób jak udział spółki KAD. Zgoda rady nadzorczej spółki KAD na zastrzyk kapitałowy wydana na 134. posiedzeniu w dniu 10 lipca 2008 r. obejmowała bowiem również zgodę na wniesienie kapitału w imieniu spółki PPS (28). To samo dotyczy decyzji podjętej na 135. posiedzeniu rady nadzorczej spółki KAD w sierpniu 2008 r. |
| --- | --- |

(111)

Jak opisano w motywie (12), spółka KAD zarządza spółką PPS i kontroluje jej udziały w spółce Elan. Dlatego też udział spółki KAD-PPS w zastrzyku kapitałowym należy postrzegać w taki sam sposób jak udział spółki KAD. Zgoda rady nadzorczej spółki KAD na zastrzyk kapitałowy wydana na 134. posiedzeniu w dniu 10 lipca 2008 r. obejmowała bowiem również zgodę na wniesienie kapitału w imieniu spółki PPS (28). To samo dotyczy decyzji podjętej na 135. posiedzeniu rady nadzorczej spółki KAD w sierpniu 2008 r.

| (112) | W związku z tym stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę KAD-PPS na rzecz spółki Elan w 2008 r. obejmuje zasoby państwowe i można go przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(112)

W związku z tym stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę KAD-PPS na rzecz spółki Elan w 2008 r. obejmuje zasoby państwowe i można go przypisać Słowenii.

DSU

| (113) | Komisja zauważa, że spółka DSU była w 100 % bezpośrednią własnością państwa w momencie przyznania środka. Jej rada nadzorcza składa się z trzech członków, z których dwóch powołuje udziałowiec, czyli Słowenia (zob. motyw (13)) W momencie dokonania zastrzyków kapitałowych również trzeciego członka powoływało państwo. Zgodnie ze statutem spółki rada nadzorcza przyjmuje decyzję większością głosów i nadzoruje zarządzanie działalnością spółki DSU. W praktyce rada nadzorca spółki DSU przeanalizowała i zatwierdziła zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan na nadzwyczajnym posiedzeniu w dniu 11 lipca 2008 r., a następnie częściowo zmieniła swoją decyzję na dwóch nadzwyczajnych posiedzeniach, które odbyły się w dniach 26 sierpnia 2008 r. i 8 września 2008 r. (29). |
| --- | --- |

(113)

Komisja zauważa, że spółka DSU była w 100 % bezpośrednią własnością państwa w momencie przyznania środka. Jej rada nadzorcza składa się z trzech członków, z których dwóch powołuje udziałowiec, czyli Słowenia (zob. motyw (13)) W momencie dokonania zastrzyków kapitałowych również trzeciego członka powoływało państwo. Zgodnie ze statutem spółki rada nadzorcza przyjmuje decyzję większością głosów i nadzoruje zarządzanie działalnością spółki DSU. W praktyce rada nadzorca spółki DSU przeanalizowała i zatwierdziła zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan na nadzwyczajnym posiedzeniu w dniu 11 lipca 2008 r., a następnie częściowo zmieniła swoją decyzję na dwóch nadzwyczajnych posiedzeniach, które odbyły się w dniach 26 sierpnia 2008 r. i 8 września 2008 r. (29).

| (114) | Ponieważ Słowenia jest właścicielem spółki DSU, można założyć, że jest ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasadniczo zasoby spółki DSU można uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z dywidend, odsetek i innych przychodów spółki DSU, nie zmienia tego wniosku, jak wyjaśniono w motywie (104). |
| --- | --- |

(114)

Ponieważ Słowenia jest właścicielem spółki DSU, można założyć, że jest ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasadniczo zasoby spółki DSU można uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z dywidend, odsetek i innych przychodów spółki DSU, nie zmienia tego wniosku, jak wyjaśniono w motywie (104).

| (115) | Jeżeli chodzi o możliwość przypisania środka 2 państwu, należy wziąć pod uwagę, że w momencie przyznania środka wszystkich trzech członków rady nadzorczej powoływała Słowenia, będąca jedynym udziałowcem spółki DSU, oraz że rada nadzorcza faktycznie musiała wyrazić zgodę na transakcję. Jak określono powyżej, wpływ względów politycznych na podejmowanie decyzji przez spółkę DSU został potwierdzony w [...] sprawozdaniu z wyceny z dnia 22 grudnia 2006 r. (30). Również fakt, że wraz ze spółką KAD w 2010 r. spółka DSU przekazała swoje udziały w spółce Elan spółce holdingowej PDP, powinien być postrzegany w świetle wyjaśnień przestawionych powyżej w odniesieniu do sposobu, w jaki rząd słoweński zdecydował się potraktować inwestycje parapaństwowe, które stały się strategiczne, ponieważ państwo chciało udzielić wsparcia tym spółkom na przezwyciężenie powstałych trudności. W związku z pozostałymi nadrzędnymi okolicznościami przemawiającymi za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa Komisja stwierdza, że spółka DSU nie wniosłaby kapitału, gdyby organy publiczne nie wpłynęły na podejmowaną przez nią decyzję. |
| --- | --- |

(115)

Jeżeli chodzi o możliwość przypisania środka 2 państwu, należy wziąć pod uwagę, że w momencie przyznania środka wszystkich trzech członków rady nadzorczej powoływała Słowenia, będąca jedynym udziałowcem spółki DSU, oraz że rada nadzorcza faktycznie musiała wyrazić zgodę na transakcję. Jak określono powyżej, wpływ względów politycznych na podejmowanie decyzji przez spółkę DSU został potwierdzony w [...] sprawozdaniu z wyceny z dnia 22 grudnia 2006 r. (30). Również fakt, że wraz ze spółką KAD w 2010 r. spółka DSU przekazała swoje udziały w spółce Elan spółce holdingowej PDP, powinien być postrzegany w świetle wyjaśnień przestawionych powyżej w odniesieniu do sposobu, w jaki rząd słoweński zdecydował się potraktować inwestycje parapaństwowe, które stały się strategiczne, ponieważ państwo chciało udzielić wsparcia tym spółkom na przezwyciężenie powstałych trudności. W związku z pozostałymi nadrzędnymi okolicznościami przemawiającymi za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa Komisja stwierdza, że spółka DSU nie wniosłaby kapitału, gdyby organy publiczne nie wpłynęły na podejmowaną przez nią decyzję.

| (116) | W związku z tym stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę DSU w 2008 r. na rzecz spółki Elan obejmuje zasoby państwowe i można go przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(116)

W związku z tym stwierdza się, że zastrzyk kapitałowy dokonany przez spółkę DSU w 2008 r. na rzecz spółki Elan obejmuje zasoby państwowe i można go przypisać Słowenii.

Zavarovalnica Triglav

| (117) | Spółka Zavarovalnica Triglav nie jest bezpośrednio własnością Słowenii. Komisja zauważa jednak, że Słowenia jest pośrednio właścicielem dwóch trzecich spółki Zavarovalnica Triglav (zob. motyw (14)) Jej akcjonariuszami większościowymi są ZIPZ — Instytut Ubezpieczenia Emerytalnego i Inwalidzkiego — oraz SOD — słoweńska instytucja odszkodowawcza. Obie spółki są w 100 % własnością państwa. Żaden z pozostałych akcjonariuszy nie ma w spółce Zavarovalnica Triglav udziału większego niż 1,8 %. |
| --- | --- |

(117)

Spółka Zavarovalnica Triglav nie jest bezpośrednio własnością Słowenii. Komisja zauważa jednak, że Słowenia jest pośrednio właścicielem dwóch trzecich spółki Zavarovalnica Triglav (zob. motyw (14)) Jej akcjonariuszami większościowymi są ZIPZ — Instytut Ubezpieczenia Emerytalnego i Inwalidzkiego — oraz SOD — słoweńska instytucja odszkodowawcza. Obie spółki są w 100 % własnością państwa. Żaden z pozostałych akcjonariuszy nie ma w spółce Zavarovalnica Triglav udziału większego niż 1,8 %.

| (118) | Pięciu z ośmiu członków rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav, w tym jej przewodniczący i wiceprzewodniczący, reprezentuje akcjonariuszy i jest przez nich powoływanych. Jak opisano w motywie (14), akcjonariusze większościowi spółki Zavarovalnica Triglav są w 100 % spółkami będącymi własnością państwa. Dlatego też z zasady to państwo powołuje tych pięciu członków rady nadzorczej, a członkowie rady nadzorczej reprezentują interes państwa. Komisja zauważa, że to zarząd spółki Zavarovalnica Triglav głosował za podwyższeniem kapitału na zgromadzeniu ogólnym spółki Elan dnia 28 sierpnia 2008 r., ale zrobił to pod warunkiem że rada nadzorcza wyrazi zgodę na tę transakcję. Rada nadzorcza istotnie zgodziła się na zastrzyk kapitałowy dnia 4 września 2008 r. (31). |
| --- | --- |

(118)

Pięciu z ośmiu członków rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav, w tym jej przewodniczący i wiceprzewodniczący, reprezentuje akcjonariuszy i jest przez nich powoływanych. Jak opisano w motywie (14), akcjonariusze większościowi spółki Zavarovalnica Triglav są w 100 % spółkami będącymi własnością państwa. Dlatego też z zasady to państwo powołuje tych pięciu członków rady nadzorczej, a członkowie rady nadzorczej reprezentują interes państwa. Komisja zauważa, że to zarząd spółki Zavarovalnica Triglav głosował za podwyższeniem kapitału na zgromadzeniu ogólnym spółki Elan dnia 28 sierpnia 2008 r., ale zrobił to pod warunkiem że rada nadzorcza wyrazi zgodę na tę transakcję. Rada nadzorcza istotnie zgodziła się na zastrzyk kapitałowy dnia 4 września 2008 r. (31).

| (119) | Ponieważ Słowenia była pośrednio właścicielem dwóch trzecich akcji spółki Zavarovalnica Triglav, można założyć, że była ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasoby spółki Zavarovalnica Triglav można zasadniczo uznać za zasoby państwowe. |
| --- | --- |

(119)

Ponieważ Słowenia była pośrednio właścicielem dwóch trzecich akcji spółki Zavarovalnica Triglav, można założyć, że była ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasoby spółki Zavarovalnica Triglav można zasadniczo uznać za zasoby państwowe.

| (120) | Należy zwrócić uwagę na fakt, że państwo powołuje większość członków rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav, w tym przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, oraz że rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy. |
| --- | --- |

(120)

Należy zwrócić uwagę na fakt, że państwo powołuje większość członków rady nadzorczej spółki Zavarovalnica Triglav, w tym przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, oraz że rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy.

| (121) | W związku z innymi nadrzędnymi okolicznościami omówionymi powyżej, które wyraźnie przemawiają za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa, uznaje się, że środek można przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(121)

W związku z innymi nadrzędnymi okolicznościami omówionymi powyżej, które wyraźnie przemawiają za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa, uznaje się, że środek można przypisać Słowenii.

Triglav Naložbe

| (122) | Słowenia nie jest bezpośrednim właścicielem spółki Triglav Naložbe. Komisja zauważa, że Słowenia jest jednak pośrednim właścicielem większości akcji spółki Triglav Naložbe. W momencie przyznania środka spółka Zavarovalnica Triglav skutecznie posiadała 80 % akcji spółki Triglav Naložbe. Z kolei spółka Zavarovalnica Triglav jest w większości pośrednią własnością Słowenii (zob. motyw (14)). Dlatego też Słowenia posiada pośrednio ponad 51 % akcji spółki Triglav Naložbe. Żaden z pozostałych akcjonariuszy nie ma większego udziału w spółce niż 0,67 %. |
| --- | --- |

(122)

Słowenia nie jest bezpośrednim właścicielem spółki Triglav Naložbe. Komisja zauważa, że Słowenia jest jednak pośrednim właścicielem większości akcji spółki Triglav Naložbe. W momencie przyznania środka spółka Zavarovalnica Triglav skutecznie posiadała 80 % akcji spółki Triglav Naložbe. Z kolei spółka Zavarovalnica Triglav jest w większości pośrednią własnością Słowenii (zob. motyw (14)). Dlatego też Słowenia posiada pośrednio ponad 51 % akcji spółki Triglav Naložbe. Żaden z pozostałych akcjonariuszy nie ma większego udziału w spółce niż 0,67 %.

| (123) | Interesy akcjonariuszy są reprezentowane przez trzech wybranych przez nich członków rady nadzorczej. Ponieważ państwo jest pośrednio akcjonariuszem większościowym spółki Triglav Naložbe, należy uznać, że może ono decydować o tym, kto jest powoływany do rady nadzorczej, aby reprezentować interes Słowenii. Rada nadzorcza spółki Triglav Naložbe musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan i zrobiła to na swoim 7. nadzwyczajnym posiedzeniu dnia 3 września 2008 r. (32). |
| --- | --- |

(123)

Interesy akcjonariuszy są reprezentowane przez trzech wybranych przez nich członków rady nadzorczej. Ponieważ państwo jest pośrednio akcjonariuszem większościowym spółki Triglav Naložbe, należy uznać, że może ono decydować o tym, kto jest powoływany do rady nadzorczej, aby reprezentować interes Słowenii. Rada nadzorcza spółki Triglav Naložbe musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan i zrobiła to na swoim 7. nadzwyczajnym posiedzeniu dnia 3 września 2008 r. (32).

| (124) | Ponieważ Słowenia była pośrednio akcjonariuszem większościowym spółki Triglav Naložbe, można założyć, że była ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasoby spółki Triglav Naložbe można zasadniczo uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z kredytu, nie zmienia tego wniosku, jak wyjaśniono w motywie (104). |
| --- | --- |

(124)

Ponieważ Słowenia była pośrednio akcjonariuszem większościowym spółki Triglav Naložbe, można założyć, że była ona w stanie kontrolować tę spółkę i że zasoby spółki Triglav Naložbe można zasadniczo uznać za zasoby państwowe. Wbrew opinii Słowenii fakt, że środki finansowe wykorzystane na potrzeby zastrzyku kapitałowego pochodzą z kredytu, nie zmienia tego wniosku, jak wyjaśniono w motywie (104).

| (125) | Biorąc pod uwagę, że państwo powołuje wszystkich członków rady nadzorczej spółki Triglav Naložbe oraz że rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy, w związku z innymi nadrzędnymi okolicznościami omówionymi powyżej, które wyraźnie przemawiają za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa, uznaje się, że środek można przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(125)

Biorąc pod uwagę, że państwo powołuje wszystkich członków rady nadzorczej spółki Triglav Naložbe oraz że rada nadzorcza musiała wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy, w związku z innymi nadrzędnymi okolicznościami omówionymi powyżej, które wyraźnie przemawiają za uczestnictwem organów publicznych w przyjęciu środka lub nieprawdopodobieństwem braku tego uczestnictwa, uznaje się, że środek można przypisać Słowenii.

Wniosek

| (126) | Skład rad nadzorczych udziałowców spółki Elan oraz fakt, że rady nadzorcze musiały wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy w 2008 r., sugerują, że przedmiotowy środek można przypisać państwu (33). |
| --- | --- |

(126)

Skład rad nadzorczych udziałowców spółki Elan oraz fakt, że rady nadzorcze musiały wyrazić zgodę na zastrzyk kapitałowy w 2008 r., sugerują, że przedmiotowy środek można przypisać państwu (33).

| (127) | Ponadto Komisja dysponuje wyraźnymi przesłankami, jak omówiono powyżej, wskazującymi na ścisły udział państwa w podejmowaniu decyzji przez spółkę KAD, zdecydowanie najważniejszego udziałowca spółki Elan, który kontrolował 57,61 % jej kapitału w momencie dokonania zastrzyku kapitałowego, oraz przez spółkę DSU. Przesłanki te opierają się na sprawozdaniu OECD, sprawozdaniu [...], dokumentach opublikowanych przez rząd słoweński oraz doniesieniach prasowych. |
| --- | --- |

(127)

Ponadto Komisja dysponuje wyraźnymi przesłankami, jak omówiono powyżej, wskazującymi na ścisły udział państwa w podejmowaniu decyzji przez spółkę KAD, zdecydowanie najważniejszego udziałowca spółki Elan, który kontrolował 57,61 % jej kapitału w momencie dokonania zastrzyku kapitałowego, oraz przez spółkę DSU. Przesłanki te opierają się na sprawozdaniu OECD, sprawozdaniu [...], dokumentach opublikowanych przez rząd słoweński oraz doniesieniach prasowych.

| (128) | Poza tym paralelizm zachowania pięciu udziałowców spółki Elan, z których wszyscy podlegali kontroli państwa, wskazuje na udział państwa w podejmowaniu decyzji przez udziałowców, gdyż wydaje się mało prawdopodobne, aby pięć prywatnych i niezależnych podmiotów gospodarczych zgodziło się na zastrzyk kapitałowy na rzecz przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w tym samym czasie i na tych samych warunkach. |
| --- | --- |

(128)

Poza tym paralelizm zachowania pięciu udziałowców spółki Elan, z których wszyscy podlegali kontroli państwa, wskazuje na udział państwa w podejmowaniu decyzji przez udziałowców, gdyż wydaje się mało prawdopodobne, aby pięć prywatnych i niezależnych podmiotów gospodarczych zgodziło się na zastrzyk kapitałowy na rzecz przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w tym samym czasie i na tych samych warunkach.

| (129) | W świetle powyższego stwierdza się, że środek 2 obejmuje zasoby państwowe i że można go przypisać Słowenii. |
| --- | --- |

(129)

W świetle powyższego stwierdza się, że środek 2 obejmuje zasoby państwowe i że można go przypisać Słowenii.

Selektywna korzyść dla beneficjenta

| (130) | Aby można było uznać środek za pomoc państwa, musi on mieć charakter szczególny lub selektywny w tym sensie, że sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. |
| --- | --- |

(130)

Aby można było uznać środek za pomoc państwa, musi on mieć charakter szczególny lub selektywny w tym sensie, że sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów.

| (131) | Stwierdza się, że całą grupę Elan należy uznać za beneficjenta podwyższenia kapitału w 2008 r. z tych samych powodów co w przypadku środka 1 (zob. motywy (80)–(83)). Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy środek przynosi korzyść beneficjentowi. |
| --- | --- |

(131)

Stwierdza się, że całą grupę Elan należy uznać za beneficjenta podwyższenia kapitału w 2008 r. z tych samych powodów co w przypadku środka 1 (zob. motywy (80)–(83)). Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy środek przynosi korzyść beneficjentowi.

| (132) | Jeżeli środek spełnia wymogi testu prywatnego inwestora, istnienie korzyści można wykluczyć. Jak opisano powyżej, inwestor prywatny starałby się maksymalnie zwiększyć stopę zwrotu ze swoich aktywów (zob. motyw (72)). |
| --- | --- |

(132)

Jeżeli środek spełnia wymogi testu prywatnego inwestora, istnienie korzyści można wykluczyć. Jak opisano powyżej, inwestor prywatny starałby się maksymalnie zwiększyć stopę zwrotu ze swoich aktywów (zob. motyw (72)).

| (133) | W tym kontekście Komisja zauważa przede wszystkim, że spółka Elan znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji w momencie przyznania środka 2 (zob. motyw (74)). Ponadto według Słowenii spółka Elan stanęła w obliczu niewypłacalności na początku 2008 r. i miała niedobór płynności w wysokości [12,6–15 mln] EUR |
| --- | --- |

(133)

W tym kontekście Komisja zauważa przede wszystkim, że spółka Elan znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji w momencie przyznania środka 2 (zob. motyw (74)). Ponadto według Słowenii spółka Elan stanęła w obliczu niewypłacalności na początku 2008 r. i miała niedobór płynności w wysokości [12,6–15 mln] EUR

| (134) | Słowenia twierdzi, że udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o wniesieniu dodatkowego kapitału na podstawie kilku dokumentów opracowanych przez spółkę Elan i doradców zewnętrznych, co wskazuje, że decyzja była uzasadniona. |
| --- | --- |

(134)

Słowenia twierdzi, że udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o wniesieniu dodatkowego kapitału na podstawie kilku dokumentów opracowanych przez spółkę Elan i doradców zewnętrznych, co wskazuje, że decyzja była uzasadniona.

| (135) | Wprawdzie spółka Elan opracowała plan długoterminowy na lata 2008–2012 dla grupy, należy jednak wziąć pod uwagę, że w planie tym przewidziano podwyższenie kapitału o 25 mln EUR jako podstawę osiągnięcia odpowiedniej stopy zwrotu w przyszłości i udziałowcy spółki Elan uznali ten plan długoterminowy za niewystarczające uzasadnienie dla zastrzyku kapitałowego w takiej kwocie. Plan naprawczy z sierpnia 2008 r. składał się głównie z prognoz i nie zawierał informacji na temat planowanego podwyższenia kapitału. Zarówno plan długoterminowy na lata 2008–2012, jak i plan naprawczy zostały opracowane przez spółkę Elan bez udziału doradcy zewnętrznego. Innym dokumentem przedstawionym przez Słowenię w związku z drugim podwyższeniem kapitału był wstępny szacunek wartości spółki Elan przygotowany przez spółkę KAD w lipcu 2008 r. Dokument ten nie potwierdza jednak argumentu Słowenii, jakoby udziałowcy spółki Elan postępowali jak ostrożni inwestorzy, ponieważ według tego szacunku, jeżeli uwzględni się potencjalne zobowiązania, spółka Elan odnotowała w lipcu 2008 r. ujemną wartość kapitału własnego w wysokości [29,5–34] mln EUR. Ponadto wspomniany wstępny szacunek wskazuje, że prognozy zawarte w planie długoterminowym na lata 2008–2012 opracowanym przez spółkę Elan mogą być zdecydowanie zbyt optymistyczne w świetle wcześniejszych doświadczeń i w takim przypadku wartość spółki byłaby jeszcze niższa. |
| --- | --- |

(135)

Wprawdzie spółka Elan opracowała plan długoterminowy na lata 2008–2012 dla grupy, należy jednak wziąć pod uwagę, że w planie tym przewidziano podwyższenie kapitału o 25 mln EUR jako podstawę osiągnięcia odpowiedniej stopy zwrotu w przyszłości i udziałowcy spółki Elan uznali ten plan długoterminowy za niewystarczające uzasadnienie dla zastrzyku kapitałowego w takiej kwocie. Plan naprawczy z sierpnia 2008 r. składał się głównie z prognoz i nie zawierał informacji na temat planowanego podwyższenia kapitału. Zarówno plan długoterminowy na lata 2008–2012, jak i plan naprawczy zostały opracowane przez spółkę Elan bez udziału doradcy zewnętrznego. Innym dokumentem przedstawionym przez Słowenię w związku z drugim podwyższeniem kapitału był wstępny szacunek wartości spółki Elan przygotowany przez spółkę KAD w lipcu 2008 r. Dokument ten nie potwierdza jednak argumentu Słowenii, jakoby udziałowcy spółki Elan postępowali jak ostrożni inwestorzy, ponieważ według tego szacunku, jeżeli uwzględni się potencjalne zobowiązania, spółka Elan odnotowała w lipcu 2008 r. ujemną wartość kapitału własnego w wysokości [29,5–34] mln EUR. Ponadto wspomniany wstępny szacunek wskazuje, że prognozy zawarte w planie długoterminowym na lata 2008–2012 opracowanym przez spółkę Elan mogą być zdecydowanie zbyt optymistyczne w świetle wcześniejszych doświadczeń i w takim przypadku wartość spółki byłaby jeszcze niższa.

| (136) | Słowenia przedłożyła również wycenę kapitału własnego spółki Elan sporządzoną na podstawie metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych. W tej wycenie kapitału własnego przygotowanej przez [...] w czerwcu 2008 r. stwierdzono, że wartość rynkowa spółki Elan na dzień 31 grudnia 2007 r. była nadal dodatnia i wynosiła [35–40] mln EUR. Jak opisano powyżej (zob. motywy (70)–(74)), sytuacja spółki Elan uległa jednak drastycznemu pogorszeniu w 2008 r. W świetle tych zmian należy uznać, że powyższa wycena kapitału własnego była nieaktualna w dniu 28 sierpnia 2008 r., kiedy to udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o dokonaniu zastrzyka kapitałowego, i nie można na jej podstawie wykazać, że udziałowcy spółki Elan postępowali jak ostrożni inwestorzy prywatni, szczególnie przy rozpatrywaniu okoliczności drugiego zastrzyku kapitałowego. |
| --- | --- |

(136)

Słowenia przedłożyła również wycenę kapitału własnego spółki Elan sporządzoną na podstawie metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych. W tej wycenie kapitału własnego przygotowanej przez [...] w czerwcu 2008 r. stwierdzono, że wartość rynkowa spółki Elan na dzień 31 grudnia 2007 r. była nadal dodatnia i wynosiła [35–40] mln EUR. Jak opisano powyżej (zob. motywy (70)–(74)), sytuacja spółki Elan uległa jednak drastycznemu pogorszeniu w 2008 r. W świetle tych zmian należy uznać, że powyższa wycena kapitału własnego była nieaktualna w dniu 28 sierpnia 2008 r., kiedy to udziałowcy spółki Elan podjęli decyzję o dokonaniu zastrzyka kapitałowego, i nie można na jej podstawie wykazać, że udziałowcy spółki Elan postępowali jak ostrożni inwestorzy prywatni, szczególnie przy rozpatrywaniu okoliczności drugiego zastrzyku kapitałowego.

| (137) | Jak opisano w motywie (32), udziałowcy uzależnili jakiekolwiek podwyższenie kapitału od uzyskania uprzedniej zgody banków na zmianę harmonogramu spłaty istniejących kredytów spółki Elan. Chociaż nie udało się osiągnąć takiego porozumienia przed podwyższeniem kapitału, udziałowcy spółki Elan dokonali zastrzyku kapitałowego, ponieważ w przeciwnym razie spółka Elan musiałaby ogłosić upadłość. |
| --- | --- |

(137)

Jak opisano w motywie (32), udziałowcy uzależnili jakiekolwiek podwyższenie kapitału od uzyskania uprzedniej zgody banków na zmianę harmonogramu spłaty istniejących kredytów spółki Elan. Chociaż nie udało się osiągnąć takiego porozumienia przed podwyższeniem kapitału, udziałowcy spółki Elan dokonali zastrzyku kapitałowego, ponieważ w przeciwnym razie spółka Elan musiałaby ogłosić upadłość.

| (138) | Gdyby banki zgodziły się na zmianę harmonogramu spłaty kredytów przed podwyższeniem kapitału, mogłoby to stanowić sygnał, że wierzą one w przywrócenie rentowności spółki Elan. Tak się jednak nie stało. Wręcz przeciwnie, jeden z banków wystąpił nawet do sądu z wnioskiem o wydanie nakazu zapłaty, aby wyegzekwować niespłacone długi od spółki Elan. Postawę tego banku można uznać za oznakę tego, iż rynek nie wierzył w przywrócenie rentowności spółki Elan. |
| --- | --- |

(138)

Gdyby banki zgodziły się na zmianę harmonogramu spłaty kredytów przed podwyższeniem kapitału, mogłoby to stanowić sygnał, że wierzą one w przywrócenie rentowności spółki Elan. Tak się jednak nie stało. Wręcz przeciwnie, jeden z banków wystąpił nawet do sądu z wnioskiem o wydanie nakazu zapłaty, aby wyegzekwować niespłacone długi od spółki Elan. Postawę tego banku można uznać za oznakę tego, iż rynek nie wierzył w przywrócenie rentowności spółki Elan.

| (139) | Ponadto należy również uwzględnić, że już w 2007 r. udziałowcy dokapitalizowali spółkę Elan kwotą 10,225 mln EUR, co nie przyniosło żadnego skutku. Należy wyjaśnić, że chociaż w 2007 r. zastrzyk kapitałowy został dokonany w oparciu o tak zwany strategiczny plan rozwoju, na podstawie którego spółka Elan pierwotnie wnioskowała o dokapitalizowanie w kwocie 20,2 mln EUR, zastrzyku kapitałowego w wysokości 10 mln EUR, którego dokonano w 2008 r., nie można uznać za drugą transzę inwestycyjną wypłaconą na podstawie pierwotnego strategicznego planu rozwoju. Zastrzyk kapitałowy z 2008 r. był konieczny, aby uniknąć niewypłacalności przez pokrycie niedoboru płynności spółki Elan i poniesionych przez nią strat, zatem kapitału nie przeznaczono na cele określone w strategicznym planie rozwoju (zob. motyw (23)). |
| --- | --- |

(139)

Ponadto należy również uwzględnić, że już w 2007 r. udziałowcy dokapitalizowali spółkę Elan kwotą 10,225 mln EUR, co nie przyniosło żadnego skutku. Należy wyjaśnić, że chociaż w 2007 r. zastrzyk kapitałowy został dokonany w oparciu o tak zwany strategiczny plan rozwoju, na podstawie którego spółka Elan pierwotnie wnioskowała o dokapitalizowanie w kwocie 20,2 mln EUR, zastrzyku kapitałowego w wysokości 10 mln EUR, którego dokonano w 2008 r., nie można uznać za drugą transzę inwestycyjną wypłaconą na podstawie pierwotnego strategicznego planu rozwoju. Zastrzyk kapitałowy z 2008 r. był konieczny, aby uniknąć niewypłacalności przez pokrycie niedoboru płynności spółki Elan i poniesionych przez nią strat, zatem kapitału nie przeznaczono na cele określone w strategicznym planie rozwoju (zob. motyw (23)).

| (140) | Komisja zauważa wreszcie, że w momencie przyznania środka wszyscy udziałowcy byli spółkami państwowymi, tj. żaden prywatny udziałowiec nie brał udziału w podwyższeniu kapitału. |
| --- | --- |

(140)

Komisja zauważa wreszcie, że w momencie przyznania środka wszyscy udziałowcy byli spółkami państwowymi, tj. żaden prywatny udziałowiec nie brał udziału w podwyższeniu kapitału.

| (141) | W świetle powyższego Komisja stwierdza, że środek 2 nie został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i przyniósł korzyść spółce Elan. |
| --- | --- |

(141)

W świetle powyższego Komisja stwierdza, że środek 2 nie został przyznany zgodnie z testem prywatnego inwestora i przyniósł korzyść spółce Elan.

Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową

| (142) | Komisja zauważa, że beneficjent prowadzi działalność na rynkach otwartych na konkurencję. Jakakolwiek pomoc państwa przyznana takiemu przedsiębiorstwu może spowodować, że znajdzie się ono w korzystniejszej sytuacji niż inni konkurenci, którzy nie otrzymują takiej pomocy Wbrew opinii Słowenii w tym kontekście nie ma znaczenia, czy konkurenci spółki Elan mają większy udział w rynku niż spółka Elan ani czy konkurenci także otrzymali środki finansowe od swoich udziałowców. |
| --- | --- |

(142)

Komisja zauważa, że beneficjent prowadzi działalność na rynkach otwartych na konkurencję. Jakakolwiek pomoc państwa przyznana takiemu przedsiębiorstwu może spowodować, że znajdzie się ono w korzystniejszej sytuacji niż inni konkurenci, którzy nie otrzymują takiej pomocy Wbrew opinii Słowenii w tym kontekście nie ma znaczenia, czy konkurenci spółki Elan mają większy udział w rynku niż spółka Elan ani czy konkurenci także otrzymali środki finansowe od swoich udziałowców.

| (143) | Gdy pomoc przyznana przez państwo członkowskie wzmacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do pozycji innych przedsiębiorstw konkurujących w ramach wewnątrzunijnej wymiany handlowej, należy uznać, że pomoc ma wpływ na takie przedsiębiorstwa (34). Państwa członkowskie istotnie prowadzą wymianę handlową w zakresie sprzętu narciarskiego i statków morskich, a więc towarów, które beneficjent produkuje i wprowadza do obrotu. |
| --- | --- |

(143)

Gdy pomoc przyznana przez państwo członkowskie wzmacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do pozycji innych przedsiębiorstw konkurujących w ramach wewnątrzunijnej wymiany handlowej, należy uznać, że pomoc ma wpływ na takie przedsiębiorstwa (34). Państwa członkowskie istotnie prowadzą wymianę handlową w zakresie sprzętu narciarskiego i statków morskich, a więc towarów, które beneficjent produkuje i wprowadza do obrotu.

| (144) | W świetle powyższego Komisja stwierdza, że środek 2 może zakłócać konkurencję i wywierać wpływ na wymianę handlową. |
| --- | --- |

(144)

W świetle powyższego Komisja stwierdza, że środek 2 może zakłócać konkurencję i wywierać wpływ na wymianę handlową.

5.2.3.   Wniosek dotyczący istnienia pomocy państwa

| (145) | Na podstawie powyższych argumentów Komisja stwierdza, że środek 2 obejmuje pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE na rzecz spółki Elan. Słowenia nie zastosowała się do klauzuli zawieszającej zawartej w art. 108 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

(145)

Na podstawie powyższych argumentów Komisja stwierdza, że środek 2 obejmuje pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE na rzecz spółki Elan. Słowenia nie zastosowała się do klauzuli zawieszającej zawartej w art. 108 ust. 3 TFUE.

5.3.   ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (146) | W art. 107 ust. 2 i 3 TFUE przewiduje się wyłączenia od ogólnej zasady niezgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym określonej w art. 107 ust. 1. TFUE |
| --- | --- |

(146)

W art. 107 ust. 2 i 3 TFUE przewiduje się wyłączenia od ogólnej zasady niezgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym określonej w art. 107 ust. 1. TFUE

| (147) | W tym kontekście należy zauważyć, że ciężar dowodu zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, na zasadzie odstępstwa od art. 107 ust. 1 TFUE, spoczywa co do zasady na danym państwie członkowskim, które musi wykazać, że zostały spełnione warunki tego odstępstwa (35). |
| --- | --- |

(147)

W tym kontekście należy zauważyć, że ciężar dowodu zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, na zasadzie odstępstwa od art. 107 ust. 1 TFUE, spoczywa co do zasady na danym państwie członkowskim, które musi wykazać, że zostały spełnione warunki tego odstępstwa (35).

| (148) | Komisja ocenia zgodność środka 2 na podstawie powyższych wyłączeń. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy środek został przyznany przedsiębiorstwu znajdującemu się w trudnej sytuacji (zob. pkt 5.1 powyżej), Komisja ocenia najpierw zgodność środka na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Następnie Komisja rozważa, czy środek można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na jakiejkolwiek innej podstawie. |
| --- | --- |

(148)

Komisja ocenia zgodność środka 2 na podstawie powyższych wyłączeń. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy środek został przyznany przedsiębiorstwu znajdującemu się w trudnej sytuacji (zob. pkt 5.1 powyżej), Komisja ocenia najpierw zgodność środka na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Następnie Komisja rozważa, czy środek można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym na jakiejkolwiek innej podstawie.

5.3.1.   Wytyczne w sprawie ratowania i restrukturyzacji

| (149) | Zgodnie z pkt 33 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji jedynie przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji kwalifikują się do pomocy na ratowanie i restrukturyzację. Spółka Elan kwalifikuje się, ponieważ można uznać, że była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w momencie dokonania drugiego zastrzyku kapitałowego (zob. motyw (74)). |
| --- | --- |

(149)

Zgodnie z pkt 33 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji jedynie przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji kwalifikują się do pomocy na ratowanie i restrukturyzację. Spółka Elan kwalifikuje się, ponieważ można uznać, że była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w momencie dokonania drugiego zastrzyku kapitałowego (zob. motyw (74)).

| (150) | Zgodnie z wytycznymi w sprawie ratowania i restrukturyzacji pomoc na ratowanie musi spełniać określone wymogi, z których nie wszystkie spełnia przedmiotowy środek:






  a) | po pierwsze środka nie przyznano w formie kredytu ani gwarancji, ale jako zastrzyk kapitałowy (pkt 25 lit. a) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji); |
| --- | --- | --- |

(150)

Zgodnie z wytycznymi w sprawie ratowania i restrukturyzacji pomoc na ratowanie musi spełniać określone wymogi, z których nie wszystkie spełnia przedmiotowy środek:

a)

po pierwsze środka nie przyznano w formie kredytu ani gwarancji, ale jako zastrzyk kapitałowy (pkt 25 lit. a) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji);

| b) | po drugie środek nie zakończył się w okresie nie dłuższym niż sześć miesięcy po wypłacie przedsiębiorstwu pierwszej transzy (pkt 25 lit. a) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji); |
| --- | --- |

b)

po drugie środek nie zakończył się w okresie nie dłuższym niż sześć miesięcy po wypłacie przedsiębiorstwu pierwszej transzy (pkt 25 lit. a) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji);

| c) | po trzecie Słowenia nie przekazała w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy po pierwszym zastosowaniu środka planu restrukturyzacji ani planu likwidacji, ani dowodu na to, że gwarancja została zakończona (pkt 25 lit. c) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji). |
| --- | --- |

c)

po trzecie Słowenia nie przekazała w terminie nie dłuższym niż sześć miesięcy po pierwszym zastosowaniu środka planu restrukturyzacji ani planu likwidacji, ani dowodu na to, że gwarancja została zakończona (pkt 25 lit. c) wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji).

| (151) | Nie można zatem uznać przedmiotowych zastrzyków kapitałowych za pomoc na ratowanie. |
| --- | --- |

(151)

Nie można zatem uznać przedmiotowych zastrzyków kapitałowych za pomoc na ratowanie.

| (152) | Środek nie spełnia też wszystkich wymogów dotyczących pomocy na restrukturyzację, określonych w wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, gdyż nie wprowadzono żadnych środków wyrównawczych, które mogłyby zrównoważyć negatywny wpływ pomocy na warunki wymiany handlowej. |
| --- | --- |

(152)

Środek nie spełnia też wszystkich wymogów dotyczących pomocy na restrukturyzację, określonych w wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, gdyż nie wprowadzono żadnych środków wyrównawczych, które mogłyby zrównoważyć negatywny wpływ pomocy na warunki wymiany handlowej.

| (153) | Zgodnie z pkt 38–42 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji restrukturyzacji muszą towarzyszyć środki wyrównawcze proporcjonalne do zakłócających skutków pomocy oraz w szczególności do wielkości i względnego znaczenia przedsiębiorstwa będącego beneficjentem na rynku. W pkt 40 wytycznych określa się, że środki wyrównawcze powinny zostać wprowadzone w szczególności na rynku lub rynkach, na których przedsiębiorstwo będzie miało znaczącą pozycję po restrukturyzacji. Słowenia twierdzi, że niektóre zbycia dokonane przez spółkę Elan w latach 2009 i 2010 miały skutek wyrównawczy. |
| --- | --- |

(153)

Zgodnie z pkt 38–42 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji restrukturyzacji muszą towarzyszyć środki wyrównawcze proporcjonalne do zakłócających skutków pomocy oraz w szczególności do wielkości i względnego znaczenia przedsiębiorstwa będącego beneficjentem na rynku. W pkt 40 wytycznych określa się, że środki wyrównawcze powinny zostać wprowadzone w szczególności na rynku lub rynkach, na których przedsiębiorstwo będzie miało znaczącą pozycję po restrukturyzacji. Słowenia twierdzi, że niektóre zbycia dokonane przez spółkę Elan w latach 2009 i 2010 miały skutek wyrównawczy.

| (154) | W odniesieniu do segmentu sportów zimowych spółki Elan Słowenia opisuje spółkę Elan jako „jedną z ostatnich niezależnych marek dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi” i odnosi się do niej jako „jedynie słabego [sic!] konkurenta dla znacznie większych graczy na rynku” (36). To ostatnie określenie nie zgadza się jednak z opisem spółki przez obecnego udziałowca większościowego spółki Elan. Spółka PDP podkreśla, że w 2010 r. spółka Elan sprzedała 448 000 par nart i 217 000 desek snowboardowych, odpowiadała za 13 % światowej produkcji nart i była siódmą na świecie marką nart, a udział marki w rynku światowym wynosił około 8 %. |
| --- | --- |

(154)

W odniesieniu do segmentu sportów zimowych spółki Elan Słowenia opisuje spółkę Elan jako „jedną z ostatnich niezależnych marek dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi” i odnosi się do niej jako „jedynie słabego [sic!] konkurenta dla znacznie większych graczy na rynku” (36). To ostatnie określenie nie zgadza się jednak z opisem spółki przez obecnego udziałowca większościowego spółki Elan. Spółka PDP podkreśla, że w 2010 r. spółka Elan sprzedała 448 000 par nart i 217 000 desek snowboardowych, odpowiadała za 13 % światowej produkcji nart i była siódmą na świecie marką nart, a udział marki w rynku światowym wynosił około 8 %.

| (155) | Słowenia nie proponuje żadnej szczegółowej definicji rynku produktów ani rynku geograficznego, na którym funkcjonuje segment sportów zimowych spółki Elan. Jak szczegółowo opisano poniżej, uwzględniając informacje dostarczone przez Słowenię i biorąc pod uwagę uwagi dotyczące definicji rynku wynikające z wcześniejszej praktyki w zakresie połączeń (37), należy stwierdzić, że spółka Elan faktycznie posiadała znaczne udziały w rynku przynajmniej w niektórych z odnośnych rynków. |
| --- | --- |

(155)

Słowenia nie proponuje żadnej szczegółowej definicji rynku produktów ani rynku geograficznego, na którym funkcjonuje segment sportów zimowych spółki Elan. Jak szczegółowo opisano poniżej, uwzględniając informacje dostarczone przez Słowenię i biorąc pod uwagę uwagi dotyczące definicji rynku wynikające z wcześniejszej praktyki w zakresie połączeń (37), należy stwierdzić, że spółka Elan faktycznie posiadała znaczne udziały w rynku przynajmniej w niektórych z odnośnych rynków.

| (156) | Aby ocenić względne znaczenie przedsiębiorstwa na rynkach, na których prowadzi ono działalność, Komisja przeanalizowała dostępne dowody, w tym dokumenty strategiczne opracowane przez samą spółkę Elan. Poza akcesoriami spółka Elan produkuje przede wszystkim narty zjazdowe i deski snowboardowe. Z jednej strony sprzedaje się je detalistom (dalej zwanym „rynkiem detalicznym”) jako produkty marki Elan, z drugiej strony spółka Elan działa jako tak zwany producent oryginalnego sprzętu (OEM) i zaopatruje w narty i deski snowboardowe innych (konkurencyjnych) producentów (dalej zwanych „rynkiem OEM”). Należy zaznaczyć, że na potrzeby decyzji w sprawie nr COMP/M.3765 Amer/Salomon Komisja analizowała w grudniu 2005 r. między innymi odrębne rynki produktów dla różnych rodzajów dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi, w tym odrębne właściwe rynki produktów dla nart zjazdowych i desek snowboardowych, a także rynek OEM dla nart zjazdowych. Uznano, że rynki detaliczne dla dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi mają zasięg krajowy, natomiast rynek OEM obejmuje co najmniej EOG (38). W swoim planie rozwoju Elan Ski OEM na lata 2006–2010 przedsiębiorstwo wskazuje, że w 2005 r. jego udział w światowym rynku produkcji nart OEM wyniósł 21 %, i wyjaśnia „[...]”. W planie rozwoju Elan Sportartikel na lata 2006–2010 stwierdzono, że spółka Elan uważa się za czołowego światowego producenta desek snowboardowych z produkcją na poziomie 286 000 w 2005 r. odpowiadającą udziałowi w wysokości 16 %. Znaczną większość tej produkcji dotyczy działalności OEM, natomiast 30 000 desek snowboardowych sprzedano w 2005 r. pod marką Elan. Jeżeli chodzi o narty marki Elan, w planie rozwoju marki Elan –strategii penetracji rynku i promowania marki na lata 2006–2010 wskazano, że udział w rynku światowym wynosił 7,5 %, co dawało spółce Elan 7. miejsce pod względem udziału w rynku. W dokumencie podkreśla się jednak, że przedsiębiorstwo wierzyło, iż może się znaleźć w pierwszej piątce marek w perspektywie średnioterminowej, wyjaśniając [...] |
| --- | --- |

(156)

Aby ocenić względne znaczenie przedsiębiorstwa na rynkach, na których prowadzi ono działalność, Komisja przeanalizowała dostępne dowody, w tym dokumenty strategiczne opracowane przez samą spółkę Elan. Poza akcesoriami spółka Elan produkuje przede wszystkim narty zjazdowe i deski snowboardowe. Z jednej strony sprzedaje się je detalistom (dalej zwanym „rynkiem detalicznym”) jako produkty marki Elan, z drugiej strony spółka Elan działa jako tak zwany producent oryginalnego sprzętu (OEM) i zaopatruje w narty i deski snowboardowe innych (konkurencyjnych) producentów (dalej zwanych „rynkiem OEM”). Należy zaznaczyć, że na potrzeby decyzji w sprawie nr COMP/M.3765 Amer/Salomon Komisja analizowała w grudniu 2005 r. między innymi odrębne rynki produktów dla różnych rodzajów dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi, w tym odrębne właściwe rynki produktów dla nart zjazdowych i desek snowboardowych, a także rynek OEM dla nart zjazdowych. Uznano, że rynki detaliczne dla dóbr trwałego użytku związanych ze sportami zimowymi mają zasięg krajowy, natomiast rynek OEM obejmuje co najmniej EOG (38). W swoim planie rozwoju Elan Ski OEM na lata 2006–2010 przedsiębiorstwo wskazuje, że w 2005 r. jego udział w światowym rynku produkcji nart OEM wyniósł 21 %, i wyjaśnia „[...]”. W planie rozwoju Elan Sportartikel na lata 2006–2010 stwierdzono, że spółka Elan uważa się za czołowego światowego producenta desek snowboardowych z produkcją na poziomie 286 000 w 2005 r. odpowiadającą udziałowi w wysokości 16 %. Znaczną większość tej produkcji dotyczy działalności OEM, natomiast 30 000 desek snowboardowych sprzedano w 2005 r. pod marką Elan. Jeżeli chodzi o narty marki Elan, w planie rozwoju marki Elan –strategii penetracji rynku i promowania marki na lata 2006–2010 wskazano, że udział w rynku światowym wynosił 7,5 %, co dawało spółce Elan 7. miejsce pod względem udziału w rynku. W dokumencie podkreśla się jednak, że przedsiębiorstwo wierzyło, iż może się znaleźć w pierwszej piątce marek w perspektywie średnioterminowej, wyjaśniając [...]

| (157) | Ponieważ segment sportów zimowych odpowiada za zdecydowanie największą część przychodów spółki Elan i ze względu na silną pozycję spółki Elan szczegółowo opisaną powyżej, przynajmniej w niektórych sektorach działalności z zakresu sportów zimowych, należy w szczególności w tym obszarze wprowadzić środki wyrównawcze. Po zbadaniu elementów wskazanych przez Słowenię jako środki wyrównawcze wprowadzone w segmencie sportów zimowych okazało się, że jedynym przypadkiem zbycia była sprzedaż [17,5 %–20 %] udziałów w kapitale, jakie spółka Elan posiadała w swojej partnerskiej spółce joint venture Dal Bello Sports (dalej zwanej „Dal Bello”) w Stanach Zjednoczonych. Zbycie dokonane przez spółkę Elan było konsekwencją zakończenia działalności spółki joint venture z Dal Bello zajmującej się wprowadzaniem do obrotu i dystrybucją produktów w Ameryce Północnej. Spółka Elan twierdzi, że zakończenie współpracy doprowadziło do zmniejszenia sprzedaży spółki Elan w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, i postrzega to jako „skutek wyrównawczy”. |
| --- | --- |

(157)

Ponieważ segment sportów zimowych odpowiada za zdecydowanie największą część przychodów spółki Elan i ze względu na silną pozycję spółki Elan szczegółowo opisaną powyżej, przynajmniej w niektórych sektorach działalności z zakresu sportów zimowych, należy w szczególności w tym obszarze wprowadzić środki wyrównawcze. Po zbadaniu elementów wskazanych przez Słowenię jako środki wyrównawcze wprowadzone w segmencie sportów zimowych okazało się, że jedynym przypadkiem zbycia była sprzedaż [17,5 %–20 %] udziałów w kapitale, jakie spółka Elan posiadała w swojej partnerskiej spółce joint venture Dal Bello Sports (dalej zwanej „Dal Bello”) w Stanach Zjednoczonych. Zbycie dokonane przez spółkę Elan było konsekwencją zakończenia działalności spółki joint venture z Dal Bello zajmującej się wprowadzaniem do obrotu i dystrybucją produktów w Ameryce Północnej. Spółka Elan twierdzi, że zakończenie współpracy doprowadziło do zmniejszenia sprzedaży spółki Elan w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, i postrzega to jako „skutek wyrównawczy”.

| (158) | Należy przede wszystkim zauważyć, że ani w planie długoterminowym na lata 2008–2012, ani w planie naprawczym nie ma wzmianki o sprzedaży udziałów w spółce Dal Bello, w związku z czym nie można postrzegać tej sprzedaży jako „integralną część restrukturyzacji”, jak przewidziano w pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Po bliższej analizie tej transakcji okazuje się bowiem, że zakończenie współpracy w zakresie wprowadzania do obrotu i dystrybucji nastąpiło z inicjatywy spółki Dal Bello. Słowenia przyznała, że „problemy spółki Elan w 2008 r. i poszukiwanie bardziej wiarygodnego partnera przez spółkę Dal Bello w perspektywie długoterminowej doprowadziły do rozmów o zakończeniu stosunkowo udanej współpracy. Rozmowy te doprowadziły do zawarcia dnia 14 grudnia 2009 r. porozumienia o rozwiązaniu spółki joint venture [...]”. Już w świetle powyższych powodów nie można zakwalifikować zbycia dokonanego przez spółkę Elan jako środek wyrównawczy. |
| --- | --- |

(158)

Należy przede wszystkim zauważyć, że ani w planie długoterminowym na lata 2008–2012, ani w planie naprawczym nie ma wzmianki o sprzedaży udziałów w spółce Dal Bello, w związku z czym nie można postrzegać tej sprzedaży jako „integralną część restrukturyzacji”, jak przewidziano w pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Po bliższej analizie tej transakcji okazuje się bowiem, że zakończenie współpracy w zakresie wprowadzania do obrotu i dystrybucji nastąpiło z inicjatywy spółki Dal Bello. Słowenia przyznała, że „problemy spółki Elan w 2008 r. i poszukiwanie bardziej wiarygodnego partnera przez spółkę Dal Bello w perspektywie długoterminowej doprowadziły do rozmów o zakończeniu stosunkowo udanej współpracy. Rozmowy te doprowadziły do zawarcia dnia 14 grudnia 2009 r. porozumienia o rozwiązaniu spółki joint venture [...]”. Już w świetle powyższych powodów nie można zakwalifikować zbycia dokonanego przez spółkę Elan jako środek wyrównawczy.

| (159) | Ponadto, chociaż ograniczenie sprzedaży prowadzące do spadku udziałów beneficjenta w rynku może w innych okolicznościach stanowić środek wyrównawczy, Komisja zauważa, że w rozpatrywanym przypadku transakcja dotyczyła rynku detalicznego, który wcześniej Komisja uznała za krajowy (39), i że sprzedaż nart przez spółkę Elan była w każdym razie ograniczona tylko na rynku północnoamerykańskim, a nie na rynkach europejskich; dlatego też transakcja ta nie rekompensować zakłóceń powstałych w EOG. Co więcej, spółka joint venture prowadziła działalność w zakresie wprowadzania nart do obrotu i ich dystrybucji, a nie produkcji. Podstawową działalnością spółki Elan jest jednak produkcja nart i desek snowboardowych. Wyłącznie zbycia dokonane na rynku, na którym beneficjent prowadzi swoją główną działalność, można uznać za właściwe środki wyrównawcze. |
| --- | --- |

(159)

Ponadto, chociaż ograniczenie sprzedaży prowadzące do spadku udziałów beneficjenta w rynku może w innych okolicznościach stanowić środek wyrównawczy, Komisja zauważa, że w rozpatrywanym przypadku transakcja dotyczyła rynku detalicznego, który wcześniej Komisja uznała za krajowy (39), i że sprzedaż nart przez spółkę Elan była w każdym razie ograniczona tylko na rynku północnoamerykańskim, a nie na rynkach europejskich; dlatego też transakcja ta nie rekompensować zakłóceń powstałych w EOG. Co więcej, spółka joint venture prowadziła działalność w zakresie wprowadzania nart do obrotu i ich dystrybucji, a nie produkcji. Podstawową działalnością spółki Elan jest jednak produkcja nart i desek snowboardowych. Wyłącznie zbycia dokonane na rynku, na którym beneficjent prowadzi swoją główną działalność, można uznać za właściwe środki wyrównawcze.

| (160) | Słowenia argumentowała także, że zmniejszenie liczby pracowników zatrudnionych przy produkcji nart i ograniczenie inwestycji w marketing można uznać za środki wyrównawcze. |
| --- | --- |

(160)

Słowenia argumentowała także, że zmniejszenie liczby pracowników zatrudnionych przy produkcji nart i ograniczenie inwestycji w marketing można uznać za środki wyrównawcze.

| (161) | Środki te, jak wynika również z planu długoterminowego i planu naprawczego spółki Elan, należy jednak postrzegać jako zwykłe środki racjonalizacji mające na celu obniżenie kosztów i zwiększenie wydajności w celu przywrócenia rentowności. Środki te nie zostały podjęte w celu ograniczenia obecności spółki Elan na rynku ani w celu zrównoważenia ewentualnych zakłóceń konkurencji wynikających z pomocy otrzymanej przez spółkę Elan. |
| --- | --- |

(161)

Środki te, jak wynika również z planu długoterminowego i planu naprawczego spółki Elan, należy jednak postrzegać jako zwykłe środki racjonalizacji mające na celu obniżenie kosztów i zwiększenie wydajności w celu przywrócenia rentowności. Środki te nie zostały podjęte w celu ograniczenia obecności spółki Elan na rynku ani w celu zrównoważenia ewentualnych zakłóceń konkurencji wynikających z pomocy otrzymanej przez spółkę Elan.

| (162) | W odniesieniu do sektora morskiego Słowenia twierdzi, że poniższe zbycia miały skutek wyrównawczy. W 2009 r. spółka Elan sprzedała dwie spółki oferujące czarter jachtów: Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. W 2010 r. sprzedano spółkę Elan Brod d.o.o. z siedzibą w Chorwacji, której główna działalność dotyczyła produkcji łodzi motorowych. Słowenia zapewnia, że spółki nie przynosiły strat strukturalnych, że działalność czarterowa prowadzona przez spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. sprzyjała wprowadzaniu jachtów marki Elan na główne rynki spółki oraz że wycofanie się z segmentu łodzi motorowych znacznie ograniczyło obecność spółki Elan na rynku łodzi turystycznych i sportowych. |
| --- | --- |

(162)

W odniesieniu do sektora morskiego Słowenia twierdzi, że poniższe zbycia miały skutek wyrównawczy. W 2009 r. spółka Elan sprzedała dwie spółki oferujące czarter jachtów: Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. W 2010 r. sprzedano spółkę Elan Brod d.o.o. z siedzibą w Chorwacji, której główna działalność dotyczyła produkcji łodzi motorowych. Słowenia zapewnia, że spółki nie przynosiły strat strukturalnych, że działalność czarterowa prowadzona przez spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. sprzyjała wprowadzaniu jachtów marki Elan na główne rynki spółki oraz że wycofanie się z segmentu łodzi motorowych znacznie ograniczyło obecność spółki Elan na rynku łodzi turystycznych i sportowych.

| (163) | Komisja przypomina, że zgodnie z pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji środki wyrównawcze powinny zostać wprowadzone w szczególności na rynku lub rynkach, na których przedsiębiorstwo będzie miało znaczącą pozycję po restrukturyzacji. Do celu oceny środków wyrównawczych sumy odpisane jako straty i zamknięcie działalności przynoszącej straty, które w dowolnym stopniu byłyby konieczne, aby przywrócić rentowność, nie będą uznawane za obniżenie zdolności produkcyjnych. |
| --- | --- |

(163)

Komisja przypomina, że zgodnie z pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji środki wyrównawcze powinny zostać wprowadzone w szczególności na rynku lub rynkach, na których przedsiębiorstwo będzie miało znaczącą pozycję po restrukturyzacji. Do celu oceny środków wyrównawczych sumy odpisane jako straty i zamknięcie działalności przynoszącej straty, które w dowolnym stopniu byłyby konieczne, aby przywrócić rentowność, nie będą uznawane za obniżenie zdolności produkcyjnych.

| (164) | Należy pamiętać, że segment morski nie stanowi głównej działalności spółki Elan. Spółka generuje znacznie większą część swojego obrotu w segmencie sportów zimowych. Zgodnie z prognozą finansową na 2011 r. całkowity zysk z segmentu morskiego miał osiągnąć zaledwie [20–24] mln EUR w porównaniu z [58–68] mln EUR w segmencie sportów zimowych. Ponadto segment sportów zimowych otrzymał także większą część (5,924 mln EUR) z 10 mln EUR zastrzyku finansowego na rzecz spółki Elan. W świetle pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji wydaje się wątpliwe, czy zbycia w segmencie morskim można w ogóle uznać za właściwe środki wyrównawcze, gdyż, jak również bardziej szczegółowo opisano poniżej, sektor morski nie stanowi rynku, na którym spółka ma najbardziej znaczącą pozycję po restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(164)

Należy pamiętać, że segment morski nie stanowi głównej działalności spółki Elan. Spółka generuje znacznie większą część swojego obrotu w segmencie sportów zimowych. Zgodnie z prognozą finansową na 2011 r. całkowity zysk z segmentu morskiego miał osiągnąć zaledwie [20–24] mln EUR w porównaniu z [58–68] mln EUR w segmencie sportów zimowych. Ponadto segment sportów zimowych otrzymał także większą część (5,924 mln EUR) z 10 mln EUR zastrzyku finansowego na rzecz spółki Elan. W świetle pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji wydaje się wątpliwe, czy zbycia w segmencie morskim można w ogóle uznać za właściwe środki wyrównawcze, gdyż, jak również bardziej szczegółowo opisano poniżej, sektor morski nie stanowi rynku, na którym spółka ma najbardziej znaczącą pozycję po restrukturyzacji.

| (165) | Aby w pełni zrozumieć argumenty wysunięte przez Słowenię, Komisja zbadała jednak, na ile Słowenia mogła utrzymywać, że podjęto właściwe środki wyrównawcze w sektorze morskim. Przed restrukturyzacją maksymalna zdolność produkcyjna spółki Elan wynosiła [280–330] łodzi żaglowych i [45–55] łodzi motorowych. Słowenia nie proponuje żadnej szczegółowej definicji rynku produktów morskich ani rynku geograficznego, na podstawie której można by zmierzyć względne znaczenie spółki Elan. W swoich uwagach Słowenia wspomina o ograniczeniu obecności spółki Elan na „rynku łodzi turystycznych i sportowych”, a zarazem odnosi się do wycofania się spółki z „segmentu łodzi motorowych”. |
| --- | --- |

(165)

Aby w pełni zrozumieć argumenty wysunięte przez Słowenię, Komisja zbadała jednak, na ile Słowenia mogła utrzymywać, że podjęto właściwe środki wyrównawcze w sektorze morskim. Przed restrukturyzacją maksymalna zdolność produkcyjna spółki Elan wynosiła [280–330] łodzi żaglowych i [45–55] łodzi motorowych. Słowenia nie proponuje żadnej szczegółowej definicji rynku produktów morskich ani rynku geograficznego, na podstawie której można by zmierzyć względne znaczenie spółki Elan. W swoich uwagach Słowenia wspomina o ograniczeniu obecności spółki Elan na „rynku łodzi turystycznych i sportowych”, a zarazem odnosi się do wycofania się spółki z „segmentu łodzi motorowych”.

| (166) | Analiza dostępnych dokumentów, w tym strategicznych dokumentów opracowanych przez samą spółkę, dotyczących konkurencyjnej pozycji segmentu morskiego spółki Elan dostarcza dalszych informacji na temat względnego znaczenia spółki na rynku morskim. W planie rozwoju segmentu morskiego spółki Elan na lata 2006–2010 stwierdzono, że wartość rynku światowego wszystkich nowych łodzi wynosi około 25 mld EUR, z czego 80 % stanowią łodzie motorowe, a 20 % łodzie żaglowe, i taki sam stosunek dotyczy Europy. Spółka Elan opisała ten rynek jako „bardzo rozdrobniony” i oceniła udział w rynku UE swojego programu dotyczącego łodzi żaglowych na około [0–5] %, natomiast programu dotyczącego łodzi motorowych na << 1 %. We wspomnianym planie rozwoju zaznaczono jednak istnienie różnych segmentów rynku charakteryzujących się różnymi warunkami konkurencji, w tym barierami wejścia. W planie długoterminowym dla grupy Skimar na lata 2008–2012 opracowanym przez spółkę Elan w czerwcu 2008 r. przewidziano segmentację rynku łodzi według długości łodzi i stwierdzono, że najsilniejsza konkurencja występuje w segmencie małych statków (30 stóp), natomiast spółka Elan produkuje i sprzedaje produkty z kategorii środkowej, czyli statki o długości 30–50 stóp, i zamierza opracować nowe modele [...]. Udział w rynku spółki Elan w segmencie, w którym zamierza ona konkurować, jest najdokładniej określony w prezentacji sporządzonej przez aktualnego udziałowca większościowego spółki Elan, tj. spółkę PDP, w której stwierdzono: „W 2010 r. spółka Elan sprzedała 122 łodzie w segmencie łodzi żaglowych o długości 32–60 stóp (który stanowi 20 % rynku morskiego), uzyskując udział w rynku w wysokości 5,2 %”. Wydaje się wiarygodne, że do celów segmentacji rynku jako punkt wyjścia stosuje się takie kryteria, jak rodzaj napędu (żagiel, silnik) i wielkość. Wobec braku przeciwnego stanowiska do celów niniejszej decyzji Komisja może przyjąć ocenę spółki PDP, zgodnie z którą spółka Elan posiadała udział > 5 % w rozdrobnionym rynku łodzi żaglowych. |
| --- | --- |

(166)

Analiza dostępnych dokumentów, w tym strategicznych dokumentów opracowanych przez samą spółkę, dotyczących konkurencyjnej pozycji segmentu morskiego spółki Elan dostarcza dalszych informacji na temat względnego znaczenia spółki na rynku morskim. W planie rozwoju segmentu morskiego spółki Elan na lata 2006–2010 stwierdzono, że wartość rynku światowego wszystkich nowych łodzi wynosi około 25 mld EUR, z czego 80 % stanowią łodzie motorowe, a 20 % łodzie żaglowe, i taki sam stosunek dotyczy Europy. Spółka Elan opisała ten rynek jako „bardzo rozdrobniony” i oceniła udział w rynku UE swojego programu dotyczącego łodzi żaglowych na około [0–5] %, natomiast programu dotyczącego łodzi motorowych na << 1 %. We wspomnianym planie rozwoju zaznaczono jednak istnienie różnych segmentów rynku charakteryzujących się różnymi warunkami konkurencji, w tym barierami wejścia. W planie długoterminowym dla grupy Skimar na lata 2008–2012 opracowanym przez spółkę Elan w czerwcu 2008 r. przewidziano segmentację rynku łodzi według długości łodzi i stwierdzono, że najsilniejsza konkurencja występuje w segmencie małych statków (30 stóp), natomiast spółka Elan produkuje i sprzedaje produkty z kategorii środkowej, czyli statki o długości 30–50 stóp, i zamierza opracować nowe modele [...]. Udział w rynku spółki Elan w segmencie, w którym zamierza ona konkurować, jest najdokładniej określony w prezentacji sporządzonej przez aktualnego udziałowca większościowego spółki Elan, tj. spółkę PDP, w której stwierdzono: „W 2010 r. spółka Elan sprzedała 122 łodzie w segmencie łodzi żaglowych o długości 32–60 stóp (który stanowi 20 % rynku morskiego), uzyskując udział w rynku w wysokości 5,2 %”. Wydaje się wiarygodne, że do celów segmentacji rynku jako punkt wyjścia stosuje się takie kryteria, jak rodzaj napędu (żagiel, silnik) i wielkość. Wobec braku przeciwnego stanowiska do celów niniejszej decyzji Komisja może przyjąć ocenę spółki PDP, zgodnie z którą spółka Elan posiadała udział > 5 % w rozdrobnionym rynku łodzi żaglowych.

| (167) | W związku z powyższym, nawet gdyby można było uwzględnić zbycia dokonane przez spółkę Elan w segmencie morskim do celów oceny zgodności przez Komisję, w sektorze morskim musiałyby zostać wprowadzone jakieś środki wyrównawcze w odniesieniu do produkcji łodzi żaglowych, która wyraźnie stanowiła główną działalność segmentu morskiego spółki Elan i w przypadku której spółka, jak już omówiono, miała znaczny udział w „bardzo rozdrobnionym rynku”, jak określiła go spółka Elan. Zbycie działalności czarterowej, która co najwyżej pośrednio sprzyjała sprzedaży jachtów przez spółkę Elan, i zbycie produkcji łodzi motorowych — sektora, z którego spółka Elan wycofała się zupełnie przez sprzedaż spółki Elan Brod d.o.o. — nie są zatem zgodne z pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Jeżeli chodzi o łodzie motorowe, spółka Elan zaczęła produkcję tych łodzi dopiero w 2002 r., chcąc wykorzystać renomę, jaką zyskała w sektorze łodzi żaglowych, również przy produkcji łodzi motorowych. Największa sprzedaż wynosiła 50 łodzi motorowych i osiągnięto ją w latach 2006 i 2007, następnie odnotowano spadek sprzedaży do [25–29] łodzi w 2008 r. i zaledwie [7–9] łodzi w 2009 r. |
| --- | --- |

(167)

W związku z powyższym, nawet gdyby można było uwzględnić zbycia dokonane przez spółkę Elan w segmencie morskim do celów oceny zgodności przez Komisję, w sektorze morskim musiałyby zostać wprowadzone jakieś środki wyrównawcze w odniesieniu do produkcji łodzi żaglowych, która wyraźnie stanowiła główną działalność segmentu morskiego spółki Elan i w przypadku której spółka, jak już omówiono, miała znaczny udział w „bardzo rozdrobnionym rynku”, jak określiła go spółka Elan. Zbycie działalności czarterowej, która co najwyżej pośrednio sprzyjała sprzedaży jachtów przez spółkę Elan, i zbycie produkcji łodzi motorowych — sektora, z którego spółka Elan wycofała się zupełnie przez sprzedaż spółki Elan Brod d.o.o. — nie są zatem zgodne z pkt 40 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Jeżeli chodzi o łodzie motorowe, spółka Elan zaczęła produkcję tych łodzi dopiero w 2002 r., chcąc wykorzystać renomę, jaką zyskała w sektorze łodzi żaglowych, również przy produkcji łodzi motorowych. Największa sprzedaż wynosiła 50 łodzi motorowych i osiągnięto ją w latach 2006 i 2007, następnie odnotowano spadek sprzedaży do [25–29] łodzi w 2008 r. i zaledwie [7–9] łodzi w 2009 r.

| (168) | W uwagach przedłożonych przez Słowenię również podkreślono fakt, że zdaniem udziałowców spółki Elan i banków zbyta działalność nie jest działalnością podstawową (40).Należy również zaznaczyć, że sprzedaż jednostek zależnych spółki Elan nie miała na celu zrównoważenia ewentualnych zakłóceń konkurencji. Wszystkie trzy jednostki zależne przynosiły straty w momencie sprzedaży oraz w latach poprzedzających sprzedaż. Słowenia poinformowała Komisję, że całkowity (łączny) wynik netto uzyskany przez spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. wynosił – 157 000 EUR w 2007 r., – 100 000 EUR w 2008 r. i – 57 000 EUR w 2009 r. Również spółka Elan Brod d.o.o. odnotowała straty w całym okresie, mianowicie -58 000 EUR w 2006 r., – 436 000 EUR w 2007 r., – 1 milion EUR w 2008 r. i – 1,5 mln EUR w 2009 r. W świetle tych danych liczbowych wydaje się, że oświadczenie Słowenii, iż spółki nie przynosiły strat strukturalnych, zostało złożone tylko we własnym interesie. Jak określono powyżej, zgodnie z wytycznymi w sprawie ratowania i restrukturyzacji do celu oceny środków wyrównawczych sumy odpisane jako straty i zamknięcie działalności przynoszącej straty, które w dowolnym stopniu byłyby konieczne, aby przywrócić rentowność, nie będą uznawane za obniżenie zdolności produkcyjnych. Wysokie straty odnotowane przez trzy sprzedane jednostki zależne z segmentu morskiego i silna, utrzymująca się tendencja spadkowa spółki Elan Brod d.o.o. podkreślają jednak, że zbycia były istotnie konieczne do przywrócenia rentowności i również z tego względu nie można ich uznać za kwalifikujące się jako środki wyrównawcze. |
| --- | --- |

(168)

W uwagach przedłożonych przez Słowenię również podkreślono fakt, że zdaniem udziałowców spółki Elan i banków zbyta działalność nie jest działalnością podstawową (40).Należy również zaznaczyć, że sprzedaż jednostek zależnych spółki Elan nie miała na celu zrównoważenia ewentualnych zakłóceń konkurencji. Wszystkie trzy jednostki zależne przynosiły straty w momencie sprzedaży oraz w latach poprzedzających sprzedaż. Słowenia poinformowała Komisję, że całkowity (łączny) wynik netto uzyskany przez spółki Elan Yachting d.o.o. i Elan Marine Charter d.o.o. wynosił – 157 000 EUR w 2007 r., – 100 000 EUR w 2008 r. i – 57 000 EUR w 2009 r. Również spółka Elan Brod d.o.o. odnotowała straty w całym okresie, mianowicie -58 000 EUR w 2006 r., – 436 000 EUR w 2007 r., – 1 milion EUR w 2008 r. i – 1,5 mln EUR w 2009 r. W świetle tych danych liczbowych wydaje się, że oświadczenie Słowenii, iż spółki nie przynosiły strat strukturalnych, zostało złożone tylko we własnym interesie. Jak określono powyżej, zgodnie z wytycznymi w sprawie ratowania i restrukturyzacji do celu oceny środków wyrównawczych sumy odpisane jako straty i zamknięcie działalności przynoszącej straty, które w dowolnym stopniu byłyby konieczne, aby przywrócić rentowność, nie będą uznawane za obniżenie zdolności produkcyjnych. Wysokie straty odnotowane przez trzy sprzedane jednostki zależne z segmentu morskiego i silna, utrzymująca się tendencja spadkowa spółki Elan Brod d.o.o. podkreślają jednak, że zbycia były istotnie konieczne do przywrócenia rentowności i również z tego względu nie można ich uznać za kwalifikujące się jako środki wyrównawcze.

| (169) | Komisja stwierdza zatem, że zbycia dokonane przez spółkę Elan, jak również zmniejszenie liczby pracowników i ograniczenie wydatków na marketing nie mogą zostać zakwalifikowane jako środki wyrównawcze. Ponieważ nie wdrożono żadnych właściwych środków wyrównawczych, nawet uwzględniając pkt 56 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, który stanowi, że warunki zezwolenia na pomoc mogą być mniej rygorystyczne w obszarach objętych pomocą w odniesieniu do wdrożenia środków wyrównawczych, Komisja musi stwierdzić, że wymogi zawarte w wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji nie zostały spełnione pod względem konieczności wdrożenia właściwych środków wyrównawczych. Ponieważ wymogi dotyczące zgodności pomocy restrukturyzacyjnej z rynkiem wewnętrznym określone w wytycznych mają charakter łączny, niespełnienie tylko jednego wymogu wystarczy do wykluczenia możliwości zastosowania wytycznych. Komisja nie przeprowadza zatem dalszej oceny dotyczącej tego, czy pozostałe wymogi zostały spełnione. W świetle powyższego stwierdza się, że nie można uznać środka 2 za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(169)

Komisja stwierdza zatem, że zbycia dokonane przez spółkę Elan, jak również zmniejszenie liczby pracowników i ograniczenie wydatków na marketing nie mogą zostać zakwalifikowane jako środki wyrównawcze. Ponieważ nie wdrożono żadnych właściwych środków wyrównawczych, nawet uwzględniając pkt 56 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji, który stanowi, że warunki zezwolenia na pomoc mogą być mniej rygorystyczne w obszarach objętych pomocą w odniesieniu do wdrożenia środków wyrównawczych, Komisja musi stwierdzić, że wymogi zawarte w wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji nie zostały spełnione pod względem konieczności wdrożenia właściwych środków wyrównawczych. Ponieważ wymogi dotyczące zgodności pomocy restrukturyzacyjnej z rynkiem wewnętrznym określone w wytycznych mają charakter łączny, niespełnienie tylko jednego wymogu wystarczy do wykluczenia możliwości zastosowania wytycznych. Komisja nie przeprowadza zatem dalszej oceny dotyczącej tego, czy pozostałe wymogi zostały spełnione. W świetle powyższego stwierdza się, że nie można uznać środka 2 za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji.

5.3.2.   Zgodność na innej podstawie

| (170) | Wyłączenia przewidziane w art. 107 ust. 2 TFUE nie mają zastosowania w rozpatrywanym przypadku, ponieważ przedmiotowy środek nie ma charakteru socjalnego, nie został przyznany indywidualnym konsumentom, nie ma na celu naprawienia szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi oraz nie został przyznany gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec. |
| --- | --- |

(170)

Wyłączenia przewidziane w art. 107 ust. 2 TFUE nie mają zastosowania w rozpatrywanym przypadku, ponieważ przedmiotowy środek nie ma charakteru socjalnego, nie został przyznany indywidualnym konsumentom, nie ma na celu naprawienia szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi oraz nie został przyznany gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec.

| (171) | Dalsze wyłączenia są określone w art. 107 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

(171)

Dalsze wyłączenia są określone w art. 107 ust. 3 TFUE.

| (172) | Artykuł 107 ust. 3 lit. a) TFUE stanowi, że za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana „pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia”. Spółka Elan ma siedzibę w regionie kwalifikującym się do pomocy na mocy art. 107 ust. 3 lit a) TFUE (41). Zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym dla obszarów objętych pomocą jest regulowana wytycznymi w sprawie pomocy regionalnej (42). Na podstawie wytycznych w sprawie pomocy regionalnej pomoc państwa możne zasadniczo zostać przyznana jedynie spółkom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji. Spółka Elan znajdowała się jednak w trudnej sytuacji w momencie przyznania środka (zob. motyw (74)). Dlatego też nie można uznać środka 2 za pomoc regionalną zgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(172)

Artykuł 107 ust. 3 lit. a) TFUE stanowi, że za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana „pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia”. Spółka Elan ma siedzibę w regionie kwalifikującym się do pomocy na mocy art. 107 ust. 3 lit a) TFUE (41). Zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym dla obszarów objętych pomocą jest regulowana wytycznymi w sprawie pomocy regionalnej (42). Na podstawie wytycznych w sprawie pomocy regionalnej pomoc państwa możne zasadniczo zostać przyznana jedynie spółkom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji. Spółka Elan znajdowała się jednak w trudnej sytuacji w momencie przyznania środka (zob. motyw (74)). Dlatego też nie można uznać środka 2 za pomoc regionalną zgodną z rynkiem wewnętrznym.

| (173) | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że pomoc nie kwalifikuje się do objęcia odstępstwem przewidzianym w art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE. |
| --- | --- |

(173)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że pomoc nie kwalifikuje się do objęcia odstępstwem przewidzianym w art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE.

| (174) | Artykuł 107 ust. 3 lit. b) TFUE stanowi, że za zgodną ze rynkiem wewnętrznym może zostać uznana „pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”. |
| --- | --- |

(174)

Artykuł 107 ust. 3 lit. b) TFUE stanowi, że za zgodną ze rynkiem wewnętrznym może zostać uznana „pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”.

| (175) | Komisja zauważa, że omawiana pomoc nie była przeznaczona na wspieranie realizacji ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania; Komisja nie znalazła też żadnych dowodów na to, że pomoc miała na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce słoweńskiej. |
| --- | --- |

(175)

Komisja zauważa, że omawiana pomoc nie była przeznaczona na wspieranie realizacji ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania; Komisja nie znalazła też żadnych dowodów na to, że pomoc miała na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce słoweńskiej.

| (176) | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że pomoc nie kwalifikuje się do odstępstwa przewidzianego w art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. |
| --- | --- |

(176)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że pomoc nie kwalifikuje się do odstępstwa przewidzianego w art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.

| (177) | Artykuł 107 ust. 3 lit. d) TFUE stanowi, że za zgodną z TFUE można uznać pomoc przeznaczoną na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile pomoc ta nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w UE w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Artykuł ten nie ma oczywiście zastosowania do rozpatrywanego przypadku. |
| --- | --- |

(177)

Artykuł 107 ust. 3 lit. d) TFUE stanowi, że za zgodną z TFUE można uznać pomoc przeznaczoną na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile pomoc ta nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w UE w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Artykuł ten nie ma oczywiście zastosowania do rozpatrywanego przypadku.

| (178) | W art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE dopuszcza się pomoc państwa przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile pomoc ta nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Komisja opracowała szereg wytycznych i komunikatów, w których wyjaśnia sposób zastosowania odstępstw określonych w tym artykule. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowe środki zostały przyznane spółce znajdującej się w trudnej sytuacji, Komisja oceniła jedynie zgodność środka na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Żadne z pozostałych wytycznych ani żaden z komunikatów nie ma zastosowania do środka objętego oceną. |
| --- | --- |

(178)

W art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE dopuszcza się pomoc państwa przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile pomoc ta nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. Komisja opracowała szereg wytycznych i komunikatów, w których wyjaśnia sposób zastosowania odstępstw określonych w tym artykule. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowe środki zostały przyznane spółce znajdującej się w trudnej sytuacji, Komisja oceniła jedynie zgodność środka na podstawie wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Żadne z pozostałych wytycznych ani żaden z komunikatów nie ma zastosowania do środka objętego oceną.

| (179) | Pomoc objęta oceną stanowi zatem pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(179)

Pomoc objęta oceną stanowi zatem pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym.

6.   ODZYSKANIE

| (180) | Zgodnie z TFUE i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości w przypadku stwierdzenia niezgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym Komisja jest uprawniona do podjęcia decyzji o konieczności wycofania lub zmiany pomocy (43) przez zainteresowane państwo. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika również, że nałożenie na państwo obowiązku wycofania pomocy uznanej przez Komisję za niezgodną z rynkiem wewnętrznym służy przywróceniu stanu pierwotnego (44). W tym kontekście Trybunał ustalił, że cel ten zostaje osiągnięty z chwilą, gdy beneficjent dokona zwrotu kwoty przyznanej jako pomoc niezgodna z prawem, tracąc tym samym korzyść, jaką odnosił względem swoich konkurentów na rynku, oraz gdy następuje przywrócenie sytuacji sprzed wypłaty pomocy (45). |
| --- | --- |

(180)

Zgodnie z TFUE i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości w przypadku stwierdzenia niezgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym Komisja jest uprawniona do podjęcia decyzji o konieczności wycofania lub zmiany pomocy (43) przez zainteresowane państwo. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika również, że nałożenie na państwo obowiązku wycofania pomocy uznanej przez Komisję za niezgodną z rynkiem wewnętrznym służy przywróceniu stanu pierwotnego (44). W tym kontekście Trybunał ustalił, że cel ten zostaje osiągnięty z chwilą, gdy beneficjent dokona zwrotu kwoty przyznanej jako pomoc niezgodna z prawem, tracąc tym samym korzyść, jaką odnosił względem swoich konkurentów na rynku, oraz gdy następuje przywrócenie sytuacji sprzed wypłaty pomocy (45).

| (181) | Zgodnie z tym orzecznictwem art. 14 rozporządzenia proceduralnego stanowi, że „w przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta”. |
| --- | --- |

(181)

Zgodnie z tym orzecznictwem art. 14 rozporządzenia proceduralnego stanowi, że „w przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta”.

| (182) | W związku z tym, biorąc pod uwagę, że przedmiotowy środek uważa się za pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym, pomoc ta musi zostać odzyskana w celu przywrócenia sytuacji istniejącej na rynku przed przyznaniem pomocy. Pomoc musi zostać odzyskana od dnia odniesienia korzyści przez beneficjenta, to jest począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do jego dyspozycji, i musi być powiększona o kwotę odsetek naliczanych do dnia jej faktycznego odzyskania. |
| --- | --- |

(182)

W związku z tym, biorąc pod uwagę, że przedmiotowy środek uważa się za pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym, pomoc ta musi zostać odzyskana w celu przywrócenia sytuacji istniejącej na rynku przed przyznaniem pomocy. Pomoc musi zostać odzyskana od dnia odniesienia korzyści przez beneficjenta, to jest począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do jego dyspozycji, i musi być powiększona o kwotę odsetek naliczanych do dnia jej faktycznego odzyskania.

| (183) | Należy w całości odzyskać kwotę zastrzyku kapitałowego z 2008 r., ponieważ decyzje podjęte przez każdy z pięciu podmiotów uczestniczących w tej operacji można przypisać państwu. Całkowita kwota zastrzyku kapitałowego wynosiła 10 mln EUR, z czego 5,924 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,076 miliona EUR — do spółki Elan Marine. W czerwcu 2010 r. te dwie spółki zostały jednak wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan. Datą, od której należy rozpocząć obliczanie odsetek od pomocy podlegającej zwrotowi, jest data faktycznego przekazania kapitału do dyspozycji beneficjenta, tj. dzień 8 września 2008 r. |
| --- | --- |

(183)

Należy w całości odzyskać kwotę zastrzyku kapitałowego z 2008 r., ponieważ decyzje podjęte przez każdy z pięciu podmiotów uczestniczących w tej operacji można przypisać państwu. Całkowita kwota zastrzyku kapitałowego wynosiła 10 mln EUR, z czego 5,924 mln EUR trafiło do spółki Elan Winter sport, a 4,076 miliona EUR — do spółki Elan Marine. W czerwcu 2010 r. te dwie spółki zostały jednak wcielone do spółki dominującej, tj. spółki Elan. Datą, od której należy rozpocząć obliczanie odsetek od pomocy podlegającej zwrotowi, jest data faktycznego przekazania kapitału do dyspozycji beneficjenta, tj. dzień 8 września 2008 r.

7.   WNIOSEK

| (184) | Zatwierdzony w styczniu 2007 r. zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan (środek 1) nie obejmuje pomocy państwa, ponieważ decyzja udziałowców była zgodna z testem prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(184)

Zatwierdzony w styczniu 2007 r. zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan (środek 1) nie obejmuje pomocy państwa, ponieważ decyzja udziałowców była zgodna z testem prywatnego inwestora.

| (185) | Zatwierdzony w sierpniu 2008 r. zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan (środek 2) stanowi pomoc państwa. Przedmiotowa pomoc państwa jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym. Nie spełnia ona wymogów wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Nie spełniono również żadnego z postanowień zawartych w art. 107 ust. 2 i 3 TFUE. W związku z powyższym należy odzyskać od spółki Elan kwotę zastrzyku kapitałowego w wysokości 10 mln EUR wraz z odsetkami od pomocy podlegającej odzyskaniu, |
| --- | --- |

(185)

Zatwierdzony w sierpniu 2008 r. zastrzyk kapitałowy na rzecz spółki Elan (środek 2) stanowi pomoc państwa. Przedmiotowa pomoc państwa jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym. Nie spełnia ona wymogów wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Nie spełniono również żadnego z postanowień zawartych w art. 107 ust. 2 i 3 TFUE. W związku z powyższym należy odzyskać od spółki Elan kwotę zastrzyku kapitałowego w wysokości 10 mln EUR wraz z odsetkami od pomocy podlegającej odzyskaniu,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Zastrzyk kapitałowy ze stycznia 2007 r. nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 2

Środek pomocy państwa na rzecz spółki Elan w formie podwyższenia kapitału w kwocie 10 mln EUR w 2008 r. został wprowadzony w życie przez Słowenię w sposób niezgodny z prawem z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym.

Artykuł 3

1.   Słowenia odzyskuje od beneficjenta, tj. spółki Elan, pomoc, o której mowa w art. 2.

2.   Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta (8 września 2008 r.), do dnia jej faktycznego odzyskania.

3.   Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (46).

4.   Słowenia anuluje wszystkie dotychczas niezrealizowane wypłaty pomocy, o której mowa w art. 2, ze skutkiem od daty przyjęcia niniejszej decyzji.

Artykuł 4

1.   Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 2, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.

2.   Słowenia zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.

Artykuł 5

1.   W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Słowenia przekazuje Komisji następujące informacje:

| a) | łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od beneficjenta; |
| --- | --- |

a)

łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od beneficjenta;

| b) | szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji; |
| --- | --- |

b)

szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;

| c) | dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy. |
| --- | --- |

c)

dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.

2.   Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 2, Słowenia na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Słowenia bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Słowenia dostarcza również szczegółowe informacje o kwotach pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.

Artykuł 6

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Słowenii.

Sporządzono w Brukseli dnia 19 września 2012 r.

W imieniu Komisji

Joaquín ALMUNIA

Wiceprzewodniczący

---

(1)  Dz.U. C 223 z 18.8.2010, s. 8.

1

(2)  Zob. przypis 1.

2

(3)  Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2007–2013, Dz.U. C 54 z 4.3.2006, s. 13.

3

(4)  „Structural Adjustments 2010 and 2011”, rząd Republiki Słowenii, październik 2009 r., s. 12, dostępne pod adresem: http://www.svrez.gov.si/fileadmin/svez.gov.si/pa.geuploads/docs/strukturne_prilagoditve/Strukturne_prilagoditve_v_letih_2010_in_2011.pdf

4

(5)  W grudniu 2009 r. spółka PDP posiadała udziały 10 słoweńskich spółek, które wcześniej należały do KAD, SOD i DSU; por. „Who we are” — prezentacja PowerPoint spółki PDP przedstawiona przez władze słoweńskie.

5

(6)  http://www.kd-group.com/en/index.php

6

(7)  Informacje poufne.

7

(8)  Dokument opracowany przez zarząd spółki Elan z dnia 30 maja 2006 r. dotyczący podwyższenia kapitału spółek w spółce Elan.

8

(9)  List zarządu spółki Elan do spółki KAD z dnia 30 listopada 2006 r.

9

(10)  Zob. protokół 134. posiedzenia rady nadzorczej spółki KAD z dnia 4 lipca 2008 r., pkt 2 porządku obrad, sekcja 2.

10

(11)  Wyrok z 16 maja 2002 r. w sprawie C-482/99 Republika Francuska przeciwko Komisji (Stardust Marine), Rec. s. I-4397.

11

(12)  [...]

12

(13)  Sporządzona przez kancelarię prawną Jadek&Pensa, www.jadek-pensa.si/en, dnia 16 kwietnia 2012 r.

13

(14)  „Obligacijski zakonik”, Dziennik Urzędowy Republiki Słowenii nr 83/2001, z późniejszymi zmianami.

14

(15)  Zob. wyrok ETS z 14 listopada 1984 r. w sprawie 323/82 Intermills przeciwko Komisji, Rec. s. 3809, pkt 11 i nast.

15

(16)  Wyrok z 6 marca 2003 r. w sprawie T-228/99, WestLB przeciwko Komisji, Rec. s. II-435.

16

(17)  Wyrok z 16 maja 2002 r. w sprawie C-482/99 Republika Francuska przeciwko Komisji (Stardust Marine), Rec. s. I-4397.

17

(18)  Wyrok z 16 maja 2002 r. w sprawie C-482/99 Republika Francuska przeciwko Komisji (Stardust Marine) Rec. s. I-4397, pkt 50–59.

18

(19)  OECD review: Corporate Governance in Slovenia, s. 9, 28/3/2011, dostępne pod adresem: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_34813_47492282_1_1_1_1,00.html

19

(20)  „Gerüchten zufolge will die Regierung für Verluste nach dem schlechten Winter Elan eine Finanzspritze von EUR 5,7 Mio Euro zukommen lassen.” Sport Artikel Zeitung „SAZsport”, z dnia 9 czerwca 2008 r.: „Zweiter Abgang an der Spitze”.

20

(21)  https://24ur.com/novice/gospodarstvo/kriticne-razmere-v-elanu_comment_p1_a19.html?&page=1&p_all_items=19

21

(22)  [...], wycena grupy Skimar, 22 grudnia 2006 r., s. 28.

22

(23)  Zob. protokół posiedzenia: „[...] wydaje zgodę rady nadzorczej na podejmowanie wszystkich niezbędnych działań, aby chronić i maksymalizować wartość inwestycji spółki KAD w spółce Skimar, d.o.o., w tym na dokapitalizowanie tej spółki proporcjonalne do udziału kapitałowego spółki Kapitalska družba, d.d. i Prvi pokojninski sklad RS (Pierwszy Fundusz Emerytalny), który wynosi łącznie 57,606 % w maksymalnej kwocie 5 761 000,00 EUR”.

23

(24)  W opinii z 19 maja 1999 r. w sprawie C-6/97 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I-2981, motyw (22) rzecznik generalny stwierdził, że „decydującym kryterium nie jest forma, jaką przyjmuje interwencja, ani oczywiście jej charakter prawny czy realizowany przez nią cel, ale wynik, do którego taka interwencja prowadzi. Każda interwencja, która prowadzi do powstania korzyści gospodarczej i która pociąga za sobą zmniejszenie się zasobów państwowych [...], stanowi zasadniczo pomoc państwa w rozumieniu art. [107] Traktatu”.

24

(25)  OECD review: Corporate Governance in Slovenia, s. 9, 28/3/2011, dostępne pod adresem: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_34813_47492282_1_1_1_1,00.html

25

(26)  „Structural Adjustments 2010 and 2011”, Rząd Republiki Słowenii, październik 2009 r., s. 12, dostępne pod adresem: http://www.svrez.gov.si/fileadmin/svez.gov.si/pageuploads/docs/strukturne_prilagoditve/Structural_adjustmements_SLO_EN.pdf.

26

(27)  „Structural Adjustments 2010 and 2011”, Rząd Republiki Słowenii, październik 2009 r., s. 13, dostępne pod adresem: http://www.svrez.gov.si/fileadmin/svez.gov.si/pageuploads/docs/strukturne_prilagoditve/Structural_adjustmements_SLO_EN.pdf.

27

(28)  Zob. przypis 22.

28

(29)  Zob. protokół posiedzenia z dnia 8 września 2008 r.: [...].

29

(30)  [...] wycena grupy Skimar, 22 grudnia 2006 r., s. 28.

30

(31)  Zob. protokół posiedzenia z dnia 4 września 2008 r.„Rada nadzorcza wyraża zgodę na udział spółki Zavarovalnica Triglav, d.d. w podwyższeniu kapitału spółki Skimar, d.o.o. w kwocie 1 200 000,0 EUR [...]”.

31

(32)  Zob. protokół tego posiedzenia: „przeanalizowawszy sprawozdanie dotyczące inwestycji w spółkę Skimar d.o.o. i uchwały podjęte na ostatnim walnym zgromadzeniu w dniu 28 sierpnia 2008 r., Rada Nadzorcza popiera Zarząd w jego aktywnym zaangażowaniu w proces naprawy spółki, a tym samym również wymagane dokapitalizowanie na łączną kwotę 10 mln EUR w proporcjonalnych udziałach [...]”.

32

(33)  Decyzja Komisji 2008/948/WE z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie środków przyjętych przez Niemcy na rzecz firmy DHL i portu lotniczego Lipsk/Halle C 48/06 (ex N 227/06), Dz.U. L 326 z 23.12.2008, s. 1–36, motywy (184)–(186), (226), (227); decyzja Komisji z dnia 17.6.2008 w sprawie C 29/2008 port lotniczy Frankfurt-Hahn — domniemana pomoc państwa na rzecz portu lotniczego oraz umowa ze spółką Ryanair, Dz.U. C 12 z 17.1.2009, s. 6, motywy (212)–(218).

33

(34)  Zob. w szczególności wyrok z 17 września 1980 r. w sprawie 730/79 Philip Morris przeciwko Komisji, Rec. s. 2671, pkt 11; wyrok z 22 listopada 2001 r. w sprawie C-53/00 Ferring, Rec. s. I-9067, pkt 21; wyrok z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-372/97 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I-3679, pkt 44.

34

(35)  Np. wyrok z 12 września 2007 r. w sprawie T-68/03, Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-02911, pkt 34–37.

35

(36)  Pismo sporządzone przez kancelarię Jadek & Pensa w imieniu spółki Elan z dnia 2.12.2012 r.

36

(37)  Zob. sprawa nr COMP/M.3765 Amer/Salomon, dostępna pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/decisions/m3765_20051012_20212_en.pdf.

37

(38)  Zob. przypis 36.

38

(39)  Zob. przypis 36.

39

(40)  Zob. uwagi przedłożone przez Słowenię z dnia 10 października 2011 r., zawierające pismo spółki KAD, w którym odniesiono się do sprzedaży spółek z segmentu morskiego „nie uznawano za podstawową działalność”, lub pismo kancelarii prawniczej Jadek & Pensa działającej w imieniu spółki Elan z dnia 26 kwietnia 2012 r., w którym wyjaśniono, że banki uwarunkowały zawarcie porozumień o refinansowaniu od sprzedaży aktywów niezwiązanych z działalnością podstawową w Chorwacji.

40

(41)  Mapa pomocy regionalnej dla Słowenii zatwierdzona przez Komisję dnia 13 września 2006 r. i opublikowana w Dz.U. C 256 z 24.10.2006, s. 6.

41

(42)  Dz.U. C 54 z 4.3.2006, s. 13.

42

(43)  Zob. wyrok z 12 lipca 1973 r. w sprawie C-70/72 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. 813, pkt 13.

43

(44)  Zob. wyrok z 14 września 1994 r. w sprawach połączonych C-278/92, C-279/92 oraz C-280/92 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. s. I-4103, pkt 75.

44

(45)  Zob. wyrok z 17 czerwca 1999 r. w sprawie C-75/97 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I-3671, pkt 64–65.

45

(46)  Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1.

46

---

| 15.5.2014 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 144/29 |
| --- | --- | --- | --- |

15.5.2014

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 144/29

---

DECYZJA KOMISJI

z dnia 20 marca 2013 r.

w sprawie pomocy państwa nr SA.23420 (11/C, ex NN40/10) wdrożonej przez Belgię na rzecz SA Ducroire

(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 1497)

(Jedynie teksty w języku francuskim i niderlandzkim są autentyczne)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2014/274/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (2),

a także mając na uwadze, co następuje:

I.   PROCEDURA

| (1) | Dnia 5 czerwca 2007 r. [skarżąca] (3) złożyła do Komisji Europejskiej skargę dotyczącą wniesienia kapitału początkowego w kwocie 150 mln EUR, jaki spółka akcyjna Ducroire (zwana dalej „SA Ducroire”) miała otrzymać w momencie utworzenia we wrześniu 2004 r. przez Office National du Ducroire (zwany dalej „ONDD”). |
| --- | --- |

(1)

Dnia 5 czerwca 2007 r. [skarżąca] (3) złożyła do Komisji Europejskiej skargę dotyczącą wniesienia kapitału początkowego w kwocie 150 mln EUR, jaki spółka akcyjna Ducroire (zwana dalej „SA Ducroire”) miała otrzymać w momencie utworzenia we wrześniu 2004 r. przez Office National du Ducroire (zwany dalej „ONDD”).

| (2) | Pismem z dnia 7 grudnia 2007 r. Komisja skierowała szczegółowe pytania do Belgii. W dniu 12 lutego 2008 r. Komisja otrzymała odpowiedzi na te pytania wraz z licznymi dokumentami i biznesplanem. |
| --- | --- |

(2)

Pismem z dnia 7 grudnia 2007 r. Komisja skierowała szczegółowe pytania do Belgii. W dniu 12 lutego 2008 r. Komisja otrzymała odpowiedzi na te pytania wraz z licznymi dokumentami i biznesplanem.

| (3) | W dniu 9 września 2008 r. odbyło się spotkanie skarżącej z służbami Komisji. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 9 września 2008 r. odbyło się spotkanie skarżącej z służbami Komisji.

| (4) | W dniu 4 grudnia 2008 r. Komisja przekazała Belgii jawną wersję skargi. |
| --- | --- |

(4)

W dniu 4 grudnia 2008 r. Komisja przekazała Belgii jawną wersję skargi.

| (5) | W dniu 12 i 17 grudnia 2008 r. przekazano skarżącej jawną wersję uwag Belgii oraz pytania szczegółowe. Skarżąca odpowiedziała na nie pismem z dnia 6 listopada 2009 r. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 12 i 17 grudnia 2008 r. przekazano skarżącej jawną wersję uwag Belgii oraz pytania szczegółowe. Skarżąca odpowiedziała na nie pismem z dnia 6 listopada 2009 r.

| (6) | W dniu 21 kwietnia 2010 r. przekazano Belgii dodatkowe pytania, na które Belgia odpowiedziała w dniu 23 lipca 2010 r. |
| --- | --- |

(6)

W dniu 21 kwietnia 2010 r. przekazano Belgii dodatkowe pytania, na które Belgia odpowiedziała w dniu 23 lipca 2010 r.

| (7) | W dniu 23 lutego 2011 r. na mocy art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej „TFUE”) (4) Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ewentualnych następujących środków pomocy: (i) gwarancja państwa belgijskiego, z której skorzystał ONDD w odniesieniu do ryzyka zbywalnego; (ii) jedno lub kilka wewnętrznych przesunięć środków na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i (iii) kapitał udostępniony przez ONDD na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego SA Ducroire. Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag na temat przedmiotowych pomocy. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 23 lutego 2011 r. na mocy art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej „TFUE”) (4) Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ewentualnych następujących środków pomocy: (i) gwarancja państwa belgijskiego, z której skorzystał ONDD w odniesieniu do ryzyka zbywalnego; (ii) jedno lub kilka wewnętrznych przesunięć środków na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i (iii) kapitał udostępniony przez ONDD na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego SA Ducroire. Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag na temat przedmiotowych pomocy.

| (8) | Spotkania służb Komisji z władzami belgijskimi, ONDD i SA Ducroire odbyły się dwukrotnie — w dniu 17 marca 2011 r. i w dniu 28 kwietnia 2011 r. |
| --- | --- |

(8)

Spotkania służb Komisji z władzami belgijskimi, ONDD i SA Ducroire odbyły się dwukrotnie — w dniu 17 marca 2011 r. i w dniu 28 kwietnia 2011 r.

| (9) | Dnia 4 maja 2011 r. władze belgijskie zwróciły się z prośbą o przedłużenie o cztery tygodnie terminu na udzielenie odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”). Dnia 5 maja 2011 r. Komisja poinformowała władze belgijskie o braku przeciwwskazań do przedłużenia terminu, jednocześnie zwracając się o udzielenie dodatkowych informacji w związku ze spotkaniem w dniu 28 kwietnia 2011 r. |
| --- | --- |

(9)

Dnia 4 maja 2011 r. władze belgijskie zwróciły się z prośbą o przedłużenie o cztery tygodnie terminu na udzielenie odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”). Dnia 5 maja 2011 r. Komisja poinformowała władze belgijskie o braku przeciwwskazań do przedłużenia terminu, jednocześnie zwracając się o udzielenie dodatkowych informacji w związku ze spotkaniem w dniu 28 kwietnia 2011 r.

| (10) | Dnia 1 czerwca 2011 r. władze belgijskie przekazały odpowiedź na uwagi i pytania sformułowane przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania. Uzupełnienia tej odpowiedzi zostały przekazane dnia 9 i 10 czerwca 2011 r. |
| --- | --- |

(10)

Dnia 1 czerwca 2011 r. władze belgijskie przekazały odpowiedź na uwagi i pytania sformułowane przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania. Uzupełnienia tej odpowiedzi zostały przekazane dnia 9 i 10 czerwca 2011 r.

| (11) | W ślad za tą odpowiedzią w dniu 27 lipca 2011 r. Komisja wezwała do udzielenia dodatkowych informacji. |
| --- | --- |

(11)

W ślad za tą odpowiedzią w dniu 27 lipca 2011 r. Komisja wezwała do udzielenia dodatkowych informacji.

| (12) | W celu przygotowania odpowiedzi na pytania Komisji władze belgijskie zorganizowały dwa spotkania techniczne ze służbami Komisji i beneficjentem pomocy — odpowiednio w dniu 26 września i 18 października 2011 r. Informacje dodatkowe dotyczące tematów poruszanych podczas tych spotkań zostały przekazane przez Belgię w dniu 14 listopada 2011 r. |
| --- | --- |

(12)

W celu przygotowania odpowiedzi na pytania Komisji władze belgijskie zorganizowały dwa spotkania techniczne ze służbami Komisji i beneficjentem pomocy — odpowiednio w dniu 26 września i 18 października 2011 r. Informacje dodatkowe dotyczące tematów poruszanych podczas tych spotkań zostały przekazane przez Belgię w dniu 14 listopada 2011 r.

| (13) | Dnia 5 grudnia 2011 r. władze belgijskie przekazały odpowiedź na pytania Komisji datowaną na dzień 27 lipca 2011 r. |
| --- | --- |

(13)

Dnia 5 grudnia 2011 r. władze belgijskie przekazały odpowiedź na pytania Komisji datowaną na dzień 27 lipca 2011 r.

| (14) | W dniu 23 kwietnia 2012 r. Komisja wezwała do uściślenia niektórych z przedstawionych informacji; władze belgijskie przekazały te uściślenia w dniu 16 maja 2012 r. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 23 kwietnia 2012 r. Komisja wezwała do uściślenia niektórych z przedstawionych informacji; władze belgijskie przekazały te uściślenia w dniu 16 maja 2012 r.

| (15) | W dniu 21 maja 2012 r. odbyło się spotkanie władz belgijskich, ONDD, SA Ducroire i służb Komisji, po którym władze belgijskie — pismem z dnia 31 maja 2012 r. — przekazały dodatkowe wyjaśnienia. Pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. władze belgijskie podtrzymały swoje stanowisko w sprawie zakwestionowanego przez Komisję środka polegającego na przekazaniu kapitału. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 21 maja 2012 r. odbyło się spotkanie władz belgijskich, ONDD, SA Ducroire i służb Komisji, po którym władze belgijskie — pismem z dnia 31 maja 2012 r. — przekazały dodatkowe wyjaśnienia. Pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. władze belgijskie podtrzymały swoje stanowisko w sprawie zakwestionowanego przez Komisję środka polegającego na przekazaniu kapitału.

II.   SZCZEGÓŁOWY OPIS POMOCY

II.1.   BENEFICJENT I JEGO DZIAŁALNOŚĆ

| (16) | ONDD jest „niezależnym podmiotem publicznym” prowadzącym działalność w zakresie ubezpieczenia kredytów, korzystającym ze wsparcia i gwarancji państwa belgijskiego. |
| --- | --- |

(16)

ONDD jest „niezależnym podmiotem publicznym” prowadzącym działalność w zakresie ubezpieczenia kredytów, korzystającym ze wsparcia i gwarancji państwa belgijskiego.

| (17) | Do dnia 31 sierpnia 2003 r. ONDD prowadził całą swoją działalność na własny rachunek i korzystał z gwarancji państwa. Nie posiadał odrębnej księgowości dla działalności ubezpieczenia kredytów krótkoterminowych i długoterminowych ani też dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym. W komunikacie Komisji do państw członkowskich zgodnie z art. 93 ust. 1 Traktatu WE dotyczącym stosowania art. 92 i 93 Traktatu do krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych (zwany dalej „komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych”) (5) za ryzyko zbywalne uznaje się ryzyko handlowe i polityczne, obejmujące okres krótszy niż dwa lata, związane z dłużnikami (6) mającymi siedzibę w jednym z państw Unii Europejskiej lub w niektórych państwach należących do OECD, tj. Australii, Kanadzie, Islandii, Japonii, Nowej Zelandii, Norwegii, Szwajcarii i Stanach Zjednoczonych Ameryki (7). |
| --- | --- |

(17)

Do dnia 31 sierpnia 2003 r. ONDD prowadził całą swoją działalność na własny rachunek i korzystał z gwarancji państwa. Nie posiadał odrębnej księgowości dla działalności ubezpieczenia kredytów krótkoterminowych i długoterminowych ani też dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym. W komunikacie Komisji do państw członkowskich zgodnie z art. 93 ust. 1 Traktatu WE dotyczącym stosowania art. 92 i 93 Traktatu do krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych (zwany dalej „komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych”) (5) za ryzyko zbywalne uznaje się ryzyko handlowe i polityczne, obejmujące okres krótszy niż dwa lata, związane z dłużnikami (6) mającymi siedzibę w jednym z państw Unii Europejskiej lub w niektórych państwach należących do OECD, tj. Australii, Kanadzie, Islandii, Japonii, Nowej Zelandii, Norwegii, Szwajcarii i Stanach Zjednoczonych Ameryki (7).

| (18) | Dnia 1 września 2003 r. ONDD utworzył konto zwane „komercyjnym”, które — zdaniem władz belgijskich — nie korzysta z gwarancji państwa i które począwszy od tej daty było przypisane do całości działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym. Na koncie komercyjnym alokowano kapitał w wysokości [45–70] mln EUR, co pozwoliło uzyskać zezwolenie krajowego organu regulacyjnego ubezpieczycieli, tj. Office de Contrôle des Assurances (dalej „OCA”). W ramach konta komercyjnego nie wydzielono odrębnej księgowości dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego. |
| --- | --- |

(18)

Dnia 1 września 2003 r. ONDD utworzył konto zwane „komercyjnym”, które — zdaniem władz belgijskich — nie korzysta z gwarancji państwa i które począwszy od tej daty było przypisane do całości działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym. Na koncie komercyjnym alokowano kapitał w wysokości [45–70] mln EUR, co pozwoliło uzyskać zezwolenie krajowego organu regulacyjnego ubezpieczycieli, tj. Office de Contrôle des Assurances (dalej „OCA”). W ramach konta komercyjnego nie wydzielono odrębnej księgowości dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego.

| (19) | W maju 2004 r. ONDD podjęła decyzję o wydzieleniu działalności w zakresie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów przez utworzenie spółki SA Ducroire. Zdaniem władz belgijskich decyzja o utworzeniu SA Ducroire została podjęta w celu dostosowania się do wymogów komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który wzywa państwa członkowskie do zmodyfikowania swoich systemów ubezpieczenia kredytów eksportowych w taki sposób, aby podmioty prowadzące działalność w tym zakresie nie korzystały już ze wsparcia państwa w zakresie ryzyka określanego jako „ryzyko zbywalne”. |
| --- | --- |

(19)

W maju 2004 r. ONDD podjęła decyzję o wydzieleniu działalności w zakresie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów przez utworzenie spółki SA Ducroire. Zdaniem władz belgijskich decyzja o utworzeniu SA Ducroire została podjęta w celu dostosowania się do wymogów komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który wzywa państwa członkowskie do zmodyfikowania swoich systemów ubezpieczenia kredytów eksportowych w taki sposób, aby podmioty prowadzące działalność w tym zakresie nie korzystały już ze wsparcia państwa w zakresie ryzyka określanego jako „ryzyko zbywalne”.

| (20) | Decyzję o utworzeniu spółki SA Ducroire i przyznaniu jej kapitału w wysokości 150 mln EUR podjął zarząd w dniu 11 maja 2004 r. na podstawie biznesplanu opracowanego przez ONDD na lata 2005–2007, w którym przewidywano dwa scenariusze: scenariusz A) określany jako „realistyczny”, oparty na koniunkturze i założeniu wzrostu ubezpieczanych kwot o 3 % oraz scenariusz B) określany jako „dynamiczny”, oparty na aktywnym podejściu do zdobywania rynku i założeniu wzrostu dwukrotnie większego w porównaniu ze scenariuszem realistycznym, tj. o 6 % (8). |
| --- | --- |

(20)

Decyzję o utworzeniu spółki SA Ducroire i przyznaniu jej kapitału w wysokości 150 mln EUR podjął zarząd w dniu 11 maja 2004 r. na podstawie biznesplanu opracowanego przez ONDD na lata 2005–2007, w którym przewidywano dwa scenariusze: scenariusz A) określany jako „realistyczny”, oparty na koniunkturze i założeniu wzrostu ubezpieczanych kwot o 3 % oraz scenariusz B) określany jako „dynamiczny”, oparty na aktywnym podejściu do zdobywania rynku i założeniu wzrostu dwukrotnie większego w porównaniu ze scenariuszem realistycznym, tj. o 6 % (8).

| (21) | SA Ducroire powstała w dniu 23 września 2004 r. i w tej samej dacie ONDD subskrybował 150 mln EUR kapitału tej spółki, z czego 100 mln EUR wpłacono od razu, a pozostałe 50 mln EUR w 2009 r. |
| --- | --- |

(21)

SA Ducroire powstała w dniu 23 września 2004 r. i w tej samej dacie ONDD subskrybował 150 mln EUR kapitału tej spółki, z czego 100 mln EUR wpłacono od razu, a pozostałe 50 mln EUR w 2009 r.

| (22) | W dniu 1 stycznia 2005 r. ONDD przeniosła swój portfel ryzyk krótkoterminowych do SA Ducroire, która począwszy od tej daty rozpoczęła swoją działalność. ONDD natomiast w dalszym ciągu zarządza ryzykiem długoterminowym. |
| --- | --- |

(22)

W dniu 1 stycznia 2005 r. ONDD przeniosła swój portfel ryzyk krótkoterminowych do SA Ducroire, która począwszy od tej daty rozpoczęła swoją działalność. ONDD natomiast w dalszym ciągu zarządza ryzykiem długoterminowym.

| (23) | SA Ducroire zarządza wszystkimi ryzykami zbywalnymi w rozumieniu komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych (które z definicji są krótkoterminowe) oraz krótkoterminowymi ryzykami niezbywalnymi, takimi jak ryzyka obejmujące okres krótszy niż dwa lata, związane z dłużnikami mającymi siedzibę w państwach nienależących do OECD. |
| --- | --- |

(23)

SA Ducroire zarządza wszystkimi ryzykami zbywalnymi w rozumieniu komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych (które z definicji są krótkoterminowe) oraz krótkoterminowymi ryzykami niezbywalnymi, takimi jak ryzyka obejmujące okres krótszy niż dwa lata, związane z dłużnikami mającymi siedzibę w państwach nienależących do OECD.

| (24) | W 2007 r. SA Ducroire nabyła 33 % kapitału Komerčni ύvěrová pojišt'ovna EGAP (KUP) (komercyjnej gałęzi czeskiej krajowej agencji ubezpieczeń kredytów eksportowych) za kwotę [12–14] mln EUR. Transakcji dokonano razem z SACE BT, która również nabyła 33 % kapitału KUP. W 2009 r. SA Ducroire wykupiła cały udział SACE BT w kapitale KUP za kwotę [0–20] mln EUR. W ten sposób SA Ducroire objęła 66 % kapitału KUP za łączną kwotę [10–35] mln EUR. Z tej kwoty 12 mln EUR zaksięgowano następnie jako stratę z tytułu udziałów (ujemna korekta wartości inwestycji). |
| --- | --- |

(24)

W 2007 r. SA Ducroire nabyła 33 % kapitału Komerčni ύvěrová pojišt'ovna EGAP (KUP) (komercyjnej gałęzi czeskiej krajowej agencji ubezpieczeń kredytów eksportowych) za kwotę [12–14] mln EUR. Transakcji dokonano razem z SACE BT, która również nabyła 33 % kapitału KUP. W 2009 r. SA Ducroire wykupiła cały udział SACE BT w kapitale KUP za kwotę [0–20] mln EUR. W ten sposób SA Ducroire objęła 66 % kapitału KUP za łączną kwotę [10–35] mln EUR. Z tej kwoty 12 mln EUR zaksięgowano następnie jako stratę z tytułu udziałów (ujemna korekta wartości inwestycji).

II.2.   SKARGA

| (25) | W dniu 5 czerwca 2007 r. do Komisji wpłynęła skarga. Zdaniem skarżącej ONDD wniosła wkład kapitałowy na warunkach, jakie dla prywatnego inwestora byłyby nieakceptowalne. Z jednej strony poziom rentowności SA Ducroire przewidywany w momencie wniesienia kapitału był niższy niż poziom, jakiego spodziewałby się inwestor prywatny. Z drugiej strony kapitał przekazany SA Ducroire przewyższał kapitał niezbędny zarówno z punktu widzenia zasad ostrożnościowych dotyczących odpowiedniego minimalnego kapitału podstawowego, jak i względem średniego wskaźnika wypłacalności (składki netto/kapitał podstawowy) innych podmiotów działających w tym sektorze. Zdaniem skarżącej spółki SA Ducroire i SACE BT mogły w drugim kwartale 2006 r. złożyć wspólną „bezkonkurencyjną” ofertę na zakup 66 % akcji KUP wyłącznie dzięki „przekapitalizowaniu” w 2004 r. |
| --- | --- |

(25)

W dniu 5 czerwca 2007 r. do Komisji wpłynęła skarga. Zdaniem skarżącej ONDD wniosła wkład kapitałowy na warunkach, jakie dla prywatnego inwestora byłyby nieakceptowalne. Z jednej strony poziom rentowności SA Ducroire przewidywany w momencie wniesienia kapitału był niższy niż poziom, jakiego spodziewałby się inwestor prywatny. Z drugiej strony kapitał przekazany SA Ducroire przewyższał kapitał niezbędny zarówno z punktu widzenia zasad ostrożnościowych dotyczących odpowiedniego minimalnego kapitału podstawowego, jak i względem średniego wskaźnika wypłacalności (składki netto/kapitał podstawowy) innych podmiotów działających w tym sektorze. Zdaniem skarżącej spółki SA Ducroire i SACE BT mogły w drugim kwartale 2006 r. złożyć wspólną „bezkonkurencyjną” ofertę na zakup 66 % akcji KUP wyłącznie dzięki „przekapitalizowaniu” w 2004 r.

II.3.   POWODY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

| (26) | Dochodzenie wszczęte w dniu 23 lutego 2011 r. dotyczy następujących środków:






  a) | gwarancja państwa belgijskiego, z której ONDD korzystał w odniesieniu do swojego ryzyka zbywalnego (dalej „środek 1”); |
| --- | --- | --- |

(26)

Dochodzenie wszczęte w dniu 23 lutego 2011 r. dotyczy następujących środków:

a)

gwarancja państwa belgijskiego, z której ONDD korzystał w odniesieniu do swojego ryzyka zbywalnego (dalej „środek 1”);

| b) | ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków (w ramach ONDD) z działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego do działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego (przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire) (dalej „środek 2”);
  W praktyce, dopóki spółka ONDD prowadziła działalność w zakresie ubezpieczania ryzyka zbywalnego, zarządzanie działalnością związaną z ryzykiem zbywalnym i dotycząca jej księgowość nie były oddzielone od działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym (krótkoterminowym) oraz księgowości w tym zakresie, wbrew zapisowi w pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. Zgodnie z pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych podmioty ubezpieczające kredyty i prowadzące działalność przy wsparciu państwa powinny „prowadzić co najmniej osobne zarządzanie i osobną księgowość dla ubezpieczenia ryzyka rynkowego i nierynkowego w imieniu lub z gwarancją państwa, pokazując, że nie korzystają z dopłat państwa przy ubezpieczaniu ryzyka rynkowego”; |
| --- | --- |

b)

ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków (w ramach ONDD) z działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego do działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego (przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire) (dalej „środek 2”);

W praktyce, dopóki spółka ONDD prowadziła działalność w zakresie ubezpieczania ryzyka zbywalnego, zarządzanie działalnością związaną z ryzykiem zbywalnym i dotycząca jej księgowość nie były oddzielone od działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym (krótkoterminowym) oraz księgowości w tym zakresie, wbrew zapisowi w pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. Zgodnie z pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych podmioty ubezpieczające kredyty i prowadzące działalność przy wsparciu państwa powinny „prowadzić co najmniej osobne zarządzanie i osobną księgowość dla ubezpieczenia ryzyka rynkowego i nierynkowego w imieniu lub z gwarancją państwa, pokazując, że nie korzystają z dopłat państwa przy ubezpieczaniu ryzyka rynkowego”;

| c) | przekazanie kapitału (150 mln EUR subskrybowanego kapitału) przez ONDD w 2004 r. na rzecz spółki zależnej SA Ducroire (dalej „środek 3”). |
| --- | --- |

c)

przekazanie kapitału (150 mln EUR subskrybowanego kapitału) przez ONDD w 2004 r. na rzecz spółki zależnej SA Ducroire (dalej „środek 3”).

| (27) | Odnośnie do środka 3 w decyzji o wszczęciu postępowania stwierdzono, że następujące części kapitału przekazanego SA Ducroire nie stanowią pomocy (9):






  a) | część kapitału początkowego SA Ducroire, którą można uznać jako wspomagającą działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego (10), nie stanowi pomocy. Zgodnie z komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych państwa członkowskie mogą wspierać działalność na rynku ubezpieczeń kredytów eksportowych w zakresie ryzyka niezbywalnego. Ponieważ zakłada się, że działalności tej nie prowadzą podmioty rynkowe, wsparcie ze strony państwa nie zakłóca w jakikolwiek sposób konkurencji, a zatem nie może stanowić pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Komisja wezwała zatem Belgię do udzielenia wyjaśnień dotyczących części kapitału SA Ducroire służącej wspieraniu działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym; |
| --- | --- | --- |

(27)

Odnośnie do środka 3 w decyzji o wszczęciu postępowania stwierdzono, że następujące części kapitału przekazanego SA Ducroire nie stanowią pomocy (9):

a)

część kapitału początkowego SA Ducroire, którą można uznać jako wspomagającą działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego (10), nie stanowi pomocy. Zgodnie z komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych państwa członkowskie mogą wspierać działalność na rynku ubezpieczeń kredytów eksportowych w zakresie ryzyka niezbywalnego. Ponieważ zakłada się, że działalności tej nie prowadzą podmioty rynkowe, wsparcie ze strony państwa nie zakłóca w jakikolwiek sposób konkurencji, a zatem nie może stanowić pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Komisja wezwała zatem Belgię do udzielenia wyjaśnień dotyczących części kapitału SA Ducroire służącej wspieraniu działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym;

| b) | część kapitału SA Ducroire, która w ramach ONDD przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i która została przeniesiona do SA Ducroire wraz z powiązaną działalnością, nie stanowi pomocy. Była to tylko zmiana formy prawnej wcześniej już istniejącej działalności gospodarczej wraz z powiązanym z nią kapitałem (11). |
| --- | --- |

b)

część kapitału SA Ducroire, która w ramach ONDD przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i która została przeniesiona do SA Ducroire wraz z powiązaną działalnością, nie stanowi pomocy. Była to tylko zmiana formy prawnej wcześniej już istniejącej działalności gospodarczej wraz z powiązanym z nią kapitałem (11).

| (28) | Ewentualna kolejna analizowana pomoc (środek 3) dotyczy zatem tylko tej części kapitału przekazanego SA Ducroire, która nie służy wspieraniu działalności na rynku ubezpieczeń kredytów eksportowych w zakresie ryzyka niezbywalnego i która pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która na dzień 31 grudnia 2004 r. (tuż przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire) przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego w ramach ONDD. |
| --- | --- |

(28)

Ewentualna kolejna analizowana pomoc (środek 3) dotyczy zatem tylko tej części kapitału przekazanego SA Ducroire, która nie służy wspieraniu działalności na rynku ubezpieczeń kredytów eksportowych w zakresie ryzyka niezbywalnego i która pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która na dzień 31 grudnia 2004 r. (tuż przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire) przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego w ramach ONDD.

| (29) | Dla celów niniejszej decyzji stosuje się następujące definicje:
  a)   „kapitał dodatkowy”— ta część kapitału przekazanego SA Ducroire, która pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego (zarówno zbywalnego jak i niezbywalnego) w ramach ONDD na dzień 31 grudnia 2004 r. (tuż przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire);
  b)   „kapitał uzupełniający”— ta część wyżej zdefiniowanego kapitału dodatkowego, która przynosi korzyści dla działalności na rynku ubezpieczeń kredytów w zakresie ryzyka zbywalnego (tj. kapitał przekazany SA Ducroire, który przynosi korzyści dla działalności na rynku ubezpieczeń kredytów w zakresie ryzyka zbywalnego i który pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD na dzień 31 grudnia 2004 r.). |
| --- | --- |

(29)

Dla celów niniejszej decyzji stosuje się następujące definicje:

a)   „kapitał dodatkowy”— ta część kapitału przekazanego SA Ducroire, która pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego (zarówno zbywalnego jak i niezbywalnego) w ramach ONDD na dzień 31 grudnia 2004 r. (tuż przed przeniesieniem działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire);

b)   „kapitał uzupełniający”— ta część wyżej zdefiniowanego kapitału dodatkowego, która przynosi korzyści dla działalności na rynku ubezpieczeń kredytów w zakresie ryzyka zbywalnego (tj. kapitał przekazany SA Ducroire, który przynosi korzyści dla działalności na rynku ubezpieczeń kredytów w zakresie ryzyka zbywalnego i który pozostaje po odjęciu tej części kapitału, która przynosiła korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD na dzień 31 grudnia 2004 r.).

| (30) | Kapitał dodatkowy obejmuje zatem między innymi kapitał uzupełniający (zob. wykres w motywie 141). |
| --- | --- |

(30)

Kapitał dodatkowy obejmuje zatem między innymi kapitał uzupełniający (zob. wykres w motywie 141).

| (31) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zakładała istnienie kapitału dodatkowego i uzupełniającego w dużej wysokości z uwagi na dysproporcję między kapitałem w wysokości 150 mln EUR przyznanym SA Ducroire w momencie jej utworzenia a kapitałem w wysokości [45–70] mln EUR przeznaczonym w ramach ONDD na konto handlowe przypisane od dnia 1 września 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym, obejmującej ryzyka zbywalne. Komisja stwierdziła zatem, że prawdopodobnie istnieje kapitał dodatkowy i uzupełniający i że jego spodziewana rentowność zdaje się być niewystarczająca. |
| --- | --- |

(31)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zakładała istnienie kapitału dodatkowego i uzupełniającego w dużej wysokości z uwagi na dysproporcję między kapitałem w wysokości 150 mln EUR przyznanym SA Ducroire w momencie jej utworzenia a kapitałem w wysokości [45–70] mln EUR przeznaczonym w ramach ONDD na konto handlowe przypisane od dnia 1 września 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym, obejmującej ryzyka zbywalne. Komisja stwierdziła zatem, że prawdopodobnie istnieje kapitał dodatkowy i uzupełniający i że jego spodziewana rentowność zdaje się być niewystarczająca.

| (32) | Ze względu na fakt, że ONDD i SA Ducroire nie spełniły wymogów określonych w pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych (zob. motywy 17 i 19), tj. nie ustanowiły osobnego zarządzania i osobnej księgowości dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, Komisja nie miała możliwości precyzyjnego określenia wysokości „kapitału uzupełniającego” na etapie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wezwała zatem władze belgijskie do spełnienia wymogów określonych w pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych i do wskazania, jaka część kapitału przynosiła korzyść działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego krótkoterminowego, a jaka działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, przed i po przeniesieniu do SA Ducroire. |
| --- | --- |

(32)

Ze względu na fakt, że ONDD i SA Ducroire nie spełniły wymogów określonych w pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych (zob. motywy 17 i 19), tj. nie ustanowiły osobnego zarządzania i osobnej księgowości dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, Komisja nie miała możliwości precyzyjnego określenia wysokości „kapitału uzupełniającego” na etapie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wezwała zatem władze belgijskie do spełnienia wymogów określonych w pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych i do wskazania, jaka część kapitału przynosiła korzyść działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego krótkoterminowego, a jaka działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, przed i po przeniesieniu do SA Ducroire.

III.   UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

| (33) | Komisja nie otrzymała w wyznaczonym terminie żadnych uwag zainteresowanych stron odnośnie do wszczętego postępowania. |
| --- | --- |

(33)

Komisja nie otrzymała w wyznaczonym terminie żadnych uwag zainteresowanych stron odnośnie do wszczętego postępowania.

IV.   KOMENTARZ BELGII

Odnośnie do środków 1 i 2: Gwarancja państwa dla ryzyka zbywalnego w ramach ONDD i wewnętrzne przesunięcia środków na wsparcie działalności ONDD w zakresie ryzyka zbywalnego

| (34) | Belgia oświadczyła, że ONDD zawsze było skoncentrowane na ryzyku niezbywalnym i ten rodzaj ryzyka zawsze przeważał w portfelu działalności tego podmiotu. Po 1993 r. (12) i przed przystąpieniem dziesięciu nowych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) w maju 2004 r. ONDD prowadził działalność związaną z ryzykiem zbywalnym w niewielkim zakresie. Pod koniec 2003 r. składki związane z tą działalnością stanowiły tylko [0–1 %] portfela ryzyka krótkoterminowego, a sumy ubezpieczenia wynosiły tylko około [...] mln EUR (zob. tabela 1 poniżej). Należy zauważyć, że procent ryzyka zbywalnego, jakie w tamtym okresie było pokryte, był bardzo niski wyłącznie z powodu powiązania tego ryzyka z ryzykiem niezbywalnym (13). |
| --- | --- |

(34)

Belgia oświadczyła, że ONDD zawsze było skoncentrowane na ryzyku niezbywalnym i ten rodzaj ryzyka zawsze przeważał w portfelu działalności tego podmiotu. Po 1993 r. (12) i przed przystąpieniem dziesięciu nowych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) w maju 2004 r. ONDD prowadził działalność związaną z ryzykiem zbywalnym w niewielkim zakresie. Pod koniec 2003 r. składki związane z tą działalnością stanowiły tylko [0–1 %] portfela ryzyka krótkoterminowego, a sumy ubezpieczenia wynosiły tylko około [...] mln EUR (zob. tabela 1 poniżej). Należy zauważyć, że procent ryzyka zbywalnego, jakie w tamtym okresie było pokryte, był bardzo niski wyłącznie z powodu powiązania tego ryzyka z ryzykiem niezbywalnym (13).

| (35) | Dopiero od dnia 1 maja 2004 r. wraz z przystąpieniem dziesięciu nowych państw członkowskich Unii Europejskiej zmieniła się równowaga między krótkoterminowym ryzykiem zbywalnym a niezbywalnym w ramach portfela ONDD, ponieważ udział ryzyka zbywalnego w portfelu ONDD zwiększył się z [0–1 %] (pod względem składek) w 2003 r. do [15–20 %] w 2004 r. (zob. tabela 1 poniżej). Zmiana ta wynika z automatycznego przesunięcia z kategorii niezbywalnego do kategorii zbywalnego ryzyka krótkoterminowego związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w dziesięciu nowych państwach członkowskich Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

(35)

Dopiero od dnia 1 maja 2004 r. wraz z przystąpieniem dziesięciu nowych państw członkowskich Unii Europejskiej zmieniła się równowaga między krótkoterminowym ryzykiem zbywalnym a niezbywalnym w ramach portfela ONDD, ponieważ udział ryzyka zbywalnego w portfelu ONDD zwiększył się z [0–1 %] (pod względem składek) w 2003 r. do [15–20 %] w 2004 r. (zob. tabela 1 poniżej). Zmiana ta wynika z automatycznego przesunięcia z kategorii niezbywalnego do kategorii zbywalnego ryzyka krótkoterminowego związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w dziesięciu nowych państwach członkowskich Unii Europejskiej.

| (36) | Odnośnie do środka 1 władze belgijskie dodały również, że gwarancja państwa belgijskiego przestała obowiązywać z dniem 1 września 2003 r. w odniesieniu do ryzyka zbywalnego w związku z przeniesieniem na konto handlowe, dla którego ONDD otrzymał zezwolenie OCA (14), a ściślej dlatego, że konto to nie korzystało z gwarancji państwa (działalność, która korzysta z gwarancji państwa, nie podlega regulacji przez OCA). |
| --- | --- |

(36)

Odnośnie do środka 1 władze belgijskie dodały również, że gwarancja państwa belgijskiego przestała obowiązywać z dniem 1 września 2003 r. w odniesieniu do ryzyka zbywalnego w związku z przeniesieniem na konto handlowe, dla którego ONDD otrzymał zezwolenie OCA (14), a ściślej dlatego, że konto to nie korzystało z gwarancji państwa (działalność, która korzysta z gwarancji państwa, nie podlega regulacji przez OCA).

| (37) | Odnośnie do ewentualnych wewnętrznych przesunięć środków na rzecz ryzyka zbywalnego w ramach ONDD władze belgijskie podkreślają, że ze względu na niewielkie znaczenie działalności w zakresie ryzyka zbywalnego jakiekolwiek przesunięcie środków było nieuzasadnione, a w każdym razie byłoby de minimis
   (15). |
| --- | --- |

(37)

Odnośnie do ewentualnych wewnętrznych przesunięć środków na rzecz ryzyka zbywalnego w ramach ONDD władze belgijskie podkreślają, że ze względu na niewielkie znaczenie działalności w zakresie ryzyka zbywalnego jakiekolwiek przesunięcie środków było nieuzasadnione, a w każdym razie byłoby de minimis
   (15).

| (38) | Władze belgijskie podsumowują, że kwoty, jakie mogą być brane pod uwagę w przypadku środka 1 i środka 2, są w każdym razie de minimis
   (16).

  Tabela 1


  Zmiany wysokości składek i sum ubezpieczenia dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego krótkoterminowego (polisy ogólne eksporterów — krótkoterminowe)













  (w tys. EUR) |
| --- | --- |
| | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| Ryzyko zbywalne | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | | | | | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | | | | | | | |
| Ryzyko niezbywalne | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | [...] | [...] | [...] | [...] | | | |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Suma ubezpieczenia | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| |
| Ryzyko zbywalne | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | | | | | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | | | | | | | |
| Ryzyko niezbywalne | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | [...] | [...] | [...] | [...] | | | |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Składka | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| (w %) | | | | | | |
| | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| Ryzyko zbywalne | [0–1 %] | [0–1 %] | [0–1 %] | [0–1 %] | [20–25 %] | [20–25 %] | [25–30 %] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | | | | | [20–25 %] | [15–20 %] | [15–20 %] |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | | | | | | | |
| Ryzyko niezbywalne | [99–100 %] | [99–100 %] | [99–100 %] | [99–100 %] | [75–80 %] | [75–80 %] | [70–75 %] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | [20–25 %] | [15–20 %] | [20–25 %] | [20–25 %] | | | |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] |
| Suma ubezpieczenia | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % |
| | | | | | | |
| Ryzyko zbywalne | [0–1 %] | [0–1 %] | [0–1 %] | [0–1 %] | [15–20 %] | [15–20 %] | [15–20 %] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | | | | | [15–20 %] | [10–15 %] | [10–15 %] |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | | | | | | | |
| Ryzyko niezbywalne | [99–100 %] | [99–100 %] | [99–100 %] | [99–100 %] | [80–85 %] | [80–85 %] | [80–85 %] |
| w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich) | [15–20 %] | [15–20 %] | [20–25 %] | [15–20 %] | | | |
| w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie) | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [0–5 %] | [5–10 %] |
| Składka | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % | 100,00 % |

(38)

Władze belgijskie podsumowują, że kwoty, jakie mogą być brane pod uwagę w przypadku środka 1 i środka 2, są w każdym razie de minimis
   (16).

Tabela 1

Zmiany wysokości składek i sum ubezpieczenia dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego krótkoterminowego (polisy ogólne eksporterów — krótkoterminowe)

(w tys. EUR)

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Ryzyko zbywalne

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

Ryzyko niezbywalne

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Suma ubezpieczenia

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Ryzyko zbywalne

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

Ryzyko niezbywalne

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[...]

[...]

[...]

[...]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Składka

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

(w %)

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Ryzyko zbywalne

[0–1 %]

[0–1 %]

[0–1 %]

[0–1 %]

[20–25 %]

[20–25 %]

[25–30 %]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[20–25 %]

[15–20 %]

[15–20 %]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

Ryzyko niezbywalne

[99–100 %]

[99–100 %]

[99–100 %]

[99–100 %]

[75–80 %]

[75–80 %]

[70–75 %]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[20–25 %]

[15–20 %]

[20–25 %]

[20–25 %]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

Suma ubezpieczenia

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

Ryzyko zbywalne

[0–1 %]

[0–1 %]

[0–1 %]

[0–1 %]

[15–20 %]

[15–20 %]

[15–20 %]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[15–20 %]

[10–15 %]

[10–15 %]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

Ryzyko niezbywalne

[99–100 %]

[99–100 %]

[99–100 %]

[99–100 %]

[80–85 %]

[80–85 %]

[80–85 %]

w tym zbywalne od 2004 (10 nowych państw członkowskich)

[15–20 %]

[15–20 %]

[20–25 %]

[15–20 %]

w tym zbywalne od 2007 (2 nowe państwa członkowskie)

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[0–5 %]

[5–10 %]

Składka

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

100,00 %

Odnośnie do środka 3: Kapitał przekazany SA Ducroire przez ONDD

| (39) | W celu uzasadnienia, że kapitał przekazany SA Ducroire przez ONDD był niezbędny i spełniał kryteria inwestora prywatnego, władze belgijskie przedstawiły następujące argumenty: 1) operację należy przeanalizować w jej kontekście, tj. jako przeniesienie istniejącej działalności w drodze utworzenia przedsiębiorstwa zależnego; 2) wniesienie kapitału jest uzasadnione w świetle zasad wypłacalności; 3) spodziewana rentowność działalności SA Ducroire w zakresie ryzyka zbywalnego była wystarczająca, by przekonać inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej do dokonania takiej inwestycji. |
| --- | --- |

(39)

W celu uzasadnienia, że kapitał przekazany SA Ducroire przez ONDD był niezbędny i spełniał kryteria inwestora prywatnego, władze belgijskie przedstawiły następujące argumenty: 1) operację należy przeanalizować w jej kontekście, tj. jako przeniesienie istniejącej działalności w drodze utworzenia przedsiębiorstwa zależnego; 2) wniesienie kapitału jest uzasadnione w świetle zasad wypłacalności; 3) spodziewana rentowność działalności SA Ducroire w zakresie ryzyka zbywalnego była wystarczająca, by przekonać inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej do dokonania takiej inwestycji.

1.   Operacja polegająca na przeniesieniu istniejącej działalności (18)

| (40) | Władze belgijskie uważają, że wniesienie kapitału należy oceniać w jego kontekście, którym jest przeniesienie istniejącej działalności. Cała działalność ulokowana w SA Ducroire w momencie jej utworzenia odpowiadała wyłącznie przeniesionej części portfela działalności ONDD w zakresie ryzyka krótkoterminowego. |
| --- | --- |

(40)

Władze belgijskie uważają, że wniesienie kapitału należy oceniać w jego kontekście, którym jest przeniesienie istniejącej działalności. Cała działalność ulokowana w SA Ducroire w momencie jej utworzenia odpowiadała wyłącznie przeniesionej części portfela działalności ONDD w zakresie ryzyka krótkoterminowego.

| (41) | W tym zakresie władze belgijskie oświadczają, że wszystkie pozycje bilansowe konta komercyjnego związane z działalnością handlową zostały przeniesione do bilansu otwarcia SA Ducroire. Do aktywów przeniesiono wyłącznie wierzytelności bezpośrednio związane z polisami ubezpieczeniowymi już wchodzącymi w skład portfela (aktywa inwestycyjne nie zostały przeniesione). Pozycje bilansowe przeniesione do pasywów to wyłącznie te, które były związane z istniejącym portfelem ubezpieczeniowym, zatem wykluczają kapitał, rezerwy i odpisy na wyrównania i na wypadek klęsk (19). Władze belgijskie podkreślają, że [45–70] mln EUR przeznaczone na konto komercyjne nie zostało przekazane SA Ducroire, ponieważ ustalenie wysokości kapitału stanowiło przedmiot szczegółowej oceny. |
| --- | --- |

(41)

W tym zakresie władze belgijskie oświadczają, że wszystkie pozycje bilansowe konta komercyjnego związane z działalnością handlową zostały przeniesione do bilansu otwarcia SA Ducroire. Do aktywów przeniesiono wyłącznie wierzytelności bezpośrednio związane z polisami ubezpieczeniowymi już wchodzącymi w skład portfela (aktywa inwestycyjne nie zostały przeniesione). Pozycje bilansowe przeniesione do pasywów to wyłącznie te, które były związane z istniejącym portfelem ubezpieczeniowym, zatem wykluczają kapitał, rezerwy i odpisy na wyrównania i na wypadek klęsk (19). Władze belgijskie podkreślają, że [45–70] mln EUR przeznaczone na konto komercyjne nie zostało przekazane SA Ducroire, ponieważ ustalenie wysokości kapitału stanowiło przedmiot szczegółowej oceny.

| (42) | Władze belgijskie twierdzą, że kapitał przekazany na konto komercyjne nie stanowi właściwego odniesienia, by ocenić zapotrzebowanie SA Ducroire na kapitał. Zapotrzebowanie konta komercyjnego na kapitał oszacowano stosując automatycznie zasady określone w dyrektywie 2002/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 marca 2002 r. zmieniającej dyrektywę Rady 73/239/EWG w sprawie marginesu wypłacalności wymaganego od zakładów oferujących ubezpieczenia inne niż ubezpieczenia na życie (20) (dalej „dyrektywa Wypłacalność I”), odpowiadające zasadom ostrożnościowym, w celu uzyskania zezwolenia OCA na prowadzenie działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym, kiedy działalność ta nie korzystała już z gwarancji państwa, jednak kapitał ten nie jest kapitałem gospodarczym niezbędnym do pokrycia profilu ryzyka tej działalności. |
| --- | --- |

(42)

Władze belgijskie twierdzą, że kapitał przekazany na konto komercyjne nie stanowi właściwego odniesienia, by ocenić zapotrzebowanie SA Ducroire na kapitał. Zapotrzebowanie konta komercyjnego na kapitał oszacowano stosując automatycznie zasady określone w dyrektywie 2002/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 marca 2002 r. zmieniającej dyrektywę Rady 73/239/EWG w sprawie marginesu wypłacalności wymaganego od zakładów oferujących ubezpieczenia inne niż ubezpieczenia na życie (20) (dalej „dyrektywa Wypłacalność I”), odpowiadające zasadom ostrożnościowym, w celu uzyskania zezwolenia OCA na prowadzenie działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym, kiedy działalność ta nie korzystała już z gwarancji państwa, jednak kapitał ten nie jest kapitałem gospodarczym niezbędnym do pokrycia profilu ryzyka tej działalności.

| (43) | Zdaniem władz belgijskich istnieje różnica między postępowaniem inwestora prywatnego, który dąży do uzyskania rentowności nowej inwestycji a przedsiębiorstwem dominującym, który przenosi istniejącą działalność do spółek zależnych. Zdaniem władz belgijskich inna ocena mogłaby zmusić przedsiębiorstwo publiczne do sprzedania lub zakończenia działalności gospodarczej w przypadku, gdy nie przyniesie ona wystarczającej rentowności dla prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej, co stanowiłoby naruszenie zasady bezstronności kapitału publicznego, o której mowa w art. 345 TFUE. |
| --- | --- |

(43)

Zdaniem władz belgijskich istnieje różnica między postępowaniem inwestora prywatnego, który dąży do uzyskania rentowności nowej inwestycji a przedsiębiorstwem dominującym, który przenosi istniejącą działalność do spółek zależnych. Zdaniem władz belgijskich inna ocena mogłaby zmusić przedsiębiorstwo publiczne do sprzedania lub zakończenia działalności gospodarczej w przypadku, gdy nie przyniesie ona wystarczającej rentowności dla prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej, co stanowiłoby naruszenie zasady bezstronności kapitału publicznego, o której mowa w art. 345 TFUE.

2.   Metody stosowane w celu uzasadnienia wysokości kapitału SA Ducroire

| (44) | Władze belgijskie twierdzą, że w 2004 r. można było zakładać dwie metody w celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał ubezpieczycieli kredytów: a) metoda standardowa dla całego sektora ubezpieczeń określona w dyrektywie w sprawie wypłacalności I, która jest oparta na wynagrodzeniu za ryzyko (tj. składkach — „premium based approach”); i b) metoda oparta na ponoszonym ryzyku („exposure based approach”), jak na przykład metoda określona w regulacjach bazylejskich, mających zastosowanie do sektora bankowego czy metoda Standard & Poor's ustalania wysokości kapitału niezbędnego do ubezpieczenia kredytu. |
| --- | --- |

(44)

Władze belgijskie twierdzą, że w 2004 r. można było zakładać dwie metody w celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał ubezpieczycieli kredytów: a) metoda standardowa dla całego sektora ubezpieczeń określona w dyrektywie w sprawie wypłacalności I, która jest oparta na wynagrodzeniu za ryzyko (tj. składkach — „premium based approach”); i b) metoda oparta na ponoszonym ryzyku („exposure based approach”), jak na przykład metoda określona w regulacjach bazylejskich, mających zastosowanie do sektora bankowego czy metoda Standard & Poor's ustalania wysokości kapitału niezbędnego do ubezpieczenia kredytu.

Obowiązujące wymogi ostrożnościowe: Wypłacalność I

| (45) | W przypadku SA Ducroire władze belgijskie uważają, że metoda określona w dyrektywie Wypłacalność I nie odzwierciedla w sposób wystarczający ogólnego profilu finansowego ubezpieczyciela. |
| --- | --- |

(45)

W przypadku SA Ducroire władze belgijskie uważają, że metoda określona w dyrektywie Wypłacalność I nie odzwierciedla w sposób wystarczający ogólnego profilu finansowego ubezpieczyciela.

| (46) | Zgodnie z dyrektywą Wypłacalność I wymagany margines wypłacalności jest równy wyższej z dwóch kwot, z których pierwsza stanowi roczną sumę składek a druga średnie roczne koszty szkód poniesione w ciągu ostatnich trzech okresów obrachunkowych. Niemniej bezwzględny minimalny próg wynosi 3 mln EUR dla okresu 2004–2006 i 3,2 mln EUR dla okresu 2007–2009. |
| --- | --- |

(46)

Zgodnie z dyrektywą Wypłacalność I wymagany margines wypłacalności jest równy wyższej z dwóch kwot, z których pierwsza stanowi roczną sumę składek a druga średnie roczne koszty szkód poniesione w ciągu ostatnich trzech okresów obrachunkowych. Niemniej bezwzględny minimalny próg wynosi 3 mln EUR dla okresu 2004–2006 i 3,2 mln EUR dla okresu 2007–2009.

| (47) | Stosowanie tych zasad przez ONDD prowadzi do ustalenia wysokości minimalnego kapitału SA Ducroire na poziomie około 3–3,3 mln EUR
   (21) w latach 2005–2007, jak wynika z danych biznesplanu (zob. tabela 2 poniżej). |
| --- | --- |

(47)

Stosowanie tych zasad przez ONDD prowadzi do ustalenia wysokości minimalnego kapitału SA Ducroire na poziomie około 3–3,3 mln EUR
   (21) w latach 2005–2007, jak wynika z danych biznesplanu (zob. tabela 2 poniżej).

| (48) | Belgia podkreśla, że zapotrzebowanie na kapitał ubezpieczycieli kredytów zależy w większym stopniu od ponoszonego ryzyka niż od wynagrodzenia za ryzyko (składki) i że metody oparte na ponoszonym ryzyku („exposure based approach”) (jak np. art. 8 ustawy z 1939 r. o ONDD, metoda Standard & Poor's lub metoda określona w regulacjach bazylejskich, mających zastosowanie do sektora bankowego) są bardziej odpowiednie niż metoda określona w dyrektywie Wypłacalność I, oparta na wynagrodzeniu za ryzyko („premium based approach”). |
| --- | --- |

(48)

Belgia podkreśla, że zapotrzebowanie na kapitał ubezpieczycieli kredytów zależy w większym stopniu od ponoszonego ryzyka niż od wynagrodzenia za ryzyko (składki) i że metody oparte na ponoszonym ryzyku („exposure based approach”) (jak np. art. 8 ustawy z 1939 r. o ONDD, metoda Standard & Poor's lub metoda określona w regulacjach bazylejskich, mających zastosowanie do sektora bankowego) są bardziej odpowiednie niż metoda określona w dyrektywie Wypłacalność I, oparta na wynagrodzeniu za ryzyko („premium based approach”).

| (49) | Zdaniem władz belgijskich portfel ryzyka ubezpieczanego przez SA Ducroire jest nietypowy, ponieważ w przeciwieństwie do większości konkurentów obejmuje w większości ryzyko niezbywalne w rozumieniu komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. Poziom ryzyka objętego tym portfelem jest zasadniczo wyższy niż w przypadku portfela składającego się wyłącznie lub częściowo z ryzyka zbywalnego i — zdaniem Belgii — uzasadnia stosowanie zasad bardziej ostrożnych. |
| --- | --- |

(49)

Zdaniem władz belgijskich portfel ryzyka ubezpieczanego przez SA Ducroire jest nietypowy, ponieważ w przeciwieństwie do większości konkurentów obejmuje w większości ryzyko niezbywalne w rozumieniu komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. Poziom ryzyka objętego tym portfelem jest zasadniczo wyższy niż w przypadku portfela składającego się wyłącznie lub częściowo z ryzyka zbywalnego i — zdaniem Belgii — uzasadnia stosowanie zasad bardziej ostrożnych.

„Exposure based approach”: (i) Zastosowanie art. 8 ustawy z 1939 r. w sprawie ONDD do SA Ducroire

| (50) | Władze belgijskie uznają zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 31 sierpnia 1939 r. w sprawie ONDD (22) (dalej „ustawa z 1939 r.”) za właściwe w danym wypadku, ponieważ opiera się na „exposure based approach”. Należy uściślić, że art. 8 ustawy z 1939 r. nie ma wartości regulacyjnej dla SA Ducroire, ponieważ stosuje się wyłącznie do ONDD. |
| --- | --- |

(50)

Władze belgijskie uznają zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 31 sierpnia 1939 r. w sprawie ONDD (22) (dalej „ustawa z 1939 r.”) za właściwe w danym wypadku, ponieważ opiera się na „exposure based approach”. Należy uściślić, że art. 8 ustawy z 1939 r. nie ma wartości regulacyjnej dla SA Ducroire, ponieważ stosuje się wyłącznie do ONDD.

| (51) | Ponadto — mimo że art. 8 określa maksymalna kwotę zobowiązań ONDD wynikających z działalności na własny rachunek z gwarancją państwa oraz z działalności na rzecz państwa — władze belgijskie uważają, że art. 8 ustawy z 1939 r. stanowi minimalny punkt odniesienia dla spółki SA Ducroire, która nie korzysta z gwarancji państwa. |
| --- | --- |

(51)

Ponadto — mimo że art. 8 określa maksymalna kwotę zobowiązań ONDD wynikających z działalności na własny rachunek z gwarancją państwa oraz z działalności na rzecz państwa — władze belgijskie uważają, że art. 8 ustawy z 1939 r. stanowi minimalny punkt odniesienia dla spółki SA Ducroire, która nie korzysta z gwarancji państwa.

| (52) | Stosując art. 8 ust. 1 Ustawy z 1939 r.
   (23), który stanowi, że zobowiązania nie mogą przekraczać 20-krotności łącznej kwoty środków i rezerwy ogólnej, władze belgijskie szacują (24) na podstawie biznesplanu, że zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire wynosiło 92–106 mln EUR w latach 2005–2007 (zob. tabela 2 poniżej). |
| --- | --- |

(52)

Stosując art. 8 ust. 1 Ustawy z 1939 r.
   (23), który stanowi, że zobowiązania nie mogą przekraczać 20-krotności łącznej kwoty środków i rezerwy ogólnej, władze belgijskie szacują (24) na podstawie biznesplanu, że zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire wynosiło 92–106 mln EUR w latach 2005–2007 (zob. tabela 2 poniżej).

„Exposure based approach”: (ii) model opracowany przez Standard & Poor's

| (53) | W swoim komentarzu władze belgijskie odwołują się do metody opracowanej przez Standard & Poor's, aby ustalić wysokość kapitału niezbędnego do ubezpieczenia kredytu. |
| --- | --- |

(53)

W swoim komentarzu władze belgijskie odwołują się do metody opracowanej przez Standard & Poor's, aby ustalić wysokość kapitału niezbędnego do ubezpieczenia kredytu.

| (54) | W celu ustalenia wysokości tego kapitału (25) Standard & Poor's stosuje model uwzględniający ponoszone ryzyko („exposure based approach”) oraz ocenę reasekuracji ubezpieczyciela. Wymagany kapitał ustalany jest zgodnie z metodą, która porównuje szkody brutto z kwotami ubezpieczonymi brutto („the gross loss over gross exposure metod”) w okresie (zazwyczaj) 10 lat. Najwyższy współczynnik w tym okresie jest mnożony przez wskaźnik 1,25 i stosowany do prognozowanych sum ubezpieczenia i skorygowanych w celu uwzględnienia reasekuracji. Model opiera się na założeniu, że portfel ubezpieczyciela jest w rozsądny sposób zróżnicowany pod względem geograficznym i rodzajów działalności („line of business”). |
| --- | --- |

(54)

W celu ustalenia wysokości tego kapitału (25) Standard & Poor's stosuje model uwzględniający ponoszone ryzyko („exposure based approach”) oraz ocenę reasekuracji ubezpieczyciela. Wymagany kapitał ustalany jest zgodnie z metodą, która porównuje szkody brutto z kwotami ubezpieczonymi brutto („the gross loss over gross exposure metod”) w okresie (zazwyczaj) 10 lat. Najwyższy współczynnik w tym okresie jest mnożony przez wskaźnik 1,25 i stosowany do prognozowanych sum ubezpieczenia i skorygowanych w celu uwzględnienia reasekuracji. Model opiera się na założeniu, że portfel ubezpieczyciela jest w rozsądny sposób zróżnicowany pod względem geograficznym i rodzajów działalności („line of business”).

| (55) | Mimo odwołania do metody Standard & Poor's władze belgijskie nie zastosowały jej do ustalenia koniecznej wysokości kapitału SA Ducroire. |
| --- | --- |

(55)

Mimo odwołania do metody Standard & Poor's władze belgijskie nie zastosowały jej do ustalenia koniecznej wysokości kapitału SA Ducroire.

„Exposure based approach”: (iii) Zastosowanie zasad bazylejskich I do ubezpieczyciela kredytu (współczynnik Cooka)

| (56) | Zdaniem władz belgijskich zasady bazylejskie są bardziej odpowiednie do oceny wypłacalności ubezpieczycieli kredytów niż obowiązujące zasady ostrożnościowe, tj. dyrektywa Wypłacalność I. Charakter działalności ubezpieczycieli kredytów i zasada ostrożności uzasadniają zastosowanie zasad bazylejskich. Zdaniem władz belgijskich ubezpieczenie kredytu jest podobne do działalności kredytowej banków pod względem ryzyka wynagrodzenia (w tym głównie ryzyko braku zapłaty przez dłużnika). Ponadto działalność SA Ducroire, w przeciwieństwie do działalności innych prywatnych ubezpieczycieli kredytów, obejmuje zasadniczo ryzyka kredytowe związane z dłużnikami mającymi siedzibę w krajach mniej rozwiniętych lub wschodzących (ryzyko zlokalizowane w Strefie 2 (26)). |
| --- | --- |

(56)

Zdaniem władz belgijskich zasady bazylejskie są bardziej odpowiednie do oceny wypłacalności ubezpieczycieli kredytów niż obowiązujące zasady ostrożnościowe, tj. dyrektywa Wypłacalność I. Charakter działalności ubezpieczycieli kredytów i zasada ostrożności uzasadniają zastosowanie zasad bazylejskich. Zdaniem władz belgijskich ubezpieczenie kredytu jest podobne do działalności kredytowej banków pod względem ryzyka wynagrodzenia (w tym głównie ryzyko braku zapłaty przez dłużnika). Ponadto działalność SA Ducroire, w przeciwieństwie do działalności innych prywatnych ubezpieczycieli kredytów, obejmuje zasadniczo ryzyka kredytowe związane z dłużnikami mającymi siedzibę w krajach mniej rozwiniętych lub wschodzących (ryzyko zlokalizowane w Strefie 2 (26)).

| (57) | Dlatego też, zdaniem władz belgijskich, współczynnik Cooka wynikający z ostrożnościowych zasad bazylejskich I, który wymaga minimalnej kapitalizacji na poziomie 8 % zobowiązań netto, jest bardziej odpowiedni do oceny wypłacalności ubezpieczycieli kredytowych. |
| --- | --- |

(57)

Dlatego też, zdaniem władz belgijskich, współczynnik Cooka wynikający z ostrożnościowych zasad bazylejskich I, który wymaga minimalnej kapitalizacji na poziomie 8 % zobowiązań netto, jest bardziej odpowiedni do oceny wypłacalności ubezpieczycieli kredytowych.

| (58) | Z protokołu posiedzenia zarządu ONDD w dniu 20 kwietnia 2004 r. wynika, że ONDD zastosował współczynnik Cooka, by ustalić wysokość kapitału niezbędnego dla SA Ducroire, uwzględniając jednocześnie konieczność zapewnienia spółce wystarczającej wiarygodności w oczach konkurentów. |
| --- | --- |

(58)

Z protokołu posiedzenia zarządu ONDD w dniu 20 kwietnia 2004 r. wynika, że ONDD zastosował współczynnik Cooka, by ustalić wysokość kapitału niezbędnego dla SA Ducroire, uwzględniając jednocześnie konieczność zapewnienia spółce wystarczającej wiarygodności w oczach konkurentów.

| (59) | Współczynnik zastosowany przez władze belgijskie do obliczeń nie wynosi 8 %, jak zalecają zasady bazylejskie I, ale 10 %, aby przewidzieć pewien bufor bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

(59)

Współczynnik zastosowany przez władze belgijskie do obliczeń nie wynosi 8 %, jak zalecają zasady bazylejskie I, ale 10 %, aby przewidzieć pewien bufor bezpieczeństwa.

| (60) | W ten sposób ustalony przez ONDD kapitał dla SA Ducroire, określony (27) w biznesplanach przedłożonych organowi regulującemu oraz w nocie informacyjnej z dnia 20 kwietnia 2004 r., na podstawie której zarząd wydał swoją zgodę co do zasady na utworzenie SA Ducroire z kapitałem subskrybowanym w wysokości 150 mln EUR, wynosił około 68–74 mln EUR na koniec 2006 r. (zob. tabela 2 poniżej). Przyjęte założenia obejmowały wyłącznie pokrycie ryzyka zlokalizowanego w Strefie 2 i w 10 państwach, które wstąpiły do Unii Europejskiej w maju 2004 r. |
| --- | --- |

(60)

W ten sposób ustalony przez ONDD kapitał dla SA Ducroire, określony (27) w biznesplanach przedłożonych organowi regulującemu oraz w nocie informacyjnej z dnia 20 kwietnia 2004 r., na podstawie której zarząd wydał swoją zgodę co do zasady na utworzenie SA Ducroire z kapitałem subskrybowanym w wysokości 150 mln EUR, wynosił około 68–74 mln EUR na koniec 2006 r. (zob. tabela 2 poniżej). Przyjęte założenia obejmowały wyłącznie pokrycie ryzyka zlokalizowanego w Strefie 2 i w 10 państwach, które wstąpiły do Unii Europejskiej w maju 2004 r.

| (61) | Natomiast w nocie strategicznej z dnia 28 września 2004 r. (28) kapitał szacowany przez ONDD według współczynnika Cooka (10 % zobowiązań netto) w latach 2005–2007 wynosił około 74–101 mln EUR. W przeciwieństwie do przewidywań finansowych przedstawionych w nocie z kwietnia 2004 r. przewidywania finansowe z września 2004 r. obejmowały pokrycie wszystkich ryzyk krótkoterminowych i odnosiły się do całości Strefy 1 i 2. W nocie tej stwierdzono, że „wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR wystarczy na prowadzenie działalności w zakresie krótkoterminowych ogólnych polis dla eksporterów do 2007 r., ale po tej dacie będzie musiał zostać zweryfikowany”. |
| --- | --- |

(61)

Natomiast w nocie strategicznej z dnia 28 września 2004 r. (28) kapitał szacowany przez ONDD według współczynnika Cooka (10 % zobowiązań netto) w latach 2005–2007 wynosił około 74–101 mln EUR. W przeciwieństwie do przewidywań finansowych przedstawionych w nocie z kwietnia 2004 r. przewidywania finansowe z września 2004 r. obejmowały pokrycie wszystkich ryzyk krótkoterminowych i odnosiły się do całości Strefy 1 i 2. W nocie tej stwierdzono, że „wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR wystarczy na prowadzenie działalności w zakresie krótkoterminowych ogólnych polis dla eksporterów do 2007 r., ale po tej dacie będzie musiał zostać zweryfikowany”.

| (62) | Władze belgijskie uważają, że zastosowanie współczynnika Cooka nie jest odpowiednią metodą, by ustalić zapotrzebowanie na kapitał odrębnie dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, ponieważ metoda współczynnika Cooka, która jest stosowana do kwot zobowiązań, wprowadza ich zdaniem pewną liniowość i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanego charakteru poszczególnych ryzyk współistniejących. |
| --- | --- |

(62)

Władze belgijskie uważają, że zastosowanie współczynnika Cooka nie jest odpowiednią metodą, by ustalić zapotrzebowanie na kapitał odrębnie dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, ponieważ metoda współczynnika Cooka, która jest stosowana do kwot zobowiązań, wprowadza ich zdaniem pewną liniowość i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanego charakteru poszczególnych ryzyk współistniejących.

Zastosowanie metody wskazanej w dyrektywie Wypłacalność II z wewnętrznym modelowaniem dla ryzyka politycznego

| (63) | Przepisy dotyczące wypłacalności II wynikają z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (29) (dalej „dyrektywa Wypłacalność II”). |
| --- | --- |

(63)

Przepisy dotyczące wypłacalności II wynikają z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (29) (dalej „dyrektywa Wypłacalność II”).

| (64) | W celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał odrębnie dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego ONDD opracował w 2011 r. metodę, którą uważa za najbardziej odpowiednią. Jest to standardowy wzór Wypłacalność II (30), opracowany w ramach Quantitative Impact Study 5 (QIS 5), połączony z wewnętrznym modelowaniem zapotrzebowania na kapitał w celu zabezpieczenia ryzyka politycznego i tak skonstruowany, by zapewnić wypłacalność odpowiadającą ratingowi A i stosowany z użyciem parametrów na 2004 r. |
| --- | --- |

(64)

W celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał odrębnie dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego ONDD opracował w 2011 r. metodę, którą uważa za najbardziej odpowiednią. Jest to standardowy wzór Wypłacalność II (30), opracowany w ramach Quantitative Impact Study 5 (QIS 5), połączony z wewnętrznym modelowaniem zapotrzebowania na kapitał w celu zabezpieczenia ryzyka politycznego i tak skonstruowany, by zapewnić wypłacalność odpowiadającą ratingowi A i stosowany z użyciem parametrów na 2004 r.

| (65) | Zdaniem władz belgijskich można rozsądnie uznać, że ostrożny inwestor prywatny zastosowałby tę metodę w 2004 r. |
| --- | --- |

(65)

Zdaniem władz belgijskich można rozsądnie uznać, że ostrożny inwestor prywatny zastosowałby tę metodę w 2004 r.

| (66) | Standardowy wzór Wypłacalność II QIS 5 był stosowany przez ONDD dla wszystkich rodzajów ryzyka za wyjątkiem ryzyka politycznego. Zdaniem władz belgijskich ryzyko polityczne w ubezpieczaniu kredytów ma charakter podobny do ryzyka katastroficznego. Tymczasem zdaniem władz belgijskich ryzyko katastroficzne w ubezpieczaniu kredytów nie jest odpowiednio wyrażone standardowym wzorem Wypłacalność II QIS 5. Stąd zdaniem władz belgijskich uzasadnione jest posługiwanie się wewnętrznym modelem w celu oszacowania zapotrzebowania na kapitał na pokrycie ryzyka politycznego. |
| --- | --- |

(66)

Standardowy wzór Wypłacalność II QIS 5 był stosowany przez ONDD dla wszystkich rodzajów ryzyka za wyjątkiem ryzyka politycznego. Zdaniem władz belgijskich ryzyko polityczne w ubezpieczaniu kredytów ma charakter podobny do ryzyka katastroficznego. Tymczasem zdaniem władz belgijskich ryzyko katastroficzne w ubezpieczaniu kredytów nie jest odpowiednio wyrażone standardowym wzorem Wypłacalność II QIS 5. Stąd zdaniem władz belgijskich uzasadnione jest posługiwanie się wewnętrznym modelem w celu oszacowania zapotrzebowania na kapitał na pokrycie ryzyka politycznego.

| (67) | Zgodnie z tą metodą zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire oszacowano (31) na około 80–99 mln EUR w okresie 2005–2007 i na około [125–150] mln EUR w 2009 r. na podstawie biznesplanu (zob. tabela 2 poniżej). Większość zapotrzebowania na kapitał związane jest z pokryciem ryzyka politycznego. |
| --- | --- |

(67)

Zgodnie z tą metodą zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire oszacowano (31) na około 80–99 mln EUR w okresie 2005–2007 i na około [125–150] mln EUR w 2009 r. na podstawie biznesplanu (zob. tabela 2 poniżej). Większość zapotrzebowania na kapitał związane jest z pokryciem ryzyka politycznego.

| (68) | Na wniosek Komisji władze belgijskie oszacowały zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire stosując standardowy wzór Wypłacalność II QIS 5 dla wszystkich rodzajów ryzyka (w tym ryzyko polityczne). W tym przypadku zapotrzebowanie SA Ducroire na kapitał wynosiło (32)
  mniej niż 23–25 mln EUR w okresie 2005–2007 i mniej niż [25–50] mln EUR w 2009 r. (zob. tabela 2 poniżej).
  Tabela 2
  Ustalenie wysokości kapitału SA Ducroire przez ONDD/władze belgijskie na lata 2005, 2007 i 2009 według dwóch scenariuszy wzrostu i różnymi metodami











  (w mln EUR) |
| --- | --- |
| | Metoda | Scenariusz
   (33) | Analizowany okres | Zapotrzebowanie na kapitał na ryzyka zbywalne | Zapotrzebowanie na kapitał na ryzyka niezbywalne | Łącznie |
| Na podstawie biznesplanu | Wypłacalność I
  na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r. | A (3 %) | Koniec 2005 | 3,0 | 3,0 | 3 (34) |
| Koniec 2007 | 3,2 | 3,2 | 3,2 (34) |
| B (6 %) | Koniec 2005 | 3,0 | 3,0 | 3,0 (34) |
| Koniec 2007 | 3,2 | 3,2 | 3,3 (34) |
| Art. 8 ustawy z 1939 r.
  na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r. | A (3 %) | Koniec 2005 | | | 92 |
| Koniec 2007 | | | 97 |
| Koniec 2009 | | | [100–125] |
| B (6 %) | Koniec 2005 | | | 95 |
| Koniec 2007 | | | 106 |
| Koniec 2009 | | | [100–125] |
| Współczynnik Cooka/Bazylea I
  (10 % zobowiązań)
  na podstawie protokołu z posiedzenia zarządu w dniu 20.4.2004 r. i danych przedstawionych organowi regulacyjnemu | A (3 %) | Koniec 2006 | | | 68,2 |
| B (6 %) | Koniec 2006 | | | 74,3 |
| Współczynnik Cooka/Bazylea I
  (przy 10 % zobowiązań netto)
  na podstawie noty strategicznej z dnia 28.09.2004 r. | A (3 %) | Koniec 2005 | | | 73,5 |
| Koniec 2007 | | | 92,2 |
| B (6 %) | Koniec 2005 | | | 77,4 |
| Koniec 2007 | | | 100,7 |
| Współczynnik Cooka/Bazylea I
  (przy 10 % zobowiązań netto)
  na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r. | A (3 %) | Koniec 2009 | | | [100–125] |
| B (6 %) | Koniec 2009 | | | [125–150] |
| Wypłacalność II, metoda „standardowa” (z 2011 r.)
  na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r., Załącznik B10 | A (3 %) | Koniec 2005 | 7,0 | 48,0 | 55,0 |
| Koniec 2007 | 9,0 | 56,0 | 65,0 |
| Koniec 2009 | [10–20] | [65–80] | [75–100] |
| B (6 %) | Koniec 2005 | 8,0 | 51,0 | 59,0 |
| Koniec 2007 | 10,0 | 64,0 | 74,0 |
| Koniec 2009 | [5–15] | [70–85] | [75–100] |
| Wypłacalność II z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego
  na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r. | A (3 %) | Koniec 2005 | 7,0 | 73,0 | 80,0 |
| Koniec 2007 | 9,0 | 81,0 | 90,0 |
| Koniec 2009 | [5–15] | [110–135] | [125–150] |
| B (6 %) | Koniec 2005 | 8,0 | 74,0 | 82,0 |
| Koniec 2007 | 10,0 | 89,0 | 99,0 |
| Koniec 2009 | [5–15] | [120–135] | [125–150] |
| Kapitał (QIS 5 + model wewnętrzny)


  skorygowany

  (zob. motyw 76
  ) w tym łączny zysk
   (35) | A (3 %) | Koniec 2005 | 9,8 | 90,2 | 100,0 |
| Koniec 2007 | 10,8 | 91,7 | 102,5 |
| Koniec 2009 | [5–15] | [130–145] | [135–160] |
| B (6 %) | Koniec 2005 | 9,8 | 90,2 | 100 |
| Koniec 2007 | 11 | 92,3 | 103,3 |
| Koniec 2009 | [10–20] | [140–155] | [150–175] |
| Na podstawie osiągniętych wyników | Kapitał wpłacony przekazany
  na podstawie komentarzy z dnia 31 maja 2012 r. | | Koniec 2011 | [40–80] | [70–110] | 150,0 |

(68)

Na wniosek Komisji władze belgijskie oszacowały zapotrzebowanie na kapitał SA Ducroire stosując standardowy wzór Wypłacalność II QIS 5 dla wszystkich rodzajów ryzyka (w tym ryzyko polityczne). W tym przypadku zapotrzebowanie SA Ducroire na kapitał wynosiło (32)
  mniej niż 23–25 mln EUR w okresie 2005–2007 i mniej niż [25–50] mln EUR w 2009 r. (zob. tabela 2 poniżej).

Tabela 2

Ustalenie wysokości kapitału SA Ducroire przez ONDD/władze belgijskie na lata 2005, 2007 i 2009 według dwóch scenariuszy wzrostu i różnymi metodami

(w mln EUR)

Metoda

Scenariusz
   (33)

Analizowany okres

Zapotrzebowanie na kapitał na ryzyka zbywalne

Zapotrzebowanie na kapitał na ryzyka niezbywalne

Łącznie

Na podstawie biznesplanu

Wypłacalność I

na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r.

A (3 %)

Koniec 2005

3,0

3,0

3 (34)

Koniec 2007

3,2

3,2

3,2 (34)

B (6 %)

Koniec 2005

3,0

3,0

3,0 (34)

Koniec 2007

3,2

3,2

3,3 (34)

Art. 8 ustawy z 1939 r.

na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r.

A (3 %)

Koniec 2005

92

Koniec 2007

97

Koniec 2009

[100–125]

B (6 %)

Koniec 2005

95

Koniec 2007

106

Koniec 2009

[100–125]

Współczynnik Cooka/Bazylea I

(10 % zobowiązań)

na podstawie protokołu z posiedzenia zarządu w dniu 20.4.2004 r. i danych przedstawionych organowi regulacyjnemu

A (3 %)

Koniec 2006

68,2

B (6 %)

Koniec 2006

74,3

Współczynnik Cooka/Bazylea I

(przy 10 % zobowiązań netto)

na podstawie noty strategicznej z dnia 28.09.2004 r.

A (3 %)

Koniec 2005

73,5

Koniec 2007

92,2

B (6 %)

Koniec 2005

77,4

Koniec 2007

100,7

Współczynnik Cooka/Bazylea I

(przy 10 % zobowiązań netto)

na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r.

A (3 %)

Koniec 2009

[100–125]

B (6 %)

Koniec 2009

[125–150]

Wypłacalność II, metoda „standardowa” (z 2011 r.)

na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r., Załącznik B10

A (3 %)

Koniec 2005

7,0

48,0

55,0

Koniec 2007

9,0

56,0

65,0

Koniec 2009

[10–20]

[65–80]

[75–100]

B (6 %)

Koniec 2005

8,0

51,0

59,0

Koniec 2007

10,0

64,0

74,0

Koniec 2009

[5–15]

[70–85]

[75–100]

Wypłacalność II z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego

na podstawie komentarzy z grudnia 2011 r.

A (3 %)

Koniec 2005

7,0

73,0

80,0

Koniec 2007

9,0

81,0

90,0

Koniec 2009

[5–15]

[110–135]

[125–150]

B (6 %)

Koniec 2005

8,0

74,0

82,0

Koniec 2007

10,0

89,0

99,0

Koniec 2009

[5–15]

[120–135]

[125–150]

Kapitał (QIS 5 + model wewnętrzny)


  skorygowany

  (zob. motyw 76
  ) w tym łączny zysk
   (35)

A (3 %)

Koniec 2005

9,8

90,2

100,0

Koniec 2007

10,8

91,7

102,5

Koniec 2009

[5–15]

[130–145]

[135–160]

B (6 %)

Koniec 2005

9,8

90,2

100

Koniec 2007

11

92,3

103,3

Koniec 2009

[10–20]

[140–155]

[150–175]

Na podstawie osiągniętych wyników

Kapitał wpłacony przekazany

na podstawie komentarzy z dnia 31 maja 2012 r.

Koniec 2011

[40–80]

[70–110]

150,0

| (69) | W komentarzach z dnia 16 i 31 maja 2012 r. ONDD uściślił, że w związku z podjęciem strategicznych decyzji w latach 2007–2009 (na przykład o zmianie strategii reasekuracyjnej, zmianie parametrów ryzyka portfela ryzyk niezbywalnych), które nie były przewidziane w planie strategicznym z 2004 r., dokonano wewnętrznych przesunięć kapitału z działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego do działalności w zakresie ryzyka zbywalnego. |
| --- | --- |

(69)

W komentarzach z dnia 16 i 31 maja 2012 r. ONDD uściślił, że w związku z podjęciem strategicznych decyzji w latach 2007–2009 (na przykład o zmianie strategii reasekuracyjnej, zmianie parametrów ryzyka portfela ryzyk niezbywalnych), które nie były przewidziane w planie strategicznym z 2004 r., dokonano wewnętrznych przesunięć kapitału z działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego do działalności w zakresie ryzyka zbywalnego.

3.   Zasada prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej

| (70) | Zdaniem władz belgijskich wniesienie kapitału początkowego przez ONDD w momencie utworzenia SA Ducroire spełnia kryterium prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej. |
| --- | --- |

(70)

Zdaniem władz belgijskich wniesienie kapitału początkowego przez ONDD w momencie utworzenia SA Ducroire spełnia kryterium prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej.

Rentowność przewidywana w 2004 r.

| (71) | W nocie z kwietnia 2004 r. ONDD szacowało, zgodnie ze scenariuszem 1B, zakładającym wzrost działalności o 6 %, stopę zwrotu z kapitału własnego („return on equity” lub „ROE”) na poziomie od 1,3 % do 1,5 % w pierwszych trzech latach działalności SA Ducroire (2005, 2006 i 2007) wliczając rezerwy na wyrównanie szkodowości i na poziomie od 2,2 % do 2,9 % w tym samym okresie, wyłączając rezerwy na wyrównanie szkodowości.
  Tabela 3
  Prognozy finansowe — kwiecień 2004 r. (zakres: Strefa 1 „10 państw członkowskich” + Strefa 2)











  (w tys. EUR) |
| --- | --- |
| | Scenariusz 1A:
  wzrost 3 % | Scenariusz 1B:
  wzrost 6 % |
| | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 |
| Wynik z działalności ubezpieczeniowej | – 527 | – 536 | – 543 | 47 | 389 | 763 |
| Wynik z działalności w zakresie zarządzania | 1 643 | 1 692 | 1 742 | 1 749 | 1 885 | 2 029 |
| Wynik techniczny | 1 116 | 1 156 | 1 199 | 1 797 | 2 274 | 2 792 |
| Przeniesienie do rezerw na wyrównanie | – 837 | – 867 | – 899 | – 1 347 | – 1 706 | – 2 094 |
| Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie | 279 | 289 | 300 | 449 | 569 | 698 |
| Wynik finansowy | 2 360 | 2 468 | 2 577 | 2 369 | 2 499 | 2 641 |
| Podatki | – 871 | – 910 | – 949 | – 930 | – 1 012 | – 1 102 |
| Wynik | 1 768 | 1 847 | 1 927 | 1 888 | 2 055 | 2 237 |
| Kapitał | 150 000 | 150 000 | 150 000 | 150 000 | 150 000 | 150 000 |
| Return on equity (wynik/kapitał) | 1,2 % | 1,2 % | 1,3 % | 1,3 % | 1,4 % | 1,5 % |
| Wynik + rezerwy na wyrównanie | 2 605 | 2 715 | 2 826 | 3 235 | 3 761 | 4 331 |
| Return on equity przed odliczeniem rezerw na wyrównanie
  (wynik + rezerwy na wyrównanie)/kapitał | 1,7 % | 1,8 % | 1,9 % | 2,2 % | 2,5 % | 2,9 % |
| Cash flow | 5 744 | 5 190 | 5 803 | 6 634 | 6 557 | 7 742 |
| Poziom kapitału wymagany dla działalności | 68 186 | 74 319 |
| Źródło: ONDD:
  Są to prognozy finansowe przedstawione w załączniku 8, s. 70 (nota zatytułowana „Utworzenie spółki akcyjnej” przedstawiona zarządowi ONDD z dnia 20 kwietnia 2004 r.) uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r. |

(71)

W nocie z kwietnia 2004 r. ONDD szacowało, zgodnie ze scenariuszem 1B, zakładającym wzrost działalności o 6 %, stopę zwrotu z kapitału własnego („return on equity” lub „ROE”) na poziomie od 1,3 % do 1,5 % w pierwszych trzech latach działalności SA Ducroire (2005, 2006 i 2007) wliczając rezerwy na wyrównanie szkodowości i na poziomie od 2,2 % do 2,9 % w tym samym okresie, wyłączając rezerwy na wyrównanie szkodowości.

Tabela 3

Prognozy finansowe — kwiecień 2004 r. (zakres: Strefa 1 „10 państw członkowskich” + Strefa 2)

(w tys. EUR)

Scenariusz 1A:

wzrost 3 %

Scenariusz 1B:

wzrost 6 %

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Wynik z działalności ubezpieczeniowej

– 527

– 536

– 543

47

389

763

Wynik z działalności w zakresie zarządzania

1 643

1 692

1 742

1 749

1 885

2 029

Wynik techniczny

1 116

1 156

1 199

1 797

2 274

2 792

Przeniesienie do rezerw na wyrównanie

– 837

– 867

– 899

– 1 347

– 1 706

– 2 094

Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie

279

289

300

449

569

698

Wynik finansowy

2 360

2 468

2 577

2 369

2 499

2 641

Podatki

– 871

– 910

– 949

– 930

– 1 012

– 1 102

Wynik

1 768

1 847

1 927

1 888

2 055

2 237

Kapitał

150 000

150 000

150 000

150 000

150 000

150 000

Return on equity (wynik/kapitał)

1,2 %

1,2 %

1,3 %

1,3 %

1,4 %

1,5 %

Wynik + rezerwy na wyrównanie

2 605

2 715

2 826

3 235

3 761

4 331

Return on equity przed odliczeniem rezerw na wyrównanie

(wynik + rezerwy na wyrównanie)/kapitał

1,7 %

1,8 %

1,9 %

2,2 %

2,5 %

2,9 %

Cash flow

5 744

5 190

5 803

6 634

6 557

7 742

Poziom kapitału wymagany dla działalności

68 186

74 319

Źródło: ONDD:

Są to prognozy finansowe przedstawione w załączniku 8, s. 70 (nota zatytułowana „Utworzenie spółki akcyjnej” przedstawiona zarządowi ONDD z dnia 20 kwietnia 2004 r.) uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r.

| (72) | W nocie przedstawionej zarządowi z dnia 28 września 2004 r. — a więc po utworzeniu SA Ducroire w dniu 23 września 2004 r. — ONDD szacował, według scenariusza „dynamicznego — wzrost do 6 %”, ROE na poziomie od 1,3 % do 1,9 % w latach 2005, 2006 i 2007 wliczając rezerwy na wyrównanie szkodowości oraz od 2,8 % do 4,3 % w tych samych latach, wyłączając rezerwy na wyrównanie szkodowości. Prognozy finansowe z września 2004 r. przedstawiają wyniki nieznacznie różniące się od prognoz z kwietnia 2004 r., ponieważ te z września 2004 r. opierają się na szerszym zakresie prowadzenia działalności (cała Strefa 1). Ponadto niektóre założenia zostały zweryfikowane we wrześniu 2004 r.

  Tabela 4


  Prognozy finansowe — wrzesień 2004 r. (zakres: łącznie Strefa 1 i Strefa 2)












  (w tys. EUR) |
| --- | --- |
| | Scenariusz 1A
  wzrost 3 % | Scenariusz 1B
  wzrost 6 % |
| | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 |
| Wynik z działalności ubezpieczeniowej (36) | – 229 | 49 | 292 | 330 | 924 | 1 504 |
| w tym ryzyko niezbywalne (Strefa 2) | 378 | 688 | 970 | 918 | 1 537 | 2 148 |
| w tym ryzyko zbywalne (Strefa 1 „10 państw przystępujących”) | – 619 | – 579 | – 545 | – 600 | – 553 | – 511 |
| w tym inne ryzyka zbywalne (Strefa 1 „Inne państwa”) | 13 | – 12 | 3 | 31 | 43 | 109 |
| Wynik z działalności w zakresie zarządzania | 1 662 | 1 734 | 1 805 | 1 768 | 1 924 | 2 086 |
| Wynik techniczny | 1 433 | 1 783 | 2 096 | 2 097 | 2 848 | 3 590 |
| Przeniesienie do rezerw na wyrównanie | – 1 066 | – 1 383 | – 1 672 | – 1 564 | – 2 182 | – 2 392 |
| Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie | 367 | 400 | 425 | 533 | 667 | 1 197 |
| Wynik finansowy | 1 366 | 1 470 | 1 581 | 1 375 | 1 500 | 1 642 |
| Podatki | – 568 | – 637 | – 706 | – 626 | – 735 | – 981 |
| Wynik | 1 165 | 1 233 | 1 300 | 1 282 | 1 432 | 1 858 |
| Kapitał | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 |
| Return on equity (wynik/kapitał) | 1,2 % | 1,2 % | 1,3 % | 1,3 % | 1,4 % | 1,9 % |
| Wynik + rezerwy na wyrównanie | 2 231 | 2 616 | 2 972 | 2 846 | 3 614 | 4 251 |
| Return on equity przed odliczeniem rezerw na wyrównanie

  (wynik + rezerwy na wyrównanie)/kapitał | 2,2 % | 2,6 % | 3,0 % | 2,8 % | 3,6 % | 4,3 % |
| Cash flow | 5 358 | 5 152 | 6 080 | 6 233 | 6 471 | 7 796 |
| Poziom kapitału wymagany dla działalności | 73 506 | 82 798 | 92 150 | 77 419 | 88 931 | 100 696 |
| Źródło: ONDD:

  Są to prognozy finansowe przedstawione na s. 28 i w załączniku 9 noty zatytułowanej: „Strategiczne wytyczne dla ONDD i jej SA” przedstawionej zarządowi ONDD w dniu 28 września 2004 r., przedstawionej przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r. jako załącznik 10 do uwag Belgii. |

(72)

W nocie przedstawionej zarządowi z dnia 28 września 2004 r. — a więc po utworzeniu SA Ducroire w dniu 23 września 2004 r. — ONDD szacował, według scenariusza „dynamicznego — wzrost do 6 %”, ROE na poziomie od 1,3 % do 1,9 % w latach 2005, 2006 i 2007 wliczając rezerwy na wyrównanie szkodowości oraz od 2,8 % do 4,3 % w tych samych latach, wyłączając rezerwy na wyrównanie szkodowości. Prognozy finansowe z września 2004 r. przedstawiają wyniki nieznacznie różniące się od prognoz z kwietnia 2004 r., ponieważ te z września 2004 r. opierają się na szerszym zakresie prowadzenia działalności (cała Strefa 1). Ponadto niektóre założenia zostały zweryfikowane we wrześniu 2004 r.

Tabela 4

Prognozy finansowe — wrzesień 2004 r. (zakres: łącznie Strefa 1 i Strefa 2)

(w tys. EUR)

Scenariusz 1A

wzrost 3 %

Scenariusz 1B

wzrost 6 %

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Wynik z działalności ubezpieczeniowej (36)

– 229

49

292

330

924

1 504

w tym ryzyko niezbywalne (Strefa 2)

378

688

970

918

1 537

2 148

w tym ryzyko zbywalne (Strefa 1 „10 państw przystępujących”)

– 619

– 579

– 545

– 600

– 553

– 511

w tym inne ryzyka zbywalne (Strefa 1 „Inne państwa”)

13

– 12

3

31

43

109

Wynik z działalności w zakresie zarządzania

1 662

1 734

1 805

1 768

1 924

2 086

Wynik techniczny

1 433

1 783

2 096

2 097

2 848

3 590

Przeniesienie do rezerw na wyrównanie

– 1 066

– 1 383

– 1 672

– 1 564

– 2 182

– 2 392

Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie

367

400

425

533

667

1 197

Wynik finansowy

1 366

1 470

1 581

1 375

1 500

1 642

Podatki

– 568

– 637

– 706

– 626

– 735

– 981

Wynik

1 165

1 233

1 300

1 282

1 432

1 858

Kapitał

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

Return on equity (wynik/kapitał)

1,2 %

1,2 %

1,3 %

1,3 %

1,4 %

1,9 %

Wynik + rezerwy na wyrównanie

2 231

2 616

2 972

2 846

3 614

4 251

Return on equity przed odliczeniem rezerw na wyrównanie

(wynik + rezerwy na wyrównanie)/kapitał

2,2 %

2,6 %

3,0 %

2,8 %

3,6 %

4,3 %

Cash flow

5 358

5 152

6 080

6 233

6 471

7 796

Poziom kapitału wymagany dla działalności

73 506

82 798

92 150

77 419

88 931

100 696

Źródło: ONDD:

Są to prognozy finansowe przedstawione na s. 28 i w załączniku 9 noty zatytułowanej: „Strategiczne wytyczne dla ONDD i jej SA” przedstawionej zarządowi ONDD w dniu 28 września 2004 r., przedstawionej przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r. jako załącznik 10 do uwag Belgii.

| (73) | Inaczej niż w nocie z kwietnia 2004 r. ROE jest obliczony na podstawie 100 mln EUR wpłaconego kapitału, bez uwzględnienia dodatkowych 50 mln EUR zainwestowanych, ale niewpłaconych. |
| --- | --- |

(73)

Inaczej niż w nocie z kwietnia 2004 r. ROE jest obliczony na podstawie 100 mln EUR wpłaconego kapitału, bez uwzględnienia dodatkowych 50 mln EUR zainwestowanych, ale niewpłaconych.

| (74) | Odnośnie do ROE obliczonego dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego władze belgijskie wyjaśniły, że taki podział, jak przedstawiono w nocie strategicznej zarządowi w dniu 28 września 2004 r. (37), nie może być brany pod uwagę dla celów analizy rentowności działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego. Władze belgijskie wyjaśniły (38), że prognozy te są błędne, ponieważ poziom szkodowości był znacznie przeszacowany dla ryzyka, które stało się zbywalne w 2004 r., podczas gdy nie uwzględniono możliwości, jaką ma ubezpieczyciel, korygowania wysokości składek w przypadku stwierdzenia rzeczywiście wysokiego poziomu szkodowości. Władze belgijskie przypominają, że, podejmując decyzję o wysokości kapitału SA Ducroire, zarząd ONDD nie oparł się na takim podziale, jak przedstawiono w załączniku 9 noty strategicznej. |
| --- | --- |

(74)

Odnośnie do ROE obliczonego dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego władze belgijskie wyjaśniły, że taki podział, jak przedstawiono w nocie strategicznej zarządowi w dniu 28 września 2004 r. (37), nie może być brany pod uwagę dla celów analizy rentowności działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego. Władze belgijskie wyjaśniły (38), że prognozy te są błędne, ponieważ poziom szkodowości był znacznie przeszacowany dla ryzyka, które stało się zbywalne w 2004 r., podczas gdy nie uwzględniono możliwości, jaką ma ubezpieczyciel, korygowania wysokości składek w przypadku stwierdzenia rzeczywiście wysokiego poziomu szkodowości. Władze belgijskie przypominają, że, podejmując decyzję o wysokości kapitału SA Ducroire, zarząd ONDD nie oparł się na takim podziale, jak przedstawiono w załączniku 9 noty strategicznej.

Rentowność według prognoz sporządzonych ex post w 2011 r.

| (75) | Prognozy z 2004 r. nie posłużyły zatem jako podstawa do rozdzielenia prognoz dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego przedstawionych Komisji w czerwcu 2011 r. W uwagach z czerwca 2011 r. natomiast oparto się na danych historycznych sprzed 2004 r. i na wynikach ówczesnych konkurentów SA Ducroire. Belgia jest zdania, że podejście zastosowane w uwagach z czerwca 2011 r. najlepiej odzwierciedla rozumowanie, jakie zastosowałby inwestor prywatny w 2004 r. i jest spójne ze skonsolidowanym wynikiem finansowym. |
| --- | --- |

(75)

Prognozy z 2004 r. nie posłużyły zatem jako podstawa do rozdzielenia prognoz dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego przedstawionych Komisji w czerwcu 2011 r. W uwagach z czerwca 2011 r. natomiast oparto się na danych historycznych sprzed 2004 r. i na wynikach ówczesnych konkurentów SA Ducroire. Belgia jest zdania, że podejście zastosowane w uwagach z czerwca 2011 r. najlepiej odzwierciedla rozumowanie, jakie zastosowałby inwestor prywatny w 2004 r. i jest spójne ze skonsolidowanym wynikiem finansowym.

| (76) | W uwagach z czerwca 2011 r. władze belgijskie oszacowały rentowność dla ryzyka zbywalnego w odniesieniu do kapitału przeznaczonego na tę działalność zgodnie z modelem Wypłacalność II (wzór standardowy QIS 5 i model wewnętrzny), czyli metodą, która została opracowana ex post na wniosek Komisji. Należy zauważyć, że różnica między minimalną wysokością kapitału według tego wzoru, tj. 82 mln EUR, a kapitałem faktycznie wpłaconym, tj. 100 mln EUR, była przeznaczona na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego proporcjonalnie do ich udziału w kapitale minimalnym wynoszącym 82 mln EUR. Wynika stąd, że kapitał „skorygowany” oszacowany przez ONDD dla ryzyka zbywalnego wynosił 9,8 mln EUR w 2005 r. (39) (zob. tabela 5 poniżej). |
| --- | --- |

(76)

W uwagach z czerwca 2011 r. władze belgijskie oszacowały rentowność dla ryzyka zbywalnego w odniesieniu do kapitału przeznaczonego na tę działalność zgodnie z modelem Wypłacalność II (wzór standardowy QIS 5 i model wewnętrzny), czyli metodą, która została opracowana ex post na wniosek Komisji. Należy zauważyć, że różnica między minimalną wysokością kapitału według tego wzoru, tj. 82 mln EUR, a kapitałem faktycznie wpłaconym, tj. 100 mln EUR, była przeznaczona na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego proporcjonalnie do ich udziału w kapitale minimalnym wynoszącym 82 mln EUR. Wynika stąd, że kapitał „skorygowany” oszacowany przez ONDD dla ryzyka zbywalnego wynosił 9,8 mln EUR w 2005 r. (39) (zob. tabela 5 poniżej).

| (77) | Na podstawie skorygowanych prognoz finansowych, przedstawionych przez władze belgijskie w 2011 r. oraz szacunków kapitału przeznaczonego na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego, jak wyjaśniono w motywie 76, rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w okresie 2005–2007 ustalona przez władze belgijskie wynosiła jak poniżej:

  Tabela 5


  Prognozy finansowe obliczone ponownie w 2011 r. (40)













  (w tys. EUR) |
| --- | --- |
| | Scenariusz 1B
  (wzrost 6 %)
  ryzyko zbywalne | Scenariusz 1B
  (wzrost 6 %)
  ryzyko niezbywalne |
| Prognozy finansowe | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 | Budżet 2005 | Budżet 2006 | Budżet 2007 |
| Wynik z działalności ubezpieczeniowej | 656 | 516 | 596 | – 326 | 408 | 908 |
| Wynik z działalności w zakresie zarządzania | 292 | 329 | 363 | 1 476 | 1 596 | 1 723 |
| Wynik techniczny przed odliczeniem rezerw | 948 | 845 | 959 | 1 150 | 2 004 | 2 631 |
| Przeniesienie do rezerw na wyrównanie | – 328 | – 347 | – 368 | – 1 236 | – 1 835 | – 2 024 |
| Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie | 620 | 497 | 591 | -86 | 170 | 607 |
| Wynik finansowy | 280 | 347 | 374 | 1 095 | 1 153 | 1 268 |
| Podatki | – 297 | – 279 | – 318 | – 330 | – 456 | – 664 |
| Wynik po opodatkowaniu | 603 | 566 | 646 | 679 | 866 | 1 212 |
| Kapitał (QIS 5 + model wewnętrzny) skorygowany (41) | 9 756 | 10 322 | 10 969 | 90 244 | 91 110 | 92 321 |
| Kapitał skorygowany + rezerwy na wyrównanie | 9 756 | 10 437 | 11 205 | 90 244 | 91 743 | 93 671 |
| ROE (wynik/kapitał) | 6,2 % | 5,5 % | 5,9 % | 0,8 % | 1,0 % | 1,3 % |
| Wynik + rezerwy na wyrównanie | 823 | 799 | 893 | 1 511 | 2 068 | 2 519 |
| ROE przed odliczeniem rezerw na wyrównanie | 8,4 % | 7,7 % | 8,0 % | 1,7 % | 2,3 % | 2,7 % |

(77)

Na podstawie skorygowanych prognoz finansowych, przedstawionych przez władze belgijskie w 2011 r. oraz szacunków kapitału przeznaczonego na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego, jak wyjaśniono w motywie 76, rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w okresie 2005–2007 ustalona przez władze belgijskie wynosiła jak poniżej:

Tabela 5

Prognozy finansowe obliczone ponownie w 2011 r. (40)

(w tys. EUR)

Scenariusz 1B

(wzrost 6 %)

ryzyko zbywalne

Scenariusz 1B

(wzrost 6 %)

ryzyko niezbywalne

Prognozy finansowe

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Budżet 2005

Budżet 2006

Budżet 2007

Wynik z działalności ubezpieczeniowej

656

516

596

– 326

408

908

Wynik z działalności w zakresie zarządzania

292

329

363

1 476

1 596

1 723

Wynik techniczny przed odliczeniem rezerw

948

845

959

1 150

2 004

2 631

Przeniesienie do rezerw na wyrównanie

– 328

– 347

– 368

– 1 236

– 1 835

– 2 024

Wynik techniczny po odliczeniu rezerw na wyrównanie

620

497

591

-86

170

607

Wynik finansowy

280

347

374

1 095

1 153

1 268

Podatki

– 297

– 279

– 318

– 330

– 456

– 664

Wynik po opodatkowaniu

603

566

646

679

866

1 212

Kapitał (QIS 5 + model wewnętrzny) skorygowany (41)

9 756

10 322

10 969

90 244

91 110

92 321

Kapitał skorygowany + rezerwy na wyrównanie

9 756

10 437

11 205

90 244

91 743

93 671

ROE (wynik/kapitał)

6,2 %

5,5 %

5,9 %

0,8 %

1,0 %

1,3 %

Wynik + rezerwy na wyrównanie

823

799

893

1 511

2 068

2 519

ROE przed odliczeniem rezerw na wyrównanie

8,4 %

7,7 %

8,0 %

1,7 %

2,3 %

2,7 %

| (78) | ROE jest obliczony przez władze belgijskie na podstawie 100 mln EUR kapitału wpłaconego, bez uwzględnienia dodatkowych 50 mln EUR zainwestowanych, ale wpłaconych dopiero w 2009 r. |
| --- | --- |

(78)

ROE jest obliczony przez władze belgijskie na podstawie 100 mln EUR kapitału wpłaconego, bez uwzględnienia dodatkowych 50 mln EUR zainwestowanych, ale wpłaconych dopiero w 2009 r.

| (79) | Na wątpliwość podniesioną w decyzji o wszczęciu postępowania, że prywatny inwestor wymagałby wynagrodzenia za kapitał niewpłacony, ponieważ straciłby go w przypadku upadłości, władze belgijskie odpowiedziały, że utrzymują swoje stanowisko, tj. że kapitał w wysokości 50 mln EUR nie powinien być uwzględniany w obliczeniach rentowności do momentu całkowitej jego wpłaty. Zdaniem władz belgijskich jedynym skutkiem upadłości (w przypadku, gdyby pociągała za sobą wezwanie do wpłaty salda subskrybowanego kapitału) byłoby skrócenie czasu trwania takiej inwestycji. Władze belgijskie dodały ponadto, że — aż do momentu wpłacenia kapitału w 2009 r. — ONDD była w stanie dowolnie ulokować ten kapitał w wysokości 50 mln EUR na rynku, aby osiągnąć odpowiedni zysk. |
| --- | --- |

(79)

Na wątpliwość podniesioną w decyzji o wszczęciu postępowania, że prywatny inwestor wymagałby wynagrodzenia za kapitał niewpłacony, ponieważ straciłby go w przypadku upadłości, władze belgijskie odpowiedziały, że utrzymują swoje stanowisko, tj. że kapitał w wysokości 50 mln EUR nie powinien być uwzględniany w obliczeniach rentowności do momentu całkowitej jego wpłaty. Zdaniem władz belgijskich jedynym skutkiem upadłości (w przypadku, gdyby pociągała za sobą wezwanie do wpłaty salda subskrybowanego kapitału) byłoby skrócenie czasu trwania takiej inwestycji. Władze belgijskie dodały ponadto, że — aż do momentu wpłacenia kapitału w 2009 r. — ONDD była w stanie dowolnie ulokować ten kapitał w wysokości 50 mln EUR na rynku, aby osiągnąć odpowiedni zysk.

| (80) | Ponadto zdaniem władz belgijskich stopa inwestycji na poziomie 2 %, zastosowana w prognozach z 2004 r. i uwzględniona w obliczeniach przedstawionych w tabeli 5 jest niższa od stopy, jaką prywatny inwestor prawdopodobnie by zastosował. Stosując stopę inwestycji na poziomie 3,5 %, władze belgijskie ustaliły, że prognozowana rentowność z działalności w zakresie ryzyk zbywalnych (ROE skorygowane dla rezerwy na wyrównanie) osiągnęłaby w latach 2005–2007 poziom około 9,7–10,4 % (w porównaniu z poziomem około 7,7–8,4 % przy stopie inwestycji na poziomie 2 %) (42). |
| --- | --- |

(80)

Ponadto zdaniem władz belgijskich stopa inwestycji na poziomie 2 %, zastosowana w prognozach z 2004 r. i uwzględniona w obliczeniach przedstawionych w tabeli 5 jest niższa od stopy, jaką prywatny inwestor prawdopodobnie by zastosował. Stosując stopę inwestycji na poziomie 3,5 %, władze belgijskie ustaliły, że prognozowana rentowność z działalności w zakresie ryzyk zbywalnych (ROE skorygowane dla rezerwy na wyrównanie) osiągnęłaby w latach 2005–2007 poziom około 9,7–10,4 % (w porównaniu z poziomem około 7,7–8,4 % przy stopie inwestycji na poziomie 2 %) (42).

Zastosowanie wskaźnika ROR

| (81) | Władze belgijskie twierdzą, że najbardziej odpowiednim wskaźnikiem do ustalenia spodziewanego zwrotu z inwestycji jest „Economic Return on Revenue” (dalej „ROR”), choć wskaźnik ten nie pojawia się w prognozach finansowych ex ante (biznesplan ONDD). Wskaźnik ten obliczany jest jako stosunek dochodu technicznego (przed przeniesieniem do rezerw na wyrównanie) do obrotu (składki ubezpieczeniowe). Zdaniem władz belgijskich ROR jest najbardziej odpowiednim wskaźnikiem, ponieważ:






  a) | obliczany jest przed odliczeniem rezerw na wyrównanie, narzuconych przez belgijskie organy ostrożnościowe, co ma zrównoważyć wynik w czasie i pokryć w przyszłości ewentualne straty wynikające z przyszłej działalności; |
| --- | --- | --- |

(81)

Władze belgijskie twierdzą, że najbardziej odpowiednim wskaźnikiem do ustalenia spodziewanego zwrotu z inwestycji jest „Economic Return on Revenue” (dalej „ROR”), choć wskaźnik ten nie pojawia się w prognozach finansowych ex ante (biznesplan ONDD). Wskaźnik ten obliczany jest jako stosunek dochodu technicznego (przed przeniesieniem do rezerw na wyrównanie) do obrotu (składki ubezpieczeniowe). Zdaniem władz belgijskich ROR jest najbardziej odpowiednim wskaźnikiem, ponieważ:

a)

obliczany jest przed odliczeniem rezerw na wyrównanie, narzuconych przez belgijskie organy ostrożnościowe, co ma zrównoważyć wynik w czasie i pokryć w przyszłości ewentualne straty wynikające z przyszłej działalności;

| b) | ROR dokładnie odzwierciedla rentowność działalności w zakresie ubezpieczenia kredytów, wyodrębniając ją od rentowności czysto finansowej. Wskazuje zatem rentowność związaną z zasadniczą częścią działalności w zakresie ubezpieczenia kredytów. |
| --- | --- |

b)

ROR dokładnie odzwierciedla rentowność działalności w zakresie ubezpieczenia kredytów, wyodrębniając ją od rentowności czysto finansowej. Wskazuje zatem rentowność związaną z zasadniczą częścią działalności w zakresie ubezpieczenia kredytów.

| (82) | Przy ROR na poziomie 16,5 % i 18,5 % odpowiednio w 2005 r. i w 2006 r. SA Ducroire byłaby bardziej rentowna (43) niż trzy duże podmioty działające w sektorze ubezpieczenia kredytów: Coface, Euler Hermes i Atradius, których ROR w 2005 r. i w 2006 r. wynosił odpowiednio 9,7 % i 10,9 %, 16,0 % i 16,9 %, 9,3 % i 11,9 %. |
| --- | --- |

(82)

Przy ROR na poziomie 16,5 % i 18,5 % odpowiednio w 2005 r. i w 2006 r. SA Ducroire byłaby bardziej rentowna (43) niż trzy duże podmioty działające w sektorze ubezpieczenia kredytów: Coface, Euler Hermes i Atradius, których ROR w 2005 r. i w 2006 r. wynosił odpowiednio 9,7 % i 10,9 %, 16,0 % i 16,9 %, 9,3 % i 11,9 %.

Ustalanie spodziewanej rentowności

| (83) | W odpowiedzi na uwagę Komisji, że mało prawdopodobne jest, by prywatny inwestor opierał się wyłącznie na wskaźniku ROR, by ocenić rentowność inwestycji, jaką zamierza zrealizować, władze belgijskie zaproponowały dwie nowe metody, aby wykazać, że rentowność SA Ducroire była wystarczająca w momencie kapitalizacji. Metody te to: a) model „Capital Asset Pricing Model” (dalej „CAPM”) (44), który pozwala na oszacowanie stopy zwrotu oczekiwanej przez rynek dla aktywów finansowych w zależności od związanego z nimi ryzyka; i b) „benchmarking” (analiza porównawcza) rentowności ubezpieczycieli kredytów. |
| --- | --- |

(83)

W odpowiedzi na uwagę Komisji, że mało prawdopodobne jest, by prywatny inwestor opierał się wyłącznie na wskaźniku ROR, by ocenić rentowność inwestycji, jaką zamierza zrealizować, władze belgijskie zaproponowały dwie nowe metody, aby wykazać, że rentowność SA Ducroire była wystarczająca w momencie kapitalizacji. Metody te to: a) model „Capital Asset Pricing Model” (dalej „CAPM”) (44), który pozwala na oszacowanie stopy zwrotu oczekiwanej przez rynek dla aktywów finansowych w zależności od związanego z nimi ryzyka; i b) „benchmarking” (analiza porównawcza) rentowności ubezpieczycieli kredytów.

| (84) | Zgodnie z modelem CAPM koszt kapitału ustalany jest według następującego wzoru:





  Koszt kapitału = stopa wolna od ryzyka + premia z tytułu ryzyka kapitałowego
  Koszt kapitału = stopa wolna od ryzyka + współczynnik beta aktywu (*) [premia z tytułu ryzyka rynkowego]

  gdzie współczynnik beta aktywu to stosunek zmienności rentowności danego aktywu do rentowności rynkowej |
| --- | --- |

(84)

Zgodnie z modelem CAPM koszt kapitału ustalany jest według następującego wzoru:

Koszt kapitału = stopa wolna od ryzyka + premia z tytułu ryzyka kapitałowego

Koszt kapitału = stopa wolna od ryzyka + współczynnik beta aktywu (*) [premia z tytułu ryzyka rynkowego]

gdzie współczynnik beta aktywu to stosunek zmienności rentowności danego aktywu do rentowności rynkowej

| (85) | Władze belgijskie oszacowały koszt kapitału SA Ducroire w sposób przedstawiony na poniższym wykresie. |
| --- | --- |

(85)

Władze belgijskie oszacowały koszt kapitału SA Ducroire w sposób przedstawiony na poniższym wykresie.

Image

| (86) | Zgodnie z szacunkami ONDD opierającymi się na CAPM prywatny inwestor działający w belgijskim sektorze ubezpieczeń innych niż na życie oczekiwałby w 2004 r. rentowności na poziomie co najmniej 7– 8 %. |
| --- | --- |

(86)

Zgodnie z szacunkami ONDD opierającymi się na CAPM prywatny inwestor działający w belgijskim sektorze ubezpieczeń innych niż na życie oczekiwałby w 2004 r. rentowności na poziomie co najmniej 7– 8 %.

| (87) | W celu przeprowadzenia analizy porównawczej rentowności osiąganej w przeszłości w tym sektorze władze belgijskie wybrały próbkę ubezpieczycieli spośród tych, którzy spełniali następujące kryteria: a) podmioty europejskie, b) dla których ubezpieczenia kredytów stanowią działalność główną, c) którzy działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego, ale mają też działalność w sektorze ryzyka niezbywalnego, za wyjątkiem przedsiębiorstw podlegających procedurze pomocy państwa lub utworzonych po 2004 r. i z wyłączeniem oddziałów przedsiębiorstw wchodzących w skład próbki. Próbka obejmuje 11 ubezpieczycieli. Zdaniem władz belgijskich dla ubezpieczycieli kredytów, którzy działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego, odnotowuje się średni wskaźnik ROE na poziomie 6–7,5 % w zależności od rozpatrywanego okresu (tj. uwzględniając lub nie lata kryzysu). Średni ROE dla tych 11 ubezpieczycieli w 2004 r. wyniósł 7,8 % w porównaniu ze średnim ROE wynoszącym 13,3 % trzech podmiotów stanowiących odniesienie dla rynku (zob. tabela 6).

  Tabela 6


  Analiza porównawcza rentowności ubezpieczycieli kredytów przedstawiony przez Belgię


























  Metoda ustalania próbki dla przeprowadzenia analizy porównawczej ROE w zakresie ryzyka zbywalnego | | ROE (46), 2000–2009, Procent |
| --- | --- | --- | --- |
| Przedsiębiorstwa | Siedziba | Szacowany udział ryzyka zbywalnego (47) % | Składki brutto M€, 2004 | ROE | Średnie |
| Kryterium wyboru | Wielkość próbki | | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2001-04 | 2003-04 | 2001 -09 |
| ߦ | Ubezpieczyciele kredytów należący do ICISA i Unii Berneńskiej (48) |

(87)

W celu przeprowadzenia analizy porównawczej rentowności osiąganej w przeszłości w tym sektorze władze belgijskie wybrały próbkę ubezpieczycieli spośród tych, którzy spełniali następujące kryteria: a) podmioty europejskie, b) dla których ubezpieczenia kredytów stanowią działalność główną, c) którzy działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego, ale mają też działalność w sektorze ryzyka niezbywalnego, za wyjątkiem przedsiębiorstw podlegających procedurze pomocy państwa lub utworzonych po 2004 r. i z wyłączeniem oddziałów przedsiębiorstw wchodzących w skład próbki. Próbka obejmuje 11 ubezpieczycieli. Zdaniem władz belgijskich dla ubezpieczycieli kredytów, którzy działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego, odnotowuje się średni wskaźnik ROE na poziomie 6–7,5 % w zależności od rozpatrywanego okresu (tj. uwzględniając lub nie lata kryzysu). Średni ROE dla tych 11 ubezpieczycieli w 2004 r. wyniósł 7,8 % w porównaniu ze średnim ROE wynoszącym 13,3 % trzech podmiotów stanowiących odniesienie dla rynku (zob. tabela 6).

Tabela 6

Analiza porównawcza rentowności ubezpieczycieli kredytów przedstawiony przez Belgię

Metoda ustalania próbki dla przeprowadzenia analizy porównawczej ROE w zakresie ryzyka zbywalnego

ROE (46), 2000–2009, Procent

Przedsiębiorstwa

Siedziba

Szacowany udział ryzyka zbywalnego (47) %

Składki brutto M€, 2004

ROE

Średnie

Kryterium wyboru

Wielkość próbki

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2001-04

2003-04

2001 -09

ߦ

Ubezpieczyciele kredytów należący do ICISA i Unii Berneńskiej (48)

115

Cesce

Spain

60

51 (49)

2,3

5,2

7,3

6,0

3,5

8,3

2,3

– 24,0

10,4

4,1

4,5

1,8

KUKE

Poland

60

7

– 9,0

0,5

1,9

5,5

7,9

4,9

5,3

8,1

– 14,6

– 0,3

3,7

1,2

| ߦ | Europejscy ubezpieczyciele kredytów (51) |
| --- | --- |

ߦ

Europejscy ubezpieczyciele kredytów (51)

47

COSEC

Portugal

90

37

1,5

1,7

– 5,1

8,1

7,3

2,2

6,0

– 9,0

1,8

1,5

1,5

1,6

Prisma

Germany

100

36

0,0

4,8

6,8

4,7

5,6

9,3

12,9

17,1

9,5

15,9

7,6

6,6

7,5

9,9

| ߦ | Przedsiębiorstwa, dla których ubezpieczenia kredytów stanowią działalność główną i które działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego (45) |
| --- | --- |

ߦ

Przedsiębiorstwa, dla których ubezpieczenia kredytów stanowią działalność główną i które działają głównie w sektorze ryzyka zbywalnego (45)

19

Credit y Caucion

Spain

100

341

9,0

13,7

14,3

16,0

21,1

17,6

14,3

13,7

15,2

53,7

0,5

17,3

19,4

18,5

Baez

Bulgaria

60

0,5

4,7

8,7

5,3

11,5

10,6

14,2

4,7

4,7

9,2

| ߦ | Wykluczenie przedsiębiorstw podlegających procedurze dla pomocy państwa (np. SACE i SACE BT) |
| --- | --- |

ߦ

Wykluczenie przedsiębiorstw podlegających procedurze dla pomocy państwa (np. SACE i SACE BT)

16

Garant

Austria

50

4

– 7,3

– 5,6

0,6

1,3

3,2

-10,7

-7,3

-7,3

-3,1

Mehib

Hungary

90

6 (49)

0,2

0,8

2,2

0,8

-2,3

0,4

5,7

8,2

| ߦ | Wykluczenie przedsiębiorstw utworzonych po 2004 r. lub oddziałów przedsiębiorstw już umieszczonych na liście |
| --- | --- |

ߦ

Wykluczenie przedsiębiorstw utworzonych po 2004 r. lub oddziałów przedsiębiorstw już umieszczonych na liście

11

Atradius

Netherlands

90

1079

1,8

– 17,5

3,4

10,1

16,8

14,5

19,4

– 22,1

– 12,5

– 0,5

6,8

1,5

Euler Hermes

France

96

1567

13,7

13,2

16,7

14,5

18,4

17,7

17,3

21,8

4,5

1,3

15,7

16,4

13,9

COFACE

France

83

903

11,3

11,8

9,2

3,2

13,2

11,5

13,4

11,2

15,1

3,7

– 15,0

9,3

12,4

7,3

Średnia (50)

11,0

5,0

3,4

7,0

7,8

8,9

8,4

9,8

4,6

-0,8

5,8

7,4

6,0

Średnia (50) 3 podmiotów odniesienia

8,1

0,8

10,4

13,3

16,0

14,3

18,8

-4,6

-8,7

8,2

11,9

7,6

Średnia (50) podmiotów porównywalnej wielkości

3,1

4,7

5,3

5,8

6,2

6,2

6,4

8,0

2,2

4,7

5,5

5,3

| (88) | Zdaniem władz belgijskich szacowana rentowność przed odliczeniem rezerw na wyrównanie (ROE przed odliczeniem rezerw na wyrównanie) z działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, zgodnie z prognozami finansowymi obliczonymi na nowo przez władze belgijskie w 2011 r. wg scenariusza 1B (zob. tabela 5), jest zgodna z poziomem rentowności, jakiego oczekiwałby inwestor prywatny w 2004 r. (wielkość szacowana przez władze belgijskie na podstawie kosztu kapitału zgodnie z modelem CAPM i na podstawie analizy porównawczej rentowności ubezpieczycieli kredytów, zob. odpowiednio motywy 86 i 87). |
| --- | --- |

(88)

Zdaniem władz belgijskich szacowana rentowność przed odliczeniem rezerw na wyrównanie (ROE przed odliczeniem rezerw na wyrównanie) z działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, zgodnie z prognozami finansowymi obliczonymi na nowo przez władze belgijskie w 2011 r. wg scenariusza 1B (zob. tabela 5), jest zgodna z poziomem rentowności, jakiego oczekiwałby inwestor prywatny w 2004 r. (wielkość szacowana przez władze belgijskie na podstawie kosztu kapitału zgodnie z modelem CAPM i na podstawie analizy porównawczej rentowności ubezpieczycieli kredytów, zob. odpowiednio motywy 86 i 87).

Rozdział kont

| (89) | Na żądanie Komisji sformułowane w decyzji o wszczęciu postępowania, by zastosować się do pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który narzuca osobną księgowość i oddzielne konta dla działalności związanej z ubezpieczeniem ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, władze belgijskie odpowiedziały, że taki rozdział kont nie jest wymagany. Po dniu 1 stycznia 2005 r. działalność krótkoterminowa (w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego) prowadzona jest w ramach SA Ducroire w związku z przeniesieniem istniejącej działalności. Zdaniem władz belgijskich, ponieważ SA Ducroire nie korzysta ze wsparcia państwa, również w zakresie prowadzonej działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, Belgia jest zdania, że nie jest konieczne ustanawianie odrębnych kont. |
| --- | --- |

(89)

Na żądanie Komisji sformułowane w decyzji o wszczęciu postępowania, by zastosować się do pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który narzuca osobną księgowość i oddzielne konta dla działalności związanej z ubezpieczeniem ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, władze belgijskie odpowiedziały, że taki rozdział kont nie jest wymagany. Po dniu 1 stycznia 2005 r. działalność krótkoterminowa (w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego) prowadzona jest w ramach SA Ducroire w związku z przeniesieniem istniejącej działalności. Zdaniem władz belgijskich, ponieważ SA Ducroire nie korzysta ze wsparcia państwa, również w zakresie prowadzonej działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, Belgia jest zdania, że nie jest konieczne ustanawianie odrębnych kont.

V.   OCENA ŚRODKA POMOCY

V.1.   ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

| (90) | Art. 107 ust. 1 TFUE stanowi, że — z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

(90)

Art. 107 ust. 1 TFUE stanowi, że — z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

| (91) | Komisja musi w pierwszym etapie przeanalizować, czy przedmiotowe środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W związku z tym w kolejnych rozdziałach Komisja analizuje środki w świetle poszczególnych kryteriów świadczących o istnieniu pomocy. |
| --- | --- |

(91)

Komisja musi w pierwszym etapie przeanalizować, czy przedmiotowe środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W związku z tym w kolejnych rozdziałach Komisja analizuje środki w świetle poszczególnych kryteriów świadczących o istnieniu pomocy.

V.1.1.   Istnienie korzyści

V.1.1.1   Istnienie korzyści ze względu na gwarancję państwa (środek 1) i ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD (środek 2)

| (92) | Zgodnie z pkt 3.1 i 3.2 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych gwarancja państwa, z której korzysta przedsiębiorstwo działające w sektorze ubezpieczenia kredytów eksportowych, może przysparzać temu przedsiębiorstwu korzyść finansową w porównaniu z konkurentami. Dlatego też postępowanie wyjaśniające wszczęte dnia 23 lutego 2011 r. (zob. motyw 26) dotyczyło w szczególności gwarancji państwa belgijskiego, z której korzystał ONDD na prowadzenie swojej działalności w zakresie ryzyka zbywalnego. |
| --- | --- |

(92)

Zgodnie z pkt 3.1 i 3.2 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych gwarancja państwa, z której korzysta przedsiębiorstwo działające w sektorze ubezpieczenia kredytów eksportowych, może przysparzać temu przedsiębiorstwu korzyść finansową w porównaniu z konkurentami. Dlatego też postępowanie wyjaśniające wszczęte dnia 23 lutego 2011 r. (zob. motyw 26) dotyczyło w szczególności gwarancji państwa belgijskiego, z której korzystał ONDD na prowadzenie swojej działalności w zakresie ryzyka zbywalnego.

| (93) | Począwszy od dnia 1 września 2003 r. konto zwane „komercyjnym”, które zdaniem władz belgijskich nie korzystało z gwarancji państwa, zostało przypisane działalności ONDD związanej z ryzykiem krótkoterminowym, w tym ryzykiem zbywalnym. |
| --- | --- |

(93)

Począwszy od dnia 1 września 2003 r. konto zwane „komercyjnym”, które zdaniem władz belgijskich nie korzystało z gwarancji państwa, zostało przypisane działalności ONDD związanej z ryzykiem krótkoterminowym, w tym ryzykiem zbywalnym.

| (94) | Ponieważ w ramach ONDD nie istniały odrębne konta, które pozwoliłyby na rozróżnienie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego od działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego, władze belgijskie zostały wezwane do uściślenia, jaką część gwarancji państwa można uznać za przypisaną, do dnia 31 sierpnia 2003 r., działalności związanej z ryzykiem zbywalnym. Władze zostały również wezwane do dostarczenia dowodów, że gwarancja ta ustała z dniem 31 sierpnia 2003 r. a nie w momencie utworzenia SA Ducroire w dniu 1 stycznia 2005 r. |
| --- | --- |

(94)

Ponieważ w ramach ONDD nie istniały odrębne konta, które pozwoliłyby na rozróżnienie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego od działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego, władze belgijskie zostały wezwane do uściślenia, jaką część gwarancji państwa można uznać za przypisaną, do dnia 31 sierpnia 2003 r., działalności związanej z ryzykiem zbywalnym. Władze zostały również wezwane do dostarczenia dowodów, że gwarancja ta ustała z dniem 31 sierpnia 2003 r. a nie w momencie utworzenia SA Ducroire w dniu 1 stycznia 2005 r.

| (95) | Władze belgijskie poinformowały, że od 1993 r. ONDD nie oferuje już pokrycia ryzyka dla dłużników w „Strefie 1” (52). Po 1993 r. działalność ONDD dotyczyła wyłącznie ryzyka niezbywalnego. Tylko w bardzo wyjątkowych przypadkach ONDD przyznawało pokrycie ryzyk zbywalnych. |
| --- | --- |

(95)

Władze belgijskie poinformowały, że od 1993 r. ONDD nie oferuje już pokrycia ryzyka dla dłużników w „Strefie 1” (52). Po 1993 r. działalność ONDD dotyczyła wyłącznie ryzyka niezbywalnego. Tylko w bardzo wyjątkowych przypadkach ONDD przyznawało pokrycie ryzyk zbywalnych.

| (96) | Jak stwierdzono w motywie 34, Belgia uściśliła, że przed dniem 1 maja 2004 r. ONDD prowadził działalność związaną z ryzykiem zbywalnym w niewielkim zakresie. Ponadto procent ryzyka zbywalnego, jakie w tamtym okresie było pokryte, był bardzo niski wyłącznie z powodu powiązania tego ryzyka z ryzykiem niezbywalnym. Konkretny przypadek (53) jest następujący: „Ubezpieczony X sprzedawał towary pośrednikowi A, mającemu siedzibę w strefie 1, który odsprzedawał je klientowi końcowemu B, mającemu siedzibę w strefie 2. W większości przypadków towary były dostarczane bezpośrednio klientowi końcowemu B. Zapłata za fakturę ubezpieczonego X przez pośrednika A była w rzeczywistości powiązana z zapłatą za fakturę pośrednika A przez klienta końcowego B. Ubezpieczeni na ogół nie znajdowali ochrony u innego ubezpieczyciela kredytu, ponieważ były to operacje związane z ryzykiem politycznym państwa, w którym miał siedzibę klient końcowy B”. |
| --- | --- |

(96)

Jak stwierdzono w motywie 34, Belgia uściśliła, że przed dniem 1 maja 2004 r. ONDD prowadził działalność związaną z ryzykiem zbywalnym w niewielkim zakresie. Ponadto procent ryzyka zbywalnego, jakie w tamtym okresie było pokryte, był bardzo niski wyłącznie z powodu powiązania tego ryzyka z ryzykiem niezbywalnym. Konkretny przypadek (53) jest następujący: „Ubezpieczony X sprzedawał towary pośrednikowi A, mającemu siedzibę w strefie 1, który odsprzedawał je klientowi końcowemu B, mającemu siedzibę w strefie 2. W większości przypadków towary były dostarczane bezpośrednio klientowi końcowemu B. Zapłata za fakturę ubezpieczonego X przez pośrednika A była w rzeczywistości powiązana z zapłatą za fakturę pośrednika A przez klienta końcowego B. Ubezpieczeni na ogół nie znajdowali ochrony u innego ubezpieczyciela kredytu, ponieważ były to operacje związane z ryzykiem politycznym państwa, w którym miał siedzibę klient końcowy B”.

| (97) | Władze belgijskie potwierdziły, że prywatni ubezpieczyciele kredytów nie pokrywali tego rodzaju ryzyka. |
| --- | --- |

(97)

Władze belgijskie potwierdziły, że prywatni ubezpieczyciele kredytów nie pokrywali tego rodzaju ryzyka.

| (98) | W świetle informacji przedstawionych w motywach 93–95 uznaje się, że choć teoretycznie ryzyko to jest kwalifikowane jako zbywalne (ze względu na główne powiązanie między ubezpieczonym eksporterem X a pośrednikiem A), w praktyce należy traktować je jako niezbywalne ze względu na warunki rynkowe panujące w tamtym okresie. Ponadto przed dniem 1 maja 2004 r. ryzyko to było pokrywane przez ONDD tylko w bardzo wyjątkowych przypadkach, o czym świadczy fakt, że wiązało się z nim mniej niż [0–2 %] składek (w okresie 2000–2004) krótkoterminowego portfela ONDD (zob. motyw 34). |
| --- | --- |

(98)

W świetle informacji przedstawionych w motywach 93–95 uznaje się, że choć teoretycznie ryzyko to jest kwalifikowane jako zbywalne (ze względu na główne powiązanie między ubezpieczonym eksporterem X a pośrednikiem A), w praktyce należy traktować je jako niezbywalne ze względu na warunki rynkowe panujące w tamtym okresie. Ponadto przed dniem 1 maja 2004 r. ryzyko to było pokrywane przez ONDD tylko w bardzo wyjątkowych przypadkach, o czym świadczy fakt, że wiązało się z nim mniej niż [0–2 %] składek (w okresie 2000–2004) krótkoterminowego portfela ONDD (zob. motyw 34).

| (99) | Władze belgijskie dostarczyły również dowody na to, że gwarancja państwa, z której korzystał ONDD na swoją działalność związaną z ryzykiem zbywalnym, przestała obowiązywać z dniem 1 września 2003 r. Gwarancja ta bowiem wygasła w momencie przeniesienia ryzyk zbywalnych na konto komercyjne, dla którego ONDD uzyskał zezwolenie OCA (54), właśnie dlatego, że konto to nie korzystało z gwarancji państwa. Dekret królewski (arrêté royal) regulujący działalność prowadzoną przez ONDD na własny rachunek bez gwarancji państwa i opublikowany dnia 1 września 2003 r., z tą samą datą wejścia w życie, wskazuje, które operacje mogą być zaliczone do tego konta. Po wejściu w życie dekretu królewskiego (55) wszystkie ryzyka pokrywane polisą eksportera i obejmujące okres krótszy niż 2 lata są regulowane przez art. 3 ust. 2 Ustawy z 1939 r. (działalność na rachunek ONDD bez gwarancji państwa). |
| --- | --- |

(99)

Władze belgijskie dostarczyły również dowody na to, że gwarancja państwa, z której korzystał ONDD na swoją działalność związaną z ryzykiem zbywalnym, przestała obowiązywać z dniem 1 września 2003 r. Gwarancja ta bowiem wygasła w momencie przeniesienia ryzyk zbywalnych na konto komercyjne, dla którego ONDD uzyskał zezwolenie OCA (54), właśnie dlatego, że konto to nie korzystało z gwarancji państwa. Dekret królewski (arrêté royal) regulujący działalność prowadzoną przez ONDD na własny rachunek bez gwarancji państwa i opublikowany dnia 1 września 2003 r., z tą samą datą wejścia w życie, wskazuje, które operacje mogą być zaliczone do tego konta. Po wejściu w życie dekretu królewskiego (55) wszystkie ryzyka pokrywane polisą eksportera i obejmujące okres krótszy niż 2 lata są regulowane przez art. 3 ust. 2 Ustawy z 1939 r. (działalność na rachunek ONDD bez gwarancji państwa).

| (100) | Podsumowując — wątpliwości, jakie podniosła Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania i dotyczące istnienia korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego ze względu na istnienie gwarancji państwa, zostały rozwiane. Uznaje się bowiem, że gwarancja państwa, z której ONDD korzystał na rzecz swojej działalności związanej z ryzykiem zbywalnym do sierpnia 2003 r. nie przysporzyła tej działalności korzyści względem konkurentów, ponieważ nie istniała wówczas działalność rzeczywiście związana z ryzykiem zbywalnym. Ponadto nie były podejmowane jakiekolwiek próby rozwijania działalności rzeczywiście związanej z ryzykiem zbywalnym w oparciu o gwarancję państwa. Można również podsumować, że cała działalność związana z ryzykiem krótkoterminowym przestała korzystać z gwarancji państwa począwszy od dnia 1 września 2003 r. |
| --- | --- |

(100)

Podsumowując — wątpliwości, jakie podniosła Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania i dotyczące istnienia korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego ze względu na istnienie gwarancji państwa, zostały rozwiane. Uznaje się bowiem, że gwarancja państwa, z której ONDD korzystał na rzecz swojej działalności związanej z ryzykiem zbywalnym do sierpnia 2003 r. nie przysporzyła tej działalności korzyści względem konkurentów, ponieważ nie istniała wówczas działalność rzeczywiście związana z ryzykiem zbywalnym. Ponadto nie były podejmowane jakiekolwiek próby rozwijania działalności rzeczywiście związanej z ryzykiem zbywalnym w oparciu o gwarancję państwa. Można również podsumować, że cała działalność związana z ryzykiem krótkoterminowym przestała korzystać z gwarancji państwa począwszy od dnia 1 września 2003 r.

| (101) | Wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD nie miały miejsca, ponieważ w rzeczywistości nie była prowadzona działalność w tym zakresie. Nie były podejmowane jakiekolwiek próby rozwijania działalności rzeczywiście związanej z ryzykiem zbywalnym w oparciu o przesunięcia środków z działalności niezbywalnej (zob. motyw 98). Podsumowując, stwierdza się, że nie istnieją dowody potwierdzające zaistnienie przesunięć środków na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD lub jakąkolwiek inną korzyść, jaką mógłby odnieść ONDD w związku z takimi przeniesieniami. |
| --- | --- |

(101)

Wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD nie miały miejsca, ponieważ w rzeczywistości nie była prowadzona działalność w tym zakresie. Nie były podejmowane jakiekolwiek próby rozwijania działalności rzeczywiście związanej z ryzykiem zbywalnym w oparciu o przesunięcia środków z działalności niezbywalnej (zob. motyw 98). Podsumowując, stwierdza się, że nie istnieją dowody potwierdzające zaistnienie przesunięć środków na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD lub jakąkolwiek inną korzyść, jaką mógłby odnieść ONDD w związku z takimi przeniesieniami.

| (102) | Podsumowując, środek 1 i środek 2 nie sprzyja przedsiębiorstwu w rozumieniu art. 107 TFUE. W związku z tym środki te nie stanowią pomocy państwa. |
| --- | --- |

(102)

Podsumowując, środek 1 i środek 2 nie sprzyja przedsiębiorstwu w rozumieniu art. 107 TFUE. W związku z tym środki te nie stanowią pomocy państwa.

| (103) | Dlatego też analiza innych kryteriów, świadczących o istnieniu pomocy (zasoby państwowe, selektywność, zakłócenie konkurencji), nie będzie przeprowadzana dla środka 1 i środka 2 w dalszej części niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(103)

Dlatego też analiza innych kryteriów, świadczących o istnieniu pomocy (zasoby państwowe, selektywność, zakłócenie konkurencji), nie będzie przeprowadzana dla środka 1 i środka 2 w dalszej części niniejszej decyzji.

V.1.1.2   Istnienie korzyści z tytułu przekazania kapitału na rzecz SA Ducroire (środek 3)

Zakres oceny niezbędny do ustalenia, czy przekazanie kapitału na rzecz SA Ducroire stanowi pomoc

| (104) | Zgodnie z decyzją o wszczęciu postępowania (zob. motywy 27 i 28 niniejszej decyzji) dwie poniższe kwoty powinny zostać odliczone od kwoty wniesionego kapitału początkowego do SA Ducroire, ponieważ nie stanowią one pomocy:






  a) | część kapitału służąca wsparciu działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego (pierwsze kryterium wykluczenia); |
| --- | --- | --- |

(104)

Zgodnie z decyzją o wszczęciu postępowania (zob. motywy 27 i 28 niniejszej decyzji) dwie poniższe kwoty powinny zostać odliczone od kwoty wniesionego kapitału początkowego do SA Ducroire, ponieważ nie stanowią one pomocy:

a)

część kapitału służąca wsparciu działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego (pierwsze kryterium wykluczenia);

| b) | część kapitału przynosząca już w ramach ONDD korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i wprost przeniesiona do SA Ducroire wraz z powiązaną działalnością. Była to wówczas tylko zmiana formy prawnej wcześniej już istniejącej działalności gospodarczej wraz z powiązanym z nią kapitałem. W oparciu o podejście zastosowane w decyzji o utworzeniu Banque Postale (56) stwierdza się, że takie przeniesienie kapitału nie przynosi dodatkowej korzyści przedmiotowej działalności, a zatem nie może stanowić pomocy jako takiej (drugie kryterium wykluczenia). |
| --- | --- |

b)

część kapitału przynosząca już w ramach ONDD korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i wprost przeniesiona do SA Ducroire wraz z powiązaną działalnością. Była to wówczas tylko zmiana formy prawnej wcześniej już istniejącej działalności gospodarczej wraz z powiązanym z nią kapitałem. W oparciu o podejście zastosowane w decyzji o utworzeniu Banque Postale (56) stwierdza się, że takie przeniesienie kapitału nie przynosi dodatkowej korzyści przedmiotowej działalności, a zatem nie może stanowić pomocy jako takiej (drugie kryterium wykluczenia).

| (105) | Aby postępować zgodnie z podejściem przedstawionym w decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja musiałaby najpierw zastosować te dwa kryteria wykluczenia. |
| --- | --- |

(105)

Aby postępować zgodnie z podejściem przedstawionym w decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja musiałaby najpierw zastosować te dwa kryteria wykluczenia.

| (106) | Tymczasem Belgia przytoczyła argument, który opiera się na drugim kryterium wykluczenia i który — jeśli okazałby się właściwy — umożliwiłby natychmiastowe wykluczenie zakwalifikowania jako pomocy całego środka 3. Komisja wykaże więc najpierw, że argument ten nie jest zasadny, a następnie zastosuje obydwa kryteria wykluczenia przedstawione w decyzji o wszczęciu postępowania. |
| --- | --- |

(106)

Tymczasem Belgia przytoczyła argument, który opiera się na drugim kryterium wykluczenia i który — jeśli okazałby się właściwy — umożliwiłby natychmiastowe wykluczenie zakwalifikowania jako pomocy całego środka 3. Komisja wykaże więc najpierw, że argument ten nie jest zasadny, a następnie zastosuje obydwa kryteria wykluczenia przedstawione w decyzji o wszczęciu postępowania.

Odrzucenie twierdzenia Belgii, że cała kwota 150 mln EUR była związana z działalnością przeniesioną w 2004 r.

| (107) | W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Belgia przywołała na swoją korzyść i rozszerzyła drugie kryterium wykluczenia, zgodnie z którym kapitał, który przynosił korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD tuż przed jej przeniesieniem do SA Ducroire z dniem 1 stycznia 2005 r. nie stanowi pomocy. Ściślej mówiąc, Belgia uważa, że cały kapitał początkowy w wysokości 150 mln EUR przekazany SA Ducroire stanowił kapitał gospodarczy związany z przeniesioną krótkoterminową działalnością ubezpieczeniową (zbywalną i niezbywalną). Belgia uważa, że utworzenie SA Ducroire z jej kapitałem początkowym w wysokości 150 mln EUR jest tylko zmianą formy prawnej istniejącej działalności i powiązanego z nią kapitału. Zatem całość wniesionego kapitału początkowego nie stanowi pomocy. W związku z tym, że kapitał ten miałby nie stanowić pomocy, zdaniem Belgii nie ma potrzeby sprawdzać, jak kapitał ten został następnie wykorzystany przez SA Ducroire (tj. czy został przeznaczony na ryzyko zbywalne czy niezbywalne — pierwsze kryterium wykluczenia). |
| --- | --- |

(107)

W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Belgia przywołała na swoją korzyść i rozszerzyła drugie kryterium wykluczenia, zgodnie z którym kapitał, który przynosił korzyści dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego w ramach ONDD tuż przed jej przeniesieniem do SA Ducroire z dniem 1 stycznia 2005 r. nie stanowi pomocy. Ściślej mówiąc, Belgia uważa, że cały kapitał początkowy w wysokości 150 mln EUR przekazany SA Ducroire stanowił kapitał gospodarczy związany z przeniesioną krótkoterminową działalnością ubezpieczeniową (zbywalną i niezbywalną). Belgia uważa, że utworzenie SA Ducroire z jej kapitałem początkowym w wysokości 150 mln EUR jest tylko zmianą formy prawnej istniejącej działalności i powiązanego z nią kapitału. Zatem całość wniesionego kapitału początkowego nie stanowi pomocy. W związku z tym, że kapitał ten miałby nie stanowić pomocy, zdaniem Belgii nie ma potrzeby sprawdzać, jak kapitał ten został następnie wykorzystany przez SA Ducroire (tj. czy został przeznaczony na ryzyko zbywalne czy niezbywalne — pierwsze kryterium wykluczenia).

| (108) | Celem poparcia tego twierdzenia władze belgijskie podkreślają, że subskrypcja 150 mln EUR w kapitale SA Ducroire była konieczna i to już od początku 2005 r. Władze belgijskie uzasadniają ten poziom dokapitalizowania „obecnymi standardami” opracowanymi w ramach przyjęcia dyrektywy Wypłacalność II (57) (metoda zwana „standardową” zgodnie z takimi parametrami technicznymi, jakie ustalono w analizie wpływu „QIS 5” przeprowadzonej dla Belgii w marcu 2011 r.) dla wszystkich ryzyk ponoszonych przez SA Ducroire za wyjątkiem ryzyka politycznego, dla którego zastosowano modelowanie wewnętrzne w celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał na pokrycie tego ryzyka. Jak wskazano w części „Wypłacalność II z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego” tabeli 2, kapitał w wysokości [125–150] mln EUR był niezbędny dla pokrycia przewidywanego poziomu działalności w 2009 r. |
| --- | --- |

(108)

Celem poparcia tego twierdzenia władze belgijskie podkreślają, że subskrypcja 150 mln EUR w kapitale SA Ducroire była konieczna i to już od początku 2005 r. Władze belgijskie uzasadniają ten poziom dokapitalizowania „obecnymi standardami” opracowanymi w ramach przyjęcia dyrektywy Wypłacalność II (57) (metoda zwana „standardową” zgodnie z takimi parametrami technicznymi, jakie ustalono w analizie wpływu „QIS 5” przeprowadzonej dla Belgii w marcu 2011 r.) dla wszystkich ryzyk ponoszonych przez SA Ducroire za wyjątkiem ryzyka politycznego, dla którego zastosowano modelowanie wewnętrzne w celu ustalenia zapotrzebowania na kapitał na pokrycie tego ryzyka. Jak wskazano w części „Wypłacalność II z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego” tabeli 2, kapitał w wysokości [125–150] mln EUR był niezbędny dla pokrycia przewidywanego poziomu działalności w 2009 r.

| (109) | Komisja zauważa, że pojęcie „kapitału powiązanego z przeniesioną działalnością” jest zdefiniowane w decyzji Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r.„Środki na utworzenie i działalność Banque Postale” (58). W tym przypadku stwierdzono, że przeniesienie nie stanowiło nowego kapitału, ponieważ do nowoutworzonego podmiotu prawnego „La Banque Postale” zostały przeniesione wyłącznie środki własne związane z działalnością w zakresie usług finansowych przedsiębiorstwa La Poste. Innymi słowy były to wyłącznie istniejące środki własne i wyraźnie uprzednio przypisane do przeniesionych dóbr, praw i zobowiązań. Analiza dotyczyła zatem kapitału, który był już formalnie powiązany z przeniesioną działalnością, a nie na perspektywicznych szacunkach kapitału, jaki zasadne byłoby przekazać nowemu podmiotowi, aby wesprzeć jego przyszły rozwój. |
| --- | --- |

(109)

Komisja zauważa, że pojęcie „kapitału powiązanego z przeniesioną działalnością” jest zdefiniowane w decyzji Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r.„Środki na utworzenie i działalność Banque Postale” (58). W tym przypadku stwierdzono, że przeniesienie nie stanowiło nowego kapitału, ponieważ do nowoutworzonego podmiotu prawnego „La Banque Postale” zostały przeniesione wyłącznie środki własne związane z działalnością w zakresie usług finansowych przedsiębiorstwa La Poste. Innymi słowy były to wyłącznie istniejące środki własne i wyraźnie uprzednio przypisane do przeniesionych dóbr, praw i zobowiązań. Analiza dotyczyła zatem kapitału, który był już formalnie powiązany z przeniesioną działalnością, a nie na perspektywicznych szacunkach kapitału, jaki zasadne byłoby przekazać nowemu podmiotowi, aby wesprzeć jego przyszły rozwój.

| (110) | Jak wcześniej wyjaśniono, od dnia 1 września 2003 r. działalnością związaną z ryzykiem krótkoterminowym (zbywalnym i niezbywalnym) przeniesioną do SA Ducroire zarządzano w ramach ONDD poprzez konto komercyjne. Na konto to przeznaczono kapitał w wysokości [45–70] mln EUR. Ponadto, jak wskazano w motywie 99, ONDD uzyskał specjalne i dotyczące wyłącznie konta komercyjnego (i kapitału z nim powiązanego w wysokości [45–70] mln EUR) zezwolenie krajowego organu regulacyjnego ubezpieczycieli (OCA). Przepisy i kontrole OCA dotyczyły między innymi przestrzegania zasad wypłacalności (minimalny fundusz gwarancyjny, wymagany margines wypłacalności) (59). Wynika stąd, że — zgodnie z zasadami ostrożnościowymi obowiązującymi w tamtym okresie — ta krótkoterminowa działalność przypisana do konta komercyjnego była wystarczająco dokapitalizowana. |
| --- | --- |

(110)

Jak wcześniej wyjaśniono, od dnia 1 września 2003 r. działalnością związaną z ryzykiem krótkoterminowym (zbywalnym i niezbywalnym) przeniesioną do SA Ducroire zarządzano w ramach ONDD poprzez konto komercyjne. Na konto to przeznaczono kapitał w wysokości [45–70] mln EUR. Ponadto, jak wskazano w motywie 99, ONDD uzyskał specjalne i dotyczące wyłącznie konta komercyjnego (i kapitału z nim powiązanego w wysokości [45–70] mln EUR) zezwolenie krajowego organu regulacyjnego ubezpieczycieli (OCA). Przepisy i kontrole OCA dotyczyły między innymi przestrzegania zasad wypłacalności (minimalny fundusz gwarancyjny, wymagany margines wypłacalności) (59). Wynika stąd, że — zgodnie z zasadami ostrożnościowymi obowiązującymi w tamtym okresie — ta krótkoterminowa działalność przypisana do konta komercyjnego była wystarczająco dokapitalizowana.

| (111) | W tej kwestii Komisja zauważa, że zgodnie z wewnętrzną notą z dnia 20 kwietnia 2004 r. (60), na podstawie której podjęta została decyzja o utworzeniu SA Ducroire i przyznaniu tej spółce kapitału w wysokości 150 mln EUR, kapitał ściśle związany z działalnością w zakresie ryzyka krótkoterminowego składał się z kapitału zarejestrowanego na koncie komercyjnym oraz z zysku z okresu 16 miesięcy (od dnia 1 września 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.) szacowanego na kwotę [0–5] mln EUR. W nocie uściśla się, że „w kapitale spółki wynoszącym 150 mln EUR kwota [45–70] milionów pochodzi z przeniesienia środków własnych z konta komercyjnego”. Komisja wnioskuje zatem, że w momencie podejmowania decyzji o utworzeniu SA Ducroire kapitał, jaki można było uznać za formalnie przeznaczony na działalność krótkoterminową na dzień 31 grudnia 2004 r. wynosił tylko [45–75] mln EUR ([45–70] mln EUR plus zysk szacowany na [0–5] mln EUR). Stąd wyłącznie przeniesiony kapitału wynoszący [45–75] mln EUR stanowi część kapitału, która już w ramach ONDD przynosiła korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym i została przeniesiona do SA Ducroire. Przeniesienie to nie może zatem stanowić nowej korzyści dla tej działalności, a więc nie może stanowić pomocy. |
| --- | --- |

(111)

W tej kwestii Komisja zauważa, że zgodnie z wewnętrzną notą z dnia 20 kwietnia 2004 r. (60), na podstawie której podjęta została decyzja o utworzeniu SA Ducroire i przyznaniu tej spółce kapitału w wysokości 150 mln EUR, kapitał ściśle związany z działalnością w zakresie ryzyka krótkoterminowego składał się z kapitału zarejestrowanego na koncie komercyjnym oraz z zysku z okresu 16 miesięcy (od dnia 1 września 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.) szacowanego na kwotę [0–5] mln EUR. W nocie uściśla się, że „w kapitale spółki wynoszącym 150 mln EUR kwota [45–70] milionów pochodzi z przeniesienia środków własnych z konta komercyjnego”. Komisja wnioskuje zatem, że w momencie podejmowania decyzji o utworzeniu SA Ducroire kapitał, jaki można było uznać za formalnie przeznaczony na działalność krótkoterminową na dzień 31 grudnia 2004 r. wynosił tylko [45–75] mln EUR ([45–70] mln EUR plus zysk szacowany na [0–5] mln EUR). Stąd wyłącznie przeniesiony kapitału wynoszący [45–75] mln EUR stanowi część kapitału, która już w ramach ONDD przynosiła korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym i została przeniesiona do SA Ducroire. Przeniesienie to nie może zatem stanowić nowej korzyści dla tej działalności, a więc nie może stanowić pomocy.

| (112) | Komisja odrzuca zatem twierdzenie Belgii, że cały początkowy kapitał w wysokości 150 mln EUR stanowi tylko przeniesiony kapitał, który już wcześniej w ramach ONDD był przypisany przeniesionej działalności i nie może w związku z tym zostać uznany za korzyść. Komisja uważa, że różnica między kwotą [45–75] mln EUR a kapitałem faktycznie subskrybowanym w wysokości 150 mln EUR stanowi kapitał dodatkowy i nową korzyść dla tej działalności. |
| --- | --- |

(112)

Komisja odrzuca zatem twierdzenie Belgii, że cały początkowy kapitał w wysokości 150 mln EUR stanowi tylko przeniesiony kapitał, który już wcześniej w ramach ONDD był przypisany przeniesionej działalności i nie może w związku z tym zostać uznany za korzyść. Komisja uważa, że różnica między kwotą [45–75] mln EUR a kapitałem faktycznie subskrybowanym w wysokości 150 mln EUR stanowi kapitał dodatkowy i nową korzyść dla tej działalności.

| (113) | Dodatkowo Komisja zauważa, że noty wewnętrzne z 2004 r., które stanowiły podstawę decyzji ONDD o zasileniu SA Ducroire kapitałem w wysokości 150 mln EUR (zdecydowanie przewyższającym kwotę [45–75] mln EUR przypisaną do konta komercyjnego) wskazują, że ONDD rozpatrywał różne scenariusze rozwoju działalności SA Ducroire w przyszłości. Zapotrzebowanie na kapitał w wysokości 150 mln EUR zostało więc ustalone na podstawie zakładanego rozwoju działalności SA Ducroire w przyszłości. Można zatem wnioskować, że podejście władz belgijskich oznacza wykluczenie z zakresu analizy istnienia korzyści całego kapitału, którego — jak można było zakładać — nowy podmiot potrzebowałby do wsparcia swojego rozwoju w przyszłości. Takiego podejścia nie można zaakceptować. Wyłącznie ten kapitał, który już formalnie przynosił korzyści przenoszonej działalności w ramach istniejącego podmiotu prawnego (działalność ubezpieczeniowa krótkoterminowa w ramach ONDD) nie stanowi nowej korzyści, właśnie dlatego, że już wcześniej przynosił korzyści przedmiotowej działalności. Natomiast cały kapitał dodatkowy stanowi nową korzyść, ponieważ przedmiotowa działalność nie korzystała z tego kapitału przed przeniesieniem. Decyzji o utworzeniu SA Ducroire i przyznaniu jej kapitału w wysokości 150 mln EUR nie można więc uznać za zwykłą zmianę formy prawnej istniejącej działalności ze zwykłym przesunięciem kapitału przeznaczonego na przenoszoną działalność. Stąd bezprzedmiotowość twierdzenia władz belgijskich, że od 2004 r. można było przewidzieć na podstawie oczekiwanego wzrostu działalności SA Ducroire, że spółka ta będzie potrzebowała kapitału 150 mln EUR w 2009 r. Władze belgijskie w żaden sposób nie wykazują bowiem, że kapitał 150 mln EUR był przypisany na krótkoterminową działalność w ramach ONDD już przed jej przeniesieniem do SA Ducroire i że ten kapitał 150 mln EUR nie zawiera w związku z tym nowej korzyści dla tej działalności. |
| --- | --- |

(113)

Dodatkowo Komisja zauważa, że noty wewnętrzne z 2004 r., które stanowiły podstawę decyzji ONDD o zasileniu SA Ducroire kapitałem w wysokości 150 mln EUR (zdecydowanie przewyższającym kwotę [45–75] mln EUR przypisaną do konta komercyjnego) wskazują, że ONDD rozpatrywał różne scenariusze rozwoju działalności SA Ducroire w przyszłości. Zapotrzebowanie na kapitał w wysokości 150 mln EUR zostało więc ustalone na podstawie zakładanego rozwoju działalności SA Ducroire w przyszłości. Można zatem wnioskować, że podejście władz belgijskich oznacza wykluczenie z zakresu analizy istnienia korzyści całego kapitału, którego — jak można było zakładać — nowy podmiot potrzebowałby do wsparcia swojego rozwoju w przyszłości. Takiego podejścia nie można zaakceptować. Wyłącznie ten kapitał, który już formalnie przynosił korzyści przenoszonej działalności w ramach istniejącego podmiotu prawnego (działalność ubezpieczeniowa krótkoterminowa w ramach ONDD) nie stanowi nowej korzyści, właśnie dlatego, że już wcześniej przynosił korzyści przedmiotowej działalności. Natomiast cały kapitał dodatkowy stanowi nową korzyść, ponieważ przedmiotowa działalność nie korzystała z tego kapitału przed przeniesieniem. Decyzji o utworzeniu SA Ducroire i przyznaniu jej kapitału w wysokości 150 mln EUR nie można więc uznać za zwykłą zmianę formy prawnej istniejącej działalności ze zwykłym przesunięciem kapitału przeznaczonego na przenoszoną działalność. Stąd bezprzedmiotowość twierdzenia władz belgijskich, że od 2004 r. można było przewidzieć na podstawie oczekiwanego wzrostu działalności SA Ducroire, że spółka ta będzie potrzebowała kapitału 150 mln EUR w 2009 r. Władze belgijskie w żaden sposób nie wykazują bowiem, że kapitał 150 mln EUR był przypisany na krótkoterminową działalność w ramach ONDD już przed jej przeniesieniem do SA Ducroire i że ten kapitał 150 mln EUR nie zawiera w związku z tym nowej korzyści dla tej działalności.

| (114) | Ponadto, nawet jeśli kapitał niezbędny do wsparcia oczekiwanego wzrostu działalności byłby odpowiednim kryterium dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje) Komisja zauważa, co następuje:






  a) | Po pierwsze — prognozy finansowe istniejące w 2004 r. obejmowały jedynie okres 2005–2007. Stąd, nawet jeśli kapitał niezbędny do wsparcia oczekiwanego wzrostu działalności byłby odpowiednim kryterium dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje), nie jest akceptowalny fakt, że jego wysokość jest oparta na poziomie spodziewanym w 2009 r., ponieważ ten poziom działalności nie był nawet szacowany w 2004 r. |
| --- | --- | --- |

(114)

Ponadto, nawet jeśli kapitał niezbędny do wsparcia oczekiwanego wzrostu działalności byłby odpowiednim kryterium dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje) Komisja zauważa, co następuje:

a)

Po pierwsze — prognozy finansowe istniejące w 2004 r. obejmowały jedynie okres 2005–2007. Stąd, nawet jeśli kapitał niezbędny do wsparcia oczekiwanego wzrostu działalności byłby odpowiednim kryterium dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje), nie jest akceptowalny fakt, że jego wysokość jest oparta na poziomie spodziewanym w 2009 r., ponieważ ten poziom działalności nie był nawet szacowany w 2004 r.

| b) | Po drugie — metoda określona w dyrektywie Wypłacalność II wraz z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego, zaproponowana przez Belgię w celu oszacowania niezbędnego kapitału, nie może być przyjęta. Metoda ta bowiem nie była wskazana w notach wewnętrznych z 2004 r., które stanowiły dla zarządu ONDD zgromadzonego w dniu 20 kwietnia 2004 r. podstawę do podjęcia decyzji o utworzeniu SA Ducroire i wysokości przyznanego jej kapitału, ponieważ w tamtym okresie metoda ta nie istniała (jej wejście w życie przewidziano na dzień 1 stycznia 2014 r.). Metoda ta została zastosowana przez ONDD po raz pierwszy w 2011 r. i w dalszym ciągu jest dopracowywana. Dlatego też wewnętrzne modelowanie dla ryzyka politycznego nie zostało jeszcze zatwierdzone przez belgijski organ regulacyjny, w przeciwieństwie do wymogów określonych w dyrektywie Wypłacalność II (61). Zastosowanie metody nieistniejącej w 2004 r., takiej jak Wypłacalność II, dla której wiele parametrów obliczeniowych oraz harmonogram wdrożenia nie zostały jeszcze na obecną chwilę sfinalizowane (są na razie na etapie QIS), nie jest właściwe. Uznanie, że kapitał gospodarczy potrzebny SA Ducroire w momencie jej utworzenia w 2005 r., aby kontynuować wcześniej już istniejącą działalność ONDD, musi być określony na podstawie wymogów dyrektywy Wypłacalność II, które w tamtym okresie nawet nie istniały i dla których organy regulacyjne przewidziały w każdym razie okres przejściowy, zdaje się być nadużyciem. Poza tym wyciągnięcie innych wniosków oznaczałoby zakwestionowanie zatwierdzenia poziomu kapitału (marginesu wypłacalności) (62) konta komercyjnego ([45–70] mln EUR) przez organ regulacyjny, który uznał w tamtym okresie ten kapitał za wystarczający w świetle obowiązujących wówczas przepisów ostrożnościowych. |
| --- | --- |

b)

Po drugie — metoda określona w dyrektywie Wypłacalność II wraz z wewnętrznym modelowaniem w zakresie ryzyka politycznego, zaproponowana przez Belgię w celu oszacowania niezbędnego kapitału, nie może być przyjęta. Metoda ta bowiem nie była wskazana w notach wewnętrznych z 2004 r., które stanowiły dla zarządu ONDD zgromadzonego w dniu 20 kwietnia 2004 r. podstawę do podjęcia decyzji o utworzeniu SA Ducroire i wysokości przyznanego jej kapitału, ponieważ w tamtym okresie metoda ta nie istniała (jej wejście w życie przewidziano na dzień 1 stycznia 2014 r.). Metoda ta została zastosowana przez ONDD po raz pierwszy w 2011 r. i w dalszym ciągu jest dopracowywana. Dlatego też wewnętrzne modelowanie dla ryzyka politycznego nie zostało jeszcze zatwierdzone przez belgijski organ regulacyjny, w przeciwieństwie do wymogów określonych w dyrektywie Wypłacalność II (61). Zastosowanie metody nieistniejącej w 2004 r., takiej jak Wypłacalność II, dla której wiele parametrów obliczeniowych oraz harmonogram wdrożenia nie zostały jeszcze na obecną chwilę sfinalizowane (są na razie na etapie QIS), nie jest właściwe. Uznanie, że kapitał gospodarczy potrzebny SA Ducroire w momencie jej utworzenia w 2005 r., aby kontynuować wcześniej już istniejącą działalność ONDD, musi być określony na podstawie wymogów dyrektywy Wypłacalność II, które w tamtym okresie nawet nie istniały i dla których organy regulacyjne przewidziały w każdym razie okres przejściowy, zdaje się być nadużyciem. Poza tym wyciągnięcie innych wniosków oznaczałoby zakwestionowanie zatwierdzenia poziomu kapitału (marginesu wypłacalności) (62) konta komercyjnego ([45–70] mln EUR) przez organ regulacyjny, który uznał w tamtym okresie ten kapitał za wystarczający w świetle obowiązujących wówczas przepisów ostrożnościowych.

| (115) | Zarząd ONDD z dnia 20 kwietnia 2004 r. oparł się na innej metodzie w celu ustalenia wysokości kapitału potrzebnego dla SA Ducroire, tj. na współczynniku Cooka, uwzględniając jednocześnie konieczność zapewnienia spółce wystarczającej wiarygodności w oczach konkurentów. Współczynnik zastosowany do obliczeń nie wynosi 8 %, jak zalecają zasady bazylejskie I, ale 10 %. Obliczenia zapotrzebowania na kapitał w 2004 r. uwzględniały bufor bezpieczeństwa w wysokości 2 %. Należy zauważyć, że w ten sposób ustalony kapitał na koniec 2004 r. wynosił 66 mln EUR (63), a więc znaczniej mniej niż 150 mln EUR subskrybowanego kapitału. |
| --- | --- |

(115)

Zarząd ONDD z dnia 20 kwietnia 2004 r. oparł się na innej metodzie w celu ustalenia wysokości kapitału potrzebnego dla SA Ducroire, tj. na współczynniku Cooka, uwzględniając jednocześnie konieczność zapewnienia spółce wystarczającej wiarygodności w oczach konkurentów. Współczynnik zastosowany do obliczeń nie wynosi 8 %, jak zalecają zasady bazylejskie I, ale 10 %. Obliczenia zapotrzebowania na kapitał w 2004 r. uwzględniały bufor bezpieczeństwa w wysokości 2 %. Należy zauważyć, że w ten sposób ustalony kapitał na koniec 2004 r. wynosił 66 mln EUR (63), a więc znaczniej mniej niż 150 mln EUR subskrybowanego kapitału.

| (116) | Odnośnie do zastosowania współczynniku Cooka w celu ustalenia wysokości potrzebnego kapitału Komisja, w decyzji o wszczęciu postępowania, zakwestionowała zasadność stosowania metod bankowych (jaką jest współczynnik Cooka) do ubezpieczycieli kredytów ze względu na liczne różnice między ryzykiem ponoszonym przez ubezpieczycieli kredytów a ryzykiem ponoszonym przez banki (zob. motyw 90 decyzji o wszczęciu postępowania). W tym zakresie Belgia nie dostarczyła dowodów na to, że zasady bazylejskie (współczynnik Cooka) — które w myśl prawa mają zastosowanie wyłącznie do sektora bankowego — są w praktyce stosowane przez ubezpieczycieli kredytów lub że stosowanie ich zalecają agencje ratingowe lub organy kontroli sektora ubezpieczeń. |
| --- | --- |

(116)

Odnośnie do zastosowania współczynniku Cooka w celu ustalenia wysokości potrzebnego kapitału Komisja, w decyzji o wszczęciu postępowania, zakwestionowała zasadność stosowania metod bankowych (jaką jest współczynnik Cooka) do ubezpieczycieli kredytów ze względu na liczne różnice między ryzykiem ponoszonym przez ubezpieczycieli kredytów a ryzykiem ponoszonym przez banki (zob. motyw 90 decyzji o wszczęciu postępowania). W tym zakresie Belgia nie dostarczyła dowodów na to, że zasady bazylejskie (współczynnik Cooka) — które w myśl prawa mają zastosowanie wyłącznie do sektora bankowego — są w praktyce stosowane przez ubezpieczycieli kredytów lub że stosowanie ich zalecają agencje ratingowe lub organy kontroli sektora ubezpieczeń.

| (117) | Odnośnie do zastosowania art. 8 ustawy z 1939 r. w sprawie ONDD władze belgijskie potwierdziły, że ustawa ta nie ma zastosowania do SA Ducroire. Ponadto artykuł ten ma zastosowanie wyłącznie do działalności ONDD na własny rachunek z gwarancją państwa oraz do działalności na rachunek państwa. |
| --- | --- |

(117)

Odnośnie do zastosowania art. 8 ustawy z 1939 r. w sprawie ONDD władze belgijskie potwierdziły, że ustawa ta nie ma zastosowania do SA Ducroire. Ponadto artykuł ten ma zastosowanie wyłącznie do działalności ONDD na własny rachunek z gwarancją państwa oraz do działalności na rachunek państwa.

| (118) | Chociaż Belgia odwołuje się do metody Standard & Poor's, która w tamtym okresie istniała i służyła ustalaniu zapotrzebowania ubezpieczycieli kredytów na kapitał, należy zauważyć, że władze belgijskie nie przedstawiły żadnych szacunków kapitału wyliczonych tą metodą. Nie była ona również zastosowana przez ONDD w 2004 r. |
| --- | --- |

(118)

Chociaż Belgia odwołuje się do metody Standard & Poor's, która w tamtym okresie istniała i służyła ustalaniu zapotrzebowania ubezpieczycieli kredytów na kapitał, należy zauważyć, że władze belgijskie nie przedstawiły żadnych szacunków kapitału wyliczonych tą metodą. Nie była ona również zastosowana przez ONDD w 2004 r.

| (119) | Podsumowując — nawet jeśli założymy, że kapitał konieczny do wsparcia spodziewanego wzrostu działalności SA Ducroire jest kryterium odpowiednim dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje), władze belgijskie nie dostarczyły żadnych danych, pozwalających wykazać w sposób przekonywujący, że zapotrzebowanie na kapitał związany z krótkoterminowym ryzykiem i przeniesiony do SA Ducroire musiało być wyższe niż kapitał istniejący na koncie komercyjnym ONDD na koniec 2004 r. |
| --- | --- |

(119)

Podsumowując — nawet jeśli założymy, że kapitał konieczny do wsparcia spodziewanego wzrostu działalności SA Ducroire jest kryterium odpowiednim dla celów niniejszej analizy (co Komisja kwestionuje), władze belgijskie nie dostarczyły żadnych danych, pozwalających wykazać w sposób przekonywujący, że zapotrzebowanie na kapitał związany z krótkoterminowym ryzykiem i przeniesiony do SA Ducroire musiało być wyższe niż kapitał istniejący na koncie komercyjnym ONDD na koniec 2004 r.

| (120) | W niniejszym rozdziale Komisja wykazała, że należy odrzucić twierdzenie władz belgijskich, zgodnie z którym wniesienie kapitału początkowego w kwocie 150 mln EUR do SA Ducroire w 2004 r. stanowi wyłącznie przeniesienie kapitału, który już wcześniej przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym w ramach ONDD. Komisja stwierdziła bowiem, że kapitał, który przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym w ramach ONDD już wcześniej, przed przeniesieniem tej działalności do SA Ducroire, wynosił [45–75] mln EUR i że istniał kapitał dodatkowy w wysokości [75–100] mln EUR przeznaczony na tę działalność. |
| --- | --- |

(120)

W niniejszym rozdziale Komisja wykazała, że należy odrzucić twierdzenie władz belgijskich, zgodnie z którym wniesienie kapitału początkowego w kwocie 150 mln EUR do SA Ducroire w 2004 r. stanowi wyłącznie przeniesienie kapitału, który już wcześniej przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym w ramach ONDD. Komisja stwierdziła bowiem, że kapitał, który przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym w ramach ONDD już wcześniej, przed przeniesieniem tej działalności do SA Ducroire, wynosił [45–75] mln EUR i że istniał kapitał dodatkowy w wysokości [75–100] mln EUR przeznaczony na tę działalność.

| (121) | Teraz należy przeanalizować zastosowanie dwóch kryteriów wykluczenia opisanych w decyzji o wszczęciu postępowania. Najpierw omówione zostanie drugie kryterium, a potem pierwsze. |
| --- | --- |

(121)

Teraz należy przeanalizować zastosowanie dwóch kryteriów wykluczenia opisanych w decyzji o wszczęciu postępowania. Najpierw omówione zostanie drugie kryterium, a potem pierwsze.

Część kapitału już wcześniej przynosząca korzyści w ramach ONDD działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i przeniesiona do SA Ducroire wraz z działalnością powiązaną (drugie kryterium wykluczenia opisane w decyzji o wszczęciu postępowania)

| (122) | W motywie 111 Komisja stwierdziła, że w ramach ONDD przeznaczono kapitał w kwocie [45–75] mln EUR na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym na dzień 31 grudnia 2004 r. W celu zastosowania drugiego kryterium wykluczenia należy więc oszacować, jaka część kwoty kapitału [45–75] mln EUR przeznaczonego na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym na koniec 2004 r. dotyczyła ryzyka zbywalnego (64). Jak wcześniej opisano, ryzyko zbywalne składało się wyłącznie z ryzyka dotyczącego dłużników, mających siedzibę w dziesięciu państwach, które przystąpiły do Unii Europejskiej w maju 2004 r. |
| --- | --- |

(122)

W motywie 111 Komisja stwierdziła, że w ramach ONDD przeznaczono kapitał w kwocie [45–75] mln EUR na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym na dzień 31 grudnia 2004 r. W celu zastosowania drugiego kryterium wykluczenia należy więc oszacować, jaka część kwoty kapitału [45–75] mln EUR przeznaczonego na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym na koniec 2004 r. dotyczyła ryzyka zbywalnego (64). Jak wcześniej opisano, ryzyko zbywalne składało się wyłącznie z ryzyka dotyczącego dłużników, mających siedzibę w dziesięciu państwach, które przystąpiły do Unii Europejskiej w maju 2004 r.

| (123) | Jak również opisano wcześniej, konto komercyjne, które korzystało z kapitału [45–75] mln EUR na koniec 2004 r., nie zawierało odrębnych kont, umożliwiających dokładne ustalenie wysokości kapitału przynoszącego korzyść wyłącznie części związanej z ryzykiem zbywalnym. Należy więc oszacować część z [45–75] mln EUR kapitału, co do której można rozsądnie uznać, że przynosiła korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym. |
| --- | --- |

(123)

Jak również opisano wcześniej, konto komercyjne, które korzystało z kapitału [45–75] mln EUR na koniec 2004 r., nie zawierało odrębnych kont, umożliwiających dokładne ustalenie wysokości kapitału przynoszącego korzyść wyłącznie części związanej z ryzykiem zbywalnym. Należy więc oszacować część z [45–75] mln EUR kapitału, co do której można rozsądnie uznać, że przynosiła korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym.

| (124) | Jak wynika z danych przedstawionych organowi nadzorującemu w 2004 r., kwoty zobowiązań netto wynosiły 141,6 mln EUR dla ryzyka związanego z dziesięcioma nowymi państwami członkowskimi oraz 661,4 mln EUR dla wszystkich krótkoterminowych polis eksporterów na koniec 2004 r. (65) Jeśli podzielimy kwotę [45–75] mln EUR proporcjonalnie do zobowiązań netto, wówczas można uznać, że kwota [10–25] mln EUR stanowi kapitał dotyczący ryzyka związanego z dziesięcioma nowymi państwami członkowskimi przed przeniesieniem tego ryzyka z konta komercyjnego ONDD do SA Ducroire. |
| --- | --- |

(124)

Jak wynika z danych przedstawionych organowi nadzorującemu w 2004 r., kwoty zobowiązań netto wynosiły 141,6 mln EUR dla ryzyka związanego z dziesięcioma nowymi państwami członkowskimi oraz 661,4 mln EUR dla wszystkich krótkoterminowych polis eksporterów na koniec 2004 r. (65) Jeśli podzielimy kwotę [45–75] mln EUR proporcjonalnie do zobowiązań netto, wówczas można uznać, że kwota [10–25] mln EUR stanowi kapitał dotyczący ryzyka związanego z dziesięcioma nowymi państwami członkowskimi przed przeniesieniem tego ryzyka z konta komercyjnego ONDD do SA Ducroire.

| (125) | Komisja stwierdza, że taki podział kapitału proporcjonalnie do zobowiązań netto jest spójny z podejściem samego ONDD w 2004 r. (66) |
| --- | --- |

(125)

Komisja stwierdza, że taki podział kapitału proporcjonalnie do zobowiązań netto jest spójny z podejściem samego ONDD w 2004 r. (66)

| (126) | Komisja zauważa również, że władze belgijskie i ONDD/SA Ducroire stale podkreślały w toku postępowania, że ryzyko niezbywalne wymaga — dla danej sumy ubezpieczenia — wyższego kapitału niż ryzyko zbywalne. Stąd kwota [10–25] mln EUR stanowi raczej limit maksymalny a nie minimalny. Komisja uważa jednak, że rozsądne jest uznanie tej liczby, ponieważ jest ona spójna z podejściem samego ONDD w 2004 r. |
| --- | --- |

(126)

Komisja zauważa również, że władze belgijskie i ONDD/SA Ducroire stale podkreślały w toku postępowania, że ryzyko niezbywalne wymaga — dla danej sumy ubezpieczenia — wyższego kapitału niż ryzyko zbywalne. Stąd kwota [10–25] mln EUR stanowi raczej limit maksymalny a nie minimalny. Komisja uważa jednak, że rozsądne jest uznanie tej liczby, ponieważ jest ona spójna z podejściem samego ONDD w 2004 r.

| (127) | Komisja podsumowuje, że z kwoty kapitału początkowego 150 mln EUR można uznać, że kwota [10–25] mln EUR nie stanowi korzyści na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, ponieważ przynosiła już korzyści tej działalności wcześniej w ramach ONDD (67). Jest to tylko zmiana formy prawnej tej samej działalności gospodarczej i kapitału, z którego działalność ta korzystała. Przeniesienie tego kapitału do SA Ducroire wraz z przedmiotową działalnością nie można zatem uznać za pomoc państwa. |
| --- | --- |

(127)

Komisja podsumowuje, że z kwoty kapitału początkowego 150 mln EUR można uznać, że kwota [10–25] mln EUR nie stanowi korzyści na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego, ponieważ przynosiła już korzyści tej działalności wcześniej w ramach ONDD (67). Jest to tylko zmiana formy prawnej tej samej działalności gospodarczej i kapitału, z którego działalność ta korzystała. Przeniesienie tego kapitału do SA Ducroire wraz z przedmiotową działalnością nie można zatem uznać za pomoc państwa.

| (128) | Analogicznie należy zastosować takie samo rozumowanie do kapitału dotyczącego ryzyka związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii. W 2007 r. bowiem dokonano przeklasyfikowania ryzyk niezbywalnych związanych z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii do kategorii ryzyk zbywalnych ze względu na przystąpienie tych państw do Unii Europejskiej. Kapitał, który przynosił korzyść temu ryzyku, gdy nie było ono zbywalne nie może stanowić nowej korzyści tylko z tego powodu, że ryzyko to stało się później zbywalne. Należy zatem wykluczyć również zakwalifikowanie tego kapitału jako pomocy. |
| --- | --- |

(128)

Analogicznie należy zastosować takie samo rozumowanie do kapitału dotyczącego ryzyka związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii. W 2007 r. bowiem dokonano przeklasyfikowania ryzyk niezbywalnych związanych z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii do kategorii ryzyk zbywalnych ze względu na przystąpienie tych państw do Unii Europejskiej. Kapitał, który przynosił korzyść temu ryzyku, gdy nie było ono zbywalne nie może stanowić nowej korzyści tylko z tego powodu, że ryzyko to stało się później zbywalne. Należy zatem wykluczyć również zakwalifikowanie tego kapitału jako pomocy.

| (129) | W związku z powyższym kapitał związany z ryzykiem niezbywalnym, które stało się zbywalne, jest wykluczony z analizy istnienia korzyści. W komentarzu z dnia 16 maja 2012 r. władze belgijskie oszacowały, że kapitał dotyczący ryzyka związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii wynosi [0–2] mln EUR, przy założeniu, że ryzyko to było zbywalne w 2005 r. Władze belgijskie nie dostarczyły natomiast wyliczeń kapitału związanego z tym ryzykiem na dzień 31 grudnia 2006 r. Ponieważ przedmiotowe ryzyko nie było zbywalne w 2005 r., kapitał przeznaczony na to ryzyko może być niedoszacowany przez władze belgijskie. Odrębne konta odtworzone retrospektywnie przez ONDD w ramach niniejszej procedury (komentarz z dnia 16 maja 2012 r.) wykazują, że kapitał przeznaczony na ryzyko niezbywalne jest niższy o [0–5] mln EUR w 2007 r. w stosunku do 2006 r. Spadek ten można wytłumaczyć zmianą kwalifikacji ryzyka związanego z Rumunią i Bułgarią (uznawanego za ryzyko zbywalne począwszy od 2007 r.), ale również innymi czynnikami, jak zmiana polityki reasekuracyjnej. Na podstawie wszystkich dostępnych danych można rozsądnie stwierdzić, że kapitał, który przynosił korzyści dla ryzyka związanego z Rumunią i Bułgarią zanim ryzyko to stało się zbywalne, wynosił [0–5] mln EUR. |
| --- | --- |

(129)

W związku z powyższym kapitał związany z ryzykiem niezbywalnym, które stało się zbywalne, jest wykluczony z analizy istnienia korzyści. W komentarzu z dnia 16 maja 2012 r. władze belgijskie oszacowały, że kapitał dotyczący ryzyka związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii wynosi [0–2] mln EUR, przy założeniu, że ryzyko to było zbywalne w 2005 r. Władze belgijskie nie dostarczyły natomiast wyliczeń kapitału związanego z tym ryzykiem na dzień 31 grudnia 2006 r. Ponieważ przedmiotowe ryzyko nie było zbywalne w 2005 r., kapitał przeznaczony na to ryzyko może być niedoszacowany przez władze belgijskie. Odrębne konta odtworzone retrospektywnie przez ONDD w ramach niniejszej procedury (komentarz z dnia 16 maja 2012 r.) wykazują, że kapitał przeznaczony na ryzyko niezbywalne jest niższy o [0–5] mln EUR w 2007 r. w stosunku do 2006 r. Spadek ten można wytłumaczyć zmianą kwalifikacji ryzyka związanego z Rumunią i Bułgarią (uznawanego za ryzyko zbywalne począwszy od 2007 r.), ale również innymi czynnikami, jak zmiana polityki reasekuracyjnej. Na podstawie wszystkich dostępnych danych można rozsądnie stwierdzić, że kapitał, który przynosił korzyści dla ryzyka związanego z Rumunią i Bułgarią zanim ryzyko to stało się zbywalne, wynosił [0–5] mln EUR.

| (130) | W świetle powyższego Komisja podsumowuje, że kwota [10–25] mln EUR przynosiła korzyści dla ryzyka zbywalnego przed 1 stycznia 2005 r. i że przeniesienie tego kapitału wraz z przedmiotową działalnością nie może zatem stanowić korzyści. Podobnie kwota [0–5] mln EUR przynosiła korzyści dla ryzyka, które stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r. (Rumunia i Bułgaria) zanim jeszcze stało się zbywalne. |
| --- | --- |

(130)

W świetle powyższego Komisja podsumowuje, że kwota [10–25] mln EUR przynosiła korzyści dla ryzyka zbywalnego przed 1 stycznia 2005 r. i że przeniesienie tego kapitału wraz z przedmiotową działalnością nie może zatem stanowić korzyści. Podobnie kwota [0–5] mln EUR przynosiła korzyści dla ryzyka, które stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r. (Rumunia i Bułgaria) zanim jeszcze stało się zbywalne.

Część kapitału służąca działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego (pierwsze kryterium wykluczenia opisane w decyzji o wszczęciu postępowania)

| (131) | Jak opisano poprzednio, kapitał [45–75] mln EUR przynosił korzyści działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego przed jej przeniesieniem do ONDD (zob. motyw 120). Wcześniej stwierdzone zostało, że można rozsądnie uznać, że w tej kwocie [45–75] mln EUR część dotycząca ryzyka zbywalnego wynosiła [10–25] mln EUR. Stąd część dotyczącą ryzyka niezbywalnego można rozsądnie oszacować na kwotę [35–50] mln EUR (z której [0–5] mln EUR, związane z ryzykiem związanym z Bułgarią i Rumunią, stały się zbywalne w 2007 r.). |
| --- | --- |

(131)

Jak opisano poprzednio, kapitał [45–75] mln EUR przynosił korzyści działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego przed jej przeniesieniem do ONDD (zob. motyw 120). Wcześniej stwierdzone zostało, że można rozsądnie uznać, że w tej kwocie [45–75] mln EUR część dotycząca ryzyka zbywalnego wynosiła [10–25] mln EUR. Stąd część dotyczącą ryzyka niezbywalnego można rozsądnie oszacować na kwotę [35–50] mln EUR (z której [0–5] mln EUR, związane z ryzykiem związanym z Bułgarią i Rumunią, stały się zbywalne w 2007 r.).

| (132) | Z tych samych powodów, jak wyjaśnione w motywie 127, przeniesienie całej kwoty [45–75] mln EUR (w tym części dotyczącej ryzyka niezbywalnego szacowanej na [35–50] mln EUR) nie stanowi korzyści, więc jest wyłączone z analizy istnienia pomocy. |
| --- | --- |

(132)

Z tych samych powodów, jak wyjaśnione w motywie 127, przeniesienie całej kwoty [45–75] mln EUR (w tym części dotyczącej ryzyka niezbywalnego szacowanej na [35–50] mln EUR) nie stanowi korzyści, więc jest wyłączone z analizy istnienia pomocy.

| (133) | W podsumowaniu należy stwierdzić, że w kapitale początkowym wynoszącym 150 mln EUR przeznaczonym dla SA Ducroire, tylko [75–100] mln EUR stanowi kapitał dodatkowy, tj. nowy kapitał. Tylko przekazana kwota [75–100] mln EUR mogłaby więc stanowić korzyść (zob. motyw 120). |
| --- | --- |

(133)

W podsumowaniu należy stwierdzić, że w kapitale początkowym wynoszącym 150 mln EUR przeznaczonym dla SA Ducroire, tylko [75–100] mln EUR stanowi kapitał dodatkowy, tj. nowy kapitał. Tylko przekazana kwota [75–100] mln EUR mogłaby więc stanowić korzyść (zob. motyw 120).

| (134) | Jak przypomniano w motywie 65 decyzji o wszczęciu postępowania, państwa członkowskie mogą wspierać działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego, ponieważ Komisja uważa, że nie istnieje rynek dla tego ryzyka. Nie może więc dojść do zakłócenia konkurencji względem innych ubezpieczycieli. Niemniej Komisja zauważa, że nie istniały odrębne konta dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i ryzyka niezbywalnego w ramach SA Ducroire. Formalnie żaden kapitał nie został przeznaczony na działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego. Żadna część kapitału 150 mln EUR nie została wyodrębniona w celu sfinansowania działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego. Stąd podejście czysto formalne mogłoby nie doprowadzić do wykluczenia jakiejkolwiek części kapitału dodatkowego [75–100] mln EUR. Takie podejście byłoby więc o tyle bardziej uzasadnione, że obowiązek wprowadzenia odrębnych kont jest wyraźnie przewidziany w pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który obowiązywał od 1998 r. Tymczasem oczywiste jest, że znaczna część działalności SA Ducroire dotyczy ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. SA Ducroire nie mogłaby ubezpieczyć tych ryzyk bez odpowiedniego kapitału. Stąd oprócz [45–75] mln EUR (w tym [35–50] mln EUR związanych z ryzykiem niezbywalnym) Komisja może zgodzić się również na niekwalifikowanie jako pomocy tej części kapitału, względem której można rozsądnie wykazać, że została wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. |
| --- | --- |

(134)

Jak przypomniano w motywie 65 decyzji o wszczęciu postępowania, państwa członkowskie mogą wspierać działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka niezbywalnego, ponieważ Komisja uważa, że nie istnieje rynek dla tego ryzyka. Nie może więc dojść do zakłócenia konkurencji względem innych ubezpieczycieli. Niemniej Komisja zauważa, że nie istniały odrębne konta dla działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i ryzyka niezbywalnego w ramach SA Ducroire. Formalnie żaden kapitał nie został przeznaczony na działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego. Żadna część kapitału 150 mln EUR nie została wyodrębniona w celu sfinansowania działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego. Stąd podejście czysto formalne mogłoby nie doprowadzić do wykluczenia jakiejkolwiek części kapitału dodatkowego [75–100] mln EUR. Takie podejście byłoby więc o tyle bardziej uzasadnione, że obowiązek wprowadzenia odrębnych kont jest wyraźnie przewidziany w pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który obowiązywał od 1998 r. Tymczasem oczywiste jest, że znaczna część działalności SA Ducroire dotyczy ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. SA Ducroire nie mogłaby ubezpieczyć tych ryzyk bez odpowiedniego kapitału. Stąd oprócz [45–75] mln EUR (w tym [35–50] mln EUR związanych z ryzykiem niezbywalnym) Komisja może zgodzić się również na niekwalifikowanie jako pomocy tej części kapitału, względem której można rozsądnie wykazać, że została wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych.

| (135) | W decyzji o wszczęciu postępowania Belgia została wezwana do opracowania metody, pozwalającej na ustalenie, jaką część kapitału SA Ducroire można uznać za przeznaczoną na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk zbywalnych, a jaką za przeznaczoną na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. W związku z tym wezwaniem Komisji władze belgijskie przedstawiły dla okres 2005–2011 bilans i rachunek zysków i strat odrębnie dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk zbywalnych i działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. Bilans ryzyk niezbywalnych na dzień 31 grudnia 2011 r. obejmuje kapitał w wysokości [70–110] mln EUR, a bilans ryzyk zbywalnych — kapitał w wysokości [40–80] mln EUR. Choć wyodrębnienie kont opiera się na pewnych założeniach lub danych częściowo możliwych do zweryfikowania w kontekście retrospektywnego odtworzenia, to Komisja uznaje za rozsądne wielkości kapitału na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r. |
| --- | --- |

(135)

W decyzji o wszczęciu postępowania Belgia została wezwana do opracowania metody, pozwalającej na ustalenie, jaką część kapitału SA Ducroire można uznać za przeznaczoną na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk zbywalnych, a jaką za przeznaczoną na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. W związku z tym wezwaniem Komisji władze belgijskie przedstawiły dla okres 2005–2011 bilans i rachunek zysków i strat odrębnie dla działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk zbywalnych i działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych. Bilans ryzyk niezbywalnych na dzień 31 grudnia 2011 r. obejmuje kapitał w wysokości [70–110] mln EUR, a bilans ryzyk zbywalnych — kapitał w wysokości [40–80] mln EUR. Choć wyodrębnienie kont opiera się na pewnych założeniach lub danych częściowo możliwych do zweryfikowania w kontekście retrospektywnego odtworzenia, to Komisja uznaje za rozsądne wielkości kapitału na działalność w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r.

| (136) | Komisja wyraża więc zgodę na wykluczenie z kwalifikacji jako pomocy kwoty [70–110] mln EUR, ponieważ de facto wspiera ona działalność nie stanowiącą przedmiotu konkurencji zgodnie z komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. |
| --- | --- |

(136)

Komisja wyraża więc zgodę na wykluczenie z kwalifikacji jako pomocy kwoty [70–110] mln EUR, ponieważ de facto wspiera ona działalność nie stanowiącą przedmiotu konkurencji zgodnie z komunikatem w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych.

| (137) | Kapitał przynoszący korzyść krótkoterminowemu ryzyku niezbywalnemu zwiększył się więc z [35–50] mln EUR na koniec 2004 r. do [70–110] mln EUR na koniec grudnia 2011 r., co stanowi wzrost o [35–60] mln EUR. Ponieważ kwota [35–50] mln EUR kapitału związanego z ryzykiem niezbywalnym obejmuje [0–5] mln EUR związanych z ryzykiem związanym z Rumunią i Bułgarią, przekwalifikowanym na zbywalne w 2007 r., wzrost brutto kapitału przynoszącego korzyść ryzyku niezbywalnemu wynosi [35–65] mln EUR. Innymi słowy z kwoty [75–100] mln EUR kapitału dodatkowego, działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego wspierała de facto kwota [35–65] mln EUR. |
| --- | --- |

(137)

Kapitał przynoszący korzyść krótkoterminowemu ryzyku niezbywalnemu zwiększył się więc z [35–50] mln EUR na koniec 2004 r. do [70–110] mln EUR na koniec grudnia 2011 r., co stanowi wzrost o [35–60] mln EUR. Ponieważ kwota [35–50] mln EUR kapitału związanego z ryzykiem niezbywalnym obejmuje [0–5] mln EUR związanych z ryzykiem związanym z Rumunią i Bułgarią, przekwalifikowanym na zbywalne w 2007 r., wzrost brutto kapitału przynoszącego korzyść ryzyku niezbywalnemu wynosi [35–65] mln EUR. Innymi słowy z kwoty [75–100] mln EUR kapitału dodatkowego, działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego wspierała de facto kwota [35–65] mln EUR.

Wniosek dotyczący zastosowania dwóch kryteriów wykluczenia i kwoty kapitału uzupełniającego

| (138) | Kwota [70–110] mln EUR została wykluczona z kwalifikacji jako pomocy, ponieważ można ją uznać za wspierającą działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r. (pierwsze kryterium wykluczenia). Kwota [10–25] mln EUR również została wykluczona z kwalifikacji jako pomocy, ponieważ można uznać, że nie stanowiła korzyści ze względu na fakt, że przynosiła korzyść działalności w zakresie ryzyka zbywalnego już przed przeniesieniem tego ryzyka do SA Ducroire w dniu 31 grudnia 2004 r. (drugie kryterium wykluczenia). Ponadto kwota [0–5] mln EUR musi również być wykluczona, ponieważ przynosiła już korzyść działalności związanej z ryzykiem związanym z Bułgarią i Rumunią zanim ryzyko te stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r. |
| --- | --- |

(138)

Kwota [70–110] mln EUR została wykluczona z kwalifikacji jako pomocy, ponieważ można ją uznać za wspierającą działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r. (pierwsze kryterium wykluczenia). Kwota [10–25] mln EUR również została wykluczona z kwalifikacji jako pomocy, ponieważ można uznać, że nie stanowiła korzyści ze względu na fakt, że przynosiła korzyść działalności w zakresie ryzyka zbywalnego już przed przeniesieniem tego ryzyka do SA Ducroire w dniu 31 grudnia 2004 r. (drugie kryterium wykluczenia). Ponadto kwota [0–5] mln EUR musi również być wykluczona, ponieważ przynosiła już korzyść działalności związanej z ryzykiem związanym z Bułgarią i Rumunią zanim ryzyko te stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r.

| (139) | Podsumowując — tylko 36,6 mln EUR ze 150 mln EUR wniesionego kapitału początkowego mogło stanowić korzyść i pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(139)

Podsumowując — tylko 36,6 mln EUR ze 150 mln EUR wniesionego kapitału początkowego mogło stanowić korzyść i pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

| (140) | Innym sposobem przedstawienia wyniku 36,6 mln EUR jest odjęcie od kapitału początkowego 150 mln EUR przekazanego SA Ducroire (1) kwoty [45–75] mln EUR, która przynosiła korzyści działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego już przed przeniesieniem jej do SA Ducroire (w tym [0–5] mln EUR związane z ryzykiem związanym z dłużnikami, mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii, które stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r.); i (2) kwota dodatkowych [35–65] mln EUR, które de facto służyły wsparciu ryzyka niezbywalnego. Stąd otrzymujemy kwotę 36,6 mln EUR. |
| --- | --- |

(140)

Innym sposobem przedstawienia wyniku 36,6 mln EUR jest odjęcie od kapitału początkowego 150 mln EUR przekazanego SA Ducroire (1) kwoty [45–75] mln EUR, która przynosiła korzyści działalności w zakresie ryzyka krótkoterminowego już przed przeniesieniem jej do SA Ducroire (w tym [0–5] mln EUR związane z ryzykiem związanym z dłużnikami, mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii, które stało się zbywalne z dniem 1 stycznia 2007 r.); i (2) kwota dodatkowych [35–65] mln EUR, które de facto służyły wsparciu ryzyka niezbywalnego. Stąd otrzymujemy kwotę 36,6 mln EUR.

| (141) | Ta analiza podziału kapitału przedstawiona jest na poniższym wykresie: |
| --- | --- |

(141)

Ta analiza podziału kapitału przedstawiona jest na poniższym wykresie:

Image

| (142) | Dodatkowo Komisja zauważa, co następuje. Władze belgijskie twierdzą, że — za wyjątkiem około 7–13 mln EUR (zob. tabela 2) — cały kapitał 150 mln EUR był w sposób dorozumiany przeznaczony w 2004 r. na ryzyko niezbywalne. Na podstawie tego pierwszego stwierdzenia Belgia twierdzi, że dopiero później (w 2007 r. i 2008 r.) część kapitału początkowo przeznaczonego na ryzyko niezbywalne była przekazana na ryzyko zbywalne. Dlatego też Belgia twierdzi, że tylko te przeniesienia kapitału mogły stanowić pomoc i że test inwestora prywatnego należy zastosować do tych kwot na moment ich przeniesienia wewnętrznego a nie na moment wniesienia kapitału początkowego w 2004. Takie rozumowanie nie może być przyjęte. |
| --- | --- |

(142)

Dodatkowo Komisja zauważa, co następuje. Władze belgijskie twierdzą, że — za wyjątkiem około 7–13 mln EUR (zob. tabela 2) — cały kapitał 150 mln EUR był w sposób dorozumiany przeznaczony w 2004 r. na ryzyko niezbywalne. Na podstawie tego pierwszego stwierdzenia Belgia twierdzi, że dopiero później (w 2007 r. i 2008 r.) część kapitału początkowo przeznaczonego na ryzyko niezbywalne była przekazana na ryzyko zbywalne. Dlatego też Belgia twierdzi, że tylko te przeniesienia kapitału mogły stanowić pomoc i że test inwestora prywatnego należy zastosować do tych kwot na moment ich przeniesienia wewnętrznego a nie na moment wniesienia kapitału początkowego w 2004. Takie rozumowanie nie może być przyjęte.

| (143) | W momencie tworzenia SA Ducroire i w latach kolejnych kapitał 150 mln EUR nigdy nie był formalnie przeznaczony odpowiednio na działalność związaną z ryzykiem zbywalnym i na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym. Kapitał ten mógł zostać swobodnie wykorzystany na wsparcie działalności związanej z ryzykiem zbywalnym lub niezbywalnym (w nieokreślonych proporcjach) w zależności od sytuacji na rynku i strategicznego wyboru SA Ducroire. Podział kapitału na część przeznaczoną na działalność związaną z ryzykiem zbywalnym i część przeznaczoną na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym został odtworzony retrospektywnie w ramach niniejszego postępowania. Z dokumentów z 2004 r. przedstawionych przez władze belgijskie nie wynikał podział kapitału na poszczególne rodzaje działalności. Komisja nie może więc wyrazić zgody na wykluczenie z analizy istnienia pomocy kwoty [75–100] mln EUR kapitału dodatkowego SA Ducroire wyłącznie na tej podstawie, że w tamtym okresie kwota ta mogła być wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego. Jak wykazano poprzednio, tylko część kapitału dodatkowego wynosząca [75–100] mln EUR, względem której można wykazać, że została faktycznie wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych może być wykluczona z analizy istnienia pomocy. |
| --- | --- |

(143)

W momencie tworzenia SA Ducroire i w latach kolejnych kapitał 150 mln EUR nigdy nie był formalnie przeznaczony odpowiednio na działalność związaną z ryzykiem zbywalnym i na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym. Kapitał ten mógł zostać swobodnie wykorzystany na wsparcie działalności związanej z ryzykiem zbywalnym lub niezbywalnym (w nieokreślonych proporcjach) w zależności od sytuacji na rynku i strategicznego wyboru SA Ducroire. Podział kapitału na część przeznaczoną na działalność związaną z ryzykiem zbywalnym i część przeznaczoną na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym został odtworzony retrospektywnie w ramach niniejszego postępowania. Z dokumentów z 2004 r. przedstawionych przez władze belgijskie nie wynikał podział kapitału na poszczególne rodzaje działalności. Komisja nie może więc wyrazić zgody na wykluczenie z analizy istnienia pomocy kwoty [75–100] mln EUR kapitału dodatkowego SA Ducroire wyłącznie na tej podstawie, że w tamtym okresie kwota ta mogła być wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ryzyka niezbywalnego. Jak wykazano poprzednio, tylko część kapitału dodatkowego wynosząca [75–100] mln EUR, względem której można wykazać, że została faktycznie wykorzystana na wsparcie działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyk niezbywalnych może być wykluczona z analizy istnienia pomocy.

| (144) | Dodatkowo Komisja zauważa, że — nawet jeśli miałby zostać przyjęty argument Belgii, zgodnie z którym część kapitału początkowego SA Ducroire była przeznaczona na ryzyko niezbywalne i dlatego też nie może być objęta zakresem stosowania art. 107 ust. 1 TFUE — argument ten miałby zastosowanie do kwoty 36,6 mln EUR tylko wówczas gdy Belgia wykazałaby, że kapitał przeznaczony na ryzyko niezbywalne przewyższał kwotę [70–110] mln EUR. (W celu obliczenia 36,6 mln EUR kwota [70–110] mln EUR przeznaczona na wsparcie działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym już została odliczona od kwoty 150 mln EUR). Tymczasem oczywiste jest, że taka kwota nigdy nie została przeznaczona na ryzyko niezbywalne w 2004 r., ponieważ z wewnętrznych dokumentów wynika, że kapitał 100 mln EUR był wystarczający, aby pokryć całość ryzyka krótkoterminowego (niezbywalnego i zbywalnego) do 2007 r. |
| --- | --- |

(144)

Dodatkowo Komisja zauważa, że — nawet jeśli miałby zostać przyjęty argument Belgii, zgodnie z którym część kapitału początkowego SA Ducroire była przeznaczona na ryzyko niezbywalne i dlatego też nie może być objęta zakresem stosowania art. 107 ust. 1 TFUE — argument ten miałby zastosowanie do kwoty 36,6 mln EUR tylko wówczas gdy Belgia wykazałaby, że kapitał przeznaczony na ryzyko niezbywalne przewyższał kwotę [70–110] mln EUR. (W celu obliczenia 36,6 mln EUR kwota [70–110] mln EUR przeznaczona na wsparcie działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym już została odliczona od kwoty 150 mln EUR). Tymczasem oczywiste jest, że taka kwota nigdy nie została przeznaczona na ryzyko niezbywalne w 2004 r., ponieważ z wewnętrznych dokumentów wynika, że kapitał 100 mln EUR był wystarczający, aby pokryć całość ryzyka krótkoterminowego (niezbywalnego i zbywalnego) do 2007 r.

Zastosowanie zasady inwestora prywatnego w gospodarce rynkowej

| (145) | Zgodnie ze stałym orzecznictwem w celu ustalenia, czy dany środek przysparza korzyść gospodarczą, należy ocenić, czy w podobnych okolicznościach prywatny inwestor, o wielkości porównywalnej do analizowanego przedsiębiorstwa, działający w warunkach gospodarki rynkowej, dokonałby wniesienia kapitału w podobnej wysokości (68), w szczególności w świetle dostępnych informacji i rozwoju przewidywanego w momencie dokonywania inwestycji. |
| --- | --- |

(145)

Zgodnie ze stałym orzecznictwem w celu ustalenia, czy dany środek przysparza korzyść gospodarczą, należy ocenić, czy w podobnych okolicznościach prywatny inwestor, o wielkości porównywalnej do analizowanego przedsiębiorstwa, działający w warunkach gospodarki rynkowej, dokonałby wniesienia kapitału w podobnej wysokości (68), w szczególności w świetle dostępnych informacji i rozwoju przewidywanego w momencie dokonywania inwestycji.

| (146) | W niniejszym przypadku należy przeanalizować, czy kapitał uzupełniający w wysokości 36,6 mln EUR przyznany w 2004 r. miał wystarczającą rentowność, by przekonać prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Tymczasem rentowność kapitału uzupełniającego nie może być przeanalizowania odrębnie od całości kapitału, ponieważ kapitał ten pochodzi ze sztucznego podziału kapitału 150 mln EUR subskrybowanego w 2004 r. Żadne konkretne dochody nie mogą być uznane za pochodzące z tych 36,6 mln EUR. Innymi słowy zysku z tej szczególnej działalności nie można przypisać kwocie 36,6 mln EUR, ponieważ nie istniały odrębne konta. Komisja uważa zatem, że w celu prawidłowego przeprowadzenia testu inwestora prywatnego należy sprawdzić, czy cały kapitał 150 mln EUR charakteryzował się wystarczającą spodziewaną rentownością. Jeśli tak nie jest, należałoby wywnioskować, że 36,6 mln EUR stanowi korzyść. |
| --- | --- |

(146)

W niniejszym przypadku należy przeanalizować, czy kapitał uzupełniający w wysokości 36,6 mln EUR przyznany w 2004 r. miał wystarczającą rentowność, by przekonać prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Tymczasem rentowność kapitału uzupełniającego nie może być przeanalizowania odrębnie od całości kapitału, ponieważ kapitał ten pochodzi ze sztucznego podziału kapitału 150 mln EUR subskrybowanego w 2004 r. Żadne konkretne dochody nie mogą być uznane za pochodzące z tych 36,6 mln EUR. Innymi słowy zysku z tej szczególnej działalności nie można przypisać kwocie 36,6 mln EUR, ponieważ nie istniały odrębne konta. Komisja uważa zatem, że w celu prawidłowego przeprowadzenia testu inwestora prywatnego należy sprawdzić, czy cały kapitał 150 mln EUR charakteryzował się wystarczającą spodziewaną rentownością. Jeśli tak nie jest, należałoby wywnioskować, że 36,6 mln EUR stanowi korzyść.

| (147) | Dodatkowo inną możliwością byłoby zastosowanie metody proporcjonalnej do wygenerowanego wyniku, co dałoby ten sam wynik. |
| --- | --- |

(147)

Dodatkowo inną możliwością byłoby zastosowanie metody proporcjonalnej do wygenerowanego wyniku, co dałoby ten sam wynik.

| (148) | Komisja nie uważa również, że konieczne jest przeanalizowanie wyłącznie rentowności kapitału dodatkowego [75–100] mln EUR i wykluczenie [45–75] mln EUR przekazanych na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym przed jej przeniesieniem do SA Ducroire. ONDD mogło zdecydować o zaprzestaniu prowadzenia swojej działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym i odzyskać kwotę kapitału przeznaczoną wówczas na tę działalność, tj. [45–75] mln EUR (69). Tych [45–75] mln EUR nie można więc uznać za koszt ponoszony w przeszłości i utracony („sunk cost”). |
| --- | --- |

(148)

Komisja nie uważa również, że konieczne jest przeanalizowanie wyłącznie rentowności kapitału dodatkowego [75–100] mln EUR i wykluczenie [45–75] mln EUR przekazanych na działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym przed jej przeniesieniem do SA Ducroire. ONDD mogło zdecydować o zaprzestaniu prowadzenia swojej działalności związanej z ryzykiem krótkoterminowym i odzyskać kwotę kapitału przeznaczoną wówczas na tę działalność, tj. [45–75] mln EUR (69). Tych [45–75] mln EUR nie można więc uznać za koszt ponoszony w przeszłości i utracony („sunk cost”).

| (149) | W kolejnych motywach Komisja wykaże, że spodziewana rentowność 150 mln EUR była niewystarczająca, by przekonać prywatnego inwestora o dokonaniu takiej inwestycji. Dodatkowo Komisja wykaże, że — nawet jeśli uzna się, że działalność w zakresie ryzyka zbywalnego korzystała z wirtualnego wsparcia kapitałem [45–65] mln EUR (36,6 mln EUR plus [10–25] mln EUR) i spodziewanymi zyskami związanymi z tą szczególną działalnością — spodziewana rentowność tej działalności również była niewystarczająca. |
| --- | --- |

(149)

W kolejnych motywach Komisja wykaże, że spodziewana rentowność 150 mln EUR była niewystarczająca, by przekonać prywatnego inwestora o dokonaniu takiej inwestycji. Dodatkowo Komisja wykaże, że — nawet jeśli uzna się, że działalność w zakresie ryzyka zbywalnego korzystała z wirtualnego wsparcia kapitałem [45–65] mln EUR (36,6 mln EUR plus [10–25] mln EUR) i spodziewanymi zyskami związanymi z tą szczególną działalnością — spodziewana rentowność tej działalności również była niewystarczająca.

| (150) | Kryterium prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej należy zastosować
  ex ante
  . Aby ustalić, czy prywatny inwestor dokonałby również takiej wpłaty kapitału, ocenę należy przeprowadzić w kontekście sytuacji panującej w momencie tej wpłaty. Stosując kryterium inwestora prywatnego, należy powstrzymać się od uwzględniania rozwoju sytuacji po wniesieniu kapitału. Ponadto zgodność z kryterium prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej można wykazać w oparciu o biznesplan ex ante, na podstawie którego została podjęta decyzja o inwestowaniu (70). Zgodnie z niedawnym orzecznictwem (71) państwo członkowskie może powoływać się tylko na dane obiektywne i weryfikowalne, które uwzględnił przed lub w momencie podejmowania decyzji o dokonaniu inwestycji. W tym zakresie mogą być wymagane dane pokazujące, że decyzja oparta jest na ocenach ekonomicznych porównywalnych z ocenami, jakich racjonalny inwestor prywatny znajdujący się w porównywalnej sytuacji dokonałby przed zrealizowaniem inwestycji, aby ocenić jej rentowność w przyszłości. Oceny ekonomiczne dokonane po przyznaniu przedmiotowej korzyści, retrospektywne stwierdzenie faktycznej rentowności dokonanej inwestycji lub późniejsze uzasadnienia wyboru danego sposobu postępowania nie są natomiast wystarczające do stwierdzenia, czy państwo członkowskie podjęło decyzję o zainwestowaniu tak samo, jak uczyniłby to prywatny podmiot działający w gospodarce rynkowej. |
| --- | --- |

(150)

Kryterium prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej należy zastosować
  ex ante
  . Aby ustalić, czy prywatny inwestor dokonałby również takiej wpłaty kapitału, ocenę należy przeprowadzić w kontekście sytuacji panującej w momencie tej wpłaty. Stosując kryterium inwestora prywatnego, należy powstrzymać się od uwzględniania rozwoju sytuacji po wniesieniu kapitału. Ponadto zgodność z kryterium prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej można wykazać w oparciu o biznesplan ex ante, na podstawie którego została podjęta decyzja o inwestowaniu (70). Zgodnie z niedawnym orzecznictwem (71) państwo członkowskie może powoływać się tylko na dane obiektywne i weryfikowalne, które uwzględnił przed lub w momencie podejmowania decyzji o dokonaniu inwestycji. W tym zakresie mogą być wymagane dane pokazujące, że decyzja oparta jest na ocenach ekonomicznych porównywalnych z ocenami, jakich racjonalny inwestor prywatny znajdujący się w porównywalnej sytuacji dokonałby przed zrealizowaniem inwestycji, aby ocenić jej rentowność w przyszłości. Oceny ekonomiczne dokonane po przyznaniu przedmiotowej korzyści, retrospektywne stwierdzenie faktycznej rentowności dokonanej inwestycji lub późniejsze uzasadnienia wyboru danego sposobu postępowania nie są natomiast wystarczające do stwierdzenia, czy państwo członkowskie podjęło decyzję o zainwestowaniu tak samo, jak uczyniłby to prywatny podmiot działający w gospodarce rynkowej.

| (151) | Ponieważ żaden inwestor prywatny nie miał udziału w przedmiotowym środku, a SA Ducroire nie jest notowana na giełdzie, parametrem, którego ważność należy ocenić, jest spodziewana rentowność inwestycji na poziomie, jaki mógł być oszacowany na podstawie dostępnej informacji i przewidywalnego w tamtym okresie rozwoju sytuacji (zasadniczo zgodnego z biznesplanem opracowanym przez ONDD w 2004 r.). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału (72) i praktyką decyzyjną Komisji (73) fakt, że wniesienie kapitału jest oceniane, na podstawie zasad ostrożnościowych lub szacunków ponoszonego ryzyka, jako rzekomo niezbędne dla kontynuowania działalności przedsiębiorstwa lub dla odpowiedniego dokapitalizowania działalności nie pozwala na stwierdzenie spełnienia kryterium prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej. Prywatny inwestor działający w normalnych warunkach rynkowych nie dokonałby takiego wniesienia kapitału, jeśli z informacji i przewidywań rozwoju sytuacji dostępnych na dany moment spodziewana rentowność byłaby wystarczająca w momencie wniesienia kapitału (74). Komisja zauważa, że argumenty przedstawione przez Belgię, by uzasadnić, że kapitał w wysokości 150 mln EUR był „konieczny” z punktu widzenia gospodarczego lub zasad ostrożnościowych, są nieskuteczne dla wykazania, że inwestycja charakteryzowała się rentownością wystarczającą dla prywatnego inwestora działającego na rynku. |
| --- | --- |

(151)

Ponieważ żaden inwestor prywatny nie miał udziału w przedmiotowym środku, a SA Ducroire nie jest notowana na giełdzie, parametrem, którego ważność należy ocenić, jest spodziewana rentowność inwestycji na poziomie, jaki mógł być oszacowany na podstawie dostępnej informacji i przewidywalnego w tamtym okresie rozwoju sytuacji (zasadniczo zgodnego z biznesplanem opracowanym przez ONDD w 2004 r.). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału (72) i praktyką decyzyjną Komisji (73) fakt, że wniesienie kapitału jest oceniane, na podstawie zasad ostrożnościowych lub szacunków ponoszonego ryzyka, jako rzekomo niezbędne dla kontynuowania działalności przedsiębiorstwa lub dla odpowiedniego dokapitalizowania działalności nie pozwala na stwierdzenie spełnienia kryterium prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej. Prywatny inwestor działający w normalnych warunkach rynkowych nie dokonałby takiego wniesienia kapitału, jeśli z informacji i przewidywań rozwoju sytuacji dostępnych na dany moment spodziewana rentowność byłaby wystarczająca w momencie wniesienia kapitału (74). Komisja zauważa, że argumenty przedstawione przez Belgię, by uzasadnić, że kapitał w wysokości 150 mln EUR był „konieczny” z punktu widzenia gospodarczego lub zasad ostrożnościowych, są nieskuteczne dla wykazania, że inwestycja charakteryzowała się rentownością wystarczającą dla prywatnego inwestora działającego na rynku.

| (152) | Władze belgijskie opierają swoją analizę rentowności na biznesplanie z dnia 28 września 2004 r. Tymczasem utworzenie SA Ducroire miało miejsce w dniu 23 września 2004 r. Spółka rozpoczęła faktycznie swoją działalność gospodarczą dopiero od dnia 1 stycznia 2005 r., ponieważ portfel ryzyka krótkoterminowego należał do ONDD do dnia 31 grudnia 2004 r. i dopiero w tej dacie został przeniesiony. Można zatem uznać, że na krótko przed tą datą ONDD mógł zweryfikować swoją decyzję o inwestowaniu w tę działalność i nie przenosić przedmiotowego ryzyka oraz zlikwidować nowoutworzony podmiot prawny. Zatem można zgodzić się na uwzględnienie biznesplanu ONDD z dnia 28 września 2004 r. tak, jak tego chcą władze belgijskie. |
| --- | --- |

(152)

Władze belgijskie opierają swoją analizę rentowności na biznesplanie z dnia 28 września 2004 r. Tymczasem utworzenie SA Ducroire miało miejsce w dniu 23 września 2004 r. Spółka rozpoczęła faktycznie swoją działalność gospodarczą dopiero od dnia 1 stycznia 2005 r., ponieważ portfel ryzyka krótkoterminowego należał do ONDD do dnia 31 grudnia 2004 r. i dopiero w tej dacie został przeniesiony. Można zatem uznać, że na krótko przed tą datą ONDD mógł zweryfikować swoją decyzję o inwestowaniu w tę działalność i nie przenosić przedmiotowego ryzyka oraz zlikwidować nowoutworzony podmiot prawny. Zatem można zgodzić się na uwzględnienie biznesplanu ONDD z dnia 28 września 2004 r. tak, jak tego chcą władze belgijskie.

| (153) | Z not i protokołów z 2004 r. wynika, że decyzja ONDD o zasileniu SA Ducroire kapitałem w wysokości 150 mln EUR wynikała zasadniczo z zamiaru ONDD zapewnienia swojej spółce zależnej kapitału ocenianego jako „wystarczający” do zapewnienia rozwoju jej działalności oraz [...] — „wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR wystarczy na prowadzenie działalności w zakresie krótkoterminowych ogólnych polis dla eksporterów do 2007 r., ale po tej dacie będzie musiał zostać zweryfikowany” (75), choć faktycznie i precyzyjnie nie wykazano, że rentowność spodziewana w przyszłości była satysfakcjonująca z punktu widzenia prywatnego inwestora. W zakresie analizy spodziewanej rentowności sam antycypowany dodatni wynik całej działalności w pierwszych trzech latach był wystarczający, by przekonać ONDD do dokonania inwestycji. |
| --- | --- |

(153)

Z not i protokołów z 2004 r. wynika, że decyzja ONDD o zasileniu SA Ducroire kapitałem w wysokości 150 mln EUR wynikała zasadniczo z zamiaru ONDD zapewnienia swojej spółce zależnej kapitału ocenianego jako „wystarczający” do zapewnienia rozwoju jej działalności oraz [...] — „wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR wystarczy na prowadzenie działalności w zakresie krótkoterminowych ogólnych polis dla eksporterów do 2007 r., ale po tej dacie będzie musiał zostać zweryfikowany” (75), choć faktycznie i precyzyjnie nie wykazano, że rentowność spodziewana w przyszłości była satysfakcjonująca z punktu widzenia prywatnego inwestora. W zakresie analizy spodziewanej rentowności sam antycypowany dodatni wynik całej działalności w pierwszych trzech latach był wystarczający, by przekonać ONDD do dokonania inwestycji.

| (154) | Zgodnie z założeniami scenariusza B biznesplanu z dnia 28 września 2004 r. ONDD szacował ROE z całej działalności na poziomie 1,3–1,9 % w latach 2005, 2006 i 2007 zgodnie ze scenariuszem „dynamicznym — wzrost o 6 %” biznesplanu z dnia 28 września 2004 r. (ROE przed odliczeniem rezerwy na wyrównanie wynosił 2,8–4,3 %) (zob. tabela 4). Należy uściślić, że rentowność ta jest obliczona na podstawie kapitału wynoszącego 100 mln EUR bez uwzględniania niewpłaconych 50 mln EUR, co powoduje, że wynik rentowności jest korzystniejszy niż w rzeczywistości. Wskaźnik rentowności wyliczony w prognozach finansowych z dnia 20 kwietnia 2004 r. nie był wyższy (zob. tabela 3). |
| --- | --- |

(154)

Zgodnie z założeniami scenariusza B biznesplanu z dnia 28 września 2004 r. ONDD szacował ROE z całej działalności na poziomie 1,3–1,9 % w latach 2005, 2006 i 2007 zgodnie ze scenariuszem „dynamicznym — wzrost o 6 %” biznesplanu z dnia 28 września 2004 r. (ROE przed odliczeniem rezerwy na wyrównanie wynosił 2,8–4,3 %) (zob. tabela 4). Należy uściślić, że rentowność ta jest obliczona na podstawie kapitału wynoszącego 100 mln EUR bez uwzględniania niewpłaconych 50 mln EUR, co powoduje, że wynik rentowności jest korzystniejszy niż w rzeczywistości. Wskaźnik rentowności wyliczony w prognozach finansowych z dnia 20 kwietnia 2004 r. nie był wyższy (zob. tabela 3).

| (155) | Z powyższego wynika, że spodziewana rentowność przyszłej spółki SA Ducroire była niewystarczająca, by przekonać prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej do dokonania takiej inwestycji. Spodziewana rentowność była niższa niż stopa wolna od ryzyka (dochód z obligacji długoterminowych wyemitowanych przez Belgię) w pierwszych trzech latach (w 2004 r. średnia stopa zwrotu z obligacji długoterminowych wyemitowanych przez Belgię wynosił 4,15 % (76)). Nawet jeśli uwzględnimy rezerwę na wyrównanie, to spodziewany wskaźnik rentowności osiąga tylko poziom stopy wolnej od ryzyka. |
| --- | --- |

(155)

Z powyższego wynika, że spodziewana rentowność przyszłej spółki SA Ducroire była niewystarczająca, by przekonać prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej do dokonania takiej inwestycji. Spodziewana rentowność była niższa niż stopa wolna od ryzyka (dochód z obligacji długoterminowych wyemitowanych przez Belgię) w pierwszych trzech latach (w 2004 r. średnia stopa zwrotu z obligacji długoterminowych wyemitowanych przez Belgię wynosił 4,15 % (76)). Nawet jeśli uwzględnimy rezerwę na wyrównanie, to spodziewany wskaźnik rentowności osiąga tylko poziom stopy wolnej od ryzyka.

| (156) | Prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej zaakceptowałby tak słabą rentowność w pierwszych latach tylko pod warunkiem, że mógłby rozsądnie spodziewać się późniejszej rekompensaty w postaci zysków zdecydowanie wyższych niż średni poziom w sektorze tak, aby całkowity zwrot z inwestycji (po zastosowaniu odpowiedniej stopy dyskontowej) był wystarczający (77). |
| --- | --- |

(156)

Prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej zaakceptowałby tak słabą rentowność w pierwszych latach tylko pod warunkiem, że mógłby rozsądnie spodziewać się późniejszej rekompensaty w postaci zysków zdecydowanie wyższych niż średni poziom w sektorze tak, aby całkowity zwrot z inwestycji (po zastosowaniu odpowiedniej stopy dyskontowej) był wystarczający (77).

| (157) | W 2004 r. nie istniała żadna poważna analiza, która pozwoliłaby stwierdzić, że tak niska początkowa rentowność zostanie zrekompensowana dużo wyższą rentownością w kolejnych latach. Komisja zauważa również, że prognozy finansowe dostępne w tamtym okresie wykazywały pewną liniowość wyników w latach 2005–2007, a w każdym razie powolny wzrost (zob. tabela 4) i nic nie wskazywało na możliwość szybkiej poprawy wyników po 2007 r. W tym zakresie należy zauważyć, że wydzielenia spółki zależnej SA Ducroire nie można uważać za utworzenie nowego przedsiębiorstwa (rozumianego jako „start-up”), ponieważ w tamtym okresie przewidywano, że spółka będzie kontynuowała działalność wcześniej prowadzoną przez spółkę dominującą, a powiązane z nią aktywa i pasywa zostały w tym celu przeniesione z ONDD do SA Ducroire. Wniosek ten opiera się również na tym, w jaki sposób prognozy finansowe były przygotowywane w tamtym okresie. Wynika z nich, że w 2004 r. ONDD, opracowując prognozy finansowe przyszłej SA Ducroire, oparł się na osiąganych w przeszłości wynikach z przedmiotowej działalności (ryzyko krótkoterminowe, w tym ryzyko zbywalne) prowadzonej w ramach ONDD. Założenia dotyczące składek i kosztów opierały się głównie na średniej z historycznych danych finansowych z pięciu poprzednich lat, za wyjątkiem kilku korekt związanych ze zmianą sytuacji na rynku, jak na przykład obniżka składek na ubezpieczenie ryzyka, które stało się zbywalne w 2004 r. w związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej dziesięciu nowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

(157)

W 2004 r. nie istniała żadna poważna analiza, która pozwoliłaby stwierdzić, że tak niska początkowa rentowność zostanie zrekompensowana dużo wyższą rentownością w kolejnych latach. Komisja zauważa również, że prognozy finansowe dostępne w tamtym okresie wykazywały pewną liniowość wyników w latach 2005–2007, a w każdym razie powolny wzrost (zob. tabela 4) i nic nie wskazywało na możliwość szybkiej poprawy wyników po 2007 r. W tym zakresie należy zauważyć, że wydzielenia spółki zależnej SA Ducroire nie można uważać za utworzenie nowego przedsiębiorstwa (rozumianego jako „start-up”), ponieważ w tamtym okresie przewidywano, że spółka będzie kontynuowała działalność wcześniej prowadzoną przez spółkę dominującą, a powiązane z nią aktywa i pasywa zostały w tym celu przeniesione z ONDD do SA Ducroire. Wniosek ten opiera się również na tym, w jaki sposób prognozy finansowe były przygotowywane w tamtym okresie. Wynika z nich, że w 2004 r. ONDD, opracowując prognozy finansowe przyszłej SA Ducroire, oparł się na osiąganych w przeszłości wynikach z przedmiotowej działalności (ryzyko krótkoterminowe, w tym ryzyko zbywalne) prowadzonej w ramach ONDD. Założenia dotyczące składek i kosztów opierały się głównie na średniej z historycznych danych finansowych z pięciu poprzednich lat, za wyjątkiem kilku korekt związanych ze zmianą sytuacji na rynku, jak na przykład obniżka składek na ubezpieczenie ryzyka, które stało się zbywalne w 2004 r. w związku z przystąpieniem do Unii Europejskiej dziesięciu nowych państw członkowskich.

| (158) | Ponadto z wewnętrznych not wynika, że przewidywano, że cały wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR zostanie wykorzystany przede wszystkim na stopniowy wzrost, do końca 2007 r., działalności, którą w przeszłości prowadził ONDD (zob. motyw 61). Jest to zatem naturalny rozwój istniejącej działalności (w 2004 r. nie przewidywano poszerzania działalności na inne bardzie rentowne sektory). |
| --- | --- |

(158)

Ponadto z wewnętrznych not wynika, że przewidywano, że cały wpłacony kapitał w wysokości 100 mln EUR zostanie wykorzystany przede wszystkim na stopniowy wzrost, do końca 2007 r., działalności, którą w przeszłości prowadził ONDD (zob. motyw 61). Jest to zatem naturalny rozwój istniejącej działalności (w 2004 r. nie przewidywano poszerzania działalności na inne bardzie rentowne sektory).

| (159) | Odnośnie do kapitału subskrybowanego i niewpłaconego (50 mln EUR) w tamtym okresie nie opracowano żadnego konkretnego projektu wykorzystania tego kapitału jak również nie oszacowano jego spodziewanej rentowności. Ponadto w momencie przekazywania SA Ducroire kapitału nie brano pod uwagę ani nabycia KUP ani ogólnie jakiejkolwiek strategii nabywania innych jednostek. |
| --- | --- |

(159)

Odnośnie do kapitału subskrybowanego i niewpłaconego (50 mln EUR) w tamtym okresie nie opracowano żadnego konkretnego projektu wykorzystania tego kapitału jak również nie oszacowano jego spodziewanej rentowności. Ponadto w momencie przekazywania SA Ducroire kapitału nie brano pod uwagę ani nabycia KUP ani ogólnie jakiejkolwiek strategii nabywania innych jednostek.

| (160) | Należy również podkreślić, że prognozy na lata 2005–2014 zostały opracowane ex post po tym, jak Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające. Jedyne prognozy finansowe opracowane ex ante przez ONDD ograniczały się do trzyletniego okresu (trzy pierwsze lata działalności przyszłej spółki SA Ducroire, tj. lata 2005, 2006 i 2007), co stanowi dość krótki okres, by spełnić wymagania prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(160)

Należy również podkreślić, że prognozy na lata 2005–2014 zostały opracowane ex post po tym, jak Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające. Jedyne prognozy finansowe opracowane ex ante przez ONDD ograniczały się do trzyletniego okresu (trzy pierwsze lata działalności przyszłej spółki SA Ducroire, tj. lata 2005, 2006 i 2007), co stanowi dość krótki okres, by spełnić wymagania prywatnego inwestora.

| (161) | Komisja podsumowuje, że spodziewana rentowność kapitału była niewystarczająca i że w związku z tym kapitał w kwocie 36,6 mln EUR stanowi korzyść na rzecz działalności SA Ducroire w zakresie ryzyka zbywalnego. |
| --- | --- |

(161)

Komisja podsumowuje, że spodziewana rentowność kapitału była niewystarczająca i że w związku z tym kapitał w kwocie 36,6 mln EUR stanowi korzyść na rzecz działalności SA Ducroire w zakresie ryzyka zbywalnego.

| (162) | Dodatkowo Komisja przeanalizuje w następnych motywach spodziewaną rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego. |
| --- | --- |

(162)

Dodatkowo Komisja przeanalizuje w następnych motywach spodziewaną rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego.

| (163) | Komisja zauważa, że zgodnie z załącznikiem 9 noty strategicznej z dnia 28 września 2004 r. prognozy finansowe ustalone przez ONDD przewidywały wynik ujemny z działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego (tj. dla państw o ryzyku zbywalnym zgodnie z komunikatem w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych)
   (78) dla całego prognozowanego okresu 2005–2007 w ten sposób, że działalność związana z ryzykiem niezbywalnym wspomagała działalność związaną z ryzykiem zbywalnym. Można stąd wyciągnąć wniosek, że szacowana wielkość rentowności ryzyka zbywalnego była niższa niż wielkość szacowana dla całości działalności, a nawet ta nie była wystarczająca dla prywatnego inwestora. Komisja podsumowuje zatem, że nawet jeśli odrębnie przeanalizuje się spodziewaną rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego na podstawie prognoz finansowych istniejących w 2004 r. (79), to doprowadzi to do wniosku, że spodziewana rentowność była ujemna, a zatem w oczywisty sposób niewystarczająca, aby przekonać prywatnego inwestora do dokonania takiej inwestycji. |
| --- | --- |

(163)

Komisja zauważa, że zgodnie z załącznikiem 9 noty strategicznej z dnia 28 września 2004 r. prognozy finansowe ustalone przez ONDD przewidywały wynik ujemny z działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego (tj. dla państw o ryzyku zbywalnym zgodnie z komunikatem w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych)
   (78) dla całego prognozowanego okresu 2005–2007 w ten sposób, że działalność związana z ryzykiem niezbywalnym wspomagała działalność związaną z ryzykiem zbywalnym. Można stąd wyciągnąć wniosek, że szacowana wielkość rentowności ryzyka zbywalnego była niższa niż wielkość szacowana dla całości działalności, a nawet ta nie była wystarczająca dla prywatnego inwestora. Komisja podsumowuje zatem, że nawet jeśli odrębnie przeanalizuje się spodziewaną rentowność działalności w zakresie ryzyka zbywalnego na podstawie prognoz finansowych istniejących w 2004 r. (79), to doprowadzi to do wniosku, że spodziewana rentowność była ujemna, a zatem w oczywisty sposób niewystarczająca, aby przekonać prywatnego inwestora do dokonania takiej inwestycji.

| (164) | Władze belgijskie podkreślają — ze względów wymienionych w motywie 74 — że prognoz z września 2004 r. nie należy brać pod uwagę dla celów analizy rentowności działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, ponieważ „dają one błędny wynik”. Władze belgijskie stwierdzają, że metoda opracowana w 2011 r. w celu rozdzielenia ryzyka zbywalnego od niezbywalnego lepiej odzwierciedla rozumowanie, jakie prywatny inwestor przeprowadziłby, podejmując decyzję w 2004 r. Władze belgijskie zdają się więc twierdzić a posteriori, że prognozy z 2004 r. dla ryzyka zbywalnego (80) opierały się na błędnych założeniach. Przewidywany poziom szkodowości był wysoki, ale stały; przewidywana wysokość składek natomiast (która miała stanowić wynagrodzenie za ponoszone ryzyko) była mocno zaniżona. Wynikał stąd wskaźnik szkodowości („loss ratio”) równy 94 %. Komisja nie może zgodzić się z retrospektywną zmianą prognozowanej rentowności działalności (zob. motyw 150). Dodatkowo Komisja zauważa, że ten argument władz belgijskich ponownie potwierdza brak poważnej odrębnej analizy spodziewanej rentowności w zakresie ryzyka zbywalnego, dlatego też w celu prawidłowego przeprowadzenia testu prywatnego inwestora należy przeanalizować rentowność całego kapitału przyznanego SA Ducroire. |
| --- | --- |

(164)

Władze belgijskie podkreślają — ze względów wymienionych w motywie 74 — że prognoz z września 2004 r. nie należy brać pod uwagę dla celów analizy rentowności działalności w zakresie ryzyka zbywalnego i niezbywalnego, ponieważ „dają one błędny wynik”. Władze belgijskie stwierdzają, że metoda opracowana w 2011 r. w celu rozdzielenia ryzyka zbywalnego od niezbywalnego lepiej odzwierciedla rozumowanie, jakie prywatny inwestor przeprowadziłby, podejmując decyzję w 2004 r. Władze belgijskie zdają się więc twierdzić a posteriori, że prognozy z 2004 r. dla ryzyka zbywalnego (80) opierały się na błędnych założeniach. Przewidywany poziom szkodowości był wysoki, ale stały; przewidywana wysokość składek natomiast (która miała stanowić wynagrodzenie za ponoszone ryzyko) była mocno zaniżona. Wynikał stąd wskaźnik szkodowości („loss ratio”) równy 94 %. Komisja nie może zgodzić się z retrospektywną zmianą prognozowanej rentowności działalności (zob. motyw 150). Dodatkowo Komisja zauważa, że ten argument władz belgijskich ponownie potwierdza brak poważnej odrębnej analizy spodziewanej rentowności w zakresie ryzyka zbywalnego, dlatego też w celu prawidłowego przeprowadzenia testu prywatnego inwestora należy przeanalizować rentowność całego kapitału przyznanego SA Ducroire.

| (165) | Komisja dodatkowo zauważa, że nawet jeżeli uwzględni się prognozy wyniku z działalności w zakresie ryzyka zbywalnego zweryfikowane i przedstawione przez władze belgijskie w 2011 r. (81) — czego Komisja nie akceptuje, ponieważ nie istniały one w momencie dokonywania inwestycji — i jeśli podzieli się ten wynik przez kwotę kapitału związaną z ryzykiem zbywalnym oszacowaną przez Komisję (tj. [45–65] mln EUR), szacowany ROE w okresie 2005–2007 pozostaje niższy od stopy wolnej od ryzyka. |
| --- | --- |

(165)

Komisja dodatkowo zauważa, że nawet jeżeli uwzględni się prognozy wyniku z działalności w zakresie ryzyka zbywalnego zweryfikowane i przedstawione przez władze belgijskie w 2011 r. (81) — czego Komisja nie akceptuje, ponieważ nie istniały one w momencie dokonywania inwestycji — i jeśli podzieli się ten wynik przez kwotę kapitału związaną z ryzykiem zbywalnym oszacowaną przez Komisję (tj. [45–65] mln EUR), szacowany ROE w okresie 2005–2007 pozostaje niższy od stopy wolnej od ryzyka.

| (166) | Podstawą wyliczenia spodziewanej rentowności, takiego jak przedstawione w poprzednim motywie, jest cały oszacowany kapitał związany z ryzykiem zbywalnym, w tym część niewpłacona kapitału, w przeciwieństwie do obliczeń rentowności dokonanych przez ONDD. Argument władz belgijskich (zob. motyw 79), zgodnie z którym część kapitału subskrybowana w 2004 r., ale wpłacona w 2009 r. nie musi być uwzględniania w obliczeniach szacunkowej rentowności przed 2009 r., nie może być uznany. Mimo że kapitał nie został wpłacony w 2004 r., ONDD mógł być wezwany do wpłaty salda tego kapitału w każdej chwili, ponieważ subskrybował go w momencie utworzenia SA Ducroire. Prywatny inwestor działający w gospodarce rynkowej zażądałby wynagrodzenia za ponoszone ryzyko związane z tą inwestycją, ponieważ mógł stracić część lub całość swojej inwestycji w przypadku upadłości. Obliczenia władz belgijskich nie mogą zatem zostać przyjęte. |
| --- | --- |

(166)

Podstawą wyliczenia spodziewanej rentowności, takiego jak przedstawione w poprzednim motywie, jest cały oszacowany kapitał związany z ryzykiem zbywalnym, w tym część niewpłacona kapitału, w przeciwieństwie do obliczeń rentowności dokonanych przez ONDD. Argument władz belgijskich (zob. motyw 79), zgodnie z którym część kapitału subskrybowana w 2004 r., ale wpłacona w 2009 r. nie musi być uwzględniania w obliczeniach szacunkowej rentowności przed 2009 r., nie może być uznany. Mimo że kapitał nie został wpłacony w 2004 r., ONDD mógł być wezwany do wpłaty salda tego kapitału w każdej chwili, ponieważ subskrybował go w momencie utworzenia SA Ducroire. Prywatny inwestor działający w gospodarce rynkowej zażądałby wynagrodzenia za ponoszone ryzyko związane z tą inwestycją, ponieważ mógł stracić część lub całość swojej inwestycji w przypadku upadłości. Obliczenia władz belgijskich nie mogą zatem zostać przyjęte.

| (167) | Niemniej należy przyznać, że inwestor ten może ulokować kwotę niewpłaconego kapitału, odpowiadającą jego inwestycji i aż do momentu, w którym zostanie wezwany do wpłaty salda tego kapitału, w inwestycje wolne od ryzyka, płynne, krótko- lub średnioterminowe i z tego tytułu odnosić zysk równy stopie zwrotu stosowanej przy tego rodzaju inwestycjach. Wynika stąd, że taki inwestor mógłby spodziewać się wynagrodzenia za zainwestowanie niewpłaconego kapitału wyłącznie w wysokości równej premii z tytułu ryzyka spółki, w którą inwestuje (tj. różnicy między spodziewanym wskaźnikiem rentowności z inwestycji w kapitał podobnego przedsiębiorstwa a wskaźnikiem rentowności inwestycji płynnych, wolnych od ryzyka, krótko- lub średnioterminowych) (82). |
| --- | --- |

(167)

Niemniej należy przyznać, że inwestor ten może ulokować kwotę niewpłaconego kapitału, odpowiadającą jego inwestycji i aż do momentu, w którym zostanie wezwany do wpłaty salda tego kapitału, w inwestycje wolne od ryzyka, płynne, krótko- lub średnioterminowe i z tego tytułu odnosić zysk równy stopie zwrotu stosowanej przy tego rodzaju inwestycjach. Wynika stąd, że taki inwestor mógłby spodziewać się wynagrodzenia za zainwestowanie niewpłaconego kapitału wyłącznie w wysokości równej premii z tytułu ryzyka spółki, w którą inwestuje (tj. różnicy między spodziewanym wskaźnikiem rentowności z inwestycji w kapitał podobnego przedsiębiorstwa a wskaźnikiem rentowności inwestycji płynnych, wolnych od ryzyka, krótko- lub średnioterminowych) (82).

| (168) | W konsekwencji spodziewaną rentowność inwestycji w kapitał, który jest częściowo wpłacony, należy oszacować uwzględniając cały subskrybowany kapitał, ale korygując rezultat wskaźnikiem rentowności spodziewanym dla kapitału niewpłaconego. Komisja przeprowadziła symulację różnych scenariuszy, w tym również przypadku najbardziej korzystnego dla spodziewanej rentowności, tj. sytuacji, w której akceptuje się fakt, że z kwoty [45–65] mln EUR przynoszącej korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym tylko [10–25] mln EUR było wpłacone w 2004 r. (tj. kapitał, który już wcześniej przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym w ramach ONDD), a nadwyżka 36,6 mln EUR jest uznawana za kapitał niewpłacony, a więc nie wymagający premii z tytułu ryzyka. Dla celów tej symulacji dodano do spodziewanej rentowności działalności związanej z ryzykiem zbywalnym dochód wynikający ze zwrotu z inwestycji wolnej od ryzyka średnioterminowej w wysokości 36,6 mln EUR. Ściślej mówiąc, do prognozowanego rezultatu działalności związanej z ryzykiem zbywalnym (83) dodano niewpłaconą część kapitału i pomnożono przez wskaźnik rentowności spodziewany w tamtym okresie dla inwestycji wolnych od ryzyka płynnych średnioterminowych (84). Następnie suma ta została podzielona przez średni kapitał przynoszący korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym. W ten sposób uzyskano spodziewany przeciętny zwrot z kapitału własnego („return on average equity” lub „ROAE”) szacowany dla inwestycji na około 4 % w okresie 2005–2007. W ten sposób obliczona spodziewana rentowność jest równa średniej stopie zwrotu z belgijskich długoterminowych obligacji państwowych w 2004 r. (zob. motyw 155). |
| --- | --- |

(168)

W konsekwencji spodziewaną rentowność inwestycji w kapitał, który jest częściowo wpłacony, należy oszacować uwzględniając cały subskrybowany kapitał, ale korygując rezultat wskaźnikiem rentowności spodziewanym dla kapitału niewpłaconego. Komisja przeprowadziła symulację różnych scenariuszy, w tym również przypadku najbardziej korzystnego dla spodziewanej rentowności, tj. sytuacji, w której akceptuje się fakt, że z kwoty [45–65] mln EUR przynoszącej korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym tylko [10–25] mln EUR było wpłacone w 2004 r. (tj. kapitał, który już wcześniej przynosił korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym w ramach ONDD), a nadwyżka 36,6 mln EUR jest uznawana za kapitał niewpłacony, a więc nie wymagający premii z tytułu ryzyka. Dla celów tej symulacji dodano do spodziewanej rentowności działalności związanej z ryzykiem zbywalnym dochód wynikający ze zwrotu z inwestycji wolnej od ryzyka średnioterminowej w wysokości 36,6 mln EUR. Ściślej mówiąc, do prognozowanego rezultatu działalności związanej z ryzykiem zbywalnym (83) dodano niewpłaconą część kapitału i pomnożono przez wskaźnik rentowności spodziewany w tamtym okresie dla inwestycji wolnych od ryzyka płynnych średnioterminowych (84). Następnie suma ta została podzielona przez średni kapitał przynoszący korzyść działalności związanej z ryzykiem zbywalnym. W ten sposób uzyskano spodziewany przeciętny zwrot z kapitału własnego („return on average equity” lub „ROAE”) szacowany dla inwestycji na około 4 % w okresie 2005–2007. W ten sposób obliczona spodziewana rentowność jest równa średniej stopie zwrotu z belgijskich długoterminowych obligacji państwowych w 2004 r. (zob. motyw 155).

| (169) | Nawet jeśli zastosuje się stopę inwestycji w wysokości 3,5 %, jak sugeruje Belgia (zob. motyw 80), to spodziewana rentowność nie zmieni się w sposób znaczący i nie osiągnie wysokości kosztu kapitału szacowanego przez Belgię. |
| --- | --- |

(169)

Nawet jeśli zastosuje się stopę inwestycji w wysokości 3,5 %, jak sugeruje Belgia (zob. motyw 80), to spodziewana rentowność nie zmieni się w sposób znaczący i nie osiągnie wysokości kosztu kapitału szacowanego przez Belgię.

| (170) | Szacowana rentowność (o której mowa w motywie 168) uwzględnia dopłaty na rezerwy na wyrównanie przeciwnie do tego, co twierdzą władze belgijskie. Ponieważ utworzenie tej rezerwy, narzuconej przez belgijskie organy ostrożnościowe, ma na celu zrównoważenie wyniku w czasie i pokrycie w przyszłości ewentualnych strat wynikających z przyszłej działalności, bardziej właściwe jest uwzględnienie jej przy obliczaniu rentowności. Podejście Komisji jest zgodne z podejściem stosowanym w rachunkowości, która traktuje tę rezerwę jako koszt pomniejszający zysk. Nawet jeśli spodziewana rentowność nie byłaby uwzględniona (jako koszt przy obliczaniu zysku), nie osiągnęłaby wysokości kosztu kapitału szacowanego przez same władze belgijskie (w niniejszej decyzji Komisja nie wypowiada się co do prawidłowości szacunków kosztów kapitału dokonanych przez władze belgijskie, ponieważ rozumowanie przedstawione w niniejszej decyzji nie opiera się na tej liczbie). |
| --- | --- |

(170)

Szacowana rentowność (o której mowa w motywie 168) uwzględnia dopłaty na rezerwy na wyrównanie przeciwnie do tego, co twierdzą władze belgijskie. Ponieważ utworzenie tej rezerwy, narzuconej przez belgijskie organy ostrożnościowe, ma na celu zrównoważenie wyniku w czasie i pokrycie w przyszłości ewentualnych strat wynikających z przyszłej działalności, bardziej właściwe jest uwzględnienie jej przy obliczaniu rentowności. Podejście Komisji jest zgodne z podejściem stosowanym w rachunkowości, która traktuje tę rezerwę jako koszt pomniejszający zysk. Nawet jeśli spodziewana rentowność nie byłaby uwzględniona (jako koszt przy obliczaniu zysku), nie osiągnęłaby wysokości kosztu kapitału szacowanego przez same władze belgijskie (w niniejszej decyzji Komisja nie wypowiada się co do prawidłowości szacunków kosztów kapitału dokonanych przez władze belgijskie, ponieważ rozumowanie przedstawione w niniejszej decyzji nie opiera się na tej liczbie).

| (171) | Z powyższego wynika zatem, że nawet jeśli zastosujemy dane przedstawione przez władze belgijskie — dane, które Komisja uważa za błędne — spodziewana rentowność działalności związanej z ryzykiem zbywalnym była niewystarczająca, aby przekonać prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej, aby dokonał takiej inwestycji. |
| --- | --- |

(171)

Z powyższego wynika zatem, że nawet jeśli zastosujemy dane przedstawione przez władze belgijskie — dane, które Komisja uważa za błędne — spodziewana rentowność działalności związanej z ryzykiem zbywalnym była niewystarczająca, aby przekonać prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej, aby dokonał takiej inwestycji.

| (172) | Dodatkowo odnośnie do metody zalecanej przez władze belgijskie w odpowiedzi na wezwanie Komisji do uzupełnienia informacji udzielonej w grudniu 2007 r., dla celów oszacowania rentowności, tj. wskaźnik ROR, Komisja zwraca uwagę, że wskaźnik ten nie był zastosowany w prognozach finansowych ONDD opracowanych ex ante (biznesplan). Ponadto wskaźnik ten ukazuje dochód techniczny względem obrotów, nie uwzględnia zainwestowanego kapitału i nie wskazuje rentowności względem tego kapitału. Nie uwzględnia również wyniku z działalności czysto finansowej, który przecież stanowi część zysku rachunkowego i wypłacanego akcjonariuszom. Podmiot inwestujący własne środki (taki jak akcjonariusz) nie opierałby się tylko na tym jednym wskaźniku — który nie wskazuje na rentowność środków własnych lub zainwestowanych kwot — aby ocenić rentowność inwestycji, jaką miałby zamiar zrealizować. |
| --- | --- |

(172)

Dodatkowo odnośnie do metody zalecanej przez władze belgijskie w odpowiedzi na wezwanie Komisji do uzupełnienia informacji udzielonej w grudniu 2007 r., dla celów oszacowania rentowności, tj. wskaźnik ROR, Komisja zwraca uwagę, że wskaźnik ten nie był zastosowany w prognozach finansowych ONDD opracowanych ex ante (biznesplan). Ponadto wskaźnik ten ukazuje dochód techniczny względem obrotów, nie uwzględnia zainwestowanego kapitału i nie wskazuje rentowności względem tego kapitału. Nie uwzględnia również wyniku z działalności czysto finansowej, który przecież stanowi część zysku rachunkowego i wypłacanego akcjonariuszom. Podmiot inwestujący własne środki (taki jak akcjonariusz) nie opierałby się tylko na tym jednym wskaźniku — który nie wskazuje na rentowność środków własnych lub zainwestowanych kwot — aby ocenić rentowność inwestycji, jaką miałby zamiar zrealizować.

| (173) | Podsumowując, należy stwierdzić, że kwota 36,6 mln EUR stanowi korzyść przyznaną przez ONDD dla SA Ducroire w formie kapitału, którego spółka ta nie mogłaby pozyskać na rynku na tych samych warunkach. |
| --- | --- |

(173)

Podsumowując, należy stwierdzić, że kwota 36,6 mln EUR stanowi korzyść przyznaną przez ONDD dla SA Ducroire w formie kapitału, którego spółka ta nie mogłaby pozyskać na rynku na tych samych warunkach.

V.1.2.   Możliwość przypisania państwu i zasoby państwowe

| (174) | Przyznanie kapitału na rzecz SA Ducroire jest decyzją ONDD, którą można przypisać państwu belgijskiemu, ponieważ ONDD jest „niezależnym podmiotem publicznym” w rozumieniu prawa belgijskiego, ustanowionym na mocy ustawy zasadniczej z dnia 31 sierpnia 1939 r. Członkowie zarządu ONDD są mianowani (rozporządzeniem wydanym przez radę ministrów) i mogą być odwoływani przez króla Belgii (który ustala również wysokość ich świadczeń i poborów) na wniosek, w większości przypadków, właściwych ministrów federalnych i władz regionalnych trzech regionów Belgii (85). Członkowie zarządu, mający rangę „delegatów ministerialnych”, mianowani na wniosek właściwych ministrów, mogą podczas posiedzeń zarządu zawieszać uchwały, gdy uznają je za sprzeczne z interesem państwa. W takim przypadku delegat ministerialny, który zawiesi uchwałę, niezwłocznie raportuje do ministra, od którego otrzymał swój mandat. Wreszcie ONDD korzysta z gwarancji państwa belgijskiego i może działać na rzecz państwa belgijskiego. |
| --- | --- |

(174)

Przyznanie kapitału na rzecz SA Ducroire jest decyzją ONDD, którą można przypisać państwu belgijskiemu, ponieważ ONDD jest „niezależnym podmiotem publicznym” w rozumieniu prawa belgijskiego, ustanowionym na mocy ustawy zasadniczej z dnia 31 sierpnia 1939 r. Członkowie zarządu ONDD są mianowani (rozporządzeniem wydanym przez radę ministrów) i mogą być odwoływani przez króla Belgii (który ustala również wysokość ich świadczeń i poborów) na wniosek, w większości przypadków, właściwych ministrów federalnych i władz regionalnych trzech regionów Belgii (85). Członkowie zarządu, mający rangę „delegatów ministerialnych”, mianowani na wniosek właściwych ministrów, mogą podczas posiedzeń zarządu zawieszać uchwały, gdy uznają je za sprzeczne z interesem państwa. W takim przypadku delegat ministerialny, który zawiesi uchwałę, niezwłocznie raportuje do ministra, od którego otrzymał swój mandat. Wreszcie ONDD korzysta z gwarancji państwa belgijskiego i może działać na rzecz państwa belgijskiego.

| (175) | Państwo belgijskie, reprezentowane w zarządzie ONDD i świadome podejmowanych przez niego decyzji, było więc bezpośrednio zaangażowane w środek polegający na wniesieniu kapitału do SA Ducroire przez ONDD. Władze belgijskie nie zakwestionowały możliwości przypisania państwu belgijskiemu środka polegającego na wniesieniu kapitału. |
| --- | --- |

(175)

Państwo belgijskie, reprezentowane w zarządzie ONDD i świadome podejmowanych przez niego decyzji, było więc bezpośrednio zaangażowane w środek polegający na wniesieniu kapitału do SA Ducroire przez ONDD. Władze belgijskie nie zakwestionowały możliwości przypisania państwu belgijskiemu środka polegającego na wniesieniu kapitału.

| (176) | Wniesienie kapitału do SA Ducroire przez ONDD, podmiot publiczny, którego działanie można przypisać państwu belgijskiemu, stanowi zatem zasób państwowy w rozumieniu art. 107 TFUE. |
| --- | --- |

(176)

Wniesienie kapitału do SA Ducroire przez ONDD, podmiot publiczny, którego działanie można przypisać państwu belgijskiemu, stanowi zatem zasób państwowy w rozumieniu art. 107 TFUE.

V.1.3.   Selektywność

| (177) | Wniesienie kapitału dokonane w 2004 r. jest selektywne, ponieważ przynosi korzyść bezpośrednio i wyłącznie spółce SA Ducroire. |
| --- | --- |

(177)

Wniesienie kapitału dokonane w 2004 r. jest selektywne, ponieważ przynosi korzyść bezpośrednio i wyłącznie spółce SA Ducroire.

V.1.4.   Zakłócenie konkurencji

| (178) | Ponieważ ONDD dokonało wniesienia przedmiotowego kapitału, nie oczekując wystarczającej rentowności, SA Ducroire odniosło korzyść w zakresie konkurencji w porównaniu z prywatnymi podmiotami działającymi w sektorze ubezpieczenia kredytów, których akcjonariusze spodziewają się zwrotu ze swoich inwestycji na poziomie zwrotu z inwestycji, jaki mogliby osiągnąć z porównywalnych inwestycji. |
| --- | --- |

(178)

Ponieważ ONDD dokonało wniesienia przedmiotowego kapitału, nie oczekując wystarczającej rentowności, SA Ducroire odniosło korzyść w zakresie konkurencji w porównaniu z prywatnymi podmiotami działającymi w sektorze ubezpieczenia kredytów, których akcjonariusze spodziewają się zwrotu ze swoich inwestycji na poziomie zwrotu z inwestycji, jaki mogliby osiągnąć z porównywalnych inwestycji.

| (179) | Przede wszystkim spółka SA Ducroire nie mogłaby pozyskać takiego kapitału z rynku, ponieważ rentowność inwestycji była niewystarczająca. Oznacza to, że bez kapitału wniesionego przez państwo za pośrednictwem ONDD spółka SA Ducroire nie mogłaby rozszerzyć swojej działalności na rynku w taki sposób, w jaki to uczyniła. |
| --- | --- |

(179)

Przede wszystkim spółka SA Ducroire nie mogłaby pozyskać takiego kapitału z rynku, ponieważ rentowność inwestycji była niewystarczająca. Oznacza to, że bez kapitału wniesionego przez państwo za pośrednictwem ONDD spółka SA Ducroire nie mogłaby rozszerzyć swojej działalności na rynku w taki sposób, w jaki to uczyniła.

| (180) | W tym zakresie pkt 3.2. komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych uściśla, że dostarczanie przez państwo dla niektórych przedsiębiorstw kapitału, który zawiera elementy pomocy państwa, zakłóca konkurencję, jeśli państwo nie zachowuje się jak prywatny inwestor działający w gospodarce rynkowej. |
| --- | --- |

(180)

W tym zakresie pkt 3.2. komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych uściśla, że dostarczanie przez państwo dla niektórych przedsiębiorstw kapitału, który zawiera elementy pomocy państwa, zakłóca konkurencję, jeśli państwo nie zachowuje się jak prywatny inwestor działający w gospodarce rynkowej.

| (181) | Zgodnie z orzecznictwem Trybunału poprawa sytuacji przedsiębiorstwa względem konkurentów na skutek pomocy państwa stanowi na ogół dowód na to, że doszło do zakłócenia konkurencji z innymi przedsiębiorstwami, które nie odniosły korzyści w formie podobnej pomocy (86). |
| --- | --- |

(181)

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału poprawa sytuacji przedsiębiorstwa względem konkurentów na skutek pomocy państwa stanowi na ogół dowód na to, że doszło do zakłócenia konkurencji z innymi przedsiębiorstwami, które nie odniosły korzyści w formie podobnej pomocy (86).

| (182) | Wsparcie ONDD przez państwo w formie wniesienia kapitału na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji. |
| --- | --- |

(182)

Wsparcie ONDD przez państwo w formie wniesienia kapitału na rzecz działalności w zakresie ryzyka zbywalnego zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji.

V.1.5.   Wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi

| (183) | SA Ducroire konkuruje z innymi przedsiębiorstwami w Unii Europejskiej na rynku ubezpieczenia kredytów. Podobnie było w przypadku ONDD w zakresie ryzyka zbywalnego przed przeniesieniem do SA Ducroire działalności ONDD w sektorze ubezpieczenia kredytów w zakresie ryzyka krótkoterminowego, w tym ryzyka zbywalnego. |
| --- | --- |

(183)

SA Ducroire konkuruje z innymi przedsiębiorstwami w Unii Europejskiej na rynku ubezpieczenia kredytów. Podobnie było w przypadku ONDD w zakresie ryzyka zbywalnego przed przeniesieniem do SA Ducroire działalności ONDD w sektorze ubezpieczenia kredytów w zakresie ryzyka krótkoterminowego, w tym ryzyka zbywalnego.

| (184) | Ponadto ONDD i SA Ducroire prowadzą działalność w innych państwach członkowskich, w szczególności dzięki nabyciu KUP, komercyjnej gałęzi czeskiej krajowej agencji ubezpieczeń kredytów eksportowych. |
| --- | --- |

(184)

Ponadto ONDD i SA Ducroire prowadzą działalność w innych państwach członkowskich, w szczególności dzięki nabyciu KUP, komercyjnej gałęzi czeskiej krajowej agencji ubezpieczeń kredytów eksportowych.

| (185) | Pkt 3.2. komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych stanowi, że w przypadku, gdy państwo udziela podmiotowi działającemu w sektorze ubezpieczenia kredytów eksportowych, w odniesieniu do ryzyka zbywalnego, gwarancji lub kapitału, nie postępując tak, jak inwestor prywatny w gospodarce rynkowej, wówczas taka gwarancja lub takie wniesienie kapitału stanowi pomoc, zakłócającą wymianę wewnątrzwspólnotową. |
| --- | --- |

(185)

Pkt 3.2. komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych stanowi, że w przypadku, gdy państwo udziela podmiotowi działającemu w sektorze ubezpieczenia kredytów eksportowych, w odniesieniu do ryzyka zbywalnego, gwarancji lub kapitału, nie postępując tak, jak inwestor prywatny w gospodarce rynkowej, wówczas taka gwarancja lub takie wniesienie kapitału stanowi pomoc, zakłócającą wymianę wewnątrzwspólnotową.

| (186) | Zgodnie ze stałym orzecznictwem wymiana handlowa między państwami członkowskimi jest zakłócona, gdy jedno lub kilka przedsiębiorstw beneficjentów pomocy prowadzi działalność w sektorze otwartym na konkurencję i stanowiącym przedmiot wymiany handlowej między państwami członkowskimi (87). |
| --- | --- |

(186)

Zgodnie ze stałym orzecznictwem wymiana handlowa między państwami członkowskimi jest zakłócona, gdy jedno lub kilka przedsiębiorstw beneficjentów pomocy prowadzi działalność w sektorze otwartym na konkurencję i stanowiącym przedmiot wymiany handlowej między państwami członkowskimi (87).

| (187) | Fakt, że na początku niniejszego postępowania konkurent z innego państwa członkowskiego niż Belgia wniósł skargę z powodu zakłócenia konkurencji, jaką była interwencja SA Ducroire w trzecim państwie członkowskim (Republika Czeska), tylko potwierdza, że SA Ducroire działa w sektorze, w którym zachodzi wymiana handlowa między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

(187)

Fakt, że na początku niniejszego postępowania konkurent z innego państwa członkowskiego niż Belgia wniósł skargę z powodu zakłócenia konkurencji, jaką była interwencja SA Ducroire w trzecim państwie członkowskim (Republika Czeska), tylko potwierdza, że SA Ducroire działa w sektorze, w którym zachodzi wymiana handlowa między państwami członkowskimi.

| (188) | Wymiana między państwami członkowskimi jest więc wystarczająco zakłócona przez środek 3. |
| --- | --- |

(188)

Wymiana między państwami członkowskimi jest więc wystarczająco zakłócona przez środek 3.

V.2.   BEZPRAWNOŚĆ EWENTUALNYCH POMOCY

| (189) | W świetle powyższego środek 3 stanowi pomoc. |
| --- | --- |

(189)

W świetle powyższego środek 3 stanowi pomoc.

| (190) | Komisja uważa, że pomoc ta jest nową pomocą, która nie została jej uprzednio zgłoszona, jest więc pomocą bezprawną. |
| --- | --- |

(190)

Komisja uważa, że pomoc ta jest nową pomocą, która nie została jej uprzednio zgłoszona, jest więc pomocą bezprawną.

| (191) | ONDD subskrybował przedmiotowy kapitał we wrześniu 2004 r., a do SA Ducroire przeniesiono działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym (w tym ryzyka zbywalne) w dniu 1 stycznia 2005 r. |
| --- | --- |

(191)

ONDD subskrybował przedmiotowy kapitał we wrześniu 2004 r., a do SA Ducroire przeniesiono działalność związaną z ryzykiem krótkoterminowym (w tym ryzyka zbywalne) w dniu 1 stycznia 2005 r.

| (192) | Przedmiotowy środek:






  — | został zatem wdrożony po dniu 17 września 1998 r., od kiedy to Belgia jest zobowiązana — ze względu na fakt, że przyjęła komunikat w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych — do nieprzyznawania nowej pomocy, |
| --- | --- | --- |

(192)

Przedmiotowy środek:

—

został zatem wdrożony po dniu 17 września 1998 r., od kiedy to Belgia jest zobowiązana — ze względu na fakt, że przyjęła komunikat w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych — do nieprzyznawania nowej pomocy,

| — | nie podlega przedawnieniu, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE, ponieważ został przyjęty mniej niż dziesięć lat wcześniej. |
| --- | --- |

—

nie podlega przedawnieniu, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE, ponieważ został przyjęty mniej niż dziesięć lat wcześniej.

| (193) | Przyznana przez ONDD dla SA Ducroire część kapitału w wysokości 36,6 mln EUR, która nie została uprzednio notyfikowana Komisji, stanowi zatem od początku nową bezprawną pomoc. |
| --- | --- |

(193)

Przyznana przez ONDD dla SA Ducroire część kapitału w wysokości 36,6 mln EUR, która nie została uprzednio notyfikowana Komisji, stanowi zatem od początku nową bezprawną pomoc.

V.3.   OCENA ZGODNOŚCI EWENTUALNYCH POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (194) | Komisja sprawdza zgodność środka 3 zgodnie z przepisami komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który miał zastosowanie w tamtym okresie. Nowy komunikat do państw członkowskich w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych (dalej „nowy komunikat w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych”), opublikowany dnia 19 grudnia 2012 r., ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2013. |
| --- | --- |

(194)

Komisja sprawdza zgodność środka 3 zgodnie z przepisami komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, który miał zastosowanie w tamtym okresie. Nowy komunikat do państw członkowskich w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych (dalej „nowy komunikat w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych”), opublikowany dnia 19 grudnia 2012 r., ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2013.

| (195) | Zasadniczo, zgodnie z pkt 3.2 i 4.1 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, odstępstwa przewidziane w przepisach Traktatu dotyczących pomocy państwa nie mają zastosowania do pomocy przyznanej na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego. Pomoc taka zakłóca z pewnością konkurencję między ubezpieczycielami, ale przede wszystkim powoduje powstanie „różnic w pokryciu ubezpieczeniowym dostępnym dla ryzyka rynkowego w różnych państwach członkowskich, zakłócając tym samym konkurencję pomiędzy firmami w państwach członkowskich i powodując drugorzędne skutki dla handlu wewnątrz Wspólnoty niezależnie od tego, czy w grę wchodzi eksport wspólnotowy czy poza granice Wspólnoty. Warunki przewidywane w art. 92 Traktatu nie stosują się do dopłat do ubezpieczenia ryzyka rynkowego. Zniekształcające efekty takich dopłat we Wspólnocie przeważają nad jakimkolwiek ewentualnym interesem kraju lub Wspólnoty we wspieraniu eksportu” (88). Innymi słowy pomoc taka nie podlega żadnemu z wyłączeń, o których mowa w art. 107 ust. 3 TFUE, w szczególności wyłączeniu określonemu w art. 107 ust. 3 lit. c), ponieważ powoduje ona zbyt znaczne zakłócenie konkurencji na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

(195)

Zasadniczo, zgodnie z pkt 3.2 i 4.1 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, odstępstwa przewidziane w przepisach Traktatu dotyczących pomocy państwa nie mają zastosowania do pomocy przyznanej na działalność w zakresie ubezpieczenia ryzyka zbywalnego. Pomoc taka zakłóca z pewnością konkurencję między ubezpieczycielami, ale przede wszystkim powoduje powstanie „różnic w pokryciu ubezpieczeniowym dostępnym dla ryzyka rynkowego w różnych państwach członkowskich, zakłócając tym samym konkurencję pomiędzy firmami w państwach członkowskich i powodując drugorzędne skutki dla handlu wewnątrz Wspólnoty niezależnie od tego, czy w grę wchodzi eksport wspólnotowy czy poza granice Wspólnoty. Warunki przewidywane w art. 92 Traktatu nie stosują się do dopłat do ubezpieczenia ryzyka rynkowego. Zniekształcające efekty takich dopłat we Wspólnocie przeważają nad jakimkolwiek ewentualnym interesem kraju lub Wspólnoty we wspieraniu eksportu” (88). Innymi słowy pomoc taka nie podlega żadnemu z wyłączeń, o których mowa w art. 107 ust. 3 TFUE, w szczególności wyłączeniu określonemu w art. 107 ust. 3 lit. c), ponieważ powoduje ona zbyt znaczne zakłócenie konkurencji na rynku wewnętrznym.

| (196) | Ponadto przedmiotowa pomoc nie spełnia warunków któregokolwiek z możliwych wyłączeń określonych w art. 107 ust. 3 TFUE. W szczególności, jak wskazano w decyzji o wszczęciu postępowania, przedmiotowa pomoc nie może stanowić pomocy na ratowanie lub restrukturyzację w myśl wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (89), w szczególności z poniższych powodów:






  1) | władze belgijskie nie udowodniły, że SA Ducroire kwalifikowała się do takiej pomocy, w szczególności, że była zagrożonym przedsiębiorstwem w rozumieniu wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Należy również zauważyć, że zgodnie z pkt. 12 ww. wytycznych nowoutworzone przedsiębiorstwo nie kwalifikuje się do pomocy państwa na ratowanie lub restrukturyzację; |
| --- | --- | --- |

(196)

Ponadto przedmiotowa pomoc nie spełnia warunków któregokolwiek z możliwych wyłączeń określonych w art. 107 ust. 3 TFUE. W szczególności, jak wskazano w decyzji o wszczęciu postępowania, przedmiotowa pomoc nie może stanowić pomocy na ratowanie lub restrukturyzację w myśl wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (89), w szczególności z poniższych powodów:

1)

władze belgijskie nie udowodniły, że SA Ducroire kwalifikowała się do takiej pomocy, w szczególności, że była zagrożonym przedsiębiorstwem w rozumieniu wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Należy również zauważyć, że zgodnie z pkt. 12 ww. wytycznych nowoutworzone przedsiębiorstwo nie kwalifikuje się do pomocy państwa na ratowanie lub restrukturyzację;

| 2) | pomoc nie była ograniczona do niezbędnego minimum. W szczególności kwota wniesionego kapitału do SA Ducroire była wystarczająco wysoka, by umożliwić przedsiębiorstwu nabycie innych jednostek. Biznesplan przedstawiony w 2004 r. w formie not wewnętrznych nie przewidywał wkładu własnego beneficjenta; |
| --- | --- |

2)

pomoc nie była ograniczona do niezbędnego minimum. W szczególności kwota wniesionego kapitału do SA Ducroire była wystarczająco wysoka, by umożliwić przedsiębiorstwu nabycie innych jednostek. Biznesplan przedstawiony w 2004 r. w formie not wewnętrznych nie przewidywał wkładu własnego beneficjenta;

| 3) | biznesplan dla SA Ducroire nie przewidywał środków ograniczających zakłócenie konkurencji. |
| --- | --- |

3)

biznesplan dla SA Ducroire nie przewidywał środków ograniczających zakłócenie konkurencji.

| (197) | Charakter przepisów nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych nie wpływa na zmianę oceny środka przez Komisję. |
| --- | --- |

(197)

Charakter przepisów nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych nie wpływa na zmianę oceny środka przez Komisję.

| (198) | W związku z tym przedmiotowy środek nie może być uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

(198)

W związku z tym przedmiotowy środek nie może być uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE.

V.4.   OBOWIĄZEK WPROWADZENIA I UTRZYMANIA OSOBNEGO ZARZĄDZANIA I KSIĘGOWOŚCI

| (199) | W myśl pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, w przypadku, gdy działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego korzysta ze wsparcia przez państwo, to w celu zapewnienia, że kapitał przeznaczony na działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego nie przynosi korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i nie zakłóca w ten sposób konkurencji, towarzystwo ubezpieczeniowe musi prowadzić co najmniej osobne zarządzanie i osobną księgowość dla ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i niezbywalnego. |
| --- | --- |

(199)

W myśl pkt 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, w przypadku, gdy działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego korzysta ze wsparcia przez państwo, to w celu zapewnienia, że kapitał przeznaczony na działalność w zakresie ryzyka niezbywalnego nie przynosi korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i nie zakłóca w ten sposób konkurencji, towarzystwo ubezpieczeniowe musi prowadzić co najmniej osobne zarządzanie i osobną księgowość dla ubezpieczenia ryzyka zbywalnego i niezbywalnego.

| (200) | Zdaniem władz belgijskich działalność krótkoterminowa jest prowadzona od dnia 1 stycznia 2005 r. w ramach SA Ducroire w związku z przeniesieniem działalności istniejącej wraz z istniejącym kapitałem (bez wpłaty kapitału dodatkowego). Dodatkowo Belgia uważa, że kapitał był wniesiony na warunkach akceptowalnych dla prywatnego inwestora. Ponieważ zdaniem władz belgijskich SA Ducroire nie korzysta ze wsparcia państwa — nawet na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym, jaką prowadzi — nie jest konieczne wprowadzanie osobnych księgowości. |
| --- | --- |

(200)

Zdaniem władz belgijskich działalność krótkoterminowa jest prowadzona od dnia 1 stycznia 2005 r. w ramach SA Ducroire w związku z przeniesieniem działalności istniejącej wraz z istniejącym kapitałem (bez wpłaty kapitału dodatkowego). Dodatkowo Belgia uważa, że kapitał był wniesiony na warunkach akceptowalnych dla prywatnego inwestora. Ponieważ zdaniem władz belgijskich SA Ducroire nie korzysta ze wsparcia państwa — nawet na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym, jaką prowadzi — nie jest konieczne wprowadzanie osobnych księgowości.

| (201) | W części V.1.1.2 zostało stwierdzone, że kapitał wniesiony do przeniesionej działalności wynosił [45–75] mln EUR, i że istniał zatem kapitał dodatkowy w wysokości [75–100] mln EUR, w tym [35–65] mln EUR, które przynosiło de facto korzyść działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Z tego powodu kwota [35–65] mln EUR została wykluczona z zakwalifikowania jako pomoc. Argument władz belgijskich, zgodnie z którym działalność związana z ryzykiem niezbywalnym nie korzysta ze wsparcia państwowego, musi więc zostać odrzucony, ponieważ wykazane zostało, że istnieje dodatkowy kapitał, z którego korzysta część działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Ponadto prognozy finansowe z 2004 r. dotyczące całości działalności SA Ducroire przewidywały spodziewaną rentowność niższą niż ówczesna stopa wolna od ryzyka (90). Spodziewana rentowność była więc niewystarczająca, aby spełnić wymagania inwestora prywatnego działającego w gospodarce rynkowej. Można więc podsumować, że działalność związana z ryzykiem niezbywalnym w dalszym ciągu korzystała ze wsparcia państwowego. |
| --- | --- |

(201)

W części V.1.1.2 zostało stwierdzone, że kapitał wniesiony do przeniesionej działalności wynosił [45–75] mln EUR, i że istniał zatem kapitał dodatkowy w wysokości [75–100] mln EUR, w tym [35–65] mln EUR, które przynosiło de facto korzyść działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Z tego powodu kwota [35–65] mln EUR została wykluczona z zakwalifikowania jako pomoc. Argument władz belgijskich, zgodnie z którym działalność związana z ryzykiem niezbywalnym nie korzysta ze wsparcia państwowego, musi więc zostać odrzucony, ponieważ wykazane zostało, że istnieje dodatkowy kapitał, z którego korzysta część działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Ponadto prognozy finansowe z 2004 r. dotyczące całości działalności SA Ducroire przewidywały spodziewaną rentowność niższą niż ówczesna stopa wolna od ryzyka (90). Spodziewana rentowność była więc niewystarczająca, aby spełnić wymagania inwestora prywatnego działającego w gospodarce rynkowej. Można więc podsumować, że działalność związana z ryzykiem niezbywalnym w dalszym ciągu korzystała ze wsparcia państwowego.

| (202) | Ponieważ działalność związana z ryzykiem niezbywalnym korzystała i korzysta ze wsparcia państwowego, SA Ducroire powinna była od momentu utworzenia dostosować się do wymogów pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów i ustanowić osobne zarządzanie i osobną księgowość pozwalające odróżnić działalność związaną z ubezpieczeniem ryzyka zbywalnego i niezbywalnego i utrzymywać ten podział dopóki prowadzi działalność związaną z ryzykiem zbywalnym. Przepisy nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych utrzymują ten obowiązek (zob. pkt 15 nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych). |
| --- | --- |

(202)

Ponieważ działalność związana z ryzykiem niezbywalnym korzystała i korzysta ze wsparcia państwowego, SA Ducroire powinna była od momentu utworzenia dostosować się do wymogów pkt. 4.3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów i ustanowić osobne zarządzanie i osobną księgowość pozwalające odróżnić działalność związaną z ubezpieczeniem ryzyka zbywalnego i niezbywalnego i utrzymywać ten podział dopóki prowadzi działalność związaną z ryzykiem zbywalnym. Przepisy nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych utrzymują ten obowiązek (zob. pkt 15 nowego komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych).

| (203) | Zatem SA Ducroire podlegała i nadal podlega temu obowiązkowi. Konieczne jest więc niezwłoczne wprowadzenie osobnego zarządzania i osobnej księgowości dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym. W przeciwnym razie wsparcie w wysokości [35–65] mln EUR przyznane na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym będzie podlegało kwalifikacji jako pomoc. Wniosek przedstawiony w niniejszej decyzji, że kwota [35–65] mln EUR przynosi korzyść działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, jest oparty na pewnych założeniach częściowo możliwych do zweryfikowania w kontekście retrospektywnego odtworzenia osobnych rachunków (nie istnieje bowiem formalne wyodrębnienie księgowości w ramach SA Ducroire). Komisja nie zaakceptuje więcej takiej retrospektywnej rekonstrukcji, jeśli będzie musiała w przyszłości ponownie analizować wykorzystanie kapitału SA Ducroire. Celem obowiązku utrzymania osobnego zarządzania i osobnej księgowości jest bowiem to, by nie była konieczna taka retrospektywna analiza, opierająca się nieuchronnie na pewnych założeniach częściowo niemożliwych do zweryfikowania. |
| --- | --- |

(203)

Zatem SA Ducroire podlegała i nadal podlega temu obowiązkowi. Konieczne jest więc niezwłoczne wprowadzenie osobnego zarządzania i osobnej księgowości dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym. W przeciwnym razie wsparcie w wysokości [35–65] mln EUR przyznane na działalność związaną z ryzykiem niezbywalnym będzie podlegało kwalifikacji jako pomoc. Wniosek przedstawiony w niniejszej decyzji, że kwota [35–65] mln EUR przynosi korzyść działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, jest oparty na pewnych założeniach częściowo możliwych do zweryfikowania w kontekście retrospektywnego odtworzenia osobnych rachunków (nie istnieje bowiem formalne wyodrębnienie księgowości w ramach SA Ducroire). Komisja nie zaakceptuje więcej takiej retrospektywnej rekonstrukcji, jeśli będzie musiała w przyszłości ponownie analizować wykorzystanie kapitału SA Ducroire. Celem obowiązku utrzymania osobnego zarządzania i osobnej księgowości jest bowiem to, by nie była konieczna taka retrospektywna analiza, opierająca się nieuchronnie na pewnych założeniach częściowo niemożliwych do zweryfikowania.

| (204) | Niniejsza decyzja, a w szczególności wyliczenie kwoty 36,6 mln EUR opiera się na księgowości (bilans oraz rachunek zysków i strat) osobnej dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r. przedstawionej przez władze belgijskie w maju 2012 r. Nie byłoby więc akceptowalne, by wprowadzenie osobnego zarządzania i osobnej księgowości oparło się na innych założeniach i metodach niż te, które już zostały wykorzystane do ustalenia kwot w ramach niniejszego postępowania. W szczególności nie byłoby akceptowalne przypisywanie do działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym mniejszej kwoty kapitału — a więc większej kwoty kapitału dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym — niż kwota wskazana w osobnym bilansie na dzień 31 grudnia 2011 r. przedstawionym przez władze belgijskie w maju 2012 r. |
| --- | --- |

(204)

Niniejsza decyzja, a w szczególności wyliczenie kwoty 36,6 mln EUR opiera się na księgowości (bilans oraz rachunek zysków i strat) osobnej dla ryzyka zbywalnego i niezbywalnego na dzień 31 grudnia 2011 r. przedstawionej przez władze belgijskie w maju 2012 r. Nie byłoby więc akceptowalne, by wprowadzenie osobnego zarządzania i osobnej księgowości oparło się na innych założeniach i metodach niż te, które już zostały wykorzystane do ustalenia kwot w ramach niniejszego postępowania. W szczególności nie byłoby akceptowalne przypisywanie do działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym mniejszej kwoty kapitału — a więc większej kwoty kapitału dla działalności związanej z ryzykiem zbywalnym — niż kwota wskazana w osobnym bilansie na dzień 31 grudnia 2011 r. przedstawionym przez władze belgijskie w maju 2012 r.

| (205) | Dodatkowo Komisja podkreśla, że brak oddzielnych księgowości od momentu utworzenia SA Ducroire znacznie skomplikował analizę środka 3 i zmusił Komisję do przeprowadzenia swojej własnej analizy na podstawie pewnych założeń. Ponieważ SA Ducroire miała obowiązek prowadzenia osobnej księgowości, spółka nie może zarzucać Komisji, że ta przyjęła pewne założenia lub opracowała złożone podejście w ramach swojej analizy. Bez takiego złożonego podejścia Komisja mogła po prostu uznać całą kwotę [75–100] mln EUR za stanowiącą korzyść w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(205)

Dodatkowo Komisja podkreśla, że brak oddzielnych księgowości od momentu utworzenia SA Ducroire znacznie skomplikował analizę środka 3 i zmusił Komisję do przeprowadzenia swojej własnej analizy na podstawie pewnych założeń. Ponieważ SA Ducroire miała obowiązek prowadzenia osobnej księgowości, spółka nie może zarzucać Komisji, że ta przyjęła pewne założenia lub opracowała złożone podejście w ramach swojej analizy. Bez takiego złożonego podejścia Komisja mogła po prostu uznać całą kwotę [75–100] mln EUR za stanowiącą korzyść w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

V.5.   OBOWIĄZEK ZWROTU POMOCY W TAKI SPOSÓB, BY NIE POCHODZIŁ ON Z DZIAŁALNOŚCI ZWIĄZANEJ Z RYZYKIEM NIEZBYWALNYM

| (206) | W niniejszej decyzji Komisja wykluczyła z kwalifikacji jako pomocy część kapitału, która przynosiła de facto korzyści działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, choć ta część kapitału stanowiła wsparcie, które nie spełniało wymogów kryterium prywatnego inwestora. Kwota pomocy niezgodnej nie obejmuje więc wsparcia dla działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Zatem zgodnie z rozumowaniem przeprowadzonym w niniejszej decyzji zwrot pomocy niezgodnej jest ściśle finansowany z działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i powiązanego z nią kapitału, co jest jedynym sposobem pozwalającym przywrócić równowagę konkurencyjną na rynkach ryzyk zbywalnych, jaka istniała przed przyznaniem niezgodnej pomocy. Jak wskazano poprzednio, zwrot pomocy musi być dokonany w oparciu o odrębne księgowości w sposób spójny z komentarzami władz belgijskich przedstawionymi w maju 2012 r. |
| --- | --- |

(206)

W niniejszej decyzji Komisja wykluczyła z kwalifikacji jako pomocy część kapitału, która przynosiła de facto korzyści działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym, choć ta część kapitału stanowiła wsparcie, które nie spełniało wymogów kryterium prywatnego inwestora. Kwota pomocy niezgodnej nie obejmuje więc wsparcia dla działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym. Zatem zgodnie z rozumowaniem przeprowadzonym w niniejszej decyzji zwrot pomocy niezgodnej jest ściśle finansowany z działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i powiązanego z nią kapitału, co jest jedynym sposobem pozwalającym przywrócić równowagę konkurencyjną na rynkach ryzyk zbywalnych, jaka istniała przed przyznaniem niezgodnej pomocy. Jak wskazano poprzednio, zwrot pomocy musi być dokonany w oparciu o odrębne księgowości w sposób spójny z komentarzami władz belgijskich przedstawionymi w maju 2012 r.

VI.   WNIOSEK

| (207) | Komisja stwierdza, że spośród trzech środków, których dotyczyło formalne postępowanie wyjaśniające, środek 1 i 2 (gwarancja państwa i ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności związanej z ryzykiem zbywalnym w ramach ONDD) nie stanowią pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Natomiast po przeprowadzeniu analizy środka 3 stwierdza się istnienie pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE w wysokości 36,6 mln EUR. Ponieważ ONDD (w imieniu państwa belgijskiego) wdrożyło środek 3 niezgodnie z prawem, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE oraz ponieważ pomoc ta jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, konieczne jest jej odzyskanie. Środki na zwrot tej pomocy muszą pochodzić z działalności SA Ducroire związanej z ryzykiem zbywalnym, |
| --- | --- |

(207)

Komisja stwierdza, że spośród trzech środków, których dotyczyło formalne postępowanie wyjaśniające, środek 1 i 2 (gwarancja państwa i ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności związanej z ryzykiem zbywalnym w ramach ONDD) nie stanowią pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Natomiast po przeprowadzeniu analizy środka 3 stwierdza się istnienie pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE w wysokości 36,6 mln EUR. Ponieważ ONDD (w imieniu państwa belgijskiego) wdrożyło środek 3 niezgodnie z prawem, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE oraz ponieważ pomoc ta jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, konieczne jest jej odzyskanie. Środki na zwrot tej pomocy muszą pochodzić z działalności SA Ducroire związanej z ryzykiem zbywalnym,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Ponieważ gwarancja udzielona ONDD przez Belgię nie przyniosła korzyści działalności ONDD związanej z ryzykiem zbywalnym, nie stanowi pomocy państwa.

Artykuł 2

Ewentualne wewnętrzne przesunięcia środków na rzecz działalności związanej z ryzykiem zbywalnym w ramach ONDD, których istnienie nie zostało udowodnione, nie stanowią pomocy państwa.

Artykuł 3

Wniesienie kapitału początkowego przez ONDD na rzecz SA Ducroire w wysokości 113,4 mln EUR nie stanowi pomocy państwa.

Artykuł 4

Wniesienie kapitału początkowego przez ONDD na rzecz SA Ducroire w wysokości 36,6 mln EUR, dokonane w dniu 23 września 2004 r. z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, stanowi pomoc państwa bezprawną i niezgodną z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu Traktatu.

Artykuł 5

1.   Belgia za pośrednictwem ONDD jest zobowiązana do odzyskania od SA Ducroire pomocy, o której mowa w art. 4. Belgia jest zobowiązana do przedstawienia szczegółowych danych — w tym zaświadczenia wydanego przez niezależną spółkę biegłych rewidentów — w celu wykazania, że zwrot środków został sfinansowany wyłącznie z działalności związanej z ryzykiem zbywalnym SA Ducroire.

2.   Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji SA Ducroire (tj. od dnia 1 stycznia 2005 r.), do dnia jej faktycznego odzyskania.

3.   Odsetki nalicza się według metody składanej zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia (WE) nr 794/2004 (91).

4.   Odzyskanie pomocy odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.

Artykuł 6

Należy niezwłocznie wprowadzić osobne zarządzanie i osobną księgowość dla działalności związanej z ryzykiem niezbywalnym i działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i utrzymać taki podział tak długo, jak działalność związana z ryzykiem niezbywalnym będzie wspierana ze środków państwowych. Przy rozdzielaniu księgowości należy uwzględnić dane finansowe dostarczone przez władze belgijskie w maju 2012 r. W szczególności podział kapitału przedstawiony w tych danych musi być wykonany w ten sam sposób, jak w maju 2012 r.

Artykuł 7

1.   W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Belgia przekazuje Komisji następujące informacje:

| a) | łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjenta SA Ducroire; |
| --- | --- |

a)

łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjenta SA Ducroire;

| b) | szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji; |
| --- | --- |

b)

szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;

| c) | dokumenty potwierdzające, że przedsiębiorstwu SA Ducroire nakazano zwrot pomocy. |
| --- | --- |

c)

dokumenty potwierdzające, że przedsiębiorstwu SA Ducroire nakazano zwrot pomocy.

2.   Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 4, Belgia na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Belgia bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Belgia dostarcza również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od SA Ducroire.

Artykuł 8

Belgia zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.

Artykuł 9

Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Belgii.

Sporządzono w Brukseli dnia 20 marca 2013 r.

W imieniu Komisji

Joaquín ALMUNIA

Wiceprzewodniczący

---

(1)  Z dniem 1 grudnia 2009 r. art. 87 i 88 traktatu WE stały się odpowiednio art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”). W obu tekstach przepisy są zasadniczo identyczne. Dla celów niniejszej decyzji odwołanie do art. 107 i 108 TFUE należy traktować, w odpowiednim przypadku, jako odwołanie odpowiednio do art. 87 i 88 traktatu WE. Na mocy TFUE wprowadzone zostały również pewne zmiany terminologiczne, takie jak zastąpienie określenia „Wspólnota” przez „Unia”, „wspólny rynek” przez „rynek wewnętrzny” i „Sąd pierwszej instancji” przez „Sąd”. W niniejszej decyzji stosowana jest terminologia wprowadzona przez TFUE.

1

(2)  Dz.U. C 163 z 1.6.2011, s. 1.

2

(3)  Informacja poufna.

3

(4)  Dz.U. C 163 z 1.6.2011, s. 1.

4

(5)  Dz.U. C 281 z 17.9.1997, s. 4. Od dnia 1 stycznia 2013 r. Komisja stosuje nowy komunikat do państw członkowskich w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych opublikowany dnia 19 grudnia 2012 r. (Dz.U. C 392 z 19.12.2012, s. 1).

5

(6)  Niezależnie od tego, czy są to dłużnicy publiczni czy niepubliczni.

6

(7)  Zob. pkt 2.5 komunikatu w sprawie ubezpieczeń kredytów eksportowych.

7

(8)  Zob. s. 60 i 69 załącznika 8 do „Uwag Belgii dotyczących decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawionych przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.

8

(9)  Zob. rozdz. 4.1.2.2.1 decyzji o wszczęciu postępowania.

9

(10)  Ten wyłączony kapitał, powiązany z ryzykiem niezbywalnym, obejmuje kapitał SA Ducroire, który w momencie przeniesienia działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka krótkoterminowego do SA Ducroire, przynosił korzyści działalności w zakresie ubezpieczenia ryzyka związanego z dłużnikami mającymi siedzibę w Rumunii i Bułgarii, ponieważ w tamtym okresie ryzyko to było niezbywalne ze względu na fakt, że państwa te przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r., tj. już po przeniesieniu działalności do SA Ducroire.

10

(11)  Zob. decyzja Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie N 531/2005 „Środki związane z utworzeniem i działaniem Banque Postale”, motyw 54 (Dz.U. C 21 z 28.1.2006, s. 2) dostępna na stronie internetowej: http://ec.europa.eu/eu_law/state_aids/comp-2005/n531-05.pdf.

11

(12)  Zdaniem władz belgijskich ONDD pokrywał ryzyko związane z dłużnikami ze Strefy 1 do 1993 r. ([...] zob. przypis na s. 24), a od tamtego czasu już nie oferuje tego zabezpieczenia. Również przed 1993 r. ONDD nigdy nie miał znaczącego portfela ryzyka zbywalnego.

12

(13)  Zob. przykład podany na s. 13–14 „Uwag Belgii dotyczących decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawionych przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.

13

(14)  Belgijska komisja bankowa, finansów i ubezpieczeń (Commission bancaire, financière et des assurances, CBFA) powstała z połączenia urzędu nadzoru ubezpieczeń (Office de contrôle des assurances, OCA) z komisją bankową i finansową (Commission bancaire et financière, CBF) w dniu 1 stycznia 2004 r.

14

(15)  Wyjaśnienie Komisji: władze belgijskie odnoszą się do zasady de minimis. Art. 108 ust. 3 TFUE ustanawia obowiązek państw informowania Komisji o przyznawanych pomocach w celu ustalenia ich zgodności z rynkiem wewnętrznym zgodnie z kryteriami określonymi w art. 107 ust. 1 TFUE. Zasada de minimis mówi, że z obowiązku tego zwolnione są pomoce przyznawane przez trzy kolejne lata, nieprzekraczające określonego pułapu. W momencie wdrożenia środka 1 i środka 2 obowiązywał pułap 100 tys. EUR określony w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz.U. L 10 z 13.1.2001, s. 30).

15

de minimis

de minimis

de minimis

(16)  Zob. przypis 14.

16

(17)  Zob. s. 7 dokumentu „Odpowiedź Belgii na pismo Komisji Europejskiej z dnia 7 grudnia 2007 r. przedłożona przez władze belgijskie dnia 12 lutego 2008 r.” (Władze belgijskie odwołują się do s. 14 swojego pisma z dnia 1 czerwca 2011 r.)

17

(18)  Zob. „Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawione przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r., s. 22–24.

18

(19)  Szczegółowe zestawienie przeniesionych pozycji zostało przedstawione przez władze belgijskie w dniu 14 lutego 2007 r. na s. 3 pisma władz belgijskich przesłanego w odpowiedzi na pismo Komisji z dnia 17 stycznia 2007 r. w sprawie CP 8/2007 (SA.22302) i jest powtórzone w pkt 70 decyzji o wszczęciu postępowania.

19

(20)  Dz.U. L 77 z 20.3.2002, s. 17.

20

(21)  Zob. „Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” złożona przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r., s. 9–11 (szczegółowe obliczenia przedstawiono dnia 14 listopada 2011 r.).

21

(22)  M.B., 4 października 1939 r.

22

(23)  Dotyczący działalności ONDD prowadzonej na własny rachunek z gwarancją państwa.

23

(24)  Zob. „Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” złożona przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r., s. 16.

24

(25)  Zob. załącznik B14 do „Odpowiedzi na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” złożonej przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r.

25

(26)  Zob. dokument przedłożony przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.„Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” s. 10: „Zgodnie z kategoriami stosowanymi przez ONDD, [...]”.

26

(27)  Zob. załącznik 8 (s. 70) i załącznik 13 do „Uwag Belgii dotyczących decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawionych przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.

27

(28)  Zob. s. 28 strategicznej noty z dnia 28 września 2004 r. zatytułowanej: „Strategiczne wytyczne dla ONDD i jej SA” przedstawionej zarządowi ONDD i znajdującej się w załączniku 10 do „Uwag Belgii dotyczących decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawionych przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.

28

(29)  Dz.U. L 335 z 17.12.2009, s. 1. Dyrektywa Wypłacalność II weszła w życie w dniu 6 stycznia 2010 r.

29

(30)  Wypłacalność II stanowi reformę przepisów europejskich dotyczących sektora ubezpieczeń. Ustanowione w duchu regulacji bazylejskich II przepisy te mają na celu lepsze dostosowanie kapitału własnego towarzystw ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych do ryzyk, na jakie podmioty te są narażone w swojej działalności. Po dyrektywie Wypłacalność I, która przewidywała margines wypłacalności ustalany w zależności od wielkości procentowej składek i szkód, przepisy dotyczące sektora ubezpieczeń stają się bardziej złożone i uwzględniają ryzyko, bądź przez zastosowanie standardowego wzoru, bądź przez uwzględnienie wewnętrznego modelu. Podejście z zastosowaniem standardowego wzoru jest obecnie w fazie definiowania ustalania parametrów poprzez Quantitative Impact Studies (dalej „QIS”). Dzięki konsultacjom Komitet Europejskich Organów Nadzoru ds. Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych („the Committee of European Insurance and Occupational Pensions Supervisors” lub „CEIOPS”) może przetestować planowane wzory i parametry. Towarzystwa, które chcą wybrać model wewnętrzny, muszą uzyskać zgodę organu kontrolnego zanim ustalą faktyczny kapitałowy wymóg wypłacalności („Solvency Capital Requirement” lub „SCR”) na podstawie wewnętrznego modelu.

30

(31)  Zob. „Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” przedstawiona przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r., s. 22.

31

(32)  Zob. „Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” złożona przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r., s. 32.

32

(33)  W nawiasie: roczna stopa wzrostu działalności spodziewana w przedmiotowym scenariuszu

33

(34)  Zapotrzebowanie na kapitał na ryzyko zbywalne i niezbywalne nie sumuje się i nie daje kwoty łącznej, ponieważ istnieje minimalny bezwzględny próg 3 mln EUR dla lat 2004–2006 i 3,2 mln EUR dla lat 2007–2009.

34

(35)  Zob. dokumenty przedstawione przez władze belgijskie w dniu 14 listopada 2011 r. (plik Excel, s. „Kapitał”). Wynika stąd, że metodę QIS 2005 plus modelowanie wewnętrzne zastosowano wyłącznie w celu oszacowania kapitału przeznaczonego na ryzyko zbywalne i niezbywalne w 2005 r. Dla lat późniejszych po 2005 r. kapitał oszacowano w [...]. Należy zauważyć, że [...], co jest powodem, dla którego wyniki są identyczne w przypadku scenariusza 1A i 1B dla 2005 r. Władze belgijskie uwzględniały kapitał niewpłacony w wysokości 50 mln EUR dopiero począwszy od 2009 r. Są to dane, które posłużyły do obliczenia „return on equity” w następnym rozdziale.

35

(36)  Komisja stwierdziła błędy obliczeniowe w prognozach finansowych. W szczególności suma wyników z działalności ubezpieczeniowej dla poszczególnych zakresów różni się od łącznej kwoty wyniku z działalności ubezpieczeniowej dla SA Ducroire. Błędy sumowania pojawiły się w obliczeniach wyniku z działalności ubezpieczeniowej łącznie dla SA Ducroire. Różnice te nie mają jednak wpływu rzeczowego na oszacowanie ROE.

36

(37)  Zob. „Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawione przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r., załącznik 10.

37

(38)  Zob. „Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.” przedstawiona przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r., s. 33.

38

(39)  Belgia dokonała następujących wyliczeń dla ryzyka zbywalnego: 8 mln EUR + [(100 mln EUR — 82 mln EUR) × (8 mln EUR/82 mln EUR)]. Podobnych obliczeń dokonano w przypadku ryzyka niezbywalnego.

39

(40)  Zob. uwagi władz belgijskich z dnia 14 listopada 2011 r. (pliki Excel „201105 P&L et Bilan Business Plan Scenario 1B”, s. P&L_cessibles et PL_non_cessibles).

40

(41)  Wynika stąd, że metoda QIS 2005 plus modelowanie wewnętrzne była zastosowana wyłącznie w celu ustalenia wysokości kapitału na ryzyka zbywalne i niezbywalne w 2005 r. Kapitał na 2006 r. i 2007 r. został oszacowany na podstawie kapitału z 2005 r. plus łączne prognozowane zyski za dany okres.

41

(42)  Zob. dokument przedstawiony przez władze belgijskie w dniu 5 grudnia 2011 r.„Odpowiedź na pytania Komisji Europejskiej z dnia 28 lipca 2011 r.”, s. 38 i 39.

42

(43)  Zob. „Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawione przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r., s. 38.

43

(44)  Model wyceny aktywów kapitałowych (CAPM).

44

(45)  Uwzględniono tylko podmioty, dla których szacuje się, że większość działalności jest związana z ryzykiem zbywalnym (tj. powyżej 50 % składek lub całkowitej ekspozycji w zależności od dostępności informacji).

45

(46)  Skorygowany po uwzględnieniu rezerw na wyrównanie.

46

(47)  Na podstawie przekazanych informacji geograficznych, np. ekspozycje, składki (różny w poszczególnych przedsiębiorstwach).

47

(48)  Międzynarodowe zrzeszenia ubezpieczycieli kredytów.

48

(49)  Składki netto.

49

(50)  Średnia nieważona.

50

(51)  W 2004 r. lub niedługo potem.

51

(52)  Zob. przypis 21.

52

(53)  Zob. „Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.” przedstawione przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r., s. 13–14.

53

(54)  W myśl art. 2 ust. 2 lit. d) dyrektywy Rady 73/239/EWG (wówczas obowiązującej) ONDD nie mogło uzyskać zezwolenia OCA, ponieważ jego operacje były objęte gwarancją państwa belgijskiego. Od momentu rozpoczęcia działalności nieobjętej gwarancją państwa belgijskiego, wydzielonej jako konto zwane „komercyjnym”, ONDD nie mogło już korzystać ze zwolnienia określonego w art. 2 ust. 2 lit. d) i musiało uzyskać zezwolenie od OCA.

54

(55)  Zob. s. 15 dokumentu przedłożonego przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.

55

(56)  Zob. decyzja Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie N 531/2005 „Środki na utworzenie i działalność Banque Postale”, Dz.U. C 21/2006 z 28.1.2006, s. 2, dostępna na stronie: http://ec.europa.eu/eu_law/state_aids/comp-2005/n531-05.pdf.

56

(57)  Zob. przypis nr 29.

57

(58)  Zob. przypis nr 10.

58

(59)  Zob. załącznik 4 do uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r.

59

(60)  Zob. s. 62 i 70 wspomnianej noty (przedstawionej w załączniku 8 do uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r.).

60

(61)  W sprawozdaniu Wypłacalność 2 QIS 5 sporządzonym przez CBFA (w marcu 2011 r.) wskazano na s. 17, że bardzo niewiele podmiotów było w stanie podać informacje na temat wykorzystania i charakterystyki wewnętrznych modeli, ponieważ modele te są nadal w fazie opracowywania. CBFA zdecydowała ponadto, że na tym etapie nie będzie wyciągała jakichkolwiek wniosków. Tego typu twierdzenia sugerują, że w chwili obecnej nawet prywatne towarzystwa ubezpieczeniowe mają nadal problemy z opracowaniem wewnętrznych modeli do obliczenia kapitału niezbędnego na pokrycie określonych ryzyk.

61

(62)  Zob. s. 11 i 13–16 załącznika 4 do uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r.

62

(63)  Obliczony zgodnie z metodą zastosowaną w 2004 r. na podstawie zobowiązań netto prognozowanych na koniec 2004 r. Dane zastosowane do obliczeń znajdują się na s. 16 załącznika 13 do uwag władz belgijskich z dnia 1 czerwca 2011 r.

63

(64)  Jak wyjaśniono w motywie 140, alternatywne podejście mogłoby polegać na wykluczeniu całej kwoty [45–75] mln EUR. Niemniej, aby móc obliczyć tę część kapitału dodatkowego wynoszącego [75–100] mln EUR, która przynosiła korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym, należy rozdzielić wcześniej istniejący kapitał na związany z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym. Jest to związane z faktem, że część kapitału przynoszącą korzyści działalności związanej z ryzykiem zbywalnym i niezbywalnym należy wydzielić z całej kwoty kapitału (zob. tabela 2 i motyw 135).

64

(65)  Liczby te otrzymano, mnożąc kwotę zobowiązań na koniec 2004 r. przez wskaźnik retencji (lub 100 % minus wskaźnik cesji reasekuracyjnej). Dane pochodzą z załącznika 13 „Plan finansowy 2005, 2006 i 2007 przedstawiony CBFA” do dokumentu przedstawionego przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r. — „Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.”

65

(66)  Jak wcześniej wskazano, metoda zastosowana przez ONDD w 2004 r. dla oszacowania zapotrzebowania na kapitał SA Ducroire opierała się na kwocie zobowiązań netto pomnożonej przez określony wskaźnik procentowy (wskaźnik Cooka). Gdy ONDD stosował tę metodę, nie dokonywał rozróżnienia na zobowiązania netto dotyczące ryzyka powiązanego z dłużnikami, mającymi siedzibę w dziesięciu państwach, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 r. a zobowiązaniami netto dotyczącymi innych ryzyk niezbywalnych. W związku z tym zastosowanie metody obliczenia proporcjonalnie do kwoty zobowiązań netto (po cesji) jest spójne z podejściem stosowanym przez ONDD.

66

(67)  Jak wynika z tabeli 1 i z motywów 96–98, kapitał ten był wykorzystywany tylko na działalność związaną z ryzykiem dotyczącym dłużników, mających siedzibę w dziesięciu państwach, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. i innymi ryzykami uznawanymi w praktyce za niezbywalne.

67

(68)  Wyrok z dnia 3 października 1991 r., Włochy przeciwko Komisji, C 261/89, Rec. 1991 s. I-4437, pkt 8; wyrok z dnia 14 września 1994 r., Hiszpania przeciwko Komisji, sprawy połączone C-278/92 do C-280/92, Rec. 1994 s. I-4013, pkt 21; wyrok z dnia 14 września 1994, Hiszpania przeciwko Komisji, C-42/93, Rec. 1994 s. I-4175, pkt 13.

68

(69)  Za wyjątkiem niewielkich kosztów związanych z zaprzestaniem prowadzenia tej działalności, jak np. [...]. Potencjalny rząd wielkości tych kosztów nie ma wpływu na wnioski Komisji.

69

(70)  Zob. decyzja Komisji 2000/600/WE z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie warunkowego zezwolenia na pomoc przyznaną przez Włochy publicznym bankom sycylijskim Banco di Sicilia i Sicilcassa (Dz.U. L 256 z 10.10.2000, s. 21), motywy 58–61.

70

Zob. decyzje Komisji z 2005 r. w sprawie dokapitalizowania niemieckich „Landesbanken”, takie jak NN 71/2005, HSH Nordbank (Dz.U. C 241 z 6.10.2006, s. 12) i NN 72/2005, Bayern LB (Dz.U. C 242 z 7.10.2006, s. 18).

Zob. również decyzję w sprawie Shetland Shellfish (decyzja Komisji 2006/226/WE, Dz.U. L 81 z 18.3.2006, s. 36), w której Komisja odrzuca dwa sprawozdania opracowane przez władze publiczne Wysp Szetlandzkich w związku z inwestycją, które zawierały przewidywany rachunek zysków i strat, przewidywany bilans oraz przewidywane sprawozdanie z przepływów środków pieniężnych na lata 2000, 2001 oraz 2002. Zjednoczone Królestwo podkreśla, że analizy mają charakter ex ante, a założenia, na których opierają się są „zachowawcze i ostrożne”, jednak Komisja stwierdziła, że zostałyby one ocenione jako niewystarczające przez prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej, mimo stosunkowo skromnych kwot, o których była mowa w przedmiotowym przypadku.

ex ante

(71)  Wyrok z dnia 5.6.2012, Komisja przeciwko EDF, C-124/10 P, Zb.Orz. 2012 s. I-0000, pkt 82-86 i 105.

71

(72)  Zob. np. wyrok „West LB” z dnia 6 marca 2003 r. wydany w sprawach połączonych T-228/99 i T-223/99, Westdeutsche Landesbank Girozentrale przeciwko Komisji, Rec. 2003, s. II-435, pkt 255.

72

(73)  Zob. np. decyzja Komisji w sprawie restrukturyzacji banku Dexia (decyzja z dnia 26 lutego 2010 r. w sprawie C 9/2009, Dz.U. L 274 z dnia 19 października 2010 r., s. 54, motyw 127), w której Komisja odrzuciła argument zainteresowanych państw członkowskich, że kryterium prywatnego inwestora działającego w gospodarce rynkowej powinno być stosowane mniej restrykcyjnie, ponieważ podmioty publiczne, które dokapitalizowały przedsiębiorstwo Dexia były „historycznymi” akcjonariuszami banku.

73

(74)  Zob. wyrok z dnia 30 kwietnia 1998 r. w sprawie T-16/96, Cityflyer Express przeciwko Komisji, Rec. 1998, s. II-757, pkt 76.

74

(75)  Zob. s. 28 noty strategicznej z dnia 28 września 2004 r. zatytułowanej „Strategiczne wytyczne dla ONDD i SA” przedstawionej zarządowi ONDD, stanowiącej załącznik 10 do dokumentu przedstawionego przez władze belgijskie w dniu 1 czerwca 2011 r.„Uwagi Belgii dotyczące decyzji Komisji Europejskiej z dnia 24 lutego 2011 r.”

75

(76)  Źródło Eurostat.

76

(77)  W wyroku z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawach połączonych T-129/95, T-2/96 i T-97/96, Neue Maxhütte Stahlwerke GmbH i Lech-Stahlwerke GmbH przeciwko Komisji, Rec. 1999, s. II-17, pkt 116–121, Sąd uściślił, że o ile w sektorze prywatnym spółka dominująca może przyjąć na siebie straty swojej spółki zależnej, to musi istnieć wystarczające prawdopodobieństwo przywrócenia rentowności spółce zależnej. Inwestor prywatny nie pozwoliłby sobie na wniesienie dodatkowego kapitału po kilku latach ciągłych strat, jeśli wniesienie tego kapitału byłoby bardziej kosztowne niż likwidacja spółki zależnej.

77

Zob. również cytowaną decyzję w sprawie Banco di Sicilia i Sicilcassa, motywy 63–66.

(78)  Zob. przypis 24.

78

(79)  Z protokołu z posiedzenia zarządu ONDD z dnia 20 kwietnia 2004 r. wynika, że zarząd zażądał określenia udziału każdego rodzaju działalności w wyniku ogólnym (zob. s. 4 załącznika 9 do dokumentacji przedstawionej w dniu 1 czerwca 2011 r.).

79

(80)  Zwłaszcza dla ryzyka związanego z dziesięcioma przystępującymi państwami.

80

(81)  W przypadku ryzyka zbywalnego wskźnik dotyczący składek po weryfikacji wzrósł (z 0,2 % pierwotnie do 0,3 % sum ubezpieczenia), co zwiększyło o jedną trzecią dochody przedsiębiorstwa z ubezpieczeń. Natomiast prognozy dotyczące poziomu szkodowości po weryfikacji zmniejszyły się.

81

(82)  Analogiczny podział wynagrodzenia można znaleźć w innych decyzjach Komisji dotyczących pomocy państwa. Zob. np. decyzja Komisji z dnia 11 lutego 2009 r. w sprawie NN 3/2009 Zmiany w zakresie środków pomocy publicznej na rzecz JSC Parex Banka, motywy 36–40 (Dz.U. C 147 z 27.6.2009, s. 2). Należy zauważyć, że premia z tytułu ryzyka zależy od ryzyka inwestycji.

82

(83)  Po zwiększeniu wyniku finansowego, ponieważ wpłacony kapitał szacowany jako związany z ryzykiem zbywalnym jest nieznacznie wyższy niż kwota, jaką obliczyły władze belgijskie (odpowiednio [10–25] mln EUR w porównaniu z 9,8 mln EUR).

83

(84)  Rozstrzygając wątpliwości na korzyść Belgii, uważa się, że spodziewany w tamtym okresie wskaźnik rentowności dla inwestycji wolnych od ryzyka płynnych średnioterminowych był równy średniej stopie zwrotu w 2004 r. na rynku wtórnym obligacji państwowych o pozostającym do wykupu okresie wynoszącym 4–6 lat, tj. 3,5 %.

84

Zob: http://www.nbb.be/belgostat/GlobalDispatcher?TARGET=/TreeviewLinker&rowID=2685&prop=treeview&action=open&Lang=F#2685.

(85)  Region stołeczny Bruksela, Flandria i Walonia.

85

(86)  Wyrok Trybunału z dnia 17 września 1980 r., Philip Morris (C-730/79, Rec. 1980, s. 2671), pkt 11 i 12.

86

Philip Morris

(87)  Wyrok Trybunału z dnia 13 lipca 1988 r., Francja przeciwko Komisji (C-102/87, Rec. 1988, s. 4067), pkt 19.

87

Francja przeciwko Komisji

(88)  Zob. 2. i 3. zdanie pkt. 3.2. ust. 3 komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych. Zob. również pkt. 4.1. komunikatu w sprawie ubezpieczenia kredytów eksportowych, w myśl którego „Rodzaje dopłat państwa wymienione w punkcie 3.1 [...] nie będą się kwalifikować do zwolnienia w ramach przepisów o dopłatach państwa Traktatu”.

88

(89)  Dz.U. C 244 z 1.10.2004, s. 2–17.

89

(90)  Nawet jeśli działalność związana z ryzykiem niezbywalnym jest odrębnie rozpatrywana, rentowność pozostaje dużo niższa niż koszt kapitału szacowany przez same władze belgijskie.

90

(91)  Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1

91

---

ZAŁĄCZNIK

INFORMACJE DOTYCZĄCE OTRZYMANYCH KWOT POMOCY, KWOT DO ODZYSKANIA I JUŻ ODZYSKANYCH

| Dane beneficjenta | Łączna kwota pomocy otrzymanej w ramach programu (1) | Łączna kwota pomocy do odzyskania (1)

  (Kwota główna) | Łączna kwota już zwrócona (1) |
| --- | --- | --- | --- |
| Kwota główna | Odsetki |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |

Dane beneficjenta

Łączna kwota pomocy otrzymanej w ramach programu (1)

Łączna kwota pomocy do odzyskania (1)

(Kwota główna)

Łączna kwota już zwrócona (1)

Kwota główna

Odsetki

---

(1)  W mln waluty krajowej.

---

III Inne akty

EUROPEJSKI OBSZAR GOSPODARCZY

| 15.5.2014 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 144/70 |
| --- | --- | --- | --- |

15.5.2014

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 144/70

---

Wersja ogólnodostępna (1)

DECYZJI URZĘDU NADZORU EFTA

nr 244/12/COL

z dnia 27 czerwca 2012 r.

w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Íslandsbanki (Islandia)

Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”)

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym („Porozumienie EOG”), w szczególności jego art. 61 ust. 3 lit. b) oraz protokół 26 do tego porozumienia,

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie pomiędzy Państwami EFTA w sprawie ustanowienia Urzędu Nadzoru i Trybunału Sprawiedliwości („porozumienie o nadzorze i Trybunale”), w szczególności jego art. 24,

UWZGLĘDNIAJĄC protokół 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale („protokół 3”), w szczególności jego część I art. 1 ust. 3 oraz część II art. 7 ust. 3 i art. 13,

a także mając na uwadze, co następuje:

I.   FAKTY

1.   PROCEDURA

| (1) | Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament islandzki (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej. Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W wyniku dalszej wymiany korespondencji władze islandzkie ostatecznie w dniu 15 września 2010 r. zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji Glitnir oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Glitnir Bank (który w omawianym okresie został już przemianowany na „Íslandsbanki”) (2). |
| --- | --- |

(1)

Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament islandzki (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej. Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W wyniku dalszej wymiany korespondencji władze islandzkie ostatecznie w dniu 15 września 2010 r. zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji Glitnir oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Glitnir Bank (który w omawianym okresie został już przemianowany na „Íslandsbanki”) (2).

| (2) | W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (3) Urząd Nadzoru EFTA (Urząd) poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Glitnir Bank hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Glitnir Bank hf, przemianowanego następnie na Íslandsbanki (decyzja o wszczęciu postępowania) (4). Urząd zwrócił się również o przedłożenie w terminie sześciu miesięcy szczegółowego planu restrukturyzacji Íslandsbanki. |
| --- | --- |

(2)

W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (3) Urząd Nadzoru EFTA (Urząd) poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Glitnir Bank hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Glitnir Bank hf, przemianowanego następnie na Íslandsbanki (decyzja o wszczęciu postępowania) (4). Urząd zwrócił się również o przedłożenie w terminie sześciu miesięcy szczegółowego planu restrukturyzacji Íslandsbanki.

| (3) | W wiadomości e-mail z dnia 24 marca 2011 r. (5) Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi. |
| --- | --- |

(3)

W wiadomości e-mail z dnia 24 marca 2011 r. (5) Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi.

| (4) | W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Íslandsbanki. Po przejęciu Byr w listopadzie 2011 r. władze islandzkie przedstawiły nowy plan restrukturyzacji Íslandsbanki w dniu 22 lutego 2012 r. (6). |
| --- | --- |

(4)

W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Íslandsbanki. Po przejęciu Byr w listopadzie 2011 r. władze islandzkie przedstawiły nowy plan restrukturyzacji Íslandsbanki w dniu 22 lutego 2012 r. (6).

| (5) | W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Władze islandzkie odpowiedziały na wezwanie do udzielenia informacji w dniach 17 października 2011 r. i 13 marca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań zostały przekazane w dniach 16 maja 2012 r. i 6 czerwca 2012 r. (7). |
| --- | --- |

(5)

W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Władze islandzkie odpowiedziały na wezwanie do udzielenia informacji w dniach 17 października 2011 r. i 13 marca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań zostały przekazane w dniach 16 maja 2012 r. i 6 czerwca 2012 r. (7).

| (6) | Ponadto Urząd spotkał się z władzami islandzkimi w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto Urząd spotkał się z władzami islandzkimi w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r.

2.   KONTEKST

| (7) | W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od października 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Glitnir. |
| --- | --- |

(7)

W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od października 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Glitnir.

2.1.   Upadek Glitnir Bank

| (8) | We wrześniu 2008 r. szereg dużych globalnych instytucji finansowych zaczęło doświadczać poważnych trudności. Podczas zawirowań na globalnych rynkach finansowych i po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 r. trzy największe islandzkie banki komercyjne, które w poprzednich latach odnotowywały wyjątkowo wysoki wzrost, zaczęły doświadczać trudności w refinansowaniu zaciągniętych przez siebie zobowiązań krótkoterminowych oraz trudności związanych z paniką bankową. W dniu 15 września Lehman Brothers wystąpił o ochronę przed upadłością; tego samego dnia ogłoszono również decyzję o przejęciu Merrill Lynch przez Bank of America. |
| --- | --- |

(8)

We wrześniu 2008 r. szereg dużych globalnych instytucji finansowych zaczęło doświadczać poważnych trudności. Podczas zawirowań na globalnych rynkach finansowych i po upadku Lehman Brothers we wrześniu 2008 r. trzy największe islandzkie banki komercyjne, które w poprzednich latach odnotowywały wyjątkowo wysoki wzrost, zaczęły doświadczać trudności w refinansowaniu zaciągniętych przez siebie zobowiązań krótkoterminowych oraz trudności związanych z paniką bankową. W dniu 15 września Lehman Brothers wystąpił o ochronę przed upadłością; tego samego dnia ogłoszono również decyzję o przejęciu Merrill Lynch przez Bank of America.

| (9) | W międzyczasie jeden z największych banków w Zjednoczonym Królestwie, HBOS, został przejęty przez Lloyds TSB. W tym samym okresie Glitnir doświadczał poważnych trudności związanych z finansowaniem prowadzonej przez siebie działalności. Emisja obligacji musiała zostać anulowana z uwagi na brak zainteresowania, sprzedaż aktywów nie została zakończona, a niemiecki bank odmówił przedłużenia dwóch pożyczek o szacunkowej wartości 150 mln EUR. Po upadku Lehman Brothers doszło również do drastycznego pogorszenia warunków rynkowych. |
| --- | --- |

(9)

W międzyczasie jeden z największych banków w Zjednoczonym Królestwie, HBOS, został przejęty przez Lloyds TSB. W tym samym okresie Glitnir doświadczał poważnych trudności związanych z finansowaniem prowadzonej przez siebie działalności. Emisja obligacji musiała zostać anulowana z uwagi na brak zainteresowania, sprzedaż aktywów nie została zakończona, a niemiecki bank odmówił przedłużenia dwóch pożyczek o szacunkowej wartości 150 mln EUR. Po upadku Lehman Brothers doszło również do drastycznego pogorszenia warunków rynkowych.

| (10) | W dniu 25 września 2008 r. przewodniczący rady nadzorczej Glitnir skontaktował się Bankiem Centralnym Islandii (BCI), aby poinformować go, że wskutek konieczności spłaty zaciągniętych pożyczek w październiku, bank odnotowywał bezpośredni deficyt środków w wysokości 600 mln EUR. W dniu 29 września ogłoszono, że rząd Islandii przekaże Glitnir kwotę 600 mln EUR w zamian za 75 % kapitału własnego banku. Fakt, że kwota 600 mln EUR odpowiadała prawie jednej czwartej wartości rezerw walutowych Islandii, jak również fakt, że Glitnir od pewnego czasu doświadczał trudności w refinansowaniu, a zgodnie z publicznie dostępnymi informacjami w ciągu kolejnych sześciu miesięcy był zobowiązany do spłaty długu o szacunkowej wartości 1,4 mld EUR, sugerują jednak, że przedmiotowa propozycja nie była wiarygodna (8). Jak się okazało, wartość akcji wyemitowanych przez Glitnir spadła w ciągu jednego dnia z 200 mld ISK do 26 mld ISK. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 25 września 2008 r. przewodniczący rady nadzorczej Glitnir skontaktował się Bankiem Centralnym Islandii (BCI), aby poinformować go, że wskutek konieczności spłaty zaciągniętych pożyczek w październiku, bank odnotowywał bezpośredni deficyt środków w wysokości 600 mln EUR. W dniu 29 września ogłoszono, że rząd Islandii przekaże Glitnir kwotę 600 mln EUR w zamian za 75 % kapitału własnego banku. Fakt, że kwota 600 mln EUR odpowiadała prawie jednej czwartej wartości rezerw walutowych Islandii, jak również fakt, że Glitnir od pewnego czasu doświadczał trudności w refinansowaniu, a zgodnie z publicznie dostępnymi informacjami w ciągu kolejnych sześciu miesięcy był zobowiązany do spłaty długu o szacunkowej wartości 1,4 mld EUR, sugerują jednak, że przedmiotowa propozycja nie była wiarygodna (8). Jak się okazało, wartość akcji wyemitowanych przez Glitnir spadła w ciągu jednego dnia z 200 mld ISK do 26 mld ISK.

| (11) | W bankach islandzkich dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę nie tylko za granicą, ale również w Islandii. Skala zjawiska wypłacania depozytów w Islandii była na tyle duża, że w pewnym momencie banki islandzkie i BCI stanęły przed groźbą niedoboru środków bieżących. W dniu 30 września 2008 r. agencja ratingowa Moody's obniżyła rating kredytowy Glitnir, doprowadzając tym samym do powstania obowiązku spłaty kolejnych pożyczek. W konsekwencji opublikowano wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego opiewające na kwotę ponad miliarda EUR. W dniu 7 października 2008 r. Glitnir został zobowiązany do zwrócenia się do Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego (FME) z wnioskiem o przejęcie przez niego kontroli nad bankiem (9). |
| --- | --- |

(11)

W bankach islandzkich dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę nie tylko za granicą, ale również w Islandii. Skala zjawiska wypłacania depozytów w Islandii była na tyle duża, że w pewnym momencie banki islandzkie i BCI stanęły przed groźbą niedoboru środków bieżących. W dniu 30 września 2008 r. agencja ratingowa Moody's obniżyła rating kredytowy Glitnir, doprowadzając tym samym do powstania obowiązku spłaty kolejnych pożyczek. W konsekwencji opublikowano wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego opiewające na kwotę ponad miliarda EUR. W dniu 7 października 2008 r. Glitnir został zobowiązany do zwrócenia się do Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego (FME) z wnioskiem o przejęcie przez niego kontroli nad bankiem (9).

2.2.   Kryzys finansowy i główne przyczyny bankructwa banków islandzkich

| (12) | W zgłoszeniu pomocy przyznanej na rzecz New Glitnir Bank (przemianowanego później na Íslandsbanki) władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (10), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszła wspomniana komisja, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Glitnir Bank. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich –odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC. |
| --- | --- |

(12)

W zgłoszeniu pomocy przyznanej na rzecz New Glitnir Bank (przemianowanego później na Íslandsbanki) władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (10), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszła wspomniana komisja, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Glitnir Bank. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich –odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC.

| (13) | Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością. |
| --- | --- |

(13)

Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością.

Nadmierna i destabilizująca ekspansja

| (14) | SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (11) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znaczącemu nasileniu w 2007 r. (12), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów. |
| --- | --- |

(14)

SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (11) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znaczącemu nasileniu w 2007 r. (12), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów.

Zmniejszenie ilości środków finansowych dostępnych na rynkach międzynarodowych

| (15) | Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadek banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania. |
| --- | --- |

(15)

Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadek banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania.

Lewarowanie właścicieli banków

| (16) | Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (13). Kwota pożyczek udzielanych przez Glitnir na rzecz głównych udziałowców Baugur Group i powiązanych z nią stron, w szczególności FL Group, była znaczna. Wiosną 2007 r. po znaczącym zwiększeniu udziałów grup Baugur i FL w banku powołano nową radę nadzorczą Glitnir. W drugiej połowie 2007 r. i na początku 2008 r. kwota pożyczek na rzecz Baugur i przedsiębiorstw związanych z Baugur uległa niemal podwojeniu, a w szczytowym okresie udzielanie pożyczek na rzecz tej grupy wzrosło do 80 % kapitału własnego banku (14). To nasilenie działalności kredytowej wobec głównych udziałowców miało miejsce mimo tego, że bank Glitnir zaczynał borykać się z problemami związanymi z płynnością i refinansowaniem. Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. SIC stwierdził również występowanie istotnych przesłanek świadczących o tym, że Baugur i FL Group podejmowały próby wywierania bezprawnego nacisku na kierownictwo banku oraz że granice między interesami banku a interesami jego największych udziałowców nie były wyraźnie określone. Dlatego też koncentrowanie się na głównych udziałowcach banku odbywało się ze szkodą dla jego pozostałych udziałowców i wierzycieli. Po upadku banku kwota jego niespłaconych kredytów na rzecz Baugur Group i powiązanych z nią przedsiębiorstw wynosiła około 2 mld EUR, co odpowiadało około 70 % kapitału własnego banku. SIC zakwestionował również działalność funduszy rynku pieniężnego zarządzanych przez jednostki zależne banku, które przeprowadzały znaczne inwestycje w papiery wartościowe powiązane z właścicielami banków. Glitnir Funds, jednostka zależna Glitnir, udzieliła Baugur i FL Group pożyczki w wysokości około 300 mln EUR poprzez zainwestowanie 20 % swojego całkowitego kapitału w papiery wartościowe wyemitowane przez te podmioty. |
| --- | --- |

(16)

Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (13). Kwota pożyczek udzielanych przez Glitnir na rzecz głównych udziałowców Baugur Group i powiązanych z nią stron, w szczególności FL Group, była znaczna. Wiosną 2007 r. po znaczącym zwiększeniu udziałów grup Baugur i FL w banku powołano nową radę nadzorczą Glitnir. W drugiej połowie 2007 r. i na początku 2008 r. kwota pożyczek na rzecz Baugur i przedsiębiorstw związanych z Baugur uległa niemal podwojeniu, a w szczytowym okresie udzielanie pożyczek na rzecz tej grupy wzrosło do 80 % kapitału własnego banku (14). To nasilenie działalności kredytowej wobec głównych udziałowców miało miejsce mimo tego, że bank Glitnir zaczynał borykać się z problemami związanymi z płynnością i refinansowaniem. Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. SIC stwierdził również występowanie istotnych przesłanek świadczących o tym, że Baugur i FL Group podejmowały próby wywierania bezprawnego nacisku na kierownictwo banku oraz że granice między interesami banku a interesami jego największych udziałowców nie były wyraźnie określone. Dlatego też koncentrowanie się na głównych udziałowcach banku odbywało się ze szkodą dla jego pozostałych udziałowców i wierzycieli. Po upadku banku kwota jego niespłaconych kredytów na rzecz Baugur Group i powiązanych z nią przedsiębiorstw wynosiła około 2 mld EUR, co odpowiadało około 70 % kapitału własnego banku. SIC zakwestionował również działalność funduszy rynku pieniężnego zarządzanych przez jednostki zależne banku, które przeprowadzały znaczne inwestycje w papiery wartościowe powiązane z właścicielami banków. Glitnir Funds, jednostka zależna Glitnir, udzieliła Baugur i FL Group pożyczki w wysokości około 300 mln EUR poprzez zainwestowanie 20 % swojego całkowitego kapitału w papiery wartościowe wyemitowane przez te podmioty.

Koncentracja ryzyka

| (17) | Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji. |
| --- | --- |

(17)

Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji.

Słaby kapitał własny

| (18) | Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Glitnir i pozostałych dwóch głównych banków islandzkich była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez same spółki, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny” (15), stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału, tj. po pomniejszeniu kapitału własnego udziałowców o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfeli kredytowych. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na ich udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu). |
| --- | --- |

(18)

Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Glitnir i pozostałych dwóch głównych banków islandzkich była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez same spółki, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny” (15), stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału, tj. po pomniejszeniu kapitału własnego udziałowców o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfeli kredytowych. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na ich udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu).

Wielkość banków

| (19) | W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto (PKB) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż BCI nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się do zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej. |
| --- | --- |

(19)

W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto (PKB) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż BCI nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się do zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej.

Gwałtowny rozwój banków w porównaniu z rozwojem infrastruktury regulacyjnej i finansowej

| (20) | SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że FME i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (16). |
| --- | --- |

(20)

SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że FME i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (16).

Zakłócenie równowagi i nadmierna ekspansja ogólnie rozumianej gospodarki islandzkiej

| (21) | W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa, określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (17). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r. |
| --- | --- |

(21)

W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa, określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (17). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r.

Korona islandzka, nierównowaga zewnętrzna i spready swapu ryzyka kredytowego

| (22) | W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków. |
| --- | --- |

(22)

W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków.

2.3.   Środki podjęte w celu odbudowy sektora bankowego

| (23) | Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Glitnir) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (18). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (19) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii. |
| --- | --- |

(23)

Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Glitnir) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (18). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (19) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii.

| (24) | Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu. |
| --- | --- |

(24)

Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu.

| (25) | Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej. |
| --- | --- |

(25)

Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej.

| (26) | Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(26)

Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej.

| (27) | Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii, podczas gdy stare banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (20). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (21). |
| --- | --- |

(27)

Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii, podczas gdy stare banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (20). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (21).

| (28) | W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami — zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzonych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto. |
| --- | --- |

(28)

W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami — zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzonych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto.

| (29) | Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów. |
| --- | --- |

(29)

Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów.

| (30) | W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków i podstawę dla porozumień z wierzycielami dawnych banków. Rząd, występujący w charakterze wyłącznego właściciela trzech nowych banków, zawarł z komitetami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków umowy wstępne dotyczące procedury osiągnięcia i wypłacenia rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, Íslandsbanki i New Kaupthing (przemianowanego później na Arion Bank), w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach. |
| --- | --- |

(30)

W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków i podstawę dla porozumień z wierzycielami dawnych banków. Rząd, występujący w charakterze wyłącznego właściciela trzech nowych banków, zawarł z komitetami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków umowy wstępne dotyczące procedury osiągnięcia i wypłacenia rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, Íslandsbanki i New Kaupthing (przemianowanego później na Arion Bank), w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach.

| (31) | W oparciu o wskazane powyżej orientacyjne umowy komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się skorzystać z wynegocjowanych opcji i subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły porozumienia w sprawie ugód dotyczących aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz że zobowiązania nowych banków zostały następnie w całości sfinansowane. |
| --- | --- |

(31)

W oparciu o wskazane powyżej orientacyjne umowy komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się skorzystać z wynegocjowanych opcji i subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły porozumienia w sprawie ugód dotyczących aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz że zobowiązania nowych banków zostały następnie w całości sfinansowane.

| (32) | Jak się okazało, kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn. |
| --- | --- |

(32)

Jak się okazało, kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn.

| (33) | Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Íslandsbanki, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(33)

Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Íslandsbanki, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji.

Otoczenie makroekonomiczne

| (34) | Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (22). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem PKB o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r. |
| --- | --- |

(34)

Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (22). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem PKB o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r.

| (35) | Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego. |
| --- | --- |

(35)

Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego.

| (36) | Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym. |
| --- | --- |

(36)

Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym.

| (37) | Wzrost gospodarczy odnotowany w 2011 r. był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowego inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (23). Na przestrzeni ostatnich trzech lat spożycie publiczne utrzymywało się na niskim poziomie. |
| --- | --- |

(37)

Wzrost gospodarczy odnotowany w 2011 r. był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowego inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (23). Na przestrzeni ostatnich trzech lat spożycie publiczne utrzymywało się na niskim poziomie.

| (38) | Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego — wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (24) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do powstania mniejszej nadwyżki handlowej w wysokości 8,2 % PKB. |
| --- | --- |

(38)

Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego — wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (24) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do powstania mniejszej nadwyżki handlowej w wysokości 8,2 % PKB.

| (39) | Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost będzie się kształtować na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitału. |
| --- | --- |

(39)

Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost będzie się kształtować na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitału.

2.4.   Nadzór finansowy i usprawnienie ram regulacyjnych

| (40) | Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania. |
| --- | --- |

(40)

Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania.

| (41) | Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów, natomiast kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(41)

Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów, natomiast kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych.

| (42) | W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE. |
| --- | --- |

(42)

W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE.

| (43) | Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy przygotowany m.in. w oparciu o propozycje Kaarlo Jännäriego, a także w oparciu o zmiany wprowadzone od 2009 r. w przepisach EOG w odniesieniu do kwestii związanych z prowadzeniem działalności finansowej — wniosek ten został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku. |
| --- | --- |

(43)

Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy przygotowany m.in. w oparciu o propozycje Kaarlo Jännäriego, a także w oparciu o zmiany wprowadzone od 2009 r. w przepisach EOG w odniesieniu do kwestii związanych z prowadzeniem działalności finansowej — wniosek ten został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku.

2.5.   Najważniejsze przyszłe wyzwania (25)

| (44) | Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych. |
| --- | --- |

(44)

Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych.

| (45) | Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitału i zabezpieczonym ogólną gwarancją depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (26). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie. |
| --- | --- |

(45)

Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitału i zabezpieczonym ogólną gwarancją depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (26). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie.

| (46) | Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (27). |
| --- | --- |

(46)

Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (27).

2.6.   Stan konkurencji w islandzkim sektorze finansowym

| (47) | Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (28) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (29). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w dniu 20 czerwca 2012 r. na mocy decyzji nr 226/12/COL. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej. |
| --- | --- |

(47)

Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (28) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (29). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w dniu 20 czerwca 2012 r. na mocy decyzji nr 226/12/COL. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej.

| (48) | Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych. |
| --- | --- |

(48)

Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych.

| (49) | Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbanki. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (30), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %. |
| --- | --- |

(49)

Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbanki. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (30), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %.

| (50) | Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji (ICA), do którego Urząd zwrócił się o udzielenie informacji na temat stanu konkurencji w Islandii i przedstawienie potencjalnych rozwiązań istniejącej sytuacji, na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki. |
| --- | --- |

(50)

Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji (ICA), do którego Urząd zwrócił się o udzielenie informacji na temat stanu konkurencji w Islandii i przedstawienie potencjalnych rozwiązań istniejącej sytuacji, na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki.

| (51) | W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków. |
| --- | --- |

(51)

W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków.

| (52) | RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również rząd i podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

(52)

RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również rząd i podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów.

| (53) | W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(53)

W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych.

| (54) | ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (31). |
| --- | --- |

(54)

ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (31).

| (55) | Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (32). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (33), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(55)

Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (32). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (33), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw.

| (56) | W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynkach, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki, takie jak fakt, że banki zagraniczne konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu aktywnie konkurują z bankami islandzkimi w zakresie świadczenia usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych. |
| --- | --- |

(56)

W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynkach, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki, takie jak fakt, że banki zagraniczne konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu aktywnie konkurują z bankami islandzkimi w zakresie świadczenia usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych.

| (57) | Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Íslandsbanki pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku. |
| --- | --- |

(57)

Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Íslandsbanki pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku.

3.   OPIS ŚRODKÓW

3.1.   Beneficjent

| (58) | Jak wskazano powyżej, upadek Glitnir nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Glitnir Bank hf, w tym ustanowienie oraz dokapitalizowanie New Glitnir Bank hf (przemianowanego obecnie na Íslandsbanki). |
| --- | --- |

(58)

Jak wskazano powyżej, upadek Glitnir nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Glitnir Bank hf, w tym ustanowienie oraz dokapitalizowanie New Glitnir Bank hf (przemianowanego obecnie na Íslandsbanki).

3.1.1.   Glitnir Bank

| (59) | Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Glitnir Bank był trzecim co do wielkości bankiem w Islandii. Wartość jego bilansu pod koniec czerwca 2008 r., tuż przed jego upadkiem, wynosiła 3 862 mld ISK. Główne rynki, na których bank oferował szeroki zakres usług finansowych, w tym usługi bankowości korporacyjnej, bankowości inwestycyjnej, usługi związane z rynkami kapitałowymi, usługi w zakresie zarządzania inwestycjami oraz usługi bankowości detalicznej, były zlokalizowane w Islandii i Norwegii. Glitnir prowadził również działalność w Finlandii, Szwecji, Danii, Zjednoczonym Królestwie, Luksemburgu, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Chinach i Rosji. Był właścicielem szeregu jednostek zależnych — do najważniejszych z nich należały: Glitnir AB (Szwecja); Glitnir Bank Oyi (Finlandia); Glitnir Bank ASA (Norwegia); Glitnir Bank Luxembourg SA; oraz Glitnir Asset Management Luxembourg. Bank prowadził swoją międzynarodową ekspansję w oparciu o dwa sektory przemysłowe: sektor żywności pochodzenia morskiego i zrównoważonej energii (34). Akcje banku były notowane na islandzkim rynku regulowanym OMX. |
| --- | --- |

(59)

Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Glitnir Bank był trzecim co do wielkości bankiem w Islandii. Wartość jego bilansu pod koniec czerwca 2008 r., tuż przed jego upadkiem, wynosiła 3 862 mld ISK. Główne rynki, na których bank oferował szeroki zakres usług finansowych, w tym usługi bankowości korporacyjnej, bankowości inwestycyjnej, usługi związane z rynkami kapitałowymi, usługi w zakresie zarządzania inwestycjami oraz usługi bankowości detalicznej, były zlokalizowane w Islandii i Norwegii. Glitnir prowadził również działalność w Finlandii, Szwecji, Danii, Zjednoczonym Królestwie, Luksemburgu, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Chinach i Rosji. Był właścicielem szeregu jednostek zależnych — do najważniejszych z nich należały: Glitnir AB (Szwecja); Glitnir Bank Oyi (Finlandia); Glitnir Bank ASA (Norwegia); Glitnir Bank Luxembourg SA; oraz Glitnir Asset Management Luxembourg. Bank prowadził swoją międzynarodową ekspansję w oparciu o dwa sektory przemysłowe: sektor żywności pochodzenia morskiego i zrównoważonej energii (34). Akcje banku były notowane na islandzkim rynku regulowanym OMX.

3.1.2.   Íslandsbanki

| (60) | Następca prawny Glitnir, Íslandsbanki, to uniwersalny bank oferujący kompleksowy zestaw usług finansowych osobom fizycznym, gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom oraz inwestorom profesjonalnym w Islandii, który specjalizuje się w dwóch sektorach przemysłowych: sektorze żywności pochodzenia morskiego i sektorze energii geotermalnej. Po połączeniu z Byr aktywa banku osiągnęły obecnie wartość około 800 mld ISK. Bank zatrudnia około 1 100 pracowników i jest trzecim co do wielkości bankiem islandzkim pod względem aktywów ogółem. Oferowane przez bank produkty i usługi dzieli się na cztery działy: dział bankowości detalicznej, dział bankowości korporacyjnej, dział operacji rynkowych oraz dział zarządzania majątkiem. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Íslandsbanki jego udział we wszystkich tych segmentach branżowych waha się między [20] a [40] %. |
| --- | --- |

(60)

Następca prawny Glitnir, Íslandsbanki, to uniwersalny bank oferujący kompleksowy zestaw usług finansowych osobom fizycznym, gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom oraz inwestorom profesjonalnym w Islandii, który specjalizuje się w dwóch sektorach przemysłowych: sektorze żywności pochodzenia morskiego i sektorze energii geotermalnej. Po połączeniu z Byr aktywa banku osiągnęły obecnie wartość około 800 mld ISK. Bank zatrudnia około 1 100 pracowników i jest trzecim co do wielkości bankiem islandzkim pod względem aktywów ogółem. Oferowane przez bank produkty i usługi dzieli się na cztery działy: dział bankowości detalicznej, dział bankowości korporacyjnej, dział operacji rynkowych oraz dział zarządzania majątkiem. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Íslandsbanki jego udział we wszystkich tych segmentach branżowych waha się między [20] a [40] %.

3.1.2.1.   Bankowość detaliczna — Islandia

| (61) | Dział bankowości detalicznej oferuje usługi bankowe osobom fizycznym, gospodarstwom domowym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP). Dział ten obejmuje sieć oddziałów Íslandsbanki, dział finansowania banku opartego na aktywach oraz autonomiczną jednostkę zależną, Kreditkort, będącą wiodącym podmiotem zajmującym się wydawaniem kart kredytowych w Islandii. |
| --- | --- |

(61)

Dział bankowości detalicznej oferuje usługi bankowe osobom fizycznym, gospodarstwom domowym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP). Dział ten obejmuje sieć oddziałów Íslandsbanki, dział finansowania banku opartego na aktywach oraz autonomiczną jednostkę zależną, Kreditkort, będącą wiodącym podmiotem zajmującym się wydawaniem kart kredytowych w Islandii.

| (62) | Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku w sektorze bankowości detalicznej kształtowały się na poziomie [> 30] %. |
| --- | --- |

(62)

Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku w sektorze bankowości detalicznej kształtowały się na poziomie [> 30] %.

3.1.2.2.   Bankowość korporacyjna — Islandia

| (63) | Dział bankowości korporacyjnej oferuje usługi w zakresie udzielania pożyczek i innego rodzaju usługi kredytowe średnim i dużym przedsiębiorstwom w Islandii, zazwyczaj określanych mianem "największej 300". Ponadto jednostka rozwiązań dla klientów korporacyjnych funkcjonująca w ramach bankowości korporacyjnej zarządza i kieruje procesem restrukturyzacji portfeli dużych klientów korporacyjnych banku, którzy doświadczają poważnych trudności finansowych. |
| --- | --- |

(63)

Dział bankowości korporacyjnej oferuje usługi w zakresie udzielania pożyczek i innego rodzaju usługi kredytowe średnim i dużym przedsiębiorstwom w Islandii, zazwyczaj określanych mianem "największej 300". Ponadto jednostka rozwiązań dla klientów korporacyjnych funkcjonująca w ramach bankowości korporacyjnej zarządza i kieruje procesem restrukturyzacji portfeli dużych klientów korporacyjnych banku, którzy doświadczają poważnych trudności finansowych.

| (64) | Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku w sektorze bankowości korporacyjnej kształtowały się na poziomie [> 30] %. |
| --- | --- |

(64)

Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku w sektorze bankowości korporacyjnej kształtowały się na poziomie [> 30] %.

3.1.2.3.   Operacje rynkowe

| (65) | Dział operacji rynkowych oferuje szeroki zakres usług w zakresie finansowania klientów korporacyjnych, papierów wartościowych oraz produktów walutowych i produktów rynku pieniężnego w Islandii, jak również usługi doradztwa finansowego w sektorach energii geotermalnej i żywności pochodzenia morskiego w Stanach Zjednoczonych. |
| --- | --- |

(65)

Dział operacji rynkowych oferuje szeroki zakres usług w zakresie finansowania klientów korporacyjnych, papierów wartościowych oraz produktów walutowych i produktów rynku pieniężnego w Islandii, jak również usługi doradztwa finansowego w sektorach energii geotermalnej i żywności pochodzenia morskiego w Stanach Zjednoczonych.

| (66) | Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku akcji kształtowały się na poziomie [> 5] % (35), w rynku obligacji na poziomie [> 20] %, w rynku walutowym (FX) na poziomie [> 30] %, a w rynku finansowania klientów korporacyjnych na poziomie około [35–45] % (36). |
| --- | --- |

(66)

Najnowsze dostępne dane wskazują, że udziały Íslandsbanki w rynku akcji kształtowały się na poziomie [> 5] % (35), w rynku obligacji na poziomie [> 20] %, w rynku walutowym (FX) na poziomie [> 30] %, a w rynku finansowania klientów korporacyjnych na poziomie około [35–45] % (36).

3.1.2.4.   Zarządzanie majątkiem — VÍB

| (67) | Dział zarządzania majątkiem oferuje klientom o dowolnej wielkości usługi w zakresie sprzedaży instytucjonalnej, bankowości prywatnej (dla zamożnych klientów) oraz inwestycji sektora prywatnego (bankowość detaliczna), a także usługi związane z funduszami stron trzecich. VÍB oferuje również usługi w zakresie zarządzania i administrowania funduszami za pośrednictwem zarządzanej i działającej w autonomiczny sposób jednostki zależnej Íslandssjóðir hf. |
| --- | --- |

(67)

Dział zarządzania majątkiem oferuje klientom o dowolnej wielkości usługi w zakresie sprzedaży instytucjonalnej, bankowości prywatnej (dla zamożnych klientów) oraz inwestycji sektora prywatnego (bankowość detaliczna), a także usługi związane z funduszami stron trzecich. VÍB oferuje również usługi w zakresie zarządzania i administrowania funduszami za pośrednictwem zarządzanej i działającej w autonomiczny sposób jednostki zależnej Íslandssjóðir hf.

| (68) | Najnowsze dostępne dane wskazują, że udział Íslandsbanki w rynku usług sprzedaży korporacyjnej i instytucjonalnej kształtuje się na poziomie [> 30] %, w rynku detalicznych usług inwestycyjnych na poziomie [> 30] %, w rynku usług bankowości prywatnej na poziomie [> 25] %, w rynku zarządzania funduszami wspólnego inwestowania na poziomie [> 35] %, natomiast w rynku prywatnych usług emerytalnych na poziomie [> 15] % (37). |
| --- | --- |

(68)

Najnowsze dostępne dane wskazują, że udział Íslandsbanki w rynku usług sprzedaży korporacyjnej i instytucjonalnej kształtuje się na poziomie [> 30] %, w rynku detalicznych usług inwestycyjnych na poziomie [> 30] %, w rynku usług bankowości prywatnej na poziomie [> 25] %, w rynku zarządzania funduszami wspólnego inwestowania na poziomie [> 35] %, natomiast w rynku prywatnych usług emerytalnych na poziomie [> 15] % (37).

3.2.   Porównanie dawnego i nowego banku

3.2.1.   Porównanie Glitnir i Íslandsbanki (2008 r.)

| | |
| --- | --- |

(69)

| (69) | Nowy i dawny bank różnią się między sobą znacznie pod względem charakteru i skali prowadzonej działalności. Działalność Íslandsbanki jest prowadzona głównie na rynku krajowym, przy czym bank nie prowadzi żadnych objętych licencją operacji bankowych za granicą, natomiast Glitnir był bankiem międzynarodowym prowadzącym działalność w 11 państwach. Íslandsbanki świadczy usługi w czterech segmentach działalności: bankowości komercyjnej/detalicznej, zarządzaniu aktywami, bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej oraz operacjach skarbowych i operacjach na rynkach kapitałowych, przy czym wszystkie te usługi koncentrują się na rynku krajowym. Co szczególnie istotne, skala działalność Íslandsbanki jest prowadzona na znacznie mniejszą skalę niż działalność Glitnir; wartość bilansu dawnego banku w wysokości 3 862 mld ISK w porównaniu z bilansem nowego banku wynoszącym 631 mld ISK oznacza redukcję o 84 %. Zestawienie bilansu dawnego banku z czerwca 2008 r. z bilansem otwarcia nowego banku przedstawiono w tabeli 1 powyżej. |
| --- | --- |

Nowy i dawny bank różnią się między sobą znacznie pod względem charakteru i skali prowadzonej działalności. Działalność Íslandsbanki jest prowadzona głównie na rynku krajowym, przy czym bank nie prowadzi żadnych objętych licencją operacji bankowych za granicą, natomiast Glitnir był bankiem międzynarodowym prowadzącym działalność w 11 państwach. Íslandsbanki świadczy usługi w czterech segmentach działalności: bankowości komercyjnej/detalicznej, zarządzaniu aktywami, bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej oraz operacjach skarbowych i operacjach na rynkach kapitałowych, przy czym wszystkie te usługi koncentrują się na rynku krajowym. Co szczególnie istotne, skala działalność Íslandsbanki jest prowadzona na znacznie mniejszą skalę niż działalność Glitnir; wartość bilansu dawnego banku w wysokości 3 862 mld ISK w porównaniu z bilansem nowego banku wynoszącym 631 mld ISK oznacza redukcję o 84 %. Zestawienie bilansu dawnego banku z czerwca 2008 r. z bilansem otwarcia nowego banku przedstawiono w tabeli 1 powyżej.

| (70) | Struktura finansowania Glitnir była zróżnicowana, a bank był poważnym emitentem obligacji będących przedmiotem obrotu na rynku globalnym. Natomiast Íslandsbanki opiera swoją strukturę finansowania głównie na depozytach. Opisana sytuacja, w połączeniu z prawdopodobną niezdolnością banku do uzyskania dostępu do podobnych źródeł finansowania, z jakich korzystał poprzedni bank (przynajmniej w perspektywie krótkoterminowej), ogranicza możliwości banku w zakresie rozwoju. Zestawienie kluczowych wskaźników charakterystycznych dla obu banków przedstawione na wykresie 1 wskazuje na znaczne różnice między nimi (38):

  Wykres 1


  Stan Íslandsbanki w momencie utworzenia w zestawieniu ze stanem Glitnir w 2008 r. (2 kw.), wybrane dane |
| --- | --- |

(70)

Struktura finansowania Glitnir była zróżnicowana, a bank był poważnym emitentem obligacji będących przedmiotem obrotu na rynku globalnym. Natomiast Íslandsbanki opiera swoją strukturę finansowania głównie na depozytach. Opisana sytuacja, w połączeniu z prawdopodobną niezdolnością banku do uzyskania dostępu do podobnych źródeł finansowania, z jakich korzystał poprzedni bank (przynajmniej w perspektywie krótkoterminowej), ogranicza możliwości banku w zakresie rozwoju. Zestawienie kluczowych wskaźników charakterystycznych dla obu banków przedstawione na wykresie 1 wskazuje na znaczne różnice między nimi (38):

Wykres 1

Stan Íslandsbanki w momencie utworzenia w zestawieniu ze stanem Glitnir w 2008 r. (2 kw.), wybrane dane

| (71) | Nowy bank zatrudnia również znacznie mniej pracowników. Średnia liczba pełnoetatowych pracowników zatrudnianych przez Glitnir w pierwszej połowie 2008 r. wynosiła 2 174 osoby, w porównaniu z 1 110 osobami zatrudnianymi przez Íslandsbanki (oraz jednostki zależne banku) w pierwszej połowie 2009 r. — poziom zatrudnienia uległ więc obniżeniu o 49 %. Zgodnie z danymi dotyczącymi operacji krajowych z tego samego okresu nowy bank zatrudniał o 242 osoby mniej niż Glitnir. |
| --- | --- |

(71)

Nowy bank zatrudnia również znacznie mniej pracowników. Średnia liczba pełnoetatowych pracowników zatrudnianych przez Glitnir w pierwszej połowie 2008 r. wynosiła 2 174 osoby, w porównaniu z 1 110 osobami zatrudnianymi przez Íslandsbanki (oraz jednostki zależne banku) w pierwszej połowie 2009 r. — poziom zatrudnienia uległ więc obniżeniu o 49 %. Zgodnie z danymi dotyczącymi operacji krajowych z tego samego okresu nowy bank zatrudniał o 242 osoby mniej niż Glitnir.

3.3.   Krajowa podstawa prawna środka pomocy

| — | Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową |
| --- | --- |

—

Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową

| (72) | W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998.






  — | Uzupełniający budżet państwa na 2008 r. (art. 4) |
| --- | --- | --- |

(72)

W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998.

—

Uzupełniający budżet państwa na 2008 r. (art. 4)

| — | Budżet państwa na 2009 r. (art. 6) |
| --- | --- |

—

Budżet państwa na 2009 r. (art. 6)

3.4.   Środki pomocy

| (73) | Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Glitnir Bank został opisany powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób: FME przejęło kontrolę nad Glitnir w dniu 7 października 2008 r., po czym zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych zostały przeniesione do New Glitnir. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia dawnemu bankowi/jego wierzycielom poprzez przekazanie różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Ponieważ wyliczenie tej różnicy okazało się trudne i czasochłonne, organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. Następnie dokapitalizowały bank, a w październiku zawarto umowę między państwem a wierzycielami dawnego banku, na mocy której udziały państwa w banku uległy zmniejszeniu ze 100 % do 5 %. Urząd uznaje tę datę — dzień 15 października 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 15 października 2014 r. |
| --- | --- |

(73)

Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Glitnir Bank został opisany powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób: FME przejęło kontrolę nad Glitnir w dniu 7 października 2008 r., po czym zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych zostały przeniesione do New Glitnir. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia dawnemu bankowi/jego wierzycielom poprzez przekazanie różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Ponieważ wyliczenie tej różnicy okazało się trudne i czasochłonne, organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. Następnie dokapitalizowały bank, a w październiku zawarto umowę między państwem a wierzycielami dawnego banku, na mocy której udziały państwa w banku uległy zmniejszeniu ze 100 % do 5 %. Urząd uznaje tę datę — dzień 15 października 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 15 października 2014 r.

| (74) | W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki pomocy podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(74)

W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki pomocy podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG.

3.4.1.   Kapitał Tier I

| (75) | Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Glitnir i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu tego banku (z mocą wsteczną); następnie zawarto umowę z wierzycielami dawnego banku, na mocy której państwo zachowało 5 % udziałów w banku. |
| --- | --- |

(75)

Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Glitnir i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu tego banku (z mocą wsteczną); następnie zawarto umowę z wierzycielami dawnego banku, na mocy której państwo zachowało 5 % udziałów w banku.

3.4.1.1.   Kapitał założycielski

| (76) | Po utworzeniu nowego banku, tj. Íslandsbanki, państwo przekazało mu 775 mln ISK w gotówce jako kapitał założycielski, zobowiązując się dodatkowo do przekazania nowemu bankowi 110 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Ta pierwsza kwota odpowiada minimalnej wielkości kapitału niezbędnego do założenia banku na mocy prawa islandzkiego. Druga liczba została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości bilansu aktywów ważonych ryzykiem banku; kwota ta została uwzględniona w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansu otwarcia w oparciu o wycenę kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia aktywów. |
| --- | --- |

(76)

Po utworzeniu nowego banku, tj. Íslandsbanki, państwo przekazało mu 775 mln ISK w gotówce jako kapitał założycielski, zobowiązując się dodatkowo do przekazania nowemu bankowi 110 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Ta pierwsza kwota odpowiada minimalnej wielkości kapitału niezbędnego do założenia banku na mocy prawa islandzkiego. Druga liczba została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości bilansu aktywów ważonych ryzykiem banku; kwota ta została uwzględniona w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansu otwarcia w oparciu o wycenę kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia aktywów.

3.4.1.2.   Zastrzyk kapitałowy i utrzymanie 5 % udziałów w ramach ugody z wierzycielami dawnego banku

| (77) | W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii i komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir zawarły porozumienie w sprawie wysokości kapitału założycielskiego Íslandsbanki oraz podstawy rekompensaty wypłacanej wierzycielom Glitnir w zamian za przeniesienie głównie aktywów i depozytów krajowych z Glitnir (39). Na mocy tego porozumienia w dniu 14 sierpnia 2009 r. państwo islandzkie zobowiązało się do przekazania Íslandsbanki dodatkowego kapitału własnego w wysokości 64,2 mld ISK, zwiększając tym samym łączny kapitał własny banku do 65 mld ISK, co pozwoliło mu spełnić ustanowiony przez FME wymóg posiadania współczynnika kapitału Tier I na poziomie 12 %. W porozumieniu przewidziano dwie możliwe metody wypłacenia przeniesionych aktywów netto oraz udziałów kapitałowych; Glitnir mógł zdecydować się na subskrybowanie większościowych udziałów w Íslandsbanki i otrzymać rekompensatę z tytułu przeniesienia aktywów w postaci udziałów w banku lub — jeżeli taka subskrypcja nie zostałaby przeprowadzona — kwota dokapitalizowania przekazana przez rząd zostałaby utrzymana w ramach banku, a rząd w dalszym ciągu byłby właścicielem Íslandsbanki. Glitnir został zobowiązany do podjęcia decyzji w tej kwestii do dnia 30 września 2009 r.; termin ten został następnie przedłużony do dnia 15 października 2009 r. W dniu 15 października 2009 r. ogłoszono, że komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir podjął w imieniu wierzycieli banku decyzję o przejęciu 95 % kapitału podstawowego Íslandsbanki w charakterze rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów z dawnego do nowego banku. Państwo pozostało właścicielem pozostałych 5 % udziałów. |
| --- | --- |

(77)

W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii i komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir zawarły porozumienie w sprawie wysokości kapitału założycielskiego Íslandsbanki oraz podstawy rekompensaty wypłacanej wierzycielom Glitnir w zamian za przeniesienie głównie aktywów i depozytów krajowych z Glitnir (39). Na mocy tego porozumienia w dniu 14 sierpnia 2009 r. państwo islandzkie zobowiązało się do przekazania Íslandsbanki dodatkowego kapitału własnego w wysokości 64,2 mld ISK, zwiększając tym samym łączny kapitał własny banku do 65 mld ISK, co pozwoliło mu spełnić ustanowiony przez FME wymóg posiadania współczynnika kapitału Tier I na poziomie 12 %. W porozumieniu przewidziano dwie możliwe metody wypłacenia przeniesionych aktywów netto oraz udziałów kapitałowych; Glitnir mógł zdecydować się na subskrybowanie większościowych udziałów w Íslandsbanki i otrzymać rekompensatę z tytułu przeniesienia aktywów w postaci udziałów w banku lub — jeżeli taka subskrypcja nie zostałaby przeprowadzona — kwota dokapitalizowania przekazana przez rząd zostałaby utrzymana w ramach banku, a rząd w dalszym ciągu byłby właścicielem Íslandsbanki. Glitnir został zobowiązany do podjęcia decyzji w tej kwestii do dnia 30 września 2009 r.; termin ten został następnie przedłużony do dnia 15 października 2009 r. W dniu 15 października 2009 r. ogłoszono, że komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir podjął w imieniu wierzycieli banku decyzję o przejęciu 95 % kapitału podstawowego Íslandsbanki w charakterze rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów z dawnego do nowego banku. Państwo pozostało właścicielem pozostałych 5 % udziałów.

| (78) | Ponadto w ramach ugody ustalono, że komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (wierzyciele) przekaże na rzecz państwa wynagrodzenie za całkowitą kwotę odsetek naliczonych z tytułu przedmiotowej inwestycji za okres, w którym rząd pozostawał właścicielem banku, na kwotę w wysokości 8,3 mld ISK. Kwota ta odpowiadała stopie zwrotu w wysokości 12,8 %, której wartość w ujęciu rocznym wynosiła 13,9 %, co stanowiło zwieńczenie ugody dotyczącej aktywów przeniesionych z Glitnir do Íslandsbanki po upadku banków w październiku 2008 r. |
| --- | --- |

(78)

Ponadto w ramach ugody ustalono, że komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (wierzyciele) przekaże na rzecz państwa wynagrodzenie za całkowitą kwotę odsetek naliczonych z tytułu przedmiotowej inwestycji za okres, w którym rząd pozostawał właścicielem banku, na kwotę w wysokości 8,3 mld ISK. Kwota ta odpowiadała stopie zwrotu w wysokości 12,8 %, której wartość w ujęciu rocznym wynosiła 13,9 %, co stanowiło zwieńczenie ugody dotyczącej aktywów przeniesionych z Glitnir do Íslandsbanki po upadku banków w październiku 2008 r.

3.4.2.   Wkład w postaci kapitału Tier II

| (79) | W dniu 15 października 2009 r. rząd udzielił bankowi podporządkowanej pożyczki, aby zwiększyć jego kapitał własny i wzmocnić jego poziom płynności w celu umożliwienia mu spełnienia wymogów kapitałowych ustanowionych przez FME. Podporządkowana pożyczka została udzielona w EUR i stanowiła równowartość 25 mld ISK kapitału Tier II w postaci instrumentu upoważniającego Íslandsbanki do emitowania niezabezpieczonych, podporządkowanych papierów dłużnych. Papiery dłużne mają termin zapadalności wynoszący dziesięć lat, począwszy od dnia 30 grudnia 2009 r. Instrument ten obejmuje mechanizmy zachęcające do wycofania się, przewidujące stopniowe zwiększanie kwoty odsetek po upływie pięciu lat. Zgodnie z treścią umowy stopy procentowe w skali roku przez pierwsze pięć lat ustala się jako wyższe o 400 punktów bazowych od EURIBOR (40), natomiast w okresie od pięciu do dziesięciu lat wysokość stóp procentowych jest o 500 punków bazowych wyższa od EURIBOR. |
| --- | --- |

(79)

W dniu 15 października 2009 r. rząd udzielił bankowi podporządkowanej pożyczki, aby zwiększyć jego kapitał własny i wzmocnić jego poziom płynności w celu umożliwienia mu spełnienia wymogów kapitałowych ustanowionych przez FME. Podporządkowana pożyczka została udzielona w EUR i stanowiła równowartość 25 mld ISK kapitału Tier II w postaci instrumentu upoważniającego Íslandsbanki do emitowania niezabezpieczonych, podporządkowanych papierów dłużnych. Papiery dłużne mają termin zapadalności wynoszący dziesięć lat, począwszy od dnia 30 grudnia 2009 r. Instrument ten obejmuje mechanizmy zachęcające do wycofania się, przewidujące stopniowe zwiększanie kwoty odsetek po upływie pięciu lat. Zgodnie z treścią umowy stopy procentowe w skali roku przez pierwsze pięć lat ustala się jako wyższe o 400 punktów bazowych od EURIBOR (40), natomiast w okresie od pięciu do dziesięciu lat wysokość stóp procentowych jest o 500 punków bazowych wyższa od EURIBOR.

| (80) | Wniesienie wkładu w postaci kapitału Tier II, w połączeniu z opisanymi powyżej instrumentami kapitału Tier I, umożliwiło Íslandsbanki spełnienie ustanowionego przez FME wymogu utrzymywania minimalnej wartości współczynnika adekwatności kapitałowej na poziomie 16 % w dniu 15 października 2009 r. |
| --- | --- |

(80)

Wniesienie wkładu w postaci kapitału Tier II, w połączeniu z opisanymi powyżej instrumentami kapitału Tier I, umożliwiło Íslandsbanki spełnienie ustanowionego przez FME wymogu utrzymywania minimalnej wartości współczynnika adekwatności kapitałowej na poziomie 16 % w dniu 15 października 2009 r.

3.4.3.   Gwarancja depozytów

| (81) | Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (41) oraz dyrektywy 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (42), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”), zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku. |
| --- | --- |

(81)

Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (41) oraz dyrektywy 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (42), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”), zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku.

| (82) | W opinii władz islandzkich w celu zwiększenia poziomu pewności i rozwiania wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu środki na ratowanie banków podjęte przez rząd islandzki jesienią 2008 r. wiązały się również z dodatkowym zabezpieczeniem przez państwo depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów. |
| --- | --- |

(82)

W opinii władz islandzkich w celu zwiększenia poziomu pewności i rozwiania wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu środki na ratowanie banków podjęte przez rząd islandzki jesienią 2008 r. wiązały się również z dodatkowym zabezpieczeniem przez państwo depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów.

| (83) | W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone” (43). Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. (44). Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji” (45). Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (46). |
| --- | --- |

(83)

W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone” (43). Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. (44). Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji” (45). Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (46).

| (84) | Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2008 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowani w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (47). |
| --- | --- |

(84)

Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2008 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowani w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (47).

| (85) | Zdaniem rządu Islandii dodatkowa gwarancja depozytów zostanie zniesiona przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r. |
| --- | --- |

(85)

Zdaniem rządu Islandii dodatkowa gwarancja depozytów zostanie zniesiona przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r.

3.4.4.   Specjalny instrument wsparcia płynności

| (86) | Ponadto w ramach warunku przejęcia kapitału własnego nowego banku przez wierzycieli rząd Islandii zawarł kolejne porozumienie z Íslandsbanki w dniu 11 września 2009 r., które weszłoby w życie w przypadku, gdyby komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir zdecydował się skorzystać z opcji umożliwiającej mu zostanie większościowym udziałowcem banku (48). Zgodnie z porozumieniem Ministerstwo Finansów zobowiązało się do udzielenia pożyczki w formie obligacji skarbowych z opcją odkupu w zamian za przekazanie ściśle określonych aktywów o maksymalnej wartości 25 mld ISK na warunkach wyszczególnionych w umowie. |
| --- | --- |

(86)

Ponadto w ramach warunku przejęcia kapitału własnego nowego banku przez wierzycieli rząd Islandii zawarł kolejne porozumienie z Íslandsbanki w dniu 11 września 2009 r., które weszłoby w życie w przypadku, gdyby komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir zdecydował się skorzystać z opcji umożliwiającej mu zostanie większościowym udziałowcem banku (48). Zgodnie z porozumieniem Ministerstwo Finansów zobowiązało się do udzielenia pożyczki w formie obligacji skarbowych z opcją odkupu w zamian za przekazanie ściśle określonych aktywów o maksymalnej wartości 25 mld ISK na warunkach wyszczególnionych w umowie.

| (87) | Główne warunki przewidziane w umowie w celu zapewniania płynności zostały wskazane poniżej:






  Maksymalna kwota pożyczki: | 25 mld ISK |
| --- | --- | --- |
| Termin: | do września 2012 r. |
| Wynagrodzenie: | 3,0 % z pierwszych 8 mld ISK; 3,5 % z kolejnych 8 mld ISK; 4,0 % dla kwot o wartości przekraczającej 16 mld ISK |
| Opłata: | Íslandsbanki jest zobowiązany do uiszczenia opłaty w wysokości 0,5 % kwoty pożyczki przy każdorazowym przekazaniu nowych papierów wartościowych |
| Poręczenie: | Íslandsbanki jest zobowiązany do zapewnienia poręczenia w odniesieniu do pożyczki w formie papierów wartościowych skarbu państwa, które może mieć postać różnego rodzaju aktywów finansowych. |

(87)

Główne warunki przewidziane w umowie w celu zapewniania płynności zostały wskazane poniżej:

Maksymalna kwota pożyczki:

25 mld ISK

Termin:

do września 2012 r.

Wynagrodzenie:

3,0 % z pierwszych 8 mld ISK; 3,5 % z kolejnych 8 mld ISK; 4,0 % dla kwot o wartości przekraczającej 16 mld ISK

Opłata:

Íslandsbanki jest zobowiązany do uiszczenia opłaty w wysokości 0,5 % kwoty pożyczki przy każdorazowym przekazaniu nowych papierów wartościowych

Poręczenie:

Íslandsbanki jest zobowiązany do zapewnienia poręczenia w odniesieniu do pożyczki w formie papierów wartościowych skarbu państwa, które może mieć postać różnego rodzaju aktywów finansowych.

| (88) | W opinii władz islandzkich przedmiotowy instrument wsparcia płynności był konieczny, ponieważ podjęta przez wierzycieli decyzja o przejęciu Íslandsbanki spowodowała znaczne zmniejszenie zasobu aktywów z opcją odkupu znajdujących się w posiadaniu banku, stwarzając zagrożenie dla jego zdolności do spełnienia wymogów nadzorczych dotyczących poziomu rezerw płynności (49). Zdaniem władz islandzkich instrument ma stanowić dodatkowy środek, który będzie wykorzystywany wyłącznie w przypadku, gdyby inne źródła płynności okazały się niewystarczające. Koszty i warunki korzystania z tego instrumentu zostały określone w taki sposób, by zniechęcać do jego stosowania, gdy dostępne są inne rozwiązania. Jak do tej pory żaden podmiot nie podjął decyzji o wypłaceniu środków udostępnionych w ramach przedmiotowego instrumentu. |
| --- | --- |

(88)

W opinii władz islandzkich przedmiotowy instrument wsparcia płynności był konieczny, ponieważ podjęta przez wierzycieli decyzja o przejęciu Íslandsbanki spowodowała znaczne zmniejszenie zasobu aktywów z opcją odkupu znajdujących się w posiadaniu banku, stwarzając zagrożenie dla jego zdolności do spełnienia wymogów nadzorczych dotyczących poziomu rezerw płynności (49). Zdaniem władz islandzkich instrument ma stanowić dodatkowy środek, który będzie wykorzystywany wyłącznie w przypadku, gdyby inne źródła płynności okazały się niewystarczające. Koszty i warunki korzystania z tego instrumentu zostały określone w taki sposób, by zniechęcać do jego stosowania, gdy dostępne są inne rozwiązania. Jak do tej pory żaden podmiot nie podjął decyzji o wypłaceniu środków udostępnionych w ramach przedmiotowego instrumentu.

3.4.5.   Umowa udzielenia pożyczki papierów wartościowych zawarta ze Straumur

| (89) | W dniu 9 marca 2009 r. FME, działając zgodnie z upoważnieniem nadanym mu przepisami ustawy kryzysowej, przejął uprawnienia przysługujące udziałowcom Straumur–Burdaras Investment Bank hf. („Straumur”) i powołał komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, zastępujący radę dyrektorów banku (50). Po przeprowadzeniu konsultacji z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, wierzycielami, BCI oraz przedstawicielami Ministerstwa Finansów w dniu 17 marca 2009 r. FCE przeniosło zobowiązania Straumur z tytułu depozytów do Íslandsbanki (51). W zamian za przeniesienie zobowiązań Straumur wyemitował obligację zabezpieczoną jego aktywami, która stanowiła rekompensatę za przejęcie zobowiązań depozytowych. Obligacja w wysokości 43 679 014 232 ISK została wyemitowana w dniu 3 kwietnia 2009 r., a jej termin zapadalności przypada w dniu 31 marca 2013 r. Przez pierwsze 12 miesięcy odsetki od obligacji nalicza się w odniesieniu do kwoty REIBOR (52) powiększonej o 190 punktów bazowych — kwota ta ulega następnie obniżeniu do poziomu REIBOR powiększonego o 100 punków bazowych i pozostanie na tym poziomie do terminu zapadalności. W tym samym czasie Íslandsbanki i Ministerstwo Finansów zawarły umowę w sprawie udzielania pożyczek papierów wartościowych, na mocy której rząd zobowiązał się do faktycznego zastawienia obligacji skarbowych z opcją odkupu w charakterze zabezpieczenia roszczeń Straumur; Íslandsbanki może w zamian za to pozyskać płynność od BCI w zakresie, w jakim dany poziom płynności jest wymagany na skutek przejęcia przez Íslandsbanki zobowiązań związanych z depozytami Straumur. |
| --- | --- |

(89)

W dniu 9 marca 2009 r. FME, działając zgodnie z upoważnieniem nadanym mu przepisami ustawy kryzysowej, przejął uprawnienia przysługujące udziałowcom Straumur–Burdaras Investment Bank hf. („Straumur”) i powołał komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, zastępujący radę dyrektorów banku (50). Po przeprowadzeniu konsultacji z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, wierzycielami, BCI oraz przedstawicielami Ministerstwa Finansów w dniu 17 marca 2009 r. FCE przeniosło zobowiązania Straumur z tytułu depozytów do Íslandsbanki (51). W zamian za przeniesienie zobowiązań Straumur wyemitował obligację zabezpieczoną jego aktywami, która stanowiła rekompensatę za przejęcie zobowiązań depozytowych. Obligacja w wysokości 43 679 014 232 ISK została wyemitowana w dniu 3 kwietnia 2009 r., a jej termin zapadalności przypada w dniu 31 marca 2013 r. Przez pierwsze 12 miesięcy odsetki od obligacji nalicza się w odniesieniu do kwoty REIBOR (52) powiększonej o 190 punktów bazowych — kwota ta ulega następnie obniżeniu do poziomu REIBOR powiększonego o 100 punków bazowych i pozostanie na tym poziomie do terminu zapadalności. W tym samym czasie Íslandsbanki i Ministerstwo Finansów zawarły umowę w sprawie udzielania pożyczek papierów wartościowych, na mocy której rząd zobowiązał się do faktycznego zastawienia obligacji skarbowych z opcją odkupu w charakterze zabezpieczenia roszczeń Straumur; Íslandsbanki może w zamian za to pozyskać płynność od BCI w zakresie, w jakim dany poziom płynności jest wymagany na skutek przejęcia przez Íslandsbanki zobowiązań związanych z depozytami Straumur.

| (90) | W ramach umowy Íslandsbanki zobowiązał się do zwrócenia państwu kwoty obligacji skarbowych, która odpowiada kwocie płatności uzyskanych przez bank dzięki obligacji wyemitowanej przez Straumur. Strony uzgodniły również, że jeżeli Íslandsbanki nie uzyskałby pełnej kwoty płatności z tytułu obligacji, a państwo nie pokryłoby pozostałej części zadłużenia, Íslandsbanki zachowałby pozostające w obrocie obligacje skarbowe. W związku z tym Íslandsbanki zasadniczo przejął zobowiązania Straumur z tytułu depozytów w zamian za aktywa gwarantowane przez państwo o takiej samej wartości. |
| --- | --- |

(90)

W ramach umowy Íslandsbanki zobowiązał się do zwrócenia państwu kwoty obligacji skarbowych, która odpowiada kwocie płatności uzyskanych przez bank dzięki obligacji wyemitowanej przez Straumur. Strony uzgodniły również, że jeżeli Íslandsbanki nie uzyskałby pełnej kwoty płatności z tytułu obligacji, a państwo nie pokryłoby pozostałej części zadłużenia, Íslandsbanki zachowałby pozostające w obrocie obligacje skarbowe. W związku z tym Íslandsbanki zasadniczo przejął zobowiązania Straumur z tytułu depozytów w zamian za aktywa gwarantowane przez państwo o takiej samej wartości.

| (91) | Jak wskazano powyżej, termin zapadalności obligacji Straumur przypadał w dniu 31 marca 2013 r. W międzyczasie jednak kwota obligacji została w pełni wypłacona, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań przez rząd Islandii. |
| --- | --- |

(91)

Jak wskazano powyżej, termin zapadalności obligacji Straumur przypadał w dniu 31 marca 2013 r. W międzyczasie jednak kwota obligacji została w pełni wypłacona, bez konieczności podejmowania jakichkolwiek działań przez rząd Islandii.

3.4.6.   Dokapitalizowanie i przejęcie Byr oraz udzielenie podporządkowanej pożyczki na rzecz Byr

| (92) | Jak zostało to szczegółowo opisane w decyzji nr 126/11/COL z dnia 13 kwietnia 2011 r. („decyzja w sprawie Byr”), rząd Islandii udzielił pomocy państwa w postaci kapitału i podporządkowanej pożyczki na rzecz utworzenia Byr, który kontynuował działalność swojego poprzednika, Byr Savings Bank („dawny Byr”). W ramach opisanego procesu wierzyciele dawnego Byr stali się udziałowcami (nowego) Byr wraz z rządem Islandii, który zapewnił kapitał niezbędny do utworzenia nowej spółki. |
| --- | --- |

(92)

Jak zostało to szczegółowo opisane w decyzji nr 126/11/COL z dnia 13 kwietnia 2011 r. („decyzja w sprawie Byr”), rząd Islandii udzielił pomocy państwa w postaci kapitału i podporządkowanej pożyczki na rzecz utworzenia Byr, który kontynuował działalność swojego poprzednika, Byr Savings Bank („dawny Byr”). W ramach opisanego procesu wierzyciele dawnego Byr stali się udziałowcami (nowego) Byr wraz z rządem Islandii, który zapewnił kapitał niezbędny do utworzenia nowej spółki.

| (93) | Gdy w dniu 13 kwietnia 2011 r. przyjmowano decyzję w sprawie Byr, roczne sprawozdanie finansowe za 2010 r. nie zostało jeszcze opublikowane. Na tym etapie zarząd Byr był jednak przekonany, że środki na ratowanie, które zostały tymczasowo zatwierdzone przez Urząd na mocy decyzji w sprawie Byr, okażą się wystarczające do zabezpieczenia dalszej działalności banku przynajmniej do momentu przedłożenia Urzędowi planu restrukturyzacji służącego przywróceniu długoterminowej rentowności banku. W trakcie badania sprawozdania finansowego banku za pierwsze półrocze 2011 r. jasne stało się, że konieczne będzie przeprowadzenie kolejnych odpisów aktualizujących wartość aktywów Byr, co z kolei wpłynęło na obniżenie wartości współczynnika adekwatności kapitałowej banku. |
| --- | --- |

(93)

Gdy w dniu 13 kwietnia 2011 r. przyjmowano decyzję w sprawie Byr, roczne sprawozdanie finansowe za 2010 r. nie zostało jeszcze opublikowane. Na tym etapie zarząd Byr był jednak przekonany, że środki na ratowanie, które zostały tymczasowo zatwierdzone przez Urząd na mocy decyzji w sprawie Byr, okażą się wystarczające do zabezpieczenia dalszej działalności banku przynajmniej do momentu przedłożenia Urzędowi planu restrukturyzacji służącego przywróceniu długoterminowej rentowności banku. W trakcie badania sprawozdania finansowego banku za pierwsze półrocze 2011 r. jasne stało się, że konieczne będzie przeprowadzenie kolejnych odpisów aktualizujących wartość aktywów Byr, co z kolei wpłynęło na obniżenie wartości współczynnika adekwatności kapitałowej banku.

| (94) | Jak zostało to szczegółowo opisane w decyzji nr 325/11/COL z dnia 19 października 2011 r. („druga decyzja w sprawie Byr”), niedobór kapitału, który powstał w wyniku opisanych zdarzeń, okazał się niemożliwy do zniwelowania, a Byr został wystawiony na sprzedaż. W drugiej decyzji w sprawie Byr Urząd zatwierdził późniejsze przejęcie, a w szczególności potencjalne wykorzystanie w tym celu przez Íslandsbanki pomocy państwa, bez uszczerbku dla przebiegu prowadzonego przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego służącego ustaleniu, czy pomoc przyznana na rzecz Íslandsbanki była zgodna z postanowieniami Porozumienia EOG, co jest przedmiotem oceny w ramach niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(94)

Jak zostało to szczegółowo opisane w decyzji nr 325/11/COL z dnia 19 października 2011 r. („druga decyzja w sprawie Byr”), niedobór kapitału, który powstał w wyniku opisanych zdarzeń, okazał się niemożliwy do zniwelowania, a Byr został wystawiony na sprzedaż. W drugiej decyzji w sprawie Byr Urząd zatwierdził późniejsze przejęcie, a w szczególności potencjalne wykorzystanie w tym celu przez Íslandsbanki pomocy państwa, bez uszczerbku dla przebiegu prowadzonego przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego służącego ustaleniu, czy pomoc przyznana na rzecz Íslandsbanki była zgodna z postanowieniami Porozumienia EOG, co jest przedmiotem oceny w ramach niniejszej decyzji.

| (95) | Ponadto Urząd uznał, że środek polegający na zapewnieniu możliwości zaciągnięcia podporządkowanej pożyczki przez cały okres przejściowy do momentu oficjalnego połączenia Byr i Íslandsbanki, tj. tak długo, jak Byr pozostawał odrębnym podmiotem prawnym na mocy przepisów prawa krajowego, jest zgodny z funkcjonowaniem Porozumienia EOG. W opinii władz islandzkich ani Byr, ani Íslandsbanki nigdy nie skorzystały z możliwości zaciągnięcia podporządkowanej pożyczki. |
| --- | --- |

(95)

Ponadto Urząd uznał, że środek polegający na zapewnieniu możliwości zaciągnięcia podporządkowanej pożyczki przez cały okres przejściowy do momentu oficjalnego połączenia Byr i Íslandsbanki, tj. tak długo, jak Byr pozostawał odrębnym podmiotem prawnym na mocy przepisów prawa krajowego, jest zgodny z funkcjonowaniem Porozumienia EOG. W opinii władz islandzkich ani Byr, ani Íslandsbanki nigdy nie skorzystały z możliwości zaciągnięcia podporządkowanej pożyczki.

| (96) | Urząd podkreślił, że wynik ostatecznej oceny tych środków będzie uzależniony od informacji zawartych w planie restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia Íslandsbanki i Byr, który to plan rząd Islandii zobowiązał się przedłożyć najpóźniej 3 miesiące po przeprowadzeniu planowanej transakcji. Jak wskazano powyżej, plan restrukturyzacji przedsiębiorstwa powstałego w wyniku połączenia został faktycznie przedłożony w wyznaczonym terminie — Urząd przeprowadzi zatem jego ocenę poniżej. |
| --- | --- |

(96)

Urząd podkreślił, że wynik ostatecznej oceny tych środków będzie uzależniony od informacji zawartych w planie restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia Íslandsbanki i Byr, który to plan rząd Islandii zobowiązał się przedłożyć najpóźniej 3 miesiące po przeprowadzeniu planowanej transakcji. Jak wskazano powyżej, plan restrukturyzacji przedsiębiorstwa powstałego w wyniku połączenia został faktycznie przedłożony w wyznaczonym terminie — Urząd przeprowadzi zatem jego ocenę poniżej.

Plan restrukturyzacji

| (97) | W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Íslandsbanki. Po przejęciu Byr plan (zwany dalej „planem restrukturyzacji”) został zmieniony, zaktualizowany i przedłożony ponownie przez władze islandzkie w dniu 22 lutego 2012 r. Plan restrukturyzacji został uzupełniony o pięcioletni plan operacyjny z dnia 14 stycznia 2012 r. (53) oraz o sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (przedłożone przez FME w dniu 1 kwietnia 2012 r.). |
| --- | --- |

(97)

W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Íslandsbanki. Po przejęciu Byr plan (zwany dalej „planem restrukturyzacji”) został zmieniony, zaktualizowany i przedłożony ponownie przez władze islandzkie w dniu 22 lutego 2012 r. Plan restrukturyzacji został uzupełniony o pięcioletni plan operacyjny z dnia 14 stycznia 2012 r. (53) oraz o sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (przedłożone przez FME w dniu 1 kwietnia 2012 r.).

| (98) | W planie restrukturyzacji oraz w pięcioletnim planie operacyjnym odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczenia zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki skoncentruje się na swojej podstawowej działalności i na restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(98)

W planie restrukturyzacji oraz w pięcioletnim planie operacyjnym odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczenia zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki skoncentruje się na swojej podstawowej działalności i na restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

| (99) | Ponadto władze islandzkie przedłożyły sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego za 2012 r., aby wykazać zdolność Íslandsbanki do radzenia sobie ze zdarzeniami skrajnymi. |
| --- | --- |

(99)

Ponadto władze islandzkie przedłożyły sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego za 2012 r., aby wykazać zdolność Íslandsbanki do radzenia sobie ze zdarzeniami skrajnymi.

| (100) | Jak wskazano powyżej, Urząd uznaje, że okres restrukturyzacji zakończy się w dniu 15 października 2014 r. |
| --- | --- |

(100)

Jak wskazano powyżej, Urząd uznaje, że okres restrukturyzacji zakończy się w dniu 15 października 2014 r.

3.4.7.   Opis planu restrukturyzacji

| (101) | Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Íslandsbanki zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. W opinii władz islandzkich cel ten zostanie osiągnięty dzięki przeprowadzeniu następujących czynności:






  (i) | delewarowania bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku; |
| --- | --- | --- |

(101)

Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Íslandsbanki zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. W opinii władz islandzkich cel ten zostanie osiągnięty dzięki przeprowadzeniu następujących czynności:

(i)

delewarowania bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku;

| (ii) | ustanowienia i utrzymaniu wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego; |
| --- | --- |

(ii)

ustanowienia i utrzymaniu wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego;

| (iii) | osiągnięcia zadowalającego poziomu rentowności; |
| --- | --- |

(iii)

osiągnięcia zadowalającego poziomu rentowności;

| (iv) | ustanowienia i utrzymania wysokiego poziomu płynności; |
| --- | --- |

(iv)

ustanowienia i utrzymania wysokiego poziomu płynności;

| (v) | restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

(v)

restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw;

| (vi) | udoskonalenia strategii finansowania; |
| --- | --- |

(vi)

udoskonalenia strategii finansowania;

| (vii) | osiągnięcia opłacalności; |
| --- | --- |

(vii)

osiągnięcia opłacalności;

| (viii) | zwiększenia ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

(viii)

zwiększenia ładu korporacyjnego.

| (102) | Przed przedstawieniem bardziej szczegółowego opisu każdego ze wskazanych powyżej elementów, poniżej zaprezentowano opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji Íslandsbanki odniesiono się do błędów, które przyczyniły się do upadku Glitnir. Należy podkreślić, że chociaż zakres działalności prowadzonej przez Íslandsbanki opiera na działalności Glitnir na rynku krajowym, Íslandsbanki jest innym bankiem. Zaznacza się również, że wprowadzono istotne zmiany służące wyeliminowaniu błędów, których wystąpienie uznano za jedną z przyczyn upadku poprzednika Íslandsbanki. Wśród najważniejszych zmian należy wymienić zmianę zasad dotyczących udzielania pożyczek podmiotom powiązanym, zniesienie możliwości udzielania pożyczek zabezpieczonych papierami wartościowymi oraz możliwości udzielania pożyczek walutowych (54) klientom nieuzyskującym dochodów w walucie obcej, a także zaostrzenie przepisów w zakresie zatwierdzania pożyczek. Chociaż Íslandsbanki, podobnie jak Glitnir zamierza świadczyć szeroki zakres usług finansowych na rynku islandzkim, w przypadku Íslandsbanki podstawowa różnica w prowadzeniu działalności bankowej przed kryzysem i po nim jest lepiej widoczna, jeżeli chodzi o „sposób” świadczenia usług przez bank (procesy, procedury, dokumentacja, zasady i przepisy), nie zaś „rodzaj” oferowanych usług i produktów. Uwagi Íslandsbanki w tej kwestii zostały pokrótce przedstawione na wykresie 2 poniżej:

  Wykres 2


  Dawne błędy i zmiany mające na celu wyeliminowanie tych błędów |
| --- | --- |

(102)

Przed przedstawieniem bardziej szczegółowego opisu każdego ze wskazanych powyżej elementów, poniżej zaprezentowano opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji Íslandsbanki odniesiono się do błędów, które przyczyniły się do upadku Glitnir. Należy podkreślić, że chociaż zakres działalności prowadzonej przez Íslandsbanki opiera na działalności Glitnir na rynku krajowym, Íslandsbanki jest innym bankiem. Zaznacza się również, że wprowadzono istotne zmiany służące wyeliminowaniu błędów, których wystąpienie uznano za jedną z przyczyn upadku poprzednika Íslandsbanki. Wśród najważniejszych zmian należy wymienić zmianę zasad dotyczących udzielania pożyczek podmiotom powiązanym, zniesienie możliwości udzielania pożyczek zabezpieczonych papierami wartościowymi oraz możliwości udzielania pożyczek walutowych (54) klientom nieuzyskującym dochodów w walucie obcej, a także zaostrzenie przepisów w zakresie zatwierdzania pożyczek. Chociaż Íslandsbanki, podobnie jak Glitnir zamierza świadczyć szeroki zakres usług finansowych na rynku islandzkim, w przypadku Íslandsbanki podstawowa różnica w prowadzeniu działalności bankowej przed kryzysem i po nim jest lepiej widoczna, jeżeli chodzi o „sposób” świadczenia usług przez bank (procesy, procedury, dokumentacja, zasady i przepisy), nie zaś „rodzaj” oferowanych usług i produktów. Uwagi Íslandsbanki w tej kwestii zostały pokrótce przedstawione na wykresie 2 poniżej:

Wykres 2

Dawne błędy i zmiany mające na celu wyeliminowanie tych błędów

| (103) | Plan restrukturyzacji, jak również pięcioletni plan operacyjny opierają się na zestawie założeń ogólnych i ekonomicznych (55). Założenia te stanowią fundament gospodarczy omówionego poniżej scenariusza podstawowego. |
| --- | --- |

(103)

Plan restrukturyzacji, jak również pięcioletni plan operacyjny opierają się na zestawie założeń ogólnych i ekonomicznych (55). Założenia te stanowią fundament gospodarczy omówionego poniżej scenariusza podstawowego.

| (104) | Zgodnie z założeniami ogólnymi:






  — | restrukturyzacja działu bankowości korporacyjnej zakończy się pod koniec [...] r., a działu bankowości detalicznej — pod koniec [...] r. Wyzerowanie odsetek od kredytów hipotecznych zostanie zakończone pod koniec [...] r. Wyniki procesu amortyzacji upustu w odniesieniu do portfeli przejętych od Glitnir, opisanego bardziej szczegółowo poniżej, zostaną odpowiednio rozdzielone, |
| --- | --- | --- |

(104)

Zgodnie z założeniami ogólnymi:

—

restrukturyzacja działu bankowości korporacyjnej zakończy się pod koniec [...] r., a działu bankowości detalicznej — pod koniec [...] r. Wyzerowanie odsetek od kredytów hipotecznych zostanie zakończone pod koniec [...] r. Wyniki procesu amortyzacji upustu w odniesieniu do portfeli przejętych od Glitnir, opisanego bardziej szczegółowo poniżej, zostaną odpowiednio rozdzielone,

| — | bank będzie dysponował dodatkowym zyskiem w wysokości [...] mld ISK z tytułu [...], |
| --- | --- |

—

bank będzie dysponował dodatkowym zyskiem w wysokości [...] mld ISK z tytułu [...],

| — | kontrole kapitału będą znoszone stopniowo, |
| --- | --- |

—

kontrole kapitału będą znoszone stopniowo,

| — | w odniesieniu do finansowania opartego na pożyczkach w ISK nie zostaną wprowadzone żadne ograniczenia. Nie zakłada się przy tym, że wartość finansowania opartego na pożyczkach w walutach obcych przekroczy w 2012 r. kwotę spłaty niespłaconych pożyczek w walutach obcych; oczekuje się, że począwszy od 2012 r. dostęp do finansowania w walutach obcych stanie się łatwiejszy. |
| --- | --- |

—

w odniesieniu do finansowania opartego na pożyczkach w ISK nie zostaną wprowadzone żadne ograniczenia. Nie zakłada się przy tym, że wartość finansowania opartego na pożyczkach w walutach obcych przekroczy w 2012 r. kwotę spłaty niespłaconych pożyczek w walutach obcych; oczekuje się, że począwszy od 2012 r. dostęp do finansowania w walutach obcych stanie się łatwiejszy.

| (105) | Ponadto rada dyrektorów Íslandsbanki opracowała zestaw celów finansowych:






  — | stopa zwrotu z kapitału własnego: stopa zwrotu wolna od ryzyka + [...] %. Wysokość stopy zwrotu wolnej od ryzyka ustala się na poziomie bieżącej stopy rozliczeniowej Banku Centralnego (3,75 % w grudniu 2011 r.). Cel zakłada uzyskanie współczynnika kapitału Tier I na poziomie [...] %, |
| --- | --- | --- |

(105)

Ponadto rada dyrektorów Íslandsbanki opracowała zestaw celów finansowych:

—

stopa zwrotu z kapitału własnego: stopa zwrotu wolna od ryzyka + [...] %. Wysokość stopy zwrotu wolnej od ryzyka ustala się na poziomie bieżącej stopy rozliczeniowej Banku Centralnego (3,75 % w grudniu 2011 r.). Cel zakłada uzyskanie współczynnika kapitału Tier I na poziomie [...] %,

| — | współczynnik adekwatności kapitałowej: [...] % [...], |
| --- | --- |

—

współczynnik adekwatności kapitałowej: [...] % [...],

| — | współczynnik kapitału Tier I: [...] % [...]. |
| --- | --- |

—

współczynnik kapitału Tier I: [...] % [...].

| (106) | Zgodnie z przyjętymi założeniami makroekonomicznymi oczekuje się, że:






  — | wzrost gospodarczy utrzyma się w 2012 r. i w kolejnych latach, choć jego tempo będzie niższe niż pierwotnie oczekiwano. Sytuacja ekonomiczna gospodarstw domowych ulegnie poprawie w miarę zwiększania się siły nabywczej wraz ze spadkiem bezrobocia, |
| --- | --- | --- |

(106)

Zgodnie z przyjętymi założeniami makroekonomicznymi oczekuje się, że:

—

wzrost gospodarczy utrzyma się w 2012 r. i w kolejnych latach, choć jego tempo będzie niższe niż pierwotnie oczekiwano. Sytuacja ekonomiczna gospodarstw domowych ulegnie poprawie w miarę zwiększania się siły nabywczej wraz ze spadkiem bezrobocia,

| — | inflacja utrzyma się na poziomie przekraczającym nieznacznie poziom wyznaczony jako cel przez BCI, tj. nieco poniżej 3 %, począwszy od 2013 r. Szacunki te opierają się na założeniu stabilnego poziomu kursu wymiany ISK (z jego nieznacznym wzmocnieniem na początku omawianego okresu) oraz istnieniu zrównoważonego rynku pracy, na którym zaobserwować będzie można nieznaczny wzrost płac oraz stopniowy wzrost cen mieszkań.










  Średnia zmiana w poszczególnych latach (%) | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Wzrost PKB | 2,2 | 2,1 | 3,4 | 2,3 | 3,0 |
| Bezrobocie | 6,6 | 6,0 | 5,4 | 5,0 | 4,4 |
| Inflacja | 4,4 | 2,9 | 2,8 | 2,7 | 2,6 |
| Wynagrodzenie | 6,7 | 4,7 | 4,8 | 5,0 | 4,8 |

—

inflacja utrzyma się na poziomie przekraczającym nieznacznie poziom wyznaczony jako cel przez BCI, tj. nieco poniżej 3 %, począwszy od 2013 r. Szacunki te opierają się na założeniu stabilnego poziomu kursu wymiany ISK (z jego nieznacznym wzmocnieniem na początku omawianego okresu) oraz istnieniu zrównoważonego rynku pracy, na którym zaobserwować będzie można nieznaczny wzrost płac oraz stopniowy wzrost cen mieszkań.

Średnia zmiana w poszczególnych latach (%)

2012

2013

2014

2015

2016

Wzrost PKB

2,2

2,1

3,4

2,3

3,0

Bezrobocie

6,6

6,0

5,4

5,0

4,4

Inflacja

4,4

2,9

2,8

2,7

2,6

Wynagrodzenie

6,7

4,7

4,8

5,0

4,8

Wysokość krótkoterminowych stóp procentowych pozostanie niezmieniona i utrzyma się na poziomie około 5 % (56) w 2012 r., przy czym w miarę następowania ożywienia koniunktury wysokość tych stóp będzie stopniowo rosnąć,

| — | chociaż warunki na rynku pracy ulegną poprawie, bezrobocie wciąż będzie utrzymywać się na nieco wyższym poziomie niż ten obserwowany przed wybuchem kryzysu finansowego. Wzrost wynagrodzeń będzie odnotowywany w miarę zmniejszania się stopy bezrobocia, |
| --- | --- |

—

chociaż warunki na rynku pracy ulegną poprawie, bezrobocie wciąż będzie utrzymywać się na nieco wyższym poziomie niż ten obserwowany przed wybuchem kryzysu finansowego. Wzrost wynagrodzeń będzie odnotowywany w miarę zmniejszania się stopy bezrobocia,

| — | przyjmuje się również, że przez cały okres restrukturyzacji walutą Islandii będzie w dalszym ciągu ISK. Kontrole walutowe będą stopniowo znoszone począwszy od 2012 r. Niektóre ograniczenia przepływu kapitału pozostaną w mocy przez całą dekadę. |
| --- | --- |

—

przyjmuje się również, że przez cały okres restrukturyzacji walutą Islandii będzie w dalszym ciągu ISK. Kontrole walutowe będą stopniowo znoszone począwszy od 2012 r. Niektóre ograniczenia przepływu kapitału pozostaną w mocy przez całą dekadę.

(i)   Delewarowanie bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku

| (107) | Jak wspomniano powyżej, większość aktywów i zobowiązań krajowych Glitnir została przeniesiona do Íslandsbanki w październiku 2008 r. W wyniku tego procesu przeważająca część zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej została utrzymana w ramach majątku Glitnir, dzięki czemu Íslandsbanki w odróżnieniu od Glitnir nigdy nie został poddany lewarowaniu. Zgodnie z planem restrukturyzacji oznacza to, że kwestia delewarowania bilansu banku została zasadniczo rozwiązana już w październiku 2008 r. |
| --- | --- |

(107)

Jak wspomniano powyżej, większość aktywów i zobowiązań krajowych Glitnir została przeniesiona do Íslandsbanki w październiku 2008 r. W wyniku tego procesu przeważająca część zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej została utrzymana w ramach majątku Glitnir, dzięki czemu Íslandsbanki w odróżnieniu od Glitnir nigdy nie został poddany lewarowaniu. Zgodnie z planem restrukturyzacji oznacza to, że kwestia delewarowania bilansu banku została zasadniczo rozwiązana już w październiku 2008 r.

(ii)   Ustanowienie i utrzymanie wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego

| (108) | W konsekwencji podjęcia opisanych powyżej środków dokapitalizowania oraz zmian wprowadzonych od momentu utworzenia banku, w szczególności przeprowadzenia ponownej wyceny aktywów (kwestia ta została opisana bardziej szczegółowo poniżej), wartość współczynników kapitałowych Íslandsbanki była znacznie wyższa od poziomu wyznaczonego w wymogach kapitałowych przez FME, co wskazano w tabeli 2:

  Tabela 2


  Wartość współczynników kapitałowych w latach 2008–2011, kwoty w mln ISK | 31.12.2008 | 31.12.2009 | 31.12.2010 | 31.12.2011 (57) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kapitał Tier I | 68 030 | 91 996 | 120 993 | 120 530 |
| Kapitał Tier II | — | 24 843 | 21 251 | 21 937 |
| Kapitał całkowity | 68 030 | 116 839 | 142 244 | 142 234 |
| Aktywa ważone ryzykiem | 656 713 | 589 819 | 534 431 | 629 419 |
| Współczynnik kapitału Tier I | 10,4 % | 15,6 % | 22,6 % | 19,1 % |
| Współczynnik adekwatności kapitałowej | 10,4 % | 19,8 % | 26,6 % | 22,6 % |

(108)

W konsekwencji podjęcia opisanych powyżej środków dokapitalizowania oraz zmian wprowadzonych od momentu utworzenia banku, w szczególności przeprowadzenia ponownej wyceny aktywów (kwestia ta została opisana bardziej szczegółowo poniżej), wartość współczynników kapitałowych Íslandsbanki była znacznie wyższa od poziomu wyznaczonego w wymogach kapitałowych przez FME, co wskazano w tabeli 2:

Tabela 2

Wartość współczynników kapitałowych w latach 2008–2011, kwoty w mln ISK

31.12.2008

31.12.2009

31.12.2010

31.12.2011 (57)

Kapitał Tier I

68 030

91 996

120 993

120 530

Kapitał Tier II

—

24 843

21 251

21 937

Kapitał całkowity

68 030

116 839

142 244

142 234

Aktywa ważone ryzykiem

656 713

589 819

534 431

629 419

Współczynnik kapitału Tier I

10,4 %

15,6 %

22,6 %

19,1 %

Współczynnik adekwatności kapitałowej

10,4 %

19,8 %

26,6 %

22,6 %

| (109) | Ponadto w sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przedłożonym wraz z planem restrukturyzacji Íslandsbanki przewiduje się, że w latach 2012–2016 odpowiednie współczynniki kapitałowe przyjmą wartości wskazane w tabeli 3:

  Tabela 3


  Przewidywana wartość współczynników kapitałowych w latach 2012–2016 i aktywów ważonych ryzykiem, kwoty w mld ISK | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aktywa ważone ryzykiem | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Współczynnik kapitału Tier I | [20–25] % | [15–20] % | [10–20] % | [10–15] % | [10–15] % |
| Współczynnik adekwatności kapitałowej | [20–30] % | [15–25] % | [15–20] % | [10–20] % | [10–15] % |

(109)

Ponadto w sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przedłożonym wraz z planem restrukturyzacji Íslandsbanki przewiduje się, że w latach 2012–2016 odpowiednie współczynniki kapitałowe przyjmą wartości wskazane w tabeli 3:

Tabela 3

Przewidywana wartość współczynników kapitałowych w latach 2012–2016 i aktywów ważonych ryzykiem, kwoty w mld ISK

2012

2013

2014

2015

2016

Aktywa ważone ryzykiem

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Współczynnik kapitału Tier I

[20–25] %

[15–20] %

[10–20] %

[10–15] %

[10–15] %

Współczynnik adekwatności kapitałowej

[20–30] %

[15–25] %

[15–20] %

[10–20] %

[10–15] %

| (110) | Z przytoczonych danych wynika, że Íslandsbanki przewiduje, iż w okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu wartość jego współczynników kapitałowych będzie się utrzymywała na poziomie znacznie przekraczającym poziom określony w wymogach kapitałowych FME. [...] |
| --- | --- |

(110)

Z przytoczonych danych wynika, że Íslandsbanki przewiduje, iż w okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu wartość jego współczynników kapitałowych będzie się utrzymywała na poziomie znacznie przekraczającym poziom określony w wymogach kapitałowych FME. [...]

(iii)   Osiągnięcie zadowalającego poziomu rentowności

| (111) | Zgodnie z planem restrukturyzacji oraz zgodnie z danymi przedstawionymi w tabeli 4 poniżej stopa zwrotu z kapitału własnego Íslandsbanki utrzymywała się na stosunkowo wysokim poziomie od momentu utworzenia banku w 2008 r. (z wyjątkiem 2011 r.) (58).

  Tabela 4


  Stopa zwrotu z kapitału własnego w minionych latach










  (%) |
| --- | --- |
| | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego | 17,2 | 30,0 | 28,5 | 1,5 |

(111)

Zgodnie z planem restrukturyzacji oraz zgodnie z danymi przedstawionymi w tabeli 4 poniżej stopa zwrotu z kapitału własnego Íslandsbanki utrzymywała się na stosunkowo wysokim poziomie od momentu utworzenia banku w 2008 r. (z wyjątkiem 2011 r.) (58).

Tabela 4

Stopa zwrotu z kapitału własnego w minionych latach

(%)

2008

2009

2010

2011

Stopa zwrotu z kapitału własnego

17,2

30,0

28,5

1,5

Ponadto w planie restrukturyzacji przewidziano następującą stopę zwrotu z kapitału własnego w okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu (tabela 5):

Tabela 5

Prognozowana stopa zwrotu z kapitału własnego

| (%) |
| --- |
| | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego | [5–15] | [10–20] | [5–15] | [5–15] | [5–15] |

(%)

2012

2013

2014

2015

2016

Stopa zwrotu z kapitału własnego

[5–15]

[10–20]

[5–15]

[5–15]

[5–15]

| (112) | Przedmiotowa prognoza została sporządzona po opracowaniu bardziej szczegółowego planu finansowego w ramach planu restrukturyzacji — jej najistotniejsze elementy zostały wskazane poniżej:






  — | oczekuje się, że zysk z najistotniejszych segmentów działalności [...]; wynika to głównie ze wzrostu kosztów finansowania i braku „przychodów z tytułu dyskonta” począwszy od 2014 r., |
| --- | --- | --- |

(112)

Przedmiotowa prognoza została sporządzona po opracowaniu bardziej szczegółowego planu finansowego w ramach planu restrukturyzacji — jej najistotniejsze elementy zostały wskazane poniżej:

—

oczekuje się, że zysk z najistotniejszych segmentów działalności [...]; wynika to głównie ze wzrostu kosztów finansowania i braku „przychodów z tytułu dyskonta” począwszy od 2014 r.,

| — | zgodnie z prognozami zysk w segmencie działalności związanym z rynkami ma wzrosnąć z [...] do [...] ISK przed 2016 r., głównie dzięki zwiększeniu dochodów z opłat i prowizji, |
| --- | --- |

—

zgodnie z prognozami zysk w segmencie działalności związanym z rynkami ma wzrosnąć z [...] do [...] ISK przed 2016 r., głównie dzięki zwiększeniu dochodów z opłat i prowizji,

| — | zgodnie z przewidywaniami marża odsetkowa netto ma ulec [...] w 2014 r., po czym ma utrzymywać się na stabilnym poziomie, |
| --- | --- |

—

zgodnie z przewidywaniami marża odsetkowa netto ma ulec [...] w 2014 r., po czym ma utrzymywać się na stabilnym poziomie,

| — | oczekuje się zmniejszenia liczby pracowników o [...] osób, |
| --- | --- |

—

oczekuje się zmniejszenia liczby pracowników o [...] osób,

| — | wysokość wskaźnika kosztów do dochodów ma zgodnie z przewidywaniami zmniejszyć się z poziomu 75 % w 2011 r. do poziomu [...] % w 2014 r. |
| --- | --- |

—

wysokość wskaźnika kosztów do dochodów ma zgodnie z przewidywaniami zmniejszyć się z poziomu 75 % w 2011 r. do poziomu [...] % w 2014 r.

| (113) | W opinii władz islandzkich bardzo dobre wyniki osiągane przez Íslandsbanki od momentu jego utworzenia są w pewnym stopniu zasługą faktu, że bank nabył portfel kredytowy Glitnir po przyznaniu mu znacznego dyskonta (59). Wspomniane dyskonto było w przeszłości i w dalszym ciągu pozostanie istotną częścią przychodów banku podczas restrukturyzacji portfela kredytowego. Zgodnie z prognozą dyskonto zostanie jednak w pełni zamortyzowane w momencie zakończenia restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(113)

W opinii władz islandzkich bardzo dobre wyniki osiągane przez Íslandsbanki od momentu jego utworzenia są w pewnym stopniu zasługą faktu, że bank nabył portfel kredytowy Glitnir po przyznaniu mu znacznego dyskonta (59). Wspomniane dyskonto było w przeszłości i w dalszym ciągu pozostanie istotną częścią przychodów banku podczas restrukturyzacji portfela kredytowego. Zgodnie z prognozą dyskonto zostanie jednak w pełni zamortyzowane w momencie zakończenia restrukturyzacji.

| (114) | Na potwierdzenie tej opinii władze islandzkie przedłożyły obliczenia (tabela 6) określające wysokość wyników rocznych, gdyby nie stosowano dyskonta i nie miały miejsca inne „zdarzenia występujące nieregularnie”, takie jak amortyzacja wartości firmy będąca rezultatem połączenia z Byr.

  Tabela 6


  Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie”









  ISK m |
| --- | --- |
| | Zysk w danym roku | „zdarzenia występujące nieregularnie” | Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie” |
| 2008 | 2 366 | – 1 543 | 14 909 |
| 2009 | 23 982 | 801 | 23 181 |
| 2010 | 29 369 | 14 507 | 14 862 |
| 2011 | 9 613 | – 11 074 | 20 687 |
| 2012 | [...] | [...] | [...] |
| 2013 | [...] | [...] | [...] |
| 2014 | [...] | — | [...] |
| 2015 | [...] | — | [...] |
| 2016 | [...] | — | [...] |

(114)

Na potwierdzenie tej opinii władze islandzkie przedłożyły obliczenia (tabela 6) określające wysokość wyników rocznych, gdyby nie stosowano dyskonta i nie miały miejsca inne „zdarzenia występujące nieregularnie”, takie jak amortyzacja wartości firmy będąca rezultatem połączenia z Byr.

Tabela 6

Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie”

ISK m

Zysk w danym roku

„zdarzenia występujące nieregularnie”

Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie”

2008

2 366

– 1 543

14 909

2009

23 982

801

23 181

2010

29 369

14 507

14 862

2011

9 613

– 11 074

20 687

2012

[...]

[...]

[...]

2013

[...]

[...]

[...]

2014

[...]

—

[...]

2015

[...]

—

[...]

2016

[...]

—

[...]

| (115) | Zgodnie z przedstawionymi danymi nawet w sytuacji braku dyskonta bank odnotowywałby i odnotuje zysk w okresie restrukturyzacji (60). Trudno jednak jednoznacznie stwierdzić, czy przywołane dane uwzględniają obydwa aspekty wspomnianego powyżej „znacznego dyskonta”. |
| --- | --- |

(115)

Zgodnie z przedstawionymi danymi nawet w sytuacji braku dyskonta bank odnotowywałby i odnotuje zysk w okresie restrukturyzacji (60). Trudno jednak jednoznacznie stwierdzić, czy przywołane dane uwzględniają obydwa aspekty wspomnianego powyżej „znacznego dyskonta”.

(iv)   Ustanowienie i utrzymanie wysokiego poziomu płynności

| (116) | Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga, aby środki pieniężne lub aktywa podobne do środków pieniężnych stanowiły 5 % depozytów wypłacanych na żądanie, a banki muszą być w stanie kontynuować działalność w sytuacji natychmiastowego wypłacenia 20 % ich depozytów. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (61), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przekraczającej kwotę zobowiązań z kolejnych trzech miesięcy. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się dyskonto, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast. |
| --- | --- |

(116)

Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga, aby środki pieniężne lub aktywa podobne do środków pieniężnych stanowiły 5 % depozytów wypłacanych na żądanie, a banki muszą być w stanie kontynuować działalność w sytuacji natychmiastowego wypłacenia 20 % ich depozytów. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (61), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przekraczającej kwotę zobowiązań z kolejnych trzech miesięcy. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się dyskonto, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast.

| (117) | Zgodnie z informacjami przedstawionymi na rysunku A i B poziom rezerw płynności utrzymywanych przez Íslandsbanki w latach 2009, 2010 i 2011 spełniał odpowiednie wymogi nadzorcze.

  Rysunki A i B


  Spełnienie przez Íslandsbanki wymogów nadzorczych w zakresie płynności. |
| --- | --- |

(117)

Zgodnie z informacjami przedstawionymi na rysunku A i B poziom rezerw płynności utrzymywanych przez Íslandsbanki w latach 2009, 2010 i 2011 spełniał odpowiednie wymogi nadzorcze.

Rysunki A i B

Spełnienie przez Íslandsbanki wymogów nadzorczych w zakresie płynności.

| (118) | Zgodnie z informacjami przedstawionymi na rysunku C poniżej wskaźniki płynności Íslandsbanki w odniesieniu do zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 3–6 miesięcy w 2010 i 2011 r., ulegały poprawie, podczas gdy podobny wskaźnik w odniesieniu do 12 miesięcy utrzymywał się mniej więcej na tym samym poziomie.
  [...]

  [Wykres przedstawiający wskaźniki płynności Íslandsbanki

  Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową]

  Rysunek C


  Historyczna wartość wskaźników płynności:







  — | współczynnik płynności A opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 3 miesięcy |
| --- | --- | --- |

(118)

Zgodnie z informacjami przedstawionymi na rysunku C poniżej wskaźniki płynności Íslandsbanki w odniesieniu do zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 3–6 miesięcy w 2010 i 2011 r., ulegały poprawie, podczas gdy podobny wskaźnik w odniesieniu do 12 miesięcy utrzymywał się mniej więcej na tym samym poziomie.

[...]

[Wykres przedstawiający wskaźniki płynności Íslandsbanki

Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową]

Rysunek C

Historyczna wartość wskaźników płynności:

—

współczynnik płynności A opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 3 miesięcy

| — | współczynnik płynności B opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 6 miesięcy |
| --- | --- |

—

współczynnik płynności B opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 6 miesięcy

| — | współczynnik płynności C opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 12 miesięcy |
| --- | --- |

—

współczynnik płynności C opisuje poziom pokrycia zobowiązań, których termin zapadalności przypadał w ciągu kolejnych 12 miesięcy

| (119) | Kwestie związane z oczekiwanym zwiększeniem poziomu płynności Íslandsbanki, w szczególności w przypadku wystąpienia warunków skrajnych, zostały omówione poniżej. |
| --- | --- |

(119)

Kwestie związane z oczekiwanym zwiększeniem poziomu płynności Íslandsbanki, w szczególności w przypadku wystąpienia warunków skrajnych, zostały omówione poniżej.

(v)   Zakończenie restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

| (120) | Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. poziom zadłużenia klientów indywidualnych i komercyjnych banku był wysoki. Gdy w obliczu kryzysu doszło do spowolnienia gospodarczego a zwłaszcza do spadku cen nieruchomości, poziom zadłużenia klientów banku niespodziewanie okazał się nadmierny, a kredytobiorcy często nie byli w stanie w dalszym ciągu obsługiwać swojego zadłużenia, co doprowadziło do sytuacji, w której ich kapitał własny przyjął wartość ujemną. Poza stwarzaniem ogólnego zagrożenia dla stabilności gospodarczej Islandii nagłe obniżenie wartości portfela kredytowego banku stanowiło również poważne ryzyko dla jego przyszłej rentowności. Z tego względu przeprowadzenie restrukturyzacji portfeli kredytowych klientów indywidualnych i komercyjnych (delewarowanie) stało się priorytetem dla Íslandsbanki, co znalazło odzwierciedlenie w planie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(120)

Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. poziom zadłużenia klientów indywidualnych i komercyjnych banku był wysoki. Gdy w obliczu kryzysu doszło do spowolnienia gospodarczego a zwłaszcza do spadku cen nieruchomości, poziom zadłużenia klientów banku niespodziewanie okazał się nadmierny, a kredytobiorcy często nie byli w stanie w dalszym ciągu obsługiwać swojego zadłużenia, co doprowadziło do sytuacji, w której ich kapitał własny przyjął wartość ujemną. Poza stwarzaniem ogólnego zagrożenia dla stabilności gospodarczej Islandii nagłe obniżenie wartości portfela kredytowego banku stanowiło również poważne ryzyko dla jego przyszłej rentowności. Z tego względu przeprowadzenie restrukturyzacji portfeli kredytowych klientów indywidualnych i komercyjnych (delewarowanie) stało się priorytetem dla Íslandsbanki, co znalazło odzwierciedlenie w planie restrukturyzacji.

| (121) | Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie Íslandsbanki opracował konkretne programy redukcji zadłużenia i współpracował z organami państwa i innymi bankami w zakresie ogólnych środków redukcji długu (np. wyrównania kwoty kredytów hipotecznych do poziomu 110 % wartości nieruchomości) (62). |
| --- | --- |

(121)

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie Íslandsbanki opracował konkretne programy redukcji zadłużenia i współpracował z organami państwa i innymi bankami w zakresie ogólnych środków redukcji długu (np. wyrównania kwoty kredytów hipotecznych do poziomu 110 % wartości nieruchomości) (62).

| (122) | Íslandsbanki przedłożył Urzędowi zarys stosowanych przez siebie metod przeprowadzania restrukturyzacji, sporządzony na podstawie informacji zgromadzonych w listopadzie 2010 r. W ramach stosowanych metod stosuje się rozróżnienie na restrukturyzację zadłużenia przedsiębiorstw oraz restrukturyzację zadłużenia gospodarstw domowych i osób fizycznych. Większym przedsiębiorstwom oferuje się rozwiązania dostosowane od ich potrzeb, a MŚP proponuje się możliwość wyrównania kwoty głównej zaciągniętego przez nie kredytu lub wyrównania niespłaconego długu/odsetek do wartości aktywów przedsiębiorstwa lub wolnych środków pieniężnych. |
| --- | --- |

(122)

Íslandsbanki przedłożył Urzędowi zarys stosowanych przez siebie metod przeprowadzania restrukturyzacji, sporządzony na podstawie informacji zgromadzonych w listopadzie 2010 r. W ramach stosowanych metod stosuje się rozróżnienie na restrukturyzację zadłużenia przedsiębiorstw oraz restrukturyzację zadłużenia gospodarstw domowych i osób fizycznych. Większym przedsiębiorstwom oferuje się rozwiązania dostosowane od ich potrzeb, a MŚP proponuje się możliwość wyrównania kwoty głównej zaciągniętego przez nie kredytu lub wyrównania niespłaconego długu/odsetek do wartości aktywów przedsiębiorstwa lub wolnych środków pieniężnych.

| (123) | Gospodarstwa domowe i klienci indywidualni mogą skorzystać z szerokiego zakresu instrumentów restrukturyzacji, takich jak ustanowienie okresu karencji, przedłużenie terminu spłaty oraz elastyczne programy spłaty. |
| --- | --- |

(123)

Gospodarstwa domowe i klienci indywidualni mogą skorzystać z szerokiego zakresu instrumentów restrukturyzacji, takich jak ustanowienie okresu karencji, przedłużenie terminu spłaty oraz elastyczne programy spłaty.

| (124) | Aby zapewnić postępy w restrukturyzacji i ich odpowiednie monitorowanie, Íslandsbanki opracował również tzw. „tablicę wskaźników restrukturyzacji”, którą przedstawił Urzędowi. |
| --- | --- |

(124)

Aby zapewnić postępy w restrukturyzacji i ich odpowiednie monitorowanie, Íslandsbanki opracował również tzw. „tablicę wskaźników restrukturyzacji”, którą przedstawił Urzędowi.

| (125) | W opinii władz islandzkich Íslandsbanki zakończy proces restrukturyzacji portfeli kredytowych swoich klientów korporacyjnych do końca 2012 r., a restrukturyzację działu bankowości detalicznej w 2013 r. pomimo wystąpienia pewnych nieoczekiwanych zdarzeń, takich jak niedawny wyrok islandzkiego Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych. Zgodnie z przewidywaniami odsetki od kredytów hipotecznych zostaną wyzerowane pod koniec 2014 r. |
| --- | --- |

(125)

W opinii władz islandzkich Íslandsbanki zakończy proces restrukturyzacji portfeli kredytowych swoich klientów korporacyjnych do końca 2012 r., a restrukturyzację działu bankowości detalicznej w 2013 r. pomimo wystąpienia pewnych nieoczekiwanych zdarzeń, takich jak niedawny wyrok islandzkiego Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych. Zgodnie z przewidywaniami odsetki od kredytów hipotecznych zostaną wyzerowane pod koniec 2014 r.

(vi)   Udoskonalenie strategii finansowania

| (126) | Od momentu utworzenia Íslandsbanki jego baza depozytowa utrzymywała się na stosunkowo stabilnym poziomie ok. 400 mld ISK, a pod koniec 2011 r. wzrosła do 535 mld ISK w wyniku połączenia Íslandsbanki z Byr. Depozyty stanowią obecnie niemal 80 % łącznych zobowiązań. |
| --- | --- |

(126)

Od momentu utworzenia Íslandsbanki jego baza depozytowa utrzymywała się na stosunkowo stabilnym poziomie ok. 400 mld ISK, a pod koniec 2011 r. wzrosła do 535 mld ISK w wyniku połączenia Íslandsbanki z Byr. Depozyty stanowią obecnie niemal 80 % łącznych zobowiązań.

| (127) | W 2010 i 2011 r. stosunek depozytów do udzielanych pożyczek w ramach banku kształtował się na poziomie co najmniej 80 %. Íslandsbanki przyjmuje, że obserwowane obecnie niskie stopy depozytów zachęcą inwestorów do przeniesienia części swoich funduszy na realizację inwestycji o wyższej stopie zwrotu w miarę ożywienia koniunktury gospodarczej i zwiększenia skłonności do podejmowania ryzyka. W konsekwencji bank przewiduje, że do 2016 r. stosunek depozytów do udzielanych pożyczek może ulec zmniejszeniu do około [...] %. Ponadto oczekuje się, że wartość depozytów w walutach obcych [...]. Íslandsbanki dąży do stopniowego zróżnicowania swojej struktury finansowania. |
| --- | --- |

(127)

W 2010 i 2011 r. stosunek depozytów do udzielanych pożyczek w ramach banku kształtował się na poziomie co najmniej 80 %. Íslandsbanki przyjmuje, że obserwowane obecnie niskie stopy depozytów zachęcą inwestorów do przeniesienia części swoich funduszy na realizację inwestycji o wyższej stopie zwrotu w miarę ożywienia koniunktury gospodarczej i zwiększenia skłonności do podejmowania ryzyka. W konsekwencji bank przewiduje, że do 2016 r. stosunek depozytów do udzielanych pożyczek może ulec zmniejszeniu do około [...] %. Ponadto oczekuje się, że wartość depozytów w walutach obcych [...]. Íslandsbanki dąży do stopniowego zróżnicowania swojej struktury finansowania.

| (128) | [...] (63). |
| --- | --- |

(128)

[...] (63).

| (129) | Jeżeli chodzi o potrzeby w zakresie finansowania w ISK, [...]. Z drugiej strony, Íslandsbanki był pierwszym bankiem islandzkim, który wyemitował obligację zabezpieczoną. Pierwsza obligacja została wyemitowana w grudniu 2011 r. — opiewała ona na kwotę 4 mld ISK i była powiązana ze wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (64). Inwestorzy instytucjonalni wyrazili duże zainteresowanie wyemitowaną obligacją, dzięki czemu odnotowano jej znaczną nadsubskrypcję. Íslandsbanki przewiduje, że w 2012 r. będzie w stanie wyemitować krótkoterminowy papier dłużny, a także rozszerzać obecny poziom emisji obligacji zabezpieczonych w tempie 10 mld ISK rocznie. [...]. |
| --- | --- |

(129)

Jeżeli chodzi o potrzeby w zakresie finansowania w ISK, [...]. Z drugiej strony, Íslandsbanki był pierwszym bankiem islandzkim, który wyemitował obligację zabezpieczoną. Pierwsza obligacja została wyemitowana w grudniu 2011 r. — opiewała ona na kwotę 4 mld ISK i była powiązana ze wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (64). Inwestorzy instytucjonalni wyrazili duże zainteresowanie wyemitowaną obligacją, dzięki czemu odnotowano jej znaczną nadsubskrypcję. Íslandsbanki przewiduje, że w 2012 r. będzie w stanie wyemitować krótkoterminowy papier dłużny, a także rozszerzać obecny poziom emisji obligacji zabezpieczonych w tempie 10 mld ISK rocznie. [...].

| (130) | Zgodnie z planem restrukturyzacji zmiana struktury finansowania spowoduje wzrost kosztów finansowania w planowanym okresie. Koszt obsługi długu skonsolidowanego szacuje się na około [...] punktów bazowych powyżej stopy bazowej dla zestawu obligacji indeksowanych wskaźnikiem cen konsumpcyjnych w ramach banku oraz [...] punktów bazowych dla obligacji nieindeksowanych, podczas gdy koszt obsługi depozytów kształtuje się na poziomie około [...] punktów bazowych powyżej stopy bazowej. |
| --- | --- |

(130)

Zgodnie z planem restrukturyzacji zmiana struktury finansowania spowoduje wzrost kosztów finansowania w planowanym okresie. Koszt obsługi długu skonsolidowanego szacuje się na około [...] punktów bazowych powyżej stopy bazowej dla zestawu obligacji indeksowanych wskaźnikiem cen konsumpcyjnych w ramach banku oraz [...] punktów bazowych dla obligacji nieindeksowanych, podczas gdy koszt obsługi depozytów kształtuje się na poziomie około [...] punktów bazowych powyżej stopy bazowej.

(vii)   Opłacalność

| (131) | Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki w dalszym ciągu koncentruje się na prowadzeniu wydajnych i usprawnionych działań w celu zrównoważenia wyższych kosztów infrastrukturalnych powstałych w wyniku wprowadzenia bardziej rygorystycznych kontroli regulacyjnych oraz zwiększenia opodatkowania. Bank twierdzi, że w 2011 r. przeprowadził istotne działania służące zwiększeniu opłacalności, podkreślając jednocześnie, że projekt ten ma charakter długoterminowy i wymaga zmiany stosowanych procesów oraz ciągłego analizowania sytuacji. Zgodnie z planem restrukturyzacji działania podejmowane w 2012 r. będą w dalszym ciągu koncentrowały się na poprawie świadomości kosztów, a także na redukcji kosztów i ich analizowaniu; w ramach tych działań przeprowadzony zostanie przegląd procedur wewnętrznych banku, a w razie potrzeby odpowiednie procedury zostaną udoskonalone. Jak wskazano powyżej, wdrożenie przedmiotowych środków, jak również przeprowadzenie redukcji zatrudnienia ma przyczynić się do zmniejszenia poziomu wskaźnika kosztów do dochodów z 75 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r. |
| --- | --- |

(131)

Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki w dalszym ciągu koncentruje się na prowadzeniu wydajnych i usprawnionych działań w celu zrównoważenia wyższych kosztów infrastrukturalnych powstałych w wyniku wprowadzenia bardziej rygorystycznych kontroli regulacyjnych oraz zwiększenia opodatkowania. Bank twierdzi, że w 2011 r. przeprowadził istotne działania służące zwiększeniu opłacalności, podkreślając jednocześnie, że projekt ten ma charakter długoterminowy i wymaga zmiany stosowanych procesów oraz ciągłego analizowania sytuacji. Zgodnie z planem restrukturyzacji działania podejmowane w 2012 r. będą w dalszym ciągu koncentrowały się na poprawie świadomości kosztów, a także na redukcji kosztów i ich analizowaniu; w ramach tych działań przeprowadzony zostanie przegląd procedur wewnętrznych banku, a w razie potrzeby odpowiednie procedury zostaną udoskonalone. Jak wskazano powyżej, wdrożenie przedmiotowych środków, jak również przeprowadzenie redukcji zatrudnienia ma przyczynić się do zmniejszenia poziomu wskaźnika kosztów do dochodów z 75 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r.

(viii)   Zwiększenie ładu korporacyjnego i poprawa zarządzania ryzykiem

| (132) | Íslandsbanki poinformował Urząd, że jednym z jego priorytetów jest zapewnienie zgodności stosowanych przez bank struktur i procesów ładu korporacyjnego z najlepszymi praktykami krajowymi i międzynarodowymi. W tym celu Íslandsbanki utworzył dział zarządzania ryzykiem i należnościami. Wspomniany dział nadzoruje kwestie związane z zarządzaniem ryzykiem i należnościami — prace w tym zakresie są powiązane z codziennym procesami realizowanymi w każdym z działów banku. W 2011 r. wraz ze sprawozdaniem rocznym Íslandsbanki po raz pierwszy opublikował kompleksową księgę ryzyka (65). Księga ryzyka, która będzie publikowana raz do roku, zawiera dodatkowe informacje na temat ram zarządzania ryzykiem banku, struktury i adekwatności jego kapitału, ekspozycji na istotne czynniki ryzyka oraz stosowanych procedur w zakresie oceny ryzyka. |
| --- | --- |

(132)

Íslandsbanki poinformował Urząd, że jednym z jego priorytetów jest zapewnienie zgodności stosowanych przez bank struktur i procesów ładu korporacyjnego z najlepszymi praktykami krajowymi i międzynarodowymi. W tym celu Íslandsbanki utworzył dział zarządzania ryzykiem i należnościami. Wspomniany dział nadzoruje kwestie związane z zarządzaniem ryzykiem i należnościami — prace w tym zakresie są powiązane z codziennym procesami realizowanymi w każdym z działów banku. W 2011 r. wraz ze sprawozdaniem rocznym Íslandsbanki po raz pierwszy opublikował kompleksową księgę ryzyka (65). Księga ryzyka, która będzie publikowana raz do roku, zawiera dodatkowe informacje na temat ram zarządzania ryzykiem banku, struktury i adekwatności jego kapitału, ekspozycji na istotne czynniki ryzyka oraz stosowanych procedur w zakresie oceny ryzyka.

3.4.8.   Zdolność do osiągnięcia rentowności w ramach scenariusza podstawowego i scenariusza warunków skrajnych

| (133) | W planie restrukturyzacji, uwzględniając sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, władze islandzkie przedłożyły scenariusz warunków skrajnych dla Íslandsbanki, aby wykazać zdolność Íslandsbanki do osiągnięcia długoterminowej rentowności. |
| --- | --- |

(133)

W planie restrukturyzacji, uwzględniając sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, władze islandzkie przedłożyły scenariusz warunków skrajnych dla Íslandsbanki, aby wykazać zdolność Íslandsbanki do osiągnięcia długoterminowej rentowności.

3.4.8.1.   Scenariusz podstawowy

| (134) | Jak określono powyżej, scenariusz podstawowy to plan restrukturyzacji zawierający założenia stanowiące jego bazę. |
| --- | --- |

(134)

Jak określono powyżej, scenariusz podstawowy to plan restrukturyzacji zawierający założenia stanowiące jego bazę.

3.4.8.2.   Scenariusz warunków skrajnych

| (135) | W rozdziale 5.9.3 planu restrukturyzacji Íslandsbanki odniósł się do scenariusza warunków skrajnych przedstawionego w sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, przedłożonym islandzkiemu Urzędowi Nadzoru Finansowego w dniu 1 kwietnia 2012 r. |
| --- | --- |

(135)

W rozdziale 5.9.3 planu restrukturyzacji Íslandsbanki odniósł się do scenariusza warunków skrajnych przedstawionego w sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, przedłożonym islandzkiemu Urzędowi Nadzoru Finansowego w dniu 1 kwietnia 2012 r.

| (136) | Z najważniejszych ustaleń sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego za 2012 r. wynika, że poziom dokapitalizowania Íslandsbanki znacznie przekraczał poziom ustanowiony w minimalnych wymogach wewnętrznych i zewnętrznych i był wyższy niż poziom, który można uznać za długoterminowy cel dla banku działającego w „normalnych” warunkach prowadzenia działalności. Zgodnie z treścią sprawozdania wewnętrzne minimalne wymogi kapitałowe oraz wyniki testów warunków skrajnych przeprowadzonych w ramach aktualnego sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego wskazują, że przewidywana wysokość dywidendy określona w pięcioletnim planie operacyjnym wydaje się uzasadniona. |
| --- | --- |

(136)

Z najważniejszych ustaleń sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego za 2012 r. wynika, że poziom dokapitalizowania Íslandsbanki znacznie przekraczał poziom ustanowiony w minimalnych wymogach wewnętrznych i zewnętrznych i był wyższy niż poziom, który można uznać za długoterminowy cel dla banku działającego w „normalnych” warunkach prowadzenia działalności. Zgodnie z treścią sprawozdania wewnętrzne minimalne wymogi kapitałowe oraz wyniki testów warunków skrajnych przeprowadzonych w ramach aktualnego sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego wskazują, że przewidywana wysokość dywidendy określona w pięcioletnim planie operacyjnym wydaje się uzasadniona.

| (137) | Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego decyzje w sprawie wysokości rat odsetkowych w danym roku powinny być wydawane w oparciu o aktualną analizę adekwatności kapitałowej z uwzględnieniem poziomu płynności banku. |
| --- | --- |

(137)

Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego decyzje w sprawie wysokości rat odsetkowych w danym roku powinny być wydawane w oparciu o aktualną analizę adekwatności kapitałowej z uwzględnieniem poziomu płynności banku.

| (138) | Jak wynika ze sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, minimalny współczynnik kapitałowy banku mieści się w przedziale od [...] % do [...] % aktywów ważonych ryzykiem. Zgodnie z szacunkami minimalna kwota niezbędnego kapitału pod koniec 2012 r. będzie wynosiła [...] mld ISK, z czego w ramach filaru 2a konieczne będzie zapewnienie kwoty w wysokości [...] mld ISK z uwagi na czynniki ryzyka, które nie zostały uwzględnione lub zostały niedoszacowane w ramach filaru 1. Rzeczywista wartość współczynnika kapitałowego banku pod koniec 2011 r. wynosiła jednak 22,6 %. Wyniki testów warunków skrajnych wskazują, że część nadwyżki kapitału jest konieczna do celów rozwiązywania problemów związanych z możliwymi niepożądanymi zdarzeniami mającymi wpływ na działalność banku, jednak stopniowe wypłacanie nadwyżki kapitału w formie dywidend jest rozsądnym rozwiązaniem. Kwota kapitału, którą zgodnie z szacunkami uznano za niezbędną do rozwiązania problemów w przypadku warunków skrajnych, wynosi [...] mld ISK na początku 2012 r., natomiast wartość nadwyżki kapitału pod koniec 2012 r. odpowiada [...] mld ISK, jak wskazano w tabeli 7.

  Tabela 7


  Przegląd wyników sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego










  Mld ISK |
| --- | --- |
| | Filar 1 (66) | Filar 2a (67) | Filar 2b | Wymagany poziom współczynnika adekwatności kapitałowej |
| | Minimalny wymóg | Dodatek | Stosowanie testu warunków skrajnych | Wszystkie poziomy łącznie |
| Ryzyko kredytowe | [...] | [...] | | [...] |
| Ryzyko rynkowe | [...] | [...] | | [...] |
| Ryzyko operacyjne | [...] | | | [...] |
| Ryzyko koncentracji | | [...] | | [...] |
| Minimalny poziom kapitału wymagany w ramach filaru (1 i 2a) | [...] | [...] | | [...] |
| Test warunków skrajnych | | | [...] | [...] |
| Wymagany poziom współczynnika adekwatności kapitałowej | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Współczynnik adekwatności kapitałowej (poziom z końca 2012 r.) | | | | [...] |
| Nadwyżka kapitału | | | | [...] |

(138)

Jak wynika ze sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, minimalny współczynnik kapitałowy banku mieści się w przedziale od [...] % do [...] % aktywów ważonych ryzykiem. Zgodnie z szacunkami minimalna kwota niezbędnego kapitału pod koniec 2012 r. będzie wynosiła [...] mld ISK, z czego w ramach filaru 2a konieczne będzie zapewnienie kwoty w wysokości [...] mld ISK z uwagi na czynniki ryzyka, które nie zostały uwzględnione lub zostały niedoszacowane w ramach filaru 1. Rzeczywista wartość współczynnika kapitałowego banku pod koniec 2011 r. wynosiła jednak 22,6 %. Wyniki testów warunków skrajnych wskazują, że część nadwyżki kapitału jest konieczna do celów rozwiązywania problemów związanych z możliwymi niepożądanymi zdarzeniami mającymi wpływ na działalność banku, jednak stopniowe wypłacanie nadwyżki kapitału w formie dywidend jest rozsądnym rozwiązaniem. Kwota kapitału, którą zgodnie z szacunkami uznano za niezbędną do rozwiązania problemów w przypadku warunków skrajnych, wynosi [...] mld ISK na początku 2012 r., natomiast wartość nadwyżki kapitału pod koniec 2012 r. odpowiada [...] mld ISK, jak wskazano w tabeli 7.

Tabela 7

Przegląd wyników sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego

Mld ISK

Filar 1 (66)

Filar 2a (67)

Filar 2b

Wymagany poziom współczynnika adekwatności kapitałowej

Minimalny wymóg

Dodatek

Stosowanie testu warunków skrajnych

Wszystkie poziomy łącznie

Ryzyko kredytowe

[...]

[...]

[...]

Ryzyko rynkowe

[...]

[...]

[...]

Ryzyko operacyjne

[...]

[...]

Ryzyko koncentracji

[...]

[...]

Minimalny poziom kapitału wymagany w ramach filaru (1 i 2a)

[...]

[...]

[...]

Test warunków skrajnych

[...]

[...]

Wymagany poziom współczynnika adekwatności kapitałowej

[...]

[...]

[...]

[...]

Współczynnik adekwatności kapitałowej (poziom z końca 2012 r.)

[...]

Nadwyżka kapitału

[...]

| (139) | W sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego Íslandsbanki oszacował potencjalne zagregowane straty z tytułu ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego (w ramach portfela handlowego i portfela bankowego), ryzyka operacyjnego, ryzyka biznesowego (wpływ zwiększonych kosztów finansowania i mniejszej redukcji kosztów operacyjnych, wpływ zmniejszenia tempa wzrostu przychodów rynkowych o [...] %), a także ryzyka prawnego i politycznego (np. wpływ niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, brak możliwości odzyskania dodatkowych środków w ramach portfela klientów korporacyjnych (sektor żywności pochodzenia morskiego) oraz innych czynników ryzyka prawnego i politycznego. |
| --- | --- |

(139)

W sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego Íslandsbanki oszacował potencjalne zagregowane straty z tytułu ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego (w ramach portfela handlowego i portfela bankowego), ryzyka operacyjnego, ryzyka biznesowego (wpływ zwiększonych kosztów finansowania i mniejszej redukcji kosztów operacyjnych, wpływ zmniejszenia tempa wzrostu przychodów rynkowych o [...] %), a także ryzyka prawnego i politycznego (np. wpływ niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, brak możliwości odzyskania dodatkowych środków w ramach portfela klientów korporacyjnych (sektor żywności pochodzenia morskiego) oraz innych czynników ryzyka prawnego i politycznego.

| (140) | Ponadto Íslandsbanki przeprowadził testy warunków skrajnych w odniesieniu do swojego współczynnika płynności. W tym kontekście Íslandsbanki opracował jeden standardowy scenariusz warunków skrajnych (68) oraz jeden scenariusz szczególnie poważnych warunków skrajnych, w ramach którego poszczególne źródła wpływu środków pieniężnych i wypływu środków pieniężnych są poddawane działaniu różnego rodzaju czynników skrajnych w zróżnicowanym stopniu. Wyniki wskazują, że bank jest dobrze przygotowany do poradzenia sobie z nieoczekiwanymi przypadkami zakłócenia płynności. |
| --- | --- |

(140)

Ponadto Íslandsbanki przeprowadził testy warunków skrajnych w odniesieniu do swojego współczynnika płynności. W tym kontekście Íslandsbanki opracował jeden standardowy scenariusz warunków skrajnych (68) oraz jeden scenariusz szczególnie poważnych warunków skrajnych, w ramach którego poszczególne źródła wpływu środków pieniężnych i wypływu środków pieniężnych są poddawane działaniu różnego rodzaju czynników skrajnych w zróżnicowanym stopniu. Wyniki wskazują, że bank jest dobrze przygotowany do poradzenia sobie z nieoczekiwanymi przypadkami zakłócenia płynności.

3.4.9.   Strategia wyjścia/spłata państwa

| (141) | Jak opisano powyżej, wpłaty na poczet kapitału Tier II obejmują okres 10 lat od grudnia 2009 r. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie, po pięciu latach obowiązuje klauzula z opcją podwyższenia (tj. w 2014 r.) z 400 punktów bazowych na 500 punktów bazowych powyżej stopy EURIBOR. Według władz islandzkich takie podwyższenie powinno stanowić zachętę dla banku do rozpoczęcia od tego momentu spłaty tego kapitału. |
| --- | --- |

(141)

Jak opisano powyżej, wpłaty na poczet kapitału Tier II obejmują okres 10 lat od grudnia 2009 r. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie, po pięciu latach obowiązuje klauzula z opcją podwyższenia (tj. w 2014 r.) z 400 punktów bazowych na 500 punktów bazowych powyżej stopy EURIBOR. Według władz islandzkich takie podwyższenie powinno stanowić zachętę dla banku do rozpoczęcia od tego momentu spłaty tego kapitału.

| (142) | Jeżeli chodzi o 5 % udziałów w kapitale, utrzymanych przez państwo w Íslandsbanki, udział kapitałowy rządu w przedsiębiorstwach finansowych jest zarządzany przez islandzkie państwowe inwestycje finansowe (69). Zgodnie z budżetem państwa na rok 2012 rząd został upoważniony do sprzedaży udziałów posiadanych obecnie w kasach oszczędnościowych, nie podjęto jednak jeszcze żadnej decyzji w sprawie sprzedaży udziałów kapitałowych państwa w trzech głównych bankach komercyjnych. Odpowiedzialni ministrowie powołali jednak grupę roboczą, która ma za zadanie zbadać możliwe sposoby zbycia udziałów w bankach komercyjnych. Rząd wskazał, że choć nie planuje ograniczenia swoich udziałów kapitałowych w Landsbankinn poniżej 2/3 kapitału podstawowego banku, w niedługim czasie udziały w Íslandsbanki i Arion Bank mogą zostać wystawione na sprzedaż lub sprzedane w całości z bankami, jeżeli większość ich właścicieli zdecyduje się je sprzedać, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków wstępnych (70). |
| --- | --- |

(142)

Jeżeli chodzi o 5 % udziałów w kapitale, utrzymanych przez państwo w Íslandsbanki, udział kapitałowy rządu w przedsiębiorstwach finansowych jest zarządzany przez islandzkie państwowe inwestycje finansowe (69). Zgodnie z budżetem państwa na rok 2012 rząd został upoważniony do sprzedaży udziałów posiadanych obecnie w kasach oszczędnościowych, nie podjęto jednak jeszcze żadnej decyzji w sprawie sprzedaży udziałów kapitałowych państwa w trzech głównych bankach komercyjnych. Odpowiedzialni ministrowie powołali jednak grupę roboczą, która ma za zadanie zbadać możliwe sposoby zbycia udziałów w bankach komercyjnych. Rząd wskazał, że choć nie planuje ograniczenia swoich udziałów kapitałowych w Landsbankinn poniżej 2/3 kapitału podstawowego banku, w niedługim czasie udziały w Íslandsbanki i Arion Bank mogą zostać wystawione na sprzedaż lub sprzedane w całości z bankami, jeżeli większość ich właścicieli zdecyduje się je sprzedać, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków wstępnych (70).

| (143) | Specjalny instrument wsparcia płynności jest dostępny wyłącznie do września 2012 r., przy czym jak do tej pory nigdy nie został on wykorzystany. Władze islandzkie planują wycofać oświadczenie rządu dotyczące ogólnej gwarancji depozytów w najbliższej przyszłości, zanim zniesione zostaną kontrole kapitału. |
| --- | --- |

(143)

Specjalny instrument wsparcia płynności jest dostępny wyłącznie do września 2012 r., przy czym jak do tej pory nigdy nie został on wykorzystany. Władze islandzkie planują wycofać oświadczenie rządu dotyczące ogólnej gwarancji depozytów w najbliższej przyszłości, zanim zniesione zostaną kontrole kapitału.

| (144) | Jeżeli chodzi o umowę zawartą ze Straumur, chociaż termin zapadalności obligacji przypadał na koniec marca 2013 r., została ona w pełni spłacona przez Straumur na początku 2012 r. Od tego momentu państwo przestało ponosić odpowiedzialność za przejęte ryzyko związane z koniecznością zapewnienia odpowiedniej kwoty aktywów bazowych. |
| --- | --- |

(144)

Jeżeli chodzi o umowę zawartą ze Straumur, chociaż termin zapadalności obligacji przypadał na koniec marca 2013 r., została ona w pełni spłacona przez Straumur na początku 2012 r. Od tego momentu państwo przestało ponosić odpowiedzialność za przejęte ryzyko związane z koniecznością zapewnienia odpowiedniej kwoty aktywów bazowych.

4.   PODSTAWY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO ORAZ ŚRODKI TYMCZASOWO ZATWIERDZONE W DECYZJI W SPRAWIE BYR

| (145) | W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Íslandsbanki oraz instrument wsparcia płynności stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że gwarancja depozytów oraz umowa zawarta ze Straumur zawierały element pomocy państwa. Decyzja o wszczęciu postępowania nie obejmowała środków pomocy związanych z przejęciem Byr, które Urząd tymczasowo zatwierdził w decyzjach w sprawie Byr. W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę. |
| --- | --- |

(145)

W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Íslandsbanki oraz instrument wsparcia płynności stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że gwarancja depozytów oraz umowa zawarta ze Straumur zawierały element pomocy państwa. Decyzja o wszczęciu postępowania nie obejmowała środków pomocy związanych z przejęciem Byr, które Urząd tymczasowo zatwierdził w decyzjach w sprawie Byr. W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę.

| (146) | Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad roku od utworzenia Íslandsbanki. |
| --- | --- |

(146)

Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad roku od utworzenia Íslandsbanki.

4.1.   Uwagi zainteresowanych stron

| (147) | Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie. |
| --- | --- |

(147)

Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie.

4.2.   Uwagi władz islandzkich

| (148) | Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia New Glitnir Bank, obecnie określanego mianem Íslandsbanki, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa; władze islandzkie twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(148)

Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia New Glitnir Bank, obecnie określanego mianem Íslandsbanki, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa; władze islandzkie twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum.

| (149) | Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Glitnir Bank stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa, że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów, oraz że warunki udzielania pożyczek (kapitał Tier II) są porównywalne do stawek rynkowych. |
| --- | --- |

(149)

Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Glitnir Bank stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa, że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów, oraz że warunki udzielania pożyczek (kapitał Tier II) są porównywalne do stawek rynkowych.

| (150) | Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa. |
| --- | --- |

(150)

Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa.

4.3.   Zobowiązania władz islandzkich

| (151) | Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny — zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku. |
| --- | --- |

(151)

Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny — zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku.

II.   OCENA

1.   OBECNOŚĆ POMOCY PAŃSTWA

| (152) | Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:
  „Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”. |
| --- | --- |

(152)

Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:

„Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”.

| (153) | Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (71):






  — | założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi, |
| --- | --- | --- |

(153)

Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (71):

—

założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi,

| — | (tymczasowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo, |
| --- | --- |

—

(tymczasowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo,

| — | zatrzymania przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 5 %, pozostałego po przekazaniu 95 % kapitału podstawowego nowego banku wierzycielom Glitnir, oraz |
| --- | --- |

—

zatrzymania przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 5 %, pozostałego po przekazaniu 95 % kapitału podstawowego nowego banku wierzycielom Glitnir, oraz

| — | przyznania przez państwo kapitału Tier II na rzecz nowego banku w formie długu podporządkowanego. |
| --- | --- |

—

przyznania przez państwo kapitału Tier II na rzecz nowego banku w formie długu podporządkowanego.

Powyższe środki są określane łącznie w dalszej części dokumentu jako „środki dokapitalizowania”. Ponadto Urząd przeprowadzi ocenę:

| — | specjalnego porozumienia w sprawie instrumentu wsparcia płynności, |
| --- | --- |

—

specjalnego porozumienia w sprawie instrumentu wsparcia płynności,

| — | oświadczenia rządu Islandii gwarantującego wypłatę krajowych depozytów w całości we wszystkich islandzkich bankach, oraz |
| --- | --- |

—

oświadczenia rządu Islandii gwarantującego wypłatę krajowych depozytów w całości we wszystkich islandzkich bankach, oraz

| — | umowę zawartą ze Straumur. |
| --- | --- |

—

umowę zawartą ze Straumur.

| (154) | Urząd przypomina również, że wskazał Íslandsbanki jako potencjalnego beneficjenta pomocy przyznanej na rzecz Byr w drugiej decyzji w sprawie Byr, w szczególności podporządkowanej pożyczki, która była dostępna do momentu, w którym nastąpiłoby połączenie Byr i Íslandsbanki. Ponadto Urząd ponownie podkreśla, że tymczasowo zatwierdzone środki na ratowanie przyznane na rzecz Byr, który został obecnie połączony z Íslandsbanki, stanowią pomoc państwa, której ostateczna zgodność będzie uzależniona od treści planu restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia. |
| --- | --- |

(154)

Urząd przypomina również, że wskazał Íslandsbanki jako potencjalnego beneficjenta pomocy przyznanej na rzecz Byr w drugiej decyzji w sprawie Byr, w szczególności podporządkowanej pożyczki, która była dostępna do momentu, w którym nastąpiłoby połączenie Byr i Íslandsbanki. Ponadto Urząd ponownie podkreśla, że tymczasowo zatwierdzone środki na ratowanie przyznane na rzecz Byr, który został obecnie połączony z Íslandsbanki, stanowią pomoc państwa, której ostateczna zgodność będzie uzależniona od treści planu restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia.

1.1.   Obecność zasobów państwowych

| (155) | Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Wyraźnie widać, że zasoby państwowe są również obecne w instrumencie wsparcia płynności udostępnionym Íslandsbanki. Jeżeli chodzi o umowę zawartą ze Straumur, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa Straumur będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) banku Straumur. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiąże się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych. |
| --- | --- |

(155)

Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Wyraźnie widać, że zasoby państwowe są również obecne w instrumencie wsparcia płynności udostępnionym Íslandsbanki. Jeżeli chodzi o umowę zawartą ze Straumur, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa Straumur będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) banku Straumur. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiąże się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych.

| (156) | W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędności i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone. |
| --- | --- |

(156)

W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędności i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone.

| (157) | Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności aktu nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków. |
| --- | --- |

(157)

Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności aktu nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków.

| (158) | Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (72). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka. |
| --- | --- |

(158)

Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (72). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka.

| (159) | Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po przymusowym połączeniu z Landsbankinn. |
| --- | --- |

(159)

Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po przymusowym połączeniu z Landsbankinn.

| (160) | W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów. |
| --- | --- |

(160)

W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów.

| (161) | W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(161)

W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG.

1.2.   Sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów

1.2.1.   Korzyść

| (162) | Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść nowemu bankowi, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa. |
| --- | --- |

(162)

Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść nowemu bankowi, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa.

| (163) | Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (73). Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania na rzecz banków znajdujących się w trudnej sytuacji, podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (74) oraz Urząd (75) polegało ogólnie na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Íslandsbanki, niezależnie od ostatecznego przekazania 95 % kapitału nowego banku wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Íslandsbanki obejmowało wyłącznie wierzycieli starego banku, którzy dążą jedynie do zminimalizowania swoich strat (76). |
| --- | --- |

(163)

Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (73). Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania na rzecz banków znajdujących się w trudnej sytuacji, podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (74) oraz Urząd (75) polegało ogólnie na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Íslandsbanki, niezależnie od ostatecznego przekazania 95 % kapitału nowego banku wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Íslandsbanki obejmowało wyłącznie wierzycieli starego banku, którzy dążą jedynie do zminimalizowania swoich strat (76).

| (164) | Podobny wniosek można sformułować w odniesieniu do specjalnego instrumentu wsparcia płynności, który był przedmiotem negocjacji w ramach pakietu środków pomocy państwa mających na celu przywrócenie działalności niewypłacalnego banku poprzez utworzenie nowego banku oraz zachęcenie wierzycieli niewypłacalnego banku do dokonywania inwestycji kapitałowych w nowy bank. Wyraźnie widać, że państwo interweniowało, ponieważ nie było wiadomo, czy Íslandsbanki będzie w stanie uzyskać wystarczającą płynność na rynku. W związku z tym państwo, zamiast pełnić funkcję inwestora prywatnego, przejęło rolę prywatnych uczestników rynku, którzy uchylali się od udzielania pożyczek przedsiębiorstwom finansowym. Urząd potwierdza zatem swój wniosek wstępny, sformułowany w decyzji o wszczęciu postępowania, i uznaje specjalny instrument wsparcia płynności za przynoszący korzyść Íslandsbanki. |
| --- | --- |

(164)

Podobny wniosek można sformułować w odniesieniu do specjalnego instrumentu wsparcia płynności, który był przedmiotem negocjacji w ramach pakietu środków pomocy państwa mających na celu przywrócenie działalności niewypłacalnego banku poprzez utworzenie nowego banku oraz zachęcenie wierzycieli niewypłacalnego banku do dokonywania inwestycji kapitałowych w nowy bank. Wyraźnie widać, że państwo interweniowało, ponieważ nie było wiadomo, czy Íslandsbanki będzie w stanie uzyskać wystarczającą płynność na rynku. W związku z tym państwo, zamiast pełnić funkcję inwestora prywatnego, przejęło rolę prywatnych uczestników rynku, którzy uchylali się od udzielania pożyczek przedsiębiorstwom finansowym. Urząd potwierdza zatem swój wniosek wstępny, sformułowany w decyzji o wszczęciu postępowania, i uznaje specjalny instrument wsparcia płynności za przynoszący korzyść Íslandsbanki.

| (165) | W odniesieniu do przeniesienia aktywów i zobowiązań Straumur Banki — umowa zawarta ze Straumur — Urząd z zadowoleniem zauważa, że ogólna transakcja ma na celu zapewnienie Íslandsbanki rekompensaty w wysokości równej jedynie kwocie przeniesionych zobowiązań. Ryzyko związane z tym, że aktywa Straumur będą miały mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosi jednak w całości państwo. W związku z tym wydaje się, że Íslandsbanki jest w stanie — poza uzyskiwaniem pewnego dochodu (z płatności odsetek z tytułu obligacji) — przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść. |
| --- | --- |

(165)

W odniesieniu do przeniesienia aktywów i zobowiązań Straumur Banki — umowa zawarta ze Straumur — Urząd z zadowoleniem zauważa, że ogólna transakcja ma na celu zapewnienie Íslandsbanki rekompensaty w wysokości równej jedynie kwocie przeniesionych zobowiązań. Ryzyko związane z tym, że aktywa Straumur będą miały mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosi jednak w całości państwo. W związku z tym wydaje się, że Íslandsbanki jest w stanie — poza uzyskiwaniem pewnego dochodu (z płatności odsetek z tytułu obligacji) — przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść.

| (166) | Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Íslandsbanki i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku, który nie byłby już w stanie wywiązywać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec jego deponentów. Jednocześnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale Islandia zapewniłaby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów. |
| --- | --- |

(166)

Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Íslandsbanki i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku, który nie byłby już w stanie wywiązywać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec jego deponentów. Jednocześnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale Islandia zapewniłaby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów.

| (167) | Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo faktycznie miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów. |
| --- | --- |

(167)

Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo faktycznie miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów.

| (168) | Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Íslandsbanki. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnej gwarancji depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (77). |
| --- | --- |

(168)

Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Íslandsbanki. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnej gwarancji depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (77).

| (169) | Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Íslandsbanki mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu dotyczącej do paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (78). W związku z tym, gdyby nie dodatkowa nieograniczona gwarancja depozytów, której udzieliła Islandia, bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku. |
| --- | --- |

(169)

Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Íslandsbanki mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu dotyczącej do paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (78). W związku z tym, gdyby nie dodatkowa nieograniczona gwarancja depozytów, której udzieliła Islandia, bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku.

1.2.2.   Selektywność

| (170) | Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania, instrument wsparcia płynności oraz linia umowa zawarta ze Straumur są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść jedynie Íslandsbanki. |
| --- | --- |

(170)

Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania, instrument wsparcia płynności oraz linia umowa zawarta ze Straumur są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść jedynie Íslandsbanki.

| (171) | Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy. |
| --- | --- |

(171)

Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy.

1.3.   Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową między umawiającymi się stronami

| (172) | Środki wzmacniają pozycję Íslandsbanki w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Íslandsbanki jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, (potencjalnie) handel transgraniczny nadal istnieje i prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zostanie zniesiona kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (79). |
| --- | --- |

(172)

Środki wzmacniają pozycję Íslandsbanki w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Íslandsbanki jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, (potencjalnie) handel transgraniczny nadal istnieje i prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zostanie zniesiona kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (79).

1.4.   Wniosek

| (173) | W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również instrument wsparcia płynności, gwarancja depozytów oraz umowa zawarta ze Straumur obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Urząd przypomina, że doszedł do takich samych wniosków w odniesieniu do środków dokapitalizowania przyznanych na rzecz Byr w decyzji w sprawie Byr. |
| --- | --- |

(173)

W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również instrument wsparcia płynności, gwarancja depozytów oraz umowa zawarta ze Straumur obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Urząd przypomina, że doszedł do takich samych wniosków w odniesieniu do środków dokapitalizowania przyznanych na rzecz Byr w decyzji w sprawie Byr.

2.   WYMOGI PROCEDURALNE

| (174) | Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”. |
| --- | --- |

(174)

Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”.

| (175) | Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem. |
| --- | --- |

(175)

Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem.

3.   ZGODNOŚĆ POMOCY

| (176) | W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Íslandsbanki jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Glitnir, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Ponieważ Íslandsbanki nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(176)

W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Íslandsbanki jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Glitnir, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Ponieważ Íslandsbanki nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji.

| (177) | Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(177)

Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji.

3.1.   Podstawa prawna oceny zgodności: art. 61 ust. 3 Porozumienia EOG oraz wytyczne Urzędu w sprawie pomocy na restrukturyzację

| (178) | Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak Íslandsbanki, podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, Urząd może zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia zezwolić na pomoc państwa „mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (80), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”. |
| --- | --- |

(178)

Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak Íslandsbanki, podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, Urząd może zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia zezwolić na pomoc państwa „mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (80), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”.

| (179) | Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy jest w dalszym ciągu pogrążony w chaosie. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej. |
| --- | --- |

(179)

Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy jest w dalszym ciągu pogrążony w chaosie. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej.

| (180) | W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie. |
| --- | --- |

(180)

W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie.

Stosowanie komunikatu w sprawie restrukturyzacji

| (181) | W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (81) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:






  (i) | prowadzi do przywrócenia rentowności banku; |
| --- | --- | --- |

(181)

W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (81) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:

(i)

prowadzi do przywrócenia rentowności banku;

| (ii) | obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia); |
| --- | --- |

(ii)

obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia);

| (iii) | wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(iii)

wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji.

| (182) | W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o przedstawiony plan restrukturyzacji Íslandsbanki, obejmujący również przejęcie Byr, czy zostały spełnione powyższe kryteria, a co za tym idzie, czy środki pomocy opisane powyżej, jak również środki pomocy wskazane przez Urząd w decyzji w sprawie Byr, stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(182)

W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o przedstawiony plan restrukturyzacji Íslandsbanki, obejmujący również przejęcie Byr, czy zostały spełnione powyższe kryteria, a co za tym idzie, czy środki pomocy opisane powyżej, jak również środki pomocy wskazane przez Urząd w decyzji w sprawie Byr, stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym.

3.2.   Przywrócenie rentowności

| (183) | Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(183)

Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

| (184) | Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pomimo trwającej ostatnio stabilizacji wciąż pozostają do pewnego stopnia niepewne, biorąc w szczególności pod uwagę trwające problemy gospodarcze strefy euro — wszystkie te elementy sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie. |
| --- | --- |

(184)

Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pomimo trwającej ostatnio stabilizacji wciąż pozostają do pewnego stopnia niepewne, biorąc w szczególności pod uwagę trwające problemy gospodarcze strefy euro — wszystkie te elementy sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie.

| (185) | W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśnić, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku. |
| --- | --- |

(185)

W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśnić, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku.

| (186) | Jak już wspomniano powyżej, przyczyny trudności Íslandsbanki wymieniono w planie restrukturyzacji, ale także w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Wśród głównych przyczyn wskazanych w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej na poziomie banku wymieniono nadmierną i niemożliwą do sfinansowania ekspansję, dźwignię finansową właścicieli banku, koncentrację ryzyka, słaby kapitał własny oraz rozmiar banków w porównaniu z gospodarką islandzką. Ponadto Glitnir rozszerzył swoją działalność na rynki wykupów wysoko lewarowanych (82) oraz komercyjne rynki nieruchomości poza Islandią. Ponadto opierał się głównie na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym i podejmował duże ryzyko, udzielając kredytów swoim właścicielom — dodatkowo bank utrzymywał duże pojedyncze ekspozycje. |
| --- | --- |

(186)

Jak już wspomniano powyżej, przyczyny trudności Íslandsbanki wymieniono w planie restrukturyzacji, ale także w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Wśród głównych przyczyn wskazanych w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej na poziomie banku wymieniono nadmierną i niemożliwą do sfinansowania ekspansję, dźwignię finansową właścicieli banku, koncentrację ryzyka, słaby kapitał własny oraz rozmiar banków w porównaniu z gospodarką islandzką. Ponadto Glitnir rozszerzył swoją działalność na rynki wykupów wysoko lewarowanych (82) oraz komercyjne rynki nieruchomości poza Islandią. Ponadto opierał się głównie na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym i podejmował duże ryzyko, udzielając kredytów swoim właścicielom — dodatkowo bank utrzymywał duże pojedyncze ekspozycje.

Regulacyjne środki na rzecz przywrócenia rentowności

| (187) | Chociaż w planie restrukturyzacji przedstawionym przez Íslandsbanki odniesiono się do wielu zidentyfikowanych powyżej słabych punktów banku, Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Glitnir oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczyniło się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Íslandsbanki, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, nie zależy jedynie od środków podejmowanych na poziomie banku, ale także od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji. |
| --- | --- |

(187)

Chociaż w planie restrukturyzacji przedstawionym przez Íslandsbanki odniesiono się do wielu zidentyfikowanych powyżej słabych punktów banku, Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Glitnir oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczyniło się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Íslandsbanki, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, nie zależy jedynie od środków podejmowanych na poziomie banku, ale także od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji.

| (188) | W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku. |
| --- | --- |

(188)

W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku.

| (189) | Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego. |
| --- | --- |

(189)

Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego.

| (190) | Po drugie, tymczasowe, wysokie wymagania dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły po raz kolejny doprowadzić do ich słabej pozycji kapitałowej. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich. |
| --- | --- |

(190)

Po drugie, tymczasowe, wysokie wymagania dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły po raz kolejny doprowadzić do ich słabej pozycji kapitałowej. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich.

| (191) | Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również ich wynagrodzenia. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności, jeżeli uzna to za stosowne. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości — przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla. Środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków. |
| --- | --- |

(191)

Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również ich wynagrodzenia. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności, jeżeli uzna to za stosowne. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości — przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla. Środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków.

| (192) | Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały na szeroką skalę depozyty, co przynajmniej częściowo mogło przyspieszyć ich upadek. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (83) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji. |
| --- | --- |

(192)

Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały na szeroką skalę depozyty, co przynajmniej częściowo mogło przyspieszyć ich upadek. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (83) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji.

Plan restrukturyzacji Íslandsbanki

| (193) | Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Íslandsbanki w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na swoich podstawowych atutach (prowadzeniu działalności w sektorze bankowości krajowej, sektorze żywności pochodzenia morskiego oraz przemyśle geotermalnym) — operacje w tym zakresie będą finansowane głównie poprzez depozyty klientów banku. |
| --- | --- |

(193)

Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Íslandsbanki w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na swoich podstawowych atutach (prowadzeniu działalności w sektorze bankowości krajowej, sektorze żywności pochodzenia morskiego oraz przemyśle geotermalnym) — operacje w tym zakresie będą finansowane głównie poprzez depozyty klientów banku.

| (194) | Wartość wskaźnika depozytów do kredytów ulegnie dalszemu zmniejszeniu z poziomu około 80 % do [...] % pod koniec okresu restrukturyzacji [...]. |
| --- | --- |

(194)

Wartość wskaźnika depozytów do kredytów ulegnie dalszemu zmniejszeniu z poziomu około 80 % do [...] % pod koniec okresu restrukturyzacji [...].

| (195) | Ponadto, jak wskazano powyżej, Íslandsbanki od początku swojego utworzenia miał — w porównaniu z Glitnir — znacznie mniejszą dźwignię finansową, a ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Glitnir, zgodnie z planem restrukturyzacji, jeżeli chodzi o dofinansowanie długu niezabezpieczonego, Íslandsbanki będzie musiał polegać na rynkach międzynarodowych jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. |
| --- | --- |

(195)

Ponadto, jak wskazano powyżej, Íslandsbanki od początku swojego utworzenia miał — w porównaniu z Glitnir — znacznie mniejszą dźwignię finansową, a ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Glitnir, zgodnie z planem restrukturyzacji, jeżeli chodzi o dofinansowanie długu niezabezpieczonego, Íslandsbanki będzie musiał polegać na rynkach międzynarodowych jedynie w bardzo ograniczonym zakresie.

| (196) | Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych okazało się ostatecznie jedną z głównych przyczyn upadku Glitnir. Źródłem finansowania Íslandsbanki były jak do tej pory głównie depozyty i kapitał własny, jednak plan restrukturyzacji zakłada niewielkie ograniczenie znaczenia depozytów z 80 % do [...] % wszystkich zobowiązań, [...]. Íslandsbanki zamierza nadrobić to ograniczenie poprzez emisję obligacji zabezpieczonych na rynku krajowym. Bank wyemitował już z powodzeniem obligacje zabezpieczone w wysokości 4 mld ISK w grudniu 2011 r. oraz [...]. |
| --- | --- |

(196)

Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych okazało się ostatecznie jedną z głównych przyczyn upadku Glitnir. Źródłem finansowania Íslandsbanki były jak do tej pory głównie depozyty i kapitał własny, jednak plan restrukturyzacji zakłada niewielkie ograniczenie znaczenia depozytów z 80 % do [...] % wszystkich zobowiązań, [...]. Íslandsbanki zamierza nadrobić to ograniczenie poprzez emisję obligacji zabezpieczonych na rynku krajowym. Bank wyemitował już z powodzeniem obligacje zabezpieczone w wysokości 4 mld ISK w grudniu 2011 r. oraz [...].

| (197) | [...]. W opinii Íslandsbanki utrzymująca się obecnie na ograniczonym poziomie skłonność inwestorów do nabywania niezabezpieczonych islandzkich papierów wartościowych może wzrosnąć po zniesieniu nieograniczonej gwarancji depozytów. W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy strategia finansowania Íslandsbanki będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Z uwagi na silną zależność od depozytów i obligacji zabezpieczonych w trakcie okresu restrukturyzacji, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania, które mogą okazać się konieczne w późniejszym czasie, nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku. |
| --- | --- |

(197)

[...]. W opinii Íslandsbanki utrzymująca się obecnie na ograniczonym poziomie skłonność inwestorów do nabywania niezabezpieczonych islandzkich papierów wartościowych może wzrosnąć po zniesieniu nieograniczonej gwarancji depozytów. W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy strategia finansowania Íslandsbanki będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Z uwagi na silną zależność od depozytów i obligacji zabezpieczonych w trakcie okresu restrukturyzacji, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania, które mogą okazać się konieczne w późniejszym czasie, nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku.

| (198) | Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, wiążące się z największym ryzykiem aktywa międzynarodowe — takie jak zagraniczne komercyjne papiery wartościowe zabezpieczone nieruchomościami — również pozostały częścią majątku Glitnir. W rezultacie bilans zmniejszył się o 85 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działalności Glitnir — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych bez właściwej oceny ryzyka oraz ograniczony poziom wiedzy na temat funkcjonowania rynku. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności. |
| --- | --- |

(198)

Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, wiążące się z największym ryzykiem aktywa międzynarodowe — takie jak zagraniczne komercyjne papiery wartościowe zabezpieczone nieruchomościami — również pozostały częścią majątku Glitnir. W rezultacie bilans zmniejszył się o 85 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działalności Glitnir — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych bez właściwej oceny ryzyka oraz ograniczony poziom wiedzy na temat funkcjonowania rynku. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności.

| (199) | Wyraźnie widać, że bank rozwinął się od momentu jego utworzenia, w szczególności dzięki przejęciu Byr. Zgodnie z planem restrukturyzacji transakcja ta nie miała jednak większego wpływu na model działalności Íslandsbanki, ponieważ Byr zbywał głównie aktywa krajowe o podobnych właściwościach, co aktywa wchodzące w skład portfela Íslandsbanki. W każdym razie Urząd uważa, że przeprowadzone zbycia aktywów, które zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej, ułatwią Íslandsbanki skoncentrowanie się na prowadzeniu jego podstawowej działalności. |
| --- | --- |

(199)

Wyraźnie widać, że bank rozwinął się od momentu jego utworzenia, w szczególności dzięki przejęciu Byr. Zgodnie z planem restrukturyzacji transakcja ta nie miała jednak większego wpływu na model działalności Íslandsbanki, ponieważ Byr zbywał głównie aktywa krajowe o podobnych właściwościach, co aktywa wchodzące w skład portfela Íslandsbanki. W każdym razie Urząd uważa, że przeprowadzone zbycia aktywów, które zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej, ułatwią Íslandsbanki skoncentrowanie się na prowadzeniu jego podstawowej działalności.

| (200) | Istotnym wyzwaniem dla banku w odniesieniu do jego portfela aktywów jest nadal restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Glitnir. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji stanowi priorytet dla Íslandsbanki, co ilustrują liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Mimo że proces restrukturyzacji postępował mniej sprawnie niż pierwotnie przewidywano, do tej pory udało się osiągnąć istotne rezultaty. Na przykład do dnia 8 lutego 2012 r.2 680 przedsiębiorstw zostało poddane pewnej formie restrukturyzacji, a w opinii władz islandzkich po zakończeniu restrukturyzacji przeważająca większość z nich była zdolna do obsługi swojego zadłużenia. |
| --- | --- |

(200)

Istotnym wyzwaniem dla banku w odniesieniu do jego portfela aktywów jest nadal restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Glitnir. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji stanowi priorytet dla Íslandsbanki, co ilustrują liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Mimo że proces restrukturyzacji postępował mniej sprawnie niż pierwotnie przewidywano, do tej pory udało się osiągnąć istotne rezultaty. Na przykład do dnia 8 lutego 2012 r.2 680 przedsiębiorstw zostało poddane pewnej formie restrukturyzacji, a w opinii władz islandzkich po zakończeniu restrukturyzacji przeważająca większość z nich była zdolna do obsługi swojego zadłużenia.

| (201) | Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Íslandsbanki właściwych metod restrukturyzacji. Ponadto w oparciu o dane przedstawione w tablicy wskaźników restrukturyzacji banków wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstw przed końcem 2012 r., a zadłużenia klientów indywidualnych — do 2013 r. Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, oznaczałoby to zdaniem Urzędu, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Íslandsbanki uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek. |
| --- | --- |

(201)

Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Íslandsbanki właściwych metod restrukturyzacji. Ponadto w oparciu o dane przedstawione w tablicy wskaźników restrukturyzacji banków wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstw przed końcem 2012 r., a zadłużenia klientów indywidualnych — do 2013 r. Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, oznaczałoby to zdaniem Urzędu, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Íslandsbanki uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek.

| (202) | Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Glitnir było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Íslandsbanki zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 %, jakiego przez cały okres restrukturyzacji wymaga FME. Poziom wspomnianego współczynnika jest znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w scenariuszu warunków skrajnych przedstawionym przez Íslandsbanki wraz z tegorocznym sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, które zostało dołączone do planu restrukturyzacji, wartość współczynnika adekwatności kapitałowej nie spadłaby poniżej tego wysokiego poziomu referencyjnego. Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki będzie w istocie stopniowo zmniejszał wartość swojego współczynnika kapitałowego, aby zwiększyć rentowność poprzez rozpoczęcie wypłacania dywidend (84). Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że nawet w przedstawionym przez Íslandsbanki scenariuszu warunków skrajnych, który zdaje się opierać na rozsądnie określonych parametrach, udało się uzyskać nadwyżkę kapitału w wysokości ponad [...] mld ISK, dzięki której Íslandsbanki ma wysoką zdolnością radzenia sobie z nieoczekiwanymi problemami. |
| --- | --- |

(202)

Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Glitnir było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Íslandsbanki zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 %, jakiego przez cały okres restrukturyzacji wymaga FME. Poziom wspomnianego współczynnika jest znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w scenariuszu warunków skrajnych przedstawionym przez Íslandsbanki wraz z tegorocznym sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, które zostało dołączone do planu restrukturyzacji, wartość współczynnika adekwatności kapitałowej nie spadłaby poniżej tego wysokiego poziomu referencyjnego. Zgodnie z planem restrukturyzacji Íslandsbanki będzie w istocie stopniowo zmniejszał wartość swojego współczynnika kapitałowego, aby zwiększyć rentowność poprzez rozpoczęcie wypłacania dywidend (84). Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że nawet w przedstawionym przez Íslandsbanki scenariuszu warunków skrajnych, który zdaje się opierać na rozsądnie określonych parametrach, udało się uzyskać nadwyżkę kapitału w wysokości ponad [...] mld ISK, dzięki której Íslandsbanki ma wysoką zdolnością radzenia sobie z nieoczekiwanymi problemami.

| (203) | Jeżeli chodzi o poziom płynności banku, Urząd zauważa, że obecna sytuacja, zgodnie z planem restrukturyzacji, wydaje się wystarczająco solidna oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Ponadto Urząd jest zdania, że wyniki testów warunków skrajnych, którym poddano wskaźnik płynności banku w kontekście sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, zgodnie z którym bank jest dobrze przygotowany na niepożądane zdarzenia, sugerują, że Íslandsbanki dysponuje odpowiednim poziomem płynności. |
| --- | --- |

(203)

Jeżeli chodzi o poziom płynności banku, Urząd zauważa, że obecna sytuacja, zgodnie z planem restrukturyzacji, wydaje się wystarczająco solidna oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Ponadto Urząd jest zdania, że wyniki testów warunków skrajnych, którym poddano wskaźnik płynności banku w kontekście sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, zgodnie z którym bank jest dobrze przygotowany na niepożądane zdarzenia, sugerują, że Íslandsbanki dysponuje odpowiednim poziomem płynności.

| (204) | Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje opisane powyżej zmiany w strukturze ładu korporacyjnego oraz zarządzania ryzykiem w Íslandsbanki, dzięki którym wyeliminowano słabe punkty w działalności Glitnir i które przyczynią się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku. |
| --- | --- |

(204)

Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje opisane powyżej zmiany w strukturze ładu korporacyjnego oraz zarządzania ryzykiem w Íslandsbanki, dzięki którym wyeliminowano słabe punkty w działalności Glitnir i które przyczynią się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku.

| (205) | Jeżeli chodzi o rentowność, w wytycznych w sprawie restrukturyzacji również stwierdzono, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. |
| --- | --- |

(205)

Jeżeli chodzi o rentowność, w wytycznych w sprawie restrukturyzacji również stwierdzono, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku.

| (206) | W tym względzie Urząd przypomina fakt, że — jak już wspomniano powyżej — otoczenie gospodarcze, w którym Íslandsbanki prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna i będzie w głównej mierze przekraczała docelowy poziom rentowności wyznaczony przez Íslandsbanki przez przeważającą część okresu restrukturyzacji i później. Od 2009 do 2014 r. wartość stopy zwrotu z kapitału własnego będzie wahała się od [...] % do [...] %. Jak jednak opisano powyżej, [...] wahania wynikają głównie z wystąpienia nieprzewidzianych sytuacji i wydarzeń, takich jak wygenerowanie zysków z aktualizacji wyceny aktywów przeniesionych z Glitnir, z jednej strony, oraz przeprowadzenie odpisów obniżających wartość aktywów w konsekwencji niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, a także przejęcie Byr, z drugiej strony. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że takie nieregularne zdarzenia nie będą występować po 2013 r., przy czym w latach 2014–2016 stopa zwrotu z kapitału własnego ma zgodnie z oczekiwaniami wzrosnąć z [...] % do [...] %. Z obliczeń przedstawionych przez władze islandzkie, w ramach których z rachunku zysków i strat usunięto wspomniane zdarzenia występujące nieregularnie, wynika, że w okresie od 2008 do 2016 r. bank wypracował i będzie w dalszym ciągu wypracowywał zysk utrzymujący się na relatywnie stabilnym poziomie. Informacje zawarte we wspomnianym powyżej sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych zdają się potwierdzać ten wniosek. Chociaż nie można jednoznacznie stwierdzić, czy przywołane obliczenia w pełni odzwierciedlają wysokość zysków wynikających z przyznania znacznego dyskonta, Urząd zauważa, że po 2013 r., kiedy zgodnie z prognozami dyskonto zostanie poddane pełnej absorpcji, wysokość rocznych zysków wypracowywanych przez bank będzie według planu restrukturyzacji wynosić od [...] do [...] mld ISK. |
| --- | --- |

(206)

W tym względzie Urząd przypomina fakt, że — jak już wspomniano powyżej — otoczenie gospodarcze, w którym Íslandsbanki prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna i będzie w głównej mierze przekraczała docelowy poziom rentowności wyznaczony przez Íslandsbanki przez przeważającą część okresu restrukturyzacji i później. Od 2009 do 2014 r. wartość stopy zwrotu z kapitału własnego będzie wahała się od [...] % do [...] %. Jak jednak opisano powyżej, [...] wahania wynikają głównie z wystąpienia nieprzewidzianych sytuacji i wydarzeń, takich jak wygenerowanie zysków z aktualizacji wyceny aktywów przeniesionych z Glitnir, z jednej strony, oraz przeprowadzenie odpisów obniżających wartość aktywów w konsekwencji niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, a także przejęcie Byr, z drugiej strony. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że takie nieregularne zdarzenia nie będą występować po 2013 r., przy czym w latach 2014–2016 stopa zwrotu z kapitału własnego ma zgodnie z oczekiwaniami wzrosnąć z [...] % do [...] %. Z obliczeń przedstawionych przez władze islandzkie, w ramach których z rachunku zysków i strat usunięto wspomniane zdarzenia występujące nieregularnie, wynika, że w okresie od 2008 do 2016 r. bank wypracował i będzie w dalszym ciągu wypracowywał zysk utrzymujący się na relatywnie stabilnym poziomie. Informacje zawarte we wspomnianym powyżej sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych zdają się potwierdzać ten wniosek. Chociaż nie można jednoznacznie stwierdzić, czy przywołane obliczenia w pełni odzwierciedlają wysokość zysków wynikających z przyznania znacznego dyskonta, Urząd zauważa, że po 2013 r., kiedy zgodnie z prognozami dyskonto zostanie poddane pełnej absorpcji, wysokość rocznych zysków wypracowywanych przez bank będzie według planu restrukturyzacji wynosić od [...] do [...] mld ISK.

| (207) | Niektóre spośród najbardziej istotnych i bardziej szczegółowych aspektów planu finansowego, na podstawie którego opracowano plan restrukturyzacji, zostały wskazane powyżej, np. spadek dochodów generowanych przez dział bankowości korporacyjnej i detalicznej w kluczowych sektorach działalności w okresie restrukturyzacji. Urząd jest zdania, że było to spowodowane przede wszystkim absorpcją dyskonta i stanowi odzwierciedlenie rosnących kosztów finansowania (wynikających z większej dywersyfikacji po stronie zobowiązań, wiążącej się z większym udziałem długów o dłuższym terminie wymagalności), jak również spadku marży odsetkowej netto z obecnego poziomu 4,4 % do [...] %. W opinii Urzędu rozważnym zachowaniem jest nieoczekiwanie zwiększenia poziomu przychodów w tych segmentach. Wydaje się prawdopodobne, że w najbliższym czasie koszty finansowania nieznacznie wzrosną (zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji nawet o [...] punktów bazowych). Jeżeli chodzi o marżę odsetkową netto, Urząd zauważa, że nawet po jej oczekiwanym zmniejszeniu do [...] %, nadal utrzymywałaby się ona na stosunkowo wysokim poziomie w porównaniu z perspektywą międzynarodową (85). Zdaniem władz islandzkich w ostatnich dekadach poziom marży utrzymywał się mniej więcej na tym lub wyższym poziomie, co wynika między innymi z wysokiego poziomu stóp procentowych w Islandii, niższego udziału kredytów hipotecznych w portfelu kredytowym oraz mniejszego rozmiaru banków. Urząd uważa te wyjaśnienia za przekonujące, dlatego też uznaje ten aspekt planu finansowego za dostatecznie wiarygodny. |
| --- | --- |

(207)

Niektóre spośród najbardziej istotnych i bardziej szczegółowych aspektów planu finansowego, na podstawie którego opracowano plan restrukturyzacji, zostały wskazane powyżej, np. spadek dochodów generowanych przez dział bankowości korporacyjnej i detalicznej w kluczowych sektorach działalności w okresie restrukturyzacji. Urząd jest zdania, że było to spowodowane przede wszystkim absorpcją dyskonta i stanowi odzwierciedlenie rosnących kosztów finansowania (wynikających z większej dywersyfikacji po stronie zobowiązań, wiążącej się z większym udziałem długów o dłuższym terminie wymagalności), jak również spadku marży odsetkowej netto z obecnego poziomu 4,4 % do [...] %. W opinii Urzędu rozważnym zachowaniem jest nieoczekiwanie zwiększenia poziomu przychodów w tych segmentach. Wydaje się prawdopodobne, że w najbliższym czasie koszty finansowania nieznacznie wzrosną (zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji nawet o [...] punktów bazowych). Jeżeli chodzi o marżę odsetkową netto, Urząd zauważa, że nawet po jej oczekiwanym zmniejszeniu do [...] %, nadal utrzymywałaby się ona na stosunkowo wysokim poziomie w porównaniu z perspektywą międzynarodową (85). Zdaniem władz islandzkich w ostatnich dekadach poziom marży utrzymywał się mniej więcej na tym lub wyższym poziomie, co wynika między innymi z wysokiego poziomu stóp procentowych w Islandii, niższego udziału kredytów hipotecznych w portfelu kredytowym oraz mniejszego rozmiaru banków. Urząd uważa te wyjaśnienia za przekonujące, dlatego też uznaje ten aspekt planu finansowego za dostatecznie wiarygodny.

| (208) | Innym ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są zgodnie z planem restrukturyzacji wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają zwiększyć się o [...] w okresie objętym planowaniem [...]. Wzrost ten przyczyniłby się następnie do wypracowania zysku w wysokości [...] ISK w 2016 r. Władze islandzkie twierdzą, że przedstawione prognozy są wiarygodne, ponieważ działalność przynosząca dochody z opłat prowizyjnych, taka jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału. Ponieważ jednak w opinii władz islandzkich można żywić uzasadnione oczekiwanie, że aktywność na giełdzie papierów wartościowych ulegnie znacznemu zwiększeniu, a kontrole kapitału zostaną zniesione do końca 2013 r., Urząd nie kwestionuje wiarygodności przedstawionych danych liczbowych. |
| --- | --- |

(208)

Innym ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są zgodnie z planem restrukturyzacji wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają zwiększyć się o [...] w okresie objętym planowaniem [...]. Wzrost ten przyczyniłby się następnie do wypracowania zysku w wysokości [...] ISK w 2016 r. Władze islandzkie twierdzą, że przedstawione prognozy są wiarygodne, ponieważ działalność przynosząca dochody z opłat prowizyjnych, taka jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału. Ponieważ jednak w opinii władz islandzkich można żywić uzasadnione oczekiwanie, że aktywność na giełdzie papierów wartościowych ulegnie znacznemu zwiększeniu, a kontrole kapitału zostaną zniesione do końca 2013 r., Urząd nie kwestionuje wiarygodności przedstawionych danych liczbowych.

| (209) | Pomijając część rachunku zysków i strat poświęconą przychodom, bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw, służących poprawie wydajności i obniżeniu kosztów, m.in. zmniejszył poziom zatrudnienia o prawie 10 %, co powinno doprowadzić do ogólnego zmniejszenia wskaźnika kosztów do dochodu z 75 % do [...] % w 2014 r. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ obecna wartość tego wskaźnika wydaje się stosunkowo wysoka w porównaniu z perspektywą międzynarodową. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji Urząd uznaje również, że można żywić uzasadnione przekonanie, iż cel ten zostanie osiągnięty, ponieważ zakończenie restrukturyzacji portfela odziedziczonego po Glitnir i oczekiwane ograniczenie działań nadzorczych powinny umożliwić zmniejszenie liczby pracowników banku, a zwiększenie wydajności funkcjonowania banku nadal wydaje się możliwe do osiągnięcia. |
| --- | --- |

(209)

Pomijając część rachunku zysków i strat poświęconą przychodom, bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw, służących poprawie wydajności i obniżeniu kosztów, m.in. zmniejszył poziom zatrudnienia o prawie 10 %, co powinno doprowadzić do ogólnego zmniejszenia wskaźnika kosztów do dochodu z 75 % do [...] % w 2014 r. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ obecna wartość tego wskaźnika wydaje się stosunkowo wysoka w porównaniu z perspektywą międzynarodową. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji Urząd uznaje również, że można żywić uzasadnione przekonanie, iż cel ten zostanie osiągnięty, ponieważ zakończenie restrukturyzacji portfela odziedziczonego po Glitnir i oczekiwane ograniczenie działań nadzorczych powinny umożliwić zmniejszenie liczby pracowników banku, a zwiększenie wydajności funkcjonowania banku nadal wydaje się możliwe do osiągnięcia.

| (210) | Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Íslandsbanki oraz wywierać na nią największy wpływ. Wydaje się, że założenia makroekonomiczne są w dużym stopniu zgodne z prognozami MFW i Statistics Iceland, na przykład jeżeli chodzi o tempo wzrostu PKB i dane na temat stopy bezrobocia. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie — w połączeniu ze względami wskazanymi powyżej przez Urząd — że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są wystarczające, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach. |
| --- | --- |

(210)

Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Íslandsbanki oraz wywierać na nią największy wpływ. Wydaje się, że założenia makroekonomiczne są w dużym stopniu zgodne z prognozami MFW i Statistics Iceland, na przykład jeżeli chodzi o tempo wzrostu PKB i dane na temat stopy bezrobocia. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie — w połączeniu ze względami wskazanymi powyżej przez Urząd — że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są wystarczające, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach.

| (211) | Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że plan restrukturyzacji zawiera wystarczające elementy przyczyniające się do przywrócenia długoterminowej rentowności banku, aby Urząd mógł stwierdzić, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(211)

Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że plan restrukturyzacji zawiera wystarczające elementy przyczyniające się do przywrócenia długoterminowej rentowności banku, aby Urząd mógł stwierdzić, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.3.   Wkład własny/podział obciążenia

| (212) | Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: „Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość”. |
| --- | --- |

(212)

Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: „Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość”.

| (213) | W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Íslandsbanki w oparciu o działalność krajową Glitnir, inwestycje udziałowców Glitnir Bank zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Íslandsbanki. Ponadto wierzyciele Glitnir musieli ponieść znaczne straty (86) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności Íslandsbanki. W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Glitnir, kryterium podziału obciążenia jest spełnione w optymalnym stopniu, a pokusa nadużycia została zażegnana. |
| --- | --- |

(213)

W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Íslandsbanki w oparciu o działalność krajową Glitnir, inwestycje udziałowców Glitnir Bank zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Íslandsbanki. Ponadto wierzyciele Glitnir musieli ponieść znaczne straty (86) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności Íslandsbanki. W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Glitnir, kryterium podziału obciążenia jest spełnione w optymalnym stopniu, a pokusa nadużycia została zażegnana.

| (214) | Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Íslandsbanki, była ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(214)

Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Íslandsbanki, była ograniczona do niezbędnego minimum.

| (215) | Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowe dokapitalizowanie Íslandsbanki, do momentu obniżenia udziału państwa do 5 % na podstawie porozumienia z wierzycielami Glitnir, było wystarczające, aby spełnić wymogi kapitałowe FME. W 2009 r. po osiągnięciu porozumienia w sprawie przejęcia Íslandsbanki przez Glitnir oraz po przyznaniu Íslandsbanki kapitału Tier II współczynnik adekwatności kapitałowej sięgał około 19 %, czyli 3 punkty procentowe powyżej minimalnego współczynnika wyznaczonego przez FME. W tym kontekście Urząd zauważa, że współczynnik kapitałowy zależał głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Glitnir do Íslandsbanki została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że w tamtym czasie prognoza gospodarcza dla Islandii była niepewna. Mając to na względzie, Urząd uważa, że kwota kapitału przekazanego przez państwo islandzkie na rzecz Íslandsbanki była ograniczona do niezbędnego minimum, ponieważ nie wynosiła więcej niż minimum wymagane w przepisach powiększone o rozsądny bufor. |
| --- | --- |

(215)

Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowe dokapitalizowanie Íslandsbanki, do momentu obniżenia udziału państwa do 5 % na podstawie porozumienia z wierzycielami Glitnir, było wystarczające, aby spełnić wymogi kapitałowe FME. W 2009 r. po osiągnięciu porozumienia w sprawie przejęcia Íslandsbanki przez Glitnir oraz po przyznaniu Íslandsbanki kapitału Tier II współczynnik adekwatności kapitałowej sięgał około 19 %, czyli 3 punkty procentowe powyżej minimalnego współczynnika wyznaczonego przez FME. W tym kontekście Urząd zauważa, że współczynnik kapitałowy zależał głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Glitnir do Íslandsbanki została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że w tamtym czasie prognoza gospodarcza dla Islandii była niepewna. Mając to na względzie, Urząd uważa, że kwota kapitału przekazanego przez państwo islandzkie na rzecz Íslandsbanki była ograniczona do niezbędnego minimum, ponieważ nie wynosiła więcej niż minimum wymagane w przepisach powiększone o rozsądny bufor.

| (216) | Wniosku tego nie podważa fakt, że następnie współczynnik adekwatności kapitałowej Íslandsbanki zwiększył się w wystarczającym stopniu, aby umożliwić w 2011 r. wchłonięcie poważnie niedokapitalizowanego banku — Byr. Wzrost współczynnika adekwatności kapitałowej wynikał niemal wyłącznie z zawyżenia wartości księgowej aktywów przekazanych z Glitnir do Íslandsbanki. Nie można było tego przewidzieć z jakąkolwiek pewnością, a fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak zdecydowanie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Íslandsbanki zbyt duży kapitał (87). |
| --- | --- |

(216)

Wniosku tego nie podważa fakt, że następnie współczynnik adekwatności kapitałowej Íslandsbanki zwiększył się w wystarczającym stopniu, aby umożliwić w 2011 r. wchłonięcie poważnie niedokapitalizowanego banku — Byr. Wzrost współczynnika adekwatności kapitałowej wynikał niemal wyłącznie z zawyżenia wartości księgowej aktywów przekazanych z Glitnir do Íslandsbanki. Nie można było tego przewidzieć z jakąkolwiek pewnością, a fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak zdecydowanie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Íslandsbanki zbyt duży kapitał (87).

| (217) | Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację „powinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność”. |
| --- | --- |

(217)

Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację „powinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność”.

| (218) | W tym kontekście należy przypomnieć, że zwrot w skali rocznej na rzecz państwa kształtował się na poziomie niemal 14 % kapitału, który został spłacony już jesienią 2009 r. Perspektywa uzyskania zadowalającego zwrotu z 5 % udziałów zachowanych przez państwo również wydaje się obiecująca, biorąc pod uwagę ogólne dobre wyniki działalności Íslandsbanki od chwili jego utworzenia. |
| --- | --- |

(218)

W tym kontekście należy przypomnieć, że zwrot w skali rocznej na rzecz państwa kształtował się na poziomie niemal 14 % kapitału, który został spłacony już jesienią 2009 r. Perspektywa uzyskania zadowalającego zwrotu z 5 % udziałów zachowanych przez państwo również wydaje się obiecująca, biorąc pod uwagę ogólne dobre wyniki działalności Íslandsbanki od chwili jego utworzenia.

| (219) | Należy jednak również podkreślić, że wynagrodzenie za kapitał Tier II odbiega od wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania (88). Jak słusznie podkreśliły władze islandzkie, wymagane wynagrodzenie na podstawie wytycznych w sprawie dokapitalizowania kształtuje się na poziomie około 15,7 % (składają się na nie koszty sfinansowania przez rząd w wysokości 8 %, spread swapu ryzyka kredytowego Glitnir przed kryzysem w wysokości 5,7 % oraz dodatkowa opłata w wysokości 2 %). Wynagrodzenie, jakie płaci Íslandsbanki — stawka EURIBOR powiększona o dodatkowe 4 % — jest znacznie niższe od wspomnianego poziomu referencyjnego. Zgodnie z pkt 25 wytycznych w sprawie restrukturyzacji tego rodzaju odstępstwo od odpowiedniego podziału obciążenia ex ante (tj. odpowiedniego wynagrodzenia) można między innymi uzasadnić bardziej dogłębną restrukturyzacją, w tym środkami mającymi na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji. Jak przedstawiono poniżej, Urząd uważa, że restrukturyzacja Íslandsbanki jest wystarczająco dogłębna, aby spełnić przedmiotowy warunek. |
| --- | --- |

(219)

Należy jednak również podkreślić, że wynagrodzenie za kapitał Tier II odbiega od wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania (88). Jak słusznie podkreśliły władze islandzkie, wymagane wynagrodzenie na podstawie wytycznych w sprawie dokapitalizowania kształtuje się na poziomie około 15,7 % (składają się na nie koszty sfinansowania przez rząd w wysokości 8 %, spread swapu ryzyka kredytowego Glitnir przed kryzysem w wysokości 5,7 % oraz dodatkowa opłata w wysokości 2 %). Wynagrodzenie, jakie płaci Íslandsbanki — stawka EURIBOR powiększona o dodatkowe 4 % — jest znacznie niższe od wspomnianego poziomu referencyjnego. Zgodnie z pkt 25 wytycznych w sprawie restrukturyzacji tego rodzaju odstępstwo od odpowiedniego podziału obciążenia ex ante (tj. odpowiedniego wynagrodzenia) można między innymi uzasadnić bardziej dogłębną restrukturyzacją, w tym środkami mającymi na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji. Jak przedstawiono poniżej, Urząd uważa, że restrukturyzacja Íslandsbanki jest wystarczająco dogłębna, aby spełnić przedmiotowy warunek.

| (220) | Chociaż umowa zawarta ze Straumur, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest ona skonstruowana w sposób, który ma na celu ograniczenie, a nawet wykluczenie, bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Íslandsbanki. Umowa stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Íslandsbanki w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych Straumur i prawdopodobne jest, że za przekazane zobowiązania Íslandsbanki uzyska aktywa dopasowane. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń. |
| --- | --- |

(220)

Chociaż umowa zawarta ze Straumur, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest ona skonstruowana w sposób, który ma na celu ograniczenie, a nawet wykluczenie, bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Íslandsbanki. Umowa stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Íslandsbanki w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych Straumur i prawdopodobne jest, że za przekazane zobowiązania Íslandsbanki uzyska aktywa dopasowane. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń.

| (221) | Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancję depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony. |
| --- | --- |

(221)

Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancję depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony.

| (222) | W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Dlatego też Urząd z zadowoleniem przyjmuje zamiar władz islandzkich dotyczący zniesienia gwarancji depozytów przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem, zgodnie z obecnym planowaniem, nie później niż do końca 2013 r. |
| --- | --- |

(222)

W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Dlatego też Urząd z zadowoleniem przyjmuje zamiar władz islandzkich dotyczący zniesienia gwarancji depozytów przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem, zgodnie z obecnym planowaniem, nie później niż do końca 2013 r.

| (223) | Aby zapewnić możliwość rozwiązania problemów związanych z opóźnieniami w znoszeniu kontroli kapitału oraz aby odzwierciedlić pogląd Urzędu, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, Urząd zatwierdzi gwarancję depozytów tylko do końca 2014 r. (89). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów. |
| --- | --- |

(223)

Aby zapewnić możliwość rozwiązania problemów związanych z opóźnieniami w znoszeniu kontroli kapitału oraz aby odzwierciedlić pogląd Urzędu, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, Urząd zatwierdzi gwarancję depozytów tylko do końca 2014 r. (89). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów.

| (224) | Na podstawie powyższych elementów Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Íslandsbanki zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(224)

Na podstawie powyższych elementów Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Íslandsbanki zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.4.   Ograniczanie zakłóceń konkurencji

| (225) | W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:
  „Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.
  Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.
  Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. Środki zostaną odpasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”. |
| --- | --- |

(225)

W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:

„Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.

Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.

Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. Środki zostaną odpasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”.

| (226) | Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają decydujące znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie. |
| --- | --- |

(226)

Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają decydujące znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie.

| (227) | W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(227)

W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji.

| (228) | Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych oraz warunki gospodarcze, opisane w poprzednich rozdziałach, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej. |
| --- | --- |

(228)

Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych oraz warunki gospodarcze, opisane w poprzednich rozdziałach, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej.

| (229) | Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Glitnir oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Glitnir. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji. |
| --- | --- |

(229)

Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Glitnir oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Glitnir. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji.

| (230) | Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego oraz jak stwierdzono powyżej, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich, w tym utworzenie Íslandsbanki w oparciu o działalność krajową Glitnir, doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Íslandsbanki, Arion Bank i Landsbankinn. Poza nimi pozostało jedynie kilku mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niezmiernie małe nie tylko z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, ale w szczególności także z powodu kontroli kapitału. Íslandsbanki ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości powyżej [...] % w najbardziej istotnych i ważnych z ekonomicznego punktu widzenia segmentach. |
| --- | --- |

(230)

Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego oraz jak stwierdzono powyżej, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich, w tym utworzenie Íslandsbanki w oparciu o działalność krajową Glitnir, doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Íslandsbanki, Arion Bank i Landsbankinn. Poza nimi pozostało jedynie kilku mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niezmiernie małe nie tylko z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, ale w szczególności także z powodu kontroli kapitału. Íslandsbanki ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości powyżej [...] % w najbardziej istotnych i ważnych z ekonomicznego punktu widzenia segmentach.

| (231) | Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej oraz doprowadził do powstania faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu trzech głównych banków. |
| --- | --- |

(231)

Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej oraz doprowadził do powstania faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu trzech głównych banków.

| (232) | Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Íslandsbanki, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z różnych środków pomocy — umowy zawartej ze Straumur, specjalnego instrumentu wsparcia płynności oraz gwarancji depozytów. Jednocześnie Íslandsbanki w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych. |
| --- | --- |

(232)

Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Íslandsbanki, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z różnych środków pomocy — umowy zawartej ze Straumur, specjalnego instrumentu wsparcia płynności oraz gwarancji depozytów. Jednocześnie Íslandsbanki w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych.

| (233) | Po szóste, przejęcie Byr przez bank oznacza konieczność podjęcia dodatkowych środków w zakresie konkurencji. W drugiej decyzji w sprawie Byr Urząd ustanowił wymóg, zgodnie z którym przygotowywany plan restrukturyzacji powinien uwzględniać środki służące zagwarantowaniu, że islandzki rynek finansowy odniesie korzyści dzięki zapewnieniu prowadzenia na nim skutecznej konkurencji w przyszłości — działania te miały na celu rozwianie wątpliwości Urzędu co do stanu konkurencji na islandzkim rynku finansowym. |
| --- | --- |

(233)

Po szóste, przejęcie Byr przez bank oznacza konieczność podjęcia dodatkowych środków w zakresie konkurencji. W drugiej decyzji w sprawie Byr Urząd ustanowił wymóg, zgodnie z którym przygotowywany plan restrukturyzacji powinien uwzględniać środki służące zagwarantowaniu, że islandzki rynek finansowy odniesie korzyści dzięki zapewnieniu prowadzenia na nim skutecznej konkurencji w przyszłości — działania te miały na celu rozwianie wątpliwości Urzędu co do stanu konkurencji na islandzkim rynku finansowym.

| (234) | W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Íslandsbanki. |
| --- | --- |

(234)

W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Íslandsbanki.

(i)   Środki i zmiany regulacyjne, jakie podjęły lub zobowiązały się podjąć władze islandzkie

| (235) | Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych. |
| --- | --- |

(235)

Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych.

| (236) | Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (90) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa. |
| --- | --- |

(236)

Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (90) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa.

| (237) | Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. Urząd jest zdania, że w perspektywie długoterminowej bardziej szczegółowa ocena będzie korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Íslandsbanki dotyczące banków powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji. |
| --- | --- |

(237)

Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. Urząd jest zdania, że w perspektywie długoterminowej bardziej szczegółowa ocena będzie korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Íslandsbanki dotyczące banków powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji.

| (238) | Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji zidentyfikowane przez Urząd w odniesieniu do RB, Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawarta w tej kwestii przez ICA i właściciel RB, w tym trzy główne banki. Jest to próba zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości, zgłoszonych m.in. w drugiej decyzji w sprawie Byr, i nie ma potrzeby, aby Urząd dalej się zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(238)

Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji zidentyfikowane przez Urząd w odniesieniu do RB, Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawarta w tej kwestii przez ICA i właściciel RB, w tym trzy główne banki. Jest to próba zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości, zgłoszonych m.in. w drugiej decyzji w sprawie Byr, i nie ma potrzeby, aby Urząd dalej się zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji.

| (239) | Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisach regulacyjne, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie w tym względzie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Obejmuje on przepisy ograniczające udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów. |
| --- | --- |

(239)

Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisach regulacyjne, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie w tym względzie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Obejmuje on przepisy ograniczające udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów.

| (240) | Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis przynajmniej przyczynia się do naprawy tej sytuacji — co jest bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym (oraz podobnych transakcji) dotyczących przedsiębiorstw nadmiernie zadłużonych w następstwie kryzysu — tak, aby nie się utrwaliła. Ponieważ odnosi się on do jednej z najpilniejszych kwestii w zakresie konkurencji, związanych z pomocą państwa na rzecz trzech banków, Urząd należycie uwzględnia to w swojej ocenie. |
| --- | --- |

(240)

Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis przynajmniej przyczynia się do naprawy tej sytuacji — co jest bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym (oraz podobnych transakcji) dotyczących przedsiębiorstw nadmiernie zadłużonych w następstwie kryzysu — tak, aby nie się utrwaliła. Ponieważ odnosi się on do jednej z najpilniejszych kwestii w zakresie konkurencji, związanych z pomocą państwa na rzecz trzech banków, Urząd należycie uwzględnia to w swojej ocenie.

(ii)   Środki w odniesieniu do Íslandsbanki

| (241) | Urząd podkreśla, że obecność Íslandsbanki na rynku i jego rozmiar stanowią jedynie drobną część obecności na rynku i rozmiaru Glitnir, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 84 %, a Íslandsbanki w odróżnieniu od Glitnir prowadzi działalność wyłącznie na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika wyraźnie z likwidacji działalności międzynarodowej Glitnir, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Glitnir doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (91). |
| --- | --- |

(241)

Urząd podkreśla, że obecność Íslandsbanki na rynku i jego rozmiar stanowią jedynie drobną część obecności na rynku i rozmiaru Glitnir, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 84 %, a Íslandsbanki w odróżnieniu od Glitnir prowadzi działalność wyłącznie na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika wyraźnie z likwidacji działalności międzynarodowej Glitnir, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Glitnir doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (91).

| (242) | Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje podjęte przez Íslandsbanki zobowiązania (zob. załącznik) do dalszego zmniejszania swojej obecności na rynku poprzez [...] zbycie związane z [...]. Na podstawie ostatecznej wersji planu restrukturyzacji oraz mając na uwadze fakt, iż Íslandsbanki jest małym bankiem według standardów EOG, Urząd zgadza się z Íslandsbanki, że podejmowanie dalszych działań strukturalnych mogłoby zagrozić perspektywie przywrócenia długoterminowej rentowności banku (92). |
| --- | --- |

(242)

Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje podjęte przez Íslandsbanki zobowiązania (zob. załącznik) do dalszego zmniejszania swojej obecności na rynku poprzez [...] zbycie związane z [...]. Na podstawie ostatecznej wersji planu restrukturyzacji oraz mając na uwadze fakt, iż Íslandsbanki jest małym bankiem według standardów EOG, Urząd zgadza się z Íslandsbanki, że podejmowanie dalszych działań strukturalnych mogłoby zagrozić perspektywie przywrócenia długoterminowej rentowności banku (92).

| (243) | Urząd bierze pod uwagę zobowiązanie Íslandsbanki, zgodnie z którym nie będzie on przejmował instytucji finansowych do dnia 15 października 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to, że o ile dalsze połączenia nie staną się konieczne ze względu na stabilność finansową, dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym będzie można zapobiegać dzięki przejęciom przez Íslandsbanki. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Íslandsbanki zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. To samo tyczy się zobowiązania Íslandsbanki, zgodnie z którym do dnia 15 października 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku, jak również zobowiązania do niewykorzystywania zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej przy prowadzeniu działalności marketingowej w związku ze świadczonymi przez niego usługami. |
| --- | --- |

(243)

Urząd bierze pod uwagę zobowiązanie Íslandsbanki, zgodnie z którym nie będzie on przejmował instytucji finansowych do dnia 15 października 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to, że o ile dalsze połączenia nie staną się konieczne ze względu na stabilność finansową, dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym będzie można zapobiegać dzięki przejęciom przez Íslandsbanki. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Íslandsbanki zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. To samo tyczy się zobowiązania Íslandsbanki, zgodnie z którym do dnia 15 października 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku, jak również zobowiązania do niewykorzystywania zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej przy prowadzeniu działalności marketingowej w związku ze świadczonymi przez niego usługami.

| (244) | Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku, co znajduje również odzwierciedlenie w niemal całkowitym w tej chwili braku zainteresowania zagranicy wejściem na wspomniany rynek. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Íslandsbanki dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności oraz dystrybucji środków pieniężnych. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu zmniejszy to bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku i może pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej. |
| --- | --- |

(244)

Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku, co znajduje również odzwierciedlenie w niemal całkowitym w tej chwili braku zainteresowania zagranicy wejściem na wspomniany rynek. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Íslandsbanki dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności oraz dystrybucji środków pieniężnych. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu zmniejszy to bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku i może pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej.

| (245) | Co więcej, Íslandsbanki zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002, zobowiązuje się przestrzegać procedur i terminów określonych w tym przepisie oraz będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych lub na stronach jego spółki zależnej dotyczące spółek zależnych i udziałów przeznaczonych na sprzedaż. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Íslandsbanki do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową, w tym zwłaszcza ze względów dotyczących rentowności. Chociaż zdaniem Urzędu jest oczywiste, że bank musi przestrzegać krajowych zobowiązań prawnych takich jak art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych, uwzględnia on przedmiotowe zobowiązanie i zwraca uwagę władz islandzkich i beneficjentów na fakt, iż w tym względzie naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii. |
| --- | --- |

(245)

Co więcej, Íslandsbanki zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002, zobowiązuje się przestrzegać procedur i terminów określonych w tym przepisie oraz będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych lub na stronach jego spółki zależnej dotyczące spółek zależnych i udziałów przeznaczonych na sprzedaż. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Íslandsbanki do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową, w tym zwłaszcza ze względów dotyczących rentowności. Chociaż zdaniem Urzędu jest oczywiste, że bank musi przestrzegać krajowych zobowiązań prawnych takich jak art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych, uwzględnia on przedmiotowe zobowiązanie i zwraca uwagę władz islandzkich i beneficjentów na fakt, iż w tym względzie naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii.

| (246) | Na podstawie powyższych względów, w szczególności biorąc pod uwagę szczególną sytuację w Islandii oraz fakt, że zdaniem Urzędu powyższe środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA, a także uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(246)

Na podstawie powyższych względów, w szczególności biorąc pod uwagę szczególną sytuację w Islandii oraz fakt, że zdaniem Urzędu powyższe środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA, a także uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

4.   WNIOSEK

| (247) | Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Íslandsbanki wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Íslandsbanki zostały rozwiane. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Íslandsbanki będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku, |
| --- | --- |

(247)

Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Íslandsbanki wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Íslandsbanki zostały rozwiane. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Íslandsbanki będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Założycielski kapitał operacyjny, (tymczasowe) pełne dokapitalizowanie przez państwo, zatrzymanie przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 5 % oraz kapitał Tier II przyznany na rzecz Íslandsbanki, a także specjalny instrument wsparcia płynności, nieograniczona gwarancja depozytów oraz umowa zawarta ze Straumur stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG.

Artykuł 2

Środki wymienione w art. 1 stanowią bezprawną pomoc państwa od daty ich wdrożenia do daty niniejszej decyzji w świetle niespełnienia przez władze islandzkie wymogu dotyczącego powiadomienia Urzędu przed wdrożeniem pomocy zgodnie z art. 1 ust. 3 części I Protokołu 3.

Artykuł 3

Środki wymienione w art. 1, jak również środki przyznane na rzecz Byr opisane w decyzji nr 126/11/COL są zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG pod warunkiem przestrzegania zobowiązań określonych w załączniku. Upoważnienie do nieograniczonej gwarancji depozytów wygasa z końcem 2014 r.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Islandii.

Artykuł 5

Jedynie wersja niniejszej decyzji w języku angielskim jest autentyczna.

Sporządzono w Brukseli dnia 27 czerwca 2012 r.

W imieniu Urzędu Nadzoru EFTA

Oda Helen SLETNES

Przewodnicząca

Sabine MONAUNI-TÖMÖRDY

Członek Kolegium

---

(1)  Niniejszy dokument został udostępniony wyłącznie do celów informacyjnych. W niniejszej wersji ogólnodostępnej dokumentu niektóre informacje zostały pominięte, aby zapobiec ujawnieniu informacji poufnych. Przypadki pominięcia określonych informacji oznaczono w następujący sposób: [...] bądź poprzez ujęcie jawnego przybliżonego zakresu stosownej wartości w nawiasach kwadratowych.

1

(2)  Aby zapoznać się z bardziej szczegółowym opisem procedury, zob. decyzja o wszczęciu postępowania, o której mowa w przypisie 3.

2

(3)  Decyzja Urzędu nr 494/10/COL wszczynająca formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy państwa przyznanej na przywrócenie niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Glitnir Bank hf oraz ustanowienie i dokapitalizowanie banku New Glitnir Bank (przemianowanego obecnie na Íslandsbanki), Dz.U. C 41 z 10.2.2011, s. 51, oraz Suplement EOG do Dziennika Urzędowego nr 7 z 10.2.2011, s. 50.

3

Dziennika Urzędowego

(4)  Dalsze informacje na temat postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji Urzędu nr 494/10/COL, można znaleźć w części tej decyzji poświęconej postępowaniu.

4

(5)  Uwaga została skorygowana przez zainteresowane strony w dniu 25 maja 2012 r.

5

(6)  Zob. decyzja Urzędu nr 325/11/COL w sprawie przejęcia Byr hf przez Íslandsbanki oraz przedłużenia tymczasowego zatwierdzenia podporządkowanej pożyczki udzielonej Byr hf, Dz.U. C 16 z 19.1.2012, s. 10, oraz Suplement EOG do Dziennika Urzędowego nr 3 z 19.1.2012, s. 1.

6

Dziennika Urzędowego

(7)  Przy przygotowaniu oceny sytuacji konkurencyjnej w islandzkim sektorze bankowym i potencjalnych rozwiązań problemów związanych z konkurencją Urząd współpracował z islandzkim organem ds. konkurencji (ICA).

7

(8)  Zob. sprawozdanie specjalnej komisji dochodzeniowej dla parlamentu islandzkiego, rozdział 2: Streszczenie głównych ustaleń ze sprawozdania, strona 13, dostępne pod adresem http://sic.althingi.is/pdf/RNAvef-Kafli2Enska.pdf.

8

(9)  Tego samego dnia w stan przejęcia zarządu został postawiony również Landsbanki, natomiast przejęcie zarządu nad Kaupthing Bank nastąpiło dwa dni później, tj. 9.10.2008.

9

(10)  W skład SIC wchodzili Páll Hreinsson, sędzia Sądu Najwyższego; Tryggvi Gunarsson, parlamentarny rzecznik praw obywatelskich Islandii oraz dr Sigríður Benediktsdóttir, wykładowczyni i profesor nadzwyczajna Yale University, USA. Pełna treść sprawozdania jest dostępna w języku islandzkim pod adresem: http://rna.althingi.is/, a jego fragmenty przetłumaczone na język angielski (w tym streszczenie i rozdział poświęcony przyczynom upadku banków) można znaleźć na stronie internetowej: http://sic.althingi.is/.

10

(11)  Korona islandzka (króna).

11

króna

(12)  Kwota pożyczek udzielonych stronom zagranicznym wzrosła w ciągu sześciu miesięcy o 11,4 mld EUR, z 9,3 mld EUR do 20,7 mld EUR.

12

(13)  Rozdział 21.2.1.2 (s. 6) sprawozdania.

13

(14)  Sytuację dodatkowo pogorszyło wystosowanie przez zagranicznych wierzycieli największych islandzkich przedsiębiorstw inwestowania wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego w konsekwencji zmniejszenia wartości zabezpieczenia, co doprowadziło do przejęcia finansowania przez trzy główne banki w celu spłaty zadłużenia wobec banków zagranicznych.

14

(15)  Rozdział 21.2.1.4 sprawozdania.

15

(16)  Cele polityki realizowanej przez ówczesny rząd koalicyjny faktycznie zakładały dążenie do zachęcania przedsiębiorstw do dalszego wzrostu i zachęcanie do utrzymania przez banki swoich siedzib głównych w Islandii.

16

(17)  Rozdział 2, s. 5 sprawozdania.

17

(18)  W celu uzyskania dodatkowych informacji ogólnych na temat środków podjętych przez władze islandzkie zob. sprawozdanie Ministra Finansów dla parlamentu w sprawie odbudowy banków komercyjnych z maja 2011 r. (Skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna), dostępne pod adresem http://www.althingi.is/altext/-139/s/pdf/1213.pdf.

18

Skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna

(19)  Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp.

19

(20)  Zob. również sprawozdanie roczne FME za 2009 r. (lipiec 2008 — czerwiec 2009), dostępne pod adresem http://en.fme.is/media/utgefid-efni/FME-Annual-Report-2009.pdf.

20

(21)  Planowano również kolejne przejęcia przedsiębiorstw finansowych. W marcu 2009 r. FME przejęło kontrolę nad operacjami trzech przedsiębiorstw finansowych — Straumur-Burdaras, Reykjavik Savings Bank (SPRON) oraz Sparisjodabanki Íslands (Icebank) — i podjęło decyzję o zbyciu aktywów i zobowiązań tych przedsiębiorstw. O ile w późniejszym terminie zatwierdzono ugodę restrukturyzacyjną z wierzycielami Straumur, o tyle SPRON i Sparisjodabanki zostały objęte postępowaniem likwidacyjnym. Upadek trzech głównych banków komercyjnych i utrzymujący się brak pewności na rynkach finansowych wywarły poważny wpływ również na inne przedsiębiorstwa finansowe, w związku z czym w 2010 r. kolejne przedsiębiorstwa zostały podporządkowane organom administracji publicznej. W marcu 2010 r. FME powołało tymczasową radę dyrektorów dla VBS Investment Bank. W kwietniu 2010 r. FME przejęło kontrolę nad Keflavik Savings Bank i Byr Savings Bank i zdecydowało, że operacje prowadzone przez te banki zostaną przejęte przez nowe przedsiębiorstwa finansowe, odpowiednio SpKef Savings Bank i Byr hf. Ponieważ kondycja finansowa tych nowych przedsiębiorstw okazała się gorsza niż początkowo przewidywano, na mocy decyzji FME SpKef został później połączony z Landsbankinn, natomiast Byr hf. — z Íslandsbanki po przeprowadzeniu przetargu na udziały w Byr. Ponadto w 2009 r. władze islandzkie zostały wezwane do rozwiązania trudności finansowych Saga Capital Investment Bank, a w 2011 r. zwrócono się do nich o odniesienie się do trudności finansowych stojących przed Funduszem Finansowania Mieszkalnictwa.

21

(22)  Przykładem ilustrującym skalę gwałtownego spadku wartości krajowej waluty może być fakt, że miesięczny średni kurs wymiany euro w stosunku do korony islandzkiej wzrósł z 90,71 ISK w grudniu 2007 r. do 184,64 ISK w listopadzie 2009 r.

22

(23)  W latach 2009–2011 udział inwestycji w PKB kształtował się na poziomie zaledwie 13–14 %.

23

(24)  Pojęcie bilansu handlowego odnosi się do różnicy między zyskiem z wywozu i z przywozu towarów i usług. Nie obejmuje ono salda na rachunku dochodów pierwotnych z handlu zagranicznego, którego wartość w ostatnich latach, w szczególności począwszy od 2008 r., była ujemna. Oznacza to, że pomimo wystąpienia nadwyżki w ramach bilansu handlowego ogólna wartość obrotów bieżących Islandii w ostatnich latach była ujemna, choć od 2009 r. zaczęła zdecydowanie się zmniejszać.

24

(25)  W celu uzyskania dodatkowych informacji na ten temat zob. na przykład sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi z marca 2012 r. Future Structure of the Icelandic Financial System. W opinii ministerstwa sprawozdanie to pełni rolę katalizatora świadomej dyskusji na ten ważny temat, ponieważ nie przedstawiono w nim gotowych propozycji, ale nakreślono główne problemy i przedstawiono zarys sytuacji, odnosząc się do aktualnych zmian na arenie międzynarodowej. Sprawozdanie jest dostępne pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

25

Future Structure of the Icelandic Financial System

(26)  Przywrócenie standardowych warunków funkcjonowania gwarancji depozytów wiąże się nie tylko ze zniesieniem wsparcia państwa na rzecz takich gwarancji, ale również z koniecznością dokonania przeglądu przepisów ustawy kryzysowej, zgodnie z którymi depozyty, zgodnie z prawem zabezpieczone gwarancjami, są traktowane priorytetowo przy przeprowadzaniu postępowania likwidacyjnego w odniesieniu do danego przedsiębiorstwa finansowego. Wiąże się to z przyznaniem istotnych gwarancji na rzecz depozytariuszy, szczególnie z uwagi na fakt, że pamięć o kryzysie sektora bankowego z 2008 r. wciąż pozostaje żywa w świadomości publicznej. Z drugiej strony wspomniany przepis będzie najprawdopodobniej utrudniał bankom podejmowanie działań służących dywersyfikacji stosowanych przez nie instrumentów finansowania.

26

(27)  Zob. rozdział 9 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych, o którym mowa w przypisie 25. Przy okazji publikacji przedmiotowego sprawozdania, Minister Spraw Gospodarczych powołał również grupę ekspertów ds. bankowości, w której skład weszli eksperci zagraniczni, odpowiedzialną za opracowanie projektów kompleksowych ram prawnych i regulacyjnych dla ogólnie rozumianego rynku finansowego w Islandii. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym samym sprawozdaniu władze islandzkie przewidują również rozważenie innych rozwiązań w przyszłości, w tym możliwe rozdzielenie działalności inwestycyjnej i komercyjnej banków, przyjęcie prawodawstwa w zakresie stabilności finansowej oraz potencjalne zmiany w podziale obowiązków organów regulacyjnych w zakresie usług finansowych. Z oświadczeń władz islandzkich jasno wynika również, że przeprowadzenie przeglądu ram polityki pieniężnej pozostanie jednym z elementów realizowanego programu, niezależnie od tego, czy Islandia przystąpi do Unii Europejskiej, czy też nie; ponadto podjęte zostaną również inne środki mogące potencjalnie przyczynić się do usprawnienia zarządzania finansami i zagwarantowania, że organy regulacyjne będą w stanie skoncentrować się na istocie problemu, nie zagłębiając się nadmiernie w kwestie szczegółowe, oraz skutecznie korzystać z najodpowiedniejszych instrumentów nadzoru makroostrożnościowego.

27

(28)  Zob. rozdział 6 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi Future Structure of the Icelandic Financial System, dostępny pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/publications/news/nr/3559.

28

Future Structure of the Icelandic Financial System

(29)  Od jesieni 2008 r. z rynku zniknął szereg przedsiębiorstw finansowych (oprócz „dawnych” dużych banków komercyjnych Glitnir, Kaupthing i Landsbanki): Sparisjóðabanki Íslands (dawniej Icebank), Reykjavik Savings Bank (SPRON), Sparisjóður Mýrasýslu (Myrasysla Savings Bank, SPM), VBS Investment Bank oraz Askar Capital Investment Bank. Znacznemu ograniczeniu uległa również działalność prowadzona przez Straumur-Burdaras Investment Bank i Saga Capital Investment Bank.

29

(30)  W dniu 11 kwietnia 2011 r. umowa między Islandią i Litwą w sprawie sprzedaży operacji prowadzonych przez (dawny) MP Bank została zatwierdzona na posiedzeniu udziałowców banku, kiedy to ponad 40 nowych udziałowców zainwestowało 5,5 mld ISK w nowe udziały w banku. Inne operacje dawnego banku pozostały własnością wcześniejszych właścicieli i zostały przeniesione do nowego podmiotu prawnego, EA fjárfestingarfélag hf. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji zob. komunikaty prasowe MP Bank z dnia 11 kwietnia 2011 r. dostępne pod adresem https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1511 oraz https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1510.

30

(31)  Zgodnie z treścią tej ugody RB i jego właściciele podjęli szereg zobowiązań mających na celu zapobieżenie zakłóceniom konkurencji wynikającym z działalności RB i współpracy ich właścicieli. RB zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności na ogólnych warunkach komercyjnych, niezależnie od działalności prowadzonej przez jego właścicieli, do wyboru większości członków rady nadzorczej RB spośród specjalistów niezależnych od jego właścicieli, zapewnienia dostępu do systemów RB i świadczonych przez niego usług na niedyskryminujących warunkach oraz zagwarantowania, że świadczone przez RB usługi będą takie same niezależnie od tego, czy klient jest udziałowcem RB, czy też nie. Obecni właściciele RB zobowiązali się do okresowego wystawiania części swoich udziałów w RB na sprzedaż, aby ułatwić przedsiębiorstwom niefinansowym zostanie udziałowcem RB. Takie zaproszenia mają być publikowane przynajmniej raz na dwa lata, do momentu sprzedaży jednej trzeciej całkowitych udziałów w RB na rzecz stron innych niż obecni udziałowcy lub do momentu wystawienia tych udziałów na sprzedaż w ramach ofert akcji.

31

(32)  Stosowany przez ICA termin „przedsiębiorstwa operacyjne” odnosi się do udziałów banków w przedsiębiorstwach, które w normalnych warunkach prowadzą działalność niefinansową i które zostały uzyskane przez banki w związku z restrukturyzacją ich portfeli kredytowych poprzez zamianę długu na udziały w kapitale własnym lub w inny sposób. Podobnie stosowany przez Urząd termin „przedsiębiorstwo operacyjne” oznacza przedsiębiorstwo funkcjonujące w ramach gospodarki realnej, którego zakres działalności nie pokrywa się z zakresem podstawowej działalności banku na rynkach finansowych.

32

(33)  W tym kontekście Urząd zakłada, że pośrednia własność odnosi się do potencjalnego wpływu banków na przedsiębiorstwa i możliwość przejęcia nad nimi kontroli z uwagi na ich wysoki stopień zadłużenia względem banku.

33

(34)  Sprawozdanie roczne Glitnir za 2007 r., s. 40. Sprawozdanie jest dostępne pod adresem: http://tools.euroland.com/arinhtml/is-isb/2007/ar_eng_2007/ skonsolidowane sprawozdania finansowe Glitnir za 2007 r. są dostępne pod adresem: http://en.sff.is/media/auglysingar/Glitnir_-Annual_Report_2007.pdf.

34

(35)  Íslandsbanki ma drugi co do wielkości udział w rynku w NASDAQ OMX ICE — rynku papierów wartościowych o stałej kwocie dochodu, zgodnie z danymi dotyczącymi obrotu za 2011 r.

35

(36)  Ponieważ jednak większość transakcji mających wpływ na udział banku w rynku w tym sektorze działalności nie jest podawana do wiadomości publicznej, przedstawione informacje odpowiadają zaledwie najlepszym szacunkom przedłożonym przez władze islandzkie.

36

(37)  Ponieważ jednak większość transakcji mających wpływ na udział banku w rynku w tym sektorze działalności nie jest podawana do wiadomości publicznej, przedstawione informacje odpowiadają zaledwie najlepszym szacunkom przedłożonym przez władze islandzkie.

37

(38)  Wykresy zostały opracowane na podstawie danych dotyczących Glitnir z pierwszej połowy 2008 r. oraz danych dotyczących Íslandsbanki z pierwszej połowy 2009 r.

38

(39)  W dniach 31 lipca 2009 r., 14 sierpnia 2009 r. oraz 4 września 2009 r. wprowadzono nieznaczne zmiany w tym porozumieniu, a jego ostateczne porozumienie zostało podpisane w dniu 13 września 2009 r.

39

(40)  Euro Interbank Offered Rate.

40

(41)  Dz.U. L 84 z 26.3.1997, s. 22.

41

(42)  Dz.U. L 135 z 31.5.1994, s. 5.

42

(43)  Oświadczenie przetłumaczone na język angielski jest dostępne pod adresem: http://eng.forsaetisraduneyti.is/news-and-articles/nr/3033.

43

(44)  http://www.efnahagsraduneyti.is/frettir/frettatilkynningar/nr/2842

44

http://www.efnahagsraduneyti.is/frettir/frettatilkynningar/nr/3001. Minister Spraw Gospodarczych również odniósł się niedawno do tej kwestii w wywiadzie z Viðskiptablaðið z dnia 2.12.2010, s. 8: „[Oświadczenie] zostanie wycofane w odpowiednim czasie. Nie zamierzamy utrzymywać nieograniczonych gwarancji depozytów w nieskończoność. Dokładny termin wycofania gwarancji będzie zależał jednak od tego, kiedy wprowadzony zostanie alternatywny i skuteczny system gwarantowania depozytów, a także system finansowy, w którym wszystkie istniejące problemy zostaną w pełni rozwiązane” (tłumaczenie autorstwa Urzędu).

(45)  Stosowny akapit można znaleźć w sekcji 16 (s. 6) listu: http://www.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Letter_of_Intent_2nd_review_-_o.pdf.

45

(46)  http://hamar.stjr.is/Fjarlagavefur-Hluti-II/GreinargerdirogRaedur/Fjarlagafrumvarp/2011/Seinni_hluti/Kafli_8.htm [Mbl 10.6.2012].

46

(47)  Nieoficjalne tłumaczenie treści oświadczenia autorstwa Urzędu zamieszczonego w Morgunblaðið w dniu 10 czerwca 2012 r. (www.mbl.is).

47

(48)  W dniu 13.1.2010 podpisano również addendum, a w odpowiedzi na pewne uwagi zgłoszone przez FME zawarto nowe porozumienie w dniu 19.7.2010.

48

(49)  Jak wspomniano powyżej, zgodnie z jednym z warunków ustanowionych przez FME wymaga się, aby środki pieniężne lub aktywa podobne do środków pieniężnych stanowiły 5 % depozytów wypłacanych na żądanie, a banki muszą być w stanie kontynuować działalność w sytuacji natychmiastowego wypłacenia 20 % ich depozytów.

49

(50)  Treść decyzji w języku angielskim jest dostępna pod adresem: http://fme.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6055.

50

(51)  Treść decyzji w języku angielskim jest dostępna pod adresem: http://fme.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=6077.

51

(52)  REIBOR to skrót od Reykjavik Interbank Offered Rate, oznaczający międzybankową stopę rynkową stosowaną w odniesieniu do kredytów krótkoterminowych zaciąganych w islandzkich bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych. REIBOR stosuje się w podobny sposób, w jaki wiele państw wykorzystuje LIBOR jako stopę bazową dla pożyczek o zmiennej stopie procentowej, przy czym banki islandzkie korzystają ze stopy REIBOR (powiększonej o premię) jako podstawy przy udzielaniu pożyczek o zmiennej stopie procentowej w walucie islandzkiej, tj. w koronie islandzkiej.

52

(53)  Pięcioletni plan operacyjny został również uzupełniony dokumentem przedstawiającym najważniejsze zmiany wprowadzone w pięcioletnim planie operacyjnym, opracowanym na potrzeby posiedzenia rady dyrektorów z dnia 27 marca 2012 r. — został on uwzględniony w sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego.

53

(54)  Pożyczki walutowe oznaczają pożyczki udzielane w walutach obcych. Termin ten obejmuje zabezpieczone pożyczki w walucie obcej i zazwyczaj odnosi się do pożyczek w innej walucie, niż waluta kraju pochodzenia pożyczkobiorcy.

54

(55)  Założenia ekonomiczne będące podstawą przedstawionych prognoz zostały opracowane przez dział ds. badań banku. Założenia ogólne zostały opracowane przez kierowników i pracowników wyższego szczebla odpowiednich działów oraz podpisane przez radę nadzorczą banku.

55

(56)  Począwszy od 16.5.2012, wysokość zabezpieczonego, siedmiodniowego oprocentowania kredytów BCI wynosiło 5,5 %.

56

(57)  W momencie przedłożenia planu restrukturyzacji sprawozdania finansowe za 2011 r. nie zostały jeszcze ukończone, dlatego też przy opracowywaniu ostatecznego planu restrukturyzacji korzystano z danych z dnia 30.9.2011. Po opublikowaniu sprawozdania finansowego Íslandsbanki za 2011 r. Urząd zaktualizował odpowiednie dane.

57

(58)  Według przedstawionych informacji spadek stopy zwrotu z kapitału własnego w 2011 r. był spowodowany wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych z dnia 15.2.2012 oraz amortyzacją wartości firmy po połączeniu z Byr.

58

(59)  Wspomniane „znaczne dyskonto” składało się w opinii władz islandzkich z dwóch elementów: utraty wartości oraz dyskonta. Utrata wartości odpowiada różnicy między wartością roszczenia a szacowaną kwotą odzyskanych pożyczonych składników aktywów. Ponadto przejęty portfel kredytowy nie został poddany wycenie zgodnie z kursem rynkowym, a dyskonto odpowiada różnicy między umowną stopą oprocentowania a kursem rynkowym.

59

(60)  W sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych za 2011 r. (poświęconym działalności banków w 2010 r.) wyciągnięto podobny wniosek, przy czym zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym sprawozdaniu wartość „podstawowej rentowności” Íslandsbanki była jeszcze wyższa. Zob. http://www.bankasysla.is/files/SkyrslaBR_2011_net_74617143.pdf.

60

(61)  Zob. zasady BCI dotyczące wskaźnika płynności nr 317 z dnia 25 kwietnia 2006 r. dostępne pod adresem: http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=4713.

61

(62)  Główne banki islandzkie zgodziły się wyrównać kwotę kredytów hipotecznych zaciągniętych przez wszystkich nadmiernie zadłużonych klientów do poziomu 110 %, tj. ustalić kwotę kredytów hipotecznych na poziomie 110 % zarejestrowanej wartości nieruchomości.

62

(63)  Íslandsbanki podkreślił, że priorytetowe traktowanie depozytów w Islandii ogranicza możliwość wyemitowania niezabezpieczonego długu [...]

63

(64)  Wskaźnik cen konsumpcyjnych.

64

(65)  Księga ryzyka została udostępniona na stronie internetowej banku www.Íslandsbanki.is/riskbook.

65

(66)  Pierwszy etap oceny wymogów kapitałowych opiera się na wyliczeniach przeprowadzanych w ramach filaru 1.

66

(67)  Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego wysokość dodatkowych wymogów kapitałowych w ramach filaru 2 (filar 2a i 2b) szacuje się w następujący sposób:

67

| a) | Inne rodzaje ryzyka oraz ryzyko nieobjęte w pełni zakresem filaru 1: oprócz minimalnego poziomu kapitału wymaganego w ramach filaru 1 konieczne może okazać się zapewnienie dodatkowego kapitału w ramach filaru 2a z uwagi na wystąpienie innych czynników ryzyka lub z uwagi na niedoszacowanie czynników ryzyka w ramach filaru 1. Wymogi kapitałowe przewidziane w ramach filaru 1 i filaru 2a składają się na podstawowy wymóg kapitałowy, który bank jest zobowiązany spełnić. |
| --- | --- |

a)

Inne rodzaje ryzyka oraz ryzyko nieobjęte w pełni zakresem filaru 1: oprócz minimalnego poziomu kapitału wymaganego w ramach filaru 1 konieczne może okazać się zapewnienie dodatkowego kapitału w ramach filaru 2a z uwagi na wystąpienie innych czynników ryzyka lub z uwagi na niedoszacowanie czynników ryzyka w ramach filaru 1. Wymogi kapitałowe przewidziane w ramach filaru 1 i filaru 2a składają się na podstawowy wymóg kapitałowy, który bank jest zobowiązany spełnić.

| b) | Obniżenie poziomu dostępnego kapitału z uwagi na stosowanie testu warunków skrajnych oraz do celów strategicznych: Wysokość podstawowego wymogu kapitałowego została oszacowana w oparciu o „normalne warunki prowadzenia działalności”. Bank musi jednak upewnić się, że poziom jego kapitału jest wystarczający do zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności w sytuacji wystąpienia warunków skrajnych na rynku oraz że służy on wsparciu strategii biznesowej banku na kolejne lata. Dlatego też bank może być zmuszony do utrzymywania bufora kapitałowego, aby móc kontynuować działalność w warunkach skrajnych na rynku i utrzymać zamierzone tempo wzrostu. Aby oszacować wielkość wymaganego bufora kapitałowego, plan operacyjny banku jest poddawany testowi warunków skrajnych w oparciu o różne założenia istotne dla profilu ryzyka i strategii biznesowej banku. |
| --- | --- |

b)

Obniżenie poziomu dostępnego kapitału z uwagi na stosowanie testu warunków skrajnych oraz do celów strategicznych: Wysokość podstawowego wymogu kapitałowego została oszacowana w oparciu o „normalne warunki prowadzenia działalności”. Bank musi jednak upewnić się, że poziom jego kapitału jest wystarczający do zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności w sytuacji wystąpienia warunków skrajnych na rynku oraz że służy on wsparciu strategii biznesowej banku na kolejne lata. Dlatego też bank może być zmuszony do utrzymywania bufora kapitałowego, aby móc kontynuować działalność w warunkach skrajnych na rynku i utrzymać zamierzone tempo wzrostu. Aby oszacować wielkość wymaganego bufora kapitałowego, plan operacyjny banku jest poddawany testowi warunków skrajnych w oparciu o różne założenia istotne dla profilu ryzyka i strategii biznesowej banku.

(68)  Wartość wskaźnika płynności wewnętrznej banku odpowiada warunkom skrajnym, a nie normalnym warunkom prowadzenia działalności.

68

(69)  Islandzkie państwowe inwestycje finansowe (ISFI) to organ państwowy z niezależnym zarządem, składający sprawozdania ministrowi finansów i ustanowiony ustawą nr 88/2009, która weszła w życie w sierpniu 2009 r. ISFI musi wykonać swoje obowiązki nie później niż 5 lat od jego utworzenia. ISFI zarządza udziałami kapitałowymi zgodnie z prawem, dobrymi rządami i praktykami handlowymi oraz polityką państwa w zakresie własności. Dąży do przywrócenia i odtworzenia dynamicznego krajowego rynku finansowego, promując jednocześnie efektywną konkurencję na rynku oraz gwarantując przejrzystość wszystkich decyzji dotyczących udziału państwa w działalności finansowej.

69

(70)  Wspomniane warunki wstępne dotyczą w szczególności braku pewności wywołanego wydanymi niedawno wyrokami Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek zdenominowanych w walutach obcych oraz faktu, że aktywa stanowiące część niewypłacalnego majątku dawnych banków zostały zlikwidowane w zadowalający sposób. Zob. rozdział 9.7 sprawozdania Future Structure of the Icelandic Financial System, dostępnego pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

70

Future Structure of the Icelandic Financial System

(71)  Opisane szczegółowo w rozdziale 3 niniejszej decyzji.

71

(72)  W tym względzie zob. wyrok Sądu w sprawach połączonych T-425/04, T-444/04, T-450/04 i T-456/04, Francja i in. przeciwko Komisji [2010], Zb.Orz. II-02099, pkt 283 (w odwołaniu).

72

Francja i in.

Komisji

(73)  Zob. na przykład sprawa T-228/99 WestLB [2003] Rec II-435.

73

WestLB

(74)  Zob. na przykład decyzja Komisji z dnia 10 października 2008 r. w sprawie NN 51/2008 System gwarancji dla banków w Danii, pkt 32, oraz decyzja Komisji z dnia 21.10.2008 r. w sprawie C 10/2008 IKB, pkt 74.

74

System gwarancji dla banków w Danii

IKB

(75)  Zob. decyzja Urzędu z dnia 8.5.2009 na temat programu przejściowego dokapitalizowania zasadniczo zdrowych banków w celu zwiększenia stabilności finansowej oraz kapitału dłużnego dla gospodarki realnej w Norwegii (205/09/COL), dostępna pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:029:0036:0044:PL:PDF.

75

(76)  W tym kontekście zob. podobne uzasadnienie przyjęte przez Komisję Europejską w odniesieniu do inwestycji dokonywanych przez dostawców przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w decyzji Komisji C 4/10 (ex NN 64/09) — Pomoc na rzecz przedsiębiorstwa Trèves (Francja).

76

(77)  Sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi (marzec 2012 r.), „The Future Structure of the Icelandic Financial System”, rozdział 9.6, dostępne pod adresem: http://eng.atvinnuvegaraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

77

(78)  Urząd zwraca w tym względzie uwagę na opinię prezes BCI, który stwierdził w przedmowie do sprawozdania na temat stabilności finansowej banku za drugą połowę 2010 r., że „dokapitalizowanie instytucji finansowych podlega obecnie ochronie w ramach kontroli kapitału i deklaracji rządu dotyczącej gwarancji depozytów”. Zob. http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=8260, s. 5. Zob. także decyzje Komisji NN48/2008 System gwarancji dla banków w Irlandii, pkt 46 i 47: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn048-08.pdf; oraz NN51/2008 System gwarancji dla banków w Danii: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn051-08.pdf.

78

(79)  W tym względzie zob. sprawa 730/79 Phillip Morris przeciwko Komisji [1980] Rec. 2671.

79

Phillip Morris

Komisji

(80)  Zob. część VIII wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa. Tymczasowe zasady w związku z kryzysem finansowym. Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego, dostępne pod adresem: http://www.eftasurv.int/?1=1&showLinkID=16604&1=1.

80

(81)  Przywrócenie rentowności i ocena środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa, przyjęte przez Urząd dnia 25.11.2009 zgodnie z rozdziałem VII: Tymczasowe zasady dotyczące kryzysu finansowego, rozszerzone w ramach wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r. Dostępne na stronach internetowych Urzędu pod adresem: http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VIII---Return-to-viability-and-the-assessment-of-restructuring-measures-in-the-financial-sector.pdf.

81

(82)  Wykupy lewarowane.

82

(83)  Nowe zasady dotyczące bilansu walutowego przyjęte przez BCI weszły w życie dnia 1 stycznia 2011 r. Celem tych zasad jest ograniczenie ryzyka walutowego poprzez zapobieganie przekroczeniu przez bilanse walutowe wskazanych limitów. Jedną z najważniejszych zmian w stosunku do poprzednich wersji zasad jest ograniczenie dopuszczalnej otwartej pozycji walutowej w odniesieniu do poszczególnych walut z 20 % do 15 % kapitału własnego oraz obniżenie dopuszczalnego całkowitego bilansu walutowego z 30 % do 15 %. Sprawozdawczość dotycząca bilansu walutowego jest również bardziej szczegółowa niż wcześniej, ponieważ aktywa i pasywa denominowane w obcej walucie klasyfikuje się według rodzaju na: pożyczki, obligacje, kapitałowe papiery wartościowe, udziały w funduszach wspólnego inwestowania, depozyty, umowy z oprocentowaniem, długi w Banku Centralnym itd. Jeżeli bilans walutowy będzie odbiegał od limitów określonych w zasadach, dane przedsiębiorstwo finansowe musi podjąć działania w celu usunięcia różnic maksymalnie w ciągu trzech dni roboczych. W przypadku, gdy środki podjęte przez przedsiębiorstwo finansowe zawiodą, BCI może naliczyć okresowe kary pieniężne. BCI przedsięwzięło także inne kroki, aby ograniczyć zakłócenia równowagi walutowej, na przykład poprzez walutową linię swapową z jednym z banków komercyjnych, jak również nabycie obcej waluty. Według BCI środki te promują większą stabilność finansową i wzmacniają niepożyczone rezerwy walutowe BCI.

83

(84)  W sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego Íslandsbanki podkreślił jednak, że decyzje w sprawie wysokości rat odsetkowych w danym roku będą wydawane w oparciu o aktualną analizę adekwatności kapitałowej, biorąc pod uwagę poziom płynności banku.

84

(85)  Por. na przykład sprawozdanie BCI dotyczące stabilności finansowej z drugiej połowy 2011 r., zgodnie z którym marża naliczana od stopy procentowej w Islandii jest około 2–3 razy wyższa niż w pozostałych państwach nordyckich.

85

(86)  Zgodnie z aktualnymi szacunkami straty mogły osiągnąć poziom 70–75 % wartości pożyczek, których udzielili oni Glitnir; zob. na przykład http://glitnirbank.com/press-room/tilkynningar-a-islensku/448-athugasemdfraslidastjorn.html.

86

(87)  W rzeczywistości dokapitalizowanie Íslandsbanki przez państwo opierało się bezpośrednio na różnicy między początkową wyceną przeniesionych aktywów i zobowiązań a wymogiem kapitałowym FME.

87

(88)  Dokapitalizowanie instytucji finansowych w obecnym kryzysie finansowym: ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum i zabezpieczenia przeciwko zbędnym zakłóceniom konkurencji („Wytyczne w sprawie dokapitalizowania”). Dz.U. L 17 z 20.1.2011 oraz Suplement EOG nr 3. Wytyczne są również dostępne na stronie internetowej Urzędu: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/

88

(89)  Pod koniec 2014 r. zakończą się okresy restrukturyzacji wszystkich islandzkich banków, w odniesieniu do których wszczęto formalne postępowanie wyjaśniające.

89

(90)  Opłata skarbowa różni się w zależności od rodzaju dokumentu prawnego, którego dotyczy, ale zazwyczaj wynosi 15 ISK za każdy rozpoczęty tysiąc ISK (tj. około 1,5 %) kwoty obligacji oprocentowanych zabezpieczonych hipoteką lub innym zabezpieczeniem.

90

(91)  Por. np. decyzja Komisji w sprawie SA.28264, Pomoc na restrukturyzację dla Hypo Real Estate, w której Komisja przyjęła oddzielenie dużej części zagranicznej działalności Hypo Real Estate jako środek mający na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji w odniesieniu do następcy prawnego banku, PBB.

91

(92)  Z tych samych względów Urząd uznaje, że zbycie aktywów odbywa się z zastrzeżeniem wymogu stanowiącego, że [...].

92

---

ZAŁĄCZNIK

ZOBOWIĄZANIA I ODPOWIEDNIE ZMIANY RAM PRAWNYCH W ZAKRESIE BANKOWOŚCI

1.   ZOBOWIĄZANIA WŁADZ ISLANDZKICH

Władze islandzkie podjęły dwa zobowiązania, które wymieniono poniżej.

Zmiana opłaty skarbowej w celu wykluczenia pomocy państwa i ograniczenia kosztów przenoszenia do innego banku

Ministerstwo Finansów wyznaczy grupę roboczą uprawnioną do dokonania przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych. Grupa robocza ma przedłożyć sprawozdanie Ministrowi Finansów do października 2012 r. wraz z projektem ustawy. Zadaniem grupy roboczej będzie w szczególności zbadanie kwestii zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Ponadto grupa przeanalizuje, w jaki sposób można zmienić przepis dotyczący opłaty skarbowej w celu uproszczenia procedur i promowania konkurencji.

Środki mające na celu ułatwienie przenoszenia do innego banku oraz obniżenie kosztów takiego przeniesienia

Zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym oraz przedstawienia wniosków dotyczących sposobów, w jakie można wzmocnić pozycję osób fizycznych i gospodarstw domowych w odniesieniu do instytucji kredytowych. Powołanie komitetu obejmie również szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przeniesienia, a także do ścisłej współpracy komitetu z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r.

Ponadto władze islandzkie poparły następujące zobowiązania Íslandsbanki i zamierzają wyegzekwować ich spełnienie:

Ograniczenie przejęć

Íslandsbanki zobowiązuje się nie przejmować instytucji finansowych do dnia 15 października 2014 r.

Niezależnie od tego zobowiązania, po uzyskaniu zgody Urzędu Íslandsbanki może przejąć takie przedsiębiorstwa, w szczególności jeżeli jest to konieczne w celu zapewnienia stabilności finansowej.

Zbycie [...]

Íslandsbanki zobowiązuje się do zbycia swoich udziałów w [...] do [data], a także do publicznego wystawienia wymienionych poniżej udziałów na sprzedaż [...].

[...] i [...]

[...].

Zbycie udziałów w przedsiębiorstwach objętych restrukturyzacją

Íslandsbanki zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji, por. art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Ponadto bank zobowiązuje się do przestrzegania procedury i terminów określonych we wspomnianym powyżej przepisie prawa. Co więcej, bank będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych (lub na stronach internetowych właściwej spółki zależnej, np. Midengi ehf.) dotyczące przedmiotowych udziałów przeznaczonych na sprzedaż.

Środki na korzyść nowych i małych konkurentów

Íslandsbanki zobowiązuje się do realizowania następujących środków na korzyść nowych i małych konkurentów:

| a) | do dnia 15 października 2014 r. Íslandsbanki nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku; |
| --- | --- |

a)

do dnia 15 października 2014 r. Íslandsbanki nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku;

| b) | Íslandsbanki zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia będą dostępne również w oddziałach banku; |
| --- | --- |

b)

Íslandsbanki zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia będą dostępne również w oddziałach banku;

| c) | wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Íslandsbanki będzie realizować w szybki sposób; |
| --- | --- |

c)

wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Íslandsbanki będzie realizować w szybki sposób;

| d) | w czasie prowadzenia działalności marketingowej Íslandsbanki nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej; |
| --- | --- |

d)

w czasie prowadzenia działalności marketingowej Íslandsbanki nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej;

| e) | pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Íslandsbanki jest gotów oferować następujące usługi po cenie, która będzie odpowiadała kosztom powiększonym o rozsądną marżę: |
| --- | --- |

e)

pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Íslandsbanki jest gotów oferować następujące usługi po cenie, która będzie odpowiadała kosztom powiększonym o rozsądną marżę:

| f) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich;






  (i) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej; |
| --- | --- | --- |

f)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich;

(i)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej;

| (ii) | dystrybucja banknotów i monet:






  I) | sprzedaż i dystrybucja banknotów i monet do lokali należących do odbiorców usług; |
| --- | --- | --- |

(ii)

dystrybucja banknotów i monet:

I)

sprzedaż i dystrybucja banknotów i monet do lokali należących do odbiorców usług;

| II) | utrzymywanie zapasów specjalnych skrzynek zawierających banknoty, które umieszcza się wewnątrz bankomatów. Działania związane z umieszczaniem tego rodzaju skrzynek w bankomatach będą jednak przeprowadzane przez firmę ochroniarską wynajętą w tym celu przez nową/małą stronę. |
| --- | --- |

II)

utrzymywanie zapasów specjalnych skrzynek zawierających banknoty, które umieszcza się wewnątrz bankomatów. Działania związane z umieszczaniem tego rodzaju skrzynek w bankomatach będą jednak przeprowadzane przez firmę ochroniarską wynajętą w tym celu przez nową/małą stronę.

2.   WŁAŚCIWE DOSTOSOWANIA I ZMIANY RAM PRAWNYCH I SYSTEMU NADZORU FINANSOWEGO W ODNIESIENIU DO RYNKÓW FINANSOWYCH W ISLANDII PRZYJĘTE PO KRYZYSIE

Władze islandzkie przedłożyły następujący ogólny zarys poprawek wprowadzonych do prawodawstwa, które weszły w życie jesienią 2008 r.:

| — | zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi, |
| --- | --- |

—

zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi,

| — | wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych, |
| --- | --- |

—

wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych,

| — | zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji, |
| --- | --- |

—

zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych,

| — | skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów, |
| --- | --- |

—

skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów,

| — | wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych,

| — | przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału,

| — | FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego, |
| --- | --- |

—

FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego,

| — | zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między wielkością i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zasięgiem działania jego działu audytu wewnętrznego, |
| --- | --- |

—

zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między wielkością i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zasięgiem działania jego działu audytu wewnętrznego,

| — | wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe „trudnego” audytora, |
| --- | --- |

—

wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe „trudnego” audytora,

| — | dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych,

| — | dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji,

| — | wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla, |
| --- | --- |

—

wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla,

| — | określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji, |
| --- | --- |

—

określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji,

| — | przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych,

| — | przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej. |
| --- | --- |

—

przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej.

Według władz islandzkich w niektórych kwestiach islandzkie przepisy wykraczają poza ogólnoeuropejskie ramy. Główne odchylenia od przepisów przyjętych przez UE, które zostały podjęte w Porozumieniu EOG, są następujące:

| — | FME jest uprawniony do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save), |
| --- | --- |

—

FME jest uprawniony do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save),

| — | w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE,

| — | określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE,

| — | przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą,

| — | jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań, |
| --- | --- |

—

jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań,

| — | jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych organom nadzorczym w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu, |
| --- | --- |

—

jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych organom nadzorczym w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG,

| — | FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem, |
| --- | --- |

—

FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem,

| — | maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE,

| — | przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń. |
| --- | --- |

—

niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń.

Dnia 23 marca 2012 r. Minister Spraw Gospodarczych przedstawił sprawozdanie dotyczące przyszłej struktury islandzkiego systemu finansowego oraz jego regulowania i nadzoru. Minister wyznaczył ponadto grupę ekspertów mających dokonać przeglądu ram prawnych i regulacyjnych dla całej działalności finansowej w Islandii.

---

| 15.5.2014 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 144/121 |
| --- | --- | --- | --- |

15.5.2014

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 144/121

---

Wersja ogólnodostępna (1)

DECYZJI URZĘDU NADZORU EFTA

nr 290/12/COL

z dnia 11 lipca 2012 r.

w sprawie pomocy na restrukturyzację przyznanej na rzecz Landsbankinn (Islandia)

Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”)

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym („Porozumienie EOG”), w szczególności jego art. 61 ust. 3 lit. b) oraz protokół 26 do tego porozumienia,

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie pomiędzy Państwami EFTA w sprawie ustanowienia Urzędu Nadzoru i Trybunału Sprawiedliwości („porozumienie o nadzorze i Trybunale”), w szczególności jego art. 24,

UWZGLĘDNIAJĄC protokół 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale („protokół 3”), w szczególności jego część I art. 1 ust. 3 oraz część II art. 7 ust. 3 i art. 13,

a także mając na uwadze, co następuje:

I.   FAKTY

1.   PROCEDURA

| (1) | Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament islandzki (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu Nadzoru EFTA („Urzędu”) wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej. |
| --- | --- |

(1)

Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament islandzki (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu Nadzoru EFTA („Urzędu”) wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej.

| (2) | Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W dniu 15 września 2010 r. władze islandzkie ostatecznie zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji Landsbanki oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Landsbanki Bank („NBI”, przemianowanego później na „Landsbankinn”) (2). |
| --- | --- |

(2)

Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W dniu 15 września 2010 r. władze islandzkie ostatecznie zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji Landsbanki oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Landsbanki Bank („NBI”, przemianowanego później na „Landsbankinn”) (2).

| (3) | W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (3) Urząd poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Landsbanki Islands hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Landsbanki Islands (NBI hf) (decyzja o wszczęciu postępowania). Urząd zwrócił się również o przedłożenie szczegółowego planu restrukturyzacji Landsbankinn do dnia 31 marca 2011 r. |
| --- | --- |

(3)

W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (3) Urząd poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Landsbanki Islands hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Landsbanki Islands (NBI hf) (decyzja o wszczęciu postępowania). Urząd zwrócił się również o przedłożenie szczegółowego planu restrukturyzacji Landsbankinn do dnia 31 marca 2011 r.

| (4) | W wiadomości e-mail z dnia 24 marca 2011 r. Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi. |
| --- | --- |

(4)

W wiadomości e-mail z dnia 24 marca 2011 r. Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi.

| (5) | W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Landsbankinn. Zmieniony plan restrukturyzacji odzwierciedlający m.in. niezgłoszone przeniesienie depozytów i aktywów z Spkef Savings Bank (SpKef), które zostało przeprowadzone w dniu 22 kwietnia 2010 r., jak również uwzględniający przejęcie Sparisjodur Svarfdaela („SpSv”), został przedłożony w piśmie z dnia 23 maja 2012 r. |
| --- | --- |

(5)

W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Landsbankinn. Zmieniony plan restrukturyzacji odzwierciedlający m.in. niezgłoszone przeniesienie depozytów i aktywów z Spkef Savings Bank (SpKef), które zostało przeprowadzone w dniu 22 kwietnia 2010 r., jak również uwzględniający przejęcie Sparisjodur Svarfdaela („SpSv”), został przedłożony w piśmie z dnia 23 maja 2012 r.

| (6) | W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Władze islandzkie odpowiedziały na wezwanie do udzielenia informacji w dniach 17 października 2011 r. i 13 marca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań zostały przekazane w dniach 6 czerwca 2012 r. i 13 czerwca 2012 r. |
| --- | --- |

(6)

W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Władze islandzkie odpowiedziały na wezwanie do udzielenia informacji w dniach 17 października 2011 r. i 13 marca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań zostały przekazane w dniach 6 czerwca 2012 r. i 13 czerwca 2012 r.

| (7) | W dniu 20 czerwca 2012 r. decyzją nr 212/12/COL („decyzja w sprawie SpSv”) Urząd zatwierdził potencjalne wykorzystanie pomocy państwa, która została przyznana na rzecz Landsbankinn, w celu przejęcia SpSv. Na mocy decyzji nr 253/10/COL z dnia 21 czerwca 2011 r. Urząd tymczasowo zatwierdził program pomocy na ratowanie, w którym przewidziano rozliczenie należących do Banku Centralnego Islandii („BCI”) wierzytelności w odniesieniu do kas oszczędnościowych, w tym SpSv. Decyzją 127/11/COL z dnia 13 kwietnia 2011 r. Urząd zatwierdził zmiany w programie pomocy na ratowanie („decyzje w sprawie kas oszczędnościowych”). |
| --- | --- |

(7)

W dniu 20 czerwca 2012 r. decyzją nr 212/12/COL („decyzja w sprawie SpSv”) Urząd zatwierdził potencjalne wykorzystanie pomocy państwa, która została przyznana na rzecz Landsbankinn, w celu przejęcia SpSv. Na mocy decyzji nr 253/10/COL z dnia 21 czerwca 2011 r. Urząd tymczasowo zatwierdził program pomocy na ratowanie, w którym przewidziano rozliczenie należących do Banku Centralnego Islandii („BCI”) wierzytelności w odniesieniu do kas oszczędnościowych, w tym SpSv. Decyzją 127/11/COL z dnia 13 kwietnia 2011 r. Urząd zatwierdził zmiany w programie pomocy na ratowanie („decyzje w sprawie kas oszczędnościowych”).

| (8) | Ponadto Urząd spotkał się z władzami islandzkimi w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r. |
| --- | --- |

(8)

Ponadto Urząd spotkał się z władzami islandzkimi w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r.

2.   KONTEKST

| (9) | W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Landsbanki. |
| --- | --- |

(9)

W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Landsbanki.

2.1.   Upadek Landsbanki

| (10) | Jesienią 2008 r. w bankach islandzkich prowadzących działalność nie tylko za granicą, ale również w Islandii dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę. Skala zjawiska wypłacania depozytów w bankach krajowych była na tyle duża, że w pewnym momencie banki islandzkie i BCI stanęły przed groźbą niedoboru środków bieżących. |
| --- | --- |

(10)

Jesienią 2008 r. w bankach islandzkich prowadzących działalność nie tylko za granicą, ale również w Islandii dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę. Skala zjawiska wypłacania depozytów w bankach krajowych była na tyle duża, że w pewnym momencie banki islandzkie i BCI stanęły przed groźbą niedoboru środków bieżących.

| (11) | Dostęp do zagranicznych rynków dłużnych papierów wartościowych stanowił główne źródło rozwoju banków islandzkich, w szczególności w latach 2003–2006. Wspomniane źródło finansowania zaczęło się jednak wyczerpywać, a zagraniczne agencje ratingowe wyraziły swoje zaniepokojenie faktem, iż stosunek wielkości pożyczek udzielanych przez przedmiotowe banki do wielkości ich depozytów był niski w porównaniu z innymi (zagranicznymi) bankami. |
| --- | --- |

(11)

Dostęp do zagranicznych rynków dłużnych papierów wartościowych stanowił główne źródło rozwoju banków islandzkich, w szczególności w latach 2003–2006. Wspomniane źródło finansowania zaczęło się jednak wyczerpywać, a zagraniczne agencje ratingowe wyraziły swoje zaniepokojenie faktem, iż stosunek wielkości pożyczek udzielanych przez przedmiotowe banki do wielkości ich depozytów był niski w porównaniu z innymi (zagranicznymi) bankami.

| (12) | Islandzkie banki komercyjne (w szczególności Landsbanki) zareagowały na zaistniałą sytuację, gromadząc depozyty za granicą. Od końca trzeciego kwartału 2006 r. do połowy 2007 r. wielkość depozytów klientów Landsbanki uległa potrojeniu — co stanowiło wzrost o niemal 10 mld EUR. Wzrost ten wynikał głównie z otwarcia rachunków w oddziale Landsbanki w Zjednoczonym Królestwie, gdzie wartość depozytów detalicznych wzrosła z poziomu zerowego do 6,6 mld EUR, podczas gdy wartość depozytów hurtowych (w oddziałach w Zjednoczonym Królestwie i Niderlandach) wzrosła do 2,5 mld EUR. |
| --- | --- |

(12)

Islandzkie banki komercyjne (w szczególności Landsbanki) zareagowały na zaistniałą sytuację, gromadząc depozyty za granicą. Od końca trzeciego kwartału 2006 r. do połowy 2007 r. wielkość depozytów klientów Landsbanki uległa potrojeniu — co stanowiło wzrost o niemal 10 mld EUR. Wzrost ten wynikał głównie z otwarcia rachunków w oddziale Landsbanki w Zjednoczonym Królestwie, gdzie wartość depozytów detalicznych wzrosła z poziomu zerowego do 6,6 mld EUR, podczas gdy wartość depozytów hurtowych (w oddziałach w Zjednoczonym Królestwie i Niderlandach) wzrosła do 2,5 mld EUR.

| (13) | W dniu 3 października 2008 r. Europejski Bank Centralny wydał w odniesieniu do Landsbanki wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego kwotą 400 mln EUR, i chociaż decyzja ta została później cofnięta, w oddziale banku w Zjednoczonym Królestwie doszło do wybuchu paniki bankowej, co wiązało się z koniecznością udostępnienia dużych sum w funtach szterlingach. W dniu 6 października BCI odrzucił wniosek Landsbanki o udzielenie pomocy. W następstwie niewywiązania się przez bank z obowiązku udostępnienia funduszy w kwocie wymaganej przez Urząd Regulacji Rynków Finansowych Zjednoczonego Królestwa władze brytyjskie zamknęły oddział. Następnego dnia holenderski Bank Centralny wystąpił o wyznaczenie likwidatora w odniesieniu do oddziału Landsbanki w Amsterdamie. Tego samego dnia FME zawiesiło radę dyrektorów Landsbanki, przejęło uprawnienia przysługujące zgromadzeniom udziałowców i, korzystając z uprawnień przyznanych mu na mocy ustawy kryzysowej, powołało w ich miejsce komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (4). |
| --- | --- |

(13)

W dniu 3 października 2008 r. Europejski Bank Centralny wydał w odniesieniu do Landsbanki wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego kwotą 400 mln EUR, i chociaż decyzja ta została później cofnięta, w oddziale banku w Zjednoczonym Królestwie doszło do wybuchu paniki bankowej, co wiązało się z koniecznością udostępnienia dużych sum w funtach szterlingach. W dniu 6 października BCI odrzucił wniosek Landsbanki o udzielenie pomocy. W następstwie niewywiązania się przez bank z obowiązku udostępnienia funduszy w kwocie wymaganej przez Urząd Regulacji Rynków Finansowych Zjednoczonego Królestwa władze brytyjskie zamknęły oddział. Następnego dnia holenderski Bank Centralny wystąpił o wyznaczenie likwidatora w odniesieniu do oddziału Landsbanki w Amsterdamie. Tego samego dnia FME zawiesiło radę dyrektorów Landsbanki, przejęło uprawnienia przysługujące zgromadzeniom udziałowców i, korzystając z uprawnień przyznanych mu na mocy ustawy kryzysowej, powołało w ich miejsce komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (4).

2.2.   Kryzys finansowy i główne przyczyny bankructwa banków islandzkich

| (14) | W pismach przekazanych Urzędowi władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (5), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszło SIC, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Landsbanki. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich –odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC. |
| --- | --- |

(14)

W pismach przekazanych Urzędowi władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (5), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszło SIC, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Landsbanki. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich –odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC.

| (15) | Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością. |
| --- | --- |

(15)

Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością.

Nadmierna i destabilizująca ekspansja

| (16) | SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (6) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znaczącemu nasileniu w 2007 r. (7), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów. |
| --- | --- |

(16)

SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (6) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znaczącemu nasileniu w 2007 r. (7), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów.

Zmniejszenie ilości środków finansowych dostępnych na rynkach międzynarodowych

| (17) | Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadek banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania. |
| --- | --- |

(17)

Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadek banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania.

Lewarowanie właścicieli banków

| (18) | Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (8). Samson Holding Company („Samson”) był największym udziałowcem Landsbanki od momentu jego prywatyzacji. W momencie upadku Landsbanki współwłaściciel Samson — Björgólfur Thor Björgólfsson — oraz powiązane z nim przedsiębiorstwa należały do grona największych dłużników banku, podczas gdy ojciec Björgólfura Thora Björgólfssona i współwłaściciel Samson, Björgólfur Guðmundsson, był trzecim co do wielkości dłużnikiem banku. Łączna kwota ich zobowiązań wobec banku przekraczała 200 mld ISK, co przekraczało wartość kapitału własnego banku. Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. W przypadku Landsbanki było to szczególnie widoczne z uwagi na fakt, że dnia 30 września 2008 r., gdy wiadomo już było, że Landsbanki nie dysponuje wystarczającymi zasobami waluty obcej, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań zagranicznych, bank udzielił pożyczki w wysokości 153 mln EUR przedsiębiorstwu należącemu do Björgólfura Thora Björgólfssona. SIC stwierdził również występowanie istotnych przesłanek świadczących o tym, że w przypadku każdego z banków granice między interesami banku a interesami jego największych udziałowców nie były wyraźnie określone. Dlatego też koncentrowanie się na głównych udziałowcach banku odbywało się ze szkodą dla jego pozostałych udziałowców i wierzycieli. |
| --- | --- |

(18)

Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (8). Samson Holding Company („Samson”) był największym udziałowcem Landsbanki od momentu jego prywatyzacji. W momencie upadku Landsbanki współwłaściciel Samson — Björgólfur Thor Björgólfsson — oraz powiązane z nim przedsiębiorstwa należały do grona największych dłużników banku, podczas gdy ojciec Björgólfura Thora Björgólfssona i współwłaściciel Samson, Björgólfur Guðmundsson, był trzecim co do wielkości dłużnikiem banku. Łączna kwota ich zobowiązań wobec banku przekraczała 200 mld ISK, co przekraczało wartość kapitału własnego banku. Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. W przypadku Landsbanki było to szczególnie widoczne z uwagi na fakt, że dnia 30 września 2008 r., gdy wiadomo już było, że Landsbanki nie dysponuje wystarczającymi zasobami waluty obcej, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań zagranicznych, bank udzielił pożyczki w wysokości 153 mln EUR przedsiębiorstwu należącemu do Björgólfura Thora Björgólfssona. SIC stwierdził również występowanie istotnych przesłanek świadczących o tym, że w przypadku każdego z banków granice między interesami banku a interesami jego największych udziałowców nie były wyraźnie określone. Dlatego też koncentrowanie się na głównych udziałowcach banku odbywało się ze szkodą dla jego pozostałych udziałowców i wierzycieli.

Koncentracja ryzyka

| (19) | Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji. |
| --- | --- |

(19)

Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji.

Słaby kapitał własny

| (20) | Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Landsbanki (i pozostałych dwóch głównych banków) była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez samą spółkę, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny”, stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału — po kapitałem własnym udziałowców pomniejszonym o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfela kredytowego. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na ich udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu). |
| --- | --- |

(20)

Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Landsbanki (i pozostałych dwóch głównych banków) była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez samą spółkę, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny”, stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału — po kapitałem własnym udziałowców pomniejszonym o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfela kredytowego. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na ich udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu).

Wielkość banków

| (21) | W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto („PKB”) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż Bank Centralny Islandii („BCI”) nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej. |
| --- | --- |

(21)

W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto („PKB”) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż Bank Centralny Islandii („BCI”) nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej.

Gwałtowny rozwój banków w porównaniu z rozwojem infrastruktury regulacyjnej i finansowej

| (22) | SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że Islandzki Urząd Nadzoru Finansowego („FME”) i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (9). |
| --- | --- |

(22)

SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że Islandzki Urząd Nadzoru Finansowego („FME”) i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (9).

Zakłócenie równowagi i nadmierna ekspansja ogólnie rozumianej gospodarki islandzkiej

| (23) | W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa, określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (10). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r. |
| --- | --- |

(23)

W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa, określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (10). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r.

Korona islandzka, nierównowaga zewnętrzna i spready swapu ryzyka kredytowego

| (24) | W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków. |
| --- | --- |

(24)

W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków.

2.3.   Środki podjęte w celu odbudowy sektora bankowego

| (25) | Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Landsbanki) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (11). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (12) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii. |
| --- | --- |

(25)

Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Landsbanki) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (11). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (12) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii.

| (26) | Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu. |
| --- | --- |

(26)

Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu.

| (27) | Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej. |
| --- | --- |

(27)

Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej.

| (28) | Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(28)

Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej.

| (29) | Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii. Dawne banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (13). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (14). |
| --- | --- |

(29)

Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii. Dawne banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (13). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (14).

| (30) | W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami. Zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzanych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto. |
| --- | --- |

(30)

W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami. Zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzanych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto.

| (31) | Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów. |
| --- | --- |

(31)

Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów.

| (32) | W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków oraz zawarto umowy wstępne z wierzycielami dawnych banków dotyczące procedury wypłacania rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, New Glitnir (przemianowanego później na Íslandsbanki) i New Kaupthing (przemianowanego później na Arion Bank), w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach. |
| --- | --- |

(32)

W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków oraz zawarto umowy wstępne z wierzycielami dawnych banków dotyczące procedury wypłacania rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, New Glitnir (przemianowanego później na Íslandsbanki) i New Kaupthing (przemianowanego później na Arion Bank), w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach.

| (33) | W oparciu o wskazane powyżej umowy wstępne komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły odpowiednie porozumienia. Wspomniane porozumienia obejmowały ugody dotyczące aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz ustalenie, że zobowiązania nowych banków zostaną następnie w całości sfinansowane. |
| --- | --- |

(33)

W oparciu o wskazane powyżej umowy wstępne komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły odpowiednie porozumienia. Wspomniane porozumienia obejmowały ugody dotyczące aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz ustalenie, że zobowiązania nowych banków zostaną następnie w całości sfinansowane.

| (34) | Kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn. |
| --- | --- |

(34)

Kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn.

| (35) | Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Landsbankinn, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(35)

Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Landsbankinn, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji.

2.4.   Otoczenie makroekonomiczne

| (36) | Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (15). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem produktu krajowego brutto (PKB) o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r. |
| --- | --- |

(36)

Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (15). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem produktu krajowego brutto (PKB) o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r.

| (37) | Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego. |
| --- | --- |

(37)

Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego.

| (38) | Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym. |
| --- | --- |

(38)

Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym.

| (39) | Wzrost gospodarczy odnotowany w ubiegłym roku był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowych inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (16), natomiast spożycie publiczne na przestrzeni ostatnich trzech lat utrzymywało się na niskim poziomie. |
| --- | --- |

(39)

Wzrost gospodarczy odnotowany w ubiegłym roku był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowych inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (16), natomiast spożycie publiczne na przestrzeni ostatnich trzech lat utrzymywało się na niskim poziomie.

| (40) | Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego — wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (17) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do ogólnego zmniejszenia bilansu handlowego, który odpowiadał 8,2 % PKB. |
| --- | --- |

(40)

Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego — wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (17) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do ogólnego zmniejszenia bilansu handlowego, który odpowiadał 8,2 % PKB.

| (41) | Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost będzie się kształtować na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitału. |
| --- | --- |

(41)

Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost będzie się kształtować na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitału.

2.5.   Nadzór finansowy i usprawnienie ram regulacyjnych

| (42) | Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania. |
| --- | --- |

(42)

Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania.

| (43) | Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów. Z kolei kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(43)

Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów. Z kolei kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych.

| (44) | W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE. |
| --- | --- |

(44)

W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE.

| (45) | Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy, który został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku. |
| --- | --- |

(45)

Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy, który został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku.

2.6.   Najważniejsze przyszłe wyzwania (18)

| (46) | Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych. |
| --- | --- |

(46)

Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych.

| (47) | Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitału i zabezpieczonym ogólną gwarancją depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (19). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie. |
| --- | --- |

(47)

Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitału i zabezpieczonym ogólną gwarancją depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (19). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie.

| (48) | Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (20). |
| --- | --- |

(48)

Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (20).

2.7.   Stan konkurencji w islandzkim sektorze finansowym

| (49) | Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (21) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (22). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz nadchodzącego połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w decyzji w sprawie SpSv z dnia 20 czerwca 2012 r. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej. |
| --- | --- |

(49)

Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (21) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (22). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz nadchodzącego połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w decyzji w sprawie SpSv z dnia 20 czerwca 2012 r. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej.

| (50) | Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych. |
| --- | --- |

(50)

Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych.

| (51) | Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (23), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %. |
| --- | --- |

(51)

Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (23), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %.

| (52) | Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji („ICA”) na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki. |
| --- | --- |

(52)

Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji („ICA”) na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki.

| (53) | W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków. |
| --- | --- |

(53)

W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków.

| (54) | RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również rząd i podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

(54)

RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również rząd i podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów.

| (55) | W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(55)

W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych.

| (56) | ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (24). |
| --- | --- |

(56)

ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (24).

| (57) | Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (25). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (26), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(57)

Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (25). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (26), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw.

| (58) | W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynkach, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki, takie jak fakt, że banki zagraniczne konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu aktywnie konkurują z bankami islandzkimi w zakresie świadczenia usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych. |
| --- | --- |

(58)

W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynkach, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki, takie jak fakt, że banki zagraniczne konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu aktywnie konkurują z bankami islandzkimi w zakresie świadczenia usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych.

| (59) | Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Landsbankinn pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku. |
| --- | --- |

(59)

Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Landsbankinn pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku.

3.   OPIS ŚRODKÓW

3.1.   Beneficjent

| (60) | Jak wskazano powyżej, upadek Landsbanki nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych — Glitnir i Kaupthing. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Landsbanki, ustanawiając i dokapitalizowując New Landsbanki (obecnie przemianowany na Landsbankinn), co zostało opisane bardziej szczegółowo poniżej. |
| --- | --- |

(60)

Jak wskazano powyżej, upadek Landsbanki nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych — Glitnir i Kaupthing. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Landsbanki, ustanawiając i dokapitalizowując New Landsbanki (obecnie przemianowany na Landsbankinn), co zostało opisane bardziej szczegółowo poniżej.

3.1.1.   Landsbanki

| (61) | Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Landsbanki był drugim co do wielkości bankiem w Islandii. Pod koniec drugiego kwartału 2008 r. wartość jego bilansu kształtowała się na poziomie 3 970 mld ISK, przy czym w pierwszej połowie tego roku Landsbanki osiągnął zysk przed opodatkowaniem w wysokości 31 mld ISK. Celem opublikowanej strategii biznesowej (27) banku była zmiana profilu jego działalności z lokalnego banku komercyjnego, prowadzącego działalność wyłącznie w Islandii, na „bank prowadzący wysoce dochodową działalność koncentrującą się na przedsiębiorstwach oraz na świadczeniu usług bankowości inwestycyjnej, obejmującą swoim zakresem regiony w Europie położone na wschód od Islandii oraz obszary zlokalizowane na zachodzie, po drugiej stronie Atlantyku”. W 2000 r. Landsbanki rozpoczął prowadzenie działalności za granicą, nabywając 70 % udziałów w Heritable Bank w Londynie, a w kolejnych latach bank ten odnotował istotny wzrost zarówno dzięki zrealizowanym przejęciom, jak i otwarciu zagranicznych oddziałów. Przed upadkiem bank zarządzał 7 głównymi spółkami zależnymi w Zjednoczonym Królestwie, Irlandii, Luksemburgu, Francji/Niemczech oraz samej Islandii. Bank dysponował również oddziałami w Zjednoczonym Królestwie (które z kolei prowadziły biura w Niderlandach, Niemczech i Stanach Zjednoczonych), Kanadzie, Norwegii i Finlandii, a także biurem sprzedaży w Hongkongu. |
| --- | --- |

(61)

Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Landsbanki był drugim co do wielkości bankiem w Islandii. Pod koniec drugiego kwartału 2008 r. wartość jego bilansu kształtowała się na poziomie 3 970 mld ISK, przy czym w pierwszej połowie tego roku Landsbanki osiągnął zysk przed opodatkowaniem w wysokości 31 mld ISK. Celem opublikowanej strategii biznesowej (27) banku była zmiana profilu jego działalności z lokalnego banku komercyjnego, prowadzącego działalność wyłącznie w Islandii, na „bank prowadzący wysoce dochodową działalność koncentrującą się na przedsiębiorstwach oraz na świadczeniu usług bankowości inwestycyjnej, obejmującą swoim zakresem regiony w Europie położone na wschód od Islandii oraz obszary zlokalizowane na zachodzie, po drugiej stronie Atlantyku”. W 2000 r. Landsbanki rozpoczął prowadzenie działalności za granicą, nabywając 70 % udziałów w Heritable Bank w Londynie, a w kolejnych latach bank ten odnotował istotny wzrost zarówno dzięki zrealizowanym przejęciom, jak i otwarciu zagranicznych oddziałów. Przed upadkiem bank zarządzał 7 głównymi spółkami zależnymi w Zjednoczonym Królestwie, Irlandii, Luksemburgu, Francji/Niemczech oraz samej Islandii. Bank dysponował również oddziałami w Zjednoczonym Królestwie (które z kolei prowadziły biura w Niderlandach, Niemczech i Stanach Zjednoczonych), Kanadzie, Norwegii i Finlandii, a także biurem sprzedaży w Hongkongu.

3.1.2.   Landsbankinn

| (62) | Następca prawny Landsbanki, Landsbankinn, to uniwersalny bank oferujący kompleksowy zestaw usług finansowych osobom fizycznym, gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom oraz inwestorom profesjonalnym w Islandii. Landsbankinn jest największym bankiem w Islandii. Pod koniec 2011 r. zatrudniał 1 142 pracowników, a suma jego aktywów wynosiła 1 135 mld ISK. Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn koncentruje swoją działalność przede wszystkim na następujących obszarach: |
| --- | --- |

(62)

Następca prawny Landsbanki, Landsbankinn, to uniwersalny bank oferujący kompleksowy zestaw usług finansowych osobom fizycznym, gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom oraz inwestorom profesjonalnym w Islandii. Landsbankinn jest największym bankiem w Islandii. Pod koniec 2011 r. zatrudniał 1 142 pracowników, a suma jego aktywów wynosiła 1 135 mld ISK. Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn koncentruje swoją działalność przede wszystkim na następujących obszarach:

3.1.2.1.   Bankowość detaliczna

| (63) | Dział bankowości detalicznej zajmuje się wszystkimi ogólnymi usługami świadczonymi na rzecz osób fizycznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Z uwagi na fakt, że jest w nim zatrudnionych 520 pracowników, z których 410 pracuje w różnych oddziałach, przedmiotowy dział jest największym działem banku. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze islandzkie wielkość udziałów Landsbankinn w rynku sektora detalicznego kształtuje się na poziomie [> 25] %. |
| --- | --- |

(63)

Dział bankowości detalicznej zajmuje się wszystkimi ogólnymi usługami świadczonymi na rzecz osób fizycznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Z uwagi na fakt, że jest w nim zatrudnionych 520 pracowników, z których 410 pracuje w różnych oddziałach, przedmiotowy dział jest największym działem banku. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze islandzkie wielkość udziałów Landsbankinn w rynku sektora detalicznego kształtuje się na poziomie [> 25] %.

3.1.2.2.   Bankowość korporacyjna

| (64) | Dział bankowości korporacyjnej zajmuje się dużymi przedsiębiorstwami, władzami samorządowymi oraz większymi projektami związanymi z finansowaniem. Za zarządzanie kwestiami związanymi z działalnością kredytową w ramach działu bankowości korporacyjnej odpowiadają trzy jednostki: jednostka ds. przemysłu, handlu i usług, jednostka ds. gospodarki rybnej, żywności pochodzenia morskiego oraz jednostka ds. budownictwa i ogólnego zarządzania wierzytelnościami. Przedmiotowy dział zatrudnia 40 pracowników. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze islandzkie wielkość udziałów Landsbankinn w tym segmencie rynku kształtuje się na poziomie [> 30] %. |
| --- | --- |

(64)

Dział bankowości korporacyjnej zajmuje się dużymi przedsiębiorstwami, władzami samorządowymi oraz większymi projektami związanymi z finansowaniem. Za zarządzanie kwestiami związanymi z działalnością kredytową w ramach działu bankowości korporacyjnej odpowiadają trzy jednostki: jednostka ds. przemysłu, handlu i usług, jednostka ds. gospodarki rybnej, żywności pochodzenia morskiego oraz jednostka ds. budownictwa i ogólnego zarządzania wierzytelnościami. Przedmiotowy dział zatrudnia 40 pracowników. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze islandzkie wielkość udziałów Landsbankinn w tym segmencie rynku kształtuje się na poziomie [> 30] %.

3.1.2.3.   Operacje rynkowe, operacje skarbowe i zarządzanie aktywami

| (65) | Dział operacji skarbowych jest odpowiedzialny za sprawowanie nadzoru nad płynnością i strukturą finansowania banku, zarządza ryzykiem rynkowym i pełni funkcję animatora rynku walutowego („FX”), rynku pieniężnego oraz rynku papierów wartościowych notowanych na giełdzie. Dział operacji rynkowych zajmuje się sprzedażą walut oraz działalnością brokerską na giełdzie w zakresie obligacji, akcji i instrumentów pochodnych na rzecz klientów profesjonalnych. |
| --- | --- |

(65)

Dział operacji skarbowych jest odpowiedzialny za sprawowanie nadzoru nad płynnością i strukturą finansowania banku, zarządza ryzykiem rynkowym i pełni funkcję animatora rynku walutowego („FX”), rynku pieniężnego oraz rynku papierów wartościowych notowanych na giełdzie. Dział operacji rynkowych zajmuje się sprzedażą walut oraz działalnością brokerską na giełdzie w zakresie obligacji, akcji i instrumentów pochodnych na rzecz klientów profesjonalnych.

| (66) | Dział zarządzania aktywami składa się z trzech poddziałów, tj. poddziału zarządzania aktywami osób trzecich, poddziału bankowości prywatnej oraz poddziału usług w zakresie doradztwa finansowego. |
| --- | --- |

(66)

Dział zarządzania aktywami składa się z trzech poddziałów, tj. poddziału zarządzania aktywami osób trzecich, poddziału bankowości prywatnej oraz poddziału usług w zakresie doradztwa finansowego.

3.2.   Porównanie dawnego i nowego banku

| (67) | Władze islandzkie przedstawiły przegląd najważniejszych zmian, które zostały już wprowadzone i które zostały uznane przez Urząd za istotne w kontekście bieżącej oceny. |
| --- | --- |

(67)

Władze islandzkie przedstawiły przegląd najważniejszych zmian, które zostały już wprowadzone i które zostały uznane przez Urząd za istotne w kontekście bieżącej oceny.

| (68) | Jak wspomniano powyżej, realizowana przez Landsbanki strategia biznesowa zakładała rozszerzenie jego działalności na rynku międzynarodowym, a począwszy od 2004 r. głównym celem banku było uzyskanie wzrostu na rynkach inwestycji międzynarodowych i bankowości korporacyjnej dzięki skoncentrowaniu działań na świadczeniu usług na rzecz małych i średnich spółek kapitałowych. W 2005 r. otwarto oddział banku w Londynie, który początkowo oferował usługi w zakresie finansowania lewarowanego oraz pożyczek opartych na aktywach. Kolejne oddziały utworzone w Kanadzie, Finlandii i Norwegii, jak również biuro sprzedaży w Hongkongu, koncentrowały się z początku na udzielaniu kredytów opartych na aktywach oraz kredytów handlowych. Przedmiotowa strategia (28) służyła dywersyfikacji portfela kredytowego banku we wszystkich odpowiednich państwach i sektorach. Wskutek zastosowania tej strategii udział działalności kredytowej na rzecz przedsiębiorstw spoza Islandii w ogólnej strukturze operacji banku stale się zwiększał. Niemal połowa spośród 2 644 osób zatrudnianych przez Landsbanki i jego spółki zależne we wrześniu 2008 r. wykonywała swoją pracę poza Islandią.

  Wykres 1


  Rozkład aktywów według regionów — 1 i 2 kwartał 2008 r. |
| --- | --- |

(68)

Jak wspomniano powyżej, realizowana przez Landsbanki strategia biznesowa zakładała rozszerzenie jego działalności na rynku międzynarodowym, a począwszy od 2004 r. głównym celem banku było uzyskanie wzrostu na rynkach inwestycji międzynarodowych i bankowości korporacyjnej dzięki skoncentrowaniu działań na świadczeniu usług na rzecz małych i średnich spółek kapitałowych. W 2005 r. otwarto oddział banku w Londynie, który początkowo oferował usługi w zakresie finansowania lewarowanego oraz pożyczek opartych na aktywach. Kolejne oddziały utworzone w Kanadzie, Finlandii i Norwegii, jak również biuro sprzedaży w Hongkongu, koncentrowały się z początku na udzielaniu kredytów opartych na aktywach oraz kredytów handlowych. Przedmiotowa strategia (28) służyła dywersyfikacji portfela kredytowego banku we wszystkich odpowiednich państwach i sektorach. Wskutek zastosowania tej strategii udział działalności kredytowej na rzecz przedsiębiorstw spoza Islandii w ogólnej strukturze operacji banku stale się zwiększał. Niemal połowa spośród 2 644 osób zatrudnianych przez Landsbanki i jego spółki zależne we wrześniu 2008 r. wykonywała swoją pracę poza Islandią.

Wykres 1

Rozkład aktywów według regionów — 1 i 2 kwartał 2008 r.

| (69) | W ujęciu geograficznym 54 % sumy aktywów (z 3 970 mld ISK przewidzianych na 1–2 kwartał 2008 r.) było zlokalizowane poza Islandią, jak wskazano na powyższym diagramie. Ponadto 41 % przychodów uzyskanych w pierwszej połowie 2008 r. zostało wygenerowanych w Islandii, 34 % w Zjednoczonym Królestwie i Irlandii, 6 % w Luksemburgu, a 15 % na innych obszarach. |
| --- | --- |

(69)

W ujęciu geograficznym 54 % sumy aktywów (z 3 970 mld ISK przewidzianych na 1–2 kwartał 2008 r.) było zlokalizowane poza Islandią, jak wskazano na powyższym diagramie. Ponadto 41 % przychodów uzyskanych w pierwszej połowie 2008 r. zostało wygenerowanych w Islandii, 34 % w Zjednoczonym Królestwie i Irlandii, 6 % w Luksemburgu, a 15 % na innych obszarach.

| (70) | Z poniższego wykresu wynika, że w pierwszej połowie 2008 r. (ostatnie dostępne dane liczbowe dotyczące sytuacji banku) największa część zysku Landsbanki wynoszącego 31 mld ISK przed opodatkowaniem pochodziła z działalności prowadzonej w segmencie bankowości inwestycyjnej i korporacyjnej. W latach po prywatyzacji banku (w 2002 r.) udział segmentu bankowości detalicznej w generowaniu zysku przed opodatkowaniem stale się zmniejszał.

  Wykres 2


  Rozkład zysków według segmentów działalności — 1 i 2 kwartał 2008 r. |
| --- | --- |

(70)

Z poniższego wykresu wynika, że w pierwszej połowie 2008 r. (ostatnie dostępne dane liczbowe dotyczące sytuacji banku) największa część zysku Landsbanki wynoszącego 31 mld ISK przed opodatkowaniem pochodziła z działalności prowadzonej w segmencie bankowości inwestycyjnej i korporacyjnej. W latach po prywatyzacji banku (w 2002 r.) udział segmentu bankowości detalicznej w generowaniu zysku przed opodatkowaniem stale się zmniejszał.

Wykres 2

Rozkład zysków według segmentów działalności — 1 i 2 kwartał 2008 r.

| (71) | Nowy bank, Landsbankinn, koncentruje się wyłącznie na działalności w Islandii. W odróżnieniu od swojego poprzednika nie on jest bankiem zorientowanym na prowadzenie działalności na poziomie międzynarodowym i w przeciwieństwie do Landsbanki, który opierał swój wzrost na zróżnicowanej strukturze finansowania i w dużym stopniu polegał na sprzedaży obligacji niezabezpieczonych na całym świecie, Landsbankinn jako podstawę swojego finansowania wykorzystuje głównie depozyty. Wpływa to na ograniczenie potencjału rozwojowego Landsbankinn. |
| --- | --- |

(71)

Nowy bank, Landsbankinn, koncentruje się wyłącznie na działalności w Islandii. W odróżnieniu od swojego poprzednika nie on jest bankiem zorientowanym na prowadzenie działalności na poziomie międzynarodowym i w przeciwieństwie do Landsbanki, który opierał swój wzrost na zróżnicowanej strukturze finansowania i w dużym stopniu polegał na sprzedaży obligacji niezabezpieczonych na całym świecie, Landsbankinn jako podstawę swojego finansowania wykorzystuje głównie depozyty. Wpływa to na ograniczenie potencjału rozwojowego Landsbankinn.

| (72) | Ponadto przeprowadzenie podziału aktywów na aktywa zagraniczne i krajowe wiązało się z koniecznością znacznego ograniczenia wielkości bilansu Landsbankinn w porównaniu z bilansem Landsbanki:

  Tabela 1


  Bilans Landsbanki i Landsbankinn








  Porównanie bilansu Landsbanki i Landsbankinn (min ISK) | 30.6.2008 | 9.10.2008 |
| --- | --- | --- | --- |
| Pożyczki i zaliczki na rzecz klientów | 2 571 470 | 655 725 |
| Pożyczki i zaliczki na rzecz instytucji finansowych | 337 003 | 5 291 |

(72)

Ponadto przeprowadzenie podziału aktywów na aktywa zagraniczne i krajowe wiązało się z koniecznością znacznego ograniczenia wielkości bilansu Landsbankinn w porównaniu z bilansem Landsbanki:

Tabela 1

Bilans Landsbanki i Landsbankinn

Porównanie bilansu Landsbanki i Landsbankinn (min ISK)

30.6.2008

9.10.2008

Pożyczki i zaliczki na rzecz klientów

2 571 470

655 725

Pożyczki i zaliczki na rzecz instytucji finansowych

337 003

5 291

| (73) | Jak wskazano powyżej, odnosząc się do dwóch najistotniejszych pozycji po stronie aktywów, wartość bilansu otwarcia Landsbankinn w dniu 30.6.2008 r. odpowiadała zaledwie 25 % wartości bilansu Landsbanki. Pod koniec 2011 r. suma aktywów Landsbankinn wynosiła 1 135 mld ISK. |
| --- | --- |

(73)

Jak wskazano powyżej, odnosząc się do dwóch najistotniejszych pozycji po stronie aktywów, wartość bilansu otwarcia Landsbankinn w dniu 30.6.2008 r. odpowiadała zaledwie 25 % wartości bilansu Landsbanki. Pod koniec 2011 r. suma aktywów Landsbankinn wynosiła 1 135 mld ISK.

| (74) | Jeżeli chodzi o liczbę pracowników, poziom zatrudnienia zmniejszył się o ponad 55 % (z 2 644 do 1 142 osób). |
| --- | --- |

(74)

Jeżeli chodzi o liczbę pracowników, poziom zatrudnienia zmniejszył się o ponad 55 % (z 2 644 do 1 142 osób).

3.3.   Krajowa podstawa prawna środka pomocy

| — | Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową |
| --- | --- |

—

Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową

| (75) | W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998. |
| --- | --- |

(75)

W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998.

3.4.   Środki pomocy

| (76) | Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Landsbanki opisano powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób: |
| --- | --- |

(76)

Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Landsbanki opisano powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób:

| (77) | FME przejęło kontrolę nad Landsbanki w dniu 7 października 2008 r., po czym w dniu 9 października 2008 r. do New Landsbanki przeniesione zostały zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia w odniesieniu do majątku dawnego banku oraz jego wierzycieli poprzez przekazanie na ich rzecz różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Wyliczenie tej różnicy okazało się jednak trudne i czasochłonne, a organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. W dniu 15 grudnia 2009 r. zawarta została umowa między państwem a wierzycielami dawnego banku, na mocy której państwo przejęło 81,33 % udziałów w banku (poprzez przeprowadzenie zastrzyku kapitałowego w wysokości 121,225 mld ISK), podczas gdy wierzyciele Landsbanki subskrybowali 18,67 % nowych udziałów. Zgodnie z umową zawartą między państwem a wierzycielami wysokość rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów, którą mogą uzyskać wierzyciele, zależy głównie od wyemitowania obligacji warunkowej, co zostało opisane bardziej szczegółowo poniżej. Urząd uznaje datę zawarcia umowy — dzień 15 grudnia 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 15 grudnia 2014 r. |
| --- | --- |

(77)

FME przejęło kontrolę nad Landsbanki w dniu 7 października 2008 r., po czym w dniu 9 października 2008 r. do New Landsbanki przeniesione zostały zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia w odniesieniu do majątku dawnego banku oraz jego wierzycieli poprzez przekazanie na ich rzecz różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Wyliczenie tej różnicy okazało się jednak trudne i czasochłonne, a organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. W dniu 15 grudnia 2009 r. zawarta została umowa między państwem a wierzycielami dawnego banku, na mocy której państwo przejęło 81,33 % udziałów w banku (poprzez przeprowadzenie zastrzyku kapitałowego w wysokości 121,225 mld ISK), podczas gdy wierzyciele Landsbanki subskrybowali 18,67 % nowych udziałów. Zgodnie z umową zawartą między państwem a wierzycielami wysokość rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów, którą mogą uzyskać wierzyciele, zależy głównie od wyemitowania obligacji warunkowej, co zostało opisane bardziej szczegółowo poniżej. Urząd uznaje datę zawarcia umowy — dzień 15 grudnia 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 15 grudnia 2014 r.

| (78) | W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki pomocy podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(78)

W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki pomocy podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG.

3.4.1.   Kapitał Tier I

| (79) | Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Landsbanki w 2008 r. i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu banku w 2009 r., po zawarciu umowy z wierzycielami dawnego banku. |
| --- | --- |

(79)

Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Landsbanki w 2008 r. i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu banku w 2009 r., po zawarciu umowy z wierzycielami dawnego banku.

3.4.1.1.   Kapitał założycielski

| (80) | Państwo przekazało 775 mln ISK (29) (5 mln EUR) w gotówce jako kapitał założycielski nowego banku. Dodatkowo państwo zobowiązało się do przekazania nowemu bankowi 200 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Powyższa wartość liczbowa została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości bilansu aktywów ważonych ryzykiem banku; kwota ta została oficjalnie uwzględniona w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansu otwarcia w oparciu o wycenę kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia z niego wspominanych aktywów. |
| --- | --- |

(80)

Państwo przekazało 775 mln ISK (29) (5 mln EUR) w gotówce jako kapitał założycielski nowego banku. Dodatkowo państwo zobowiązało się do przekazania nowemu bankowi 200 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Powyższa wartość liczbowa została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości bilansu aktywów ważonych ryzykiem banku; kwota ta została oficjalnie uwzględniona w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansu otwarcia w oparciu o wycenę kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia z niego wspominanych aktywów.

3.4.1.2.   Ostateczne dokapitalizowanie Landsbankinn

| (81) | W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii ogłosił, że ustalił podstawę dokapitalizowania Landsbankinn i zawarł umowę w sprawie procedury, która będzie stosowana w celu określenia sposobu udzielenia dawnym bankom rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto. Rząd ogłosił również, że państwo dokapitalizuje nowy bank. W dniu 15 grudnia 2009 r. zawarto ostateczną umowę w sprawie dokapitalizowania (obejmującą w ostatecznym rozrachunku łączną kwotę 150 mld ISK, z czego 121,225 mld ISK zostało zapewnione przez państwo), po wypracowaniu porozumienia dotyczącego rekompensaty dla wierzycieli z tytułu przeniesienia wartości netto aktywów i zobowiązań do Landsbankinn. Jak opisano powyżej, zgodnie z wymogami kapitałowymi nałożonymi przez FME Landsbankinn został zobowiązany do utrzymywania co najmniej 12 % kapitału podstawowego Tier I (30) oraz dodatkowych 4 % kapitału Tier II jako wskaźnika aktywów ważonych ryzykiem. W momencie przeprowadzania oficjalnego dokapitalizowania Landsbankinn w dniu 20 stycznia 2010 r. wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I banku wynosiła około 15 %. FME udzieliło bankowi tymczasowego zwolnienia z obowiązku spełnienia (ogólnego) wymogu utrzymania tego współczynnika na poziomie 16 % pod warunkiem przedłożenia możliwego do zatwierdzenia planu przedstawiającego, w jaki sposób bank zamierza zgromadzić pełną kwotę. W czerwcu 2010 r. bank ogłosił, że współczynnik jego kapitału podstawowego Tier I przekraczał 16 % — na tej podstawie FME na stałe zwolniło Landsbankinn z obowiązku utrzymywania kapitału Tier II, o ile współczynnik kapitału podstawowego Tier I będzie się utrzymywał na poziomie powyżej 16 %. |
| --- | --- |

(81)

W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii ogłosił, że ustalił podstawę dokapitalizowania Landsbankinn i zawarł umowę w sprawie procedury, która będzie stosowana w celu określenia sposobu udzielenia dawnym bankom rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto. Rząd ogłosił również, że państwo dokapitalizuje nowy bank. W dniu 15 grudnia 2009 r. zawarto ostateczną umowę w sprawie dokapitalizowania (obejmującą w ostatecznym rozrachunku łączną kwotę 150 mld ISK, z czego 121,225 mld ISK zostało zapewnione przez państwo), po wypracowaniu porozumienia dotyczącego rekompensaty dla wierzycieli z tytułu przeniesienia wartości netto aktywów i zobowiązań do Landsbankinn. Jak opisano powyżej, zgodnie z wymogami kapitałowymi nałożonymi przez FME Landsbankinn został zobowiązany do utrzymywania co najmniej 12 % kapitału podstawowego Tier I (30) oraz dodatkowych 4 % kapitału Tier II jako wskaźnika aktywów ważonych ryzykiem. W momencie przeprowadzania oficjalnego dokapitalizowania Landsbankinn w dniu 20 stycznia 2010 r. wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I banku wynosiła około 15 %. FME udzieliło bankowi tymczasowego zwolnienia z obowiązku spełnienia (ogólnego) wymogu utrzymania tego współczynnika na poziomie 16 % pod warunkiem przedłożenia możliwego do zatwierdzenia planu przedstawiającego, w jaki sposób bank zamierza zgromadzić pełną kwotę. W czerwcu 2010 r. bank ogłosił, że współczynnik jego kapitału podstawowego Tier I przekraczał 16 % — na tej podstawie FME na stałe zwolniło Landsbankinn z obowiązku utrzymywania kapitału Tier II, o ile współczynnik kapitału podstawowego Tier I będzie się utrzymywał na poziomie powyżej 16 %.

| (82) | Podpisanie umowy było poprzedzone długotrwałym i złożonym procesem negocjacyjnym, który doprowadził do opracowania zarysu umowy między stronami w formie umowy wstępnej przyjętej w dniu 10 października 2009 r., przy czym bardziej szczegółowy zestaw postanowień odnoszących się do dłużnych papierów wartościowych został przyjęty w dniu 20 listopada 2009 r. W późniejszym okresie zorganizowano również szereg spotkań i dyskusji z udziałem stron, podczas których wprowadzano zmiany w projektach postanowień i uwzględniano ich treść w odpowiedniej dokumentacji. W końcowej wersji umowy przewidziano emisję trzech obligacji denominowanych odpowiednio w euro, funtach szterlingach i dolarach amerykańskich, których łączna kwota główna stanowiła równowartość 260 mld ISK, a ponadto postanowiono, że Landsbanki (lub w efekcie wierzyciele dawnego banku) przejmie początkowo (i potencjalnie tymczasowo) 18,67 % udziałów w Landsbankinn (31). |
| --- | --- |

(82)

Podpisanie umowy było poprzedzone długotrwałym i złożonym procesem negocjacyjnym, który doprowadził do opracowania zarysu umowy między stronami w formie umowy wstępnej przyjętej w dniu 10 października 2009 r., przy czym bardziej szczegółowy zestaw postanowień odnoszących się do dłużnych papierów wartościowych został przyjęty w dniu 20 listopada 2009 r. W późniejszym okresie zorganizowano również szereg spotkań i dyskusji z udziałem stron, podczas których wprowadzano zmiany w projektach postanowień i uwzględniano ich treść w odpowiedniej dokumentacji. W końcowej wersji umowy przewidziano emisję trzech obligacji denominowanych odpowiednio w euro, funtach szterlingach i dolarach amerykańskich, których łączna kwota główna stanowiła równowartość 260 mld ISK, a ponadto postanowiono, że Landsbanki (lub w efekcie wierzyciele dawnego banku) przejmie początkowo (i potencjalnie tymczasowo) 18,67 % udziałów w Landsbankinn (31).

| (83) | Ponadto, biorąc pod uwagę znaczną niepewność w kwestii wartości przeniesionych aktywów, Landsbankinn zgodził się wyemitować obligację warunkową na rzecz Landsbanki (powiązaną z jego udziałem kapitałowym), której kwota główna zostanie określona najwcześniej w dniu 31 marca 2013 r. Po ustaleniu wysokości kwoty głównej obligacji warunkowej całość lub część udziałów znajdujących się w posiadaniu Landsbanki może zostać przekazana rządowi Islandii (32). |
| --- | --- |

(83)

Ponadto, biorąc pod uwagę znaczną niepewność w kwestii wartości przeniesionych aktywów, Landsbankinn zgodził się wyemitować obligację warunkową na rzecz Landsbanki (powiązaną z jego udziałem kapitałowym), której kwota główna zostanie określona najwcześniej w dniu 31 marca 2013 r. Po ustaleniu wysokości kwoty głównej obligacji warunkowej całość lub część udziałów znajdujących się w posiadaniu Landsbanki może zostać przekazana rządowi Islandii (32).

3.4.2.   Gwarancja depozytów

| (84) | Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (33) oraz dyrektywy 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarancji depozytów (34), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”). Fundusz był zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku. |
| --- | --- |

(84)

Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (33) oraz dyrektywy 94/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarancji depozytów (34), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”). Fundusz był zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku.

| (85) | W opinii władz islandzkich poza podjęciem środków na ratowanie banku przez rząd Islandii jesienią 2008 r. państwo zamierzało również zwiększyć poziom pewności i rozwiać wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu. Dlatego też władze islandzkie wprowadziły dodatkowe zabezpieczenie depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów. |
| --- | --- |

(85)

W opinii władz islandzkich poza podjęciem środków na ratowanie banku przez rząd Islandii jesienią 2008 r. państwo zamierzało również zwiększyć poziom pewności i rozwiać wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu. Dlatego też władze islandzkie wprowadziły dodatkowe zabezpieczenie depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów.

| (86) | W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone” (35). Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. (36). Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji” (37). Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (38). |
| --- | --- |

(86)

W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone” (35). Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. (36). Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji” (37). Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (38).

| (87) | Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2012 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowani w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (39). |
| --- | --- |

(87)

Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2012 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowani w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (39).

| (88) | Zdaniem rządu Islandii dodatkowa gwarancja depozytów zostanie zniesiona przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r. |
| --- | --- |

(88)

Zdaniem rządu Islandii dodatkowa gwarancja depozytów zostanie zniesiona przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r.

3.4.3.   Działania związane z ratowaniem i przeniesienie operacji z Spkef do Landsbankinn

| (89) | W marcu 2009 r. pozycja kapitałowa Keflavik Savings Bank spadła poniżej wymaganego minimum ustawowego. W opinii władz islandzkich było to po części spowodowane wystąpieniem efektu rozlania w wyniku opisanych powyżej zawirowań na rynku finansowym, jak również szczególnie silnym wpływem kryzysu gospodarczego na regiony, w których przedmiotowy bank prowadził działalność. |
| --- | --- |

(89)

W marcu 2009 r. pozycja kapitałowa Keflavik Savings Bank spadła poniżej wymaganego minimum ustawowego. W opinii władz islandzkich było to po części spowodowane wystąpieniem efektu rozlania w wyniku opisanych powyżej zawirowań na rynku finansowym, jak również szczególnie silnym wpływem kryzysu gospodarczego na regiony, w których przedmiotowy bank prowadził działalność.

| (90) | Bank oferował usługi związane z rachunkami oszczędnościowymi i pożyczkami na rzecz klientów detalicznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Poza tradycyjnymi usługami finansowymi, takimi jak usługi związane z realizowaniem i pobieraniem płatności, usługi bankowe na rzecz spółdzielni mieszkaniowych, usługi typu „premium banking”, bankowość internetowa oraz usługi związane z dostępem do bankomatów, bank świadczył również usługi w zakresie zarządzania aktywami oraz usługi brokerskie na giełdzie. Siedziba główna banku znajdowała się w Keflaviku, przy czym bank posiadał również szesnaście oddziałów w regionie Suðurnes, Fiordów Zachodnich, Hvammstangi oraz Ólafsvik. Udział banku w rynku mierzony całkowitą wielkością depozytów w instytucjach finansowych w Islandii wynosił około 3 %. |
| --- | --- |

(90)

Bank oferował usługi związane z rachunkami oszczędnościowymi i pożyczkami na rzecz klientów detalicznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Poza tradycyjnymi usługami finansowymi, takimi jak usługi związane z realizowaniem i pobieraniem płatności, usługi bankowe na rzecz spółdzielni mieszkaniowych, usługi typu „premium banking”, bankowość internetowa oraz usługi związane z dostępem do bankomatów, bank świadczył również usługi w zakresie zarządzania aktywami oraz usługi brokerskie na giełdzie. Siedziba główna banku znajdowała się w Keflaviku, przy czym bank posiadał również szesnaście oddziałów w regionie Suðurnes, Fiordów Zachodnich, Hvammstangi oraz Ólafsvik. Udział banku w rynku mierzony całkowitą wielkością depozytów w instytucjach finansowych w Islandii wynosił około 3 %.

| (91) | Po tym, jak wartość współczynnika adekwatności kapitałowej spadła poniżej wymaganego minimum, FME wielokrotnie przedłużało termin przewidziany na przeprowadzenie przez bank restrukturyzacji swoich finansów we współpracy z wierzycielami i zwiększenie poziomu kapitału własnego do co najmniej 16 %. Ostateczny termin zwiększenia poziomu kapitału własnego Keflavik Savings Bank upłynął w dniu 21 kwietnia 2010 r. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2010 r. Keflavik Savings Bank poinformował FME, że część wierzycieli kasy oszczędnościowej odrzuciła propozycję przeprowadzenia reorganizacji finansowej oraz że, biorąc pod uwagę sytuację banku w omawianym okresie, wystąpiono z wnioskiem o przejęcie operacji banku przez FME. |
| --- | --- |

(91)

Po tym, jak wartość współczynnika adekwatności kapitałowej spadła poniżej wymaganego minimum, FME wielokrotnie przedłużało termin przewidziany na przeprowadzenie przez bank restrukturyzacji swoich finansów we współpracy z wierzycielami i zwiększenie poziomu kapitału własnego do co najmniej 16 %. Ostateczny termin zwiększenia poziomu kapitału własnego Keflavik Savings Bank upłynął w dniu 21 kwietnia 2010 r. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2010 r. Keflavik Savings Bank poinformował FME, że część wierzycieli kasy oszczędnościowej odrzuciła propozycję przeprowadzenia reorganizacji finansowej oraz że, biorąc pod uwagę sytuację banku w omawianym okresie, wystąpiono z wnioskiem o przejęcie operacji banku przez FME.

| (92) | Następnego dnia Minister Finansów utworzył nowe przedsiębiorstwo finansowe, Spkef, które przejęło operacje Keflavik Savings Bank zgodnie z decyzją FME. Depozyty, część pozostałych zobowiązań i większość aktywów kasy oszczędnościowej została przeniesiona do nowo utworzonego przedsiębiorstwa, które natychmiast rozpoczęło prowadzenie działalności. |
| --- | --- |

(92)

Następnego dnia Minister Finansów utworzył nowe przedsiębiorstwo finansowe, Spkef, które przejęło operacje Keflavik Savings Bank zgodnie z decyzją FME. Depozyty, część pozostałych zobowiązań i większość aktywów kasy oszczędnościowej została przeniesiona do nowo utworzonego przedsiębiorstwa, które natychmiast rozpoczęło prowadzenie działalności.

| (93) | W opinii władz islandzkich początkowo planowano przywrócić rentowność Spkef poprzez przeprowadzenie zastrzyku kapitałowego mającego umożliwić przedsiębiorstwu samodzielny powrót do prawidłowego funkcjonowania. W lutym 2011 r., wskutek dalszego pogarszania się warunków gospodarczych w regionach, w których Spkef prowadził działalność, kadra kierownicza i zarząd Spkef oszacowały jednak, że różnica pod względem środków pieniężnych między odpowiednimi wartościami depozytów i aktywów wynosiła 11,2 mld ISK, co oznaczało, iż w celu spełnienia ustanowionych przez FME wymogów dotyczących wysokości współczynnika adekwatności kapitałowej potrzebowano 19,4 mld ISK. W opinii władz islandzkich przedmiotowe szacunki były znacznie gorsze, niż można było oczekiwać na podstawie wcześniej przeprowadzonych ocen, dlatego też zdecydowano się rozważyć zastosowanie innych, mniej kosztownych rozwiązań mogących przyczynić się do poprawy sytuacji. |
| --- | --- |

(93)

W opinii władz islandzkich początkowo planowano przywrócić rentowność Spkef poprzez przeprowadzenie zastrzyku kapitałowego mającego umożliwić przedsiębiorstwu samodzielny powrót do prawidłowego funkcjonowania. W lutym 2011 r., wskutek dalszego pogarszania się warunków gospodarczych w regionach, w których Spkef prowadził działalność, kadra kierownicza i zarząd Spkef oszacowały jednak, że różnica pod względem środków pieniężnych między odpowiednimi wartościami depozytów i aktywów wynosiła 11,2 mld ISK, co oznaczało, iż w celu spełnienia ustanowionych przez FME wymogów dotyczących wysokości współczynnika adekwatności kapitałowej potrzebowano 19,4 mld ISK. W opinii władz islandzkich przedmiotowe szacunki były znacznie gorsze, niż można było oczekiwać na podstawie wcześniej przeprowadzonych ocen, dlatego też zdecydowano się rozważyć zastosowanie innych, mniej kosztownych rozwiązań mogących przyczynić się do poprawy sytuacji.

| (94) | W dniu 5 marca 2011 r. Landsbankinn zawarł umowę z władzami islandzkimi, na mocy której operacje, aktywa i zobowiązania Spkef miały zostać przejęte przez Landsbankinn. W opinii władz islandzkich podjęcie tych działań uznano za najlepsze rozwiązanie w celu zagwarantowania stabilności finansowej i zabezpieczenia interesów klientów, wierzycieli oraz państwa islandzkiego, ponieważ współczynnik adekwatności kapitałowej Landsbankinn osiągnął poziom umożliwiający bankowi przejęcie Spkef bez konieczności wnoszenia dodatkowego wkładu przez państwo. Władze islandzkie twierdzą, że kompensacja ujemnej pozycji aktywów (w odniesieniu do zobowiązań w depozytach) Spkef była w każdym razie niezbędna ze względu na gwarancję depozytów. Dlatego też w umowie w sprawie przejęcia zawartej między Landsbankinn a państwem islandzkim państwo zobowiązało się do skompensowania ujemnej pozycji aktywów Spkef. W umowie przewidziano też specjalny mechanizm służący ustaleniu wysokości tej różnicy — a tym samym zakresu zobowiązania spoczywającego na państwie — zgodnie z którym w przypadku braku wspólnie uzgodnionego wyniku wyceny spór zostanie przedłożony do rozstrzygnięcia komitetowi arbitrażowemu. |
| --- | --- |

(94)

W dniu 5 marca 2011 r. Landsbankinn zawarł umowę z władzami islandzkimi, na mocy której operacje, aktywa i zobowiązania Spkef miały zostać przejęte przez Landsbankinn. W opinii władz islandzkich podjęcie tych działań uznano za najlepsze rozwiązanie w celu zagwarantowania stabilności finansowej i zabezpieczenia interesów klientów, wierzycieli oraz państwa islandzkiego, ponieważ współczynnik adekwatności kapitałowej Landsbankinn osiągnął poziom umożliwiający bankowi przejęcie Spkef bez konieczności wnoszenia dodatkowego wkładu przez państwo. Władze islandzkie twierdzą, że kompensacja ujemnej pozycji aktywów (w odniesieniu do zobowiązań w depozytach) Spkef była w każdym razie niezbędna ze względu na gwarancję depozytów. Dlatego też w umowie w sprawie przejęcia zawartej między Landsbankinn a państwem islandzkim państwo zobowiązało się do skompensowania ujemnej pozycji aktywów Spkef. W umowie przewidziano też specjalny mechanizm służący ustaleniu wysokości tej różnicy — a tym samym zakresu zobowiązania spoczywającego na państwie — zgodnie z którym w przypadku braku wspólnie uzgodnionego wyniku wyceny spór zostanie przedłożony do rozstrzygnięcia komitetowi arbitrażowemu.

| (95) | Ponieważ stronom umowy nie udało się uzgodnić wysokości różnicy między przeniesionymi aktywami i zobowiązaniami, przedmiotowe zadanie powierzono wspomnianemu powyżej komitetowi arbitrażowemu. W dniu 8 czerwca 2012 r. komitet zakończył pracę i uznał, że wysokość rekompensaty należnej Landsbankinn z tytułu przejęcia depozytów i aktywów Spkef wynosi 19,2 mld ISK (40). Według władz islandzkich rozliczenie zostanie przeprowadzone w formie obligacji skarbowych. |
| --- | --- |

(95)

Ponieważ stronom umowy nie udało się uzgodnić wysokości różnicy między przeniesionymi aktywami i zobowiązaniami, przedmiotowe zadanie powierzono wspomnianemu powyżej komitetowi arbitrażowemu. W dniu 8 czerwca 2012 r. komitet zakończył pracę i uznał, że wysokość rekompensaty należnej Landsbankinn z tytułu przejęcia depozytów i aktywów Spkef wynosi 19,2 mld ISK (40). Według władz islandzkich rozliczenie zostanie przeprowadzone w formie obligacji skarbowych.

3.4.4.   Ratowanie i przejęcie Sparisjodur Svarfdaela

| (96) | Jeżeli chodzi o Sparisjodur Svarfdaela, wydarzenia, do których doszło przed kwietniem 2011 r. i które świadczyły o trudnościach finansowych przedsiębiorstwa, a także odpowiednie interwencje państwa islandzkiego zostały opisane we wspomnianych powyżej decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych. Późniejsze przejęcie kasy oszczędnościowej przez Landsbankinn zostało opisane i zatwierdzone przez Urząd w decyzji w sprawie SpSv, o której mowa powyżej. |
| --- | --- |

(96)

Jeżeli chodzi o Sparisjodur Svarfdaela, wydarzenia, do których doszło przed kwietniem 2011 r. i które świadczyły o trudnościach finansowych przedsiębiorstwa, a także odpowiednie interwencje państwa islandzkiego zostały opisane we wspomnianych powyżej decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych. Późniejsze przejęcie kasy oszczędnościowej przez Landsbankinn zostało opisane i zatwierdzone przez Urząd w decyzji w sprawie SpSv, o której mowa powyżej.

| (97) | Rząd Islandii przyznał SpSv pomoc państwa, udzielając mu w kwietniu 2011 r. podporządkowanej pożyczki oraz zaspokajając roszczenia BCI wobec SpSv. Wspomniane roszczenia zostały zamienione na gwarancję kapitału przekazaną do islandzkim państwowym inwestycjom finansowym. Przedmiotowe środki na ratowanie zostały uznane za tymczasowo zgodne z postanowieniami Porozumienia EOG w oparciu o treść decyzji w sprawie kas oszczędnościowych pod warunkiem przedłożenia planu restrukturyzacji SpSv. Ponieważ Landsbankinn przejął wszystkie aktywa i operacje SpSv, które odpowiadają około 0,311 % aktywów znajdujących się w posiadaniu Landsbankinn tego samego dnia, Urząd uznał plan restrukturyzacji Landsbankinn za równoważny z planem restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia. |
| --- | --- |

(97)

Rząd Islandii przyznał SpSv pomoc państwa, udzielając mu w kwietniu 2011 r. podporządkowanej pożyczki oraz zaspokajając roszczenia BCI wobec SpSv. Wspomniane roszczenia zostały zamienione na gwarancję kapitału przekazaną do islandzkim państwowym inwestycjom finansowym. Przedmiotowe środki na ratowanie zostały uznane za tymczasowo zgodne z postanowieniami Porozumienia EOG w oparciu o treść decyzji w sprawie kas oszczędnościowych pod warunkiem przedłożenia planu restrukturyzacji SpSv. Ponieważ Landsbankinn przejął wszystkie aktywa i operacje SpSv, które odpowiadają około 0,311 % aktywów znajdujących się w posiadaniu Landsbankinn tego samego dnia, Urząd uznał plan restrukturyzacji Landsbankinn za równoważny z planem restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia.

3.5.   Plan restrukturyzacji

| (98) | W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Landsbankinn. Plan (zwany dalej „planem restrukturyzacji”) został zmieniony, zaktualizowany i przedłożony ponownie przez władze islandzkie w dniu 23 maja 2012 r. |
| --- | --- |

(98)

W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Landsbankinn. Plan (zwany dalej „planem restrukturyzacji”) został zmieniony, zaktualizowany i przedłożony ponownie przez władze islandzkie w dniu 23 maja 2012 r.

| (99) | W planie restrukturyzacji odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczeń zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn skoncentruje się na swojej podstawowej działalności i na restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(99)

W planie restrukturyzacji odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczeń zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn skoncentruje się na swojej podstawowej działalności i na restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

| (100) | Jak wskazano powyżej, Urząd uznaje, że okres restrukturyzacji zakończy się w dniu 15 grudnia 2014 r. |
| --- | --- |

(100)

Jak wskazano powyżej, Urząd uznaje, że okres restrukturyzacji zakończy się w dniu 15 grudnia 2014 r.

3.5.1.   Opis planu restrukturyzacji

| (101) | Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Landsbankinn zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji i pisemnych odpowiedzi na pytania Urzędu uznaje się, że cel ten zostanie osiągnięty dzięki podjęciu następujących kroków:






  (i) | delewarowaniu bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku; |
| --- | --- | --- |

(101)

Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Landsbankinn zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji i pisemnych odpowiedzi na pytania Urzędu uznaje się, że cel ten zostanie osiągnięty dzięki podjęciu następujących kroków:

(i)

delewarowaniu bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku;

| (ii) | ustanowieniu i utrzymaniu wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego oraz zdrowego bilansu; |
| --- | --- |

(ii)

ustanowieniu i utrzymaniu wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego oraz zdrowego bilansu;

| (iii) | osiągnięciu zadowalającego poziomu rentowności; |
| --- | --- |

(iii)

osiągnięciu zadowalającego poziomu rentowności;

| (iv) | ustanowieniu i utrzymaniu wysokiego poziomu płynności; |
| --- | --- |

(iv)

ustanowieniu i utrzymaniu wysokiego poziomu płynności;

| (v) | zakończeniu restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

(v)

zakończeniu restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw;

| (vi) | udoskonaleniu strategii finansowania; |
| --- | --- |

(vi)

udoskonaleniu strategii finansowania;

| (vii) | zwiększeniu opłacalności; |
| --- | --- |

(vii)

zwiększeniu opłacalności;

| (viii) | poprawie zarządzania ryzykiem. |
| --- | --- |

(viii)

poprawie zarządzania ryzykiem.

| (102) | Przed przedstawieniem bardziej szczegółowego opisu każdego ze wskazanych powyżej elementów, poniżej zaprezentowano opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji odniesiono się do słabości, które przyczyniły się do upadku Landsbanki. Bank utrzymuje, że chociaż działalność Landsbankinn opiera się na operacjach krajowych Landsbanki, Landsbankinn jest odrębnym bankiem. |
| --- | --- |

(102)

Przed przedstawieniem bardziej szczegółowego opisu każdego ze wskazanych powyżej elementów, poniżej zaprezentowano opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji odniesiono się do słabości, które przyczyniły się do upadku Landsbanki. Bank utrzymuje, że chociaż działalność Landsbankinn opiera się na operacjach krajowych Landsbanki, Landsbankinn jest odrębnym bankiem.

| (103) | Władze islandzkie twierdzą, że słabości, które cechowały Landsbanki przed upadkiem systemu bankowego, zostały szczegółowo omówione w opisanym wcześniej sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Ponadto bank podkreśla, że wśród czynników, które doprowadziły do upadku, należy wymienić w szczególności niewłaściwe zarządzanie ryzykiem, nadmierną skłonność do podejmowania ryzyka, niezwykle bliskie związki między właścicielami a największymi kredytobiorcami, zbyt duży wzrost w zbyt krótkim czasie, brak doświadczenia w prowadzeniu działalności na rynkach globalnych, łagodne zasady dotyczące udzielania kredytów, brak kontroli i inspekcji wewnętrznych oraz wadliwą kulturę i strategię korporacyjną. Bank twierdzi również, że od momentu rozpoczęcia działalności przez Landsbankinn jesienią 2008 r. w modelu działalności banku wprowadzono kluczowe zmiany oraz że wskazane powyżej czynniki pełniły rolę wskazówek przy wdrażaniu nowej strategii i struktury zarządzania banku. |
| --- | --- |

(103)

Władze islandzkie twierdzą, że słabości, które cechowały Landsbanki przed upadkiem systemu bankowego, zostały szczegółowo omówione w opisanym wcześniej sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Ponadto bank podkreśla, że wśród czynników, które doprowadziły do upadku, należy wymienić w szczególności niewłaściwe zarządzanie ryzykiem, nadmierną skłonność do podejmowania ryzyka, niezwykle bliskie związki między właścicielami a największymi kredytobiorcami, zbyt duży wzrost w zbyt krótkim czasie, brak doświadczenia w prowadzeniu działalności na rynkach globalnych, łagodne zasady dotyczące udzielania kredytów, brak kontroli i inspekcji wewnętrznych oraz wadliwą kulturę i strategię korporacyjną. Bank twierdzi również, że od momentu rozpoczęcia działalności przez Landsbankinn jesienią 2008 r. w modelu działalności banku wprowadzono kluczowe zmiany oraz że wskazane powyżej czynniki pełniły rolę wskazówek przy wdrażaniu nowej strategii i struktury zarządzania banku.

| (104) | Poza obszernym wykazem środków służących reorganizacji struktury wewnętrznej organizacji pracy i wymianie kluczowych pracowników, do najistotniejszych zmian należy zaliczyć: skoncentrowanie się w większym stopniu na operacjach krajowych, w szczególności bankowości detalicznej oraz sieci oddziałów, silne ograniczenie działalności w zakresie bankowości inwestycyjnej, położenie nacisku na restrukturyzację portfela kredytowego, zmianę systemu zarządzania ryzykiem oraz zwiększenie znaczenia społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw i zapewnienie przestrzegania wysokich standardów etycznych. |
| --- | --- |

(104)

Poza obszernym wykazem środków służących reorganizacji struktury wewnętrznej organizacji pracy i wymianie kluczowych pracowników, do najistotniejszych zmian należy zaliczyć: skoncentrowanie się w większym stopniu na operacjach krajowych, w szczególności bankowości detalicznej oraz sieci oddziałów, silne ograniczenie działalności w zakresie bankowości inwestycyjnej, położenie nacisku na restrukturyzację portfela kredytowego, zmianę systemu zarządzania ryzykiem oraz zwiększenie znaczenia społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw i zapewnienie przestrzegania wysokich standardów etycznych.

| (105) | Dlatego też chociaż Landsbankinn, podobnie jak jego poprzednik, zamierza świadczyć szeroki zakres usług finansowych na rynku islandzkim, w przypadku Landsbankinn podstawowa różnica w prowadzeniu działalności bankowej przed kryzysem i po nim jest lepiej widoczna, jeżeli chodzi o „sposób” świadczenia usług przez bank (procesy, procedury, dokumentacja, zasady i przepisy), nie zaś „rodzaj” usług i produktów oferowanych przez niego w Islandii. |
| --- | --- |

(105)

Dlatego też chociaż Landsbankinn, podobnie jak jego poprzednik, zamierza świadczyć szeroki zakres usług finansowych na rynku islandzkim, w przypadku Landsbankinn podstawowa różnica w prowadzeniu działalności bankowej przed kryzysem i po nim jest lepiej widoczna, jeżeli chodzi o „sposób” świadczenia usług przez bank (procesy, procedury, dokumentacja, zasady i przepisy), nie zaś „rodzaj” usług i produktów oferowanych przez niego w Islandii.

(i)   Delewarowanie bilansu poprzez likwidację dawnego banku i utworzenie nowego banku

| (106) | Jak wspomniano powyżej, większość aktywów i zobowiązań krajowych Landsbanki została przeniesiona do Landsbankinn w październiku 2008 r. W wyniku tego procesu przeważająca część zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej została utrzymana w ramach majątku Landsbanki, dzięki czemu Landsbankinn w odróżnieniu od Landsbanki nigdy nie został poddany lewarowaniu. Zgodnie z planem restrukturyzacji oznacza to, że kwestia delewarowania bilansu banku została zasadniczo rozwiązana już w październiku 2008 r. |
| --- | --- |

(106)

Jak wspomniano powyżej, większość aktywów i zobowiązań krajowych Landsbanki została przeniesiona do Landsbankinn w październiku 2008 r. W wyniku tego procesu przeważająca część zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej została utrzymana w ramach majątku Landsbanki, dzięki czemu Landsbankinn w odróżnieniu od Landsbanki nigdy nie został poddany lewarowaniu. Zgodnie z planem restrukturyzacji oznacza to, że kwestia delewarowania bilansu banku została zasadniczo rozwiązana już w październiku 2008 r.

(ii)   Ustanowienie i utrzymanie wysokiego poziomu współczynnika kapitałowego oraz zdrowego bilansu

| (107) | W konsekwencji podjęcia opisanych powyżej środków dokapitalizowania oraz zmian wprowadzonych od momentu utworzenia banku, w szczególności przeprowadzenia ponownej wyceny aktywów (kwestia ta została opisana bardziej szczegółowo poniżej), wartość współczynników adekwatności kapitałowej Landsbankinn była znacznie wyższa od poziomu wyznaczonego w wymogach kapitałowych ustanowionych przez FME. Współczynnik adekwatności kapitałowej wzrósł z poziomu 13,0 % pod koniec 2008 r. do 15,0 % pod koniec 2009 r., 19,5 % pod koniec 2010 r. oraz 21,4 % pod koniec 2011 r. |
| --- | --- |

(107)

W konsekwencji podjęcia opisanych powyżej środków dokapitalizowania oraz zmian wprowadzonych od momentu utworzenia banku, w szczególności przeprowadzenia ponownej wyceny aktywów (kwestia ta została opisana bardziej szczegółowo poniżej), wartość współczynników adekwatności kapitałowej Landsbankinn była znacznie wyższa od poziomu wyznaczonego w wymogach kapitałowych ustanowionych przez FME. Współczynnik adekwatności kapitałowej wzrósł z poziomu 13,0 % pod koniec 2008 r. do 15,0 % pod koniec 2009 r., 19,5 % pod koniec 2010 r. oraz 21,4 % pod koniec 2011 r.

| (108) | Zgodnie z planem restrukturyzacji przewiduje się, że wartość tego współczynnika będzie w dalszym ciągu rosnąć w całym okresie restrukturyzacji, osiągając poziom [> 20] % pod koniec 2014 r. W związku z tym Landsbankinn przewiduje, iż w okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu wartość współczynnika będzie się utrzymywała na poziomie znacznie przekraczającym poziom określony w wymogach kapitałowych przez FME. [...]. |
| --- | --- |

(108)

Zgodnie z planem restrukturyzacji przewiduje się, że wartość tego współczynnika będzie w dalszym ciągu rosnąć w całym okresie restrukturyzacji, osiągając poziom [> 20] % pod koniec 2014 r. W związku z tym Landsbankinn przewiduje, iż w okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu wartość współczynnika będzie się utrzymywała na poziomie znacznie przekraczającym poziom określony w wymogach kapitałowych przez FME. [...].

| (109) | W tym okresie oczekuje się nieznacznego zmniejszenia wartości bilansu z poziomu około 1 135 mld ISK do [...] mld ISK. Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, akcje i instrumenty kapitałowe będą odgrywały znacznie mniej istotną rolę, prawdopodobnie z uwagi na planowaną sprzedaż przedsiębiorstw operacyjnych. Podobnie oczekuje się zwiększenia kwoty kredytów udzielanych instytucjom finansowym o ok. [...] % do 2014 r. Natomiast wielkość kredytów udzielanych konsumentom ulegnie zwiększeniu o około [...] %, osiągając w przybliżeniu poziom [...] mld ISK, zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(109)

W tym okresie oczekuje się nieznacznego zmniejszenia wartości bilansu z poziomu około 1 135 mld ISK do [...] mld ISK. Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, akcje i instrumenty kapitałowe będą odgrywały znacznie mniej istotną rolę, prawdopodobnie z uwagi na planowaną sprzedaż przedsiębiorstw operacyjnych. Podobnie oczekuje się zwiększenia kwoty kredytów udzielanych instytucjom finansowym o ok. [...] % do 2014 r. Natomiast wielkość kredytów udzielanych konsumentom ulegnie zwiększeniu o około [...] %, osiągając w przybliżeniu poziom [...] mld ISK, zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji.

| (110) | Jeżeli chodzi o zobowiązania, depozyty zyskają na znaczeniu (ich wysokość zwiększy się z obecnego poziomu ok. 444 mld ISK do [...] mld ISK), podczas gdy udział obligacji zabezpieczonych oraz zobowiązań względem instytucji finansowych i BCI ulegnie zmniejszeniu. |
| --- | --- |

(110)

Jeżeli chodzi o zobowiązania, depozyty zyskają na znaczeniu (ich wysokość zwiększy się z obecnego poziomu ok. 444 mld ISK do [...] mld ISK), podczas gdy udział obligacji zabezpieczonych oraz zobowiązań względem instytucji finansowych i BCI ulegnie zmniejszeniu.

(iii)   Osiągnięcie zadowalającego poziomu rentowności

| (111) | Zgodnie z planem restrukturyzacji oraz zgodnie z danymi przedstawionymi w tabeli 2 poniżej, od 2009 r. stopa zwrotu z kapitału własnego Landsbankinn utrzymywała się na stosunkowo wysokim poziomie.

  Tabela 2


  Stopa zwrotu z kapitału własnego w minionych latach









  (%) |
| --- | --- |
| | 2009 | 2010 | 2011 |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego (41) | 9,5 | 15,9 | 8,8 |

(111)

Zgodnie z planem restrukturyzacji oraz zgodnie z danymi przedstawionymi w tabeli 2 poniżej, od 2009 r. stopa zwrotu z kapitału własnego Landsbankinn utrzymywała się na stosunkowo wysokim poziomie.

Tabela 2

Stopa zwrotu z kapitału własnego w minionych latach

(%)

2009

2010

2011

Stopa zwrotu z kapitału własnego (41)

9,5

15,9

8,8

Ponadto w planie restrukturyzacji przewidziano następującą stopę zwrotu z kapitału własnego w pozostałej części okresu restrukturyzacji (tabela 3).

Tabela 3

Prognozowana stopa zwrotu z kapitału własnego

| (%) |
| --- |
| | 2012 | 2013 | 2014 |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego | [5–15] | [5–15] | [5–15] |

(%)

2012

2013

2014

Stopa zwrotu z kapitału własnego

[5–15]

[5–15]

[5–15]

| (112) | Przedmiotowa prognoza została sporządzona po przeprowadzeniu bardziej szczegółowego planowania finansowego w ramach planu restrukturyzacji:






  — | dochód z działalności operacyjnej ulegnie zwiększeniu z ok. 30 mld ISK do [...] mld ISK, podczas gdy zyski utrzymają się na stosunkowo stabilnym poziomie, oscylując w granicach [...] mld ISK rocznie, |
| --- | --- | --- |

(112)

Przedmiotowa prognoza została sporządzona po przeprowadzeniu bardziej szczegółowego planowania finansowego w ramach planu restrukturyzacji:

—

dochód z działalności operacyjnej ulegnie zwiększeniu z ok. 30 mld ISK do [...] mld ISK, podczas gdy zyski utrzymają się na stosunkowo stabilnym poziomie, oscylując w granicach [...] mld ISK rocznie,

| — | wynik odsetkowy netto będzie się wahał od [...] do [...] mld ISK, |
| --- | --- |

—

wynik odsetkowy netto będzie się wahał od [...] do [...] mld ISK,

| — | oczekuje się zwiększenia dochodu z opłat i prowizji o ok. [...] %, z poziomu około 4 mld ISK do [...] mld ISK, |
| --- | --- |

—

oczekuje się zwiększenia dochodu z opłat i prowizji o ok. [...] %, z poziomu około 4 mld ISK do [...] mld ISK,

| — | oczekuje się zmniejszenia marży odsetkowej netto z poziomu [...] % w 2012 r. do [...] % w 2014 r., |
| --- | --- |

—

oczekuje się zmniejszenia marży odsetkowej netto z poziomu [...] % w 2012 r. do [...] % w 2014 r.,

| — | oczekuje się zmniejszenia liczby pracowników o około [...], z liczby 1158 do [...] osób w 2016 r., |
| --- | --- |

—

oczekuje się zmniejszenia liczby pracowników o około [...], z liczby 1158 do [...] osób w 2016 r.,

| — | wysokość wskaźnika kosztów do dochodów ma zgodnie z przewidywaniami zmniejszyć się z poziomu 57,2 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r. |
| --- | --- |

—

wysokość wskaźnika kosztów do dochodów ma zgodnie z przewidywaniami zmniejszyć się z poziomu 57,2 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r.

| (113) | W opinii władz islandzkich dobre wyniki osiągane przez Landsbankinn od momentu jego utworzenia są do pewnego stopnia zasługą faktu, że wartość aktywów w portfelu kredytowym przejętym przez bank od Landsbanki uległa od tego czasu znacznemu zwiększeniu. Chociaż przedmiotowe zyski z wyceny są w pewnym stopniu kompensowane przez obligację warunkową, „dyskonto” było w przeszłości i w dalszym ciągu pozostanie istotną częścią przychodów banku podczas restrukturyzacji portfela kredytowego. |
| --- | --- |

(113)

W opinii władz islandzkich dobre wyniki osiągane przez Landsbankinn od momentu jego utworzenia są do pewnego stopnia zasługą faktu, że wartość aktywów w portfelu kredytowym przejętym przez bank od Landsbanki uległa od tego czasu znacznemu zwiększeniu. Chociaż przedmiotowe zyski z wyceny są w pewnym stopniu kompensowane przez obligację warunkową, „dyskonto” było w przeszłości i w dalszym ciągu pozostanie istotną częścią przychodów banku podczas restrukturyzacji portfela kredytowego.

| (114) | Na potwierdzenie tej opinii władze islandzkie przedłożyły obliczenia (tabela 4) określające wysokość wyników rocznych, gdyby nie stosowano dyskonta i nie miały miejsca inne „zdarzenia występujące nieregularnie”.

  Tabela 4


  Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie” | 7.10.2008 - 31.12.2008 | 2009 | 2010 | 2011 | Budżet na
  2012 r. | Budżet na
  2013 r. | Budżet na
  2014 r. | Budżet na
  2015 r. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zysk za rok | – 6 936 | 14 332 | 27 231 | 16 957 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Korekty rentowności: | | | | | | | | |
| Ponowna wycena przeniesionych aktywów | | – 23 772 | – 49 702 | – 58 489 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Zmiany wartości godziwej obligacji warunkowej | | 10 241 | 16 269 | 34 316 | | | | |
| Orzeczenia w sprawie pożyczek walutowych | | 0 | 18 158 | 40 726 | | | | |
| Kapitat wtasny i obligacje | | – 7 983 | – 7 318 | – 18 017 | | | | |
| Zyski / straty walutowe | | 3 000 | – 14 623 | 759 | | | | |
| Działalność zaniechana | | – 693 | – 2 769 | – 6 255 | | | | |
| Koszt finansowania pozycji kapitałowych | | 2 804 | 1 019 | 1 223 | | | | |
| Skorygowana rentowność | | – 2 072 | – 11 735 | 11 221 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Skorygowana stopa zwrotu z kapitału własnego | | – 1,4 % | – 6,9 % | 5,8 % | [5-10]% | [5-10]% | [5-10]% | [5-10]% |

(114)

Na potwierdzenie tej opinii władze islandzkie przedłożyły obliczenia (tabela 4) określające wysokość wyników rocznych, gdyby nie stosowano dyskonta i nie miały miejsca inne „zdarzenia występujące nieregularnie”.

Tabela 4

Zysk netto z tytułu „zdarzeń występujących nieregularnie”

7.10.2008 - 31.12.2008

2009

2010

2011

Budżet na

2012 r.

Budżet na

2013 r.

Budżet na

2014 r.

Budżet na

2015 r.

Zysk za rok

– 6 936

14 332

27 231

16 957

[...]

[...]

[...]

[...]

Korekty rentowności:

Ponowna wycena przeniesionych aktywów

– 23 772

– 49 702

– 58 489

[...]

[...]

[...]

[...]

Zmiany wartości godziwej obligacji warunkowej

10 241

16 269

34 316

Orzeczenia w sprawie pożyczek walutowych

0

18 158

40 726

Kapitat wtasny i obligacje

– 7 983

– 7 318

– 18 017

Zyski / straty walutowe

3 000

– 14 623

759

Działalność zaniechana

– 693

– 2 769

– 6 255

Koszt finansowania pozycji kapitałowych

2 804

1 019

1 223

Skorygowana rentowność

– 2 072

– 11 735

11 221

[...]

[...]

[...]

[...]

Skorygowana stopa zwrotu z kapitału własnego

– 1,4 %

– 6,9 %

5,8 %

[5-10]%

[5-10]%

[5-10]%

[5-10]%

| (115) | Zgodnie z przedstawionymi danymi nawet w sytuacji braku dyskonta bank począwszy od 2010 r. nadal odnotowywałby zysk, który utrzymałby się przez pozostały okres restrukturyzacji (42). |
| --- | --- |

(115)

Zgodnie z przedstawionymi danymi nawet w sytuacji braku dyskonta bank począwszy od 2010 r. nadal odnotowywałby zysk, który utrzymałby się przez pozostały okres restrukturyzacji (42).

(iv)   Ustanowienie i utrzymanie wysokiego poziomu płynności

| (116) | Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga, aby środki pieniężne lub aktywa podobne do środków pieniężnych stanowiły 5 % depozytów wypłacanych na żądanie, a banki muszą być w stanie kontynuować działalność w sytuacji natychmiastowego wypłacenia 20 % ich depozytów. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (43), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przekraczającej kwotę zobowiązań z kolejnych trzech miesięcy. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się dyskonto, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast. Zdaniem władz islandzkich Landsbankinn spełnia powyższe warunki. Co więcej, zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji bank dysponuje obecnie aktywami płynnymi w wysokości 42,5 % łącznej wartości depozytów. |
| --- | --- |

(116)

Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga, aby środki pieniężne lub aktywa podobne do środków pieniężnych stanowiły 5 % depozytów wypłacanych na żądanie, a banki muszą być w stanie kontynuować działalność w sytuacji natychmiastowego wypłacenia 20 % ich depozytów. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (43), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przekraczającej kwotę zobowiązań z kolejnych trzech miesięcy. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się dyskonto, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast. Zdaniem władz islandzkich Landsbankinn spełnia powyższe warunki. Co więcej, zgodnie z informacjami przedstawionymi w planie restrukturyzacji bank dysponuje obecnie aktywami płynnymi w wysokości 42,5 % łącznej wartości depozytów.

| (117) | Ponadto w opinii władz islandzkich Landsbankinn niedawno zmienił stosowaną przez siebie politykę w zakresie płynności, aby monitorować i zapewnić zgodność z wymogami przewidzianymi w pakiecie Bazylea III. Obecna wartość wskaźnik pokrycia płynności banku wynosi [...] %. |
| --- | --- |

(117)

Ponadto w opinii władz islandzkich Landsbankinn niedawno zmienił stosowaną przez siebie politykę w zakresie płynności, aby monitorować i zapewnić zgodność z wymogami przewidzianymi w pakiecie Bazylea III. Obecna wartość wskaźnik pokrycia płynności banku wynosi [...] %.

| (118) | Poniżej opisano bardziej szczegółowo wpływ wystąpienia warunków skrajnych, takich jak natychmiastowe zniesienie kontroli kapitału, na poziom płynności banku. |
| --- | --- |

(118)

Poniżej opisano bardziej szczegółowo wpływ wystąpienia warunków skrajnych, takich jak natychmiastowe zniesienie kontroli kapitału, na poziom płynności banku.

(v)   Zakończenie restrukturyzacji portfela kredytowego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

| (119) | Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. poziom zadłużenia klientów indywidualnych i komercyjnych banku był wysoki. Gdy w obliczu kryzysu doszło do spowolnienia gospodarczego a zwłaszcza do spadku cen nieruchomości, poziom zadłużenia klientów banku niespodziewanie okazał się nadmierny, a kredytobiorcy często nie byli w stanie w dalszym ciągu obsługiwać swojego zadłużenia, co doprowadziło do sytuacji, w której ich kapitał własny przyjął wartość ujemną. Poza stwarzaniem ogólnego zagrożenia dla stabilności gospodarczej Islandii nagłe obniżenie wartości portfela kredytowego banku stanowiło również poważne ryzyko dla jego przyszłej rentowności. Z tego względu przeprowadzenie restrukturyzacji portfeli kredytowych klientów indywidualnych i komercyjnych (delewarowanie) stało się priorytetem dla Landsbankinn, co znalazło odzwierciedlenie w planie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(119)

Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. poziom zadłużenia klientów indywidualnych i komercyjnych banku był wysoki. Gdy w obliczu kryzysu doszło do spowolnienia gospodarczego a zwłaszcza do spadku cen nieruchomości, poziom zadłużenia klientów banku niespodziewanie okazał się nadmierny, a kredytobiorcy często nie byli w stanie w dalszym ciągu obsługiwać swojego zadłużenia, co doprowadziło do sytuacji, w której ich kapitał własny przyjął wartość ujemną. Poza stwarzaniem ogólnego zagrożenia dla stabilności gospodarczej Islandii nagłe obniżenie wartości portfela kredytowego banku stanowiło również poważne ryzyko dla jego przyszłej rentowności. Z tego względu przeprowadzenie restrukturyzacji portfeli kredytowych klientów indywidualnych i komercyjnych (delewarowanie) stało się priorytetem dla Landsbankinn, co znalazło odzwierciedlenie w planie restrukturyzacji.

| (120) | Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie Landsbankinn opracował konkretne programy redukcji zadłużenia i współpracował z organami państwa i innymi bankami w zakresie ogólnych środków redukcji długu (np. wyrównania kwoty kredytów hipotecznych do poziomu 110 % wartości nieruchomości) (44). |
| --- | --- |

(120)

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie Landsbankinn opracował konkretne programy redukcji zadłużenia i współpracował z organami państwa i innymi bankami w zakresie ogólnych środków redukcji długu (np. wyrównania kwoty kredytów hipotecznych do poziomu 110 % wartości nieruchomości) (44).

| (121) | Do dnia 30 marca 2012 r. zakończono restrukturyzację finansową ponad 75 % spośród nadmiernie zadłużonych przedsiębiorstw, których zobowiązania wobec banku przekraczały kwotę 100 mln ISK, oraz przeprowadzono restrukturyzację ponad 75 % całkowitej kwoty zadłużenia. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że do końca 2012 r. odsetek ten zwiększy się do 92 %. Ponadto kredyty, które już zostały zrestrukturyzowane, są w przeważającej mierze niezagrożone. Na przykład kredyty, których termin wymagalności upłynął ponad 30 dni wcześniej, stanowią zaledwie 2,6 % całkowitej wartości kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorstwa, które zostały już poddane restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(121)

Do dnia 30 marca 2012 r. zakończono restrukturyzację finansową ponad 75 % spośród nadmiernie zadłużonych przedsiębiorstw, których zobowiązania wobec banku przekraczały kwotę 100 mln ISK, oraz przeprowadzono restrukturyzację ponad 75 % całkowitej kwoty zadłużenia. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że do końca 2012 r. odsetek ten zwiększy się do 92 %. Ponadto kredyty, które już zostały zrestrukturyzowane, są w przeważającej mierze niezagrożone. Na przykład kredyty, których termin wymagalności upłynął ponad 30 dni wcześniej, stanowią zaledwie 2,6 % całkowitej wartości kredytów zaciągniętych przez przedsiębiorstwa, które zostały już poddane restrukturyzacji.

(vi)   Udoskonalenie strategii finansowania

| (122) | W opinii władz islandzkich profil finansowania Landsbankinn jest wystarczająco zróżnicowany, przy czym w krótkim i średnim okresie nie przewiduje się wystąpienia żadnej istotniejszej konieczności przeprowadzenia refinansowania. Obecna struktura finansowania przedstawia się w przybliżeniu następująco: 10 % stanowią depozyty instytucji finansowych, 40 % — depozyty klientów (z czego 80 % to depozyty wypłacane na żądanie, a 20 % to lokaty terminowe zakładane na okres do 5 lat), 30 % stanowią zabezpieczone pożyczki, których termin wymagalności przypada w latach 2014–2018, a 20 % — kapitał własny. |
| --- | --- |

(122)

W opinii władz islandzkich profil finansowania Landsbankinn jest wystarczająco zróżnicowany, przy czym w krótkim i średnim okresie nie przewiduje się wystąpienia żadnej istotniejszej konieczności przeprowadzenia refinansowania. Obecna struktura finansowania przedstawia się w przybliżeniu następująco: 10 % stanowią depozyty instytucji finansowych, 40 % — depozyty klientów (z czego 80 % to depozyty wypłacane na żądanie, a 20 % to lokaty terminowe zakładane na okres do 5 lat), 30 % stanowią zabezpieczone pożyczki, których termin wymagalności przypada w latach 2014–2018, a 20 % — kapitał własny.

| (123) | Jak wskazano powyżej, depozyty stanowią najistotniejsze źródło finansowania Landsbankinn. Zgodnie z planem restrukturyzacji znaczenie depozytów wzrośnie jeszcze bardziej w okresie restrukturyzacji. Jednocześnie Landsbankinn zamierza zwiększyć udział depozytów terminowych w swojej strukturze finansowania, aby zwiększyć ich stabilność. |
| --- | --- |

(123)

Jak wskazano powyżej, depozyty stanowią najistotniejsze źródło finansowania Landsbankinn. Zgodnie z planem restrukturyzacji znaczenie depozytów wzrośnie jeszcze bardziej w okresie restrukturyzacji. Jednocześnie Landsbankinn zamierza zwiększyć udział depozytów terminowych w swojej strukturze finansowania, aby zwiększyć ich stabilność.

| (124) | Zabezpieczone pożyczki pozostaną istotnym źródłem finansowania. Stanowią one również najbardziej prawdopodobną opcję refinansowania w przypadku upływu terminu zapadalności obecnych pożyczek zabezpieczonych, przy czym wyemitowanie prze Landsbankinn obligacji niezabezpieczonych jest mało prawdopodobnym działaniem w ramach opcji finansowania w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Bank zamierza w przyszłości finansować aktywa długoterminowe, takie jak hipoteki, przy pomocy obligacji zabezpieczonych — taka forma finansowania mogłaby w przyszłości stanowić nawet do 5 % całkowitego finansowania banku. Zgodnie z prognozami działania w tym zakresie nie będą jednak podejmowane w okresie objętym planem restrukturyzacji przekazanym Urzędowi. |
| --- | --- |

(124)

Zabezpieczone pożyczki pozostaną istotnym źródłem finansowania. Stanowią one również najbardziej prawdopodobną opcję refinansowania w przypadku upływu terminu zapadalności obecnych pożyczek zabezpieczonych, przy czym wyemitowanie prze Landsbankinn obligacji niezabezpieczonych jest mało prawdopodobnym działaniem w ramach opcji finansowania w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Bank zamierza w przyszłości finansować aktywa długoterminowe, takie jak hipoteki, przy pomocy obligacji zabezpieczonych — taka forma finansowania mogłaby w przyszłości stanowić nawet do 5 % całkowitego finansowania banku. Zgodnie z prognozami działania w tym zakresie nie będą jednak podejmowane w okresie objętym planem restrukturyzacji przekazanym Urzędowi.

(vii)   Zwiększenie opłacalności

| (125) | Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn w dalszym ciągu koncentruje się na prowadzeniu wydajnych i usprawnionych działań w celu zrównoważenia wyższych kosztów infrastrukturalnych powstałych w wyniku wprowadzenia bardziej rygorystycznych kontroli regulacyjnych i zwiększenia opodatkowania oraz wydatków związanych z działaniami restrukturyzacyjnymi. |
| --- | --- |

(125)

Zgodnie z planem restrukturyzacji Landsbankinn w dalszym ciągu koncentruje się na prowadzeniu wydajnych i usprawnionych działań w celu zrównoważenia wyższych kosztów infrastrukturalnych powstałych w wyniku wprowadzenia bardziej rygorystycznych kontroli regulacyjnych i zwiększenia opodatkowania oraz wydatków związanych z działaniami restrukturyzacyjnymi.

| (126) | W planie restrukturyzacji przyjęto, że ogólne koszty operacyjne ulegną zmniejszeniu o [...] % (biorąc pod uwagę inflację), głównie dzięki możliwości połączenia Spkef i pozostałych spółek zależnych z bankiem. W opinii Landsbankinn pozwoli to ograniczyć koszty, w szczególności poprzez zmniejszenie poziomu zatrudnienia (do [...] % pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w ciągu kolejnych 3 lat). Ponadto bank twierdzi, że rozpoczęto realizację dużego projektu mającego na celu usprawnienie funkcjonowania łańcucha usługowego Landsbankinn. Bank zobowiązał się też do zamknięcia [...] oddziałów w okresie restrukturyzacji. Wdrożenie przedmiotowych środków, jak również przeprowadzenie redukcji zatrudnienia ma przyczynić się do zmniejszenia poziomu wskaźnika kosztów do dochodów z 57,2 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r. |
| --- | --- |

(126)

W planie restrukturyzacji przyjęto, że ogólne koszty operacyjne ulegną zmniejszeniu o [...] % (biorąc pod uwagę inflację), głównie dzięki możliwości połączenia Spkef i pozostałych spółek zależnych z bankiem. W opinii Landsbankinn pozwoli to ograniczyć koszty, w szczególności poprzez zmniejszenie poziomu zatrudnienia (do [...] % pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w ciągu kolejnych 3 lat). Ponadto bank twierdzi, że rozpoczęto realizację dużego projektu mającego na celu usprawnienie funkcjonowania łańcucha usługowego Landsbankinn. Bank zobowiązał się też do zamknięcia [...] oddziałów w okresie restrukturyzacji. Wdrożenie przedmiotowych środków, jak również przeprowadzenie redukcji zatrudnienia ma przyczynić się do zmniejszenia poziomu wskaźnika kosztów do dochodów z 57,2 % w 2011 r. do [...] % w 2014 r.

(viii)   Poprawa zarządzania ryzykiem

| (127) | Landsbankinn poinformował Urząd, że poprawa praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem jest jednym z jego priorytetów. W tym celu Landsbankinn utworzył dział zarządzania ryzykiem. Dział odpowiada za podejmowanie wszystkich tradycyjnych działań w zakresie zarządzania, pomiaru i oceny ryzyka rynkowego, ryzyka utraty płynności, ryzyka operacyjnego oraz ryzyka kredytowego. W opinii Landsbankinn dzięki zmianie struktury organizacyjnej banku zarządzanie ryzykiem uległo znacznej poprawie. Przedmiotowy dział zatrudnia 44 pracowników. |
| --- | --- |

(127)

Landsbankinn poinformował Urząd, że poprawa praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem jest jednym z jego priorytetów. W tym celu Landsbankinn utworzył dział zarządzania ryzykiem. Dział odpowiada za podejmowanie wszystkich tradycyjnych działań w zakresie zarządzania, pomiaru i oceny ryzyka rynkowego, ryzyka utraty płynności, ryzyka operacyjnego oraz ryzyka kredytowego. W opinii Landsbankinn dzięki zmianie struktury organizacyjnej banku zarządzanie ryzykiem uległo znacznej poprawie. Przedmiotowy dział zatrudnia 44 pracowników.

3.5.2.   Zdolność do osiągnięcia rentowności w ramach scenariusza podstawowego i scenariusza warunków skrajnych

| (128) | W planie restrukturyzacji władze islandzkie przedłożyły scenariusz podstawowy i 3 scenariusze warunków skrajnych dla Landsbankinn, aby wykazać zdolność Landsbankinn do osiągnięcia długoterminowej rentowności oraz dowieść odporności banku na niekorzystne zmiany makroekonomiczne. |
| --- | --- |

(128)

W planie restrukturyzacji władze islandzkie przedłożyły scenariusz podstawowy i 3 scenariusze warunków skrajnych dla Landsbankinn, aby wykazać zdolność Landsbankinn do osiągnięcia długoterminowej rentowności oraz dowieść odporności banku na niekorzystne zmiany makroekonomiczne.

3.5.2.1.   Scenariusz podstawowy

| (129) | Opisany powyżej plan restrukturyzacji stanowi scenariusz podstawowy. W opinii władz islandzkich wartość podstawowych wskaźników makroekonomicznych jest zbliżona do wartości wskaźników zawartych w podstawowej prognozie BCI na kolejne lata — odpowiednie wartości zostały przedstawione w tabeli 5 poniżej:

  Tabela 5


  Prognoza makroekonomiczna, scenariusz podstawowy |
| --- | --- |

(129)

Opisany powyżej plan restrukturyzacji stanowi scenariusz podstawowy. W opinii władz islandzkich wartość podstawowych wskaźników makroekonomicznych jest zbliżona do wartości wskaźników zawartych w podstawowej prognozie BCI na kolejne lata — odpowiednie wartości zostały przedstawione w tabeli 5 poniżej:

Tabela 5

Prognoza makroekonomiczna, scenariusz podstawowy

3.5.2.2.   Scenariusze warunków skrajnych

| (130) | W planie restrukturyzacji zawarto 3 scenariusze warunków skrajnych — łagodną recesję, międzynarodowy kryzys gospodarczy oraz deprecjację korony islandzkiej, jak również przedstawiono metodykę zastosowaną przy ich opracowywaniu oraz wpływ na pozycję kapitałową banku. Scenariusze opracowano w kontekście mało prawdopodobnych, ale potencjalnie możliwych zmian w środowisku gospodarczym, w którym bank prowadzi działalność. Na przykład scenariusz przewidujący wybuch międzynarodowego kryzysu gospodarczego opiera się na potencjalnym rozpadzie strefy euro i jego konsekwencjach dla gospodarki europejskiej. W kontekście tego scenariusza zmienne makroekonomiczne przybrałyby następującą wartość:

  Tabela 6


  Wartość makrowskaźników w ramach scenariusza przewidującego wybuch międzynarodowego kryzysu gospodarczego |
| --- | --- |

(130)

W planie restrukturyzacji zawarto 3 scenariusze warunków skrajnych — łagodną recesję, międzynarodowy kryzys gospodarczy oraz deprecjację korony islandzkiej, jak również przedstawiono metodykę zastosowaną przy ich opracowywaniu oraz wpływ na pozycję kapitałową banku. Scenariusze opracowano w kontekście mało prawdopodobnych, ale potencjalnie możliwych zmian w środowisku gospodarczym, w którym bank prowadzi działalność. Na przykład scenariusz przewidujący wybuch międzynarodowego kryzysu gospodarczego opiera się na potencjalnym rozpadzie strefy euro i jego konsekwencjach dla gospodarki europejskiej. W kontekście tego scenariusza zmienne makroekonomiczne przybrałyby następującą wartość:

Tabela 6

Wartość makrowskaźników w ramach scenariusza przewidującego wybuch międzynarodowego kryzysu gospodarczego

| (131) | W przedłożonym przez Landsbankinn teście warunków skrajnych zastosowano różne metody w celu przełożenia tych 3 scenariuszy na pomiar wpływu na sprawozdania finansowe banku oraz poziom jego strat kredytowych i kapitału ekonomicznego. Na przykład na poniższym wykresie 3 przedstawiono, w jaki sposób strata z tytułu niewykonania zobowiązania jest powiązana z wynikami w zakresie PKB.

  Wykres 3


  Korelacja między PKB a stratą z tytułu niewykonania zobowiązania


  [Wykres wykazujący korelację między stratą z tytułu niewykonania zobowiązania a poziomem PKB

  Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową] |
| --- | --- |

(131)

W przedłożonym przez Landsbankinn teście warunków skrajnych zastosowano różne metody w celu przełożenia tych 3 scenariuszy na pomiar wpływu na sprawozdania finansowe banku oraz poziom jego strat kredytowych i kapitału ekonomicznego. Na przykład na poniższym wykresie 3 przedstawiono, w jaki sposób strata z tytułu niewykonania zobowiązania jest powiązana z wynikami w zakresie PKB.

Wykres 3

Korelacja między PKB a stratą z tytułu niewykonania zobowiązania

[Wykres wykazujący korelację między stratą z tytułu niewykonania zobowiązania a poziomem PKB

Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową]

| (132) | Zgodnie z najważniejszym ustaleniem z testów warunków skrajnych dokapitalizowanie Landsbankinn we wszystkich scenariuszach utrzymuje się na poziomie przekraczającym zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne minimalne wymogi adekwatności kapitałowej, przy czym w oparciu o informacje przedstawione w planie restrukturyzacji bank dysponuje nawet [...] % nadwyżką kapitału. |
| --- | --- |

(132)

Zgodnie z najważniejszym ustaleniem z testów warunków skrajnych dokapitalizowanie Landsbankinn we wszystkich scenariuszach utrzymuje się na poziomie przekraczającym zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne minimalne wymogi adekwatności kapitałowej, przy czym w oparciu o informacje przedstawione w planie restrukturyzacji bank dysponuje nawet [...] % nadwyżką kapitału.

| (133) | Ponadto w planie restrukturyzacji Landsbankinn przewidziano quasi-test warunków skrajnych dotyczący wskaźnika płynności banku. W ramach tego testu bank zakłada natychmiastową wypłatę wszystkich depozytów przechowywanych w instytucjach finansowych, na przykład w następstwie zniesienia kontroli kapitału. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie nawet w takim przypadku płynność Landsbankinn utrzymałaby się na wysokim poziomie, w szczególności z uwagi na fakt, że bank mógłby stosunkowo szybko upłynnić dodatkowe aktywa, nie wywierając nadmiernie szkodliwego wpływu na bilans, np. na portfel hipoteczny denominowany w ISK (dzięki operacjom zaciągania pożyczek z BCI). Scenariusz ten został przedstawiony poniżej na wykresie 4.

  Wykres 4


  Podstawowy poziom płynności po wycofaniu wszystkich depozytów instytucjonalnych oraz zróżnicowanych operacji wycofania depozytów przeprowadzonych przez klientów.


  [Wykres przedstawiający poziom płynności Landsbankinn

  Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową] |
| --- | --- |

(133)

Ponadto w planie restrukturyzacji Landsbankinn przewidziano quasi-test warunków skrajnych dotyczący wskaźnika płynności banku. W ramach tego testu bank zakłada natychmiastową wypłatę wszystkich depozytów przechowywanych w instytucjach finansowych, na przykład w następstwie zniesienia kontroli kapitału. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze islandzkie nawet w takim przypadku płynność Landsbankinn utrzymałaby się na wysokim poziomie, w szczególności z uwagi na fakt, że bank mógłby stosunkowo szybko upłynnić dodatkowe aktywa, nie wywierając nadmiernie szkodliwego wpływu na bilans, np. na portfel hipoteczny denominowany w ISK (dzięki operacjom zaciągania pożyczek z BCI). Scenariusz ten został przedstawiony poniżej na wykresie 4.

Wykres 4

Podstawowy poziom płynności po wycofaniu wszystkich depozytów instytucjonalnych oraz zróżnicowanych operacji wycofania depozytów przeprowadzonych przez klientów.

[Wykres przedstawiający poziom płynności Landsbankinn

Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową]

| (134) | Zgodnie z przeprowadzonymi wyliczeniami bank byłby w stanie kontynuować działalność w sytuacji dodatkowego wypłacenia [...] % depozytów klientów bez konieczności przystąpienia do likwidacji aktywów. Wynik ten wskazuje, że bank jest dobrze przygotowany do poradzenia sobie z nieoczekiwanymi przypadkami zakłócenia płynności. |
| --- | --- |

(134)

Zgodnie z przeprowadzonymi wyliczeniami bank byłby w stanie kontynuować działalność w sytuacji dodatkowego wypłacenia [...] % depozytów klientów bez konieczności przystąpienia do likwidacji aktywów. Wynik ten wskazuje, że bank jest dobrze przygotowany do poradzenia sobie z nieoczekiwanymi przypadkami zakłócenia płynności.

4.   PODSTAWY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO, TRANSAKCJA DOTYCZĄCA SPKEF ORAZ ŚRODKI TYMCZASOWO ZATWIERDZONE W DECYZJACH W SPRAWIE KAS OSZCZĘDNOŚCIOWYCH

| (135) | W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Landsbankinn stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 Porozumienia EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że nieograniczona gwarancja depozytów zawierała element pomocy państwa. Decyzja o wszczęciu postępowania nie obejmowała środków pomocy związanych z przejęciem SpSv, które Urząd tymczasowo zatwierdził w decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych. W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę. Ponadto środki związane z przeniesieniem operacji z Spkef do Landsbankinn nie zostały uwzględnione w decyzji o wszczęciu postępowania, dlatego też Urząd przeprowadzi ich ocenę poniżej. |
| --- | --- |

(135)

W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Landsbankinn stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 Porozumienia EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że nieograniczona gwarancja depozytów zawierała element pomocy państwa. Decyzja o wszczęciu postępowania nie obejmowała środków pomocy związanych z przejęciem SpSv, które Urząd tymczasowo zatwierdził w decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych. W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę. Ponadto środki związane z przeniesieniem operacji z Spkef do Landsbankinn nie zostały uwzględnione w decyzji o wszczęciu postępowania, dlatego też Urząd przeprowadzi ich ocenę poniżej.

| (136) | Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad dwóch lat od utworzenia Landsbankinn oraz jednego roku od zawarcia umowy z wierzycielami Landsbanki. |
| --- | --- |

(136)

Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad dwóch lat od utworzenia Landsbankinn oraz jednego roku od zawarcia umowy z wierzycielami Landsbanki.

4.1.   Uwagi zainteresowanych stron

| (137) | Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie. |
| --- | --- |

(137)

Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie.

4.2.   Uwagi władz islandzkich

| (138) | Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia NBI, obecnie określanego mianem Landsbankinn, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa; władze islandzkie twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(138)

Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia NBI, obecnie określanego mianem Landsbankinn, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa; władze islandzkie twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum.

| (139) | Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Landsbanki stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa oraz że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów. |
| --- | --- |

(139)

Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Landsbanki stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa oraz że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów.

| (140) | Jeżeli chodzi o przeniesienie operacji z Spkef do Landsbankinn, władze islandzkie potwierdzają, że zobowiązanie państwa do pokrycia braków w przeniesionych aktywach (w porównaniu z kwotą przeniesionych zobowiązań) stanowi pomoc państwa na podstawie art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, mimo że w ich opinii charakter zawartej umowy uniemożliwia Landsbankinn uzyskanie bezpośredniej korzyści finansowej. Władze islandzkie przyznają jednak, że przedmiotowy środek mógł wzmocnić pozycję Landsbankinn, ponieważ przyczynił się do poszerzenia jego bazy klientów i może zapewnić możliwość usprawnienia prowadzonych działań. |
| --- | --- |

(140)

Jeżeli chodzi o przeniesienie operacji z Spkef do Landsbankinn, władze islandzkie potwierdzają, że zobowiązanie państwa do pokrycia braków w przeniesionych aktywach (w porównaniu z kwotą przeniesionych zobowiązań) stanowi pomoc państwa na podstawie art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, mimo że w ich opinii charakter zawartej umowy uniemożliwia Landsbankinn uzyskanie bezpośredniej korzyści finansowej. Władze islandzkie przyznają jednak, że przedmiotowy środek mógł wzmocnić pozycję Landsbankinn, ponieważ przyczynił się do poszerzenia jego bazy klientów i może zapewnić możliwość usprawnienia prowadzonych działań.

| (141) | W każdym razie władze islandzkie utrzymują, że pomoc jest zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia. Ponieważ wkład państwa jest ograniczony wyłącznie do pokrycia różnicy między aktywami a zobowiązaniami, a wielkość tej różnicy jest określana przez niezależny komitet, władze islandzkie twierdzą, że pomoc jest ograniczona do niezbędnego minimum. W ich opinii pomoc była również proporcjonalna, ponieważ Landsbankinn był jedynym bankiem, który w omawianym okresie mógł przejąć operacje Spkef, a skorzystanie z rozwiązań alternatywnych, takich jak wymuszenie przeprowadzenia połączenia przez FME, przyczyniłoby się do powstania większych zakłóceń i mogłoby być potencjalnie bardziej kosztowne dla państwa. |
| --- | --- |

(141)

W każdym razie władze islandzkie utrzymują, że pomoc jest zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia. Ponieważ wkład państwa jest ograniczony wyłącznie do pokrycia różnicy między aktywami a zobowiązaniami, a wielkość tej różnicy jest określana przez niezależny komitet, władze islandzkie twierdzą, że pomoc jest ograniczona do niezbędnego minimum. W ich opinii pomoc była również proporcjonalna, ponieważ Landsbankinn był jedynym bankiem, który w omawianym okresie mógł przejąć operacje Spkef, a skorzystanie z rozwiązań alternatywnych, takich jak wymuszenie przeprowadzenia połączenia przez FME, przyczyniłoby się do powstania większych zakłóceń i mogłoby być potencjalnie bardziej kosztowne dla państwa.

| (142) | Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa. |
| --- | --- |

(142)

Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa.

4.3.   Zobowiązania władz islandzkich

| (143) | Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny — zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku. |
| --- | --- |

(143)

Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny — zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku.

II.   OCENA

1.   OBECNOŚĆ POMOCY PAŃSTWA

| (144) | Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:
  „Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”. |
| --- | --- |

(144)

Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:

„Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”.

| (145) | Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (45):






  — | założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi, |
| --- | --- | --- |

(145)

Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (45):

—

założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi,

| — | (początkowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo; oraz zatrzymania większościowych udziałów przez państwo. |
| --- | --- |

—

(początkowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo; oraz zatrzymania większościowych udziałów przez państwo.

Powyższe środki są określane łącznie w dalszej części dokumentu jako „środki dokapitalizowania”. Ponadto Urząd przeprowadzi ocenę:

| — | złożonej przez rząd Islandii gwarancji wypłaty krajowych depozytów we wszystkich islandzkich bankach, oraz |
| --- | --- |

—

złożonej przez rząd Islandii gwarancji wypłaty krajowych depozytów we wszystkich islandzkich bankach, oraz

| — | przeniesienia operacji z Spkef do Landsbankinn („transakcja dotycząca Spkef”). |
| --- | --- |

—

przeniesienia operacji z Spkef do Landsbankinn („transakcja dotycząca Spkef”).

| (146) | Urząd przypomina również, że tymczasowo zatwierdzone środki na ratowanie przyznane na rzecz SpSv, który zostanie połączony z Landsbankinn, stanowią pomoc państwa, której ostateczna zgodność będzie uzależniona od treści planu restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia. |
| --- | --- |

(146)

Urząd przypomina również, że tymczasowo zatwierdzone środki na ratowanie przyznane na rzecz SpSv, który zostanie połączony z Landsbankinn, stanowią pomoc państwa, której ostateczna zgodność będzie uzależniona od treści planu restrukturyzacji podmiotu powstałego w wyniku połączenia.

1.1.   Obecność zasobów państwowych

| (147) | Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Jeżeli chodzi o transakcję dotyczącą Spkef, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa Spkef będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) banku Spkef. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiązało się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych. Jak wspomniano powyżej, komitet arbitrażowy ustalił niedawno, że państwo przekazało Landsbankinn kwotę w wysokości 19,2 mld ISK. W związku z tym wyraźnie widać, że przedmiotowy środek wiąże się z przekazaniem zasobów państwowych. |
| --- | --- |

(147)

Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Jeżeli chodzi o transakcję dotyczącą Spkef, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa Spkef będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) banku Spkef. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiązało się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych. Jak wspomniano powyżej, komitet arbitrażowy ustalił niedawno, że państwo przekazało Landsbankinn kwotę w wysokości 19,2 mld ISK. W związku z tym wyraźnie widać, że przedmiotowy środek wiąże się z przekazaniem zasobów państwowych.

| (148) | W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone. |
| --- | --- |

(148)

W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone.

| (149) | Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności ustawy nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków. |
| --- | --- |

(149)

Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności ustawy nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków.

| (150) | Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia rządu Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (46). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka. |
| --- | --- |

(150)

Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia rządu Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (46). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka.

| (151) | Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po połączeniu z Landsbankinn. |
| --- | --- |

(151)

Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po połączeniu z Landsbankinn.

| (152) | W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów. |
| --- | --- |

(152)

W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów.

| (153) | W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(153)

W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG.

1.2.   Sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów

1.2.1.   Korzyść

| (154) | Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść Landsbankinn, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa. |
| --- | --- |

(154)

Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść Landsbankinn, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa.

| (155) | Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (47). Podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (48) oraz Urząd (49) polegało na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Landsbankinn, niezależnie od ostatecznego przekazania mniejszościowych udziałów wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Landsbankinn obejmowało wyłącznie wierzycieli dawnych banków, którzy dążą jedynie do zminimalizowania swoich strat (50). Ponadto, biorąc pod uwagę opisany powyżej mechanizm związany z wyemitowaniem obligacji warunkowej, nie można uznać, że wierzyciele realizowali swoje inwestycje na tych samych zasadach, co państwo. |
| --- | --- |

(155)

Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (47). Podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (48) oraz Urząd (49) polegało na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Landsbankinn, niezależnie od ostatecznego przekazania mniejszościowych udziałów wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Landsbankinn obejmowało wyłącznie wierzycieli dawnych banków, którzy dążą jedynie do zminimalizowania swoich strat (50). Ponadto, biorąc pod uwagę opisany powyżej mechanizm związany z wyemitowaniem obligacji warunkowej, nie można uznać, że wierzyciele realizowali swoje inwestycje na tych samych zasadach, co państwo.

| (156) | W odniesieniu do transakcji dotyczącej Spkef Urząd zauważa, że transakcja miała na celu zapewnienie Landsbankinn rekompensaty w wysokości równej jedynie różnicy między przeniesionymi aktywami i zobowiązaniami. Ponadto mechanizm służący do ustalenia wysokości tej różnicy, w ramach którego rolę ostatecznego arbitra pełnił niezależny komitet arbitrażowy, zapewnił wysoki poziom obiektywności w odniesieniu do wspomnianej procedury. Ryzyko związane z tym, że aktywa Spkef będą miały mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosiło jednak w całości państwo. Z powyższego wynika, że Landsbankinn był w stanie przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść. |
| --- | --- |

(156)

W odniesieniu do transakcji dotyczącej Spkef Urząd zauważa, że transakcja miała na celu zapewnienie Landsbankinn rekompensaty w wysokości równej jedynie różnicy między przeniesionymi aktywami i zobowiązaniami. Ponadto mechanizm służący do ustalenia wysokości tej różnicy, w ramach którego rolę ostatecznego arbitra pełnił niezależny komitet arbitrażowy, zapewnił wysoki poziom obiektywności w odniesieniu do wspomnianej procedury. Ryzyko związane z tym, że aktywa Spkef będą miały mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosiło jednak w całości państwo. Z powyższego wynika, że Landsbankinn był w stanie przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść.

| (157) | Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Landsbankinn i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku wykazującego poważne trudności finansowe. Obecnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale państwo islandzkie zapewniłoby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów. |
| --- | --- |

(157)

Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Landsbankinn i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku wykazującego poważne trudności finansowe. Obecnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale państwo islandzkie zapewniłoby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów.

| (158) | Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów. |
| --- | --- |

(158)

Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów.

| (159) | Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Landsbankinn. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnej gwarancji depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (51). |
| --- | --- |

(159)

Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Landsbankinn. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnej gwarancji depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (51).

| (160) | Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Landsbankinn mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu wybuchu paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (52). W związku z tym bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku. |
| --- | --- |

(160)

Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Landsbankinn mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu wybuchu paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (52). W związku z tym bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku.

1.2.2.   Selektywność

| (161) | Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania oraz transakcja dotycząca Spkef są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść wyłącznie Landsbankinn. |
| --- | --- |

(161)

Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania oraz transakcja dotycząca Spkef są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść wyłącznie Landsbankinn.

| (162) | Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy. |
| --- | --- |

(162)

Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy.

1.3.   Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową między umawiającymi się stronami

| (163) | Środki wzmacniają pozycję Landsbankinn w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Landsbankinn jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, (potencjalnie) handel transgraniczny nadal istnieje i prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zostanie zniesiona kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (53). |
| --- | --- |

(163)

Środki wzmacniają pozycję Landsbankinn w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Landsbankinn jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, (potencjalnie) handel transgraniczny nadal istnieje i prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zostanie zniesiona kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (53).

1.4.   Wniosek

| (164) | W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również gwarancja depozytów oraz transakcja dotycząca Spkef obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Urząd przypomina, że doszedł do takich samych wniosków w odniesieniu do środków dokapitalizowania przyznanych na rzecz SpSv w decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych. |
| --- | --- |

(164)

W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również gwarancja depozytów oraz transakcja dotycząca Spkef obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Urząd przypomina, że doszedł do takich samych wniosków w odniesieniu do środków dokapitalizowania przyznanych na rzecz SpSv w decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych.

2.   WYMOGI PROCEDURALNE

| (165) | Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”. |
| --- | --- |

(165)

Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”.

| (166) | Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. To samo tyczy się transakcji dotyczącej Spkef. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem. |
| --- | --- |

(166)

Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. To samo tyczy się transakcji dotyczącej Spkef. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem.

3.   ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (167) | W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Landsbankinn jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Landsbanki, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Co więcej, władze islandzkie wyjaśniły, że podobieństwo nazw dawnego i nowego banku ma na celu umożliwienie Landsbankinn czerpania korzyści z wartości firmy, jaką wciąż przypisuje się w Islandii nazwie „Landsbanki”. Ponieważ Landsbankinn nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(167)

W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Landsbankinn jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Landsbanki, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Co więcej, władze islandzkie wyjaśniły, że podobieństwo nazw dawnego i nowego banku ma na celu umożliwienie Landsbankinn czerpania korzyści z wartości firmy, jaką wciąż przypisuje się w Islandii nazwie „Landsbanki”. Ponieważ Landsbankinn nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji.

| (168) | Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(168)

Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji.

3.1.   Podstawa prawna oceny zgodności: art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG oraz wytyczne Urzędu w sprawie pomocy na restrukturyzację

| (169) | Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak Landsbankinn, podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, w art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia przewiduje się zezwolenie na pomoc państwa „mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (54), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”. |
| --- | --- |

(169)

Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji, takim jak Landsbankinn, podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, w art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia przewiduje się zezwolenie na pomoc państwa „mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (54), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”.

| (170) | Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy należy w dalszym ciągu postrzegać jako system szczególnie narażony. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej. |
| --- | --- |

(170)

Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy należy w dalszym ciągu postrzegać jako system szczególnie narażony. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej.

| (171) | W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie. |
| --- | --- |

(171)

W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie.

Stosowanie komunikatu w sprawie restrukturyzacji

| (172) | W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (55) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:






  (i) | prowadzi do przywrócenia rentowności banku; |
| --- | --- | --- |

(172)

W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (55) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:

(i)

prowadzi do przywrócenia rentowności banku;

| (ii) | obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia); |
| --- | --- |

(ii)

obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia);

| (iii) | wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(iii)

wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji.

| (173) | W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o plan restrukturyzacji przedstawiony przez Landsbankinn, czy zostały spełnione przedmiotowe kryteria oraz czy środki pomocy opisane powyżej stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(173)

W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o plan restrukturyzacji przedstawiony przez Landsbankinn, czy zostały spełnione przedmiotowe kryteria oraz czy środki pomocy opisane powyżej stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym.

3.2.   Przywrócenie rentowności

| (174) | Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(174)

Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

| (175) | Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pozostają do pewnego stopnia niepewne, sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił on zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie. |
| --- | --- |

(175)

Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pozostają do pewnego stopnia niepewne, sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił on zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie.

| (176) | W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśniono, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku. |
| --- | --- |

(176)

W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśniono, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku.

| (177) | Jak już wspomniano powyżej, przyczyny trudności Landsbankinn zostały wymienione w planie restrukturyzacji, ale także w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Wśród głównych, występujących na poziomie banku przyczyn, które doprowadziły do jego upadku, wskazanych we wspomnianym sprawozdaniu należy wymienić w szczególności niewłaściwe zarządzanie ryzykiem, nadmierną skłonność do podejmowania ryzyka, niezwykle bliskie związki między właścicielami a największymi kredytobiorcami, zbyt duży wzrost w zbyt krótkim czasie, brak doświadczenia w prowadzeniu działalności na rynkach globalnych, łagodne zasady dotyczące udzielania kredytów, brak kontroli i inspekcji wewnętrznych oraz wadliwą kulturę i strategię korporacyjną. Bank opierał się ponadto w dużym stopniu na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym i musiał zgromadzić dużą ilość depozytów za granicą, aby móc sfinansować prowadzoną przez siebie działalność. Działania te pogorszyły już istniejące przypadki zakłócenia równowagi walutowej. |
| --- | --- |

(177)

Jak już wspomniano powyżej, przyczyny trudności Landsbankinn zostały wymienione w planie restrukturyzacji, ale także w sprawozdaniu specjalnej komisji dochodzeniowej. Wśród głównych, występujących na poziomie banku przyczyn, które doprowadziły do jego upadku, wskazanych we wspomnianym sprawozdaniu należy wymienić w szczególności niewłaściwe zarządzanie ryzykiem, nadmierną skłonność do podejmowania ryzyka, niezwykle bliskie związki między właścicielami a największymi kredytobiorcami, zbyt duży wzrost w zbyt krótkim czasie, brak doświadczenia w prowadzeniu działalności na rynkach globalnych, łagodne zasady dotyczące udzielania kredytów, brak kontroli i inspekcji wewnętrznych oraz wadliwą kulturę i strategię korporacyjną. Bank opierał się ponadto w dużym stopniu na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym i musiał zgromadzić dużą ilość depozytów za granicą, aby móc sfinansować prowadzoną przez siebie działalność. Działania te pogorszyły już istniejące przypadki zakłócenia równowagi walutowej.

Regulacyjne środki na rzecz przywrócenia rentowności

| (178) | Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Landsbanki oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczyniło się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Landsbankinn, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, zależy również od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji. |
| --- | --- |

(178)

Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Landsbanki oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczyniło się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Landsbankinn, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, zależy również od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji.

| (179) | W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku. |
| --- | --- |

(179)

W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku.

| (180) | Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego. |
| --- | --- |

(180)

Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego.

| (181) | Po drugie, tymczasowe, wysokie wymagania dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły prowadzić działalności, dysponując słabą pozycją kapitałową. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich. |
| --- | --- |

(181)

Po drugie, tymczasowe, wysokie wymagania dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły prowadzić działalności, dysponując słabą pozycją kapitałową. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich.

| (182) | Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również do ich wynagrodzeń. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości. Przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla. Środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków. |
| --- | --- |

(182)

Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również do ich wynagrodzeń. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości. Przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla. Środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków.

| (183) | Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały depozyty na szeroką skalę. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (56) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji. |
| --- | --- |

(183)

Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały depozyty na szeroką skalę. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (56) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji.

Plan restrukturyzacji Landsbankinn

| (184) | Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Landsbankinn w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na swoich podstawowych atutach tj. prowadzeniu działalności w sektorze krajowej bankowości detalicznej oraz bankowości korporacyjnej — operacje w tym zakresie będą finansowane głównie poprzez depozyty klientów banku. |
| --- | --- |

(184)

Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Landsbankinn w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na swoich podstawowych atutach tj. prowadzeniu działalności w sektorze krajowej bankowości detalicznej oraz bankowości korporacyjnej — operacje w tym zakresie będą finansowane głównie poprzez depozyty klientów banku.

| (185) | Jak wskazano powyżej, Landsbankinn od momentu jego utworzenia miał — w porównaniu ze swoim poprzednikiem — znacznie mniejszą dźwignię finansową. Ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Landsbanki, zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie musiał polegać na dofinansowaniu w formie emisji obligacji niezabezpieczonych na rynkach międzynarodowych, co w obecnej sytuacji stanowiłoby prawdopodobnie duży problem. |
| --- | --- |

(185)

Jak wskazano powyżej, Landsbankinn od momentu jego utworzenia miał — w porównaniu ze swoim poprzednikiem — znacznie mniejszą dźwignię finansową. Ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Landsbanki, zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie musiał polegać na dofinansowaniu w formie emisji obligacji niezabezpieczonych na rynkach międzynarodowych, co w obecnej sytuacji stanowiłoby prawdopodobnie duży problem.

| (186) | Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych, a w późniejszym okresie na dofinansowaniu z depozytów zagranicznych, okazało się ostatecznie jedną z głównych przyczyn upadku Landsbanki. Z kolei źródłem finansowania Landsbankinn były do tej pory głównie depozyty i kapitał własny (ponad 70 %), przy czym w planie restrukturyzacji przewidziano nieznaczne zwiększenie udziału depozytów w ogólnej strukturze zobowiązań. Z planu restrukturyzacji wynika, że nie przewiduje się wystąpienia jakiejkolwiek poważniejszej potrzeby przeprowadzenia dofinansowania w okresie restrukturyzacji [...], a Urząd z zadowoleniem zauważa, że ani skuteczny powrót na międzynarodowe rynki długu niezabezpieczonego, ani też stanowiąca mniejsze wyzwanie emisja obligacji zabezpieczonych, nie są częścią założeń, na których oparto prognozę finansowania. |
| --- | --- |

(186)

Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych, a w późniejszym okresie na dofinansowaniu z depozytów zagranicznych, okazało się ostatecznie jedną z głównych przyczyn upadku Landsbanki. Z kolei źródłem finansowania Landsbankinn były do tej pory głównie depozyty i kapitał własny (ponad 70 %), przy czym w planie restrukturyzacji przewidziano nieznaczne zwiększenie udziału depozytów w ogólnej strukturze zobowiązań. Z planu restrukturyzacji wynika, że nie przewiduje się wystąpienia jakiejkolwiek poważniejszej potrzeby przeprowadzenia dofinansowania w okresie restrukturyzacji [...], a Urząd z zadowoleniem zauważa, że ani skuteczny powrót na międzynarodowe rynki długu niezabezpieczonego, ani też stanowiąca mniejsze wyzwanie emisja obligacji zabezpieczonych, nie są częścią założeń, na których oparto prognozę finansowania.

| (187) | Jeżeli chodzi o wspomnianą wcześniej możliwość skutecznego wyemitowania obligacji niezabezpieczonych, bank twierdzi, że utrzymująca się obecnie na niskim poziomie skłonność inwestorów do korzystania z tego rodzaju instrumentów dłużnych mogłaby ulec zwiększeniu po zniesieniu nieograniczonej gwarancji depozytów — w szczególności priorytetowego traktowania depozytów — ponieważ gwarancja ta zmniejsza obecnie atrakcyjność innych form zadłużenia. |
| --- | --- |

(187)

Jeżeli chodzi o wspomnianą wcześniej możliwość skutecznego wyemitowania obligacji niezabezpieczonych, bank twierdzi, że utrzymująca się obecnie na niskim poziomie skłonność inwestorów do korzystania z tego rodzaju instrumentów dłużnych mogłaby ulec zwiększeniu po zniesieniu nieograniczonej gwarancji depozytów — w szczególności priorytetowego traktowania depozytów — ponieważ gwarancja ta zmniejsza obecnie atrakcyjność innych form zadłużenia.

| (188) | W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy długoterminowa strategia finansowania Landsbankinn będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Ze względu na stabilność perspektyw w zakresie finansowania, a w szczególności na silną zależność od depozytów i kapitału własnego w trakcie okresu restrukturyzacji, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku. |
| --- | --- |

(188)

W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy długoterminowa strategia finansowania Landsbankinn będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Ze względu na stabilność perspektyw w zakresie finansowania, a w szczególności na silną zależność od depozytów i kapitału własnego w trakcie okresu restrukturyzacji, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku.

| (189) | Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, większość ryzykownych aktywów międzynarodowych również pozostała częścią majątku Landsbanki. W rezultacie bilans zmniejszył się o około 75 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działania Landsbanki — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych, a w szczególności silna zależność od zysków generowanych w sektorze bankowości inwestycyjnej (43 % zysków generowanych w okresie przed wybuchem kryzysu) bez właściwej oceny ryzyka oraz ograniczony poziom wiedzy na temat funkcjonowania rynku. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności. |
| --- | --- |

(189)

Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, większość ryzykownych aktywów międzynarodowych również pozostała częścią majątku Landsbanki. W rezultacie bilans zmniejszył się o około 75 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działania Landsbanki — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych, a w szczególności silna zależność od zysków generowanych w sektorze bankowości inwestycyjnej (43 % zysków generowanych w okresie przed wybuchem kryzysu) bez właściwej oceny ryzyka oraz ograniczony poziom wiedzy na temat funkcjonowania rynku. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności.

| (190) | Wyraźnie widać, że bank rozwinął się od momentu jego utworzenia, w szczególności dzięki opisanemu powyżej przejęciu Spkef i SpSv. Zgodnie z planem restrukturyzacji transakcja ta nie miała jednak większego wpływu na model działalności Landsbankinn, ponieważ SpKef i SpSv zbywały głównie aktywa krajowe o podobnych właściwościach, co aktywa wchodzące w skład portfela Landsbankinn. W każdym razie Urząd uważa, że przeprowadzone zbycia aktywów, które zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej, ułatwią Landsbankinn skoncentrowanie się na prowadzeniu jego podstawowej działalności. Zamknięcie [...] oddziałów w trakcie okresu restrukturyzacji, do którego się zobowiązano, przyczyni się do umożliwienia Landsbankinn uzyskania przyrostów wydajności. |
| --- | --- |

(190)

Wyraźnie widać, że bank rozwinął się od momentu jego utworzenia, w szczególności dzięki opisanemu powyżej przejęciu Spkef i SpSv. Zgodnie z planem restrukturyzacji transakcja ta nie miała jednak większego wpływu na model działalności Landsbankinn, ponieważ SpKef i SpSv zbywały głównie aktywa krajowe o podobnych właściwościach, co aktywa wchodzące w skład portfela Landsbankinn. W każdym razie Urząd uważa, że przeprowadzone zbycia aktywów, które zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej, ułatwią Landsbankinn skoncentrowanie się na prowadzeniu jego podstawowej działalności. Zamknięcie [...] oddziałów w trakcie okresu restrukturyzacji, do którego się zobowiązano, przyczyni się do umożliwienia Landsbankinn uzyskania przyrostów wydajności.

| (191) | Istotnym wyzwaniem dla banku jest restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Landsbanki. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji stanowi priorytet dla Landsbankinn, co ilustrują liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Bank utworzył również dysponujący wykwalifikowanym personelem dział restrukturyzacji. Mimo że proces restrukturyzacji postępował mniej sprawnie niż pierwotnie przewidywano, do tej pory udało się osiągnąć istotne rezultaty. Na przykład do dnia 30 maja 2012 r. w odniesieniu do 75 % całkowitej kwoty zadłużenia, którą należało zrestrukturyzować, podjęto określone działania w zakresie dostosowania długu. Ponadto zgodnie z danymi liczbowymi przekazanymi przez władze islandzkie zdecydowana większość podmiotów była w stanie obsłużyć swoje zadłużenie po przeprowadzeniu restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(191)

Istotnym wyzwaniem dla banku jest restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Landsbanki. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji stanowi priorytet dla Landsbankinn, co ilustrują liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Bank utworzył również dysponujący wykwalifikowanym personelem dział restrukturyzacji. Mimo że proces restrukturyzacji postępował mniej sprawnie niż pierwotnie przewidywano, do tej pory udało się osiągnąć istotne rezultaty. Na przykład do dnia 30 maja 2012 r. w odniesieniu do 75 % całkowitej kwoty zadłużenia, którą należało zrestrukturyzować, podjęto określone działania w zakresie dostosowania długu. Ponadto zgodnie z danymi liczbowymi przekazanymi przez władze islandzkie zdecydowana większość podmiotów była w stanie obsłużyć swoje zadłużenie po przeprowadzeniu restrukturyzacji.

| (192) | Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Landsbankinn właściwych metod restrukturyzacji oraz dowodzą, że bank faktycznie potraktował restrukturyzację swojego portfela kredytowego jako kwestię priorytetową. Ponadto w oparciu o dotychczasowe postępy w tym zakresie wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu 92 % restrukturyzacji (mierzonej całkowitą wielkością zadłużenia) do końca 2012 r. |
| --- | --- |

(192)

Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Landsbankinn właściwych metod restrukturyzacji oraz dowodzą, że bank faktycznie potraktował restrukturyzację swojego portfela kredytowego jako kwestię priorytetową. Ponadto w oparciu o dotychczasowe postępy w tym zakresie wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu 92 % restrukturyzacji (mierzonej całkowitą wielkością zadłużenia) do końca 2012 r.

| (193) | Urząd z zadowoleniem zwraca również uwagę na fakt, że w planie restrukturyzacji przewidziano zaledwie [...] % wzrost pod względem pożyczek na rzecz klientów w okresie restrukturyzacji. Przyjęte założenie wydaje się wiarygodne, biorąc pod uwagę obecny kształt otoczenia gospodarczego. Urząd uważa również, że zmniejszenie znaczenia kapitału własnego i instrumentów kapitałowych, a w szczególności zobowiązanie do sprzedaży [...] (zob. załącznik), pozwoli dodatkowo ograniczyć poziom ryzyka związanego z portfelem aktywów Landsbankinn. |
| --- | --- |

(193)

Urząd z zadowoleniem zwraca również uwagę na fakt, że w planie restrukturyzacji przewidziano zaledwie [...] % wzrost pod względem pożyczek na rzecz klientów w okresie restrukturyzacji. Przyjęte założenie wydaje się wiarygodne, biorąc pod uwagę obecny kształt otoczenia gospodarczego. Urząd uważa również, że zmniejszenie znaczenia kapitału własnego i instrumentów kapitałowych, a w szczególności zobowiązanie do sprzedaży [...] (zob. załącznik), pozwoli dodatkowo ograniczyć poziom ryzyka związanego z portfelem aktywów Landsbankinn.

| (194) | Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, zdaje się to wskazywać, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Landsbankinn uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek. |
| --- | --- |

(194)

Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, zdaje się to wskazywać, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Landsbankinn uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek.

| (195) | Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Landsbanki było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Landsbankinn zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 % przez cały okres restrukturyzacji. Poziom wspomnianego współczynnika jest również znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w ramach testów warunków skrajnych przewidujących wystąpienie wystarczająco poważnych warunków, które to testy zostały przeprowadzone przez Landsbankinn zgodnie z zawartym w wytycznych w sprawie pomocy na restrukturyzację wymogiem wystąpienia „kombinacji różnych sytuacji problemowych oraz opcji przedłużonej globalnej recesji” (por. pkt 13 wytycznych), wartość współczynnika adekwatności kapitałowej nie spadłaby poniżej tego wysokiego poziomu referencyjnego Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że nawet w ramach scenariusza warunków skrajnych przewidującego największy wpływ na kapitał własny Landsbankinn — tj. scenariusza zakładającego rozpad strefy euro — bank zachowałby nadwyżkę kapitału w wysokości [...] %, co w kontekście opisanego powyżej środowiska prowadzenia działalności zapewniłoby Landsbankinn istotny bufor pozwalający mu stawić czoła nieoczekiwanym problemom. |
| --- | --- |

(195)

Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Landsbanki było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Landsbankinn zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 % przez cały okres restrukturyzacji. Poziom wspomnianego współczynnika jest również znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w ramach testów warunków skrajnych przewidujących wystąpienie wystarczająco poważnych warunków, które to testy zostały przeprowadzone przez Landsbankinn zgodnie z zawartym w wytycznych w sprawie pomocy na restrukturyzację wymogiem wystąpienia „kombinacji różnych sytuacji problemowych oraz opcji przedłużonej globalnej recesji” (por. pkt 13 wytycznych), wartość współczynnika adekwatności kapitałowej nie spadłaby poniżej tego wysokiego poziomu referencyjnego Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że nawet w ramach scenariusza warunków skrajnych przewidującego największy wpływ na kapitał własny Landsbankinn — tj. scenariusza zakładającego rozpad strefy euro — bank zachowałby nadwyżkę kapitału w wysokości [...] %, co w kontekście opisanego powyżej środowiska prowadzenia działalności zapewniłoby Landsbankinn istotny bufor pozwalający mu stawić czoła nieoczekiwanym problemom.

| (196) | Co więcej, wartość współczynnika adekwatności kapitałowej Landsbankinn będzie w okresie restrukturyzacji podlegać dalszemu, stopniowemu wzrostowi. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że dokapitalizowanie Landsbankinn w dostateczny sposób zwiększyło odporność banku na wpływ niekorzystnych czynników. |
| --- | --- |

(196)

Co więcej, wartość współczynnika adekwatności kapitałowej Landsbankinn będzie w okresie restrukturyzacji podlegać dalszemu, stopniowemu wzrostowi. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że dokapitalizowanie Landsbankinn w dostateczny sposób zwiększyło odporność banku na wpływ niekorzystnych czynników.

| (197) | Jeżeli chodzi o poziom płynności banków, Urząd zauważa, że obecnie wydaje się on wystarczająco solidny oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Urząd z zadowoleniem odnotowuje, że bank podjął już kroki służące dostosowaniu jego polityki w zakresie płynności w celu spełnienia wymogu przewidzianego w przyszłym pakiecie Bazylea III. W opinii Urzędu obecna wartość wskaźnika pokrycia płynności banku, utrzymująca się na poziomie [...] %, stanowi pozytywną oznakę, w szczególności w porównaniu ze średnią wynoszącą 83 %, która została wyliczona przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych w ramach badania obejmującego 200 banków (57). Ponadto Urząd uważa, opierając się na wynikach testów warunków skrajnych, jakim poddano wskaźnik płynności banku, że Landsbankinn dysponuje odpowiednim poziomem płynności. |
| --- | --- |

(197)

Jeżeli chodzi o poziom płynności banków, Urząd zauważa, że obecnie wydaje się on wystarczająco solidny oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Urząd z zadowoleniem odnotowuje, że bank podjął już kroki służące dostosowaniu jego polityki w zakresie płynności w celu spełnienia wymogu przewidzianego w przyszłym pakiecie Bazylea III. W opinii Urzędu obecna wartość wskaźnika pokrycia płynności banku, utrzymująca się na poziomie [...] %, stanowi pozytywną oznakę, w szczególności w porównaniu ze średnią wynoszącą 83 %, która została wyliczona przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych w ramach badania obejmującego 200 banków (57). Ponadto Urząd uważa, opierając się na wynikach testów warunków skrajnych, jakim poddano wskaźnik płynności banku, że Landsbankinn dysponuje odpowiednim poziomem płynności.

| (198) | Urząd z zadowoleniem przyjmuje również zmiany w strukturze ładu korporacyjnego Landsbankinn oraz wymianę kluczowych pracowników banku. Podobnie opisane powyżej zwiększenie roli zarządzania ryzykiem pozwala w opinii Urzędu wyeliminować słabe punkty w modelu biznesowym Landsbankinn i przyczyni się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku. |
| --- | --- |

(198)

Urząd z zadowoleniem przyjmuje również zmiany w strukturze ładu korporacyjnego Landsbankinn oraz wymianę kluczowych pracowników banku. Podobnie opisane powyżej zwiększenie roli zarządzania ryzykiem pozwala w opinii Urzędu wyeliminować słabe punkty w modelu biznesowym Landsbankinn i przyczyni się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku.

| (199) | W wytycznych w sprawie restrukturyzacji stwierdzono również, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. |
| --- | --- |

(199)

W wytycznych w sprawie restrukturyzacji stwierdzono również, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku.

| (200) | W tym względzie Urząd przypomina, że otoczenie gospodarcze, w którym Landsbankinn prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Ponadto Urząd uważa, że każdy bank prowadzący obecnie działalność w Islandii musi zachować trudną do utrzymania równowagę między dążeniem do realizacji celu polegającego na zwiększaniu rentowności, a utrzymaniem bezpiecznego (tj. wysokiego) poziomu współczynnika kapitałowego. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna przez przeważającą część okresu restrukturyzacji. Od 2009 do 2014 r. wartość stopy zwrotu z kapitału własnego będzie wahała się od [> 5] % do [> 15] %. |
| --- | --- |

(200)

W tym względzie Urząd przypomina, że otoczenie gospodarcze, w którym Landsbankinn prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Ponadto Urząd uważa, że każdy bank prowadzący obecnie działalność w Islandii musi zachować trudną do utrzymania równowagę między dążeniem do realizacji celu polegającego na zwiększaniu rentowności, a utrzymaniem bezpiecznego (tj. wysokiego) poziomu współczynnika kapitałowego. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna przez przeważającą część okresu restrukturyzacji. Od 2009 do 2014 r. wartość stopy zwrotu z kapitału własnego będzie wahała się od [> 5] % do [> 15] %.

| (201) | Jak jednak opisano powyżej, przedmiotowe wahania są spowodowane również wystąpieniem nieprzewidzianych sytuacji i wydarzeń, takich jak na przykład wygenerowanie zysków z aktualizacji wyceny aktywów przeniesionych z Landsbanki. Wpływ na wartość tego wskaźnika mogą mieć również Zdarzenia jednorazowe, takiej jak niespodziewanie korzystne wyniki sprzedaży spółek zależnych z jednej strony, oraz przeprowadzenie odpisów obniżających wartość aktywów w konsekwencji niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych z drugiej strony. Z obliczeń przedstawionych przez władze islandzkie, w ramach których z rachunku zysków i strat usunięto wspomniane zdarzenia występujące nieregularnie, wynika, że począwszy od 2011 r. bank wypracowuje i będzie w dalszym ciągu wypracowywał zysk utrzymujący się na relatywnie stabilnym poziomie. Informacje zawarte we wspomnianym powyżej sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych zdają się potwierdzać ten wniosek. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy przedmiotowe wyliczenia odzwierciedlają wyłącznie poziom „podstawowej rentowności” banku. Urząd zauważa jednak, że znaczenie dyskonta zmniejsza się gwałtownie na przestrzeni okresu restrukturyzacji, a zgodnie z oczekiwaniami banku przedstawionymi w planie restrukturyzacji w okresie od 2012 do 2014 r. wysokość „podstawowych” generowanych przez niego zysków będzie wahała się między ok. [...] a [...] mld ISK rocznie. |
| --- | --- |

(201)

Jak jednak opisano powyżej, przedmiotowe wahania są spowodowane również wystąpieniem nieprzewidzianych sytuacji i wydarzeń, takich jak na przykład wygenerowanie zysków z aktualizacji wyceny aktywów przeniesionych z Landsbanki. Wpływ na wartość tego wskaźnika mogą mieć również Zdarzenia jednorazowe, takiej jak niespodziewanie korzystne wyniki sprzedaży spółek zależnych z jednej strony, oraz przeprowadzenie odpisów obniżających wartość aktywów w konsekwencji niedawnego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych z drugiej strony. Z obliczeń przedstawionych przez władze islandzkie, w ramach których z rachunku zysków i strat usunięto wspomniane zdarzenia występujące nieregularnie, wynika, że począwszy od 2011 r. bank wypracowuje i będzie w dalszym ciągu wypracowywał zysk utrzymujący się na relatywnie stabilnym poziomie. Informacje zawarte we wspomnianym powyżej sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych zdają się potwierdzać ten wniosek. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy przedmiotowe wyliczenia odzwierciedlają wyłącznie poziom „podstawowej rentowności” banku. Urząd zauważa jednak, że znaczenie dyskonta zmniejsza się gwałtownie na przestrzeni okresu restrukturyzacji, a zgodnie z oczekiwaniami banku przedstawionymi w planie restrukturyzacji w okresie od 2012 do 2014 r. wysokość „podstawowych” generowanych przez niego zysków będzie wahała się między ok. [...] a [...] mld ISK rocznie.

| (202) | Niektóre spośród najbardziej istotnych i bardziej szczegółowych aspektów planu finansowego zostały przedstawione powyżej. W opinii Urzędu wspomniane założenia zasadniczo wydają się wystarczająco rozważne, biorąc pod uwagę wymagający charakter środowiska prowadzenia działalności. Jeżeli chodzi o marżę odsetkową netto, Urząd zauważa, że nawet po jej oczekiwanym zmniejszeniu do [...] %, nadal utrzymywałaby się ona na stosunkowo wysokim poziomie w porównaniu z perspektywą międzynarodową (58). Zdaniem władz islandzkich w ostatnich dekadach poziom marży utrzymywał się mniej więcej na tym lub wyższym poziomie. Wynika to między innymi z wysokiego poziomu stóp procentowych w Islandii, niższego udziału kredytów hipotecznych w portfelu kredytowym oraz mniejszego rozmiaru banków. Urząd uważa te wyjaśnienia za przekonujące, dlatego też uznaje ten aspekt planu finansowego za dostatecznie wiarygodny. |
| --- | --- |

(202)

Niektóre spośród najbardziej istotnych i bardziej szczegółowych aspektów planu finansowego zostały przedstawione powyżej. W opinii Urzędu wspomniane założenia zasadniczo wydają się wystarczająco rozważne, biorąc pod uwagę wymagający charakter środowiska prowadzenia działalności. Jeżeli chodzi o marżę odsetkową netto, Urząd zauważa, że nawet po jej oczekiwanym zmniejszeniu do [...] %, nadal utrzymywałaby się ona na stosunkowo wysokim poziomie w porównaniu z perspektywą międzynarodową (58). Zdaniem władz islandzkich w ostatnich dekadach poziom marży utrzymywał się mniej więcej na tym lub wyższym poziomie. Wynika to między innymi z wysokiego poziomu stóp procentowych w Islandii, niższego udziału kredytów hipotecznych w portfelu kredytowym oraz mniejszego rozmiaru banków. Urząd uważa te wyjaśnienia za przekonujące, dlatego też uznaje ten aspekt planu finansowego za dostatecznie wiarygodny.

| (203) | Innym ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają zwiększyć się o [...] %. Wzrost ten przyczyniłby się następnie do wypracowania zysku w wysokości ponad [...] mld ISK w 2014 r. Władze islandzkie twierdzą, że przedstawione prognozy są wiarygodne, ponieważ taka działalność, jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału. |
| --- | --- |

(203)

Innym ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają zwiększyć się o [...] %. Wzrost ten przyczyniłby się następnie do wypracowania zysku w wysokości ponad [...] mld ISK w 2014 r. Władze islandzkie twierdzą, że przedstawione prognozy są wiarygodne, ponieważ taka działalność, jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału.

| (204) | Bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw służących poprawie wydajności i obniżeniu kosztów, m.in. dokonując zmniejszenia poziomu zatrudnienia, wywiązując się ze zobowiązania do zamknięcia [...] oddziałów oraz wprowadzając ogólne usprawnienia w realizowanych operacjach. Podjęcie tych środków powinno doprowadzić do ogólnego zmniejszenia wskaźnika kosztów do dochodu z 57,2 % do [...] % w 2014 r. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ obecna wartość tego wskaźnika wydaje się stosunkowo wysoka w porównaniu z perspektywą międzynarodową. Urząd uważa również, że osiągnięcie tego celu jest prawdopodobne. |
| --- | --- |

(204)

Bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw służących poprawie wydajności i obniżeniu kosztów, m.in. dokonując zmniejszenia poziomu zatrudnienia, wywiązując się ze zobowiązania do zamknięcia [...] oddziałów oraz wprowadzając ogólne usprawnienia w realizowanych operacjach. Podjęcie tych środków powinno doprowadzić do ogólnego zmniejszenia wskaźnika kosztów do dochodu z 57,2 % do [...] % w 2014 r. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ obecna wartość tego wskaźnika wydaje się stosunkowo wysoka w porównaniu z perspektywą międzynarodową. Urząd uważa również, że osiągnięcie tego celu jest prawdopodobne.

| (205) | Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Landsbankinn oraz wywierać na nią największy wpływ. Założenia makroekonomiczne wydają się zgodne z prognozami BCI. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie, że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są odpowiednie, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach. |
| --- | --- |

(205)

Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Landsbankinn oraz wywierać na nią największy wpływ. Założenia makroekonomiczne wydają się zgodne z prognozami BCI. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie, że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są odpowiednie, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach.

| (206) | Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że działania opisane w planie restrukturyzacji pozwolą przywrócić długoterminową rentowność banku. W związku z tym Urząd stwierdza, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(206)

Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że działania opisane w planie restrukturyzacji pozwolą przywrócić długoterminową rentowność banku. W związku z tym Urząd stwierdza, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.3.   Wkład własny/podział obciążenia

| (207) | Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: „Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość”. |
| --- | --- |

(207)

Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: „Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość”.

| (208) | W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Landsbankinn w oparciu o działalność krajową Landsbanki, inwestycje udziałowców Landsbanki zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Landsbankinn. Ponadto wierzyciele Landsbanki musieli ponieść znaczne straty (59) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności aktywów przeniesionych do Landsbankinn (za pośrednictwem obligacji warunkowej). W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Landsbanki, kryterium podziału obciążenia jest spełnione, a pokusa nadużycia została zażegnana. |
| --- | --- |

(208)

W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Landsbankinn w oparciu o działalność krajową Landsbanki, inwestycje udziałowców Landsbanki zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Landsbankinn. Ponadto wierzyciele Landsbanki musieli ponieść znaczne straty (59) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności aktywów przeniesionych do Landsbankinn (za pośrednictwem obligacji warunkowej). W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Landsbanki, kryterium podziału obciążenia jest spełnione, a pokusa nadużycia została zażegnana.

| (209) | Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Landsbankinn, była ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(209)

Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Landsbankinn, była ograniczona do niezbędnego minimum.

| (210) | Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowa kwota dokapitalizowania, którą Landsbankinn otrzymał w momencie jego utworzenia, była niższa niż wartość przewidziana w wymogach kapitałowych ustanowionych przez FME (13 % zamiast 16 %). W 2009 r., po osiągnięciu porozumienia z Landsbanki współczynnik adekwatności kapitałowej wzrósł do 15 % i znajdował się o 1 punkt procentowy poniżej minimalnej wartości wyznaczonej przez FME, które przyznało bankowi tymczasowe zwolnienie z obowiązku spełnienia tego wymogu. W tym kontekście Urząd zauważa, że (przyszły) współczynnik kapitałowy zależy głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Landsbanki do Landsbankinn została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Zgodnie z udzielonymi wyjaśnieniami fakt, że w późniejszym okresie współczynnik adekwatności kapitałowej Landsbankinn wzrósł w wystarczającym stopniu, aby umożliwić bankowi przejęcie operacji Spkef, a następnie SpSv, był spowodowany zawyżeniem wartości księgowej przeniesionych aktywów. Fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak zdecydowanie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Landsbankinn zbyt duży kapitał. |
| --- | --- |

(210)

Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowa kwota dokapitalizowania, którą Landsbankinn otrzymał w momencie jego utworzenia, była niższa niż wartość przewidziana w wymogach kapitałowych ustanowionych przez FME (13 % zamiast 16 %). W 2009 r., po osiągnięciu porozumienia z Landsbanki współczynnik adekwatności kapitałowej wzrósł do 15 % i znajdował się o 1 punkt procentowy poniżej minimalnej wartości wyznaczonej przez FME, które przyznało bankowi tymczasowe zwolnienie z obowiązku spełnienia tego wymogu. W tym kontekście Urząd zauważa, że (przyszły) współczynnik kapitałowy zależy głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Landsbanki do Landsbankinn została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Zgodnie z udzielonymi wyjaśnieniami fakt, że w późniejszym okresie współczynnik adekwatności kapitałowej Landsbankinn wzrósł w wystarczającym stopniu, aby umożliwić bankowi przejęcie operacji Spkef, a następnie SpSv, był spowodowany zawyżeniem wartości księgowej przeniesionych aktywów. Fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak zdecydowanie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Landsbankinn zbyt duży kapitał.

| (211) | Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację „ogpowinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność”. |
| --- | --- |

(211)

Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację „ogpowinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność”.

| (212) | W 2012 r. Urząd doprecyzował treść swoich wytycznych dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do zastrzyków kapitałowych przeprowadzanych przy pomocy akcji. Zgodnie z pkt 7–8 wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r.: „W świetle zmian przepisów i zmieniającego się otoczenia rynkowego Urząd spodziewa się, że udzielanie zastrzyków kapitałowych przez państwo może w przyszłości coraz częściej następować w postaci akcji nieprzynoszących stałego dochodu. Wyjaśnienie zasad ustalania odpłatności za zastrzyki kapitałowe jest pożądane z uwagi na to, że dzięki posiadaniu takich akcji otrzymuje się (niegwarantowane) dywidendy i zyski kapitałowe, co utrudnia bezpośrednią ocenę ex ante przychodów płynących z posiadania takich instrumentów. W związku z tym Urząd dokona oceny opłat związanych z udzieleniem takich zastrzyków kapitałowych na podstawie ceny emisji akcji. Zastrzyki kapitałowe powinny być subskrybowane z uwzględnieniem wystarczającej obniżki cen akcji (po dostosowaniu do »efektu rozwodnienia«) bezpośrednio przed ogłoszeniem zamiaru zastosowania zastrzyku kapitałowego, aby zapewnić rozsądną gwarancję odpowiedniego wynagrodzenia dla państwa” (60). |
| --- | --- |

(212)

W 2012 r. Urząd doprecyzował treść swoich wytycznych dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do zastrzyków kapitałowych przeprowadzanych przy pomocy akcji. Zgodnie z pkt 7–8 wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r.: „W świetle zmian przepisów i zmieniającego się otoczenia rynkowego Urząd spodziewa się, że udzielanie zastrzyków kapitałowych przez państwo może w przyszłości coraz częściej następować w postaci akcji nieprzynoszących stałego dochodu. Wyjaśnienie zasad ustalania odpłatności za zastrzyki kapitałowe jest pożądane z uwagi na to, że dzięki posiadaniu takich akcji otrzymuje się (niegwarantowane) dywidendy i zyski kapitałowe, co utrudnia bezpośrednią ocenę ex ante przychodów płynących z posiadania takich instrumentów. W związku z tym Urząd dokona oceny opłat związanych z udzieleniem takich zastrzyków kapitałowych na podstawie ceny emisji akcji. Zastrzyki kapitałowe powinny być subskrybowane z uwzględnieniem wystarczającej obniżki cen akcji (po dostosowaniu do »efektu rozwodnienia«) bezpośrednio przed ogłoszeniem zamiaru zastosowania zastrzyku kapitałowego, aby zapewnić rozsądną gwarancję odpowiedniego wynagrodzenia dla państwa” (60).

| (213) | W opinii Urzędu przepis ten nie ma bezpośredniego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ z technicznego punktu widzenia państwo dokapitalizowało nowy bank. Dlatego też władze islandzkie nie mogły doprowadzić do „rozwodnienia” w odniesieniu do udziałowców dawnych udziałowców banku w dosłownym znaczeniu tego słowa. Zgodnie z założeniem leżącym u podstaw tego przepisu, dostatecznie „rozwodniona” struktura własności oraz przyszłe zyski zostałyby jednak przyznane państwu, które musiało podjąć ryzyko, udzielając zastrzyku kapitałowego na rzecz przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(213)

W opinii Urzędu przepis ten nie ma bezpośredniego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, ponieważ z technicznego punktu widzenia państwo dokapitalizowało nowy bank. Dlatego też władze islandzkie nie mogły doprowadzić do „rozwodnienia” w odniesieniu do udziałowców dawnych udziałowców banku w dosłownym znaczeniu tego słowa. Zgodnie z założeniem leżącym u podstaw tego przepisu, dostatecznie „rozwodniona” struktura własności oraz przyszłe zyski zostałyby jednak przyznane państwu, które musiało podjąć ryzyko, udzielając zastrzyku kapitałowego na rzecz przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji.

| (214) | W rozpatrywanym przypadku jest oczywiste, że państwo otrzymało większość (81,33 %) udziałów w Landsbankinn, i w związku z tym będzie w dalszym ciągu otrzymywało taki sam odsetek przyszłych zysków, natomiast wcześniejsi udziałowcy banku nie będą otrzymywali żadnych zysków. Aktualni udziałowcy mniejszościowi, którzy są wcześniejszymi wierzycielami banku, będą w pewnym zakresie uprawnieni do udziału w przyszłych zyskach. Najprawdopodobniej będą oni jednak w dalszym ciągu zobowiązani do poniesienia istotnych strat, jak opisano powyżej. |
| --- | --- |

(214)

W rozpatrywanym przypadku jest oczywiste, że państwo otrzymało większość (81,33 %) udziałów w Landsbankinn, i w związku z tym będzie w dalszym ciągu otrzymywało taki sam odsetek przyszłych zysków, natomiast wcześniejsi udziałowcy banku nie będą otrzymywali żadnych zysków. Aktualni udziałowcy mniejszościowi, którzy są wcześniejszymi wierzycielami banku, będą w pewnym zakresie uprawnieni do udziału w przyszłych zyskach. Najprawdopodobniej będą oni jednak w dalszym ciągu zobowiązani do poniesienia istotnych strat, jak opisano powyżej.

| (215) | Ponadto wyniki osiągane przez Landsbankinn od momentu jego utworzenia utrzymywały się na odpowiednim poziome, a w planie restrukturyzacji przewidziano, że w kolejnych latach bank będzie wypracowywał stabilny zysk. Dlatego też Urząd uznaje, że wymóg ustanowiony w pkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji, jak również wymóg przewidziany w pkt 8 wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r., został spełniony. |
| --- | --- |

(215)

Ponadto wyniki osiągane przez Landsbankinn od momentu jego utworzenia utrzymywały się na odpowiednim poziome, a w planie restrukturyzacji przewidziano, że w kolejnych latach bank będzie wypracowywał stabilny zysk. Dlatego też Urząd uznaje, że wymóg ustanowiony w pkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji, jak również wymóg przewidziany w pkt 8 wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r., został spełniony.

| (216) | Chociaż transakcja dotycząca Spkef, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest ona skonstruowana w sposób, który ma na celu wykluczenie bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Landsbankinn. W tym względzie Urząd przypomina, że ostateczna kwota rekompensaty z tytułu przejęcia depozytów Spkef została ustalona przez niezależny komitet arbitrażowy. W związku z tym przedmiotowa transakcja stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Lansbankinn w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych Spkef. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń. Dla przeprowadzonej poniżej oceny zakłóceń konkurencji bardziej istotne znaczenie miały jednak dodatkowa wartość firmy i udziały w rynku, jakie Landsbankinn uzyskał w rezultacie przeprowadzenia tej transakcji. |
| --- | --- |

(216)

Chociaż transakcja dotycząca Spkef, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest ona skonstruowana w sposób, który ma na celu wykluczenie bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Landsbankinn. W tym względzie Urząd przypomina, że ostateczna kwota rekompensaty z tytułu przejęcia depozytów Spkef została ustalona przez niezależny komitet arbitrażowy. W związku z tym przedmiotowa transakcja stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Lansbankinn w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych Spkef. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń. Dla przeprowadzonej poniżej oceny zakłóceń konkurencji bardziej istotne znaczenie miały jednak dodatkowa wartość firmy i udziały w rynku, jakie Landsbankinn uzyskał w rezultacie przeprowadzenia tej transakcji.

| (217) | Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancję depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony. |
| --- | --- |

(217)

Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancję depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony.

| (218) | W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Dlatego też Urząd z zadowoleniem przyjmuje zamiar władz islandzkich dotyczący zniesienia gwarancji depozytów przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem, zgodnie z obecnym planowaniem, nie później niż do końca 2013 r. |
| --- | --- |

(218)

W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Dlatego też Urząd z zadowoleniem przyjmuje zamiar władz islandzkich dotyczący zniesienia gwarancji depozytów przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem, zgodnie z obecnym planowaniem, nie później niż do końca 2013 r.

| (219) | Aby zapewnić możliwość rozwiązania problemów związanych z opóźnieniami w znoszeniu kontroli kapitału, oraz aby odzwierciedlić pogląd Urzędu, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, Urząd zatwierdzi gwarancję depozytów tylko do końca 2014 r. (61). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów. |
| --- | --- |

(219)

Aby zapewnić możliwość rozwiązania problemów związanych z opóźnieniami w znoszeniu kontroli kapitału, oraz aby odzwierciedlić pogląd Urzędu, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, Urząd zatwierdzi gwarancję depozytów tylko do końca 2014 r. (61). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów.

| (220) | Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Landsbankinn zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(220)

Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Landsbankinn zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.4.   Ograniczanie zakłóceń konkurencji

| (221) | W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:
  „Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.
  Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.
  Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. Środki zostaną odpasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”. |
| --- | --- |

(221)

W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:

„Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.

Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.

Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. Środki zostaną odpasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”.

| (222) | Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają kluczowe znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie. |
| --- | --- |

(222)

Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają kluczowe znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie.

| (223) | W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(223)

W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji.

| (224) | Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej. |
| --- | --- |

(224)

Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej.

| (225) | Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Landsbanki oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Landsbanki. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji. |
| --- | --- |

(225)

Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Landsbanki oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Landsbanki. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji.

| (226) | Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Íslandsbanki, Arion Bank i Landsbankinn. Oprócz nich pozostało jedynie kilku innych, mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niewielkie z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, a w szczególności ze względu na kontrolę kapitału. Landsbankinn ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości powyżej 30 % w większości segmentów. Landsbankinn jest największym bankiem islandzkim, jeżeli chodzi o wielkość bilansu. |
| --- | --- |

(226)

Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Íslandsbanki, Arion Bank i Landsbankinn. Oprócz nich pozostało jedynie kilku innych, mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niewielkie z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, a w szczególności ze względu na kontrolę kapitału. Landsbankinn ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości powyżej 30 % w większości segmentów. Landsbankinn jest największym bankiem islandzkim, jeżeli chodzi o wielkość bilansu.

| (227) | Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej oraz doprowadził do powstania faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu wspomnianych trzech banków. |
| --- | --- |

(227)

Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej oraz doprowadził do powstania faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu wspomnianych trzech banków.

| (228) | Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Landsbankinn, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z innych środków pomocy — transakcji dotyczącej Spkef oraz gwarancji depozytów. Co więcej, SpSv otrzymał pomoc, zanim został przejęty przez Landsbankinn. Jednocześnie Landsbankinn w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych. |
| --- | --- |

(228)

Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Landsbankinn, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z innych środków pomocy — transakcji dotyczącej Spkef oraz gwarancji depozytów. Co więcej, SpSv otrzymał pomoc, zanim został przejęty przez Landsbankinn. Jednocześnie Landsbankinn w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych.

| (229) | Po szóste, przejęcie Spkef i SpSv przez bank oznacza konieczność podjęcia dodatkowych środków w zakresie konkurencji. W decyzji w sprawie SpSv Urząd podkreślił, że plan restrukturyzacji Landsbankinn musi uwzględniać takie środki. |
| --- | --- |

(229)

Po szóste, przejęcie Spkef i SpSv przez bank oznacza konieczność podjęcia dodatkowych środków w zakresie konkurencji. W decyzji w sprawie SpSv Urząd podkreślił, że plan restrukturyzacji Landsbankinn musi uwzględniać takie środki.

| (230) | W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Landsbankinn. |
| --- | --- |

(230)

W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Landsbankinn.

(i)   Środki i zmiany regulacyjne, jakie podjęły lub zobowiązały się podjąć władze islandzkie

| (231) | Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych. |
| --- | --- |

(231)

Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych.

| (232) | Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (62) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa. |
| --- | --- |

(232)

Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (62) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa.

| (233) | Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. W perspektywie długoterminowej taka bardziej szczegółowa ocena może okazać się korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Landsbankinn dotyczące banku powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji. |
| --- | --- |

(233)

Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. W perspektywie długoterminowej taka bardziej szczegółowa ocena może okazać się korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Landsbankinn dotyczące banku powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji.

| (234) | Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawartą w tej kwestii przez ICA i właścicieli RB, w tym przez trzy główne banki, ponieważ stanowi ona próbę zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości, zgłoszonych m.in. w drugiej decyzji w sprawie Byr (63). Dlatego też nie ma potrzeby, aby Urząd dalej zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(234)

Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawartą w tej kwestii przez ICA i właścicieli RB, w tym przez trzy główne banki, ponieważ stanowi ona próbę zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości, zgłoszonych m.in. w drugiej decyzji w sprawie Byr (63). Dlatego też nie ma potrzeby, aby Urząd dalej zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji.

| (235) | Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisów regulacyjnych, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Artykuł ten ogranicza udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów. |
| --- | --- |

(235)

Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisów regulacyjnych, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Artykuł ten ogranicza udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów.

| (236) | Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis zapobiega sytuacji, w której taki stan rzeczy — będący bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym — uległby utrwaleniu. |
| --- | --- |

(236)

Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis zapobiega sytuacji, w której taki stan rzeczy — będący bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym — uległby utrwaleniu.

(ii)   Środki w odniesieniu do Landsbankinn

| (237) | Urząd podkreśla, że obecność Landsbankinn na rynku i jego rozmiar stanowią jedynie drobną część obecności na rynku i rozmiaru Landsbanki, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 75 %. Ponadto Landsbankinn w odróżnieniu od Landsbanki prowadzi działalność wyłącznie na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika z likwidacji działalności międzynarodowej Landsbanki, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Landsbanki doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (64). |
| --- | --- |

(237)

Urząd podkreśla, że obecność Landsbankinn na rynku i jego rozmiar stanowią jedynie drobną część obecności na rynku i rozmiaru Landsbanki, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 75 %. Ponadto Landsbankinn w odróżnieniu od Landsbanki prowadzi działalność wyłącznie na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika z likwidacji działalności międzynarodowej Landsbanki, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Landsbanki doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (64).

| (238) | Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje podjęte przez Landsbankinn zobowiązania (zob. załącznik) do dalszego zmniejszania swojej obecności na rynku poprzez [...] zbycie związane z [...]. Co więcej, Urząd z zadowoleniem zauważa, że Landsbankinn zobowiązał się do zamknięcia [...] oddziałów w okresie restrukturyzacji. Na podstawie ostatecznej wersji planu restrukturyzacji oraz mając na uwadze fakt, iż Landsbankinn jest małym bankiem według standardów EOG, Urząd zgadza się z Landsbankinn, że podejmowanie dalszych działań strukturalnych mogłoby zagrozić perspektywie przywrócenia długoterminowej rentowności banku (65). |
| --- | --- |

(238)

Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje podjęte przez Landsbankinn zobowiązania (zob. załącznik) do dalszego zmniejszania swojej obecności na rynku poprzez [...] zbycie związane z [...]. Co więcej, Urząd z zadowoleniem zauważa, że Landsbankinn zobowiązał się do zamknięcia [...] oddziałów w okresie restrukturyzacji. Na podstawie ostatecznej wersji planu restrukturyzacji oraz mając na uwadze fakt, iż Landsbankinn jest małym bankiem według standardów EOG, Urząd zgadza się z Landsbankinn, że podejmowanie dalszych działań strukturalnych mogłoby zagrozić perspektywie przywrócenia długoterminowej rentowności banku (65).

| (239) | Urząd bierze pod uwagę zobowiązanie Landsbankinn, zgodnie z którym nie będzie on przejmował instytucji finansowych do dnia 15 grudnia 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to możliwość zapobieżenia dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym wynikającej z przejęć przeprowadzanych przez Landsbankinn. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Landsbankinn zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. To samo tyczy się zobowiązania Landsbankinn, zgodnie z którym do dnia 15 października 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku, jak również zobowiązania do niewykorzystywania zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej przy prowadzeniu działalności marketingowej w związku ze świadczonymi przez niego usługami. |
| --- | --- |

(239)

Urząd bierze pod uwagę zobowiązanie Landsbankinn, zgodnie z którym nie będzie on przejmował instytucji finansowych do dnia 15 grudnia 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to możliwość zapobieżenia dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym wynikającej z przejęć przeprowadzanych przez Landsbankinn. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Landsbankinn zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. To samo tyczy się zobowiązania Landsbankinn, zgodnie z którym do dnia 15 października 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku, jak również zobowiązania do niewykorzystywania zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej przy prowadzeniu działalności marketingowej w związku ze świadczonymi przez niego usługami.

| (240) | Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Landsbankinn dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności i dystrybucji środków pieniężnych. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu pozwoli to zmniejszyć bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku. Zastosowanie tego środka może również pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej. |
| --- | --- |

(240)

Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Landsbankinn dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności i dystrybucji środków pieniężnych. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu pozwoli to zmniejszyć bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku. Zastosowanie tego środka może również pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej.

| (241) | Landsbankinn zobowiązuje się również do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach operacyjnych, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Bank zobowiązuje się do przestrzegania procedury i terminów określonych w tym przepisie oraz do przedstawiania aktualnych informacji na swoich stronach internetowych (lub na stronach jego spółki zależnej) dotyczących spółek zależnych i udziałów wystawionych na sprzedaż. Ponadto Landsbankinn zobowiązał się do sprzedaży [...] w określonych, wyznaczonych terminach w okresie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(241)

Landsbankinn zobowiązuje się również do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach operacyjnych, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Bank zobowiązuje się do przestrzegania procedury i terminów określonych w tym przepisie oraz do przedstawiania aktualnych informacji na swoich stronach internetowych (lub na stronach jego spółki zależnej) dotyczących spółek zależnych i udziałów wystawionych na sprzedaż. Ponadto Landsbankinn zobowiązał się do sprzedaży [...] w określonych, wyznaczonych terminach w okresie restrukturyzacji.

| (242) | Urząd z zadowoleniem przyjmuje ogólne zobowiązanie Landsbankinn do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową. Pozwoli to nie tylko rozwiać potencjalne obawy w zakresie konkurencji, które mogą pojawić się z uwagi na tak dominującą pozycję zajmowaną przez bank w strukturze gospodarki realnej Islandii, ale również zapobiec zagrożeniu rentowności banku. |
| --- | --- |

(242)

Urząd z zadowoleniem przyjmuje ogólne zobowiązanie Landsbankinn do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową. Pozwoli to nie tylko rozwiać potencjalne obawy w zakresie konkurencji, które mogą pojawić się z uwagi na tak dominującą pozycję zajmowaną przez bank w strukturze gospodarki realnej Islandii, ale również zapobiec zagrożeniu rentowności banku.

| (243) | W tym kontekście zwraca się uwagę władz islandzkich i Landsbankinn na fakt, że w świetle podjętych zobowiązań naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii. |
| --- | --- |

(243)

W tym kontekście zwraca się uwagę władz islandzkich i Landsbankinn na fakt, że w świetle podjętych zobowiązań naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii.

| (244) | Na podstawie powyższych względów Urząd uznaje, że opisane środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA. Mając na uwadze nadrzędny cel, jakim jest zapewnienie stabilności finansowej, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(244)

Na podstawie powyższych względów Urząd uznaje, że opisane środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA. Mając na uwadze nadrzędny cel, jakim jest zapewnienie stabilności finansowej, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

III.   WNIOSEK

| (245) | Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Landsbankinn wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Landsbankinn zostały rozwiane. Ponadto Urząd nie zgłasza żadnych zastrzeżeń w odniesieniu do transakcji dotyczącej Spkef i zatwierdza pomoc otrzymaną przez SpSv. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Landsbankinn będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku, |
| --- | --- |

(245)

Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Landsbankinn wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Landsbankinn zostały rozwiane. Ponadto Urząd nie zgłasza żadnych zastrzeżeń w odniesieniu do transakcji dotyczącej Spkef i zatwierdza pomoc otrzymaną przez SpSv. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Landsbankinn będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Założycielski kapitał operacyjny oraz ostateczne dokapitalizowanie przez państwo przyznane na rzecz Landsbankinn, a także transakcja dotycząca Spkef i gwarancja depozytów stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG.

Artykuł 2

Środki wymienione w art. 1 stanowią bezprawną pomoc państwa od daty ich wdrożenia do daty niniejszej decyzji w świetle niespełnienia przez władze islandzkie wymogu dotyczącego powiadomienia Urzędu przed wdrożeniem pomocy zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3.

Artykuł 3

Środki wymienione w art. 1, jak również środki przyznane na rzecz SpSv opisane w decyzjach w sprawie kas oszczędnościowych są zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG pod warunkiem przestrzegania zobowiązań określonych w załączniku. Upoważnienie do gwarancji depozytów jest ważne do końca 2014 r.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Islandii.

Artykuł 5

Jedynie wersja niniejszej decyzji w języku angielskim jest autentyczna.

Sporządzono w Brukseli dnia 11 lipca 2012 r.

W imieniu Urzędu Nadzoru EFTA

Oda Helen SLETNES

Przewodnicząca

Sverrir Haukur GUNNLAUGSSON

Członek Kolegium

---

(1)  Niniejszy dokument został udostępniony wyłącznie do celów informacyjnych. W niniejszej wersji ogólnodostępnej dokumentu niektóre informacje zostały pominięte, aby zapobiec ujawnieniu informacji poufnych. Przypadki pominięcia określonych informacji oznaczono w następujący sposób: [...] bądź poprzez ujęcie jawnego przybliżonego zakresu stosownej wartości w nawiasach kwadratowych.

1

(2)  Aby zapoznać się z bardziej szczegółowym opisem, zob. decyzja o wszczęciu postępowania, o której mowa w przypisie 3.

2

(3)  Decyzja Urzędu nr 493/10/COL wszczynająca formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy państwa przyznanej w odniesieniu do przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Landsbanki Islands hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Landsbanki Islands (NBI hf) (przemianowanego obecnie na Landsbankinn), Dz.U. C 41 z 10.2.2011, s. 31, oraz Suplement EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej nr 7 z 10.2.2011, s. 26.

3

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

(4)  Tego samego dnia w stan przejęcia zarządu został postawiony również Glitnir Bank, natomiast przejęcie zarządu nad Kaupthing Bank nastąpiło dwa dni później, tj. 9.10.2008. W sprawozdaniu SIC (zob. motyw 14 i przypis 4 niniejszej decyzji) stwierdzono (na stronie 86 w rozdziale 21), że kluczową kwestią w tym kontekście pozostawał fakt, iż niezależnie od poziomu płynności Landsbanki w ISK, bank dysponował niewystarczającą ilością waluty obcej, aby pokryć swoje zobowiązania zagraniczne. W sprawozdaniu zwrócono również uwagę na fakt, że zaledwie kilka dni wcześniej bank udzielił pożyczki w wysokości 153 mln EUR swojemu głównemu właścicielowi (o którym mowa powyżej), stwierdzając, iż w związku z tym „oczywiste było, że główni właściciele Landsbanki nie byli zainteresowani udzieleniem bankowi pomocy w wyjściu z trudnej sytuacji, w jakiej się znalazł, ani nie byli w stanie udzielić mu takiej pomocy”.

4

(5)  W skład SIC wchodzili Páll Hreinsson, sędzia Sądu Najwyższego; Tryggvi Gunarsson, parlamentarny rzecznik praw obywatelskich Islandii oraz dr Sigríður Benediktsdóttir, wykładowczyni i profesor nadzwyczajna Yale University, USA. Pełna treść sprawozdania jest dostępna w języku islandzkim pod adresem: http://rna.althingi.is/, a jego fragmenty przetłumaczone na język angielski (w tym streszczenie i rozdział poświęcony przyczynom upadku banków) można znaleźć na stronie internetowej: http://sic.althingi.is/.

5

(6)  Korona islandzka (króna).

6

króna

(7)  Kwota pożyczek udzielonych stronom zagranicznym wzrosła w ciągu sześciu miesięcy o 11,4 mld EUR, z 9,3 mld EUR do 20,7 mld EUR.

7

(8)  Rozdział 21.2.1.2 (s. 6) sprawozdania.

8

(9)  Cele polityki realizowanej przez ówczesny rząd koalicyjny faktycznie zakładały dążenie do zachęcania przedsiębiorstw do dalszego wzrostu i zachęcanie do utrzymania przez banki swoich siedzib głównych w Islandii.

9

(10)  Rozdział 2, s. 5 sprawozdania.

10

(11)  W celu uzyskania dodatkowych informacji ogólnych na temat środków podjętych przez władze islandzkie zob. sprawozdanie Ministra Finansów dla parlamentu w sprawie odbudowy banków komercyjnych z maja 2011 r. (Skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna), dostępne pod adresem http://www.althingi.is/altext/139/s/-pdf/1213.pdf.

11

Skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna

(12)  Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp.

12

(13)  Zob. również sprawozdanie roczne FME za 2009 r. (lipiec 2008 — czerwiec 2009), dostępne pod adresem http://en.fme.is/media/utgefid-efni/FME-Annual-Report-2009.pdf.

13

(14)  Planowano również kolejne przejęcia przedsiębiorstw finansowych. W marcu 2009 r. FME przejęło kontrolę nad operacjami trzech przedsiębiorstw finansowych — Straumur-Burdaras, Reykjavik Savings Bank (SPRON) oraz Sparisjodabanki Íslands (Icebank) — i podjęło decyzję o zbyciu aktywów i zobowiązań tych przedsiębiorstw. O ile w późniejszym terminie zatwierdzono ugodę restrukturyzacyjną z wierzycielami Straumur, o tyle SPRON i Sparisjodabanki zostały objęte postępowaniem likwidacyjnym. Upadek trzech głównych banków komercyjnych i utrzymujący się brak pewności na rynkach finansowych wywarły poważny wpływ również na inne przedsiębiorstwa finansowe, w związku z czym w 2010 r. kolejne przedsiębiorstwa zostały podporządkowane organom administracji publicznej. W marcu 2010 r. FME powołało tymczasową radę dyrektorów dla VBS Investment Bank. W kwietniu 2010 r. FME przejęło kontrolę nad Keflavik Savings Bank i Byr Savings Bank i zdecydowało, że operacje prowadzone przez te banki zostaną przejęte przez nowe przedsiębiorstwa finansowe, odpowiednio SpKef Savings Bank i Byr hf. Ponieważ kondycja finansowa tych nowych przedsiębiorstw okazała się gorsza niż początkowo przewidywano, SpKef został później połączony z Landsbankinn, natomiast Byr hf. — z Íslandsbanki po przeprowadzeniu przetargu na udziały w Byr. Ponadto w 2009 r. władze islandzkie zostały wezwane do rozwiązania trudności finansowych Saga Capital Investment Bank, a w 2011 r. zwrócono się do nich o odniesienie się do trudności finansowych stojących przed Funduszem Finansowania Mieszkalnictwa.

14

(15)  Przykładem ilustrującym skalę gwałtownego spadku wartości krajowej waluty może być fakt, że miesięczny średni kurs wymiany euro w stosunku do korony islandzkiej wzrósł z 90,71 ISK w grudniu 2007 r. do 184,64 ISK w listopadzie 2009 r.

15

(16)  W latach 2009-2011 udział inwestycji w PKB kształtował się na poziomie zaledwie 13–14 %.

16

(17)  Pojęcie bilansu handlowego odnosi się do różnicy między zyskiem z wywozu i z przywozu towarów i usług. Nie obejmuje ono salda na rachunku dochodów pierwotnych z handlu zagranicznego, którego wartość w ostatnich latach, w szczególności począwszy od 2008 r., była ujemna. Oznacza to, że pomimo wystąpienia nadwyżki w ramach bilansu handlowego ogólna wartość obrotów bieżących Islandii w ostatnich latach była ujemna, choć od 2009 r. zaczęła zdecydowanie się zmniejszać.

17

(18)  W celu uzyskania dodatkowych informacji na ten temat zob. na przykład sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi z marca 2012 r. Future Structure of the Icelandic Financial System. W opinii ministerstwa sprawozdanie to pełni rolę katalizatora świadomej dyskusji na ten ważny temat, ponieważ nie przedstawiono w nim gotowych propozycji, ale nakreślono główne problemy i przedstawiono zarys sytuacji, odnosząc się do aktualnych zmian na arenie międzynarodowej. Sprawozdanie jest dostępne pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

18

Future Structure of the Icelandic Financial System

(19)  Przywrócenie standardowych warunków funkcjonowania gwarancji depozytów wiąże się nie tylko ze zniesieniem wsparcia państwa na rzecz takich gwarancji, ale również z koniecznością dokonania przeglądu przepisów ustawy kryzysowej, zgodnie z którymi depozyty, zgodnie z prawem zabezpieczone gwarancjami, są traktowane priorytetowo przy przeprowadzaniu postępowania likwidacyjnego w odniesieniu do danego przedsiębiorstwa finansowego. Wiąże się to z istotnymi korzyściami dla depozytariuszy, zwłaszcza z uwagi na fakt, że pamięć o kryzysie sektora bankowego z 2008 r. wciąż pozostaje żywa w świadomości publicznej. Z drugiej strony wspomniany przepis będzie najprawdopodobniej utrudniał bankom podejmowanie działań służących dywersyfikacji stosowanych przez nie instrumentów finansowania.

19

(20)  Zob. rozdział 9 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych, o którym mowa w przypisie 18. Przy okazji publikacji przedmiotowego sprawozdania Minister Spraw Gospodarczych powołał również grupę ekspertów ds. bankowości, w której skład weszli eksperci zagraniczni, odpowiedzialną za opracowanie projektów kompleksowych ram prawnych i regulacyjnych dla ogólnie rozumianego rynku finansowego w Islandii. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym samym sprawozdaniu władze islandzkie przewidują również rozważenie innych rozwiązań w przyszłości, w tym możliwe rozdzielenie działalności inwestycyjnej i komercyjnej banków, przyjęcie prawodawstwa w zakresie stabilności finansowej oraz potencjalne zmiany w podziale obowiązków organów regulacyjnych w zakresie usług finansowych. Z oświadczeń władz islandzkich jasno wynika również, że przeprowadzenie przeglądu ram polityki pieniężnej pozostanie jednym z elementów realizowanego programu, niezależnie od tego, czy Islandia przystąpi do Unii Europejskiej, czy też nie; ponadto podjęte zostaną również inne środki mogące potencjalnie przyczynić się do usprawnienia zarządzania finansami i zagwarantowania, że organy regulacyjne będą w stanie skoncentrować się na istocie problemu, nie zagłębiając się nadmiernie w kwestie szczegółowe, oraz skutecznie korzystać z najodpowiedniejszych instrumentów nadzoru makroostrożnościowego.

20

(21)  Zob. rozdział 6 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi Future Structure of the Icelandic Financial System, dostępny pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/publications/news/nr/3559.

21

Future Structure of the Icelandic Financial System

(22)  Od jesieni 2008 r. z rynku zniknął szereg przedsiębiorstw finansowych (oprócz „dawnych” dużych banków komercyjnych Glitnir, Kaupthing i Landsbanki): Sparisjóðabanki Íslands (dawniej Icebank), Reykjavik Savings Bank (SPRON), Sparisjóður Mýrasýslu (Myrasysla Savings Bank, SPM), VBS Investment Bank oraz Askar Capital Investment Bank. Znacznemu ograniczeniu uległa również działalność prowadzona przez Straumur-Burdaras Investment Bank i Saga Capital Investment Bank.

22

(23)  W dniu 11.4.2011 umowa między Islandią i Litwą w sprawie sprzedaży operacji prowadzonych przez (dawny) MP Bank została zatwierdzona na posiedzeniu udziałowców banku, kiedy to ponad 40 nowych udziałowców zainwestowało 5,5 mld ISK w nowe udziały w banku. Inne operacje dawnego banku pozostały własnością wcześniejszych właścicieli i zostały przeniesione do nowego podmiotu prawnego, EA fjárfestingarfélag hf. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji zob. komunikaty prasowe MP Bank z dnia 11.4.2011 dostępne pod adresem https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1511 oraz https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1510.

23

(24)  Zgodnie z treścią tej ugody RB i jego właściciele podjęli szereg zobowiązań mających na celu zapobieżenie zakłóceniom konkurencji wynikającym z działalności RB i współpracy ich właścicieli. RB zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności na ogólnych warunkach komercyjnych, niezależnie od działalności prowadzonej przez jego właścicieli, do wyboru większości członków rady nadzorczej RB spośród specjalistów niezależnych od jego właścicieli, zapewnienia dostępu do systemów RB i świadczonych przez niego usług na niedyskryminujących warunkach oraz zagwarantowania, że świadczone przez RB usługi będą takie same niezależnie od tego, czy klient jest udziałowcem RB, czy też nie. Obecni właściciele RB zobowiązali się do okresowego wystawiania części swoich udziałów w RB na sprzedaż, aby ułatwić przedsiębiorstwom niefinansowym zostanie udziałowcem RB. Takie zaproszenia mają być publikowane przynajmniej raz na dwa lata, do momentu sprzedaży jednej trzeciej całkowitych udziałów w RB na rzecz stron innych niż obecni udziałowcy lub do momentu wystawienia tych udziałów na sprzedaż w ramach ofert akcji.

24

(25)  Stosowany przez ICA termin „przedsiębiorstwa operacyjne” odnosi się do udziałów banków w przedsiębiorstwach, które w normalnych warunkach prowadzą działalność niefinansową i które zostały uzyskane przez banki w związku z restrukturyzacją ich portfeli kredytowych poprzez zamianę długu na udziały w kapitale własnym lub w inny sposób. Podobnie stosowany przez Urząd termin „przedsiębiorstwo operacyjne” oznacza przedsiębiorstwo funkcjonujące w ramach gospodarki realnej, którego zakres działalności nie pokrywa się z zakresem podstawowej działalności banku na rynkach finansowych.

25

(26)  W tym kontekście Urząd zakłada, że pośrednia własność odnosi się do potencjalnego wpływu banków na przedsiębiorstwa i możliwość przejęcia nad nimi kontroli z uwagi na ich wysoki stopień zadłużenia względem banku.

26

(27)  Sprawozdanie roczne za 2007 r., s. 10. Dostępne pod adresem: http://www.lbi.is/library/Opin-gogn/pdf/landsbanki_annual_report_2007.pdf?bcsi_scan_A7E1E556D7B2F94D=aB9LkrKRu+y0xx3fim/JyUDnRB0bAAAANp6SAg==&bcsi_scan_filename=landsbanki_annual_report_2007.pdf.

27

(28)  Sprawozdanie roczne za 2007 r., s. 61.

28

(29)  Wartości pieniężne, o których mowa w przedmiotowej sekcji, zostały przedstawione w pierwszej kolejności w walucie, w której przyznano kapitał — w nawiasach podano wysokość odpowiedniej kwoty w ISK lub EUR (w stosownych przypadkach), o ile władze islandzkie przedstawiły dane w tym zakresie.

29

(30)  Definicja kapitału podstawowego Tier I obejmuje wyłącznie kapitał własny, tj. kapitał podstawowy oraz zyski zatrzymane, nie uwzględniając podporządkowanych pożyczek ani innego rodzaju hybrydowych instrumentów kapitałowych.

30

(31)  W dniu 15.6.2012 r. Landsbankinn ogłosił, że zamierza rozpocząć spłatę (części) przedmiotowych obligacji Landsbanki wcześniej niż pierwotnie zakładano. Zob. http://www.landsbankinn.com/news-and-notifications/2012/06/15/Landsbankinn-starts-to-repay-bond-before-schedule/.

31

(32)  Obligacja warunkowa jest powiązana z wyceną i wynikami określonych aktywów referencyjnych. W zakresie, w jakim wartość tych aktywów byłaby wyższa w dniu 31.12.2012 od wartości oszacowanej w momencie zawierania umowy, obligacja warunkowa zostałaby wykorzystana do zrekompensowania dawnemu bankowi powstałej różnicy. Jeżeli różnica między wynikami wyceny przeprowadzonej w tych dwóch terminach byłaby równa zeru lub ujemna, uznano by, że nowy kapitał podstawowy jest równy zeru, a obligacja warunkowa zostałaby anulowana. Jeżeli jednak wartość wyceny byłaby dodatnia, obligacja warunkowa o takiej wartości zostałaby wyemitowana, a Landsbanki przekazałby swoje udziały Landsbankinn lub część swoich udziałów w zakresie, w jakim wartość wyceny jest niższa od wartości udziałów.

32

(33)  Dz.U. L 84 z 26.3.1997, s. 22.

33

(34)  Dz.U. L 135 z 31.5.1994, s. 5.

34

(35)  Oświadczenie przetłumaczone na język angielski jest dostępne pod adresem: http://eng.forsaetisraduneyti.is/news-and-articles/nr/3033.

35

(36)  http://www.efnahagsraduneyti.is/frettir/frettatilkynningar/nr/2842

36

http://www.efnahagsraduneyti.is/frettir/frettatilkynningar/nr/3001. Minister Spraw Gospodarczych również odniósł się niedawno do tej kwestii w wywiadzie z Viðskiptablaðið z dnia 2.12.2010, s. 8: „[Oświadczenie] zostanie wycofane w odpowiednim czasie. Nie zamierzamy utrzymywać nieograniczonych gwarancji depozytów w nieskończoność. Dokładny termin wycofania gwarancji będzie zależał jednak od tego, kiedy wprowadzony zostanie alternatywny i skuteczny system gwarantowania depozytów, a także system finansowy, w którym wszystkie istniejące problemy zostaną w pełni rozwiązane” (tłumaczenie autorstwa Urzędu).

(37)  Stosowny akapit można znaleźć w sekcji 16 (s. 6) pisma: http://www.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Letter_of_Intent_2nd_review_-_o.pdf.

37

(38)  http://hamar.stjr.is/Fjarlagavefur-Hluti-II/GreinargerdirogRaedur/Fjarlagafrumvarp/2011/Seinni_hluti/Kafli_8.htm [Mbl 10.6.2012].

38

(39)  Nieoficjalne tłumaczenie treści oświadczenia autorstwa Urzędu zamieszczonego w Morgunblaðið (www.mbl.is) w dniu 10.6.2012 r.

39

(40)  Zob. http://www.fjarmalaraduneyti.is/frettatilkynningar/nr/15527.

40

(41)  Termin „stopa zwrotu z kapitału własnego” oznacza stopę zwrotu z kapitału własnego po opodatkowaniu.

41

(42)  W sprawozdaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych za 2011 r. (poświęconym działalności banków w 2010 r.) wyciągnięto podobny wniosek, przy czym zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym sprawozdaniu wartość „podstawowej rentowności” Landsbankinn była jeszcze wyższa. Zob. http://www.banka-sysla.is/files/SkyrslaBR_2011_net_74617143.pdf.

42

(43)  Zob. zasady BCI dotyczące wskaźnika płynności nr 317 z 25.4.2006, dostępne pod adresem: http://www.sedla-banki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=4713.

43

(44)  Główne banki islandzkie zgodziły się wyrównać kwotę kredytów hipotecznych zaciągniętych przez wszystkich nadmiernie zadłużonych klientów do poziomu 110 %, tj. ustalić kwotę kredytów hipotecznych na poziomie 110 % zarejestrowanej wartości nieruchomości.

44

(45)  Opisane szczegółowo w rozdziale 3 niniejszej decyzji.

45

(46)  W tym względzie zob. wyrok Sądu w sprawach połączonych T-425/04, T-444/04, T-450/04 i T-456/04, Francja i inni przeciwko Komisji, wyrok z 21.5.2010, Zb.Orz. [2010] II-02099, pkt 283 (w odwołaniu), jak również opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego Mengozzi w postępowaniu odwoławczym, tj. w sprawie C-399/10, Bouygues, pkt 47, w której stwierdzono, że wspomniane warunki są zbyt ograniczające, aby stwierdzić istnienie pomocy państwa.

46

Francja i inni

Komisji

Bouygues

(47)  Zob. na przykład sprawa T-228/99 WestLB [2003] Rec II-435.

47

WestLB

(48)  Zob. na przykład decyzja Komisji z dnia 10.10.2008 w sprawie NN 51/2008 System gwarancji dla banków w Danii, pkt 32, oraz decyzja Komisji z dnia 21.10.2008 w sprawie C 10/2008 IKB, pkt 74.

48

System gwarancji dla banków w Danii

IKB

(49)  Zob. decyzja Urzędu z dnia 8.5.2009 na temat programu przejściowego dokapitalizowania zasadniczo zdrowych banków w celu zwiększenia stabilności finansowej oraz kapitału dłużnego dla gospodarki realnej w Norwegii (205/09/COL), dostępna pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:029:0036:0044:PL:PDF.

49

(50)  W tym kontekście zob. podobne uzasadnienie przyjęte przez Komisję Europejską w odniesieniu do inwestycji dokonywanych przez dostawców przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w decyzji Komisji C 4/10 (ex NN 64/09) — Pomoc na rzecz przedsiębiorstwa Trèves (Francja).

50

(51)  Sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi (marzec 2012 r.), „The Future Structure of the Icelandic Financial System”, rozdział 9.6, dostępne pod adresem: http://eng.atvinnuvegaraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

51

(52)  Urząd zwraca w tym względzie uwagę na opinię prezesa BCI, który stwierdził w przedmowie do sprawozdania na temat stabilności finansowej banku za drugą połowę 2010 r., że „dokapitalizowanie instytucji finansowych podlega obecnie ochronie w ramach kontroli kapitału i deklaracji rządu dotyczącej gwarancji depozytów”. Zob. http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=8260, s. 5. Zob. także decyzje Komisji NN48/2008 System gwarancji dla banków w Irlandii, pkt 46 i 47: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn048-08.pdf; oraz NN51/2008 System gwarancji dla banków w Danii: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn051-08.pdf.

52

(53)  W tym względzie zob. sprawa 730/79 Phillip Morris przeciwko Komisji [1980] Rec. 2671.

53

Phillip Morris

Komisji

(54)  Zob. część VIII wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa. Tymczasowe zasady w związku z kryzysem finansowym. Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego, dostępne pod adresem: http://www.eftasurv.int/?1=1&showLinkID=16604&1=1.

54

(55)  Przywrócenie rentowności i ocena środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa, przyjęte przez Urząd dnia 25.11.2009 zgodnie z rozdziałem VII: Tymczasowe zasady dotyczące kryzysu finansowego, rozszerzone w ramach wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r.. Dostępne na stronach internetowych Urzędu pod adresem: http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VIII---Return-to-viability-and-the-assessment-of-restructuring-measures-in-the-financial-sector.pdf.

55

(56)  Nowe zasady dotyczące bilansu walutowego przyjęte przez BCI weszły w życie dnia 1 stycznia 2011 r. Celem tych zasad jest ograniczenie ryzyka walutowego poprzez zapobieganie przekroczeniu przez bilanse walutowe wskazanych limitów. Jedną z najważniejszych zmian w stosunku do poprzednich wersji zasad jest ograniczenie dopuszczalnej otwartej pozycji walutowej w odniesieniu do poszczególnych walut z 20 % do 15 % kapitału własnego oraz obniżenie dopuszczalnego całkowitego bilansu walutowego z 30 % do 15 %. Sprawozdawczość dotycząca bilansu walutowego jest również bardziej szczegółowa niż wcześniej, ponieważ aktywa i pasywa denominowane w obcej walucie klasyfikuje się według rodzaju na: pożyczki, obligacje, kapitałowe papiery wartościowe, udziały w funduszach wspólnego inwestowania, depozyty, umowy z oprocentowaniem, długi w Banku Centralnym itd. Jeżeli bilans walutowy będzie odbiegał od limitów określonych w zasadach, dane przedsiębiorstwo finansowe musi podjąć działania w celu usunięcia różnic maksymalnie w ciągu trzech dni roboczych. W przypadku, gdy środki podjęte przez przedsiębiorstwo finansowe zawiodą, BCI może naliczyć okresowe kary pieniężne. BCI przedsięwzięło także inne kroki, aby ograniczyć zakłócenia równowagi walutowej, na przykład poprzez walutową linię swapową z jednym z banków komercyjnych, jak również nabycie obcej waluty. Według BCI środki te promują większą stabilność finansową i wzmacniają niepożyczone rezerwy walutowe BCI.

56

(57)  Por. http://www.bis.org/press/p120412a.htm.

57

(58)  Por. na przykład sprawozdanie BCI dotyczące stabilności finansowej z drugiej połowy 2011 r., zgodnie z którym marża naliczana od stopy procentowej w Islandii jest około 2–3 razy wyższa niż w pozostałych państwach nordyckich.

58

(59)  Dokładna skala wspomnianych strat nie została jeszcze ustalona i różni się w zależności od określonego rankingu. Przybliżona wielkość strat, obliczona zgodnie z aktualnymi szacunkami, została wywnioskowana na podstawie dokumentu http://www.lbi.is/library/Opin-gogn/skyrslan/Opna%20netið%20-%20CreditorsMeeting_31Mai2012%20-%20íslenskaME.pdf — zgodnie z przedstawionymi w nim informacjami wielkość zobowiązań niemal trzykrotnie przekracza wielkość aktywów w ramach majątku.

59

(60)  Wytyczne w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r., przyjęte przez Urząd w dniu 14.12.2011, rozdział VII: Tymczasowe zasady dotyczące kryzysów finansowych. Dostępne na stronach internetowych Urzędu pod adresem: http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VIII---Financial-Crisis-Guidelines-2012.pdf. Podkreślenie dodane.

60

(61)  Pod koniec 2014 r. zakończą się okresy restrukturyzacji wszystkich islandzkich banków, w odniesieniu do których wszczęto formalne postępowanie wyjaśniające.

61

(62)  Opłata skarbowa różni się w zależności od rodzaju dokumentu prawnego, którego dotyczy, ale zazwyczaj wynosi 15 ISK za każdy rozpoczęty tysiąc ISK (tj. około 1,5 %) kwoty obligacji oprocentowanych zabezpieczonych hipoteką lub innym zabezpieczeniem.

62

(63)  Decyzja nr 325/11/COL z 19.10.2011.

63

(64)  Por. np. decyzja Komisji w sprawie SA.28264, Pomoc na restrukturyzację dla Hypo Real Estate, w której Komisja przyjęła oddzielenie dużej części zagranicznej działalności Hypo Real Estate jako środek mający na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji w odniesieniu do następcy prawnego banku, PBB.

64

(65)  Z tych samych względów Urząd uznaje, że zbycie aktywów odbywa się z zastrzeżeniem wymogu stanowiącego, że [...].

65

---

ZAŁĄCZNIK

ZOBOWIĄZANIA I ODPOWIEDNIE ZMIANY RAM PRAWNYCH W ZAKRESIE BANKOWOŚCI

1.   ZOBOWIĄZANIA WŁADZ ISLANDZKICH

Władze islandzkie podjęły dwa zobowiązania, które wymieniono poniżej.

Zmiana opłaty skarbowej w celu wykluczenia pomocy państwa i ograniczenia kosztów przenoszenia do innego banku

Ministerstwo Finansów wyznaczy grupę roboczą uprawnioną do dokonania przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych. Grupa robocza ma przedłożyć sprawozdanie Ministrowi Finansów do października 2012 r. wraz z projektem ustawy. Zadaniem grupy roboczej będzie w szczególności zbadanie kwestii zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Ponadto grupa przeanalizuje, w jaki sposób można zmienić przepis dotyczący opłaty skarbowej w celu uproszczenia procedur i promowania konkurencji.

Środki mające na celu ułatwienie przenoszenia do innego banku oraz obniżenie kosztów takiego przeniesienia

Zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym oraz przedstawienia wniosków dotyczących sposobów, w jakie można wzmocnić pozycję osób fizycznych i gospodarstw domowych w odniesieniu do instytucji kredytowych. Powołanie komitetu obejmie również szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przeniesienia, a także do ścisłej współpracy komitetu z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r.

Ponadto władze islandzkie poparły następujące zobowiązania Landsbankinn:

Ograniczenie przejęć

Landsbankinn zobowiązuje się nie przejmować instytucji finansowych do dnia 15 grudnia 2014 r. Niezależnie od tego zobowiązania, po uzyskaniu zgody Urzędu Landsbankinn może przejąć takie instytucje finansowe, w szczególności jeżeli jest to konieczne w celu zapewnienia stabilności finansowej.

Zbycie [...] i zamknięcie oddziałów

Landsbankinn zobowiązuje się do zbycia swoich udziałów w [...] do dnia [data]. [...]

Ponadto Landsbankinn zobowiązuje się do zamknięcia [...] swoich oddziałów do dnia [data].

Zbycie udziałów w przedsiębiorstwach objętych restrukturyzacją

Landsbankinn zobowiązuje się ogólnie do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach operacyjnych, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji, por. art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Ponadto bank zobowiązuje się do przestrzegania procedury i terminów określonych we wspomnianym powyżej przepisie prawa. Co więcej, bank będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych (lub na stronach internetowych właściwej spółki zależnej) dotyczące przedmiotowych udziałów przeznaczonych na sprzedaż.

W szczególności Landsbankinn zobowiązuje się do sprzedaży swoich udziałów w następujących przedsiębiorstwach, pod warunkiem że odpowiednie przedsiębiorstwa, w tym ich sytuacja finansowa, operacje i perspektywy prowadzenia działalności w przyszłości, nie będą obarczone istotnym ryzykiem prawnym/ryzykiem związanym z wszczęciem postępowania sądowego lub porównywalnymi czynnikami wiążącymi się z brakiem pewności:

[...]

Środki na korzyść nowych i małych konkurentów

Landsbankinn zobowiązuje się do podjęcia następujących środków na korzyść nowych i małych konkurentów:

| a) | do końca 2014 r. Landsbankinn nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku; |
| --- | --- |

a)

do końca 2014 r. Landsbankinn nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku;

| b) | Landsbankinn zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia własności przedsiębiorstwa będą dostępne w oddziałach banku; |
| --- | --- |

b)

Landsbankinn zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia własności przedsiębiorstwa będą dostępne w oddziałach banku;

| c) | wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Landsbankinn będzie realizować w szybki sposób; |
| --- | --- |

c)

wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Landsbankinn będzie realizować w szybki sposób;

| d) | w czasie prowadzenia działalności marketingowej Landsbankinn nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej; |
| --- | --- |

d)

w czasie prowadzenia działalności marketingowej Landsbankinn nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej;

| e) | pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Landsbankinn jest gotów oferować następujące usługi po cenie, która będzie odpowiadała kosztom powiększonym o rozsądną marżę:






  (i) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich; |
| --- | --- | --- |

e)

pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Landsbankinn jest gotów oferować następujące usługi po cenie, która będzie odpowiadała kosztom powiększonym o rozsądną marżę:

(i)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich;

| (ii) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej; |
| --- | --- |

(ii)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej;

| (iii) | dystrybucja banknotów i monet. |
| --- | --- |

(iii)

dystrybucja banknotów i monet.

2.   WŁAŚCIWE DOSTOSOWANIA I ZMIANY RAM PRAWNYCH I SYSTEMU NADZORU FINANSOWEGO W ODNIESIENIU DO RYNKÓW FINANSOWYCH W ISLANDII PRZYJĘTE PO KRYZYSIE

Władze islandzkie przedłożyły następujący ogólny zarys poprawek wprowadzonych do prawodawstwa, które weszły w życie jesienią 2008 r.:

| — | zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi, |
| --- | --- |

—

zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi,

| — | wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych, |
| --- | --- |

—

wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych,

| — | zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji, |
| --- | --- |

—

zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych,

| — | skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów, |
| --- | --- |

—

skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów,

| — | wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych,

| — | przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału,

| — | FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego, |
| --- | --- |

—

FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego,

| — | zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między rozmiarem i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zakresem jego działu audytu wewnętrznego, |
| --- | --- |

—

zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między rozmiarem i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zakresem jego działu audytu wewnętrznego,

| — | wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe "trudnego" audytora, |
| --- | --- |

—

wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe "trudnego" audytora,

| — | dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych,

| — | dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji,

| — | wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla, |
| --- | --- |

—

wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla,

| — | określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji, |
| --- | --- |

—

określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji,

| — | przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych,

| — | przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej. |
| --- | --- |

—

przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej.

Według władz islandzkich w niektórych kwestiach islandzkie przepisy wykraczają poza ogólnoeuropejskie ramy. Główne odchylenia od przepisów przyjętych przez UE, które zostały podjęte w Porozumieniu EOG, są następujące:

| — | FME jest uprawnione do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save), |
| --- | --- |

—

FME jest uprawnione do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save),

| — | w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE,

| — | określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE,

| — | przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą,

| — | jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań, |
| --- | --- |

—

jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań,

| — | jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych nadzorcom w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu, |
| --- | --- |

—

jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych nadzorcom w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG,

| — | FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem, |
| --- | --- |

—

FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem,

| — | maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE,

| — | przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń. |
| --- | --- |

—

niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń.

Dnia 23 marca 2012 r. Minister Spraw Gospodarczych przedstawił sprawozdanie dotyczące przyszłej struktury islandzkiego systemu finansowego. Minister wyznaczył następnie grupę ekspertów mających przygotować ramy legislacyjne dla całej działalności finansowej w Islandii.

---

| 15.5.2014 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 144/169 |
| --- | --- | --- | --- |

15.5.2014

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 144/169

---

Wersja ogólnodostępna (1)

DECYZJI URZĘDU NADZORU EFTA

nr 291/12/COL

z dnia 11 lipca 2012 r.

w sprawie pomocy na restrukturyzację udzielonej na rzecz Arion Bank (Islandia)

Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”)

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym („Porozumienie EOG”), w szczególności jego art. 61 ust. 3 lit. b) oraz protokół 26 do tego porozumienia,

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie pomiędzy Państwami EFTA w sprawie ustanowienia Urzędu Nadzoru i Trybunału Sprawiedliwości („porozumienie o nadzorze i Trybunale”), w szczególności jego art. 24,

UWZGLĘDNIAJĄC protokół 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale („protokół 3”), w szczególności jego część I art. 1 ust. 3 oraz część II art. 7 ust. 3 i art. 13,

a także mając na uwadze, co następuje:

I.   FAKTY

1.   PROCEDURA

| (1) | Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament Islandii (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej. Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W wyniku dalszej wymiany korespondencji i zorganizowanych spotkań władze islandzkie ostatecznie w dniu 20 września 2010 r. zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Kaupthing Bank oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Kaupthing Bank (przemianowanego na Arion Bank w dniu 21 listopada 2009 r.). |
| --- | --- |

(1)

Po wymianie nieformalnej korespondencji w październiku 2008 r. i przyjęciu przez parlament Islandii (Althingi) w dniu 6 października ustawy nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp. (zwanej dalej „ustawą kryzysową”), w której przyznano organom państwa islandzkiego szerokie uprawnienia w zakresie podejmowania interwencji w sektorze bankowym, w dniu 10 października 2008 r. przewodniczący Urzędu wystosował pismo do władz islandzkich, zwracając się o zgłoszenie Urzędowi środków pomocy państwa podjętych na mocy ustawy kryzysowej. Następnie prowadzono dalszą okresową wymianę informacji i korespondencji — w tym kontekście warto zwrócić uwagę w szczególności na pismo przekazane przez Urząd w dniu 18 czerwca 2009 r., w którym przypomniał on władzom islandzkim o konieczności zgłaszania wszelkich środków pomocy państwa i zwrócił uwagę na możliwość zastosowania klauzuli zawieszającej przewidzianej w art. 3 protokołu 3. W wyniku dalszej wymiany korespondencji i zorganizowanych spotkań władze islandzkie ostatecznie w dniu 20 września 2010 r. zgłosiły retrospektywnie pomoc państwa przyznaną w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Kaupthing Bank oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Kaupthing Bank (przemianowanego na Arion Bank w dniu 21 listopada 2009 r.).

| (2) | W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (2) Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”) poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Kaupthing Bank hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Kaupthing Bank hf, przemianowanego następnie na Arion Bank (decyzja o wszczęciu postępowania) (3). Urząd zwrócił się również o przedłożenie w terminie sześciu miesięcy szczegółowego planu restrukturyzacji Arion Bank. |
| --- | --- |

(2)

W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r. (2) Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”) poinformował władze islandzkie, że podjął decyzję o wszczęciu postępowania, o którym mowa w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, w odniesieniu do środków podjętych przez państwo islandzkie w celu przywrócenia niektórych operacji (dawnego) Kaupthing Bank hf oraz ustanowienia i dokapitalizowania New Kaupthing Bank hf, przemianowanego następnie na Arion Bank (decyzja o wszczęciu postępowania) (3). Urząd zwrócił się również o przedłożenie w terminie sześciu miesięcy szczegółowego planu restrukturyzacji Arion Bank.

| (3) | W piśmie z dnia 24 marca 2011 r. (4) Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi. |
| --- | --- |

(3)

W piśmie z dnia 24 marca 2011 r. (4) Urząd otrzymał od zainteresowanych stron jedną uwagę, która została przesłana władzom islandzkim w dniu 25 maja 2011 r. Władze islandzkie nie odniosły się do tej uwagi.

| (4) | W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Arion Bank. Zaktualizowany plan restrukturyzacji został przekazany w wiadomości e-mail z dnia 30 kwietnia 2012 r. |
| --- | --- |

(4)

W piśmie z dnia 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Arion Bank. Zaktualizowany plan restrukturyzacji został przekazany w wiadomości e-mail z dnia 30 kwietnia 2012 r.

| (5) | W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Odpowiedzi na wezwania do udzielenia informacji otrzymano od władz islandzkich w dniach 26 października 2011 r., 16 kwietnia 2012 r., 30 kwietnia 2012 r., 21 maja 2012 r. i 6 lipca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań podjętych przez władze islandzkie i Arion Bank zostały przekazane w dniu 3 lipca 2012 r. (5). |
| --- | --- |

(5)

W dniach 11 lipca 2011 r. i 13 lutego 2012 r. Urząd zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji na temat planu restrukturyzacji. Odpowiedzi na wezwania do udzielenia informacji otrzymano od władz islandzkich w dniach 26 października 2011 r., 16 kwietnia 2012 r., 30 kwietnia 2012 r., 21 maja 2012 r. i 6 lipca 2012 r. Ostateczne wersje zobowiązań podjętych przez władze islandzkie i Arion Bank zostały przekazane w dniu 3 lipca 2012 r. (5).

| (6) | Ponadto przedstawiciele Urzędu spotkali się z władzami islandzkimi i przedstawicielami Arion Bank w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r. |
| --- | --- |

(6)

Ponadto przedstawiciele Urzędu spotkali się z władzami islandzkimi i przedstawicielami Arion Bank w dniu 7 czerwca 2011 r. i w dniach 27–28 lutego 2012 r.

2.   KONTEKST

| (7) | W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od października 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Kaupthing Bank. |
| --- | --- |

(7)

W niniejszej sekcji Urząd przedstawi wydarzenia, fakty i zmiany gospodarcze, polityczne i regulacyjne związane z upadkiem i odbudową islandzkiego systemu finansowego od października 2008 r. do dnia dzisiejszego, które wydają się niezbędne do określenia kontekstu, w jakim przeprowadzana jest przedmiotowa ocena środków pomocy. Przed przystąpieniem do wspomnianej powyżej oceny Urząd przedstawi chronologicznie wydarzenia, które doprowadziły do upadku Kaupthing Bank.

2.1.   Upadek Kaupthing Bank

| (8) | We wrześniu 2008 r. szereg dużych globalnych instytucji finansowych zaczęło doświadczać poważnych trudności. Podczas zawirowań na globalnych rynkach finansowych trzy największe islandzkie banki komercyjne, które w poprzednich latach odnotowywały wyjątkowo wysoki wzrost, zaczęły doświadczać trudności w refinansowaniu zaciągniętych przez siebie zobowiązań krótkoterminowych oraz trudności związanych z paniką bankową. W dniu 15 września Lehman Brothers wystąpił o ochronę przed upadłością; tego samego dnia ogłoszono również decyzję o przejęciu Merril Lynch przez Bank of America. W międzyczasie jeden z największych banków w Zjednoczonym Królestwie, HBOS, został przejęty przez Lloyds TSB. |
| --- | --- |

(8)

We wrześniu 2008 r. szereg dużych globalnych instytucji finansowych zaczęło doświadczać poważnych trudności. Podczas zawirowań na globalnych rynkach finansowych trzy największe islandzkie banki komercyjne, które w poprzednich latach odnotowywały wyjątkowo wysoki wzrost, zaczęły doświadczać trudności w refinansowaniu zaciągniętych przez siebie zobowiązań krótkoterminowych oraz trudności związanych z paniką bankową. W dniu 15 września Lehman Brothers wystąpił o ochronę przed upadłością; tego samego dnia ogłoszono również decyzję o przejęciu Merril Lynch przez Bank of America. W międzyczasie jeden z największych banków w Zjednoczonym Królestwie, HBOS, został przejęty przez Lloyds TSB.

| (9) | Problemy, z jakimi borykał się islandzki sektor finansowy, stały się lepiej widoczne w dniu 29 września 2008 r., kiedy to rząd Islandii ogłosił, że zawarł porozumienie z Glitnir Bank, na podstawie którego zgodził się dokonać zastrzyku kapitałowego w wysokości 600 mln EUR na rzecz banku w zamian za 75 % jego udziałów. Ogłoszenie planowanego przejęcia Glitnir Bank przez rząd nie doprowadziło jednak do ustabilizowania sytuacji na rynkach, a w konsekwencji zrezygnowano z wykonania tych planów. Ceny udziałów we wspomnianych trzech bankach komercyjnych gwałtownie spadły, a ich ratingi kredytowe uległy obniżeniu. |
| --- | --- |

(9)

Problemy, z jakimi borykał się islandzki sektor finansowy, stały się lepiej widoczne w dniu 29 września 2008 r., kiedy to rząd Islandii ogłosił, że zawarł porozumienie z Glitnir Bank, na podstawie którego zgodził się dokonać zastrzyku kapitałowego w wysokości 600 mln EUR na rzecz banku w zamian za 75 % jego udziałów. Ogłoszenie planowanego przejęcia Glitnir Bank przez rząd nie doprowadziło jednak do ustabilizowania sytuacji na rynkach, a w konsekwencji zrezygnowano z wykonania tych planów. Ceny udziałów we wspomnianych trzech bankach komercyjnych gwałtownie spadły, a ich ratingi kredytowe uległy obniżeniu.

| (10) | Doszło do dramatycznego wzrostu liczby przypadków wypłacania depozytów w zagranicznych oddziałach Landsbanki i Kaupthing, przy czym również w oddziałach krajowych dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę. W pierwszy weekend października stało się jasne, że sytuacja kolejnego spośród trzech dużych banków komercyjnych, Landsbanki, również jest bardzo poważna. W dniu 7 października 2008 r. Glitnir Bank i Landsbanki zostały przejęte przez Islandzki Urząd Nadzoru Finansowego (FME). Przez pewien czas sądzono, że Kaupthing Bank zdoła uniknąć tego samego losu, dlatego też w dniu 6 października 2008 r. Bank Centralny Islandii (BCI) udzielił bankowi Kaupthing pożyczki w wysokości 500 mln EUR, zabezpieczonej majątkiem FIH Erhvervsbanken, jednostki zależnej Kaupthing zlokalizowanej w Danii. Umowy pożyczki zawierane przez Kaupthing Bank i emitowane przez niego dłużne papiery wartościowe były jednak z reguły opatrzone klauzulą stanowiącą, że niewykonanie zobowiązania przez jedną z dużych jednostek zależnych należących do banku będzie stanowiło przypadek niewykonania zobowiązania przez Kaupthing Bank, co mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której pożyczki zaciągnięte przez bank stałyby się wymagalne. W dniu 8 października 2008 r. władze Zjednoczonego Królestwa postawiły w stan upadłości Kaupthing Singer & Friedlander (KSF), jednostkę zależną Kaupthing Bank w Wielkiej Brytanii. Następnego dnia FME przejęło kontrolę nad bankiem, korzystając z uprawnień przysługujących mu na mocy ustawy kryzysowej. |
| --- | --- |

(10)

Doszło do dramatycznego wzrostu liczby przypadków wypłacania depozytów w zagranicznych oddziałach Landsbanki i Kaupthing, przy czym również w oddziałach krajowych dokonywano wypłat środków pieniężnych na ogromną skalę. W pierwszy weekend października stało się jasne, że sytuacja kolejnego spośród trzech dużych banków komercyjnych, Landsbanki, również jest bardzo poważna. W dniu 7 października 2008 r. Glitnir Bank i Landsbanki zostały przejęte przez Islandzki Urząd Nadzoru Finansowego (FME). Przez pewien czas sądzono, że Kaupthing Bank zdoła uniknąć tego samego losu, dlatego też w dniu 6 października 2008 r. Bank Centralny Islandii (BCI) udzielił bankowi Kaupthing pożyczki w wysokości 500 mln EUR, zabezpieczonej majątkiem FIH Erhvervsbanken, jednostki zależnej Kaupthing zlokalizowanej w Danii. Umowy pożyczki zawierane przez Kaupthing Bank i emitowane przez niego dłużne papiery wartościowe były jednak z reguły opatrzone klauzulą stanowiącą, że niewykonanie zobowiązania przez jedną z dużych jednostek zależnych należących do banku będzie stanowiło przypadek niewykonania zobowiązania przez Kaupthing Bank, co mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której pożyczki zaciągnięte przez bank stałyby się wymagalne. W dniu 8 października 2008 r. władze Zjednoczonego Królestwa postawiły w stan upadłości Kaupthing Singer & Friedlander (KSF), jednostkę zależną Kaupthing Bank w Wielkiej Brytanii. Następnego dnia FME przejęło kontrolę nad bankiem, korzystając z uprawnień przysługujących mu na mocy ustawy kryzysowej.

2.2.   Kryzys finansowy i główne przyczyny bankructwa banków islandzkich

| (11) | W zgłoszeniu pomocy przyznanej na rzecz Arion Bank władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (6), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszła wspomniana komisja, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Kaupthing Bank. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich — odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC. |
| --- | --- |

(11)

W zgłoszeniu pomocy przyznanej na rzecz Arion Bank władze islandzkie wyjaśniły, że przyczyny załamania islandzkiego sektora bankowego oraz powody uzasadniające konieczność przeprowadzenia przez nie interwencji zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu przygotowanym przez specjalną komisję dochodzeniową („SIC”) powołaną przez parlament Islandii (6), odpowiedzialną za zbadanie i przeprowadzenie analizy procesów, które doprowadziły do bankructwa trzech głównych banków. Poniżej Urząd pokrótce przedstawił wnioski, do jakich doszła wspomniana komisja, w odniesieniu do przyczyn bankructwa, które miały największe znaczenie, jeżeli chodzi o upadek Kaupthing Bank. Odpowiednie informacje pochodzą z rozdziału 2 (Streszczenie) i 21 (Przyczyny bankructwa banków islandzkich — odpowiedzialność, błędy i zaniedbania) sprawozdania SIC.

| (12) | Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością. |
| --- | --- |

(12)

Globalne obniżenie poziomu płynności na rynkach finansowych, które zaczęło być odczuwalne w 2007 r., doprowadziło ostatecznie do upadku trzech głównych banków islandzkich, których dalsza działalność gospodarcza stawała się w coraz większym stopniu zależna od ich zdolności do pozyskiwania środków finansowych na rynkach międzynarodowych. Przyczyny upadku banków islandzkich były jednak złożone i liczne. SIC zbadał przyczyny, które doprowadziły do bankructwa głównych banków, przy czym godny uwagi jest fakt, że większość wyciągniętych przez niego wniosków miała zastosowanie do wszystkich trzech banków, a znaczna część z nich jest ze sobą wzajemnie powiązana. Poniżej przedstawiono pokrótce przyczyny bankructwa banków związane z prowadzoną przez nie działalnością.

Nadmierna i destabilizująca ekspansja

| (13) | SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (7) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znacznemu nasileniu w 2007 r. (8), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów. |
| --- | --- |

(13)

SIC uznał, że w latach poprzedzających bankructwo banków rozszerzały one swoje bilanse i portfele kredytowe w stopniu, który przekraczał ich zdolności operacyjne i zarządcze. Łączne aktywa trzech banków uległy wzrostowi wykładniczemu z 1,4 bln ISK (7) w 2003 r. do 14,4 bln ISK pod koniec drugiego kwartału 2008 r. Co istotne, znaczna część wzrostu odnotowanego przez trzy banki była związana z działalnością polegającą na udzielaniu pożyczek stronom zagranicznym, która uległa znacznemu nasileniu w 2007 r. (8), w szczególności po wybuchu międzynarodowego kryzysu płynnościowego. Na tej podstawie SIC uznał, że znaczna część wspomnianego nasilenia działalności kredytowej wynikała z faktu, iż banki udzielały pożyczek przedsiębiorstwom, którym nie udało się zaciągnąć kredytu gdzie indziej. W sprawozdaniu stwierdzono również, że bankowość inwestycyjna, wiążąca się nieodzownie z większym ryzykiem, była coraz istotniejszym elementem działalności banków, a ich wzrost przyczynił się do nasilenia problemów.

Zmniejszenie ilości środków finansowych dostępnych na rynkach międzynarodowych

| (14) | Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadłość banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania. |
| --- | --- |

(14)

Dostępność międzynarodowych rynków finansowych stanowiła istotny czynnik ułatwiający rozwój banków, które wykorzystywały swoje dobre ratingi kredytowe i możliwość dostępu do europejskich rynków na podstawie postanowień Porozumienia EOG. W 2005 r. banki islandzkie zaciągnęły pożyczkę w wysokości 14 mld EUR na rynkach zagranicznych dłużnych papierów wartościowych, przy czym pożyczka ta została udzielona na stosunkowo korzystnych warunkach. Gdy dostęp do europejskich rynków dłużnych papierów wartościowych stał się bardziej ograniczony, banki zaczęły finansować swoją działalność na rynkach amerykańskich, przekształcając islandzkie dłużne papiery wartościowe w instrumenty typu CDO. W okresie poprzedzającym ich upadłość banki stawały się w coraz większym stopniu zależne od pożyczek krótkoterminowych, co doprowadziło do powstania poważnego i — zdaniem SIC — możliwego do przewidzenia ryzyka refinansowania.

Lewarowanie właścicieli banków

| (15) | Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (9). Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. Największym udziałowcem w Kaupthing Bank była Exista hf., posiadająca nieco ponad 20 % udziałów w banku. Exista była również jednym z największych dłużników tego banku. W okresie od 2005 do 2008 r. całkowita kwota kredytów udzielonych przez Kaupthing na rzecz Exista i powiązanych z nią stron (10) stale rosła z poziomu 400–500 mln EUR do poziomu 1 400–1 700 mln EUR, a w latach 2007 i 2008 kwota tego rodzaju udzielonych kredytów była niemal równa wysokości kapitału własnego banku. To nasilenie działalności kredytowej wobec głównych udziałowców miało miejsce mimo tego, że bank Kaupthing zaczynał borykać się z problemami związanymi z płynnością i refinansowaniem. Kredyty na rzecz powiązanych stron były często udzielane bez jakiegokolwiek określonego zabezpieczenia (11). Fundusz rynku pieniężnego Kaupthing był największym funduszem przedsiębiorstwa zarządzającego aktywami Kaupthing Bank, a w 2007 r. fundusz ten przeprowadził znaczne inwestycje w obligacje wyemitowane przez Exista. Pod koniec roku był on posiadaczem papierów wartościowych o wartości około 14 mld ISK. Kwota ta odpowiadała około 20 % aktywów funduszu ogółem w tamtym okresie. Robert Tchenguiz był posiadaczem udziałów w Kaupthing Bank i Exista, a ponadto zasiadał w zarządzie tej drugiej spółki. Zaciągał on również kredyty na znaczną kwotę w Kaupthing Bank w Islandii, Kaupthing Bank w Luksemburgu oraz w Kaupthing Singer & Friedlander (KSF). Łączna kwota kredytów zaciągniętych przez Roberta Tchenguiza i powiązane z nim strony w spółce dominującej Kaupthing Bank w momencie jej bankructwa wynosiła około 2 mld EUR (12). |
| --- | --- |

(15)

Główni akcjonariusze każdego z najważniejszych banków islandzkich należeli do grona ich największych dłużników (9). Zdaniem SIC niektórzy udziałowcy dysponowali zbyt łatwym dostępem do kredytów bankowych w związku z faktem, że byli ich właścicielami. Największym udziałowcem w Kaupthing Bank była Exista hf., posiadająca nieco ponad 20 % udziałów w banku. Exista była również jednym z największych dłużników tego banku. W okresie od 2005 do 2008 r. całkowita kwota kredytów udzielonych przez Kaupthing na rzecz Exista i powiązanych z nią stron (10) stale rosła z poziomu 400–500 mln EUR do poziomu 1 400–1 700 mln EUR, a w latach 2007 i 2008 kwota tego rodzaju udzielonych kredytów była niemal równa wysokości kapitału własnego banku. To nasilenie działalności kredytowej wobec głównych udziałowców miało miejsce mimo tego, że bank Kaupthing zaczynał borykać się z problemami związanymi z płynnością i refinansowaniem. Kredyty na rzecz powiązanych stron były często udzielane bez jakiegokolwiek określonego zabezpieczenia (11). Fundusz rynku pieniężnego Kaupthing był największym funduszem przedsiębiorstwa zarządzającego aktywami Kaupthing Bank, a w 2007 r. fundusz ten przeprowadził znaczne inwestycje w obligacje wyemitowane przez Exista. Pod koniec roku był on posiadaczem papierów wartościowych o wartości około 14 mld ISK. Kwota ta odpowiadała około 20 % aktywów funduszu ogółem w tamtym okresie. Robert Tchenguiz był posiadaczem udziałów w Kaupthing Bank i Exista, a ponadto zasiadał w zarządzie tej drugiej spółki. Zaciągał on również kredyty na znaczną kwotę w Kaupthing Bank w Islandii, Kaupthing Bank w Luksemburgu oraz w Kaupthing Singer & Friedlander (KSF). Łączna kwota kredytów zaciągniętych przez Roberta Tchenguiza i powiązane z nim strony w spółce dominującej Kaupthing Bank w momencie jej bankructwa wynosiła około 2 mld EUR (12).

Koncentracja ryzyka

| (16) | Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji. |
| --- | --- |

(16)

Z kwestią nadmiernej ekspozycji na głównych udziałowców wiązał się wyciągnięty przez SIC wniosek, zgodnie z którym portfele aktywów banków były w niedostatecznym stopniu zdywersyfikowane. W opinii SIC przepisy europejskie dotyczące dużych ekspozycji były interpretowane wąsko, szczególnie w odniesieniu do udziałowców, a banki podejmowały działania mające na celu omijanie odpowiednich regulacji.

Słaby kapitał własny

| (17) | Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Kaupthing i pozostałych dwóch głównych banków islandzkich była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez same spółki, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny” (13), stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału, tj. po pomniejszeniu kapitału własnego udziałowców o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfeli kredytowych. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu). |
| --- | --- |

(17)

Chociaż zgłaszana wartość współczynnika kapitałowego Kaupthing i pozostałych dwóch głównych banków islandzkich była zawsze nieco wyższa niż ustawowe minimum, SIC uznał, że wspomniane wartości współczynników kapitałowych nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej kondycji finansowej banków. Było to spowodowane ekspozycją udziałów własnych banków na ryzyko wynikającą z ustanowienia podstawowych zabezpieczeń i zawarcia kontraktów terminowych typu forward w odniesieniu do udziałów. Kapitał podstawowy finansowany przez same spółki, określany przez SIC jako „słaby kapitał własny” (13), stanowił ponad 25 % kapitału własnego banków (lub ponad 50 % po jego zestawieniu z kluczowym składnikiem kapitału, tj. po pomniejszeniu kapitału własnego udziałowców o kwotę składników wartości niematerialnych). Sytuację dodatkowo skomplikowały problemy wynikające z ryzyka, na jakie były narażone banki w związku faktem, iż pełniły względem siebie wzajemnie rolę udziałowców. W połowie 2008 r. kwota bezpośredniego finansowania przez banki udziałów własnych, jak również finansowania krzyżowego udziałów w pozostałych dwóch bankach wynosiła około 400 mld ISK, co stanowiło w przybliżeniu 70 % wartości kluczowego składnika kapitału. Zdaniem SIC skala finansowania kapitału własnego udziałowców kredytami zaciąganymi w ramach przedmiotowego systemu była na tyle duża, że stanowiła zagrożenie dla jego stabilności. Banki wykorzystywały znaczną część udziałów własnych jako zabezpieczenie zaciąganych kredytów, dlatego też w miarę spadku cen udziałów malała również jakość ich portfeli kredytowych. Wpłynęło to na wyniki osiągane przez banki, wywierając dalszą presję na spadek cen ich udziałów; w reakcji na tę sytuację banki podjęły próbę sztucznego wykreowania nadmiernie wysokiego popytu na udziały własne (SIC doszedł do takiego wniosku na podstawie informacji znajdujących się w ich posiadaniu).

Wielkość banków

| (18) | W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto (PKB) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż BCI nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej. |
| --- | --- |

(18)

W 2001 r. (łączna) wartość bilansów trzech głównych banków przekraczała nieznacznie wysokość rocznego produktu krajowego brutto (PKB) Islandii. Pod koniec 2007 r. banki uzyskały już status banków międzynarodowych i znajdowały się w posiadaniu aktywów o wartości dziewięciokrotnie wyższej niż PKB Islandii. W sprawozdaniu SIC zwrócono uwagę na fakt, że już w 2006 r. obserwatorzy zwracali uwagę, iż BCI nie jest w stanie sprawować należytego nadzoru nad systemem bankowym, i wyrażali wątpliwość co do jego zdolności do pełnienia roli pożyczkodawcy ostatniej instancji. Pod koniec 2007 r. kwota krótkoterminowego zadłużenia Islandii (zaciągniętego głównie na potrzeby finansowania działalności banków) była 15-krotnie wyższa od wysokości rezerwy walutowej, a wartość depozytów zagranicznych utrzymywanych przez przedmiotowe trzy banki 8-krotnie przekraczała poziom tej rezerwy. Kwota środków przechowywanych w Funduszu Gwarancyjnym Deponentów i Inwestorów była minimalna w porównaniu z wartością depozytów bankowych, które miał on zabezpieczać. W opinii SIC powyższe czynniki przyczyniły się zwiększenia podatności Islandii na wybuch paniki bankowej.

Gwałtowny rozwój banków w porównaniu do rozwoju infrastruktury regulacyjnej i finansowej

| (19) | SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że FME i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (14). |
| --- | --- |

(19)

SIC uznał, że właściwe islandzkie organy nadzorcze nie miały wiarygodności niezbędnej w sytuacji braku pożyczkodawcy ostatniej instancji dysponującego wystarczającymi środkami finansowymi. W sprawozdaniu stwierdzono, że FME i BCI nie dysponowały wystarczającą wiedzą ekspercką ani doświadczeniem, aby móc regulować działalność banków w okresie trudności gospodarczych, podmioty te mogły jednak podjąć działania służące ograniczeniu ryzyka, na jakie narażone były przedmiotowe banki. Na przykład FME nie podlegało wzrostowi w tym samym stopniu, co banki, a praktyki stosowane przez organ regulacyjny pozostały w tyle za gwałtownymi zmianami zachodzącymi w działalności banków. W sprawozdaniu krytycznie oceniono również rolę rządu, stwierdzając, że władze powinny były podjąć działania służące ograniczeniu potencjalnego wpływu działalności banków na gospodarkę poprzez zmniejszenie ich wielkości lub zobowiązanie co najmniej jednego banku do przeniesienia swojej siedziby głównej za granicę (14).

Zakłócenie równowagi i nadmierna ekspansja ogólnie rozumianej gospodarki islandzkiej

| (20) | W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa (Housing Financing Fund), określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (15). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r. |
| --- | --- |

(20)

W sprawozdaniu SIC odniesiono się do wydarzeń dotyczących szerzej rozumianej gospodarki, które miały również wpływ na szybki rozwój banków i przyczyniły się do zakłócenia równowagi między rozmiarem i zakresem wpływu sektora usług finansowych a pozostałą częścią gospodarki. W sprawozdaniu stwierdzono, że polityka rządu (w szczególności polityka fiskalna) najprawdopodobniej przyczyniła się do nasilenia nadmiernej ekspansji i zakłócenia równowagi oraz że polityka pieniężna BCI była niedostatecznie restrykcyjna. Odniesiono się w nim również do złagodzenia przepisów w zakresie udzielania kredytów w ramach Islandzkiego Funduszu Finansowania Mieszkalnictwa (Housing Financing Fund), określając ten krok jako „jeden z najpoważniejszych błędów w dziedzinie zarządzania polityką pieniężną i fiskalną popełnionych w okresie poprzedzającym upadek banków” (15). W sprawozdaniu skrytykowano również łatwość, z jaką banki były w stanie uzyskać pożyczkę z BCI, o czym świadczy fakt, że kwota udzielonych przez BCI krótkoterminowych pożyczek zabezpieczonych zwiększyła się z poziomu 30 mld ISK jesienią 2005 r. do 500 mld ISK na początku października 2008 r.

Korona islandzka, nierównowaga zewnętrzna i spready swapu ryzyka kredytowego

| (21) | W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków. |
| --- | --- |

(21)

W sprawozdaniu odnotowano, że w 2006 r. wartość korony islandzkiej znajdowała się na niezwykle wysokim, niemożliwym do utrzymania poziomie, deficyt obrotów bieżących Islandii przekraczał 16 % PKB, a zobowiązania zaciągnięte w walutach obcych pomniejszone o wysokość aktywów zbliżały się do poziomu całkowitego rocznego PKB. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki wstępne wystąpienia kryzysu finansowego. Pod koniec 2007 r. wartość korony zaczęła spadać, czemu towarzyszył wykładniczy wzrost wartości spreadów swapu ryzyka kredytowego w przypadku Islandii i przedmiotowych banków.

2.3.   Środki podjęte w celu odbudowy sektora bankowego

| (22) | Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Kaupthing) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (16). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (17) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii. |
| --- | --- |

(22)

Po ogłoszeniu upadłości przez trzy największe banki komercyjne w październiku 2008 r. (w tym przez Kaupthing) władze islandzkie stanęły przed bezprecedensowym wyzwaniem polegającym na zabezpieczeniu dalszej działalności bankowej w Islandii (16). Założenia polityki realizowanej przez rząd Islandii w tym zakresie zostały przedstawione przede wszystkim w ustawie kryzysowej (17) przyjętej przez parlament Islandii w dniu 6 października 2008 r. Na mocy tej ustawy FME zostało wyposażone w nadzwyczajne uprawnienia do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami finansowymi i do rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami wedle potrzeby. Minister Finansów został upoważniony do wypłacania w imieniu Skarbu Państwa środków do celów utworzenia nowych przedsiębiorstw finansowych. Ponadto uznano, że w postępowaniach upadłościowych prowadzonych w odniesieniu do przedsiębiorstw finansowych depozyty będą miały pierwszeństwo względem innych wierzytelności. Rząd zadeklarował objęcie pełną ochroną depozytów w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz w ich oddziałach w Islandii.

| (23) | Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu. |
| --- | --- |

(23)

Początkowo priorytety polityki koncentrowały się na zabezpieczeniu podstawowego funkcjonowania krajowego systemu bankowości, płatności i rozrachunku. W pierwszych tygodniach po upadku banków rząd Islandii, we współpracy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), przygotował również program gospodarczy, co doprowadziło do zatwierdzenia w dniu 20 listopada 2008 r. wniosku Islandii o przyznanie jej przez Fundusz dwuletniej promesy kredytowej obejmującej pożyczkę z MFW w wysokości 2,1 mld USD w celu wzmocnienia islandzkich rezerw walutowych. Uzyskano także dodatkowe pożyczki o łącznej wartości do 3 mld USD od innych krajów nordyckich, jak również od niektórych partnerów handlowych. W ramach pożyczki udzielonej przez MFW kwota 827 mln USD została udostępniona natychmiast, podczas gdy pozostała jej część była wypłacana w ośmiu równych transzach, z zastrzeżeniem pomyślnego przejścia przeprowadzanych co kwartał kontroli realizacji programu.

| (24) | Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej. |
| --- | --- |

(24)

Program MFW był szeroko zakrojonym programem stabilizacji, koncentrującym się na realizacji trzech kluczowych celów. Po pierwsze, na ustabilizowaniu kursu korony i przywróceniu zaufania do tej waluty, aby ograniczyć negatywny wpływ kryzysu na gospodarkę. Jednym ze środków podjętych w tym kontekście było wprowadzenie kontroli kapitału służących ograniczeniu zjawiska ucieczki kapitału. Po drugie, program obejmował wdrożenie kompleksowej strategii restrukturyzacji banków, której ostatecznym celem była odbudowa rentownego systemu finansowego w Islandii, a także zabezpieczenie międzynarodowych stosunków finansowych tego państwa. Cele dodatkowe obejmowały zapewnienie uczciwej wyceny aktywów banków, maksymalizację wydajności procesu odzyskiwania mienia oraz wzmocnienie praktyk nadzorczych. Po trzecie, celem programu było zapewnienie stabilności finansów publicznych poprzez ograniczenie zjawiska socjalizacji strat poniesionych przez upadłe banki oraz wdrożenie średnioterminowego programu konsolidacji fiskalnej.

| (25) | Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej. |
| --- | --- |

(25)

Władze islandzkie podkreśliły, że z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności wynikających ze znacznego rozmiaru systemu bankowego względem zdolności finansowej Skarbu Państwa warianty polityki możliwe do zastosowania przez władze były ograniczone. W związku z tym zastosowane rozwiązania różniły się pod wieloma względami od środków podejmowanych przez rządy innych państw zagrożonych utratą stabilności finansowej.

| (26) | Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii, podczas gdy stare banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (18). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (19). |
| --- | --- |

(26)

Na mocy ustawy kryzysowej trzy duże banki komercyjne — Glitnir Bank, Landsbanki Íslands oraz Kaupthing Bank — zostały podzielone na „dawne” i „nowe” banki. Minister Finansów założył trzy spółki akcyjne, którym powierzył zadanie przejęcia operacji prowadzonych na szczeblu krajowym przez dawne banki, i powołał ich rady dyrektorów. FME przejęło kontrolę nad dawnymi bankami, zasadniczo przydzielając ich aktywa i zobowiązania (depozyty) krajowe nowym bankom, które kontynuowały prowadzenie działalności bankowej w Islandii, podczas gdy stare banki zostały objęte nadzorem odpowiednich komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (18). Aktywa i zobowiązania zagraniczne zostały w przeważającej części przeniesione do dawnych banków, które następnie poddano procedurom likwidacyjnym, a wszystkie operacje zagraniczne zostały ostatecznie zamknięte (19).

| (27) | W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami — zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzonych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto. |
| --- | --- |

(27)

W tymczasowych bilansach otwarcia trzech nowych banków, opublikowanych w dniu 14 listopada 2008 r., oszacowano, że kwota aktywów wszystkich banków ogółem wynosiłaby 2 886 mld ISK, przy czym kwota kapitału własnego, który musiałoby zapewnić państwo, stanowiłaby równowartość 385 mld ISK. Łączną wartość obligacji, jakie musiałyby wyemitować nowe banki na rzecz dawnych banków w ramach zapłaty za wartość przeniesionych aktywów, która przekraczała wartość zobowiązań, oszacowano na 1 153 mld ISK. FME wyznaczyło Deloitte LLP jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzanie wyceny wartości przenoszonych aktywów i zobowiązań. W trakcie tego procesu okazało się, że przeprowadzenie niezależnej wyceny nie doprowadzi do uzyskania stałych wartości aktywów netto, ale że wyniki wyceny będą miały charakter szacunkowy i będą mieściły się w określonych przedziałach. Okazało się także, że wierzyciele banków zgłosili wątpliwości dotyczące wyceny, uznając, iż nie jest ona przeprowadzana w bezstronny sposób, i stwierdzili, że nie mogli w należyty sposób chronić swoich interesów. Wspomniane problemy doprowadziły do zmiany polityki rozliczania rachunków między dawnymi a nowymi bankami — zrezygnowano z mechanizmu opierającego się wyłącznie na wycenach przeprowadzonych przez niezależnego eksperta i zobowiązano strony do podjęcia próby wypracowania w drodze negocjacji porozumienia w sprawie wartości przenoszonych aktywów netto.

| (28) | Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów. |
| --- | --- |

(28)

Osiągnięcie przez strony porozumienia w sprawie wysokości wycenianych kwot było z oczywistych względów trudne, ponieważ przy przeprowadzaniu wycen wyraźnie przyjmowano szereg założeń, które mogły stać się przedmiotem sporu między stronami. Władze Islandii dążyły do zawarcia porozumień na podstawie wycen bazowych, zapewniających solidną podstawę dla określenia wysokości początkowego dokapitalizowania nowych banków. Wyniki cen aktywów stanowiące nadwyżkę w stosunku do wyceny bazowej mogłyby zostać zwrócone wierzycielom w postaci obligacji warunkowych lub zwiększenia wartości kapitału podstawowego banków, ponieważ w trakcie negocjacji okazało się, że komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków Glitnir i Kaupthing oraz większość wierzycieli tych banków mogłyby być zainteresowane nabyciem udziałów kapitałowych w nowych bankach, co pozwoliłoby im czerpać korzyści z ewentualnych wzrostów wartości przeniesionych aktywów.

| (29) | W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków i określeniu podstawy dla porozumień z wierzycielami dawnych banków. Rząd, występujący w charakterze wyłącznego właściciela trzech nowych banków, zawarł z komitetami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków umowy wstępne dotyczące procedury osiągnięcia i wypłacenia rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, Íslandsbanki i Arion Bank, w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach. |
| --- | --- |

(29)

W dniu 20 lipca 2009 r. ogłoszono decyzję o pełnym dokapitalizowaniu trzech nowych banków i określeniu podstawy dla porozumień z wierzycielami dawnych banków. Rząd, występujący w charakterze wyłącznego właściciela trzech nowych banków, zawarł z komitetami ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków umowy wstępne dotyczące procedury osiągnięcia i wypłacenia rekompensaty z tytułu przeniesienia aktywów netto do nowych banków. W odniesieniu do dwóch nowych banków, Íslandsbanki i Arion Bank, w umowie wstępnej przewidziano możliwość zawarcia umów warunkowych, na mocy których dawne banki subskrybowałyby większościowe udziały kapitałowe w nowych bankach.

| (30) | W oparciu o wskazane powyżej orientacyjne umowy komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się skorzystać z wynegocjowanych opcji i subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły porozumienia w sprawie rozliczeń dotyczących aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz że zobowiązania nowych banków zostały następnie w całości sfinansowane. |
| --- | --- |

(30)

W oparciu o wskazane powyżej orientacyjne umowy komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dawnych banków zdecydowały się skorzystać z wynegocjowanych opcji i subskrybować udziały w nowych bankach w październiku 2009 r. (Glitnir) i grudniu 2009 r. (Kaupthing Bank i Landsbanki Islands). W dniu 18 grudnia 2009 r. rząd ogłosił, że rekonstrukcja banku została zakończona oraz że władze islandzkie i nowe banki, z jednej strony, i komitety ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Glitnir Bank, Landsbanki Íslands i Kaupthing Bank w imieniu ich wierzycieli, z drugiej strony, zawarły porozumienia w sprawie rozliczeń dotyczących aktywów, które zostały przeniesione z dawnych do nowych banków, oraz że zobowiązania nowych banków zostały następnie w całości sfinansowane.

| (31) | Jak się okazało, kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn. |
| --- | --- |

(31)

Jak się okazało, kwota wkładu Skarbu Państwa w kapitał własny nowych banków uległa znacznemu obniżeniu — z początkowo przewidywanych 385 mld ISK do 135 mld ISK w postaci kapitału podstawowego, a w przypadku dwóch z trzech banków: Íslandsbanki i Arion Bank o około 55 mld ISK kapitału Tier II w postaci podporządkowanych pożyczek lub łącznie o 190 mld ISK. Ponadto Skarb Państwa wyposażył Íslandsbanki i Arion Bank w określone instrumenty wsparcia płynności. Łączna kwota kapitału podstawowego przekazanego przez dawne banki nowym bankom wyniosła około 156 mld ISK. W związku z tym całkowite dokapitalizowanie nowych banków kształtowało się na poziomie około 346 mld ISK. Z tego względu zamiast zachowania przez państwo pełnego tytułu własności do trzech banków w umowach wskazano, że udziały kapitałowe państwa zostaną zmniejszone do około 5 % w przypadku Íslandsbanki, 13 % w przypadku Arion Bank i 81 % w przypadku Landsbankinn.

| (32) | Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Arion Bank, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(32)

Mimo że opisane przejęcie dwóch z trzech banków przez wierzycieli dawnych banków pozwoliło rozwiązać najistotniejsze problemy związane z odbudową sektora finansowego i ustanowić solidniejszą podstawę kapitałową dla nowych banków, nadal pozostały liczne niedoskonałości, które należało wyeliminować. Od jesieni 2009 r. banki koncentrowały swoje wysiłki głównie na kwestiach wewnętrznych, dążąc do opracowania ogólnej strategii działania oraz w szczególności do zrestrukturyzowania swoich portfeli kredytowych, które stanowią najpoważniejszy czynnik ryzyka dla ich dalszej działalności i długoterminowej rentowności. Proces restrukturyzacji był złożony z uwagi na szereg czynników utrudniających, w tym orzeczenie Sądu Najwyższego o nielegalnym charakterze pożyczek udzielanych w ISK, ale indeksowanych do walut obcych. Jeżeli chodzi o Arion Bank, wspomniane kwestie zostały omówione bardziej szczegółowo poniżej w zakresie, w jakim miały one znaczenie dla procesu jego restrukturyzacji.

2.4.   Otoczenie makroekonomiczne

| (33) | Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (20). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem PKB o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r. |
| --- | --- |

(33)

Po zapaści systemu bankowego w październiku 2008 r. doszło do poważnych zawirowań gospodarczych. Trudnościom islandzkiego systemu finansowego towarzyszył brak zaufania do islandzkiej waluty. W pierwszym kwartale 2008 r. i ponownie jesienią tego samego roku, tj. przed bankructwem trzech banków komercyjnych i po nim, wartość korony islandzkiej gwałtowanie spadła. Pomimo wprowadzenia kontroli kapitału jesienią 2008 r. przez cały 2009 r. utrzymywała się zmienność kursu waluty (20). Opisane problemy doprowadziły do poważnej recesji gospodarki Islandii, która przejawiała się zmniejszeniem PKB o 6,8 % w 2009 i o 4 % w 2010 r.

| (34) | Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego. |
| --- | --- |

(34)

Wśród konsekwencji kryzysu gospodarczego należy wymienić gwałtowny wzrost stopy bezrobocia z poziomu 1,6 % w 2008 r. do 8 % w 2009 r., wzrost inflacji i spadek poziomu płacy realnej. Ponadto odnotowano nagły wzrost zadłużenia przedsiębiorstw i zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny oraz udziału kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych banków, a także zwiększenie liczby przypadków przejmowania przez nowe banki przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie wysokie koszty restrukturyzacji systemu bankowego finansowane ze środków publicznych doprowadziły do gwałtownego wzrostu deficytu fiskalnego i poważnego zwiększenia długu publicznego.

| (35) | Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym. |
| --- | --- |

(35)

Wstępne dane opublikowane przez Statistics Iceland wskazują, że po okresie głębokiej recesji, w drugiej połowie 2011 r. sytuacja gospodarcza uległa poprawie, a wzrost PKB mierzony w perspektywie całego roku był o 3,1 % wyższy niż w roku ubiegłym.

| (36) | Wzrost gospodarczy odnotowany w 2011 r. był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowego inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (21). Na przestrzeni ostatnich trzech lat spożycie publiczne utrzymywało się na niskim poziomie. |
| --- | --- |

(36)

Wzrost gospodarczy odnotowany w 2011 r. był spowodowany głównie zwiększeniem popytu krajowego, w szczególności wzrostem spożycia w sektorze prywatnych gospodarstw domowych o 4 %. Poprawie sytuacji gospodarczej towarzyszył wzrost płac i świadczeń społecznych, a także podjęcie określonych inicjatyw politycznych mających na celu zmniejszenie obciążenia w zakresie zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, w tym wprowadzenie tymczasowych dotacji na spłatę odsetek, zamrożenie rat kredytów oraz wcześniejsze wypłacenie prywatnych oszczędności emerytalnych. Wstępne dane za 2011 r. wskazują również na powolny wzrost poziomu inwestycji, choć wyjściowa wartość przedmiotowego inwestycji znajdowała się na wyjątkowo niskim poziomie (21). Na przestrzeni ostatnich trzech lat spożycie publiczne utrzymywało się na niskim poziomie.

| (37) | Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego– wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (22) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do powstania mniejszej nadwyżki handlowej w wysokości 8,2 % PKB. |
| --- | --- |

(37)

Ogólne dane makroekonomiczne maskują istnienie poważniejszych różnic sektorowych. Załamaniu sektora finansowego towarzyszyło również poważne spowolnienie gospodarcze w sektorze budowlanym i w wielu innych sektorach krajowej działalności produkcyjnej i usługowej. Natomiast w niektórych sektorach związanych z wywozem odnotowano wzrost. Dzięki niskiemu kursowi wymiany korony islandzkiej i stosunkowo stabilnym cenom produktów morskich i wyrobów aluminiowych w walutach obcych przychody z wywozu wzrosły po wybuchu kryzysu gospodarczego– wzrost odnotowano również w sektorze turystyki i innych sektorach związanych z wywozem usług. Jednocześnie wielkość przywozu gwałtownie się zmniejszyła, co tymczasowo przyczyniło się do powstania w 2010 r. w bilansie handlowym (22) nadwyżki w wysokości 10 % PKB. Wraz ze wzrostem popytu krajowego w 2011 r. wzrósł jednak ponownie wywóz, prowadząc do powstania mniejszej nadwyżki handlowej w wysokości 8,2 % PKB.

| (38) | Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost ukształtuje się na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitałowych. |
| --- | --- |

(38)

Prognozy Statistics Iceland na lata 2012–2017 zakładają dalsze stopniowe ożywienie koniunktury gospodarczej, przy czym w 2012 r. wzrost ukształtuje się na poziomie 2,6 %. Przewiduje się, że wzrost utrzyma się na podobnym poziomie w całym okresie objętym prognozą. Przedmiotowa prognoza jest jednak obarczona w pewnym stopniu brakiem pewności. Zaplanowane wdrożenie inwestycji przemysłowych przeprowadzanych na dużą skalę może ulec dodatkowemu opóźnieniu. Długotrwała recesja w państwach będących głównymi partnerami handlowymi Islandii wywarłaby negatywny wpływ na warunki jej wymiany handlowej, co przełożyłoby się na spadek stopy wzrostu w Islandii. Niższy od oczekiwanego postęp w zmniejszaniu obciążenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw zadłużeniem przyczyniłby się ponadto do ograniczenia popytu krajowego i perspektyw rozwoju gospodarki. Zagrożenie dla wzrostu mogłaby również stanowić utrzymująca się niestabilność cenowa związana ze zmiennością kursu waluty po zlikwidowaniu kontroli kapitałowych.

2.5.   Nadzór finansowy i usprawnienie ram regulacyjnych

| (39) | Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania. |
| --- | --- |

(39)

Po zakończeniu początkowych działań związanych z utworzeniem nowych banków i przeprowadzeniem wyceny wartości aktywów netto przeniesionych z dawnych banków, wiosną 2009 r. FME przeprowadziło audyt nowych banków i zbadało ich plany operacyjne, kondycję finansową oraz wymogi kapitałowe w ramach tzw. projektu zatwierdzenia. Przy przeprowadzaniu tych działań korzystano ze wsparcia Oliver Wyman, międzynarodowej firmy oferującej usługi konsultingowe w zakresie zarządzania.

| (40) | Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów, natomiast kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(40)

Po zakończeniu powyższego procesu FME udzieliło bankom licencji na prowadzenie działalności pod warunkiem spełnienia przez nie szeregu warunków. Biorąc pod uwagę jakość portfeli aktywów i przewidywany brak pewności co do sytuacji gospodarczej, uznano za konieczne, aby wymogi kapitałowe obowiązujące w odniesieniu do przedmiotowych trzech banków wykraczały poza ustawowe minimum. Dlatego też FME ustanowiło minimalną wartość współczynnika adekwatności kapitałowej dla trzech banków na poziomie 16 % oraz minimum 12 % w przypadku współczynnika kapitału Tier I. Wymogi pozostawały w mocy przez okres co najmniej 3 lat, chyba że FME dokonałoby zmiany decyzji w tej sprawie. Określono również warunki w zakresie płynności, ustanawiając wymóg, zgodnie z którym kwota dostępnych zbywalnych aktywów powinna w każdym momencie utrzymywać się na poziomie co najmniej 20 % wartości depozytów, natomiast kwota środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów powinna odpowiadać co najmniej 5 % wartości depozytów. Ponadto ustanowiono wymogi regulujące inne kwestie, takie jak restrukturyzacja portfeli kredytowych, ocena ryzyka, ład korporacyjny oraz kwestie związane z własnością. FME wprowadziło porównywalne wymogi kapitałowe również w odniesieniu do innych przedsiębiorstw finansowych.

| (41) | W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE. |
| --- | --- |

(41)

W programie stabilizacji gospodarczej opracowanym w konsultacji z MFW przewidziano przeprowadzenie przeglądu całości ram regulacyjnych w zakresie świadczenia usług finansowych i sprawowanie nadzoru w celu lepszego zabezpieczenia się przed wybuchem kryzysu finansowego w przyszłości. Rząd zwrócił się do byłego dyrektora generalnego fińskiego Urzędu Nadzoru Finansowego, Kaarlo Jännäriego, z prośbą o przeprowadzenie oceny istniejących ram regulacyjnych i stosowanych praktyk nadzorczych. Jedno z usprawnień zaproponowanych przez Kaarlo Jännäriego dotyczyło utworzenia krajowego rejestru kredytowego w ramach FME w celu ograniczenia poziomu systemowego ryzyka kredytowego. W swoim sprawozdaniu Kaarlo Jännäri zaproponował również ustanowienie surowszych zasad i bardziej restrykcyjnych praktyk w odniesieniu do dużych ekspozycji i powiązanej z nimi działalności kredytowej, a także zalecił zwiększenie liczby kontroli na miejscu służących zbadaniu jakości nadzoru zdalnego i odpowiednich sprawozdań, w szczególności dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka utraty płynności i ryzyka walutowego. Zalecono również przeprowadzenie przeglądu i usprawnienie systemu gwarantowania depozytów, przy szczególnym uwzględnieniu zmian zachodzących w UE.

| (42) | Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy przygotowany m.in. w oparciu o propozycje Kaarlo Jännäriego, a także w oparciu o zmiany wprowadzone od 2009 r. w przepisach EOG w odniesieniu do kwestii związanych z prowadzeniem działalności finansowej — wniosek ten został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku. |
| --- | --- |

(42)

Następnie rząd przedstawił Althingi wniosek w sprawie ustawy przygotowany m.in. w oparciu o propozycje Kaarlo Jännäriego, a także w oparciu o zmiany wprowadzone od 2009 r. w przepisach EOG w odniesieniu do kwestii związanych z prowadzeniem działalności finansowej — wniosek ten został przyjęty i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. jako ustawa nr 75/2010. Po przyjęciu nowej ustawy dokonano szeroko zakrojonych zmian w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych. W późniejszym okresie w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, jak również w przepisach dotyczących kontroli usług finansowych i nadzoru nad nimi, wprowadzono również szereg innych zmian. Wspomniane zmiany regulacyjne zostały bardziej szczegółowo omówione w załączniku.

2.6.   Najważniejsze przyszłe wyzwania (23)

| (43) | Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych. |
| --- | --- |

(43)

Pomimo istotnych postępów w odbudowywaniu swojego sektora finansowego Islandia w dalszym ciągu zmaga się z konsekwencjami kryzysu finansowego i walutowego, do którego doszło jesienią 2008 r. Kryzys finansowy ujawnił różnego rodzaju słabości i niedociągnięcia systemu finansowego, które należy naprawić, aby odzyskać zaufanie obywateli. Wydaje się oczywiste, że Islandia — podobnie jak wiele innych państw, które ucierpiały wskutek wybuchu kryzysu finansowego — musi stawić czoła licznym wyzwaniom związanym z koniecznością dostosowania prawnego i operacyjnego otoczenia usług finansowych w taki sposób, by wspierać działania mające na celu ustanowienie rentownego i wydajnego systemu finansowego w przyszłości oraz aby ograniczyć do minimum ryzyko ponownego wystąpienia wstrząsów systemowych.

| (44) | Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitałowymi i zabezpieczonym ogólnymi gwarancjami depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (24). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie. |
| --- | --- |

(44)

Najistotniejsze wyzwania stojące dziś przed islandzkimi przedsiębiorstwami finansowymi są związane z faktem, że banki prowadzą działalność w otoczeniu chronionym, objętym kontrolami kapitałowymi i zabezpieczonym ogólnymi gwarancjami depozytów. Obecnie banki muszą przygotować się do prowadzenia działalności w mniej chronionym otoczeniu, w jakim znajdą się po zniesieniu kontroli kapitału i przywróceniu gwarancji depozytów do poziomu przewidzianego w odpowiednich dyrektywach UE/EOG (24). Władze islandzkie podkreśliły konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy wprowadzaniu nowych przepisów w tym zakresie.

| (45) | Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (25). |
| --- | --- |

(45)

Kolejne istotne wyzwanie wiąże się z koniecznością dalszego dostosowania ram prawnych i regulacyjnych w celu wsparcia funkcjonowania niezawodnego i wydajnego systemu finansowego, który jest zgodny ze zmianami w postanowieniach Porozumienia EOG i innych aktach prawa międzynarodowego (25).

2.7.   Stan konkurencji w islandzkim sektorze finansowym

| (46) | Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (26) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (27). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w dniu 20 czerwca 2012 r. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej. |
| --- | --- |

(46)

Zgodnie z informacjami przekazanymi niedawno przez władze islandzkie (26) struktura konkurencji na rynku finansowym uległa radykalnej zmianie od momentu załamania się sektora bankowego. Liczba przedsiębiorstw finansowych uległa zmniejszeniu w miarę jak szereg kas oszczędnościowych, banków komercyjnych i wyspecjalizowanych kredytodawców zostało postawionych w stan likwidacji lub połączyło się z innymi przedsiębiorstwami (27). Liczba przedsiębiorstw finansowych w dalszym ciągu maleje, ostatnio wskutek połączenia Landsbankinn i SpKef w marcu 2011 r., połączenia Íslandsbanki i Byr w grudniu 2011 r. oraz połączenia Landsbankinn i Svarfdaelir Savings Bank, które zostało zatwierdzone przez Urząd w dniu 20 czerwca 2012 r. Wraz ze spadkiem liczby przedsiębiorstw finansowych i przejmowaniem depozytów likwidowanych banków przez większe banki doszło do zwiększenia poziomu koncentracji na rynku krajowym. Z kolei całkowite udziały nowych banków w rynkach finansowych EOG są obecnie znacznie mniejsze, niż udziały ich poprzedników, z uwagi na wycofanie się z prowadzenia działalności w obszarze bankowości międzynarodowej.

| (47) | Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych. |
| --- | --- |

(47)

Ponadto wskutek załamania lub zdecydowanego ograniczenia działalności niektórych sektorów rynkowych rynek krajowy znacznie się zmniejszył. Niemal całkowity zanik rynku akcji i wprowadzenie kontroli kapitału zredukowały działalność na rynku akcji i rynku walutowym, co doprowadziło do ograniczenia możliwości w zakresie przeprowadzania inwestycji. Z uwagi na rekordowo niski poziom inwestycji w gospodarkę oraz ogólnie wysoki poziom lewarowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw popyt na kredyty utrzymuje się na niskim poziomie. Od wybuchu kryzysu banki skupiały swoje wysiłki na kwestiach wewnętrznych oraz na restrukturyzacji swoich portfeli kredytowych, jak również na restrukturyzacji niektórych spośród swoich najistotniejszych klientów korporacyjnych.

| (48) | Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbanki. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (28), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %. |
| --- | --- |

(48)

Przed wybuchem kryzysu finansowego łączny udział kas oszczędnościowych w rynku mierzony wartością ich depozytów kształtował się na poziomie 20–25 %. Obecnie udział ten zmniejszył się do około 2–4 %. Udziały w rynku utracone przez kasy oszczędnościowe i banki komercyjne, które wycofały się z rynku, zostały przejęte przez trzy największe banki komercyjne — Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbanki. Łączne udziały tych trzech dużych banków obejmują obecnie około 90–95 % rynku, w porównaniu z wcześniejszymi 60–75 %, przy czym Landsbankinn dysponuje nieznacznie wyższym udziałem w rynku od pozostałych banków. Jedynym innym uczestnikiem rynku, poza 10 regionalnymi kasami oszczędności, których obecny udział w rynku kształtuje się na poziomie 2–4 %, jest zrestrukturyzowany MP Bank (28), dysponujący udziałem w rynku wynoszącym około 1–5 %.

| (49) | Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji (ICA), do którego Urząd zwrócił się o udzielenie informacji na temat stanu konkurencji w Islandii i przedstawienie potencjalnych rozwiązań istniejącej sytuacji, na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki. |
| --- | --- |

(49)

Rynek finansowy Islandii ma zatem wyraźnie oligopolistyczny charakter, przy czym trzy największe przedsiębiorstwa mogłyby wspólnie osiągnąć dominującą pozycję na rynku. W opinii islandzkiego organu ds. konkurencji (ICA), do którego Urząd zwrócił się o udzielenie informacji na temat stanu konkurencji w Islandii i przedstawienie potencjalnych rozwiązań istniejącej sytuacji, na islandzkim rynku bankowym istnieją znaczne bariery wejścia. Sytuacja ta ma negatywny wpływ na konkurencję. Konsumenci napotykają również na pewne utrudnienia przy przenoszeniu do innego banku. Ponadto władze islandzkie przyznały, że ryzyko walutowe związane ze słabą i niewymienną w handlu zagranicznym walutą islandzką — islandzką koroną — miało wpływ na dodatkowe ograniczenie konkurencji i zniechęciło zagraniczne banki i przedsiębiorstwa do wchodzenia na rynek islandzki.

| (50) | W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków. |
| --- | --- |

(50)

W ostatnim czasie ICA skupiała się na konkretnej kwestii związanej z funkcjonowaniem infrastruktury IT regulującej operacje banków oraz ich współpracy w tym zakresie. Działania te dotyczyły dostawcy usług IT Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB), stanowiącego wspólną własność instytucji finansowych. Omawiana kwestia jest istotna z punktu widzenia przedmiotowej sprawy i z tego względu stanowiła jeden z tematów omówionych podczas spotkań Urzędu z władzami islandzkimi i przedstawicielami banków.

| (51) | RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również inne podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

(51)

RB stanowi wspólną własność trzech głównych banków islandzkich, dwóch kas oszczędnościowych, Islandzkiego Stowarzyszenia Kas Oszczędnościowych oraz trzech głównych podmiotów zajmujących się przetwarzaniem transakcji realizowanych za pośrednictwem kart płatniczych w Islandii. Landsbankinn jest właścicielem 36,84 % udziałów w RB, Íslandsbanki — 29,48 %, a Arion Bank — 18,7 %. Łącznie wspomniane trzy banki komercyjne są więc posiadaczami 85,02 % udziałów w RB. Do klientów RB należą właściciele, Bank Centralny Islandii oraz inne instytucje finansowe, jak również inne podmioty publiczne. Banki prowadzą szeroko zakrojoną współpracę w tym zakresie z uwagi na fakt, że RB opracował funkcjonujący w Islandii system rozliczeniowy i rozrachunku. RB zapewnia również szereg kluczowych rozwiązań w zakresie bankowości obsługujących wiele podmiotów (ang. multi-tenant), z których korzysta większość islandzkich banków. Ponadto RB zarządza systemem e-fakturowania i e-płatności przeznaczonym dla przedsiębiorstw i konsumentów.

| (52) | W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych. |
| --- | --- |

(52)

W opinii ICA kryzys sektora bankowego z 2008 r. sprawił, że mniejsze banki i kasy oszczędnościowe stały się podmiotami szczególnie narażonymi na rynku. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw finansowych dostęp do wymaganych usług IT miał kluczowe znaczenie, ponieważ tego rodzaju usługi mogą być postrzegane jako jedna z barier wejścia dla nowych uczestników rynku. Jeżeli chodzi o większe przedsiębiorstwa finansowe, dostawcą platformy usług IT był w przeważającej mierze RB, natomiast w przypadku kas oszczędnościowych i mniejszych uczestników rynku rolę tę pełnił Teris. W wyniku zamknięcia wielu mniejszych przedsiębiorstw finansowych w ostatnich latach Teris utracił znaczną część swoich dochodów, co zmusiło go do sprzedaży RB części swoich rozwiązań w dziedzinie IT w styczniu 2012 r. W opinii RB i Teris wspomniana transakcja miała służyć m.in. zapewnieniu dalszego świadczenia usług IT na rzecz mniejszych przedsiębiorstw finansowych.

| (53) | ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (29). |
| --- | --- |

(53)

ICA prowadziła postępowania w dwóch sprawach związanych z działalnością RB. Pierwsza z nich dotyczyła tego, czy współwłasność i współpraca banków i innych przedsiębiorstw finansowych w ramach forum RB powinna zostać uznana za przypadek złamania zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję przewidzianego w art. 10 islandzkiej ustawy o konkurencji. Druga sprawa była związana z oceną zgodności zakupu głównych aktywów Teris przez RB z przepisami dotyczącymi połączeń zawartymi w tej samej ustawie. W maju 2012 r. przedmiotowe dwie sprawy zakończyły się jednak zawarciem ugody między RB i jego właścicielami, z jednej strony, a ICA, z drugiej strony (29).

| (54) | Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (30). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (31), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(54)

Poza wskazanymi powyżej obawami związanymi bezpośrednio z islandzkim rynkiem finansowym ICA zwróciła uwagę w szczególności na konieczność przeprowadzenia bezzwłocznej sprzedaży i restrukturyzacji przedsiębiorstw operacyjnych (30). Wiele przedsiębiorstw operacyjnych zostało przejętych przez banki (będące wierzycielami tych przedsiębiorstw) z powodu ich nadmiernego zadłużenia po wybuchu kryzysu gospodarczego w 2008 r. W opinii ICA świadczenie usług finansowych na rzecz przedsiębiorstw przez banki w przypadku, gdy banki są jednocześnie właścicielami tych przedsiębiorstw, może prowadzić do konfliktu interesów. Zdaniem ICA fakt, że banki są bezpośrednimi i pośrednimi właścicielami przedsiębiorstw (31), stanowi najbardziej powszechny i wiążący się z największym zagrożeniem problem z zakresu konkurencji powstały w wyniku kryzysu finansowego, ponieważ opisana sytuacja ma wpływ na niemal każde przedsiębiorstwo i sektor w Islandii. ICA uważa, że przyspieszenie procesu restrukturyzacji przedsiębiorstw przyczyniłoby się do usprawnienia konkurencji na rynku finansowym. Gdy zaangażowanie banków w proces restrukturyzacji ich klientów korporacyjnych było regulowane wymogami dotyczącymi powiadomień w ramach krajowej kontroli połączeń, ICA często ustanawiała warunki, jakie musiały spełnić banki, aby stać się właścicielami przedsiębiorstw. Wypracowanie kompleksowego rozwiązania tego problemu wydaje się jednak trudne, ponieważ wynika on zasadniczo z wysokiego poziomu lewarowania islandzkiego sektora przedsiębiorstw.

| (55) | W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynku, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki. Banki zagraniczne, chociaż nie prowadzą działalności w Islandii, konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu konkurują z bankami islandzkimi w zakresie udzielania kredytów dla przedsiębiorstw i świadczenia innych usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych. |
| --- | --- |

(55)

W pismach przekazanych Urzędowi wszystkie trzy banki komercyjne: Arion Bank, Íslandsbanki i Landsbankinn wyraziły pogląd, że od jesieni 2008 r. warunki konkurencji na islandzkim rynku finansowym nie uległy poważniejszym zmianom, które mogłyby stanowić źródło obaw. Na rynku tym w dalszym ciągu panowała skuteczna konkurencja, przy czym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że którykolwiek z trzech największych uczestników rynku dopuszczał się zachowań o znamionach zmowy. Badając warunki prowadzenia konkurencji na rynku, ICA przeoczyła pewne kluczowe czynniki. Banki zagraniczne, chociaż nie prowadzą działalności w Islandii, konkurowały w przeszłości i w dalszym ciągu konkurują z bankami islandzkimi w zakresie udzielania kredytów dla przedsiębiorstw i świadczenia innych usług finansowych na rzecz największych klientów, takich jak przedsiębiorstwa prowadzące działalność wywozową (w sektorze gospodarki rybnej, w energochłonnych gałęziach przemysłu itp.), jak również działalność na rzecz organów państwowych i gminnych.

| (56) | Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Arion Bank pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku. |
| --- | --- |

(56)

Spostrzeżenie to stoi jednak w sprzeczności z opinią wyrażoną przez władze islandzkie, jak określono we wskazanym wyżej sprawozdaniu Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi, oraz z poglądami ICA. Ponadto, jak zostanie to przedstawione poniżej, Arion Bank pomimo pewnych zastrzeżeń co do wyników analizy warunków konkurencji podjął pewne zobowiązania, które miały na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji związanych z przedmiotowymi środkami pomocy. Zobowiązania te zostały wyszczególnione w załączniku.

3.   OPIS ŚRODKÓW

3.1.   Beneficjent

| (57) | Jak wskazano powyżej, upadek Kaupthing Bank nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Kaupthing Bank hf, w tym ustanowienie oraz dokapitalizowanie New Kaupthing Bank hf (przemianowanego obecnie na Arion Bank). |
| --- | --- |

(57)

Jak wskazano powyżej, upadek Kaupthing Bank nastąpił w 2008 r., podobnie jak dwóch innych dużych islandzkich banków komercyjnych. W celu zapewnienia dalszego funkcjonowania krajowego sektora bankowego władze islandzkie podjęły pewne działania służące przywróceniu niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Kaupthing Bank hf, w tym ustanowienie oraz dokapitalizowanie New Kaupthing Bank hf (przemianowanego obecnie na Arion Bank).

3.1.1.   Kaupthing Bank

| (58) | Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Kaupthing Bank był największym bankiem w Islandii. Pod koniec 2007 r. wartość jego bilansu kształtowała się na poziomie 5 347 mld ISK (58,3 mld EUR). Działalność Kaupthing koncentrowała się głównie na regionie Europy Północnej — bank miał swoje oddziały w trzynastu państwach. Kaupthing świadczył zintegrowane usługi finansowe na rzecz przedsiębiorstw, inwestorów instytucjonalnych i osób fizycznych, podzielone na pięć segmentów branżowych: bankowość korporacyjną i detaliczną, rynki kapitałowe, operacje skarbowe, bankowość inwestycyjną oraz zarządzanie aktywami i bankowość prywatną. Ponadto bank zarządzał siecią oddziałów zajmujących się obsługą klientów detalicznych w Islandii, gdzie miał swoją siedzibę, oraz — w mniejszym zakresie — w Norwegii i Szwecji. Kaupthing dysponował licencjami na prowadzenie działalności bankowej dzięki swoim jednostkom zależnym w Danii, Szwecji, Luksemburgu i Zjednoczonym Królestwie oraz oddziałom w Finlandii, Norwegii i Wyspie Man. Najważniejszymi jednostkami zależnymi Kaupthing były Kaupthing Singer & Friedlander (Zjednoczone Królestwo) oraz FIH Erhvervsbank (Dania), ale bank zarządzał również szesnastoma innymi jednostkami zależnymi i oddziałami w różnych państwach w Europie, Ameryce Północnej, Azji i na Bliskim Wschodzie. Pod koniec 2007 r. bank zatrudniał 3 334 osoby. Akcje banku były notowane na giełdzie OMX Nordic Exchange w Reykjavíku i Sztokholmie. |
| --- | --- |

(58)

Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. Kaupthing Bank był największym bankiem w Islandii. Pod koniec 2007 r. wartość jego bilansu kształtowała się na poziomie 5 347 mld ISK (58,3 mld EUR). Działalność Kaupthing koncentrowała się głównie na regionie Europy Północnej — bank miał swoje oddziały w trzynastu państwach. Kaupthing świadczył zintegrowane usługi finansowe na rzecz przedsiębiorstw, inwestorów instytucjonalnych i osób fizycznych, podzielone na pięć segmentów branżowych: bankowość korporacyjną i detaliczną, rynki kapitałowe, operacje skarbowe, bankowość inwestycyjną oraz zarządzanie aktywami i bankowość prywatną. Ponadto bank zarządzał siecią oddziałów zajmujących się obsługą klientów detalicznych w Islandii, gdzie miał swoją siedzibę, oraz — w mniejszym zakresie — w Norwegii i Szwecji. Kaupthing dysponował licencjami na prowadzenie działalności bankowej dzięki swoim jednostkom zależnym w Danii, Szwecji, Luksemburgu i Zjednoczonym Królestwie oraz oddziałom w Finlandii, Norwegii i Wyspie Man. Najważniejszymi jednostkami zależnymi Kaupthing były Kaupthing Singer & Friedlander (Zjednoczone Królestwo) oraz FIH Erhvervsbank (Dania), ale bank zarządzał również szesnastoma innymi jednostkami zależnymi i oddziałami w różnych państwach w Europie, Ameryce Północnej, Azji i na Bliskim Wschodzie. Pod koniec 2007 r. bank zatrudniał 3 334 osoby. Akcje banku były notowane na giełdzie OMX Nordic Exchange w Reykjavíku i Sztokholmie.

3.1.2.   Arion Bank

| (59) | Następca Kaupthing, Arion Bank, jest islandzkim bankiem świadczącym powszechne usługi finansowe na rzecz przedsiębiorstw, inwestorów instytucjonalnych i osób fizycznych. Celem banku jest oferowanie usług w zakresie bankowości relacyjnej, koncentrując się na dużych klientach korporacyjnych i osobach fizycznych poszukujących szerokiego spektrum rozwiązań finansowych. |
| --- | --- |

(59)

Następca Kaupthing, Arion Bank, jest islandzkim bankiem świadczącym powszechne usługi finansowe na rzecz przedsiębiorstw, inwestorów instytucjonalnych i osób fizycznych. Celem banku jest oferowanie usług w zakresie bankowości relacyjnej, koncentrując się na dużych klientach korporacyjnych i osobach fizycznych poszukujących szerokiego spektrum rozwiązań finansowych.

| (60) | Arion Bank Group składa się ze spółki dominującej i ośmiu głównych jednostek zależnych, które stanowią integralną część działalności banku (32). |
| --- | --- |

(60)

Arion Bank Group składa się ze spółki dominującej i ośmiu głównych jednostek zależnych, które stanowią integralną część działalności banku (32).

| (61) | W związku z zapoczątkowaną niedawno i w dalszym ciągu prowadzoną restrukturyzacją jego portfela pożyczek bank przejął aktywa sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży, a jeżeli działania restrukturyzacyjne nie zostałyby zakończone — przejmie również aktywa sklasyfikowane jako operacje tymczasowe. Bank stwierdził jednak, że zamierza sprzedać takie aktywa bez zbędnej zwłoki (33). |
| --- | --- |

(61)

W związku z zapoczątkowaną niedawno i w dalszym ciągu prowadzoną restrukturyzacją jego portfela pożyczek bank przejął aktywa sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży, a jeżeli działania restrukturyzacyjne nie zostałyby zakończone — przejmie również aktywa sklasyfikowane jako operacje tymczasowe. Bank stwierdził jednak, że zamierza sprzedać takie aktywa bez zbędnej zwłoki (33).

| (62) | Pozostałe kluczowe udziały znajdują się w Auðkenni (spółce holdingowej zarządzającej kluczami bezpieczeństwa stosowanymi w bankowości internetowej, 20 %) oraz Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB; 18,05 %). Arion Bank zamknął lub podejmuje obecnie działania mające na celu zamknięcie łącznie 15 spółek, w których posiadał udziały kapitałowe. Spółki te zostały postawione w stan likwidacji bądź nie dysponują wystarczającą ilością aktywów lub nie prowadzą żadnej działalności. |
| --- | --- |

(62)

Pozostałe kluczowe udziały znajdują się w Auðkenni (spółce holdingowej zarządzającej kluczami bezpieczeństwa stosowanymi w bankowości internetowej, 20 %) oraz Reiknistofa bankanna (centrum danych dla islandzkich banków, RB; 18,05 %). Arion Bank zamknął lub podejmuje obecnie działania mające na celu zamknięcie łącznie 15 spółek, w których posiadał udziały kapitałowe. Spółki te zostały postawione w stan likwidacji bądź nie dysponują wystarczającą ilością aktywów lub nie prowadzą żadnej działalności.

| (63) | Najważniejsze spośród oferowanych produktów bankowych można podzielić na cztery kategorie: zarządzanie aktywami, bankowość inwestycyjną, bankowość korporacyjną i bankowość detaliczną — kategorie te zostały opisane bardziej szczegółowo poniżej. |
| --- | --- |

(63)

Najważniejsze spośród oferowanych produktów bankowych można podzielić na cztery kategorie: zarządzanie aktywami, bankowość inwestycyjną, bankowość korporacyjną i bankowość detaliczną — kategorie te zostały opisane bardziej szczegółowo poniżej.

Zarządzanie aktywami

| (64) | Przedmiotowy dział składa się z jednostki sprzedaży i usług, jednostki bankowości prywatnej oraz jednostki zarządzania aktywami instytucji. Przedsiębiorstwo zarządzania aktywami Stefnir, będące jednostką zależną banku, jest odpowiedzialne za działalność związaną z zarządzaniem funduszem, przy czym rolę głównego dystrybutora funduszu pełni dział zarządzania aktywami Arion Bank. Dział zarządzania aktywami jest wiodącym uczestnikiem rynku islandzkiego — pod koniec 2011 r. wartość aktywów, którymi zarządzał Arion Bank i jego jednostki zależne, przekraczała 659 mld ISK. |
| --- | --- |

(64)

Przedmiotowy dział składa się z jednostki sprzedaży i usług, jednostki bankowości prywatnej oraz jednostki zarządzania aktywami instytucji. Przedsiębiorstwo zarządzania aktywami Stefnir, będące jednostką zależną banku, jest odpowiedzialne za działalność związaną z zarządzaniem funduszem, przy czym rolę głównego dystrybutora funduszu pełni dział zarządzania aktywami Arion Bank. Dział zarządzania aktywami jest wiodącym uczestnikiem rynku islandzkiego — pod koniec 2011 r. wartość aktywów, którymi zarządzał Arion Bank i jego jednostki zależne, przekraczała 659 mld ISK.

| (65) | Dział zarządzania aktywami odpowiada za zarządzanie aktywami w imieniu swoich klientów, w tym inwestorów instytucjonalnych, przedsiębiorstw, klientów o wysokiej wartości majątku netto oraz inwestorów detalicznych. Zajmuje się on obsługą klientów dążących do realizacji różnych celów inwestycyjnych, oferując im szeroki zakres usług. Oprócz szeregu różnych funduszy wspólnego inwestowania, alternatywnych sposobów inwestowania oraz programów emerytalnych dział oferuje również strategie alokacji aktywów dostosowane do potrzeb klientów oraz zarządzanie rachunkami. Dział umożliwia też klientom skorzystanie z funduszy oferowanych przez inne wiodące, globalne przedsiębiorstwa zarządzające funduszami. |
| --- | --- |

(65)

Dział zarządzania aktywami odpowiada za zarządzanie aktywami w imieniu swoich klientów, w tym inwestorów instytucjonalnych, przedsiębiorstw, klientów o wysokiej wartości majątku netto oraz inwestorów detalicznych. Zajmuje się on obsługą klientów dążących do realizacji różnych celów inwestycyjnych, oferując im szeroki zakres usług. Oprócz szeregu różnych funduszy wspólnego inwestowania, alternatywnych sposobów inwestowania oraz programów emerytalnych dział oferuje również strategie alokacji aktywów dostosowane do potrzeb klientów oraz zarządzanie rachunkami. Dział umożliwia też klientom skorzystanie z funduszy oferowanych przez inne wiodące, globalne przedsiębiorstwa zarządzające funduszami.

Bankowość inwestycyjna

| (66) | Dział bankowości inwestycyjnej świadczy różnego rodzaju usługi na rzecz klientów korporacyjnych w ramach jego czterech głównych kategorii produktów:






  — | doradztwa w dziedzinie połączeń i przejęć, |
| --- | --- | --- |

(66)

Dział bankowości inwestycyjnej świadczy różnego rodzaju usługi na rzecz klientów korporacyjnych w ramach jego czterech głównych kategorii produktów:

—

doradztwa w dziedzinie połączeń i przejęć,

| — | transakcji na rynku kapitałowym, |
| --- | --- |

—

transakcji na rynku kapitałowym,

| — | finansowości związanej z nabywaniem i dźwignią, |
| --- | --- |

—

finansowości związanej z nabywaniem i dźwignią,

| — | inwestycji kapitałowych. |
| --- | --- |

—

inwestycji kapitałowych.

| (67) | Celem tego działu jest połączenie usług w zakresie doradztwa z oferowanymi przez bank usługami finansowania i utworzenie zintegrowanego rozwiązania dla klientów w ścisłej współpracy z pozostałymi działami banku, w szczególności z działami rynków kapitałowych i bankowości korporacyjnej. |
| --- | --- |

(67)

Celem tego działu jest połączenie usług w zakresie doradztwa z oferowanymi przez bank usługami finansowania i utworzenie zintegrowanego rozwiązania dla klientów w ścisłej współpracy z pozostałymi działami banku, w szczególności z działami rynków kapitałowych i bankowości korporacyjnej.

Bankowość korporacyjna

| (68) | Dział bankowości korporacyjnej dzieli się na 7 jednostek: jednostkę ds. kredytów dla przedsiębiorstw; jednostkę ds. kredytowania wyspecjalizowanego; jednostkę ds. kwestii prawnych i dokumentacji; jednostkę ds. zarządzania portfelem; jednostkę ds. usług dla przedsiębiorstw; jednostkę ds. odzyskiwania należności oraz jednostkę ds. faktoringu. Dział bankowości korporacyjnej oferuje klientom korporacyjnym, począwszy od średnich przedsiębiorstw, a skończywszy na dużych korporacjach, możliwość skorzystania z szeregu usług i produktów finansowych. Dział ten koncentruje się głównie na utrzymaniu długoterminowych relacji ze swoimi klientami, jak również na oferowaniu spersonalizowanych i dostosowanych do indywidualnych potrzeb usług. |
| --- | --- |

(68)

Dział bankowości korporacyjnej dzieli się na 7 jednostek: jednostkę ds. kredytów dla przedsiębiorstw; jednostkę ds. kredytowania wyspecjalizowanego; jednostkę ds. kwestii prawnych i dokumentacji; jednostkę ds. zarządzania portfelem; jednostkę ds. usług dla przedsiębiorstw; jednostkę ds. odzyskiwania należności oraz jednostkę ds. faktoringu. Dział bankowości korporacyjnej oferuje klientom korporacyjnym, począwszy od średnich przedsiębiorstw, a skończywszy na dużych korporacjach, możliwość skorzystania z szeregu usług i produktów finansowych. Dział ten koncentruje się głównie na utrzymaniu długoterminowych relacji ze swoimi klientami, jak również na oferowaniu spersonalizowanych i dostosowanych do indywidualnych potrzeb usług.

| (69) | W opinii Arion Bank prowadzona przez niego działalność w zakresie rozwiązywania problemów związanych z zadłużeniem przedsiębiorstw ma charakter pionierski, a w ramach procesu restrukturyzacji spółek poczyniono istotne postępy. Jednostka ds. odzyskiwania należności funkcjonująca w ramach działu bankowości korporacyjnej odpowiada za odzyskiwanie należności na rzecz banku, tj. za restrukturyzację przedsiębiorstw, które mają trudności ze spłatą swojego zadłużenia. Prace w tym zakresie postępują sprawnie i są bliskie zakończenia. |
| --- | --- |

(69)

W opinii Arion Bank prowadzona przez niego działalność w zakresie rozwiązywania problemów związanych z zadłużeniem przedsiębiorstw ma charakter pionierski, a w ramach procesu restrukturyzacji spółek poczyniono istotne postępy. Jednostka ds. odzyskiwania należności funkcjonująca w ramach działu bankowości korporacyjnej odpowiada za odzyskiwanie należności na rzecz banku, tj. za restrukturyzację przedsiębiorstw, które mają trudności ze spłatą swojego zadłużenia. Prace w tym zakresie postępują sprawnie i są bliskie zakończenia.

Bankowość detaliczna

| (70) | Udział usług bankowości detalicznej w rynku islandzkim kształtował się na poziomie 30 %. W Islandii funkcjonują 24 oddziały banku obsługujące ponad 100 000 klientów. Oddziały oferują szeroki zakres usług, w tym doradztwo w zakresie depozytów i kredytów, usługi związane z kartami płatniczymi, oszczędnościami emerytalnymi, ubezpieczeniem, funduszami i papierami wartościowymi. |
| --- | --- |

(70)

Udział usług bankowości detalicznej w rynku islandzkim kształtował się na poziomie 30 %. W Islandii funkcjonują 24 oddziały banku obsługujące ponad 100 000 klientów. Oddziały oferują szeroki zakres usług, w tym doradztwo w zakresie depozytów i kredytów, usługi związane z kartami płatniczymi, oszczędnościami emerytalnymi, ubezpieczeniem, funduszami i papierami wartościowymi.

| (71) | Sieć oddziałów jest podzielona na siedem klastrów, przy czym każdym z nich zarządza odrębny kierownik. Mniejsze oddziały korzystają z potencjału większych jednostek w ramach każdego z klastrów. Oddziałom przekazuje się większy zakres uprawnień wykonawczych i odpowiedzialności, dzięki czemu wspomniane uprawnienia i odpowiedzialność znajdują się bliżej klientów. W opinii banku takie rozwiązanie ułatwia koordynowanie procedur i pełne wykorzystanie zasobów wiedzy eksperckiej zgromadzonych w poszczególnych oddziałach. Czterech spośród wspomnianych kierowników pracuje na obszarze metropolii Reykjavíku, natomiast trzech — w większych obszarach miejskich. Struktura ta ma na celu wzmocnienie powiązań między oddziałami zlokalizowanymi w tej samej części państwa. |
| --- | --- |

(71)

Sieć oddziałów jest podzielona na siedem klastrów, przy czym każdym z nich zarządza odrębny kierownik. Mniejsze oddziały korzystają z potencjału większych jednostek w ramach każdego z klastrów. Oddziałom przekazuje się większy zakres uprawnień wykonawczych i odpowiedzialności, dzięki czemu wspomniane uprawnienia i odpowiedzialność znajdują się bliżej klientów. W opinii banku takie rozwiązanie ułatwia koordynowanie procedur i pełne wykorzystanie zasobów wiedzy eksperckiej zgromadzonych w poszczególnych oddziałach. Czterech spośród wspomnianych kierowników pracuje na obszarze metropolii Reykjavíku, natomiast trzech — w większych obszarach miejskich. Struktura ta ma na celu wzmocnienie powiązań między oddziałami zlokalizowanymi w tej samej części państwa.

Wskazania dotyczące udziałów w rynku

| (72) | Zgodnie z wyliczeniami Arion Bank przeprowadzonymi w oparciu o sprawozdania roczne islandzkich banków i kas oszczędnościowych wielkość jego udziałów w rynku pod względem depozytów kształtuje się na poziomie [> 30] % i nieznacznie niższym niż wielkość udziałów Landsbankinn ([> 30 %]) oraz Íslandsbanki ([> 30 %]). Do pozostałych uczestników rynku, których rola jest jednak marginalna, należy zaliczyć MP Bank ([< 5 %]) oraz kasy oszczędnościowe (łącznie [< 5 %]). |
| --- | --- |

(72)

Zgodnie z wyliczeniami Arion Bank przeprowadzonymi w oparciu o sprawozdania roczne islandzkich banków i kas oszczędnościowych wielkość jego udziałów w rynku pod względem depozytów kształtuje się na poziomie [> 30] % i nieznacznie niższym niż wielkość udziałów Landsbankinn ([> 30 %]) oraz Íslandsbanki ([> 30 %]). Do pozostałych uczestników rynku, których rola jest jednak marginalna, należy zaliczyć MP Bank ([< 5 %]) oraz kasy oszczędnościowe (łącznie [< 5 %]).

| (73) | Udział Arion Bank w pożyczkach na rzecz klientów wynosi około [15–25] % i jest zbliżony do udziału Íslandsbanki, choć nieznacznie niższy od udziału Landsbankinn. Fundusz Finansowania Mieszkalnictwa dysponuje największym udziałem w tym rynku, [> 25] %. Udział funduszy emerytalnych traktowanych łącznie w tym rynku również należy uznać za istotny [5–10] %, natomiast wielkość udziałów pozostałych uczestników rynku jest niewielka. |
| --- | --- |

(73)

Udział Arion Bank w pożyczkach na rzecz klientów wynosi około [15–25] % i jest zbliżony do udziału Íslandsbanki, choć nieznacznie niższy od udziału Landsbankinn. Fundusz Finansowania Mieszkalnictwa dysponuje największym udziałem w tym rynku, [> 25] %. Udział funduszy emerytalnych traktowanych łącznie w tym rynku również należy uznać za istotny [5–10] %, natomiast wielkość udziałów pozostałych uczestników rynku jest niewielka.

| (74) | Udział Arion Bank w rynku pod względem handlu mierzona wartością obrotów na islandzkiej giełdzie papierów wartościowych w pierwszych 14 tygodniach 2012 r. kształtowała się na poziomie [10–20] %, przy czym wielkość udziałów wszystkich pozostałych banków komercyjnych, tj. Íslandsbanki, Landsbankinn oraz MP Bank, wynosiła [20–25] %. |
| --- | --- |

(74)

Udział Arion Bank w rynku pod względem handlu mierzona wartością obrotów na islandzkiej giełdzie papierów wartościowych w pierwszych 14 tygodniach 2012 r. kształtowała się na poziomie [10–20] %, przy czym wielkość udziałów wszystkich pozostałych banków komercyjnych, tj. Íslandsbanki, Landsbankinn oraz MP Bank, wynosiła [20–25] %.

3.2.   Porównanie dawnego i nowego banku

| (75) | Orientacyjne porównanie kluczowych wskaźników finansowych zawartych w bilansach dawnych i nowych banków przedstawione w tabeli 1 ujawnia istotne różnice w wielkości i zakresie omawianych dwóch działalności (34). Wartość aktywów Arion Bank ogółem pod koniec 2009 r. stanowiła równowartość zaledwie 11,5 % aktywów Kaupthing Bank w połowie 2008 r. Portfel kredytowy stanowi największą pojedynczą kategorię aktywów. Wartość księgowa portfela kredytowego Kaupthing Bank pod koniec czerwca 2008 r. wynosiła 4 169 mld ISK, natomiast portfel kredytowy Arion Bank miał pod koniec 2009 r. wartość 358 mld ISK, co odpowiada 8,6 % wartości portfela Kaupthing. Istotna zmiana zaszła także w liczbie przeprowadzanych przez Arion Bank inwestycji w papiery wartościowe w porównaniu z liczbą tego rodzaju inwestycji przeprowadzanych przez Kaupthing Bank. Wartość akcji i instrumentów pochodnych uległa zmniejszeniu o 96–100 %. W przypadku obligacji skala tego zmniejszenia wartości była niższa, ponieważ obligacje znajdujące się w posiadaniu Arion Bank odpowiadały 25,7 % wartości obligacji w posiadaniu Kaupthing Bank.

  Tabela 1


  Porównanie bilansu Arion Bank i Kaupthing Bank, kwoty w mld ISK | Kaupthing
  30.6.2008 | Arion
  31.12.2009 | Arion wyrażony jako % Kaupthing |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aktywa ogółem | 6 603 | 757 | 11,5 |
| — | Pożyczki i należności na rzecz klientów |

(75)

Orientacyjne porównanie kluczowych wskaźników finansowych zawartych w bilansach dawnych i nowych banków przedstawione w tabeli 1 ujawnia istotne różnice w wielkości i zakresie omawianych dwóch działalności (34). Wartość aktywów Arion Bank ogółem pod koniec 2009 r. stanowiła równowartość zaledwie 11,5 % aktywów Kaupthing Bank w połowie 2008 r. Portfel kredytowy stanowi największą pojedynczą kategorię aktywów. Wartość księgowa portfela kredytowego Kaupthing Bank pod koniec czerwca 2008 r. wynosiła 4 169 mld ISK, natomiast portfel kredytowy Arion Bank miał pod koniec 2009 r. wartość 358 mld ISK, co odpowiada 8,6 % wartości portfela Kaupthing. Istotna zmiana zaszła także w liczbie przeprowadzanych przez Arion Bank inwestycji w papiery wartościowe w porównaniu z liczbą tego rodzaju inwestycji przeprowadzanych przez Kaupthing Bank. Wartość akcji i instrumentów pochodnych uległa zmniejszeniu o 96–100 %. W przypadku obligacji skala tego zmniejszenia wartości była niższa, ponieważ obligacje znajdujące się w posiadaniu Arion Bank odpowiadały 25,7 % wartości obligacji w posiadaniu Kaupthing Bank.

Tabela 1

Porównanie bilansu Arion Bank i Kaupthing Bank, kwoty w mld ISK

Kaupthing

30.6.2008

Arion

31.12.2009

Arion wyrażony jako % Kaupthing

Aktywa ogółem

6 603

757

11,5

—

Pożyczki i należności na rzecz klientów

4 169

358

8,6

| — | Obligacje i dłużne papiery wartościowe |
| --- | --- |

—

Obligacje i dłużne papiery wartościowe

676

173

25,7

| — | Akcje i instrumenty kapitałowe |
| --- | --- |

—

Akcje i instrumenty kapitałowe

172

7

4,1

Zobowiązania ogółem

6 166

667

10,8

| — | Depozyty |
| --- | --- |

—

Depozyty

1 848

495

26,8

Kapitał własny ogółem

438

90

20,6

| (76) | Rachunki zysków i strat obydwu tych podmiotów wskazują na istnienie podobnych różnic w wielkości i zakresie prowadzonej działalności. Po porównaniu sytuacji finansowej Arion Bank w 2009 r. i Kaupthing Bank w 2007 r. stwierdzono, że wynik odsetkowy netto Arion Bank kształtuje się na poziomie 15,2 % wyniku odsetkowego netto Kaupthing, a dochód z opłat i prowizji netto uzyskiwany przez Arion stanowi równowartość 10,7 % dochodu Kaupthing. Pod koniec 2009 r. Arion Bank zatrudniał 1 057 osób (uwzględniając pracowników jednostek zależnych), w porównaniu z 3 334 pracownikami Kaupthing Bank pod koniec 2007 r. Całkowita liczba pracowników zatrudnianych w Arion odpowiada zatem 32 % całkowitej liczby pracowników Kaupthing (35). Porównując zakres działalności prowadzonej przez oba banki w Islandii, pod koniec czerwca 2008 r. Kaupthing zatrudniał 1 133 osoby do obsługi działalności islandzkiej (poza pracownikami jednostek zależnych), natomiast Arion Bank pod koniec 2009 r. — 952 osoby (poza pracownikami jednostek zależnych).

  Tabela 2


  Porównanie rachunków zysków i strat Arion Bank i Kaupthing Bank, kwoty w mld ISK | Kaupthing
  2007 | Arion
  2009 | Arion wyrażony jako % Kaupthing |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Wynik odsetkowy netto | 80 | 12 | 15,2 |
| Dochód z opłat i prowizji netto | 55 | 6 | 10,7 |
| Dochód z działalności operacyjnej | 166 | 50 | 29,9 |
| Wynik finansowy przed założeniem podatku dochodowego | 81 | 15 | 19,0 |

(76)

Rachunki zysków i strat obydwu tych podmiotów wskazują na istnienie podobnych różnic w wielkości i zakresie prowadzonej działalności. Po porównaniu sytuacji finansowej Arion Bank w 2009 r. i Kaupthing Bank w 2007 r. stwierdzono, że wynik odsetkowy netto Arion Bank kształtuje się na poziomie 15,2 % wyniku odsetkowego netto Kaupthing, a dochód z opłat i prowizji netto uzyskiwany przez Arion stanowi równowartość 10,7 % dochodu Kaupthing. Pod koniec 2009 r. Arion Bank zatrudniał 1 057 osób (uwzględniając pracowników jednostek zależnych), w porównaniu z 3 334 pracownikami Kaupthing Bank pod koniec 2007 r. Całkowita liczba pracowników zatrudnianych w Arion odpowiada zatem 32 % całkowitej liczby pracowników Kaupthing (35). Porównując zakres działalności prowadzonej przez oba banki w Islandii, pod koniec czerwca 2008 r. Kaupthing zatrudniał 1 133 osoby do obsługi działalności islandzkiej (poza pracownikami jednostek zależnych), natomiast Arion Bank pod koniec 2009 r. — 952 osoby (poza pracownikami jednostek zależnych).

Tabela 2

Porównanie rachunków zysków i strat Arion Bank i Kaupthing Bank, kwoty w mld ISK

Kaupthing

2007

Arion

2009

Arion wyrażony jako % Kaupthing

Wynik odsetkowy netto

80

12

15,2

Dochód z opłat i prowizji netto

55

6

10,7

Dochód z działalności operacyjnej

166

50

29,9

Wynik finansowy przed założeniem podatku dochodowego

81

15

19,0

3.3.   Krajowa podstawa prawna

| (77) | Krajową podstawę prawną dla środków pomocy stanowią:






  — | Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową

  W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998. |
| --- | --- | --- |

(77)

Krajową podstawę prawną dla środków pomocy stanowią:

—

Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp., powszechnie zwana ustawą kryzysową

W ustawie kryzysowej upoważniono FME do podejmowania interwencji „w wyjątkowych okolicznościach” oraz do przejmowania uprawnień przysługujących zgromadzeniom udziałowców i radom nadzorczym instytucji finansowych w zakresie rozporządzania ich aktywami i zobowiązaniami. FME zostało również upoważnione do powoływania komitetów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejętych przedsiębiorstw finansowych, które dysponowały uprawnieniami przysługującymi zgromadzeniom udziałowców. W ramach postępowań likwidacyjnych prowadzonych w odniesieniu do instytucji ustawa przyznaje pierwszeństwo roszczeniom posiadaczy depozytów oraz systemom gwarantowania depozytów. Na mocy ustawy Minister Finansów Islandii został również upoważniony do ustanawiania nowych banków. Ustawa kryzysowa obejmuje zmiany w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych, nr 161/2002, ustawie o nadzorze urzędowym nad działalnością finansową, nr 87/1998, ustawie o systemie gwarantowania depozytów i rekompensat dla inwestorów, nr 98/1999, oraz ustawie regulującej kwestie związane z mieszkalnictwem, nr 44/1998.

| — | Uzupełniający budżet państwa na 2008 r. (art. 4) |
| --- | --- |

—

Uzupełniający budżet państwa na 2008 r. (art. 4)

| — | Budżet państwa na 2009 r. (art. 6) |
| --- | --- |

—

Budżet państwa na 2009 r. (art. 6)

3.4.   Środki pomocy

| (78) | Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Kaupthing Bank został opisany powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób: FME przejęło kontrolę nad Kaupthing w dniu 9 października 2008 r., po czym zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych zostały przeniesione do New Kaupthing. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia dawnemu bankowi poprzez przekazanie różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Ponieważ wyliczenie tej różnicy okazało się trudne i czasochłonne, organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. Następnie dokapitalizowały bank, a w dniu 1 grudnia 2009 r. zawarto umowę między państwem a dawnym bankiem, na mocy której udziały państwa w banku uległy zmniejszeniu ze 100 % do 13 % (36). Urząd uznaje tę datę — dzień 1 grudnia 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 1 grudnia 2014 r. |
| --- | --- |

(78)

Charakter interwencji podjętej przez władze islandzkie po upadku Kaupthing Bank został opisany powyżej, a bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie zostały zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania. Najważniejsze etapy przeprowadzonych interwencji można streścić w następujący sposób: FME przejęło kontrolę nad Kaupthing w dniu 9 października 2008 r., po czym zobowiązania krajowe i (większość) aktywów krajowych zostały przeniesione do New Kaupthing. Planowano zrekompensowanie tego przeniesienia dawnemu bankowi poprzez przekazanie różnicy między wartością aktywów i zobowiązań. Ponieważ wyliczenie tej różnicy okazało się trudne i czasochłonne, organy państwa zapewniły określony kapitał założycielski i zobowiązały się do wypłacenia dalszych środków kapitałowych w razie potrzeby. Następnie dokapitalizowały bank, a w dniu 1 grudnia 2009 r. zawarto umowę między państwem a dawnym bankiem, na mocy której udziały państwa w banku uległy zmniejszeniu ze 100 % do 13 % (36). Urząd uznaje tę datę — dzień 1 grudnia 2009 r. — za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu restrukturyzacji, który tym samym będzie trwał do dnia 1 grudnia 2014 r.

| (79) | W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(79)

W poniższej sekcji ograniczono się do opisania tych aspektów interwencji państwa, które stanowią środki podlegające ocenie na podstawie art. 61 Porozumienia EOG.

3.4.1.   Kapitał Tier I

| (80) | Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Kaupthing i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu tego banku (z mocą wsteczną); następnie w imieniu wierzycieli dawnego banku zawarto z nim umowę, na mocy której państwo zachowało 13 % udziałów w banku. |
| --- | --- |

(80)

Państwo dwukrotnie przyznawało kapitał Tier I — przy utworzeniu New Kaupthing i ponownie przy pełnym dokapitalizowaniu tego banku (z mocą wsteczną); następnie w imieniu wierzycieli dawnego banku zawarto z nim umowę, na mocy której państwo zachowało 13 % udziałów w banku.

3.4.1.1.   Kapitał założycielski

| (81) | Po utworzeniu New Kaupthing Bank w październiku 2008 r. państwo przekazało 775 mln ISK (37) (5 mln EUR) w gotówce jako kapitał założycielski nowego banku, zobowiązując się dodatkowo do przekazania nowemu bankowi kapitału Tier I wysokiego ryzyka o wysokości do 75 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Ta pierwsza kwota odpowiada minimalnej wielkości kapitału niezbędnego do założenia banku na mocy prawa islandzkiego. Druga liczba została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości łącznej kwoty aktywów ważonych ryzykiem banku. Środki na pokrycie tej kwoty zostały oficjalnie uwzględnione w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansów otwarcia i wyceny kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia aktywów. |
| --- | --- |

(81)

Po utworzeniu New Kaupthing Bank w październiku 2008 r. państwo przekazało 775 mln ISK (37) (5 mln EUR) w gotówce jako kapitał założycielski nowego banku, zobowiązując się dodatkowo do przekazania nowemu bankowi kapitału Tier I wysokiego ryzyka o wysokości do 75 mld ISK w zamian za całość jego kapitału własnego. Ta pierwsza kwota odpowiada minimalnej wielkości kapitału niezbędnego do założenia banku na mocy prawa islandzkiego. Druga liczba została obliczona jako 10 % pierwotnego szacunku prawdopodobnej wielkości łącznej kwoty aktywów ważonych ryzykiem banku. Środki na pokrycie tej kwoty zostały oficjalnie uwzględnione w budżecie państwa na 2009 r. jako fundusze rządowe przeznaczone na rozwiązanie problemów związanych z wystąpieniem wyjątkowych okoliczności na rynkach finansowych. Celem przedmiotowej alokacji kapitału było zapewnienie odpowiedniej gwarancji dalszego funkcjonowania banku do momentu rozwiązania problemów związanych z jego ostateczną rekapitalizacją — problemy te dotyczyły m.in. wielkości jego bilansów otwarcia i wyceny kwoty rekompensaty na rzecz dawnego banku z tytułu przeniesienia aktywów.

3.4.1.2.   Zastrzyk kapitałowy i utrzymanie 13 % udziałów w ramach ugody z wierzycielami dawnego banku

| (82) | W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii ogłosił, że zawarł umowę wstępną z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing w sprawie wysokości kapitału założycielskiego New Kaupthing Bank (przemianowanego na Arion Bank począwszy od dnia 21 listopada 2009 r.) oraz podstawy rekompensaty wypłacanej między obydwiema stronami. Rząd zawarł umowę warunkową z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing, na mocy której wierzycielom przyznano możliwość nabycia, za pośrednictwem komitetu, większościowych udziałów w Arion Bank w celu ułatwienia samodzielnego rozwoju tego banku. W konsekwencji wiązałoby się to z koniecznością zapewnienia większości kapitału zgromadzonego w Arion Bank w ramach porozumienia w sprawie rekompensaty. Jeżeli Kaupthing Bank nie zdecydowałby się na subskrypcję udziałów Arion Bank, rząd zachowałby pełny tytuł własności do tych udziałów. |
| --- | --- |

(82)

W dniu 20 lipca 2009 r. rząd Islandii ogłosił, że zawarł umowę wstępną z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing w sprawie wysokości kapitału założycielskiego New Kaupthing Bank (przemianowanego na Arion Bank począwszy od dnia 21 listopada 2009 r.) oraz podstawy rekompensaty wypłacanej między obydwiema stronami. Rząd zawarł umowę warunkową z komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing, na mocy której wierzycielom przyznano możliwość nabycia, za pośrednictwem komitetu, większościowych udziałów w Arion Bank w celu ułatwienia samodzielnego rozwoju tego banku. W konsekwencji wiązałoby się to z koniecznością zapewnienia większości kapitału zgromadzonego w Arion Bank w ramach porozumienia w sprawie rekompensaty. Jeżeli Kaupthing Bank nie zdecydowałby się na subskrypcję udziałów Arion Bank, rząd zachowałby pełny tytuł własności do tych udziałów.

| (83) | W dniu 14 sierpnia 2009 r. rząd ogłosił, że zobowiązał się do dokapitalizowania Arion Bank kwotą 72 mld ISK kapitału Tier I w postaci obligacji skarbowych, dzięki czemu wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I banku wynosiłaby około 12 %. Rząd przeprowadził dokapitalizowanie Arion Bank w dniu 9 października 2009 r. — oprócz przekazania pierwotnej kwoty 775 mln ISK w gotówce składało się na nią dokonanie zastrzyku kapitałowego w wysokości 71 225 mln ISK na rzecz banku — transakcja ta została wstecznie opatrzona datą 22 października 2008 r. W związku z tym całkowita wartość kapitału podstawowego zapewnionego przez rząd wynosiła 72 mld ISK. Ponadto wartość odsetek skumulowanych z tytułu obligacji skarbowych wynosiła 9,2 mld ISK. |
| --- | --- |

(83)

W dniu 14 sierpnia 2009 r. rząd ogłosił, że zobowiązał się do dokapitalizowania Arion Bank kwotą 72 mld ISK kapitału Tier I w postaci obligacji skarbowych, dzięki czemu wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I banku wynosiłaby około 12 %. Rząd przeprowadził dokapitalizowanie Arion Bank w dniu 9 października 2009 r. — oprócz przekazania pierwotnej kwoty 775 mln ISK w gotówce składało się na nią dokonanie zastrzyku kapitałowego w wysokości 71 225 mln ISK na rzecz banku — transakcja ta została wstecznie opatrzona datą 22 października 2008 r. W związku z tym całkowita wartość kapitału podstawowego zapewnionego przez rząd wynosiła 72 mld ISK. Ponadto wartość odsetek skumulowanych z tytułu obligacji skarbowych wynosiła 9,2 mld ISK.

| (84) | W dniu 4 września 2009 r. rząd ogłosił, że osiągnięto ostateczne porozumienie w sprawie dokapitalizowania Arion Bank oraz w sprawie ustanowienia podstawy obliczania wysokości rekompensaty. Zgodnie z umową wstępną z dnia 20 lipca 2009 r. w przedmiotowym porozumieniu zasadniczo zawarto postanowienia dopuszczające możliwość zastosowania dwóch rozwiązań alternatywnych: przeprowadzenia dokapitalizowania w ramach struktury własności wierzycieli dawnego banku (wspólne porozumienie w sprawie dokapitalizowania) lub dokapitalizowania w ramach struktury własności rządu (alternatywne porozumienie w sprawie dokapitalizowania) (38). Na podstawie tej pierwszej umowy wierzyciele Kaupthing dysponowali możliwością przejęcia (za pośrednictwem komitetu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji) kontroli nad Arion Bank, poprzez subskrypcję nowego kapitału podstawowego. Ponieważ wartość zobowiązań przeniesionych do Arion Bank przewyższała wartość przeniesionych do niego aktywów, Kaupthing został zobowiązany do pokrycia kosztów uzyskania nowego kapitału podstawowego z aktywów własnych dawnego banku. Wysokość kwoty tej rekompensaty została obliczona na 38 mld ISK, ale ustalono, że będzie ona poddawana regularnie ponownej ocenie w oparciu o przyszłe wyniki działalności określonego portfela kredytowego. Rząd znajdowałby się w posiadaniu mniejszościowego zwykłego kapitału podstawowego, odpowiadającego 13 % akcji Arion Bank. Aby spełnić wymóg pomyślnego przejścia zatwierdzenia w ramach działań nadzorczych FME przed przyznaniem dodatkowych 4 % kapitału Tier II, rząd musiałby również zasilić kapitał Arion Bank podporządkowaną pożyczką w wysokości 24 mld ISK. |
| --- | --- |

(84)

W dniu 4 września 2009 r. rząd ogłosił, że osiągnięto ostateczne porozumienie w sprawie dokapitalizowania Arion Bank oraz w sprawie ustanowienia podstawy obliczania wysokości rekompensaty. Zgodnie z umową wstępną z dnia 20 lipca 2009 r. w przedmiotowym porozumieniu zasadniczo zawarto postanowienia dopuszczające możliwość zastosowania dwóch rozwiązań alternatywnych: przeprowadzenia dokapitalizowania w ramach struktury własności wierzycieli dawnego banku (wspólne porozumienie w sprawie dokapitalizowania) lub dokapitalizowania w ramach struktury własności rządu (alternatywne porozumienie w sprawie dokapitalizowania) (38). Na podstawie tej pierwszej umowy wierzyciele Kaupthing dysponowali możliwością przejęcia (za pośrednictwem komitetu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji) kontroli nad Arion Bank, poprzez subskrypcję nowego kapitału podstawowego. Ponieważ wartość zobowiązań przeniesionych do Arion Bank przewyższała wartość przeniesionych do niego aktywów, Kaupthing został zobowiązany do pokrycia kosztów uzyskania nowego kapitału podstawowego z aktywów własnych dawnego banku. Wysokość kwoty tej rekompensaty została obliczona na 38 mld ISK, ale ustalono, że będzie ona poddawana regularnie ponownej ocenie w oparciu o przyszłe wyniki działalności określonego portfela kredytowego. Rząd znajdowałby się w posiadaniu mniejszościowego zwykłego kapitału podstawowego, odpowiadającego 13 % akcji Arion Bank. Aby spełnić wymóg pomyślnego przejścia zatwierdzenia w ramach działań nadzorczych FME przed przyznaniem dodatkowych 4 % kapitału Tier II, rząd musiałby również zasilić kapitał Arion Bank podporządkowaną pożyczką w wysokości 24 mld ISK.

| (85) | W dniu 1 grudnia 2009 r. zawarte zostało porozumienie między rządem i Arion Bank, z jednej strony, a komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing, z drugiej strony, w sprawie rozliczeń dotyczących aktywów i zobowiązań przeniesionych z Kaupthing do nowego banku. Tego samego dnia komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing zdecydował się skorzystać z uprawnienia przewidzianego we wspólnym porozumieniu w sprawie dokapitalizowania i przejąć 87 % kapitału podstawowego Arion Bank. Rząd zachowałby pozostałe 13 % kapitału Tier I. |
| --- | --- |

(85)

W dniu 1 grudnia 2009 r. zawarte zostało porozumienie między rządem i Arion Bank, z jednej strony, a komitetem ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing, z drugiej strony, w sprawie rozliczeń dotyczących aktywów i zobowiązań przeniesionych z Kaupthing do nowego banku. Tego samego dnia komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing zdecydował się skorzystać z uprawnienia przewidzianego we wspólnym porozumieniu w sprawie dokapitalizowania i przejąć 87 % kapitału podstawowego Arion Bank. Rząd zachowałby pozostałe 13 % kapitału Tier I.

| (86) | Kaupthing pokrył koszty nabycia, przenosząc do Arion Bank aktywa o wartości 66 mld ISK, które stanowiły część jego majątku. W tym celu Kaupthing wykorzystał połączenie instrumentów — płatności gotówkowych, kredytów dla przedsiębiorstw związanych z Islandią oraz portfela kredytów hipotecznych i pożyczek na rzecz podmiotów powiązanych z rządem Islandii. Kwota dokapitalizowania przeprowadzonego przez rząd w dniu 9 października 2009 r. została następnie rozwiązana, a Arion Bank zwrócił rządowi 32,6 mld ISK w postaci obligacji skarbowych i wyemitował obligację podporządkowaną na rzecz rządu o łącznej wartości 29,5 mld ISK. |
| --- | --- |

(86)

Kaupthing pokrył koszty nabycia, przenosząc do Arion Bank aktywa o wartości 66 mld ISK, które stanowiły część jego majątku. W tym celu Kaupthing wykorzystał połączenie instrumentów — płatności gotówkowych, kredytów dla przedsiębiorstw związanych z Islandią oraz portfela kredytów hipotecznych i pożyczek na rzecz podmiotów powiązanych z rządem Islandii. Kwota dokapitalizowania przeprowadzonego przez rząd w dniu 9 października 2009 r. została następnie rozwiązana, a Arion Bank zwrócił rządowi 32,6 mld ISK w postaci obligacji skarbowych i wyemitował obligację podporządkowaną na rzecz rządu o łącznej wartości 29,5 mld ISK.

| (87) | Sytuację skomplikował wymóg adekwatności kapitałowej w odniesieniu do 12 % kapitału Tier I i 4 % dodatkowego kapitału Tier II, ponieważ przeniesienie aktywów obciążonych ryzykiem do Arion Bank oznaczałoby konieczność zwiększenia podstawy aktywów tego banku ważonych ryzykiem. Z uwagi na fakt, że Arion Bank został dokapitalizowany w ramach transakcji wiążącej się ze znacznym zwiększeniem poziomu aktywów ważonych ryzykiem, wykonanie postanowień wspólnego porozumienia w sprawie dokapitalizowania wymagało większej ilości kapitału niż w przypadku dokapitalizowania w ramach struktury własności rządu, które byłoby finansowane wyłącznie obligacjami skarbowymi. W związku z tym większa część środków, jakie zwrócono rządowi, musiała przybrać postać obligacji kapitału Tier II niż miałoby to miejsce w przypadku rozwiązania alternatywnego. Z tego samego powodu Kaupthing zapłacił 66 mld ISK zamiast pierwotnie przewidywanych 62,6 mld ISK w zamian za uzyskanie 87 % udziałów (tj. 87 % z 72 mld ISK). Rząd zapłacił 12,2 mld ISK za uzyskanie 13 % udziałów w Arion. |
| --- | --- |

(87)

Sytuację skomplikował wymóg adekwatności kapitałowej w odniesieniu do 12 % kapitału Tier I i 4 % dodatkowego kapitału Tier II, ponieważ przeniesienie aktywów obciążonych ryzykiem do Arion Bank oznaczałoby konieczność zwiększenia podstawy aktywów tego banku ważonych ryzykiem. Z uwagi na fakt, że Arion Bank został dokapitalizowany w ramach transakcji wiążącej się ze znacznym zwiększeniem poziomu aktywów ważonych ryzykiem, wykonanie postanowień wspólnego porozumienia w sprawie dokapitalizowania wymagało większej ilości kapitału niż w przypadku dokapitalizowania w ramach struktury własności rządu, które byłoby finansowane wyłącznie obligacjami skarbowymi. W związku z tym większa część środków, jakie zwrócono rządowi, musiała przybrać postać obligacji kapitału Tier II niż miałoby to miejsce w przypadku rozwiązania alternatywnego. Z tego samego powodu Kaupthing zapłacił 66 mld ISK zamiast pierwotnie przewidywanych 62,6 mld ISK w zamian za uzyskanie 87 % udziałów (tj. 87 % z 72 mld ISK). Rząd zapłacił 12,2 mld ISK za uzyskanie 13 % udziałów w Arion.

3.4.2.   Wkład w postaci kapitału Tier II

| (88) | Aby wzmocnić kapitał własny i poziom płynności nowego banku, organy państwa udzieliły mu dwóch podporządkowanych pożyczek. Wartość instrumentu A, denominowanego w walucie obcej, odpowiadała w omawianym okresie kwocie 29,5 mld ISK. Pożyczka miała postać instrumentu kapitałowego upoważniającego Arion Bank do emitowania niezabezpieczonych, podporządkowanych papierów dłużnych. Wartość instrumentu B wynosiła 6,5 mld ISK — Arion Bank skorzystał z niego przy wypłacaniu zysków zatrzymanych (dywidend) na rzecz państwa w okresie poprzedzającym wejście w życie wspólnego porozumienia w sprawie dokapitalizowania. Instrumenty kapitału Tier II zapewnione przez rząd zostały opracowane w odpowiedzi na konieczność zapewnienia solidnej struktury kapitału i były zgodne z wymogami FME. |
| --- | --- |

(88)

Aby wzmocnić kapitał własny i poziom płynności nowego banku, organy państwa udzieliły mu dwóch podporządkowanych pożyczek. Wartość instrumentu A, denominowanego w walucie obcej, odpowiadała w omawianym okresie kwocie 29,5 mld ISK. Pożyczka miała postać instrumentu kapitałowego upoważniającego Arion Bank do emitowania niezabezpieczonych, podporządkowanych papierów dłużnych. Wartość instrumentu B wynosiła 6,5 mld ISK — Arion Bank skorzystał z niego przy wypłacaniu zysków zatrzymanych (dywidend) na rzecz państwa w okresie poprzedzającym wejście w życie wspólnego porozumienia w sprawie dokapitalizowania. Instrumenty kapitału Tier II zapewnione przez rząd zostały opracowane w odpowiedzi na konieczność zapewnienia solidnej struktury kapitału i były zgodne z wymogami FME.

| (89) | Instrument A może być stosowany przez dziesięć lat począwszy od dnia 30 grudnia 2009 r. Instrument ten obejmuje mechanizmy zachęcające do wycofania się przewidujące stopniowe zwiększanie kwoty odsetek na przestrzeni pięciu lat. Stopy procentowe w skali roku przez pierwsze pięć lat ustala się jako wyższe o 400 punktów bazowych od EURIBOR, natomiast w okresie od pięciu do dziesięciu lat wysokość stóp procentowych jest o 500 punków bazowych wyższa od EURIBOR. Okres obowiązywania instrumentu B jest taki sam, z tym że przez pierwsze trzy lata wysokość stóp procentowych jest o 300 punktów bazowych wyższa od EURIBOR. |
| --- | --- |

(89)

Instrument A może być stosowany przez dziesięć lat począwszy od dnia 30 grudnia 2009 r. Instrument ten obejmuje mechanizmy zachęcające do wycofania się przewidujące stopniowe zwiększanie kwoty odsetek na przestrzeni pięciu lat. Stopy procentowe w skali roku przez pierwsze pięć lat ustala się jako wyższe o 400 punktów bazowych od EURIBOR, natomiast w okresie od pięciu do dziesięciu lat wysokość stóp procentowych jest o 500 punków bazowych wyższa od EURIBOR. Okres obowiązywania instrumentu B jest taki sam, z tym że przez pierwsze trzy lata wysokość stóp procentowych jest o 300 punktów bazowych wyższa od EURIBOR.

3.4.3.   Gwarancja depozytów

| (90) | Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (39) oraz dyrektywy 94/19/WE z dnia 30 maja 1994 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarancji depozytów (40), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”), zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku. |
| --- | --- |

(90)

Aby zapewnić zgodność z przepisami dyrektywy 97/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów (39) oraz dyrektywy 94/19/WE z dnia 30 maja 1994 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarancji depozytów (40), Islandia przyjęła ustawę nr 98/1999 w sprawie gwarancji depozytów i systemu rekompensat dla inwestorów, ustanawiając tym samym tzw. Fundusz Gwarancyjny Deponentów i Inwestorów („TIF”), zasilany środkami pochodzącymi z rocznych składek opłacanych przez banki, których wysokość oblicza się w proporcji do całkowitej wielkości depozytów danego banku.

| (91) | W opinii władz islandzkich w celu zwiększenia poziomu pewności i rozwiania wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu środki na ratowanie banków podjęte przez rząd islandzki jesienią 2008 r. wiązały się również z dodatkowym zabezpieczeniem przez państwo depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów. |
| --- | --- |

(91)

W opinii władz islandzkich w celu zwiększenia poziomu pewności i rozwiania wątpliwości obywateli co do bezpieczeństwa ich depozytów w przypadku wybuchu kryzysu środki na ratowanie banków podjęte przez rząd islandzki jesienią 2008 r. wiązały się również z dodatkowym zabezpieczeniem przez państwo depozytów przechowywanych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych, co wykraczało poza zakres działań przewidzianych w ustawie nr 98/1999 wdrażającej przepisy dyrektywy 94/19/WE w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy 97/9/WE w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów.

| (92) | W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone”. Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji”. Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (41). |
| --- | --- |

(92)

W oświadczeniu wydanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 października 2008 r. stwierdzono, że „rząd Islandii pragnie zaznaczyć, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych oraz ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone”. Kancelaria obecnego Prezesa Rady Ministrów wydała oświadczenie o tej treści ponownie w lutym i grudniu 2009 r. Ponadto do wspomnianego oświadczenia odniesiono się również w liście intencyjnym przekazanym przez rząd Islandii Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu (list został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Gospodarczych i MFW) w dniu 7 kwietnia 2010 r. (oraz ponownie w kolejnym liście intencyjnym z dnia 13 września 2010 r.). We wspomnianym liście (który został podpisany przez premiera, Ministra Finansów i Ministra Spraw Gospodarczych Islandii oraz przez prezesa BCI) stwierdzono: „w chwili obecnej nadal zobowiązujemy się do objęcia depozytariuszy pełną ochroną, ale po przywróceniu stabilności finansowej zamierzamy przystąpić do działań mających na celu stopniowe znoszenie tej ogólnej gwarancji”. Co więcej, w sekcji ustawy budżetowej na 2011 r. poświęconej gwarancjom państwowym w jednym z przypisów powołano się na treść oświadczenia rządu Islandii, że depozyty przechowywane w islandzkich bankach są objęte gwarancją państwową (41).

| (93) | Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem kasy oszczędnościowej SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2008 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowanie w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (42). |
| --- | --- |

(93)

Dodatkowe potwierdzenie przedstawionych powyżej informacji stanowi niedawne oświadczenie obecnego Ministra Spraw Gospodarczych i byłego Ministra Finansów (2009–2011) Islandii, Steingrímura Sigfússona, wygłoszone w trakcie debaty w parlamencie Islandii poświęconej kosztom ponoszonym przez rząd w związku z przejęciem kasy oszczędnościowej SpKef przez Landsbankinn. W opinii ministra należy w tym kontekście pamiętać o oświadczeniu rządu z jesieni 2008 r., w którym stwierdzono, że wszystkie depozyty w kasach oszczędnościowych i bankach komercyjnych są bezpieczne i objęte ochroną. „Od tego momentu działania podejmowane przez nas na wszystkich polach opierały się na jego treści (tj. tego oświadczenia) i niestety należy przyznać, że obecna sytuacja (tj. konieczność pokrycia płatności na rzecz SpKef) będzie wymagała uiszczenia bezpośrednio z kasy państwa jednego z najwyższych rachunków w związku z koniecznością pokrycia kosztów związanych z zabezpieczeniem depozytów wszystkich mieszkańców Suðurnes [...] oraz wszystkich klientów SpKef zamieszkujących region Fiordów Zachodnich oraz zachodnią i północno-zachodnią część kraju [...]. Nie przypuszczam, by ktokolwiek sądził, że depozytariusze zamieszkujący te obszary mieliby być traktowanie w inny sposób, niż pozostali mieszkańcy Islandii, dlatego też organy państwa nie miały większego wyboru w tej kwestii” (42).

| (94) | Zdaniem rządu Islandii dodatkowe gwarancje depozytów zostaną zniesione przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r. |
| --- | --- |

(94)

Zdaniem rządu Islandii dodatkowe gwarancje depozytów zostaną zniesione przed całkowitym wycofaniem kontroli kapitału, co w opinii władz islandzkich ma nastąpić pod koniec 2013 r.

3.4.4.   Specjalny instrument wsparcia płynności

| (95) | Finansowanie rządowe Arion Bank zostało zrealizowane poprzez zastrzyk kapitałowy w wysokości 72 mld ISK w formie obligacji skarbowych z opcją odkupu w zamian za całość kapitału własnego banku. Podjęcie przez Kaupthing Bank decyzji o skorzystaniu z uprawnienia do przejęcia 87 % udziałów w banku oznaczało jednak konieczność zwrócenia większości tych obligacji rządowi. Kaupthing Bank przeniósł aktywa wchodzące w skład jego majątku do Arion Bank w zamian za jego kapitał własny, co wpłynęło na znaczne zmniejszenie zasobu aktywów z opcją odkupu znajdujących się w posiadaniu tego banku, stwarzając zagrożenie dla jego zdolności do spełnienia wymogów nadzorczych dotyczących poziomu rezerw płynności. W świetle powyższego i z uwagi na fakt, że Kaupthing skorzystał ze wskazanego powyżej uprawnienia, rząd zgodził się zapewnić Arion Bank dodatkowy instrument wsparcia płynności. Instrument wsparcia płynności został opracowany jako przedłużenie opisanej poniżej linii swapowej SPRON. |
| --- | --- |

(95)

Finansowanie rządowe Arion Bank zostało zrealizowane poprzez zastrzyk kapitałowy w wysokości 72 mld ISK w formie obligacji skarbowych z opcją odkupu w zamian za całość kapitału własnego banku. Podjęcie przez Kaupthing Bank decyzji o skorzystaniu z uprawnienia do przejęcia 87 % udziałów w banku oznaczało jednak konieczność zwrócenia większości tych obligacji rządowi. Kaupthing Bank przeniósł aktywa wchodzące w skład jego majątku do Arion Bank w zamian za jego kapitał własny, co wpłynęło na znaczne zmniejszenie zasobu aktywów z opcją odkupu znajdujących się w posiadaniu tego banku, stwarzając zagrożenie dla jego zdolności do spełnienia wymogów nadzorczych dotyczących poziomu rezerw płynności. W świetle powyższego i z uwagi na fakt, że Kaupthing skorzystał ze wskazanego powyżej uprawnienia, rząd zgodził się zapewnić Arion Bank dodatkowy instrument wsparcia płynności. Instrument wsparcia płynności został opracowany jako przedłużenie opisanej poniżej linii swapowej SPRON.

3.4.5.   Linia swapowa SPRON

| (96) | W dniu 21 marca 2009 r. FME, korzystając z uprawnień przysługujących mu na mocy ustawy kryzysowej, przejęło kontrolę nad Reykjavík Savings Bank (SPRON) i przeniosło większość jego depozytów do Arion Bank. Do celów związanych z przejęciem aktywów i wszystkich praw w zakresie zabezpieczenia SPRON, w tym wszystkich hipotek, gwarancji i innych podobnych praw związanych z należnościami SPRON, utworzono spółkę akcyjną, która miała stać się własnością SPRON. Wspomniana spółka zależna, Drómi hf, przejęła zobowiązania SPRON wobec Arion Bank w zamian za przeniesione depozyty i w dniu 22 czerwca 2009 r. wyemitowała obligację na rzecz Arion Bank w wysokości 96,7 mld ISK. Całość aktywów SPRON, w tym jego udziały w Drómi, została ustanowiona jako zabezpieczenie tej obligacji. Stronom nie udało się jednak do tej pory osiągnąć porozumienia w kwestii wysokości odsetek uiszczanych z tytułu wyemitowania obligacji (43). |
| --- | --- |

(96)

W dniu 21 marca 2009 r. FME, korzystając z uprawnień przysługujących mu na mocy ustawy kryzysowej, przejęło kontrolę nad Reykjavík Savings Bank (SPRON) i przeniosło większość jego depozytów do Arion Bank. Do celów związanych z przejęciem aktywów i wszystkich praw w zakresie zabezpieczenia SPRON, w tym wszystkich hipotek, gwarancji i innych podobnych praw związanych z należnościami SPRON, utworzono spółkę akcyjną, która miała stać się własnością SPRON. Wspomniana spółka zależna, Drómi hf, przejęła zobowiązania SPRON wobec Arion Bank w zamian za przeniesione depozyty i w dniu 22 czerwca 2009 r. wyemitowała obligację na rzecz Arion Bank w wysokości 96,7 mld ISK. Całość aktywów SPRON, w tym jego udziały w Drómi, została ustanowiona jako zabezpieczenie tej obligacji. Stronom nie udało się jednak do tej pory osiągnąć porozumienia w kwestii wysokości odsetek uiszczanych z tytułu wyemitowania obligacji (43).

| (97) | W umowie wstępnej podpisanej w dniu 17 lipca 2009 r. rząd wyraził zgodę na zwolnienie Arion Bank ze zobowiązań związanych z wartością obligacji SPRON. Strony uzgodniły również, że będą prowadziły dalsze działania w kierunku uznania obligacji SPRON za kwalifikującą się jako zabezpieczenie środków finansowych przekazanych przez BCI. |
| --- | --- |

(97)

W umowie wstępnej podpisanej w dniu 17 lipca 2009 r. rząd wyraził zgodę na zwolnienie Arion Bank ze zobowiązań związanych z wartością obligacji SPRON. Strony uzgodniły również, że będą prowadziły dalsze działania w kierunku uznania obligacji SPRON za kwalifikującą się jako zabezpieczenie środków finansowych przekazanych przez BCI.

| (98) | W piśmie adresowanym do Arion Bank z dnia 3 września 2009 r. rząd rozszerzył zakres linii swapowej SPRON w taki sposób, aby obejmowała ona nie tylko potencjalny odpływ depozytów SPRON, zabezpieczając bank przez ich przejęciem, ale również rezerwę płynności niezbędną do spełnienia warunków ustanowionych przez FME. We wspomnianym piśmie rząd zobowiązał się do zapewnienia 75 mld ISK w postaci obligacji skarbowych, jeżeli Kaupthing podjąłby decyzję o skorzystaniu z uprawnienia do zostania większościowym udziałowcem Arion Bank. Zmieniony instrument przewiduje możliwość wykorzystania innych aktywów niż obligacja SPRON jako zabezpieczenia na mniej korzystnych warunkach. Przedmiotowe zobowiązanie ze strony rządu zostało następnie sformalizowane w umowie z dnia 21 września 2010 r. w sprawie pożyczki na rzecz Arion Bank w postaci obligacji skarbowych, które miałyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie (44). Przedmiotowy instrument zostanie umorzony w dniu 31 grudnia 2014 r., co pokrywa się z terminem zapadalności obligacji SPRON. Minimalna kwota każdego wykorzystania środków udostępnianych w ramach instrumentu wynosi 1 mld ISK. Obligacje skarbowe należy wykorzystywać wyłącznie do zabezpieczenia kredytów udzielanych pod zabezpieczenie ze strony BCI w celu osiągnięcia płynności Arion Bank (45). |
| --- | --- |

(98)

W piśmie adresowanym do Arion Bank z dnia 3 września 2009 r. rząd rozszerzył zakres linii swapowej SPRON w taki sposób, aby obejmowała ona nie tylko potencjalny odpływ depozytów SPRON, zabezpieczając bank przez ich przejęciem, ale również rezerwę płynności niezbędną do spełnienia warunków ustanowionych przez FME. We wspomnianym piśmie rząd zobowiązał się do zapewnienia 75 mld ISK w postaci obligacji skarbowych, jeżeli Kaupthing podjąłby decyzję o skorzystaniu z uprawnienia do zostania większościowym udziałowcem Arion Bank. Zmieniony instrument przewiduje możliwość wykorzystania innych aktywów niż obligacja SPRON jako zabezpieczenia na mniej korzystnych warunkach. Przedmiotowe zobowiązanie ze strony rządu zostało następnie sformalizowane w umowie z dnia 21 września 2010 r. w sprawie pożyczki na rzecz Arion Bank w postaci obligacji skarbowych, które miałyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie (44). Przedmiotowy instrument zostanie umorzony w dniu 31 grudnia 2014 r., co pokrywa się z terminem zapadalności obligacji SPRON. Minimalna kwota każdego wykorzystania środków udostępnianych w ramach instrumentu wynosi 1 mld ISK. Obligacje skarbowe należy wykorzystywać wyłącznie do zabezpieczenia kredytów udzielanych pod zabezpieczenie ze strony BCI w celu osiągnięcia płynności Arion Bank (45).

3.5.   Plan restrukturyzacji

| (99) | W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Arion Bank oraz zmianę tego planu w dniu 26 października 2011 r. Zaktualizowany plan restrukturyzacji przedstawiono w dniu 30 kwietnia 2012 r. wraz z pięcioletnim planem operacyjnym i sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego z kwietnia 2012 r. Sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przedstawiono FME w kwietniu 2012 r. |
| --- | --- |

(99)

W dniu 31 marca 2011 r. władze islandzkie przedstawiły plan restrukturyzacji Arion Bank oraz zmianę tego planu w dniu 26 października 2011 r. Zaktualizowany plan restrukturyzacji przedstawiono w dniu 30 kwietnia 2012 r. wraz z pięcioletnim planem operacyjnym i sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego z kwietnia 2012 r. Sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przedstawiono FME w kwietniu 2012 r.

| (100) | W planie restrukturyzacji odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczenia zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Arion Bank prowadzi działalność wyłącznie w Islandii i dąży do skoncentrowania się na tradycyjnych uniwersalnych usługach bankowych. |
| --- | --- |

(100)

W planie restrukturyzacji odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących rentowności, podziału obciążenia i ograniczenia zakłóceń konkurencji. Zgodnie z planem restrukturyzacji Arion Bank prowadzi działalność wyłącznie w Islandii i dąży do skoncentrowania się na tradycyjnych uniwersalnych usługach bankowych.

3.5.1.   Opis planu restrukturyzacji

| (101) | Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Arion Bank zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji i odpowiedzi na pytania Urzędu uznaje się, że cel ten zostanie osiągnięty dzięki przeprowadzeniu następujących czynności:






  (i) | ustanowieniu długoterminowego kierunku strategii, zmniejszeniu działalności i ograniczeniu ekspozycji na ryzyko; |
| --- | --- | --- |

(101)

Władze islandzkie oraz bank uważają, że restrukturyzacja Arion Bank zapewni przywrócenie jego statusu jako solidnego banku o ugruntowanej pozycji, ze stabilnymi współczynnikami kapitałowymi, umożliwiając mu utrzymanie roli dostawcy kredytów dla gospodarki realnej. Na podstawie informacji zawartych w planie restrukturyzacji i odpowiedzi na pytania Urzędu uznaje się, że cel ten zostanie osiągnięty dzięki przeprowadzeniu następujących czynności:

(i)

ustanowieniu długoterminowego kierunku strategii, zmniejszeniu działalności i ograniczeniu ekspozycji na ryzyko;

| (ii) | osiągnięciu i utrzymaniu silnej pozycji kapitałowej oraz zadowalającej rentowności; |
| --- | --- |

(ii)

osiągnięciu i utrzymaniu silnej pozycji kapitałowej oraz zadowalającej rentowności;

| (iii) | utrzymaniu stabilnego poziomu płynności i poprawie struktury finansowania; |
| --- | --- |

(iii)

utrzymaniu stabilnego poziomu płynności i poprawie struktury finansowania;

| (iv) | restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

(iv)

restrukturyzacji portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw;

| (v) | ograniczeniu zakłócenia równowagi w zakresie wymiany walutowej; |
| --- | --- |

(v)

ograniczeniu zakłócenia równowagi w zakresie wymiany walutowej;

| (vi) | racjonalizacji sieci oddziałów i osiągnięciu opłacalności. |
| --- | --- |

(vi)

racjonalizacji sieci oddziałów i osiągnięciu opłacalności.

| (102) | Przed określeniem bardziej szczegółowo planu restrukturyzacji należy krótko przedstawić opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji Arion Bank odniesiono się do błędów, które przyczyniły się do upadku Kaupthing. W tym zakresie podkreślono, że chociaż działalność Arion Bank opiera się na działalności krajowej i aktywach Kaupthing Bank, Arion Bank jest jednak nowym bankiem z nowymi celami handlowymi i prawem własności, zarządem i kierownictwem różnymi od tych w Kaupthing Bank. Obecne kierownictwo Arion Bank w rzeczywistości stwierdziło, że nie jest w stanie spekulować na temat konkretnych uchybień lub samego upadku Kaupthing. Poza tym, jeżeli chodzi o przyczyny upadku Kaupthing Bank, Arion Bank odnosi się przede wszystkim do omówionego wyżej sprawozdania SIC. Po drugie należy podkreślić, że w następstwie upadku Kaupthing, po przeprowadzeniu oceny zarządzania ryzykiem i administracją przez FME, podjęto działania mające na celu wzmocnienie infrastruktury. |
| --- | --- |

(102)

Przed określeniem bardziej szczegółowo planu restrukturyzacji należy krótko przedstawić opinię banku na temat tego, w jaki sposób w planie restrukturyzacji Arion Bank odniesiono się do błędów, które przyczyniły się do upadku Kaupthing. W tym zakresie podkreślono, że chociaż działalność Arion Bank opiera się na działalności krajowej i aktywach Kaupthing Bank, Arion Bank jest jednak nowym bankiem z nowymi celami handlowymi i prawem własności, zarządem i kierownictwem różnymi od tych w Kaupthing Bank. Obecne kierownictwo Arion Bank w rzeczywistości stwierdziło, że nie jest w stanie spekulować na temat konkretnych uchybień lub samego upadku Kaupthing. Poza tym, jeżeli chodzi o przyczyny upadku Kaupthing Bank, Arion Bank odnosi się przede wszystkim do omówionego wyżej sprawozdania SIC. Po drugie należy podkreślić, że w następstwie upadku Kaupthing, po przeprowadzeniu oceny zarządzania ryzykiem i administracją przez FME, podjęto działania mające na celu wzmocnienie infrastruktury.

| (103) | Według Arion Bank w odniesieniu do działań podjętych przez bank w odpowiedzi na powyższą ocenę szczególnie istotne są dwa projekty. Po pierwsze, projekt dotyczący znacznych i powiązanych ekspozycji. Twierdzi się, że Kaupthing przyjął „legalistyczny” pogląd, jeżeli chodzi o podejście do powiązanych ekspozycji, co pozwoliło mu na angażowanie się w udzielanie pożyczek podmiotom zaangażowanym lub powiązanym przy przekroczeniu ograniczenia prawnego wynoszącego 25 % kapitału wysokiego ryzyka. W ramach wspomnianego projektu Arion Bank rozszerzył swoje definicje podmiotów zaangażowanych i stosuje bardziej rygorystyczne procesy w tym zakresie, a ostateczne uprawnienia w przypadku wystąpienia sporu posiada dział ds. zarządzania ryzykiem Arion Bank. Znaczne ekspozycje są ściśle monitorowane i zgłaszane w sprawozdaniach, natomiast w ramach procesu udzielania kredytu sporządza się sprawozdanie specjalne, w przypadku gdy udzielenie kredytu spowodowałoby znaczną ekspozycję. Zmiany w prawodawstwie islandzkim dotyczącym instytucji finansowych, które wprowadzono w następstwie kryzysu, znacznie ograniczyły zdolność banków do udzielania kredytów podmiotom powiązanym. Kredyty udzielane właścicielom i kluczowym pracownikom nie mogą już przekraczać 1 % kapitału wysokiego ryzyka i mogą być udzielane jedynie z zabezpieczeniem o odpowiedniej jakości. |
| --- | --- |

(103)

Według Arion Bank w odniesieniu do działań podjętych przez bank w odpowiedzi na powyższą ocenę szczególnie istotne są dwa projekty. Po pierwsze, projekt dotyczący znacznych i powiązanych ekspozycji. Twierdzi się, że Kaupthing przyjął „legalistyczny” pogląd, jeżeli chodzi o podejście do powiązanych ekspozycji, co pozwoliło mu na angażowanie się w udzielanie pożyczek podmiotom zaangażowanym lub powiązanym przy przekroczeniu ograniczenia prawnego wynoszącego 25 % kapitału wysokiego ryzyka. W ramach wspomnianego projektu Arion Bank rozszerzył swoje definicje podmiotów zaangażowanych i stosuje bardziej rygorystyczne procesy w tym zakresie, a ostateczne uprawnienia w przypadku wystąpienia sporu posiada dział ds. zarządzania ryzykiem Arion Bank. Znaczne ekspozycje są ściśle monitorowane i zgłaszane w sprawozdaniach, natomiast w ramach procesu udzielania kredytu sporządza się sprawozdanie specjalne, w przypadku gdy udzielenie kredytu spowodowałoby znaczną ekspozycję. Zmiany w prawodawstwie islandzkim dotyczącym instytucji finansowych, które wprowadzono w następstwie kryzysu, znacznie ograniczyły zdolność banków do udzielania kredytów podmiotom powiązanym. Kredyty udzielane właścicielom i kluczowym pracownikom nie mogą już przekraczać 1 % kapitału wysokiego ryzyka i mogą być udzielane jedynie z zabezpieczeniem o odpowiedniej jakości.

| (104) | Po drugie, w przypadku udziałów wzajemnych i pośrednich ekspozycji stosuje się zwiększoną kontrolę. Kaupthing Bank rzekomo zaangażował się w udzielanie kredytów pod zastaw udziałów własnych, co z pewnością było ryzykowne i prawdopodobnie wykraczało poza granice określone w islandzkiej ustawie dotyczącej przedsiębiorstw. Zmiany wprowadzone w prawodawstwie islandzkim uniemożliwiają obecnie jakiekolwiek udzielanie kredytów pod zastaw udziałów własnych lub zawieranie umów, w których udziały własne stanowią podstawowe ryzyko. |
| --- | --- |

(104)

Po drugie, w przypadku udziałów wzajemnych i pośrednich ekspozycji stosuje się zwiększoną kontrolę. Kaupthing Bank rzekomo zaangażował się w udzielanie kredytów pod zastaw udziałów własnych, co z pewnością było ryzykowne i prawdopodobnie wykraczało poza granice określone w islandzkiej ustawie dotyczącej przedsiębiorstw. Zmiany wprowadzone w prawodawstwie islandzkim uniemożliwiają obecnie jakiekolwiek udzielanie kredytów pod zastaw udziałów własnych lub zawieranie umów, w których udziały własne stanowią podstawowe ryzyko.

Założenia planu restrukturyzacji

| (105) | W ramach procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przygotowuje się dla spółki dominującej plan restrukturyzacji, w którym uwzględniono również wpływ spółek zależnych. Plan ten opiera się na zestawie założeń ogólnych i ekonomicznych, które stanowią fundament gospodarczy omówionych poniżej scenariuszy podstawowych i scenariuszy warunków skrajnych. |
| --- | --- |

(105)

W ramach procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego przygotowuje się dla spółki dominującej plan restrukturyzacji, w którym uwzględniono również wpływ spółek zależnych. Plan ten opiera się na zestawie założeń ogólnych i ekonomicznych, które stanowią fundament gospodarczy omówionych poniżej scenariuszy podstawowych i scenariuszy warunków skrajnych.

| (106) | Założenia obejmują poniższe elementy.






  — | Niepewność gospodarcza, prawna, polityczna i regulacyjna nadal jest dość znaczna w środowisku operacyjnym banku i ma wpływ na jego prognozę długoterminową. Z tych powodów w działalności operacyjnej banku nie zakłada się wprowadzenia jakichkolwiek poważniejszych zmian. |
| --- | --- | --- |

(106)

Założenia obejmują poniższe elementy.

—

Niepewność gospodarcza, prawna, polityczna i regulacyjna nadal jest dość znaczna w środowisku operacyjnym banku i ma wpływ na jego prognozę długoterminową. Z tych powodów w działalności operacyjnej banku nie zakłada się wprowadzenia jakichkolwiek poważniejszych zmian.

| — | Założenia makroekonomiczne opracowano na podstawie prognozy przygotowanej przez wydział badań Arion Bank, która zawiera następujące główne zmienne:

  Tabela 3


  Dane z prognozy gospodarczej działu badań Arion Bank









  Zmiana procentowa w porównaniu z rokiem ubiegłym | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Wzrost PKB | 3,0 | 3,9 | 3,5 |
| Bezrobocie | 6,2 | 5,3 | 4,9 |
| Inflacja | 5,5 | 6,1 | 5,9 |
| Reibor (46) | 4,9 | 5,8 | 5,6 |
| Libor | 0,5 | 0,5 | 0,5 |
| Euribor | 1,0 | 1,0 | 1,0 |
| Wynagrodzenia | 9,2 | 9,7 | 8,4 |
| Indeks kursu walutowego ISK (indeks ważony obrotami handlowymi (47)) | 4,9 | 5,0 | 5,0 |

—

Założenia makroekonomiczne opracowano na podstawie prognozy przygotowanej przez wydział badań Arion Bank, która zawiera następujące główne zmienne:

Tabela 3

Dane z prognozy gospodarczej działu badań Arion Bank

Zmiana procentowa w porównaniu z rokiem ubiegłym

2012

2013

2014

Wzrost PKB

3,0

3,9

3,5

Bezrobocie

6,2

5,3

4,9

Inflacja

5,5

6,1

5,9

Reibor (46)

4,9

5,8

5,6

Libor

0,5

0,5

0,5

Euribor

1,0

1,0

1,0

Wynagrodzenia

9,2

9,7

8,4

Indeks kursu walutowego ISK (indeks ważony obrotami handlowymi (47))

4,9

5,0

5,0

| — | Bank poczynił założenia również np. w stosunku do jego pozycji na rynku, możliwości i zagrożeń, danych wewnętrznych i rozwoju rynku, uwzględniając również tzw. kluczowe przekonania (48). |
| --- | --- |

—

Bank poczynił założenia również np. w stosunku do jego pozycji na rynku, możliwości i zagrożeń, danych wewnętrznych i rozwoju rynku, uwzględniając również tzw. kluczowe przekonania (48).

| — | Oczekuje się trwałego wzrostu napędzanego głównie spożyciem (49). |
| --- | --- |

—

Oczekuje się trwałego wzrostu napędzanego głównie spożyciem (49).

| — | Określone środki (wycofywanie środków z funduszy emerytalnych i ponowne wyliczenia pożyczek walutowych itd.) nadal będą napędzać spożycie. Ponadto rosnące ceny mieszkań przyczynią się do zwiększenia zamożności gospodarstw domowych. Spadek bezrobocia również przyczyni się do zwiększenia spożycia. |
| --- | --- |

—

Określone środki (wycofywanie środków z funduszy emerytalnych i ponowne wyliczenia pożyczek walutowych itd.) nadal będą napędzać spożycie. Ponadto rosnące ceny mieszkań przyczynią się do zwiększenia zamożności gospodarstw domowych. Spadek bezrobocia również przyczyni się do zwiększenia spożycia.

| — | W czasie kryzysu finansowego, począwszy od 2008 r., wskaźnik inwestycji wyrażony jako procent PKB znajdował się poniżej minimalnego poziomu z ostatnich 50 lat, ale oczekuje się, że w dalszym okresie restrukturyzacji nastąpi jego stopniowy wzrost. |
| --- | --- |

—

W czasie kryzysu finansowego, począwszy od 2008 r., wskaźnik inwestycji wyrażony jako procent PKB znajdował się poniżej minimalnego poziomu z ostatnich 50 lat, ale oczekuje się, że w dalszym okresie restrukturyzacji nastąpi jego stopniowy wzrost.

| — | Zgodnie z prognozowanym wzrostem działalności inwestycyjnej bank spodziewa się, że w okresie restrukturyzacji zwiększy się popyt na nowe kredyty i wzrosną jego portfele kredytowe. |
| --- | --- |

—

Zgodnie z prognozowanym wzrostem działalności inwestycyjnej bank spodziewa się, że w okresie restrukturyzacji zwiększy się popyt na nowe kredyty i wzrosną jego portfele kredytowe.

| — | Przywóz wzrośnie w większym stopniu niż wywóz, osiągając jednak zrównoważony poziom pod koniec okresu objętego prognozą. |
| --- | --- |

—

Przywóz wzrośnie w większym stopniu niż wywóz, osiągając jednak zrównoważony poziom pod koniec okresu objętego prognozą.

| — | Inflacja i stopy procentowe odgrywają istotną rolę w planie operacyjnym i planie restrukturyzacji banku (50). Zakłada się, że inflacja utrzyma się na wysokim poziomie przez cały okres objęty prognozą. |
| --- | --- |

—

Inflacja i stopy procentowe odgrywają istotną rolę w planie operacyjnym i planie restrukturyzacji banku (50). Zakłada się, że inflacja utrzyma się na wysokim poziomie przez cały okres objęty prognozą.

| — | Oczekuje się, że przez cały okres objęty prognozą korona islandzka ulegnie osłabieniu o średnio 5 %. |
| --- | --- |

—

Oczekuje się, że przez cały okres objęty prognozą korona islandzka ulegnie osłabieniu o średnio 5 %.

| — | Arion Bank wyraził wątpliwość co do strategii związanej ze zniesieniem kontroli kapitału i założył, że w okresie objętym prognozą będą one dalej obowiązywać (51). |
| --- | --- |

—

Arion Bank wyraził wątpliwość co do strategii związanej ze zniesieniem kontroli kapitału i założył, że w okresie objętym prognozą będą one dalej obowiązywać (51).

(i)   Ustanowienie długoterminowego kierunku strategii, zmniejszenie działalności i ograniczenie ekspozycji na ryzyko

| (107) | Wraz ze sprawnym przekształceniem z banku północno-europejskiego z działalnością prowadzoną w trzynastu państwach na bank działający wyłącznie w Islandii Arion Bank stanął w obliczu licznych wyzwań, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, które należało rozpatrzyć i którym należało sprostać. Jednym z takich wyzwań była rewaluacja aktywów przeniesionych z Kaupthing do Arion Bank. Ponadto należało zmniejszyć infrastrukturę banku, a sam bank musiał się dostosować do nowej rzeczywistości gospodarczej, w której wiele korporacji, osób fizycznych i gospodarstw domowych ma znacznie obniżoną zdolność do spłaty zadłużenia. |
| --- | --- |

(107)

Wraz ze sprawnym przekształceniem z banku północno-europejskiego z działalnością prowadzoną w trzynastu państwach na bank działający wyłącznie w Islandii Arion Bank stanął w obliczu licznych wyzwań, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, które należało rozpatrzyć i którym należało sprostać. Jednym z takich wyzwań była rewaluacja aktywów przeniesionych z Kaupthing do Arion Bank. Ponadto należało zmniejszyć infrastrukturę banku, a sam bank musiał się dostosować do nowej rzeczywistości gospodarczej, w której wiele korporacji, osób fizycznych i gospodarstw domowych ma znacznie obniżoną zdolność do spłaty zadłużenia.

| (108) | Większość z licznych wyzwań, z jakimi zmierzył się nowy bank, wiązała się zatem bezpośrednio z okolicznościami jego utworzenia. Przeniesienie aktywów i zobowiązań krajowych z majątku Kaupthing Bank do Arion Bank doprowadziło do powstania kilku niekorzystnych ekspozycji na ryzyko po stronie banku. W ramach ogólnych wysiłków na rzecz dostosowania działalności banku do nowej rzeczywistości gospodarczej znaczącym sukcesem było jednak zmniejszenie ekspozycji na ryzyko do poziomu, który można kontrolować. Główny nacisk położono na:






  — | odzyskiwanie długów należnych z kredytów zagrożonych (52), |
| --- | --- | --- |

(108)

Większość z licznych wyzwań, z jakimi zmierzył się nowy bank, wiązała się zatem bezpośrednio z okolicznościami jego utworzenia. Przeniesienie aktywów i zobowiązań krajowych z majątku Kaupthing Bank do Arion Bank doprowadziło do powstania kilku niekorzystnych ekspozycji na ryzyko po stronie banku. W ramach ogólnych wysiłków na rzecz dostosowania działalności banku do nowej rzeczywistości gospodarczej znaczącym sukcesem było jednak zmniejszenie ekspozycji na ryzyko do poziomu, który można kontrolować. Główny nacisk położono na:

—

odzyskiwanie długów należnych z kredytów zagrożonych (52),

| — | zmniejszenie zakłócenia równowagi walutowej (53), |
| --- | --- |

—

zmniejszenie zakłócenia równowagi walutowej (53),

| — | ograniczenie koncentracji kredytowej wobec dużych i powiązanych klientów (54), |
| --- | --- |

—

ograniczenie koncentracji kredytowej wobec dużych i powiązanych klientów (54),

| — | zwiększenie poziomu kapitału (55), |
| --- | --- |

—

zwiększenie poziomu kapitału (55),

| — | zwiększenie poziomu depozytów terminowych i zabezpieczenie alternatywnych źródeł finansowania (56), |
| --- | --- |

—

zwiększenie poziomu depozytów terminowych i zabezpieczenie alternatywnych źródeł finansowania (56),

| — | zmniejszenie ryzyka inflacji ze względu na zaburzenie równowagi wskaźnika cen konsumpcyjnych (57). |
| --- | --- |

—

zmniejszenie ryzyka inflacji ze względu na zaburzenie równowagi wskaźnika cen konsumpcyjnych (57).

| (109) | W 2010 r. określono długoterminowy kierunek strategii banku. Arion Bank twierdzi, że w ramach swojego portfela klientów już dąży do osiągnięcia celu, jakim jest uzyskanie statusu banku relacyjnego, oraz wierzy, że ten rodzaj modelu bankowości jest w pełni osiągalny. |
| --- | --- |

(109)

W 2010 r. określono długoterminowy kierunek strategii banku. Arion Bank twierdzi, że w ramach swojego portfela klientów już dąży do osiągnięcia celu, jakim jest uzyskanie statusu banku relacyjnego, oraz wierzy, że ten rodzaj modelu bankowości jest w pełni osiągalny.

| (110) | Od momentu utworzenia banku uproszczono jego strukturę organizacyjną (58) oraz wprowadzono normy w zakresie ładu korporacyjnego, zapewniając jawność informacji, przejrzystość i zwiększoną rozliczalność. Wzmocniono rolę i funkcje działów wsparcia, w szczególności działu ds. zarządzania ryzykiem. Grupa ta jest niezależna, scentralizowana i przedstawia sprawozdania bezpośrednio dyrektorowi generalnemu. Dyrektor generalny i zarząd są odpowiedzialni za definiowanie i wyrażanie gotowości do podejmowania ryzyka w odniesieniu do działalności banku. Gotowość do podejmowania ryzyka przekłada się na dopuszczalną wartość narażenia i cele, monitorowane przez dział ds. zarządzania ryzykiem, który regularnie przedstawia dyrektorowi generalnemu i zarządowi sprawozdania z ustaleń. |
| --- | --- |

(110)

Od momentu utworzenia banku uproszczono jego strukturę organizacyjną (58) oraz wprowadzono normy w zakresie ładu korporacyjnego, zapewniając jawność informacji, przejrzystość i zwiększoną rozliczalność. Wzmocniono rolę i funkcje działów wsparcia, w szczególności działu ds. zarządzania ryzykiem. Grupa ta jest niezależna, scentralizowana i przedstawia sprawozdania bezpośrednio dyrektorowi generalnemu. Dyrektor generalny i zarząd są odpowiedzialni za definiowanie i wyrażanie gotowości do podejmowania ryzyka w odniesieniu do działalności banku. Gotowość do podejmowania ryzyka przekłada się na dopuszczalną wartość narażenia i cele, monitorowane przez dział ds. zarządzania ryzykiem, który regularnie przedstawia dyrektorowi generalnemu i zarządowi sprawozdania z ustaleń.

| (111) | FME zdecydowało, że Arion Bank przejmie wszystkie zobowiązania w zakresie depozytów Reykjavík Savings Bank (SPRON). W kwietniu 2009 r. bank nabył regionalny Mýrasýsla Savings Bank (SPM), w tym wszystkie jego aktywa i określone zobowiązania, takie jak depozyty (59).W wyniku tych działań bank zyskał 22 000 nowych klientów bez rozszerzania istniejącej sieci oddziałów. |
| --- | --- |

(111)

FME zdecydowało, że Arion Bank przejmie wszystkie zobowiązania w zakresie depozytów Reykjavík Savings Bank (SPRON). W kwietniu 2009 r. bank nabył regionalny Mýrasýsla Savings Bank (SPM), w tym wszystkie jego aktywa i określone zobowiązania, takie jak depozyty (59).W wyniku tych działań bank zyskał 22 000 nowych klientów bez rozszerzania istniejącej sieci oddziałów.

| (112) | W dniu 22 grudnia 2011 r. Arion Bank nabył dawny fundusz inwestorów instytucjonalnych w zakresie kredytów hipotecznych banku Kaupthing (KMIIF) (nazwany obecnie funduszem inwestorów instytucjonalnych w zakresie kredytów hipotecznych Arion Bank — AMIIF) (60). |
| --- | --- |

(112)

W dniu 22 grudnia 2011 r. Arion Bank nabył dawny fundusz inwestorów instytucjonalnych w zakresie kredytów hipotecznych banku Kaupthing (KMIIF) (nazwany obecnie funduszem inwestorów instytucjonalnych w zakresie kredytów hipotecznych Arion Bank — AMIIF) (60).

| (113) | W 2012 r. depozytariusz papierów wartościowych Verdis, w pełni zależna jednostka banku, zostanie połączony z bankiem.[...]. |
| --- | --- |

(113)

W 2012 r. depozytariusz papierów wartościowych Verdis, w pełni zależna jednostka banku, zostanie połączony z bankiem.[...].

(ii)   Osiągnięcie i utrzymanie silnej pozycji kapitałowej oraz zadowalającej rentowności

| (114) | Jak wynika z poniższej tabeli 4, od czasu utworzenia Arion Bank odnotowuje zyski, a jego dochody z tytuły udziałów kapitałowych wahają się od 10,5 % do 16,7 %.

  Tabela 4


  Przegląd finansowy obejmujący lata 2009–2011 i prognoza na lata 2012–2014


  (Dane dotyczą spółki dominującej. Wyniki spółek zależnych ujęto w kategorii „inne rodzaje dochodów”. Kwoty w mln ISK.) | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Wynik odsetkowy netto | 14 258 | 24 440 | 25 480 | [...] | [...] | [...] |
| Zmiana wyceny pożyczek | 9 642 | 29 722 | 20 037 | [...] | [...] | [...] |
| Dochód z prowizji | 3 914 | 3 379 | 4 454 | [...] | [...] | [...] |
| Dochód finansowy netto | 13 460 | – 5 681 | 1 223 | [...] | [...] | [...] |
| Inne rodzaje dochodów | 1 713 | 1 047 | 4 364 | [...] | [...] | [...] |
| Dochód ogółem | 42 988 | 52 908 | 55 559 | [...] | [...] | [...] |
| Koszty operacyjne | – 13 133 | – 14 226 | – 15 791 | [...] | [...] | [...] |
| Utrata wartości | – 14 470 | – 23 067 | – 26 582 | [...] | [...] | [...] |
| Zysk netto przed opodatkowaniem | 15 384 | 15 614 | 13 186 | [...] | [...] | [...] |
| Podatki i podatek bankowy | – 2 414 | – 2 897 | – 2 692 | [...] | [...] | [...] |
| Zysk netto | 12 971 | 12 717 | 10 494 | [...] | [...] | [...] |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego | 16,7 % | 13,4 % | 10,5 % | [10–20] % | [5–15] % | [5–15] % |
| Marża odsetkowa netto | ... | ... | 3,6 % | [...] % | [...] % | [...] % |
| Wskaźnik kosztów do przychodów | ... | ... | 44,8 % | [...] % | [...] % | [...] % |

(114)

Jak wynika z poniższej tabeli 4, od czasu utworzenia Arion Bank odnotowuje zyski, a jego dochody z tytuły udziałów kapitałowych wahają się od 10,5 % do 16,7 %.

Tabela 4

Przegląd finansowy obejmujący lata 2009–2011 i prognoza na lata 2012–2014

(Dane dotyczą spółki dominującej. Wyniki spółek zależnych ujęto w kategorii „inne rodzaje dochodów”. Kwoty w mln ISK.)

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Wynik odsetkowy netto

14 258

24 440

25 480

[...]

[...]

[...]

Zmiana wyceny pożyczek

9 642

29 722

20 037

[...]

[...]

[...]

Dochód z prowizji

3 914

3 379

4 454

[...]

[...]

[...]

Dochód finansowy netto

13 460

– 5 681

1 223

[...]

[...]

[...]

Inne rodzaje dochodów

1 713

1 047

4 364

[...]

[...]

[...]

Dochód ogółem

42 988

52 908

55 559

[...]

[...]

[...]

Koszty operacyjne

– 13 133

– 14 226

– 15 791

[...]

[...]

[...]

Utrata wartości

– 14 470

– 23 067

– 26 582

[...]

[...]

[...]

Zysk netto przed opodatkowaniem

15 384

15 614

13 186

[...]

[...]

[...]

Podatki i podatek bankowy

– 2 414

– 2 897

– 2 692

[...]

[...]

[...]

Zysk netto

12 971

12 717

10 494

[...]

[...]

[...]

Stopa zwrotu z kapitału własnego

16,7 %

13,4 %

10,5 %

[10–20] %

[5–15] %

[5–15] %

Marża odsetkowa netto

...

...

3,6 %

[...] %

[...] %

[...] %

Wskaźnik kosztów do przychodów

...

...

44,8 %

[...] %

[...] %

[...] %

| (115) | W latach 2009–2011 zdarzenia występujące nieregularnie miały zasadniczy wpływ na rachunek zysków i start, w szczególności jeżeli chodzi o zmianę wyceny pożyczek. Władze islandzkie przekazały informacje na temat wszystkich pożyczek i upustów uzyskanych od dawnego banku (61). Łączna wartość nominalna przeniesionych pożyczek wynosiła 1 230 mld ISK, natomiast wartość księgowa wynosiła 459 mld ISK. Tym samym łączna wartość upustu wyniosła około 771 mld ISK. Wraz z poprawą warunków przeprowadzono ponowną wycenę pożyczek, doprowadzając do zmiany wyceny pożyczek, jak wskazano w tabeli 4 (62). Przewiduje się jednak, że zmiana wyceny pożyczek w pozostałym okresie restrukturyzacji będzie nieistotna. W związku z tym rentowność banku nie będzie już zależała od tego zdarzenia występującego nieregularnie. |
| --- | --- |

(115)

W latach 2009–2011 zdarzenia występujące nieregularnie miały zasadniczy wpływ na rachunek zysków i start, w szczególności jeżeli chodzi o zmianę wyceny pożyczek. Władze islandzkie przekazały informacje na temat wszystkich pożyczek i upustów uzyskanych od dawnego banku (61). Łączna wartość nominalna przeniesionych pożyczek wynosiła 1 230 mld ISK, natomiast wartość księgowa wynosiła 459 mld ISK. Tym samym łączna wartość upustu wyniosła około 771 mld ISK. Wraz z poprawą warunków przeprowadzono ponowną wycenę pożyczek, doprowadzając do zmiany wyceny pożyczek, jak wskazano w tabeli 4 (62). Przewiduje się jednak, że zmiana wyceny pożyczek w pozostałym okresie restrukturyzacji będzie nieistotna. W związku z tym rentowność banku nie będzie już zależała od tego zdarzenia występującego nieregularnie.

| (116) | Wymogi kapitałowe określone przez FME jako warunek przyznania Arion Bank licencji na prowadzenie działalności wynosiły 12 % dla kapitału Tier I i 16 % dla kapitału całkowitego (współczynnik adekwatności kapitałowej). Polityka kapitałowa banku polega na utrzymaniu silnego kapitału własnego w celu wspierania rozwoju działalności i spełnianie regulacyjnych wymogów kapitałowych nawet w czasach kryzysu. Długoterminowe planowanie kapitału w banku opiera się obecnie na minimalnym poziomie referencyjnym stanowiącym [...] % dla kapitału Tier I i łącznym współczynniku adekwatności kapitałowej w wysokości [...] %. W latach 2009–2011 pozycja kapitałowa banku ulegała stopniowemu wzmocnieniu i przekroczyła zarówno wymogi kapitałowe FME, jak i wewnętrzne cele banku. Pod koniec 2011 r. współczynnik adekwatności kapitałowej banku wyniósł 20,5 %, a współczynnik kapitału Tier I 15,7 %.

  Tabela 5


  Wskaźniki kapitałowe na koniec roku w latach 2009–2011 i prognoza na lata 2012–2014


  (Dane dotyczą spółki dominującej. Wyniki spółek zależnych ujęto w kategorii „inne rodzaje dochodów”. Kwoty w mln ISK.) | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kapitał Tier I | 88 302 | 98 715 | 106 459 | [...] | [...] | [...] |
| Kapitał Tier II | 29 543 | 26 257 | 32 105 | [...] | [...] | [...] |
| Kapitał całkowity | 117 845 | 124 972 | 138 564 | [...] | [...] | [...] |
| Aktywa ważone ryzykiem | 685 702 | 678 563 | 675 998 | [...] | [...] | [...] |
| Współczynnik kapitału Tier I | 12,9 % | 14,5 % | 15,7 % | [15–20] % | [15–20] % | [15–20] % |
| Współczynnik adekwatności kapitałowej | 17,2 % | 18,4 % | 20,5 % | [20–25] % | [20–25] % | [20–25] % |

(116)

Wymogi kapitałowe określone przez FME jako warunek przyznania Arion Bank licencji na prowadzenie działalności wynosiły 12 % dla kapitału Tier I i 16 % dla kapitału całkowitego (współczynnik adekwatności kapitałowej). Polityka kapitałowa banku polega na utrzymaniu silnego kapitału własnego w celu wspierania rozwoju działalności i spełnianie regulacyjnych wymogów kapitałowych nawet w czasach kryzysu. Długoterminowe planowanie kapitału w banku opiera się obecnie na minimalnym poziomie referencyjnym stanowiącym [...] % dla kapitału Tier I i łącznym współczynniku adekwatności kapitałowej w wysokości [...] %. W latach 2009–2011 pozycja kapitałowa banku ulegała stopniowemu wzmocnieniu i przekroczyła zarówno wymogi kapitałowe FME, jak i wewnętrzne cele banku. Pod koniec 2011 r. współczynnik adekwatności kapitałowej banku wyniósł 20,5 %, a współczynnik kapitału Tier I 15,7 %.

Tabela 5

Wskaźniki kapitałowe na koniec roku w latach 2009–2011 i prognoza na lata 2012–2014

(Dane dotyczą spółki dominującej. Wyniki spółek zależnych ujęto w kategorii „inne rodzaje dochodów”. Kwoty w mln ISK.)

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Kapitał Tier I

88 302

98 715

106 459

[...]

[...]

[...]

Kapitał Tier II

29 543

26 257

32 105

[...]

[...]

[...]

Kapitał całkowity

117 845

124 972

138 564

[...]

[...]

[...]

Aktywa ważone ryzykiem

685 702

678 563

675 998

[...]

[...]

[...]

Współczynnik kapitału Tier I

12,9 %

14,5 %

15,7 %

[15–20] %

[15–20] %

[15–20] %

Współczynnik adekwatności kapitałowej

17,2 %

18,4 %

20,5 %

[20–25] %

[20–25] %

[20–25] %

| (117) | Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego z kwietnia 2012 r. bank ocenia, że potrzebuje kapitału w wysokości [...] mld ISK na pokrycie swojej ekspozycji na ryzyko. Bank posiada kapitał własny wynoszący [...] mld ISK, a tym samym — bufor kapitałowy w wysokości [...] mld ISK. W oparciu o obecną kwotę ważoną ryzykiem przekłada się to na współczynnik kapitałowy wynoszący [...] %. |
| --- | --- |

(117)

Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego z kwietnia 2012 r. bank ocenia, że potrzebuje kapitału w wysokości [...] mld ISK na pokrycie swojej ekspozycji na ryzyko. Bank posiada kapitał własny wynoszący [...] mld ISK, a tym samym — bufor kapitałowy w wysokości [...] mld ISK. W oparciu o obecną kwotę ważoną ryzykiem przekłada się to na współczynnik kapitałowy wynoszący [...] %.

| (118) | Polityką Arion Bank jest powstrzymanie wypłaty dywidend do 2013 r. Jakiekolwiek zmiany w tej polityce będą wprowadzane we współpracy z FME i wyłącznie wtedy, gdy Arion Bank i FME wspólnie ustalą, że osiągnięto trwałe uzdrowienie gospodarki Islandii. |
| --- | --- |

(118)

Polityką Arion Bank jest powstrzymanie wypłaty dywidend do 2013 r. Jakiekolwiek zmiany w tej polityce będą wprowadzane we współpracy z FME i wyłącznie wtedy, gdy Arion Bank i FME wspólnie ustalą, że osiągnięto trwałe uzdrowienie gospodarki Islandii.

(iii)   Utrzymanie stabilnego poziomu płynności i poprawa struktury finansowania

| (119) | Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga od banku posiadania zabezpieczonych rezerw płatności stanowiących co najmniej 20 % wartości depozytów i rezerw pieniężnych stanowiących 5 % wartości depozytów na żądanie. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (63), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przewyższającej zobowiązania objęte okresem jednego miesiąca, okresem dłuższym niż jeden miesiąc i nie dłuższym niż trzy miesiące. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się upust, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast. |
| --- | --- |

(119)

Jeżeli chodzi o płynność, FME wymaga od banku posiadania zabezpieczonych rezerw płatności stanowiących co najmniej 20 % wartości depozytów i rezerw pieniężnych stanowiących 5 % wartości depozytów na żądanie. Ponadto Bank Centralny Islandii ustala zasady dotyczące płynności instytucji kredytowych (63), zgodnie z którymi aktywa i zobowiązania płynne klasyfikuje się według rodzaju, terminu zapadalności i przypisanej wagi zgodnie ryzykiem. Instytucje kredytowe muszą posiadać aktywa płynne o wartości przewyższającej zobowiązania objęte okresem jednego miesiąca, okresem dłuższym niż jeden miesiąc i nie dłuższym niż trzy miesiące. Zasady te obejmują również określony test warunków skrajnych, w którym do poszczególnych składników kapitału własnego stosuje się upust, zakładając jednak z jednej strony, że wszystkie zobowiązania muszą być spłacone w terminie zapadalności, a z drugiej strony, że część pozostałych zobowiązań, takich jak depozyty, należy spłacić w krótkim terminie lub natychmiast.

| (120) | Na poniższym wykresie przedstawiono wskaźniki płynności banku w okresie 2011–2012. Wyraźnie widać, że bank utrzymał stabilny poziom płynności, przekraczając wymogi FME zarówno w odniesieniu do wymogu dotyczącego wskaźnika płynności gotówkowej, jak i bardziej ogólnego wymogu zabezpieczonych płynności. Według planów banku na lata 2012–2014 wskaźnik płynności gotówkowej utrzyma się na poziomie od [...] do [...] %, natomiast wskaźnik płynności na poziomie od [...] do [...] %. Bank spełnia również zasady BCI dotyczące płynności, gdyż jego wskaźniki płynności (dla okresu powyżej jednego miesiąc i do trzech miesięcy) w latach 2009–2011 znajdowały się w przedziale 1,5–2,1.

  Wykres 1


  Wskaźniki płynności Arion Bank na lata 2011–2012

  [
  Wykres przedstawiający wskaźniki płynności Arion Bank zgodnie z zasadami FME


  Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową] |
| --- | --- |

(120)

Na poniższym wykresie przedstawiono wskaźniki płynności banku w okresie 2011–2012. Wyraźnie widać, że bank utrzymał stabilny poziom płynności, przekraczając wymogi FME zarówno w odniesieniu do wymogu dotyczącego wskaźnika płynności gotówkowej, jak i bardziej ogólnego wymogu zabezpieczonych płynności. Według planów banku na lata 2012–2014 wskaźnik płynności gotówkowej utrzyma się na poziomie od [...] do [...] %, natomiast wskaźnik płynności na poziomie od [...] do [...] %. Bank spełnia również zasady BCI dotyczące płynności, gdyż jego wskaźniki płynności (dla okresu powyżej jednego miesiąc i do trzech miesięcy) w latach 2009–2011 znajdowały się w przedziale 1,5–2,1.

Wykres 1

Wskaźniki płynności Arion Bank na lata 2011–2012

[
  Wykres przedstawiający wskaźniki płynności Arion Bank zgodnie z zasadami FME

Wartości liczbowych nie ujawniono ze względu na tajemnicę służbową]

| (121) | Chociaż wymogi dotyczące płynności przewidziane w pakiecie Bazylea III nie są jeszcze obowiązkowe, Arion Bank dobrowolnie rozpoczął monitorowanie wskaźnika pokrycia płynności (64) zgodnie z tymi zasadami, przy czym wskaźnik ten wyniósł [...] % pod koniec 2011 r. |
| --- | --- |

(121)

Chociaż wymogi dotyczące płynności przewidziane w pakiecie Bazylea III nie są jeszcze obowiązkowe, Arion Bank dobrowolnie rozpoczął monitorowanie wskaźnika pokrycia płynności (64) zgodnie z tymi zasadami, przy czym wskaźnik ten wyniósł [...] % pod koniec 2011 r.

| (122) | Działalność Arion Bank jest w znacznym stopniu finansowana z depozytów, jednak podjęto już działania mające na celu zdywersyfikowanie finansowania poprzez emisję obligacji zabezpieczonych. W listopadzie 2011 r. Arion Bank otrzymał od FME licencję na emisję ustawowych obligacji zabezpieczonych. W lutym 2012 r. zakończono program obligacji zabezpieczonych o wartości 1 mld EUR. Fundusze zostaną przeznaczone na sfinansowanie udzielanych przez Arion Bank kredytów hipotecznych. Należy przypomnieć, że pod koniec 2011 r. Arion Bank wykupił fundusz hipoteczny KMIIF, przejmując pozostającą kwotę należności w wysokości 127 mld ISK w postaci obligacji zabezpieczonych, i kontynuował emisję obligacji zabezpieczonych. Bank uważa, że emisja obligacji zabezpieczonych na rynkach krajowych zaspokoi potrzeby banku w zakresie refinansowania i finansowania nowych pożyczek w latach 2012–2016. |
| --- | --- |

(122)

Działalność Arion Bank jest w znacznym stopniu finansowana z depozytów, jednak podjęto już działania mające na celu zdywersyfikowanie finansowania poprzez emisję obligacji zabezpieczonych. W listopadzie 2011 r. Arion Bank otrzymał od FME licencję na emisję ustawowych obligacji zabezpieczonych. W lutym 2012 r. zakończono program obligacji zabezpieczonych o wartości 1 mld EUR. Fundusze zostaną przeznaczone na sfinansowanie udzielanych przez Arion Bank kredytów hipotecznych. Należy przypomnieć, że pod koniec 2011 r. Arion Bank wykupił fundusz hipoteczny KMIIF, przejmując pozostającą kwotę należności w wysokości 127 mld ISK w postaci obligacji zabezpieczonych, i kontynuował emisję obligacji zabezpieczonych. Bank uważa, że emisja obligacji zabezpieczonych na rynkach krajowych zaspokoi potrzeby banku w zakresie refinansowania i finansowania nowych pożyczek w latach 2012–2016.

(iv)   Restrukturyzacja portfeli kredytowych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

| (123) | Jednym z najważniejszych zadań, jakie stały przed islandzkim sektorem finansowym, była restrukturyzacja zadłużenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Kwestia ta ma charakter złożony i delikatny, gdyż wymaga uwzględnienia szeregu czynników finansowych, gospodarczych i etycznych. |
| --- | --- |

(123)

Jednym z najważniejszych zadań, jakie stały przed islandzkim sektorem finansowym, była restrukturyzacja zadłużenia gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Kwestia ta ma charakter złożony i delikatny, gdyż wymaga uwzględnienia szeregu czynników finansowych, gospodarczych i etycznych.

| (124) | Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Arion Bank restrukturyzacja portfeli kredytowych jest najwyższym priorytetem, a zdaniem banku jest on liderem, jeżeli chodzi o rozwiązanie kwestii zadłużenia przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, i osiągnął znaczne postępy w tym zakresie. W 2009 r. w banku utworzono jednostkę ds. odzyskiwania należności od przedsiębiorstw oraz spółki zarządzające aktywami w celu zarządzania przejętymi aktywami. Bank wprowadził szereg rozwiązań dostosowanych do potrzeb klienta, opracowanych, aby pomóc gospodarstwom domowym i poszczególnym kredytobiorcom w rozwiązaniu kwestii ich zadłużenia. |
| --- | --- |

(124)

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Arion Bank restrukturyzacja portfeli kredytowych jest najwyższym priorytetem, a zdaniem banku jest on liderem, jeżeli chodzi o rozwiązanie kwestii zadłużenia przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, i osiągnął znaczne postępy w tym zakresie. W 2009 r. w banku utworzono jednostkę ds. odzyskiwania należności od przedsiębiorstw oraz spółki zarządzające aktywami w celu zarządzania przejętymi aktywami. Bank wprowadził szereg rozwiązań dostosowanych do potrzeb klienta, opracowanych, aby pomóc gospodarstwom domowym i poszczególnym kredytobiorcom w rozwiązaniu kwestii ich zadłużenia.

| (125) | Wobec klientów korporacyjnych, którzy nie byli w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań, rozpoczęto proces odzyskiwania należności. Celem procesu jest przekształcenie przedsiębiorstw niewypłacalnych w przedsiębiorstwa wypłacalne ze zdrowym bilansem, umożliwiając im tym samym prowadzenie dalszej działalności i przyczynianie się do rozwoju gospodarki. Pod koniec 2011 r. 986 przedsiębiorstw włączono do programu odzyskania należności od przedsiębiorstw, przy czym udało się rozwiązać 871 przypadków. Bank spodziewa się, że restrukturyzacja zadłużenia przedsiębiorstw w dużej mierze zakończy się pod koniec 2012 r. |
| --- | --- |

(125)

Wobec klientów korporacyjnych, którzy nie byli w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań, rozpoczęto proces odzyskiwania należności. Celem procesu jest przekształcenie przedsiębiorstw niewypłacalnych w przedsiębiorstwa wypłacalne ze zdrowym bilansem, umożliwiając im tym samym prowadzenie dalszej działalności i przyczynianie się do rozwoju gospodarki. Pod koniec 2011 r. 986 przedsiębiorstw włączono do programu odzyskania należności od przedsiębiorstw, przy czym udało się rozwiązać 871 przypadków. Bank spodziewa się, że restrukturyzacja zadłużenia przedsiębiorstw w dużej mierze zakończy się pod koniec 2012 r.

| (126) | Jeżeli chodzi o restrukturyzację zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, ponad 14 000 klientów osobistych skorzystało z oferowanych przez bank pakietów rozwiązania kwestii zadłużenia, w tym ze specjalnego programu redukcji długu. Pod koniec 2010 r. bank ustanowił również służbę doradczą świadczącą na rzecz klientów osobistych usługi doradcze w zakresie zadłużenia. Według banku było to istotne ze względu na dużą liczbę trudnych, wymagających rozpatrzenia spraw dotyczących odzyskiwania długów. Celem banku było zakończenie w 2012 r. restrukturyzacji zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny. |
| --- | --- |

(126)

Jeżeli chodzi o restrukturyzację zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, ponad 14 000 klientów osobistych skorzystało z oferowanych przez bank pakietów rozwiązania kwestii zadłużenia, w tym ze specjalnego programu redukcji długu. Pod koniec 2010 r. bank ustanowił również służbę doradczą świadczącą na rzecz klientów osobistych usługi doradcze w zakresie zadłużenia. Według banku było to istotne ze względu na dużą liczbę trudnych, wymagających rozpatrzenia spraw dotyczących odzyskiwania długów. Celem banku było zakończenie w 2012 r. restrukturyzacji zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

| (127) | Programy odzyskiwania długów służą poprawie jakości aktywów. Udział kredytów zagrożonych spadł z poziomu 37 % na koniec 2010 r. do 13 % na koniec 2011 r. Pod koniec 2011 r. 56 % kredytów w portfelach kredytowych zaklasyfikowano jako kredyty niezagrożone, 18 % jako podlegające obserwacji, 13 % uznano za częściowo zagrożone, a 13 % za zagrożone. |
| --- | --- |

(127)

Programy odzyskiwania długów służą poprawie jakości aktywów. Udział kredytów zagrożonych spadł z poziomu 37 % na koniec 2010 r. do 13 % na koniec 2011 r. Pod koniec 2011 r. 56 % kredytów w portfelach kredytowych zaklasyfikowano jako kredyty niezagrożone, 18 % jako podlegające obserwacji, 13 % uznano za częściowo zagrożone, a 13 % za zagrożone.

(v)   Działania na rzecz ograniczenia zakłócenia równowagi w zakresie wymiany walutowej

| (128) | Pożyczki walutowe w portfelach kredytowych dzielą się na pożyczki w walucie obcej oraz pożyczki w walucie obcej i koronach islandzkich. Pożyczki w walucie obcej to pożyczki w przypadku klientów generujących dochód walutowy, natomiast pożyczki w walucie obcej i koronach islandzkich to pożyczki w walucie obcej w przypadku klientów generujących dochód w koronach islandzkich. Zakłócenie równowagi wymiany walutowej jest głównie spowodowane pożyczkami w walucie obcej i koronach islandzkich. W latach 2010–2011 bank poczynił postępy w zakresie zmniejszania zakłócenia równowagi wymiany walutowej. W 2012 r. w dalszym ciągu będzie można zaobserwować zmniejszanie zakłócenia równowagi, dzięki denominacji pożyczek walutowych w przypadku osób fizycznych na pożyczki w koronach islandzkich oraz działaniom podejmowanym w celu zachęcenia przedsiębiorstw z ograniczonym dochodem w walucie obcej do denominacji ich pożyczek walutowych na pożyczki w koronach islandzkich. Nadal utrzymuje się niepewność prawna, jeżeli chodzi o pożyczki walutowe, ale celem banku jest zmniejszenie zakłócenia równowagi w odniesieniu do pożyczek w walucie obcej i koronie islandzkiej, tak aby pod koniec 2012 r. było ono zgodne z wymogami BCI. |
| --- | --- |

(128)

Pożyczki walutowe w portfelach kredytowych dzielą się na pożyczki w walucie obcej oraz pożyczki w walucie obcej i koronach islandzkich. Pożyczki w walucie obcej to pożyczki w przypadku klientów generujących dochód walutowy, natomiast pożyczki w walucie obcej i koronach islandzkich to pożyczki w walucie obcej w przypadku klientów generujących dochód w koronach islandzkich. Zakłócenie równowagi wymiany walutowej jest głównie spowodowane pożyczkami w walucie obcej i koronach islandzkich. W latach 2010–2011 bank poczynił postępy w zakresie zmniejszania zakłócenia równowagi wymiany walutowej. W 2012 r. w dalszym ciągu będzie można zaobserwować zmniejszanie zakłócenia równowagi, dzięki denominacji pożyczek walutowych w przypadku osób fizycznych na pożyczki w koronach islandzkich oraz działaniom podejmowanym w celu zachęcenia przedsiębiorstw z ograniczonym dochodem w walucie obcej do denominacji ich pożyczek walutowych na pożyczki w koronach islandzkich. Nadal utrzymuje się niepewność prawna, jeżeli chodzi o pożyczki walutowe, ale celem banku jest zmniejszenie zakłócenia równowagi w odniesieniu do pożyczek w walucie obcej i koronie islandzkiej, tak aby pod koniec 2012 r. było ono zgodne z wymogami BCI.

(vi)   Racjonalizacja sieci oddziałów i osiągnięcie opłacalności

| (129) | Według Arion Bank rynek islandzki posiada zbyt wiele banków w stosunku do porównywalnych gospodarek. Banki będą zmuszone do redukcji kosztów w celu utrzymania konkurencyjnej pozycji. Arion Bank skoncentrował się na kontrolowaniu poziomu swoich kosztów i uważa, że znajduje się w czołówce, jeżeli chodzi o instytucje wymagające racjonalizacji w sektorze finansowym. |
| --- | --- |

(129)

Według Arion Bank rynek islandzki posiada zbyt wiele banków w stosunku do porównywalnych gospodarek. Banki będą zmuszone do redukcji kosztów w celu utrzymania konkurencyjnej pozycji. Arion Bank skoncentrował się na kontrolowaniu poziomu swoich kosztów i uważa, że znajduje się w czołówce, jeżeli chodzi o instytucje wymagające racjonalizacji w sektorze finansowym.

| (130) | Arion Bank usprawnił swoją działalność poprzez zmniejszenie liczby pracowników i racjonalizację sieci oddziałów. W marcu 2011 r. zakończono racjonalizację sieci oddziałów poprzez połączenie w jeden trzech oddziałów działających w obszarze Reykjavíku. Zamknięto łącznie 15 oddziałów, a pozostała sieć składająca się z 24 oddziałów jest w opinii banku opłacalna i pozwala na utrzymanie wysokiego poziomu zainteresowania potrzebami klientów. W związku z powyższymi zmianami bank zmniejszył swoją siłę roboczą w 2011 r. o około 10 %. Ponadto prowadzono ścisłą kontrolę kosztów, a wskaźnik kosztów do przychodów w 2011 r. był już na poziomie 45 % w spółce dominującej i zostanie jeszcze nieznacznie poprawiony w latach 2012–2014 do poziomu [...] %. |
| --- | --- |

(130)

Arion Bank usprawnił swoją działalność poprzez zmniejszenie liczby pracowników i racjonalizację sieci oddziałów. W marcu 2011 r. zakończono racjonalizację sieci oddziałów poprzez połączenie w jeden trzech oddziałów działających w obszarze Reykjavíku. Zamknięto łącznie 15 oddziałów, a pozostała sieć składająca się z 24 oddziałów jest w opinii banku opłacalna i pozwala na utrzymanie wysokiego poziomu zainteresowania potrzebami klientów. W związku z powyższymi zmianami bank zmniejszył swoją siłę roboczą w 2011 r. o około 10 %. Ponadto prowadzono ścisłą kontrolę kosztów, a wskaźnik kosztów do przychodów w 2011 r. był już na poziomie 45 % w spółce dominującej i zostanie jeszcze nieznacznie poprawiony w latach 2012–2014 do poziomu [...] %.

3.5.2.   Zdolność do osiągnięcia rentowności w ramach scenariusza podstawowego i scenariusza warunków skrajnych

| (131) | W planie restrukturyzacji, uwzględniając sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, przedstawiono scenariusz warunków skrajnych dla Arion Bank, w którym zbadano zdolność banku w zakresie osiągnięcia długoterminowej rentowności w ramach różnych scenariuszy i ekspozycji na ryzyko. |
| --- | --- |

(131)

W planie restrukturyzacji, uwzględniając sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, przedstawiono scenariusz warunków skrajnych dla Arion Bank, w którym zbadano zdolność banku w zakresie osiągnięcia długoterminowej rentowności w ramach różnych scenariuszy i ekspozycji na ryzyko.

3.5.2.1.   Scenariusz podstawowy

| (132) | Jak określono powyżej, scenariusz podstawowy to plan restrukturyzacji zawierający założenia stanowiące jego bazę. |
| --- | --- |

(132)

Jak określono powyżej, scenariusz podstawowy to plan restrukturyzacji zawierający założenia stanowiące jego bazę.

3.5.2.2.   Scenariusz warunków skrajnych

| (133) | Plan restrukturyzacji obejmuje scenariusz warunków skrajnych, w którym scenariusz podstawowy rozpatruje się przy założeniu „przedłużającej się pogłębionej recesji”, w oparciu o wytyczne FME. Celem testu warunków skrajnych jest zbadanie, w jaki sposób rozwiną się zyski, straty kredytowe, wymogi kapitałowe, dostępny kapitał i dostępne bufory kapitałowe oraz poziomy płynności banku w skrajnych warunkach gospodarczych. Różnica polega na tym, że założenia zawarte w scenariuszu przedłużającej się pogłębionej recesji na rok 2009 są obecnie założeniami na rok 2012 itd. Podsumowanie założeń przedstawiono w poniższej tabeli 6.

  Tabela 6


  Główne założenia w scenariuszu przedłużającej się pogłębionej recesji (65)










  % |
| --- | --- |
| | 2012 | 2013 | 2014 |
| Wzrost PKB | – 16,0 | – 3,9 | – 2,8 |
| Stopa bezrobocia | 10,6 | 16,6 | 16,9 |
| Inflacja | 9,7 | 0,1 | 0,3 |
| Reibor | 10,0 | 7,0 | 8,0 |

(133)

Plan restrukturyzacji obejmuje scenariusz warunków skrajnych, w którym scenariusz podstawowy rozpatruje się przy założeniu „przedłużającej się pogłębionej recesji”, w oparciu o wytyczne FME. Celem testu warunków skrajnych jest zbadanie, w jaki sposób rozwiną się zyski, straty kredytowe, wymogi kapitałowe, dostępny kapitał i dostępne bufory kapitałowe oraz poziomy płynności banku w skrajnych warunkach gospodarczych. Różnica polega na tym, że założenia zawarte w scenariuszu przedłużającej się pogłębionej recesji na rok 2009 są obecnie założeniami na rok 2012 itd. Podsumowanie założeń przedstawiono w poniższej tabeli 6.

Tabela 6

Główne założenia w scenariuszu przedłużającej się pogłębionej recesji (65)

%

2012

2013

2014

Wzrost PKB

– 16,0

– 3,9

– 2,8

Stopa bezrobocia

10,6

16,6

16,9

Inflacja

9,7

0,1

0,3

Reibor

10,0

7,0

8,0

| (134) | Scenariusz warunków skrajnych opracowano w kontekście mało prawdopodobnych, ale potencjalnie możliwych zmian w środowisku gospodarczym, w którym bank prowadzi działalność. Niekorzystne warunki scenariusza przedłużającej się pogłębionej recesji z pewnością mają negatywny wpływ na rentowność banku, gdyż stopa zwrotu z kapitału własnego banku zostanie znacznie ograniczona (66). Bank odnotuje jednak niewielkie zyski, a jego pozycja kapitałowa nie ulegnie pogorszeniu ze względu na jednoczesne zmniejszenie portfela kredytowego i aktywów ważonych ryzykiem (67). Poziom płynności banku również będzie się utrzymywał znacznie powyżej minimalnych wymogów. |
| --- | --- |

(134)

Scenariusz warunków skrajnych opracowano w kontekście mało prawdopodobnych, ale potencjalnie możliwych zmian w środowisku gospodarczym, w którym bank prowadzi działalność. Niekorzystne warunki scenariusza przedłużającej się pogłębionej recesji z pewnością mają negatywny wpływ na rentowność banku, gdyż stopa zwrotu z kapitału własnego banku zostanie znacznie ograniczona (66). Bank odnotuje jednak niewielkie zyski, a jego pozycja kapitałowa nie ulegnie pogorszeniu ze względu na jednoczesne zmniejszenie portfela kredytowego i aktywów ważonych ryzykiem (67). Poziom płynności banku również będzie się utrzymywał znacznie powyżej minimalnych wymogów.

| (135) | Sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego opiera się na danych finansowych z dnia 31 grudnia 2011 r. Ze sprawozdania wynika głównie, że według oceny banku potrzebuje on kapitału w wysokości [...] mld ISK na pokrycie ekspozycji na ryzyko, na podstawie filaru I i II. Wartość 16 % aktywów ważonych ryzykiem wynosi [...] mld ISK. Kapitał własny banku wynosi [...] mld ISK, w związku z czym posiada on bufor kapitałowy o wartości [...] mld ISK. W ocenie kapitału uwzględniono czynniki skrajne, w tym wpływ na portfel kredytowy banku. Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego dział ds. zarządzania ryzykiem, działający w ramach banku, koncentruje się na zidentyfikowaniu, ocenie i pomiarze wszystkich istotnych rodzajów ryzyka, jakie stoją przed bankiem, przy czym rodzaje ryzyka podzielono na cztery klasy: ryzyko kredytowe (w tym ryzyko koncentracji), ryzyko rynkowe, ryzyko operacyjne i inne rodzaje ryzyka (w tym ryzyko płynności, ryzyko biznesowe oraz ryzyko polityczne i prawne). W tabeli 7 przedstawiono różne rodzaje czynników ryzyka uwzględnione w ocenie kapitału.

  Tabela 7


  Wyniki procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, kwoty w mld ISK | Proces oceny adekwatności kapitału wewnętrznego
  31.12.2011 |
| --- | --- | --- |
| Wymóg kapitałowy (filar I) | [...] |
| Koncentracja pojedynczego podmiotu | [...] |
| Koncentracja sektorowa | [...] |
| Ryzyko stopy procentowej w portfelu bankowym | [...] |
| Klasy C, D, E ryzyka walutowego | [...] |
| Organy podatkowe | [...] |
| Ryzyko wyceny — papiery kapitałowe nienotowane na rynku regulowanym | [...] |
| Ryzyko wyceny — portfel kredytowy | [...] |
| Ocena kapitałowa filaru II | [...] |
| Łączna ocena adekwatności kapitałowej (filar I+II) | [...] |
| Wartość 16 % aktywów ważonych ryzykiem | [...] |
| Całkowity kapitał własny | [...] |
| Bufor kapitałowy | [...] |

(135)

Sprawozdanie z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego opiera się na danych finansowych z dnia 31 grudnia 2011 r. Ze sprawozdania wynika głównie, że według oceny banku potrzebuje on kapitału w wysokości [...] mld ISK na pokrycie ekspozycji na ryzyko, na podstawie filaru I i II. Wartość 16 % aktywów ważonych ryzykiem wynosi [...] mld ISK. Kapitał własny banku wynosi [...] mld ISK, w związku z czym posiada on bufor kapitałowy o wartości [...] mld ISK. W ocenie kapitału uwzględniono czynniki skrajne, w tym wpływ na portfel kredytowy banku. Zgodnie ze sprawozdaniem z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego dział ds. zarządzania ryzykiem, działający w ramach banku, koncentruje się na zidentyfikowaniu, ocenie i pomiarze wszystkich istotnych rodzajów ryzyka, jakie stoją przed bankiem, przy czym rodzaje ryzyka podzielono na cztery klasy: ryzyko kredytowe (w tym ryzyko koncentracji), ryzyko rynkowe, ryzyko operacyjne i inne rodzaje ryzyka (w tym ryzyko płynności, ryzyko biznesowe oraz ryzyko polityczne i prawne). W tabeli 7 przedstawiono różne rodzaje czynników ryzyka uwzględnione w ocenie kapitału.

Tabela 7

Wyniki procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, kwoty w mld ISK

Proces oceny adekwatności kapitału wewnętrznego

31.12.2011

Wymóg kapitałowy (filar I)

[...]

Koncentracja pojedynczego podmiotu

[...]

Koncentracja sektorowa

[...]

Ryzyko stopy procentowej w portfelu bankowym

[...]

Klasy C, D, E ryzyka walutowego

[...]

Organy podatkowe

[...]

Ryzyko wyceny — papiery kapitałowe nienotowane na rynku regulowanym

[...]

Ryzyko wyceny — portfel kredytowy

[...]

Ocena kapitałowa filaru II

[...]

Łączna ocena adekwatności kapitałowej (filar I+II)

[...]

Wartość 16 % aktywów ważonych ryzykiem

[...]

Całkowity kapitał własny

[...]

Bufor kapitałowy

[...]

| (136) | W sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego stwierdzono, że mimo poczynionych postępów w zmniejszaniu dużego zakłócenia równowagi między pożyczkami dla klientów denominowanymi w walucie obcej a depozytami denominowanymi w walucie islandzkiej, nadal pozostaje wiele do zrobienia w celu wyeliminowania pozostałego zakłócenia równowagi w 2012 r. Pod koniec 2011 r. zakłócenie równowagi w dalszym ciągu przekraczało dopuszczalny prawem limit, w związku z czym konieczne było zwolnienie ze strony BCI. Strategia banku w zakresie zmniejszenia zakłócenia równowagi walutowej obejmuje z jednej strony systemową denominację pożyczek walutowych na korony islandzkie w przypadku klientów, którzy mają dochody w ISK, a z drugiej strony zabezpieczenie zakłócenia równowagi walutowej poprzez zawarcie porozumienia z BCI oraz poprzez swapy walutowe z klientami islandzkimi. |
| --- | --- |

(136)

W sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego stwierdzono, że mimo poczynionych postępów w zmniejszaniu dużego zakłócenia równowagi między pożyczkami dla klientów denominowanymi w walucie obcej a depozytami denominowanymi w walucie islandzkiej, nadal pozostaje wiele do zrobienia w celu wyeliminowania pozostałego zakłócenia równowagi w 2012 r. Pod koniec 2011 r. zakłócenie równowagi w dalszym ciągu przekraczało dopuszczalny prawem limit, w związku z czym konieczne było zwolnienie ze strony BCI. Strategia banku w zakresie zmniejszenia zakłócenia równowagi walutowej obejmuje z jednej strony systemową denominację pożyczek walutowych na korony islandzkie w przypadku klientów, którzy mają dochody w ISK, a z drugiej strony zabezpieczenie zakłócenia równowagi walutowej poprzez zawarcie porozumienia z BCI oraz poprzez swapy walutowe z klientami islandzkimi.

| (137) | Ryzyko płynności jest jednym z najistotniejszych czynników ryzyka banku. Wynika to z faktu, że termin zapadalności pożyczek jest dłuższy od terminu zapadalności depozytów. Celem strategii banku jest ścisłe monitorowanie jego poziomu płynności i wydłużenie terminu zapadalności po stronie zobowiązań poprzez dokładną analizę stabilności bazy depozytowej (68) i dywersyfikację finansowania banku. Zgodnie z wymogami wewnętrznymi banku wskaźnik zabezpieczonych płynności nie powinien spaść poniżej [...] % wartości depozytów, a minimalny wskaźnik płynności gotówkowej powinien wynosić [...] % lub nieco powyżej wartości określonych w wymogach FME, tj. 20 % dla wskaźnika zabezpieczonych płynności i 5 % dla wskaźnika płynności gotówkowej. Jak wynika z powyższego wykresu 1, bank utrzymuje się zdecydowanie powyżej poziomu referencyjnego FME i wewnętrznych poziomów referencyjnych. Poprzez analizę swojej bazy depozytowej, w ramach której depozyty podzielono na siedem grup według poziomu stabilności, bank przeprowadził test warunków skrajnych w odniesieniu do swojej płynności. Przy założeniu natychmiastowego zniesienia kontroli kapitału wskaźnik zabezpieczonych płynności banku wyniósłby [...]. Wskaźnik płynności gotówkowej wyniósłby [...]. Bank opracował jednak plany postępowania awaryjnego w celu rozwiązania potencjalnego kryzysu finansowego oraz przeprowadziłby m.in. [...]. |
| --- | --- |

(137)

Ryzyko płynności jest jednym z najistotniejszych czynników ryzyka banku. Wynika to z faktu, że termin zapadalności pożyczek jest dłuższy od terminu zapadalności depozytów. Celem strategii banku jest ścisłe monitorowanie jego poziomu płynności i wydłużenie terminu zapadalności po stronie zobowiązań poprzez dokładną analizę stabilności bazy depozytowej (68) i dywersyfikację finansowania banku. Zgodnie z wymogami wewnętrznymi banku wskaźnik zabezpieczonych płynności nie powinien spaść poniżej [...] % wartości depozytów, a minimalny wskaźnik płynności gotówkowej powinien wynosić [...] % lub nieco powyżej wartości określonych w wymogach FME, tj. 20 % dla wskaźnika zabezpieczonych płynności i 5 % dla wskaźnika płynności gotówkowej. Jak wynika z powyższego wykresu 1, bank utrzymuje się zdecydowanie powyżej poziomu referencyjnego FME i wewnętrznych poziomów referencyjnych. Poprzez analizę swojej bazy depozytowej, w ramach której depozyty podzielono na siedem grup według poziomu stabilności, bank przeprowadził test warunków skrajnych w odniesieniu do swojej płynności. Przy założeniu natychmiastowego zniesienia kontroli kapitału wskaźnik zabezpieczonych płynności banku wyniósłby [...]. Wskaźnik płynności gotówkowej wyniósłby [...]. Bank opracował jednak plany postępowania awaryjnego w celu rozwiązania potencjalnego kryzysu finansowego oraz przeprowadziłby m.in. [...].

3.5.3.   Strategia wyjścia/spłata państwa

| (138) | Jak opisano powyżej, wpłaty na poczet kapitału Tier II obejmują okres 10 lat od dnia 30 grudnia 2009 r. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie, po pięciu latach obowiązuje klauzula z opcją podwyższenia (tj. w 2014 r.) z 400 punktów bazowych na 500 punktów bazowych powyżej stopy EURIBOR. Według władz islandzkich takie podwyższenie powinno stanowić zachętę dla banku do rozpoczęcia od tego momentu spłaty tego kapitału. |
| --- | --- |

(138)

Jak opisano powyżej, wpłaty na poczet kapitału Tier II obejmują okres 10 lat od dnia 30 grudnia 2009 r. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie, po pięciu latach obowiązuje klauzula z opcją podwyższenia (tj. w 2014 r.) z 400 punktów bazowych na 500 punktów bazowych powyżej stopy EURIBOR. Według władz islandzkich takie podwyższenie powinno stanowić zachętę dla banku do rozpoczęcia od tego momentu spłaty tego kapitału.

| (139) | Jeżeli chodzi o 13 % udziałów w kapitale, utrzymanych przez państwo w Arion Bank, udział kapitałowy rządu w przedsiębiorstwach finansowych jest zarządzany przez islandzkie państwowe inwestycje finansowe (69). Zgodnie z budżetem państwa na rok 2012 rząd został upoważniony do sprzedaży udziałów posiadanych obecnie w kasach oszczędnościowych, nie podjęto jednak jeszcze żadnej decyzji w sprawie sprzedaży udziałów kapitałowych państwa w trzech głównych bankach komercyjnych. Odpowiedzialni ministrowie powołali jednak grupę roboczą, która ma za zadanie zbadać możliwe sposoby zbycia udziałów w bankach komercyjnych. Rząd wskazał, że choć nie planuje ograniczenia swoich udziałów kapitałowych w Landsbankinn poniżej 2/3 kapitału podstawowego banku, w niedługim czasie udziały w Arion Bank i Íslandsbanki mogą zostać wystawione na sprzedaż lub sprzedane w całości z bankami, jeżeli większość ich właścicieli zdecyduje się je sprzedać, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków wstępnych. |
| --- | --- |

(139)

Jeżeli chodzi o 13 % udziałów w kapitale, utrzymanych przez państwo w Arion Bank, udział kapitałowy rządu w przedsiębiorstwach finansowych jest zarządzany przez islandzkie państwowe inwestycje finansowe (69). Zgodnie z budżetem państwa na rok 2012 rząd został upoważniony do sprzedaży udziałów posiadanych obecnie w kasach oszczędnościowych, nie podjęto jednak jeszcze żadnej decyzji w sprawie sprzedaży udziałów kapitałowych państwa w trzech głównych bankach komercyjnych. Odpowiedzialni ministrowie powołali jednak grupę roboczą, która ma za zadanie zbadać możliwe sposoby zbycia udziałów w bankach komercyjnych. Rząd wskazał, że choć nie planuje ograniczenia swoich udziałów kapitałowych w Landsbankinn poniżej 2/3 kapitału podstawowego banku, w niedługim czasie udziały w Arion Bank i Íslandsbanki mogą zostać wystawione na sprzedaż lub sprzedane w całości z bankami, jeżeli większość ich właścicieli zdecyduje się je sprzedać, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków wstępnych.

| (140) | Specjalny instrument wsparcia płynności będzie dostępny wyłącznie do dnia 31 grudnia 2014 r., co pokrywa się z terminem zapadalności obligacji SPRON. |
| --- | --- |

(140)

Specjalny instrument wsparcia płynności będzie dostępny wyłącznie do dnia 31 grudnia 2014 r., co pokrywa się z terminem zapadalności obligacji SPRON.

4.   PODSTAWY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

| (141) | W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Arion Bank oraz instrument wsparcia płynności stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że gwarancja depozytów zawierała element pomocy państwa W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę. |
| --- | --- |

(141)

W decyzji o wszczęciu postępowania Urząd stwierdził wstępnie, że środki wykorzystane przez państwo islandzkie w celu dokapitalizowania Arion Bank oraz instrument wsparcia płynności stanowią pomoc państwa na podstawie art. 61 EOG. Ponadto Urząd nie może wykluczyć, że gwarancja depozytów zawierała element pomocy państwa W niniejszej decyzji Urząd zajmie ostateczne stanowisko w sprawie tych środków, które nadal mają wpływ na omawianą ocenę.

| (142) | Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad roku od utworzenia Arion Bank. |
| --- | --- |

(142)

Jeżeli chodzi o zgodność środków ocenionych w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd uznał, że ostateczną decyzję można podjąć wyłącznie w oparciu o plan restrukturyzacji, którego nie przedstawiono do momentu wszczęcia przez Urząd formalnego postępowania wyjaśniającego w dniu 15 grudnia 2010 r. Urząd wyraził wątpliwości co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym głównie z powodu braku planu restrukturyzacji po upływie ponad roku od utworzenia Arion Bank.

4.1.   Uwagi zainteresowanych stron

| (143) | Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie. |
| --- | --- |

(143)

Urząd otrzymał oświadczenie w imieniu wierzycieli dawnego banku, w którym podkreślili oni, że należy traktować ich jako zainteresowane strony, oraz wskazali, iż być może przedstawią dalsze uwagi w późniejszym terminie.

4.2.   Uwagi władz islandzkich

| (144) | Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia New Kaupthing Bank, obecnie określanego mianem Arion Bank, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa. Władze twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(144)

Władze islandzkie przyznają, że środki podjęte w ramach tworzenia New Kaupthing Bank, obecnie określanego mianem Arion Bank, stanowią pomoc państwa. Zdaniem władz islandzkich środki te są jednak zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia, gdyż są one konieczne, proporcjonalne i odpowiednie, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w islandzkiej gospodarce. W opinii władz islandzkich podjęte środki są pod każdym względem zgodne z zasadami określonymi w wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa. Władze twierdzą również, że pomoc jest konieczna i ograniczona do niezbędnego minimum.

| (145) | Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Kaupthing Bank stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa, że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów, oraz że warunki udzielania pożyczek (kapitał Tier II) są porównywalne do stawek rynkowych. |
| --- | --- |

(145)

Ponadto władze islandzkie podkreślają, że dawni udziałowcy Kaupthing Bank stracili wszystkie swoje udziały i nie otrzymali rekompensaty od państwa, że pomoc państwa została przygotowana odpowiednio, aby zminimalizować negatywny efekt rozlania w odniesieniu do konkurentów, oraz że warunki udzielania pożyczek (kapitał Tier II) są porównywalne do stawek rynkowych.

| (146) | Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa. |
| --- | --- |

(146)

Władze islandzkie nie uznają gwarancji depozytów za pomoc państwa.

4.3.   Zobowiązania władz islandzkich

| (147) | Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny. Zobowiązania te zostały określone w załączniku. |
| --- | --- |

(147)

Władze islandzkie przedstawiły szereg zobowiązań, w większości związanych z zakłóceniami konkurencji spowodowanymi przez pomoc, która jest przedmiotem oceny. Zobowiązania te zostały określone w załączniku.

II.   OCENA

1.   OBECNOŚĆ POMOCY PAŃSTWA

| (148) | Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:
  „Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”. |
| --- | --- |

(148)

Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi co następuje:

„Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między Umawiającymi się Stronami”.

| (149) | Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (70):






  — | założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi, |
| --- | --- | --- |

(149)

Urząd przeprowadzi ocenę następujących środków (70):

—

założycielskiego kapitału operacyjnego przekazanego przez Islandię nowemu bankowi,

| — | (tymczasowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo, |
| --- | --- |

—

(tymczasowego) pełnego dokapitalizowania nowego banku przez państwo,

| — | zatrzymania przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 13 %, pozostałego po przekazaniu 87 % kapitału podstawowego nowego banku wierzycielom Kaupthing, oraz |
| --- | --- |

—

zatrzymania przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 13 %, pozostałego po przekazaniu 87 % kapitału podstawowego nowego banku wierzycielom Kaupthing, oraz

| — | przyznania przez państwo kapitału Tier II na rzecz nowego banku w formie długu podporządkowanego. |
| --- | --- |

—

przyznania przez państwo kapitału Tier II na rzecz nowego banku w formie długu podporządkowanego.

Powyższe środki są określane łącznie w dalszej części dokumentu jako „środki dokapitalizowania”. Ponadto Urząd przeprowadzi ocenę:

| — | specjalnego porozumienia w sprawie instrumentu wsparcia płynności, |
| --- | --- |

—

specjalnego porozumienia w sprawie instrumentu wsparcia płynności,

| — | linii swapowej SPRON, |
| --- | --- |

—

linii swapowej SPRON,

| — | oświadczenia rządu Islandii gwarantującego wypłatę krajowych depozytów w całości we wszystkich islandzkich bankach. |
| --- | --- |

—

oświadczenia rządu Islandii gwarantującego wypłatę krajowych depozytów w całości we wszystkich islandzkich bankach.

1.1.   Obecność zasobów państwowych

| (150) | Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Wyraźnie widać, że zasoby państwowe są również obecne w instrumencie wsparcia płynności udostępnionym Arion Bank. Jeżeli chodzi o linię swapową SPRON, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa SPRON/Drómi będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) SPRON. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiąże się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych. |
| --- | --- |

(150)

Zgodnie ze wstępnym wnioskiem Urzędu w decyzji o wszczęciu postępowania jest rzeczą oczywistą, że środki dokapitalizowania są finansowane z zasobów państwowych islandzkiego skarbu państwa. Wyraźnie widać, że zasoby państwowe są również obecne w instrumencie wsparcia płynności udostępnionym Arion Bank. Jeżeli chodzi o linię swapową SPRON, państwo przyjęło ryzyko, że aktywa SPRON/Drómi będą niewystarczające do pokrycia przekazanych zobowiązań (depozytów) SPRON. Zasadniczo państwo zagwarantowało pokrycie deficytu, co wiąże się z (potencjalnym) przekazaniem zasobów państwowych.

| (151) | W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędności i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone. |
| --- | --- |

(151)

W odniesieniu do gwarancji depozytów Urząd podkreśla na początku, że przeprowadzana przez niego ocena ogranicza się do dodatkowej gwarancji depozytów opisanej powyżej, polegającej w głównej mierze na oświadczeniach rządu islandzkiego, iż depozyty w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędności i ich oddziałach w Islandii zostaną w całości zabezpieczone.

| (152) | Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności aktu nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków. |
| --- | --- |

(152)

Niniejsza ocena pozostaje bez uszczerbku dla opinii Urzędu na temat zgodności aktu nr 98/1999 i działań podejmowanych przez rząd islandzki i TIF w trakcie kryzysu finansowego z przepisami EOG, w szczególności z dyrektywą 94/19/WE. W odniesieniu do wdrożenia dyrektyw 97/9/WE i 94/19/WE Urząd jest zdania, że w zakresie, w jakim środki te stanowią pomoc państwa, wykorzystanie zasobów państwowych w celu wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów EOG zasadniczo nie wzbudzałoby obaw zgodnie z art. 61 Porozumienia EOG. W związku z tym niniejsza decyzja nie dotyczy wspomnianych środków.

| (153) | Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (71). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka. |
| --- | --- |

(153)

Urząd stwierdził w decyzji o wszczęciu postępowania, że przeprowadzi dalsze dochodzenie w celu zbadania, czy oświadczenia Islandii opisane powyżej są wystarczająco precyzyjne, stanowcze, bezwarunkowe i wiążące prawnie, aby obejmować zaangażowanie zasobów państwowych (71). Oceniając zgodność ze wspomnianymi kryteriami, Urząd zauważa, że deklaracje obejmowały nieodwołalne zaangażowanie zasobów publicznych, o czym świadczy fakt, iż władze islandzkie dołożyły wszelkich starań, aby chronić deponentów. Islandia nie tylko zmieniła pierwszeństwo dla posiadaczy depozytów w przypadku niewypłacalnych majątków (co nie stanowiłoby wykorzystania zasobów państwowych), ale także wyraźnie podkreśliła, że nie pozwoli na poniesienie przez deponentów jakichkolwiek strat. Ponadto, ogólna gwarancja rządu dotycząca wszystkich depozytów złożonych w krajowych bankach komercyjnych i kasach oszczędnościowych różni się od jakiegokolwiek sytemu gwarantowania depozytów opartego na aktach EOG ze względu na zapewnienie ochrony nieograniczonej pod względem kwoty oraz na brak wkładu finansowego ze strony banków korzystających ze środka.

| (154) | Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po przymusowym połączeniu z Landsbankinn. |
| --- | --- |

(154)

Sposób interpretacji przez rząd islandzki jego deklaracji odzwierciedlają interwencje państwa w sektorze finansowym, które miały miejsce od października 2008 r. i były umotywowane zamiarem postępowania zgodnie z tą deklaracją. Wspomniane interwencje obejmowały środki mające na celu pokrycie depozytów przedsiębiorstw finansowych, takie jak utworzenie trzech banków komercyjnych, przeniesienie depozytów SPRON do Arion Bank, przeniesienie depozytów Straumur do Íslandsbanki, przejęcie przez BCI depozytów 5 kas oszczędnościowych w Sparisjódabanki Íslands, przeniesienie depozytów z Byr Savings Bank do Byr Hf, przeniesienie depozytów z Keflavík Savings Bank do SpKef oraz przejęcie przez państwo odpowiedzialności za depozyty w SpKef po przymusowym połączeniu z Landsbankinn.

| (155) | W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów. |
| --- | --- |

(155)

W rzeczywistości władze islandzkie argumentowały w szeregu przypadków związanych z pomocą państwa, które są obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu i z których część wspomniano powyżej, że podjęcie odpowiedniego, wybranego środka było rozwiązaniem wiążącym się z najmniejszym obciążeniem finansowym dla Islandii do celów wypełnienia jej zobowiązania do zapewnienia pełnej ochrony deponentów.

| (156) | W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(156)

W świetle powyższego Urząd jest zdania, że wprowadzono środek wiążący prawnie, precyzyjny, bezwarunkowy i stanowczy. Na tej podstawie Urząd stwierdza, że oświadczenia Islandii, w których zapewniono pełną gwarancję wypłaty depozytów, stanowią zaangażowanie zasobów państwowych w rozumieniu art. 61 Porozumienia EOG.

1.2.   Sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów

1.2.1.   Korzyść

| (157) | Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść nowemu bankowi, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa. |
| --- | --- |

(157)

Po pierwsze, środki pomocy muszą przynosić nowemu bankowi korzyści, które powodują dla niego obniżenie kosztów, jakie są zwykle ponoszone z jego budżetu. Zgodnie ze wstępnym wnioskiem sformułowanym w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd jest nadal zdania, że każdy ze środków dokapitalizowania przynosi korzyść nowemu bankowi, ponieważ bank nie miałby dostępu do zapewnionego kapitału, gdyby nie miała miejsce interwencja państwa.

| (158) | Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (72). Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania na rzecz banków znajdujących się w trudnej sytuacji, podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (73) oraz Urząd (74)polegało ogólnie na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Arion Bank, niezależnie od ostatecznego przekazania 87 % kapitału nowego banku wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Arion Bank obejmowało wyłącznie wierzycieli starego banku, którzy dążyli jedynie do zminimalizowania swoich strat (75). |
| --- | --- |

(158)

Do ustalenia, czy inwestycja w przedsiębiorstwo, na przykład w formie zastrzyku kapitałowego, stanowi korzyść, Urząd stosuje test prywatnego inwestora i ocenia, czy inwestor prywatny o rozmiarach porównywalnych do rozmiarów organu publicznego prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych dokonałby takiej inwestycji (72). Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania na rzecz banków znajdujących się w trudnej sytuacji, podejście realizowane od początku kryzysu finansowego przez Komisję Europejską (w szeregu spraw od początku kryzysu finansowego) (73) oraz Urząd (74)polegało ogólnie na tym, aby dokapitalizowanie banków przez państwo było równoznaczne z pomocą państwa, biorąc pod uwagę zawirowania i niepewność, jakie panowały na rynkach finansowych od jesieni 2008 r. Powyższy ogólny wniosek ma zastosowanie w szczególności do islandzkich rynków finansowych w roku 2008 i 2009, kiedy załamaniu uległ cały system. W związku z tym Urząd uznaje, że środki dokapitalizowania przynoszą korzyść Arion Bank, niezależnie od ostatecznego przekazania 87 % kapitału nowego banku wierzycielom (głównie z sektora prywatnego). Zaangażowanie sektora prywatnego w dokapitalizowanie Arion Bank obejmowało wyłącznie wierzycieli starego banku, którzy dążyli jedynie do zminimalizowania swoich strat (75).

| (159) | Podobny wniosek można sformułować w odniesieniu do specjalnego instrumentu wsparcia płynności, który był przedmiotem negocjacji w ramach pakietu środków pomocy państwa mających na celu przywrócenie działalności niewypłacalnego banku poprzez utworzenie nowego banku oraz zachęcenie wierzycieli niewypłacalnego banku do dokonywania inwestycji kapitałowych w nowy bank. Wyraźnie widać, że państwo interweniowało, ponieważ nie było wiadomo, czy Arion Bank będzie w stanie uzyskać wystarczającą płynność na rynku. W związku z tym państwo, zamiast pełnić funkcję inwestora prywatnego, przejęło rolę prywatnych uczestników rynku, którzy uchylali się od udzielania pożyczek przedsiębiorstwom finansowym. Urząd potwierdza zatem swój wniosek wstępny, sformułowany w decyzji o wszczęciu postępowania, i uznaje specjalny instrument wsparcia płynności za przynoszący korzyść Arion Bank. |
| --- | --- |

(159)

Podobny wniosek można sformułować w odniesieniu do specjalnego instrumentu wsparcia płynności, który był przedmiotem negocjacji w ramach pakietu środków pomocy państwa mających na celu przywrócenie działalności niewypłacalnego banku poprzez utworzenie nowego banku oraz zachęcenie wierzycieli niewypłacalnego banku do dokonywania inwestycji kapitałowych w nowy bank. Wyraźnie widać, że państwo interweniowało, ponieważ nie było wiadomo, czy Arion Bank będzie w stanie uzyskać wystarczającą płynność na rynku. W związku z tym państwo, zamiast pełnić funkcję inwestora prywatnego, przejęło rolę prywatnych uczestników rynku, którzy uchylali się od udzielania pożyczek przedsiębiorstwom finansowym. Urząd potwierdza zatem swój wniosek wstępny, sformułowany w decyzji o wszczęciu postępowania, i uznaje specjalny instrument wsparcia płynności za przynoszący korzyść Arion Bank.

| (160) | W odniesieniu do przeniesienia depozytów ze SPRON oraz dokonania spłaty w formie obligacji wydanej przez Drómi — linii swapowej SPRON — Urząd z zadowoleniem zauważa, że ogólna transakcja ma na celu zapewnienie Arion Bank rekompensaty w wysokości równej jedynie kwocie przeniesionych zobowiązań. Ryzyko związane z tym, że obligacja Drómi będzie mieć mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosi jednak w całości państwo. W związku z tym wydaje się, że Arion Bank jest w stanie — poza uzyskiwaniem dochodu z płatności odsetek z tytułu obligacji — przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść (76). |
| --- | --- |

(160)

W odniesieniu do przeniesienia depozytów ze SPRON oraz dokonania spłaty w formie obligacji wydanej przez Drómi — linii swapowej SPRON — Urząd z zadowoleniem zauważa, że ogólna transakcja ma na celu zapewnienie Arion Bank rekompensaty w wysokości równej jedynie kwocie przeniesionych zobowiązań. Ryzyko związane z tym, że obligacja Drómi będzie mieć mniejszą wartość niż przekazane depozyty, oraz obowiązek pokrycia jakiegokolwiek ewentualnego deficytu ponosi jednak w całości państwo. W związku z tym wydaje się, że Arion Bank jest w stanie — poza uzyskiwaniem dochodu z płatności odsetek z tytułu obligacji — przejmować wartość firmy oraz dodatkowe udziały w rynku bez ponoszenia jakiegokolwiek ryzyka. Urząd uznaje, że stanowi to korzyść (76).

| (161) | Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Arion Bank i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku, który nie byłby już w stanie wywiązywać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec jego deponentów. Jednocześnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale Islandia zapewniłaby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów. |
| --- | --- |

(161)

Ponadto Urząd musi także ocenić, czy dodatkowa gwarancja depozytów przynosi korzyść Arion Bank i bankom islandzkim ogółem. W tym względzie Urząd zauważa, że w czasie, kiedy władze islandzkie wydały po raz pierwszy oświadczenie, w którym zapewniły gwarancję depozytów, nie było do końca wiadomo, jak wspomniana gwarancja będzie funkcjonować w praktyce, a w szczególności, jaki skutek będzie miała taka interwencja dla banku, który nie byłby już w stanie wywiązywać się ze swoich zobowiązań finansowych wobec jego deponentów. Jednocześnie wydaje się, że zezwolono by na upadek takiego banku, ale Islandia zapewniłaby — na przykład poprzez przeniesienie depozytów do innego banku i zagwarantowanie pokrycia deficytu w aktywach — możliwość pełnej wypłaty depozytów, dzięki czemu deponenci nie utraciliby nigdy dostępu do pełnej kwoty swoich depozytów.

| (162) | Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo faktycznie miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów. |
| --- | --- |

(162)

Urząd jest zdania, że sposób, w jaki państwo faktycznie miałoby udzielać nieograniczonej gwarancji na depozyty krajowe, ma drugorzędne znaczenie. Liczy się to, że państwo zobowiązało się do podjęcia interwencji o nieograniczonym zakresie, gdyby bank nie wywiązał się z wypłaty depozytów.

| (163) | Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Arion Bank. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnych gwarancjach depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (77). |
| --- | --- |

(163)

Zdaniem Urzędu wspomniana nieograniczona gwarancja stanowiła korzyść na rzecz Arion Bank. Po pierwsze, ponieważ zapewniła ona cenną przewagę konkurencyjną — nieograniczona gwarancja państwa oznacza znaczącą siatkę bezpieczeństwa — względem alternatywnych wariantów i dostawców inwestycji. Przewagę tę ilustruje na przykład niedawne sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych, który stwierdził, że „islandzkie przedsiębiorstwa finansowe prowadzą obecnie działalność w chronionym otoczeniu przy kontroli kapitału i ogólnych gwarancjach depozytów. W takich warunkach depozyty bankowe są, praktycznie rzecz biorąc, jedynym bezpiecznym wariantem dla oszczędzających w Islandii” (77).

| (164) | Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Arion Bank mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu dotyczącej do paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (78). W związku z tym, gdyby nie dodatkowa nieograniczona gwarancja depozytów, której udzieliła Islandia, bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku. |
| --- | --- |

(164)

Po drugie, wydaje się oczywiste, że w przypadku braku gwarancji Arion Bank mógł znacznie łatwiej znaleźć się w trudnej sytuacji z powodu dotyczącej do paniki bankowej, podobnie jak miało to miejsce w przypadku jego poprzednika (78). W związku z tym, gdyby nie dodatkowa nieograniczona gwarancja depozytów, której udzieliła Islandia, bank prawdopodobnie musiałby płacić wyższe stopy procentowe (w celu skompensowania ryzyka), aby przyciągnąć, a nawet po prostu zachować depozyty w tej samej kwocie. Urząd jest zatem zdania, że gwarancja depozytów stanowi korzyść dla banku.

1.2.2.   Selektywność

| (165) | Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania, instrument wsparcia płynności oraz linia swapowa SPRON są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść jedynie Arion Bank. |
| --- | --- |

(165)

Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Środki dokapitalizowania, instrument wsparcia płynności oraz linia swapowa SPRON są selektywne, ponieważ przynoszą korzyść jedynie Arion Bank.

| (166) | Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy. |
| --- | --- |

(166)

Ponadto, ponieważ pomoc państwa może być selektywna nawet w sytuacjach, w których korzysta z niej jeden lub więcej sektorów gospodarki, a inne nie, Urząd za selektywną uznaje również gwarancję państwa dotyczącą depozytów, która stanowi korzyść dla całego islandzkiego sektora bankowego. Wniosek ten wynika także z powyższych względów, zgodnie z którymi banki są traktowane lepiej niż inne przedsiębiorstwa, które oferują możliwości oszczędzania i inwestowania pieniędzy.

1.3.   Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową między umawiającymi się stronami

| (167) | Środki wzmacniają pozycję Arion Bank w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Arion Bank jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, handel transgraniczny i potencjał jego prowadzenia nadal istnieje, przy czym wymiana handlowa prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zniesiona zostanie kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (79). |
| --- | --- |

(167)

Środki wzmacniają pozycję Arion Bank w porównaniu z konkurentami (lub potencjalnymi konkurentami) w Islandii i innych państwach EOG. Arion Bank jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność, jak wspomniano powyżej, na rynkach finansowych, które są otwarte na konkurencję międzynarodową w EOG. Chociaż islandzkie rynki finansowe są obecnie dość odizolowane, szczególnie z powodu kontroli kapitału, handel transgraniczny i potencjał jego prowadzenia nadal istnieje, przy czym wymiana handlowa prawdopodobnie wzrośnie, gdy tylko zniesiona zostanie kontrola kapitału. Wszystkie środki będące przedmiotem oceny należy w związku z tym uznać za zakłócające konkurencję i wpływające na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG (79).

1.4.   Wniosek

| (168) | W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również instrument wsparcia płynności, gwarancja depozytów oraz linia swapowa SPRON obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

(168)

W związku z powyższym Urząd stwierdza, że środki podjęte przez władze islandzkie w celu dokapitalizowania nowego banku, jak również instrument wsparcia płynności, gwarancja depozytów oraz linia swapowa SPRON obejmowały pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG.

2.   WYMOGI PROCEDURALNE

| (169) | Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”. |
| --- | --- |

(169)

Zgodnie z art. 1 ust. 3 części I protokołu 3 „Urząd Nadzoru EFTA jest informowany, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy [...]. Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”.

| (170) | Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem. W odniesieniu do nabycia kasy oszczędnościowej SPM przez Arion Bank, w przypadku którego Urząd nie stwierdził wystąpienia pomocy państwa, zauważa się jednak, że zgodnie z pkt 41 wytycznych Urzędu w sprawie restrukturyzacji oraz w celu uniknięcia antykonkurencyjnego stosowania pomocy państwa bank może nabyć konkurencyjne przedsiębiorstwo jedynie w wyjątkowych okolicznościach oraz po zawiadomieniu Urzędu. |
| --- | --- |

(170)

Władze islandzkie nie zgłosiły Urzędowi środków pomocy, których dotyczy decyzja o wszczęciu postępowania, przed ich wdrożeniem. W związku z tym Urząd stwierdza, że władze islandzkie nie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 3 w części I protokołu 3. Przyznanie przedmiotowych środków pomocy było zatem niezgodne z prawem. W odniesieniu do nabycia kasy oszczędnościowej SPM przez Arion Bank, w przypadku którego Urząd nie stwierdził wystąpienia pomocy państwa, zauważa się jednak, że zgodnie z pkt 41 wytycznych Urzędu w sprawie restrukturyzacji oraz w celu uniknięcia antykonkurencyjnego stosowania pomocy państwa bank może nabyć konkurencyjne przedsiębiorstwo jedynie w wyjątkowych okolicznościach oraz po zawiadomieniu Urzędu.

3.   ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (171) | W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Arion Bank jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Kaupthing Bank, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Ponieważ Arion Bank nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje Arion Bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(171)

W ramach uwagi wstępnej Urząd zauważa, że chociaż Arion Bank jest nowym podmiotem prawnym, ustanowionym w 2008 r., jest on bez wątpienia — jeżeli chodzi o działalność krajową –następcą gospodarczym Kaupthing Bank, tj. że między tymi dwoma podmiotami zachodzi ciągłość działalności gospodarczej. Ponieważ Arion Bank nie mógłby kontynuować działalności gospodarczej prowadzonej począwszy od jesieni 2008 r. w przypadku braku pomocy państwa, Urząd uznaje Arion Bank za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji.

| (172) | Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

(172)

Ponadto środki będące przedmiotem oceny są jednocześnie środkami na ratowanie i restrukturyzację. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Urząd prawdopodobnie zatwierdziłby tymczasowo wspomniane środki jako pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli zostałyby zgłoszone Urzędowi przed ich wdrożeniem, zanim wydałby następnie ostateczną decyzję w ich sprawie w oparciu o plan restrukturyzacji. Z powodu braku terminowego zgłoszenia środków Urząd wszczął jednak formalne postępowanie wyjaśniające i zażądał przedstawienia planu restrukturyzacji. Jak wspomniano powyżej, ostateczna zgodność przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym zależy od tego, czy plan restrukturyzacji spełni kryteria mających zastosowanie wytycznych Urzędu w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji.

3.1.   Podstawa prawna oceny zgodności: art. 61 ust. 3 Porozumienia EOG oraz wytyczne Urzędu w sprawie pomocy na restrukturyzację

| (173) | Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, Urząd może zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia zezwolić na pomoc państwa „mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (80), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”. |
| --- | --- |

(173)

Mimo że pomoc państwa udzielana przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji podlega zwykle ocenie zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, Urząd może zgodnie z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia zezwolić na pomoc państwa „mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego WE lub EFTA”. Jak określono w pkt 8 wytycznych bankowych (80), Urząd potwierdza, że zgodnie z orzecznictwem oraz praktyką decyzyjną Komisji Europejskiej art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG wymaga rygorystycznej wykładni pojęcia „poważnego zaburzenia w gospodarce państwa członkowskiego EFTA”.

| (174) | Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy jest wciąż podatny na zagrożenia. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej. |
| --- | --- |

(174)

Jak opisano szczegółowo powyżej, władze islandzkie wyjaśniły, że system finansowy Islandii znalazł się w październiku 2008 r. w stanie kryzysu systemowego, co doprowadziło do upadku jego głównych banków, jak również głównych kas oszczędnościowych w ciągu zaledwie kilku dni. Łączny udział w rynku upadłych instytucji finansowych przekraczał 90 % w większości segmentów islandzkiego rynku finansowego. Oprócz powstałych trudności miał miejsce również kryzys zaufania do waluty państwowej. W wyniku kryzysu finansowego ucierpiała dotkliwie gospodarka realna Islandii. Chociaż od wybuchu kryzysu minęły już ponad trzy lata, islandzki system finansowy jest wciąż podatny na zagrożenia. Nawet jeżeli od 2008 r. sytuacja uległa znacznej poprawie, nie ma wątpliwości, że w czasie podjęcia środków ich celem było zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce islandzkiej.

| (175) | W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie. |
| --- | --- |

(175)

W związku z powyższym uznaje się, że art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG ma w niniejszej sprawie zastosowanie.

Stosowanie wytycznych w sprawie restrukturyzacji

| (176) | W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (81) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:






  (i) | prowadzi do przywrócenia rentowności banku; |
| --- | --- | --- |

(176)

W wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa w zakresie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (81) („wytyczne w sprawie restrukturyzacji”) określono zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w dobie kryzysu. Na podstawie wytycznych w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowych w dobie kryzysu finansowego była zgodna z art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, musi spełniać następujące warunki:

(i)

prowadzi do przywrócenia rentowności banku;

| (ii) | obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia); |
| --- | --- |

(ii)

obejmuje wystarczający wkład własny beneficjenta (podział obciążenia);

| (iii) | wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(iii)

wiąże się z wystarczającymi środkami ograniczającymi zakłócenia konkurencji.

| (177) | W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o plan restrukturyzacji przedstawiony przez Arion Bank, czy zostały spełnione kryteria, a co za tym idzie, czy środki pomocy opisane powyżej stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(177)

W związku z powyższym Urząd oceni w dalszej części, w oparciu o plan restrukturyzacji przedstawiony przez Arion Bank, czy zostały spełnione kryteria, a co za tym idzie, czy środki pomocy opisane powyżej stanowią pomoc na restrukturyzację zgodną z rynkiem wewnętrznym.

3.2.   Przywrócenie rentowności

| (178) | Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(178)

Przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta otrzymującego pomoc na restrukturyzację jest głównym celem takiej pomocy, a przeprowadzenie oceny dotyczącej tego, czy w ramach takiej pomocy na restrukturyzację osiąga się ten cel, jest istotnym aspektem określania zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

| (179) | Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pomimo trwającej ostatnio stabilizacji wciąż pozostają do pewnego stopnia niepewne, biorąc w szczególności pod uwagę trwające problemy gospodarcze strefy euro — wszystkie te elementy sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie. |
| --- | --- |

(179)

Jak wskazano powyżej, zawirowania w gospodarce islandzkiej na początku jesieni 2008 r., obecność nadzwyczajnych środków, takich jak środki kontroli kapitału, ewoluujące otoczenie regulacyjne oraz prognozy makroekonomiczne, które pomimo trwającej ostatnio stabilizacji wciąż pozostają do pewnego stopnia niepewne, biorąc w szczególności pod uwagę trwające problemy gospodarcze strefy euro — wszystkie te elementy sprawiają, że kierowanie bankiem w taki sposób, aby przynosił zyski, oraz zapewnienie jego długoterminowej rentowności stanowią duże wyzwanie. Urząd podkreśla na początku, że wniosek ten należy wziąć pod uwagę w poniższej ocenie.

| (180) | W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśnić, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku. |
| --- | --- |

(180)

W sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że państwo EOG powinno przedłożyć kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający kompletne informacje na temat modelu działalności oraz zapewniający przywrócenie długoterminowej rentowności banku. W pkt 10 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby w planie restrukturyzacji zidentyfikowano przyczyny problemów banku i jego słabe punkty oraz wyjaśnić, jak proponowane środki restrukturyzacyjne pomogą rozwiązać najważniejsze problemy banku.

| (181) | Jak już wspomniano, przyczyny trudności Arion Bank wymieniono zarówno w planie restrukturyzacji, jak i w sprawozdaniu SIC dotyczącym okoliczności powstania banku oraz problemów, których doświadczał jego poprzednik. Wśród głównych przyczyn wskazanych w sprawozdaniu SIC na poziomie poprzedniego banku wymieniono nadmierną i niemożliwą do sfinansowania ekspansję, dźwignię finansową właścicieli banku, koncentrację ryzyka, słaby kapitał własny oraz rozmiar banków w porównaniu z gospodarką islandzką. Kaupthing Bank doświadczył dużych pojedynczych ekspozycji i wziął na siebie znaczne ryzyko, udzielając pożyczek swoim właścicielom. Ponadto opierał się głównie na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym. |
| --- | --- |

(181)

Jak już wspomniano, przyczyny trudności Arion Bank wymieniono zarówno w planie restrukturyzacji, jak i w sprawozdaniu SIC dotyczącym okoliczności powstania banku oraz problemów, których doświadczał jego poprzednik. Wśród głównych przyczyn wskazanych w sprawozdaniu SIC na poziomie poprzedniego banku wymieniono nadmierną i niemożliwą do sfinansowania ekspansję, dźwignię finansową właścicieli banku, koncentrację ryzyka, słaby kapitał własny oraz rozmiar banków w porównaniu z gospodarką islandzką. Kaupthing Bank doświadczył dużych pojedynczych ekspozycji i wziął na siebie znaczne ryzyko, udzielając pożyczek swoim właścicielom. Ponadto opierał się głównie na krótkoterminowym finansowaniu hurtowym.

Regulacyjne środki na rzecz przywrócenia rentowności

| (182) | Chociaż w planie restrukturyzacji przedstawionym przez Arion Bank odniesiono się do wielu zidentyfikowanych powyżej słabych punktów banku, Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Kaupthing oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczynił się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Arion Bank, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, nie zależy jedynie od środków podejmowanych na poziomie banku, ale także od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji. |
| --- | --- |

(182)

Chociaż w planie restrukturyzacji przedstawionym przez Arion Bank odniesiono się do wielu zidentyfikowanych powyżej słabych punktów banku, Urząd jest zdania, że do niewypłacalności Kaupthing oraz upadku islandzkiego sektora finansowego przyczynił się także szereg specyficznych dla Islandii czynników związanych z jej niewielkim rozmiarem oraz niedociągnięciami w zakresie regulacji i nadzoru, podkreślonymi przez specjalną komisję dochodzeniową. W związku z tym długoterminowa rentowność Arion Bank, tak jak rentowność każdego innego islandzkiego banku, nie zależy jedynie od środków podejmowanych na poziomie banku, ale także od tego, czy usunięte zostaną wspomniane niedociągnięcia w zakresie nadzoru i regulacji.

| (183) | W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku. |
| --- | --- |

(183)

W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa zmiany wprowadzone przez władze islandzkie w ramach regulacyjnych i nadzorczych, które zostały wyjaśnione w załączniku.

| (184) | Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego. |
| --- | --- |

(184)

Po pierwsze, wzmocniono uprawnienia i kompetencje FME m.in. poprzez przekazanie nowych obowiązków w zakresie dużych pojedynczych ekspozycji oraz związanych z nimi czynników ryzyka, co zdaniem Urzędu pozwala zająć się jednym z czynników, które doprowadziły do kryzysu finansowego.

| (185) | Po drugie, tymczasowe, wysokie wymogi dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły po raz kolejny doprowadzić do ich słabej pozycji kapitałowej. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich. |
| --- | --- |

(185)

Po drugie, tymczasowe, wysokie wymogi dotyczące współczynnika adekwatności kapitałowej oraz szereg przepisów w zakresie zabezpieczenia, w szczególności zakaz przedłużania kredytu pod zastaw udziałów własnych, mają na celu dopilnowanie, aby banki islandzkie nie mogły po raz kolejny doprowadzić do ich słabej pozycji kapitałowej. Urząd jest zdania, że wspomniane środki przyczynią się do wzmocnienia odporności banków islandzkich.

| (186) | Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również do ich wynagrodzeń. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności, jeżeli uzna to za stosowne. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości — przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla, a ponadto środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków. |
| --- | --- |

(186)

Po trzecie, wdrożono szereg środków w odniesieniu do kwalifikowalności dyrektorów i członków zarządu, jak również do ich wynagrodzeń. Ponadto udzielanie pożyczek podmiotom powiązanym (takim jak właściciele) podlega bardziej rygorystycznym przepisom, a FME ma obecnie możliwość wydania bankowi zakazu przeprowadzania określonych czynności, jeżeli uzna to za stosowne. Zmianie poddano również zewnętrzne i wewnętrzne reguły rachunkowości — przykładowo skrócono czas, przez jaki zewnętrzny księgowy może pracować dla tego samego banku. Urząd z zadowoleniem zauważa, że celem wspomnianych środków jest zapobieżenie powtórce wydarzeń, jeżeli chodzi o właścicieli oraz kadrę zarządzającą wyższego szczebla, a ponadto środki te zapewniają zwiększenie zewnętrznego monitorowania ryzyka, co w obu przypadkach zmniejsza zagrożenia dla rentowności banków.

| (187) | Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały na szeroką skalę depozyty, co przynajmniej częściowo mogło przyspieszyć ich upadek. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (82) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji. |
| --- | --- |

(187)

Po czwarte, według władz islandzkich powodem wspomnianego już umożliwienia FME ograniczania czynności prowadzonych przez bank jest także fakt, iż przed kryzysem islandzkie banki komercyjne przyjmowały na szeroką skalę depozyty, co przynajmniej częściowo mogło przyspieszyć ich upadek. Ponadto zdaniem Urzędu wydaje się również, że nowe przepisy dotyczące płynności i bilansu walutowego (82) obejmują określone ograniczenia dotyczące możliwości przyciągania przez banki nieproporcjonalnie dużych kwot depozytów zagranicznych, jeżeli depozyty takie miałyby powodować większą wrażliwość i podatność działalności banku na kurs walut oraz ryzyko utraty płynności. Urząd z zadowoleniem przyjmuje fakt, że władze islandzkie podjęły działania w odniesieniu do tego aspektu niedociągnięć w zakresie regulacji.

Plan restrukturyzacji Arion Bank

| (188) | Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Arion Bank w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na bankowości relacyjnej na rynku islandzkim. Arion Bank będzie finansowany w głównej mierze z depozytów i kapitału własnego klientów, przy stopniowym zwiększaniu zaciągania pożyczek głównie poprzez obligacje zabezpieczone. |
| --- | --- |

(188)

Jeżeli chodzi o plan restrukturyzacji oraz środki na poziomie banku, Arion Bank w zasadzie powrócił do bardziej tradycyjnego modelu bankowego, skupiając się na bankowości relacyjnej na rynku islandzkim. Arion Bank będzie finansowany w głównej mierze z depozytów i kapitału własnego klientów, przy stopniowym zwiększaniu zaciągania pożyczek głównie poprzez obligacje zabezpieczone.

| (189) | Ponadto, jak wskazano powyżej, Arion Bank od początku swojego utworzenia miał — w porównaniu do Kaupthing — znacznie mniejszą dźwignię finansową, a ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Kaupthing, zgodnie z planem restrukturyzacji, jeżeli chodzi o dofinansowanie długu niezabezpieczonego, Arion Bank będzie musiał polegać na rynkach międzynarodowych jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. Z tego samego powodu kwestię delewarowania bilansu Arion Bank rozwiązano w zasadzie już w październiku 2008 r. Urząd zgadza się jednak z oceną Arion Bank i władz islandzkich dotyczącą konieczności podjęcia różnych środków przedstawionych w planie restrukturyzacji w odniesieniu do ograniczenia działalności banku do nowej rzeczywistości gospodarczej oraz zmniejszania ekspozycji na ryzyko. Uchybienia, do których odnoszą się wspomniane środki (takie jak koncentracja dużych i powiązanych ekspozycji, poważne zakłócenie równowagi walutowa itd.) są w głównej mierze spuścizną dawnego banku. Kwestią najwyższej wagi dla przyszłej rentowności Arion Bank jest właściwe odniesienie się do wspomnianych uchybień w planie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(189)

Ponadto, jak wskazano powyżej, Arion Bank od początku swojego utworzenia miał — w porównaniu do Kaupthing — znacznie mniejszą dźwignię finansową, a ponieważ większość zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej pozostała w ramach majątku Kaupthing, zgodnie z planem restrukturyzacji, jeżeli chodzi o dofinansowanie długu niezabezpieczonego, Arion Bank będzie musiał polegać na rynkach międzynarodowych jedynie w bardzo ograniczonym zakresie. Z tego samego powodu kwestię delewarowania bilansu Arion Bank rozwiązano w zasadzie już w październiku 2008 r. Urząd zgadza się jednak z oceną Arion Bank i władz islandzkich dotyczącą konieczności podjęcia różnych środków przedstawionych w planie restrukturyzacji w odniesieniu do ograniczenia działalności banku do nowej rzeczywistości gospodarczej oraz zmniejszania ekspozycji na ryzyko. Uchybienia, do których odnoszą się wspomniane środki (takie jak koncentracja dużych i powiązanych ekspozycji, poważne zakłócenie równowagi walutowa itd.) są w głównej mierze spuścizną dawnego banku. Kwestią najwyższej wagi dla przyszłej rentowności Arion Bank jest właściwe odniesienie się do wspomnianych uchybień w planie restrukturyzacji.

| (190) | Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych okazało się być jedną z głównych przyczyn upadku Kaupthing. Źródłem finansowania Arion Bank były jak do tej pory głównie depozyty i kapitał własny, jednak plan restrukturyzacji zakłada niewielkie ograniczenie znaczenia depozytów z 68 % do 61 % wszystkich zobowiązań, dokonane w oparciu m.in. o dokonanie przez bank analizy swojej bazy depozytowej. Arion Bank zamierza nadrobić to ograniczenie poprzez emisję obligacji zabezpieczonych na rynku krajowym. Należy przypomnieć, że Arion Bank uzyskał licencję na emisję obligacji zabezpieczonych, a następnie zrealizował program obligacji zabezpieczonych o wartości 1 mld EUR. W lutym 2012 r. Arion Bank zrealizował swój pierwszy prospekt emisyjny obligacji zabezpieczonych, emitując obligacje o wartości 2,5 mld ISK, a w maju 2012 r. bank zrealizował swój pierwszy prospekt nieindeksowanych obligacji zabezpieczonych o stałym oprocentowaniu o wartości 1,2 mld ISK (83). Przez resztę okresu restrukturyzacji bank zamierza emitować obligacje w różnych formatach, w tym obligacje zabezpieczone i uprzywilejowane obligacje niezabezpieczone. |
| --- | --- |

(190)

Poleganie na dofinansowaniu z rynków hurtowych okazało się być jedną z głównych przyczyn upadku Kaupthing. Źródłem finansowania Arion Bank były jak do tej pory głównie depozyty i kapitał własny, jednak plan restrukturyzacji zakłada niewielkie ograniczenie znaczenia depozytów z 68 % do 61 % wszystkich zobowiązań, dokonane w oparciu m.in. o dokonanie przez bank analizy swojej bazy depozytowej. Arion Bank zamierza nadrobić to ograniczenie poprzez emisję obligacji zabezpieczonych na rynku krajowym. Należy przypomnieć, że Arion Bank uzyskał licencję na emisję obligacji zabezpieczonych, a następnie zrealizował program obligacji zabezpieczonych o wartości 1 mld EUR. W lutym 2012 r. Arion Bank zrealizował swój pierwszy prospekt emisyjny obligacji zabezpieczonych, emitując obligacje o wartości 2,5 mld ISK, a w maju 2012 r. bank zrealizował swój pierwszy prospekt nieindeksowanych obligacji zabezpieczonych o stałym oprocentowaniu o wartości 1,2 mld ISK (83). Przez resztę okresu restrukturyzacji bank zamierza emitować obligacje w różnych formatach, w tym obligacje zabezpieczone i uprzywilejowane obligacje niezabezpieczone.

| (191) | W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy strategia finansowania Arion Bank będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Z uwagi na silną zależność od depozytów i obligacji zabezpieczonych w trakcie okresu restrukturyzacyjnego, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania, które mogą okazać się konieczne w późniejszym czasie, nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku. |
| --- | --- |

(191)

W oparciu o fakty przedstawione przez władze islandzkie Urząd jest zdania, że sytuacja finansowa banku pozostanie prawdopodobnie w dobrym stanie aż do końca okresu restrukturyzacji. Biorąc pod uwagę niepewności związane z gwarancją depozytów i kontrolą kapitału, jak również niejednoznaczne przyszłe zmiany na rynkach (państwowych) instrumentów dłużnych, Urząd nie może stwierdzić, czy strategia finansowania Arion Bank będzie urzeczywistniana w przewidziany sposób w perspektywie długoterminowej. Z uwagi na silną zależność od depozytów i obligacji zabezpieczonych w trakcie okresu restrukturyzacyjnego, jak również na znaczny udział tych rodzajów długu w bilansie Urząd przyznaje jednak, że niewielkie odstępstwa w strategii finansowania, które mogą okazać się konieczne w późniejszym czasie, nie będą stanowić zagrożenia dla rentowności banku.

| (192) | Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, aktywa międzynarodowe pozostają w majątku Kaupthing. W rezultacie bilans zmniejszył się o 88 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działalności Kaupthing — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych bez właściwej oceny ryzyka. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności. |
| --- | --- |

(192)

Jeżeli chodzi o aktywa wskazane w bilansie, aktywa międzynarodowe pozostają w majątku Kaupthing. W rezultacie bilans zmniejszył się o 88 %. Tym samym wyeliminowana została główna słabość modelu działalności Kaupthing — zależność od ryzykownych aktywów międzynarodowych bez właściwej oceny ryzyka. Urząd przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zgodnie z planem restrukturyzacji bank nie będzie prowadził działalności podobnego rodzaju w przyszłości, a raczej skupi się na tradycyjnym, podstawowym modelu działalności.

| (193) | Istotnym wyzwaniem dla Arion Bank w odniesieniu do jego portfela aktywów jest nadal restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Kaupthing. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji był i nadal jest kluczowym priorytetem Arion Bank, co zilustrowano, przedstawiając liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Chociaż nadal konieczne jest jeszcze sfinalizowanie prac restrukturyzacyjnych, informacje przedstawione przez Arion Bank zdają się potwierdzać, iż poczyniono do tej pory znaczne postępy, szczególnie od 2011 r., czego dowodem jest fakt, że z 986 przedsiębiorstw, które skorzystały z programów przywracania rentowności w banku, pod koniec 2011 r. sprawy zakończono w 871 przypadkach, natomiast pod koniec pierwszego kwartału 2011 r. — jedynie w przypadku 416 przedsiębiorstw. Znaczne postępy osiągnięto również ostatnio w odniesieniu do restrukturyzacji zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, a bank zamierza zakończyć realizację swoich projektów dotyczących odzyskania zadłużenia przedsiębiorstw i osób indywidualnych do końca 2012 r. |
| --- | --- |

(193)

Istotnym wyzwaniem dla Arion Bank w odniesieniu do jego portfela aktywów jest nadal restrukturyzacja pożyczek, które zostały przeniesione z Kaupthing. W tym względzie Urząd z zadowoleniem zauważa, że wspomniany proces restrukturyzacji był i nadal jest kluczowym priorytetem Arion Bank, co zilustrowano, przedstawiając liczne ogólne, dostosowane do konkretnych potrzeb propozycje, jakie bank przedstawił swoim nadmiernie zadłużonym klientom. Chociaż nadal konieczne jest jeszcze sfinalizowanie prac restrukturyzacyjnych, informacje przedstawione przez Arion Bank zdają się potwierdzać, iż poczyniono do tej pory znaczne postępy, szczególnie od 2011 r., czego dowodem jest fakt, że z 986 przedsiębiorstw, które skorzystały z programów przywracania rentowności w banku, pod koniec 2011 r. sprawy zakończono w 871 przypadkach, natomiast pod koniec pierwszego kwartału 2011 r. — jedynie w przypadku 416 przedsiębiorstw. Znaczne postępy osiągnięto również ostatnio w odniesieniu do restrukturyzacji zobowiązań zaciągniętych w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny, a bank zamierza zakończyć realizację swoich projektów dotyczących odzyskania zadłużenia przedsiębiorstw i osób indywidualnych do końca 2012 r.

| (194) | Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Arion Bank właściwych metod restrukturyzacji. Ponadto w oparciu o dane przedstawione przez Arion Bank wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu restrukturyzacji jego portfeli kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych przed końcem 2012 r. Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, oznaczałoby to zdaniem Urzędu, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Arion Bank uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek. |
| --- | --- |

(194)

Urząd jest zdania, że postępy w tym względzie świadczą o stosowaniu przez Arion Bank właściwych metod restrukturyzacji. Ponadto w oparciu o dane przedstawione przez Arion Bank wydaje się realne, że bank osiągnie wyznaczony cel polegający na zakończeniu restrukturyzacji jego portfeli kredytów dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych przed końcem 2012 r. Ogólnie rzecz biorąc, o ile nie zajdą nieprzewidziane zmiany w otoczeniu makroekonomicznym w Islandii lub za granicą, oznaczałoby to zdaniem Urzędu, że najpóźniej pod koniec okresu restrukturyzacji Arion Bank uzyska względnie zdrowy bilans oraz dobrze funkcjonujący portfel pożyczek.

| (195) | Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Kaupthing było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Arion Bank zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 %, jakiego przez cały okres restrukturyzacji wymaga FME. Poziom wspomnianego współczynnika jest znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w scenariuszu warunków skrajnych przedstawionym przez Arion Bank współczynnik adekwatności kapitałowej nadal pozostanie znacznie powyżej tego wysokiego poziomu referencyjnego, tj. na poziomie [> 20] %. Jeżeli chodzi o ocenę kapitału w tegorocznym sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, które Arion Bank przedstawił wraz z planem restrukturyzacji, Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że wziąwszy pod uwagę różne czynniki ryzyka, bank posiada bufor kapitałowy w wysokości [...] mld ISK, dzięki któremu Arion Bank ma wysoką zdolność radzenia sobie z nieoczekiwanymi problemami w otoczeniu operacyjnym opisanym powyżej. |
| --- | --- |

(195)

Jak wskazano powyżej, słabe dokapitalizowanie Kaupthing było jednym z czynników, które doprowadziły do jego upadku. Plan restrukturyzacji Arion Bank zakłada, że bank utrzyma się na poziomie znacznie wyższym od minimalnego poziomu współczynnika adekwatności kapitałowej wynoszącego 16 %, jakiego przez cały okres restrukturyzacji wymaga FME. Poziom wspomnianego współczynnika jest znacznie wyższy niż wymagane w przyszłym pakiecie Bazylea III minimum w wysokości 10,5 %. Nawet w scenariuszu warunków skrajnych przedstawionym przez Arion Bank współczynnik adekwatności kapitałowej nadal pozostanie znacznie powyżej tego wysokiego poziomu referencyjnego, tj. na poziomie [> 20] %. Jeżeli chodzi o ocenę kapitału w tegorocznym sprawozdaniu z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, które Arion Bank przedstawił wraz z planem restrukturyzacji, Urząd uważa za rozważne i zadowalające, że wziąwszy pod uwagę różne czynniki ryzyka, bank posiada bufor kapitałowy w wysokości [...] mld ISK, dzięki któremu Arion Bank ma wysoką zdolność radzenia sobie z nieoczekiwanymi problemami w otoczeniu operacyjnym opisanym powyżej.

| (196) | Jeżeli chodzi o poziom płynności banku, Urząd zauważa, że obecna sytuacja, zgodnie z planem restrukturyzacji, wydaje się wystarczająco solidna oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Ponadto Urząd jest zdania, że wyniki testów warunków skrajnych, którym poddano wskaźnik płynności banku w kontekście sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, sugerują, że chociaż bank jest narażony na czynniki ryzyka związane z płynnością, które mogłyby się urzeczywistnić w przypadku nagłego zniesienia kontroli kapitału, jego poziom płynności jest ściśle monitorowany, mają zostać podjęte środki ograniczające ryzyko, a ponadto opracowano plany postępowania awaryjnego, aby przygotować bank na nieoczekiwane i niepożądane zdarzenia. Ma to również istotne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, że w 2010 r. państwo musiało zapewnić bankowi specjalny instrument wsparcia płynności w celu zapewnienia spełnienia przez bank wymogów FME dotyczących płynności oraz że wspomniany instrument wsparcia płynności zostanie umorzony pod koniec 2014 r. |
| --- | --- |

(196)

Jeżeli chodzi o poziom płynności banku, Urząd zauważa, że obecna sytuacja, zgodnie z planem restrukturyzacji, wydaje się wystarczająco solidna oraz że nie ma żadnych wskazań sugerujących, by sytuacja ta mogła się w istotny sposób pogorszyć w okresie restrukturyzacji. Ponadto Urząd jest zdania, że wyniki testów warunków skrajnych, którym poddano wskaźnik płynności banku w kontekście sprawozdania z procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego, sugerują, że chociaż bank jest narażony na czynniki ryzyka związane z płynnością, które mogłyby się urzeczywistnić w przypadku nagłego zniesienia kontroli kapitału, jego poziom płynności jest ściśle monitorowany, mają zostać podjęte środki ograniczające ryzyko, a ponadto opracowano plany postępowania awaryjnego, aby przygotować bank na nieoczekiwane i niepożądane zdarzenia. Ma to również istotne znaczenie, biorąc pod uwagę fakt, że w 2010 r. państwo musiało zapewnić bankowi specjalny instrument wsparcia płynności w celu zapewnienia spełnienia przez bank wymogów FME dotyczących płynności oraz że wspomniany instrument wsparcia płynności zostanie umorzony pod koniec 2014 r.

| (197) | Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje opisane powyżej zmiany w strukturze organizacyjnej oraz zarządzaniu ryzykiem w Arion Bank, dzięki którym wyeliminowano słabe punkty w działalności Kaupthing i które przyczynią się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku. |
| --- | --- |

(197)

Ponadto Urząd z zadowoleniem przyjmuje opisane powyżej zmiany w strukturze organizacyjnej oraz zarządzaniu ryzykiem w Arion Bank, dzięki którym wyeliminowano słabe punkty w działalności Kaupthing i które przyczynią się do bardziej obiektywnej i profesjonalnej oceny ryzyka w odniesieniu do działalności banku.

| (198) | Jeżeli chodzi o rentowność, w wytycznych w sprawie restrukturyzacji również stwierdzono, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. |
| --- | --- |

(198)

Jeżeli chodzi o rentowność, w wytycznych w sprawie restrukturyzacji również stwierdzono, że plan restrukturyzacji powinien określać, w jaki sposób bank odzyska w jak najszybszym czasie długoterminową rentowność bez pomocy państwa. W szczególności bank powinien być w stanie generować właściwe dochody kapitałowe, pokrywając jednocześnie wszystkie koszty swojej normalnej działalności oraz spełniając odpowiednie wymogi regulacyjne. W szczególności w pkt 13 wytycznych w sprawie restrukturyzacji wskazano, że długoterminowa rentowność zostaje osiągnięta, gdy bank jest w stanie pokryć wszystkie swoje koszty wraz z amortyzacją i opłatami finansowymi oraz wypracować odpowiednie dochody kapitałowe z uwzględnieniem profilu ryzyka banku.

| (199) | W tym względzie Urząd przypomina fakt, że — jak już wspomniano powyżej — otoczenie gospodarcze, w którym Arion Bank prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna przez przeważającą część okresu restrukturyzacji i później. Dochody kapitałowe, które były szczególnie wysokie w latach 2009–2010, wyniosą od [> 10] % do [< 15] %. Oczekuje się, że nieregularnie zdarzenia w rachunku zysków i strat, w szczególności wysokie zyski z wyceny pochodzące z portfela pożyczek przeniesionych z Kaupthing oraz odpisy aktualizujące wartość wynikające z niedawnego orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, które miały duży wpływ na wyniki finansowe banku w ostatnich trzech latach, będą zanikać. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że w latach 2012–2013 takie nieregularne zdarzenia będą miały jedynie nieznaczny wpływ oraz że nie będą występować po 2013 r. |
| --- | --- |

(199)

W tym względzie Urząd przypomina fakt, że — jak już wspomniano powyżej — otoczenie gospodarcze, w którym Arion Bank prowadzi działalność, stanowiłoby wyzwanie dla każdego banku. Mając ten fakt na uwadze, Urząd jest usatysfakcjonowany prognozowaną w planie restrukturyzacji rentownością, która pomimo wysokiego współczynnika kapitałowego będzie adekwatna przez przeważającą część okresu restrukturyzacji i później. Dochody kapitałowe, które były szczególnie wysokie w latach 2009–2010, wyniosą od [> 10] % do [< 15] %. Oczekuje się, że nieregularnie zdarzenia w rachunku zysków i strat, w szczególności wysokie zyski z wyceny pochodzące z portfela pożyczek przeniesionych z Kaupthing oraz odpisy aktualizujące wartość wynikające z niedawnego orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie pożyczek walutowych, które miały duży wpływ na wyniki finansowe banku w ostatnich trzech latach, będą zanikać. W planie restrukturyzacji przewiduje się, że w latach 2012–2013 takie nieregularne zdarzenia będą miały jedynie nieznaczny wpływ oraz że nie będą występować po 2013 r.

| (200) | Ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są zgodnie z planem restrukturyzacji wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają okresie objętym planowaniem wynieść [...]. Działalność przynosząca dochody z opłat prowizyjnych, taka jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału. Realistyczne wydaje się jednak oczekiwanie, że gdy tylko restrukturyzacja sektora przedsiębiorstw będzie się zbliżać ku końcowi, a kontrola kapitału zostanie zniesiona, nastąpi znaczne nasilenie działalności w obszarze giełdy i handlu walutą. W związku z tym Urząd nie kwestionuje wiarygodności wymienionych danych liczbowych. |
| --- | --- |

(200)

Ważnym czynnikiem wpływającym na przyszłą rentowność są zgodnie z planem restrukturyzacji wyższe dochody z opłat i prowizji, które według prognoz mają okresie objętym planowaniem wynieść [...]. Działalność przynosząca dochody z opłat prowizyjnych, taka jak transakcje powiązane z rynkiem akcji oraz handel walutą obcą, została praktycznie zawieszona po upadku oraz w wyniku wprowadzenia kontroli kapitału. Realistyczne wydaje się jednak oczekiwanie, że gdy tylko restrukturyzacja sektora przedsiębiorstw będzie się zbliżać ku końcowi, a kontrola kapitału zostanie zniesiona, nastąpi znaczne nasilenie działalności w obszarze giełdy i handlu walutą. W związku z tym Urząd nie kwestionuje wiarygodności wymienionych danych liczbowych.

| (201) | Bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw, których celem było osiągnięcie opłacalności, aby m.in. zracjonalizować sieć swoich oddziałów, a ponadto zamknął łącznie 15 oddziałów. Zgodnie ze zobowiązaniami banku, [...]. W 2011 r. przeprowadzono redukcję personelu o około 10 %. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ sugerują one, że bankowi już w 2011 r. udało się ograniczyć koszty oraz utrzymać współczynnik kosztów do dochodów na poziomie 45 %. Zgodnie z planem restrukturyzacji bank zamierza zapewnić dalsze, nieznaczne obniżenie tego współczynnika do poziomu [...] % w pozostałym okresie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(201)

Bank podjął szereg opisanych powyżej inicjatyw, których celem było osiągnięcie opłacalności, aby m.in. zracjonalizować sieć swoich oddziałów, a ponadto zamknął łącznie 15 oddziałów. Zgodnie ze zobowiązaniami banku, [...]. W 2011 r. przeprowadzono redukcję personelu o około 10 %. Urząd z zadowoleniem przyjmuje wspomniane starania, ponieważ sugerują one, że bankowi już w 2011 r. udało się ograniczyć koszty oraz utrzymać współczynnik kosztów do dochodów na poziomie 45 %. Zgodnie z planem restrukturyzacji bank zamierza zapewnić dalsze, nieznaczne obniżenie tego współczynnika do poziomu [...] % w pozostałym okresie restrukturyzacji.

| (202) | Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Arion Bank oraz wywierać na nią największy wpływ. Wydaje się, że założenia makroekonomiczne są w dużym stopniu zgodne z prognozami Islandzkiego Urzędu Statystycznego oraz BCI, chociaż bank przewiduje nieznacznie większy wzrost i wyższą inflację. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie — w połączeniu ze względami wskazanymi powyżej przez Urząd — że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są wystarczające, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach. |
| --- | --- |

(202)

Ponadto wyraźnie widać, że plan restrukturyzacji opiera się na dużej liczbie innych założeń. Celem Urzędu było zbadanie tych, które zdają się mieć największy związek z przyszłą rentownością Arion Bank oraz wywierać na nią największy wpływ. Wydaje się, że założenia makroekonomiczne są w dużym stopniu zgodne z prognozami Islandzkiego Urzędu Statystycznego oraz BCI, chociaż bank przewiduje nieznacznie większy wzrost i wyższą inflację. Ogólnie założenia będące podstawą planu restrukturyzacji wydają się wystarczająco ostrożne, aby umożliwić stwierdzenie — w połączeniu ze względami wskazanymi powyżej przez Urząd — że środki restrukturyzacyjne podjęte przez bank są wystarczające, by zapewnić jego długoterminową rentowność, o ile nie zajdą nieoczekiwane, niepożądane zdarzenia o nieprzewidywalnej skali i konsekwencjach.

| (203) | Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że plan restrukturyzacji zawiera wystarczające elementy przyczyniające się do przywrócenia długoterminowej rentowności banku, aby Urząd mógł stwierdzić, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(203)

Biorąc pod uwagę powyższe elementy, Urząd jest zdania, że plan restrukturyzacji zawiera wystarczające elementy przyczyniające się do przywrócenia długoterminowej rentowności banku, aby Urząd mógł stwierdzić, że spełniono przepisy sekcji 2 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.3.   Wkład własny/podział obciążenia

| (204) | Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: "Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość". |
| --- | --- |

(204)

Punkt 22 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi: "Aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużyć, pomoc należy ograniczyć do niezbędnego minimum, a beneficjent pomocy powinien wnieść odpowiedni wkład własny w koszty restrukturyzacji. Wkład własny banku i właścicieli jego kapitału w restrukturyzację powinien być jak największy. Jest to konieczne po to, aby ratowane banki poniosły należytą odpowiedzialność za konsekwencje swoich zachowań w przeszłości oraz aby stworzyć odpowiednie zachęty na przyszłość".

| (205) | W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Arion Bank w oparciu o działalność krajową Kaupthing, inwestycje udziałowców Kaupthing Bank zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Arion Bank. Ponadto wierzyciele Kaupthing musieli ponieść znaczne straty (84) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności Arion Bank. W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Kaupthing, kryterium podziału obciążenia jest spełnione w optymalnym stopniu, a pokusa nadużycia została zażegnana. |
| --- | --- |

(205)

W tym względzie Urząd przypomina decydujący aspekt omawianego przypadku. Kiedy utworzono Arion Bank w oparciu o działalność krajową Kaupthing, inwestycje udziałowców Kaupthing Bank zostały w pełni usunięte i w ten sposób przyczyniły się w największym możliwym stopniu do restrukturyzacji Arion Bank. Ponadto wierzyciele Kaupthing musieli ponieść znaczne straty (84) lub przynajmniej podjąć ryzyko związane z faktem, że ich inwestycja zależała od rentowności Arion Bank. W związku z tym, jeżeli chodzi o właścicieli i wierzycieli Kaupthing, kryterium podziału obciążenia jest spełnione w optymalnym stopniu, a pokusa nadużycia została zażegnana.

| (206) | Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Arion Bank, była ograniczona do niezbędnego minimum. |
| --- | --- |

(206)

Ponadto Urząd musi ocenić, czy pomoc państwa, jaką otrzymał Arion Bank, była ograniczona do niezbędnego minimum.

| (207) | Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowe dokapitalizowanie Arion Bank, do momentu obniżenia udziału państwa do 13 % na podstawie porozumienia z wierzycielami Kaupthing, było wystarczające, aby spełnić wymogi kapitałowe FME. W 2009 r. po osiągnięciu porozumienia w sprawie przejęcia Arion Bank przez Kaupthing oraz po przyznaniu Arion Bank kapitału Tier II współczynnik adekwatności kapitałowej sięgał około 18 %, czyli 2 punkty procentowe powyżej minimalnego współczynnika wyznaczonego przez FME. W tym kontekście Urząd zauważa, że współczynnik kapitałowy zależał głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Kaupthing do Arion Bank została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że w tamtym czasie prognoza gospodarcza dla Islandii była niepewna. Mając to na względzie, Urząd uważa, że kwota kapitału przekazanego przez państwo islandzkie na rzecz Arion Bank była ograniczona do niezbędnego minimum, ponieważ nie wynosiła więcej niż minimum wymagane w przepisach powiększone o rozsądny bufor. |
| --- | --- |

(207)

Jeżeli chodzi o środki dokapitalizowania, początkowe dokapitalizowanie Arion Bank, do momentu obniżenia udziału państwa do 13 % na podstawie porozumienia z wierzycielami Kaupthing, było wystarczające, aby spełnić wymogi kapitałowe FME. W 2009 r. po osiągnięciu porozumienia w sprawie przejęcia Arion Bank przez Kaupthing oraz po przyznaniu Arion Bank kapitału Tier II współczynnik adekwatności kapitałowej sięgał około 18 %, czyli 2 punkty procentowe powyżej minimalnego współczynnika wyznaczonego przez FME. W tym kontekście Urząd zauważa, że współczynnik kapitałowy zależał głównie od tego, czy wycena aktywów przekazanych z Kaupthing do Arion Bank została przeprowadzona w prawidłowy sposób. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że w tamtym czasie prognoza gospodarcza dla Islandii była niepewna. Mając to na względzie, Urząd uważa, że kwota kapitału przekazanego przez państwo islandzkie na rzecz Arion Bank była ograniczona do niezbędnego minimum, ponieważ nie wynosiła więcej niż minimum wymagane w przepisach powiększone o rozsądny bufor.

| (208) | Wniosku tego nie podważa fakt, że następnie współczynnik adekwatności kapitałowej Arion Bank uległ niewielkiemu zwiększeniu — do 19 % w 2010 r. oraz do 21 % w 2011 r. Wzrost współczynnika adekwatności kapitałowej w znacznej mierze wynikał z zawyżenia wartości księgowej aktywów przekazanych z Kaupthing do Arion Bank. Nie można było tego przewidzieć z jakąkolwiek pewnością, a fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak korzystnie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Arion Bank zbyt duży kapitał (85). |
| --- | --- |

(208)

Wniosku tego nie podważa fakt, że następnie współczynnik adekwatności kapitałowej Arion Bank uległ niewielkiemu zwiększeniu — do 19 % w 2010 r. oraz do 21 % w 2011 r. Wzrost współczynnika adekwatności kapitałowej w znacznej mierze wynikał z zawyżenia wartości księgowej aktywów przekazanych z Kaupthing do Arion Bank. Nie można było tego przewidzieć z jakąkolwiek pewnością, a fakt, że współczynnik adekwatności kapitałowej w późniejszym czasie tak korzystnie się rozwinął, nie stanowi zdaniem Urzędu powodu, aby uważać, iż państwo na początku przyznało Arion Bank zbyt duży kapitał (85).

| (209) | Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację "powinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność". |
| --- | --- |

(209)

Punkt 26 wytycznych w sprawie restrukturyzacji stanowi, że banki, które otrzymały pomoc na restrukturyzację "powinny być w stanie wynagrodzić kapitał, również w formie dywidendy i kuponów na zaległe długi podporządkowane, z zysków, jakie przynosi ich działalność".

| (210) | W tym kontekście należy przypomnieć, że w czasie, gdy zawierano porozumienia dotyczące przejęcia 87 % udziałów Kaupskil w Arion Bank, uzgodniono, iż rząd otrzyma należyty udział w zwróconych zyskach banku w okresie do momentu wejścia w życie nowego porozumienia w sprawie własności. Uzgodniona kwota wynosiła 6,5 mld ISK (86), co opowiada zwrotowi w skali rocznej na rzecz państwa w wysokości prawie 9 % z kapitału, który został spłacony już jesienią 2009 r. Wyraźnie widać, że wspomniana kwota jest o 2,3 mld ISK niższa od odsetek naliczonych od obligacji skarbowych za ten okres oraz że jest ona również znacznie niższa od referencyjnej stopy procentowej EBC w wysokości 15,3 % za ten okres, jak stwierdzono w wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania. (87) W odniesieniu do utrzymanego przez państwo udziału w Arion Bank w wysokości 13 % perspektywa zadowalającego zwrotu wydaje się jednak obiecująca, uwzględniając ogólne dobre wyniki działalności Arion Bank od chwili jego utworzenia. |
| --- | --- |

(210)

W tym kontekście należy przypomnieć, że w czasie, gdy zawierano porozumienia dotyczące przejęcia 87 % udziałów Kaupskil w Arion Bank, uzgodniono, iż rząd otrzyma należyty udział w zwróconych zyskach banku w okresie do momentu wejścia w życie nowego porozumienia w sprawie własności. Uzgodniona kwota wynosiła 6,5 mld ISK (86), co opowiada zwrotowi w skali rocznej na rzecz państwa w wysokości prawie 9 % z kapitału, który został spłacony już jesienią 2009 r. Wyraźnie widać, że wspomniana kwota jest o 2,3 mld ISK niższa od odsetek naliczonych od obligacji skarbowych za ten okres oraz że jest ona również znacznie niższa od referencyjnej stopy procentowej EBC w wysokości 15,3 % za ten okres, jak stwierdzono w wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania. (87) W odniesieniu do utrzymanego przez państwo udziału w Arion Bank w wysokości 13 % perspektywa zadowalającego zwrotu wydaje się jednak obiecująca, uwzględniając ogólne dobre wyniki działalności Arion Bank od chwili jego utworzenia.

| (211) | Należy jednak również podkreślić, że wynagrodzenie za kapitał Tier II odbiega od wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania. Jak słusznie podkreśliły władze islandzkie, wymagane wynagrodzenie na podstawie wytycznych w sprawie dokapitalizowania składa się z kosztów sfinansowania przez rząd w wysokości 8 %, spreadu swapu ryzyka kredytowego Kaupthing przed kryzysem oraz dodatkowej opłaty w wysokości 2 %. Biorąc pod uwagę wysokie spready swapu ryzyka kredytowego Kaupthing przed kryzysem, wynagrodzenie, jakie płaci Arion Bank — stawka EURIBOR powiększona o dodatkowe 4 % — wydaje się znacznie niższe od wspomnianej stopy referencyjnej. |
| --- | --- |

(211)

Należy jednak również podkreślić, że wynagrodzenie za kapitał Tier II odbiega od wytycznych Urzędu w sprawie dokapitalizowania. Jak słusznie podkreśliły władze islandzkie, wymagane wynagrodzenie na podstawie wytycznych w sprawie dokapitalizowania składa się z kosztów sfinansowania przez rząd w wysokości 8 %, spreadu swapu ryzyka kredytowego Kaupthing przed kryzysem oraz dodatkowej opłaty w wysokości 2 %. Biorąc pod uwagę wysokie spready swapu ryzyka kredytowego Kaupthing przed kryzysem, wynagrodzenie, jakie płaci Arion Bank — stawka EURIBOR powiększona o dodatkowe 4 % — wydaje się znacznie niższe od wspomnianej stopy referencyjnej.

| (212) | Zgodnie z pkt 25 wytycznych w sprawie restrukturyzacji odstępstwo od odpowiedniego podziału obciążenia ex ante (tj. odpowiedniego wynagrodzenia) można między innymi uzasadnić bardziej dogłębną restrukturyzacją, w tym środkami mającymi na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji. Jak przedstawiono poniżej, Urząd uważa, że restrukturyzacja Arion Bank jest wystarczająco dogłębna, aby spełnić przedmiotowy warunek. |
| --- | --- |

(212)

Zgodnie z pkt 25 wytycznych w sprawie restrukturyzacji odstępstwo od odpowiedniego podziału obciążenia ex ante (tj. odpowiedniego wynagrodzenia) można między innymi uzasadnić bardziej dogłębną restrukturyzacją, w tym środkami mającymi na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji. Jak przedstawiono poniżej, Urząd uważa, że restrukturyzacja Arion Bank jest wystarczająco dogłębna, aby spełnić przedmiotowy warunek.

| (213) | Chociaż linia swapowa SPRON, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest on skonstruowana w sposób, który ma na celu ograniczenie, a nawet wykluczenie, bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Arion Bank. Umowa stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Arion Bank w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych SPRON i prawdopodobne jest, że za przekazane zobowiązania Arion Bank uzyska aktywa dopasowane. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń. |
| --- | --- |

(213)

Chociaż linia swapowa SPRON, jak opisano powyżej, obejmuje elementy pomocy państwa, Urząd uważa, że jest on skonstruowana w sposób, który ma na celu ograniczenie, a nawet wykluczenie, bezpośrednich korzyści finansowych na rzecz Arion Bank. Umowa stanowi zasadniczo wynegocjowaną rekompensatę na rzecz Arion Bank w zamian za przejęcie zobowiązań depozytowych SPRON i prawdopodobne jest, że za przekazane zobowiązania Arion Bank uzyska aktywa dopasowane. Urząd nie uważa, aby przedmiotowa pomoc miała duże znaczenie w odniesieniu do oceny podziału jego obciążeń.

| (214) | Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancje depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony. |
| --- | --- |

(214)

Ponadto, jeżeli chodzi o gwarancje depozytów, już w decyzji o wszczęciu postępowania Urząd wskazał, że — w świetle nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w tamtym okresie — może ono stanowić proporcjonalny środek służący zabezpieczeniu stabilności finansowej w Islandii. Jest jednak jasne, że taka pomoc nie może zostać zatwierdzona na czas nieokreślony.

| (215) | W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zatem zamiar władz islandzkich dotyczący wprowadzenia odmiennego systemu gwarantowania depozytów, który zgodnie z obecnymi planami ma zostać wprowadzony przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem nie później niż do końca 2013 r. |
| --- | --- |

(215)

W związku z tym, aby przedmiotową pomoc państwa można było uznać za ograniczoną do niezbędnego minimum, zdaniem Urzędu należy ją zakończyć tak szybko, jak to możliwe. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zatem zamiar władz islandzkich dotyczący wprowadzenia odmiennego systemu gwarantowania depozytów, który zgodnie z obecnymi planami ma zostać wprowadzony przed zniesieniem kontroli kapitału, a zatem nie później niż do końca 2013 r.

| (216) | Co więcej, Urząd jest zdania, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, i w związku z tym zatwierdzi gwarancje depozytów tylko do końca 2014 r. (88). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów. |
| --- | --- |

(216)

Co więcej, Urząd jest zdania, że rentowny bank powinien być w stanie konkurować na rynku bez ochrony w postaci takiej ogólnej gwarancji depozytów, i w związku z tym zatwierdzi gwarancje depozytów tylko do końca 2014 r. (88). Po upływie tego terminu ochronę depozytów powinno regulować jedynie mające zastosowanie prawodawstwo EOG dotyczące gwarancji depozytów.

| (217) | Na podstawie powyższych elementów Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Arion Bank zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(217)

Na podstawie powyższych elementów Urząd stwierdza, że plan restrukturyzacji Arion Bank zapewnia ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz znaczny udział beneficjenta, udziałowców i posiadaczy wierzytelności poprzedniego banku w podziale obciążenia. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 3 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

3.4.   Ograniczanie zakłóceń konkurencji

| (218) | W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:
  „Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.
  Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.
  Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. [...] Środki zostaną dopasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”. |
| --- | --- |

(218)

W wytycznych w sprawie restrukturyzacji w sekcji 4 pkt 29–32 przewiduje się, że:

„Stabilność finansowa jest podstawowym celem pomocy udzielanej na rzecz sektora finansowego w dobie kryzysu systemowego, ale skutkiem krótkoterminowej ochrony stabilności systemu nie powinny być długofalowe szkody w zakresie równości szans i konkurencyjności rynku. Dlatego właśnie ważną rolę odgrywają środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji będących wynikiem pomocy państwa. [...] Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji, a jednocześnie być zgodne ze wspólną strategią i zasadami. Punktem wyjścia dla oceny Urzędu dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji zgodnie z sekcją 2 niniejszego rozdziału. [...] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.

Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, środki ograniczające zakłócenia konkurencji będą bardzo różne w zależności od kwoty pomocy, a także jej ceny i stopnia podziału obciążeń. Ogólnie rzecz biorąc, im większy jest zakres podziału obciążeń i wkładu własnego, tym mniejsze są skutki negatywne wynikające z pokusy nadużyć.

Jeśli chodzi o drugie kryterium, Urząd przeanalizuje prawdopodobny wpływ pomocy na rynki, na których bank będący beneficjentem pomocy działa po zakończeniu restrukturyzacji. W pierwszej kolejności analizie poddany zostanie rozmiar i względne znaczenie banku na rynku lub rynkach, na których działa on po odzyskaniu rentowności. [...] Środki zostaną dopasowane do konkretnych okoliczności rynkowych, aby zapewnić utrzymanie skutecznej konkurencji. [...] Środki ograniczające zakłócenia konkurencji nie powinny stać na przeszkodzie powrotowi banku do rentowności”.

| (219) | Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają decydujące znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie. |
| --- | --- |

(219)

Z powyższego wynika, że wielkość pomocy, szczególnie w kategoriach względnych, a także okoliczności rynkowe mają decydujące znaczenie dla dokonywanej przez Urząd oceny adekwatności środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Jednocześnie jasne jest, że przedmiotowe środki nie mogą narażać rentowności beneficjenta pomocy na restrukturyzację, a problemy w zakresie konkurencji należy rozwiązać, uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa w obecnym kryzysie.

| (220) | W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(220)

W kontekście powyższych ram prawnych Urząd określił poniżej względy, jakie uważa za kluczowe dla swojej oceny środków ograniczających zakłócenia konkurencji.

| (221) | Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych oraz warunki gospodarcze, opisane w poprzednich rozdziałach, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej. |
| --- | --- |

(221)

Przede wszystkim Urząd uważa, że biorąc pod uwagę szczególną sytuację na islandzkich rynkach finansowych oraz warunki gospodarcze, opisane w poprzednich rozdziałach, konieczna jest staranna ocena warunków rynkowych i konkurencyjnego środowiska. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji powinny odzwierciedlać obecne trudne okoliczności, zapewniając jednocześnie ograniczenie do minimum zakłóceń konkurencji zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej.

| (222) | Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Kaupthing oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Kaupthing. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji. |
| --- | --- |

(222)

Po drugie, jak określono powyżej w sekcji dotyczącej podziału obciążeń, odniesiono się już do największego możliwego wkładu ze strony poprzednich właścicieli Kaupthing oraz — do pewnego stopnia — ze strony wierzycieli Kaupthing. W związku z tym ograniczona została potrzeba zastosowania dodatkowych środków na rzecz konkurencji.

| (223) | Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego oraz jak stwierdzono powyżej, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich, w tym utworzenie Arion Bank w oparciu o działalność krajową Kaupthing, doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Landsbankinn, Íslandsbanki i Arion Bank. Poza nimi pozostało jedynie kilku mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niezmiernie małe nie tylko z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, ale w szczególności także z powodu obowiązujących kontroli kapitału. Arion Bank ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości co najmniej 30 % w najbardziej istotnych i ważnych z ekonomicznego punktu widzenia segmentach. |
| --- | --- |

(223)

Po trzecie, w odniesieniu do cech charakterystycznych rynku właściwego oraz jak stwierdzono powyżej, upadek systemu finansowego w Islandii i przeprowadzone w jego następstwie interwencje władz islandzkich, w tym utworzenie Arion Bank w oparciu o działalność krajową Kaupthing, doprowadziły do większej koncentracji na islandzkim rynku usług finansowych i znacząco zwiększyły udział w rynku trzech głównych banków — Landsbankinn, Íslandsbanki i Arion Bank. Poza nimi pozostało jedynie kilku mniejszych uczestników rynku, a szanse na nowe wejście na rynek w najbliższej przyszłości są niezmiernie małe nie tylko z powodu wspomnianych już barier wejścia i niewielkich rozmiarów rynku, ale w szczególności także z powodu obowiązujących kontroli kapitału. Arion Bank ma bardzo znaczącą pozycję na tym skoncentrowanym rynku, z udziałem w rynku w wysokości co najmniej 30 % w najbardziej istotnych i ważnych z ekonomicznego punktu widzenia segmentach.

| (224) | Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej. Kolejny problem w zakresie konkurencji to istnienie faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu trzech głównych banków. |
| --- | --- |

(224)

Po czwarte, kryzys spowodował szereg bardzo szczególnych problemów, takich jak niezwykle wysoki poziom własności bezpośredniej i pośredniej dużych banków w gospodarce realnej. Kolejny problem w zakresie konkurencji to istnienie faktycznego monopolu w zakresie usług IT w bankowości (RB), z których większość jest w posiadaniu trzech głównych banków.

| (225) | Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Arion Bank, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z różnych środków pomocy — specjalnego instrumentu wsparcia płynności, linii swapowej SPRON oraz ogólnych gwarancji depozytów. Jednocześnie Arion Bank w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych. |
| --- | --- |

(225)

Po piąte, relatywna wielkość pomocy, jaką otrzymał Arion Bank, jest znacząca. W tej kwestii Urząd zaznacza, że na początku cały kapitał banku został zapewniony przez państwo. Ponadto bank skorzystał z różnych środków pomocy — specjalnego instrumentu wsparcia płynności, linii swapowej SPRON oraz ogólnych gwarancji depozytów. Jednocześnie Arion Bank w dalszym ciągu jest małym bankiem, przynajmniej według standardów międzynarodowych.

| (226) | W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Arion Bank. |
| --- | --- |

(226)

W świetle powyższego Urząd zaznacza, że podjęto lub podejmie się szereg środków ograniczających zakłócenia konkurencji wynikające z pomocy państwa przyznanej na rzecz Arion Bank.

(i)   Środki i zmiany regulacyjne, jakie podjęły lub zobowiązały się podjąć władze islandzkie

| (227) | Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych. |
| --- | --- |

(227)

Rząd islandzki podjął w szczególności dwa zobowiązania (zob. załącznik), które zdaniem Urzędu mogą przyczynić się do stworzenia otoczenia regulacyjnego sprzyjającego konkurencji na rynkach finansowych.

| (228) | Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (89) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa. |
| --- | --- |

(228)

Po pierwsze, poprzez wyznaczenie grupy roboczej, która dokona przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych, oraz zbadanie w szczególności kwestii ewentualnego zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Urząd uważa, że obecne prawo — które między innymi zobowiązuje klientów do uiszczania opłaty skarbowej od kwoty danej obligacji (89) przy zmianie kredytodawców — może stanowić przeszkodę w konkurencji, ponieważ może przywiązywać klientów do istniejących umów dotyczących pożyczek długoterminowych. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do dokonania przeglądu wspomnianego prawa.

| (229) | Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy komitetu z islandzkim organem ds. konkurencji (ICA) w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. Urząd jest zdania, że w perspektywie długoterminowej bardziej szczegółowa ocena będzie korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Arion Bank dotyczące banków powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji. |
| --- | --- |

(229)

Po drugie, Urząd zauważa, że zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym. Będzie on również posiadał szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przenoszenia, a także do ścisłej współpracy komitetu z islandzkim organem ds. konkurencji (ICA) w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r. Urząd jest zdania, że w perspektywie długoterminowej bardziej szczegółowa ocena będzie korzystna dla konkurencji. W międzyczasie omówione poniżej zobowiązanie Arion Bank dotyczące banków powinno przyczynić się do ułatwienia przenoszenia do innego banku i w związku z tym do zwiększenia konkurencji.

| (230) | Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji zidentyfikowane przez Urząd w odniesieniu do RB, Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawarta w tej kwestii przez ICA i właściciel RB, w tym trzy główne banki. Jest to próba zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości i nie ma potrzeby, aby Urząd dalej się zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(230)

Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji zidentyfikowane przez Urząd w odniesieniu do RB, Urząd z zadowoleniem przyjmuje ugodę zawarta w tej kwestii przez ICA i właściciel RB, w tym trzy główne banki. Jest to próba zapewnienia mniejszym konkurentom i potencjalnym nowym podmiotom wchodzącym na rynek dostępu do kluczowej infrastruktury IT w sposób niedyskryminujący i za rozsądną cenę. Urząd jest zdania, że dzięki wspomnianej ugodzie w zadowalający sposób odniesiono się do kwestii budzących jego wątpliwości i nie ma potrzeby, aby Urząd dalej się zajmował się tą kwestią w niniejszej decyzji.

| (231) | Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisach regulacyjne, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie w tym względzie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Obejmuje on przepisy ograniczające udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów. |
| --- | --- |

(231)

Ponadto Urząd bierze pod uwagę zmiany przepisach regulacyjne, które zostały wprowadzone od 2008 r., jak omówiono w załączniku. Jeżeli chodzi o problemy w zakresie konkurencji, szczególne znaczenie w tym względzie ma wprowadzenie art. 22 w ustawie o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Obejmuje on przepisy ograniczające udział przedsiębiorstw finansowych w działaniach wykraczających poza zakres ich licencji na prowadzenie działalności. Zgodnie z tym nowym przepisem powyższą działalność można prowadzić jedynie tymczasowo i w celu zakończenia transakcji lub reorganizacji działalności klientów. W tym celu należy przesłać FME uzasadnione powiadomienie; wprowadzono również terminy na zakończenie przez przedsiębiorstwa finansowe reorganizacji ich klientów i zbycie przyznanych aktywów.

| (232) | Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis przynajmniej ogranicza tę sytuację — co jest bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym (oraz podobnych transakcji) dotyczących przedsiębiorstw nadmiernie zadłużonych w następstwie kryzysu — tak, aby nie się utrwaliła. Ponieważ odnosi się on do jednej z najpilniejszych kwestii w zakresie konkurencji, związanych z pomocą państwa na rzecz trzech banków, Urząd należycie uwzględnia to w swojej ocenie. |
| --- | --- |

(232)

Urząd uważa przedmiotową zmianę za właściwą reakcję regulacyjną na kwestię nieproporcjonalnie wysokiego poziomu własności ze strony instytucji finansowych w gospodarce realnej. Wydaje się, że wspomniany przepis przynajmniej ogranicza tę sytuację — co jest bezpośrednim skutkiem zamian długu na udziały w kapitale własnym (oraz podobnych transakcji) dotyczących przedsiębiorstw nadmiernie zadłużonych w następstwie kryzysu — tak, aby nie się utrwaliła. Ponieważ odnosi się on do jednej z najpilniejszych kwestii w zakresie konkurencji, związanych z pomocą państwa na rzecz trzech banków, Urząd należycie uwzględnia to w swojej ocenie.

(ii)   Środki w odniesieniu do Arion Bank

| (233) | Urząd podkreśla, że obecność Arion Bank na rynku i jego rozmiar są jedynie drobną częścią obecności na rynku i rozmiaru Kaupthing, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 88 %. W przeciwieństwie do Kaupthing Arion Bank prowadzi działalność tylko na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika wyraźnie z likwidacji działalności międzynarodowej Kaupthing, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Kaupthing doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (90). |
| --- | --- |

(233)

Urząd podkreśla, że obecność Arion Bank na rynku i jego rozmiar są jedynie drobną częścią obecności na rynku i rozmiaru Kaupthing, ponieważ — jak opisano powyżej — wartość aktywów ogółem została obniżona o 88 %. W przeciwieństwie do Kaupthing Arion Bank prowadzi działalność tylko na rynku islandzkim. Chociaż większość wspomnianej redukcji wynika wyraźnie z likwidacji działalności międzynarodowej Kaupthing, Urząd jest zdania, że proces ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do zakłóceń konkurencji, ponieważ w szczególności to właśnie ryzykowna strategia zagraniczna Kaupthing doprowadziła do jego upadku i spowodowała zakłócenia na rynkach finansowych EOG w przeszłości (90).

| (234) | Urząd bierze pod uwagę zobowiązania Arion Bank określone w załączniku, zgodnie z którymi Arion Bank nie będzie przejmował instytucji finansowych do dnia 1 grudnia 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to, że o ile dalsze połączenia nie staną się konieczne ze względu na stabilność finansową, dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym będzie można zapobiegać dzięki przejęciom przez Arion Bank. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Arion Bank zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. Zobowiązanie Arion Bank do [...] również przyjmuje się z zadowoleniem, ponieważ [...] i wspiera ono politykę mającą na celu osiągnięcie niezbędnego obniżenia kosztów. To samo tyczy się zobowiązania Arion Bank, zgodnie z którym do dnia 1 grudnia 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych dotyczących umów w sprawie hipotek mieszkaniowych dla osób fizycznych (91) ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku. |
| --- | --- |

(234)

Urząd bierze pod uwagę zobowiązania Arion Bank określone w załączniku, zgodnie z którymi Arion Bank nie będzie przejmował instytucji finansowych do dnia 1 grudnia 2014 r., chyba że wcześniej uzyska zgodę Urzędu. Oznacza to, że o ile dalsze połączenia nie staną się konieczne ze względu na stabilność finansową, dalszej koncentracji na islandzkim rynku finansowym będzie można zapobiegać dzięki przejęciom przez Arion Bank. Zobowiązanie to gwarantuje również, że pomoc udzielona Arion Bank zostanie wykorzystana w celu przywrócenia jego rentowności, a nie w celu konsolidacji i dalszego zwiększania jego obecności na rynku w Islandii. Zobowiązanie Arion Bank do [...] również przyjmuje się z zadowoleniem, ponieważ [...] i wspiera ono politykę mającą na celu osiągnięcie niezbędnego obniżenia kosztów. To samo tyczy się zobowiązania Arion Bank, zgodnie z którym do dnia 1 grudnia 2014 r. nie będzie on egzekwował klauzul umownych dotyczących umów w sprawie hipotek mieszkaniowych dla osób fizycznych (91) ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku.

| (235) | Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku, co znajduje również odzwierciedlenie w niemal całkowitym w tej chwili braku zainteresowania zagranicy wejściem na wspomniany rynek. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Arion Bank dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu zmniejszy to bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku i może pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto wszystkie środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej. |
| --- | --- |

(235)

Jak opisano powyżej, islandzki rynek finansowy jako środowisko do prowadzenia działalności stanowi obecnie wyzwanie dla każdego banku, co znajduje również odzwierciedlenie w niemal całkowitym w tej chwili braku zainteresowania zagranicy wejściem na wspomniany rynek. W związku z tym Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Arion Bank dotyczące ułatwiania przenoszenia do innego banku oraz zapewnienia podstawowych usług w zakresie przetwarzania płatności. Urząd jest zdania, że przedmiotowe środki w połączeniu z porozumieniem między trzema głównymi bankami a ICA w sprawie wspomnianych powyżej RB zapewniają mniejszym uczestnikom rynku dostęp do najbardziej kluczowej infrastruktury i usług po rozsądnych cenach bez możliwości zablokowania ich dostępu przez większych uczestników. W opinii Urzędu zmniejszy to bariery wejścia dla przyszłych (potencjalnych) uczestników rynku i może pozwolić istniejącym mniejszym uczestnikom na zwiększenie ich udziału w rynku, jeżeli będą w stanie oferować lepsze usługi niż ich więksi konkurenci. Ponadto wszystkie środki mające na celu ułatwienie przenoszenie do innego banku przyczynią się do wzrostu konkurencji między istniejącymi większymi uczestnikami rynku i mogą przyczynić się do zapobieżenia lub rozwiązania sytuacji możliwej kolektywnej pozycji dominującej.

| (236) | Co więcej, Arion Bank zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002, zobowiązuje się przestrzegać procedur i terminów określonych w tym przepisie i zgodnie z wykładnią FME oraz będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych lub na stronach jego spółki zależnej dotyczące spółek zależnych i udziałów przeznaczonych na sprzedaż. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Arion Bank do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową, w tym również ze względów dotyczących rentowności. Chociaż zdaniem Urzędu jest oczywiste, że bank musi przestrzegać krajowych zobowiązań prawnych takich jak art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych, uwzględnia on przedmiotowe zobowiązanie i zwraca uwagę władz islandzkich i beneficjentów na fakt, iż w tym względzie naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii. |
| --- | --- |

(236)

Co więcej, Arion Bank zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji zgodnie z art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002, zobowiązuje się przestrzegać procedur i terminów określonych w tym przepisie i zgodnie z wykładnią FME oraz będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych lub na stronach jego spółki zależnej dotyczące spółek zależnych i udziałów przeznaczonych na sprzedaż. Urząd z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Arion Bank do jak najszybszego zbycia wszystkich przedsiębiorstw i udziałów, które nie są związane z jego działalnością podstawową, w tym również ze względów dotyczących rentowności. Chociaż zdaniem Urzędu jest oczywiste, że bank musi przestrzegać krajowych zobowiązań prawnych takich jak art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych, uwzględnia on przedmiotowe zobowiązanie i zwraca uwagę władz islandzkich i beneficjentów na fakt, iż w tym względzie naruszenie prawa krajowego może również oznaczać wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto Urząd uważa, że dzięki konieczności podawania na swoich stronach internetowych informacji na temat przewidywanych zbyć i sprzedaży wprowadza się większą przejrzystość w odniesieniu do obecnej sytuacji dotyczącej własności w gospodarce islandzkiej. Pozwala to przynajmniej w pewnym stopniu zaradzić tym konkretnym problemom w zakresie konkurencji, które są obecnie charakterystyczne dla rynków Islandii.

| (237) | Na podstawie powyższych względów, w szczególności biorąc pod uwagę szczególną sytuację w Islandii oraz fakt, że zdaniem Urzędu powyższe środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA, a także uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji. |
| --- | --- |

(237)

Na podstawie powyższych względów, w szczególności biorąc pod uwagę szczególną sytuację w Islandii oraz fakt, że zdaniem Urzędu powyższe środki odnoszą się do głównych kwestii związanych z konkurencją zidentyfikowanych przez Urząd we współpracy z ICA, a także uwzględniając nadrzędny cel, jakim jest stabilność finansowa, Urząd stwierdza, iż przedmiotowe zobowiązania w zadowalającym stopniu ograniczają zakłócenia konkurencji. W związku z tym pomoc na restrukturyzację spełnia wymogi sekcji 4 wytycznych w sprawie restrukturyzacji.

III.   WNIOSEK

| (238) | Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Arion Bank wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Arion Bank zostały rozwiane. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Arion Bank będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku, |
| --- | --- |

(238)

Na podstawie powyższej oceny oraz w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego przez władze islandzkie w odniesieniu do Arion Bank wątpliwości Urzędu wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące charakteru i zgodności środków pomocy na rzecz Arion Bank zostały rozwiane. W związku z tym Urząd zatwierdza środki pomocy jako pomoc na restrukturyzację zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG, pod warunkiem że Islandia i Arion Bank będą przestrzegać zobowiązań określonych w załączniku,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Założycielski kapitał operacyjny, (tymczasowe) pełne dokapitalizowanie przez państwo, zatrzymanie przez państwo kapitału podstawowego w wysokości 13 % oraz kapitał Tier II przyznany na rzecz Arion Bank, a także specjalny instrument wsparcia płynności, linia swapowa SPRON i nieograniczona gwarancja depozytów stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG.

Artykuł 2

Środki wymienione w art. 1 stanowią bezprawną pomoc państwa od daty ich wdrożenia do daty niniejszej decyzji w świetle niespełnienia przez władze islandzkie wymogu dotyczącego powiadomienia Urzędu przed wdrożeniem pomocy zgodnie z art. 1 ust. 3 części I Protokołu 3.

Artykuł 3

Środki wymienione w art. 1 są zgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. b) Porozumienia EOG pod warunkiem przestrzegania zobowiązań określonych w załączniku. Upoważnienie do nieograniczonej gwarancji depozytów wygasa z końcem 2014 r.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Islandii.

Artykuł 5

Jedynie wersja niniejszej decyzji w języku angielskim jest autentyczna.

Sporządzono w Brukseli dnia 11 lipca 2012 r.

W imieniu Urzędu Nadzoru EFTA

Oda Helen SLETNES

Przewodnicząca

Sverrir Haukur GUNNLAUGSSON

Członek Kolegium

---

(1)  Niniejszy dokument został udostępniony wyłącznie do celów informacyjnych. W niniejszej wersji ogólnodostępnej dokumentu niektóre informacje zostały pominięte, aby zapobiec ujawnieniu informacji poufnych. Przypadki pominięcia określonych informacji oznaczono w następujący sposób: [...] bądź poprzez ujęcie jawnego przybliżonego zakresu stosownej wartości w nawiasach kwadratowych.

1

(2)  Decyzja Urzędu nr 492/10/COL wszczynająca formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy państwa przyznanej na przywrócenie niektórych operacji prowadzonych przez (dawny) Kaupthing Bank hf i ustanowienie oraz dokapitalizowanie banku New Kaupthing Bank (przemianowanego następnie na Arion Bank hf), Dz.U. C 41 z 10.2.2011, s. 7, oraz Suplement EOG do Dziennika Urzędowego nr 7 z 10.2.2011, s. 1.

2

Dziennika Urzędowego

(3)  Dalsze informacje na temat postępowania, które doprowadziło do wydania przez Urząd decyzji nr 492/10/COL, można znaleźć w części tej decyzji poświęconej postępowaniu.

3

(4)  Uwaga została skorygowana przez zainteresowane strony w dniu 25 maja 2012 r.

4

(5)  Przy przygotowaniu oceny sytuacji konkurencyjnej w islandzkim sektorze bankowym i potencjalnych rozwiązań problemów związanych z konkurencją Urząd współpracował z islandzkim organem ds. konkurencji (ICA).

5

(6)  W skład SIC wchodzili Páll Hreinsson, sędzia Sądu Najwyższego; Tryggvi Gunarsson, parlamentarny rzecznik praw obywatelskich Islandii oraz dr Sigríður Benediktsdóttir, wykładowczyni i profesor nadzwyczajna Yale University, USA. Pełna treść sprawozdania jest dostępna w języku islandzkim pod adresem: http://rna.althingi.is/, a jego fragmenty przetłumaczone na język angielski (w tym streszczenie i rozdział poświęcony przyczynom upadku banków) można znaleźć na stronie internetowej: http://sic.althingi.is/.

6

(7)  Korona islandzka (króna).

7

króna

(8)  Kwota pożyczek udzielonych stronom zagranicznym wzrosła w ciągu sześciu miesięcy o 11,4 mld EUR, z 9,3 mld EUR do 20,7 mld EUR.

8

(9)  Rozdział 21.2.1.2 sprawozdania.

9

(10)  Exista, Exista Trading, Bakkavör Group, Bakkavor Finance Ltd, Bakkabraedur Holding B.V., Lýsing, Síminn, Skipti i inne powiązane przedsiębiorstwa.

10

(11)  Ponad połowa tego rodzaju pożyczek udzielonych od początku 2007 r. do momentu upadku banku została przyznana bez zabezpieczona.

11

(12)  Z protokołów posiedzeń komitetu ds. kredytów rady nadzorczej Kaupthing Bank wynika m.in., że bank często pożyczał pieniądze Robertowi Tchenguizowi, aby umożliwić mu zastosowanie się do wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego wystosowywanych przez inne banki w miarę pogarszania się sytuacji finansowej należących do niego przedsiębiorstw.

12

(13)  Rozdział 21.2.1.4 sprawozdania.

13

(14)  Cele polityki realizowanej przez ówczesny rząd koalicyjny faktycznie zakładały dążenie do zachęcania przedsiębiorstw do dalszego wzrostu i zachęcanie do utrzymania przez banki swoich siedzib głównych w Islandii.

14

(15)  Rozdział 2, s. 5 sprawozdania.

15

(16)  W celu uzyskania dodatkowych informacji ogólnych na temat środków podjętych przez władze islandzkie zob. sprawozdanie Ministra Finansów dla parlamentu w sprawie odbudowy banków komercyjnych z maja 2011 r. (Skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna), dostępne pod adresem http://www.althingi.is/altext/139/s/pdf/1213.pdf.

16

(17)  Ustawa nr 125/2008 o Urzędzie ds. wypłat ze środków skarbu państwa w związku z nadzwyczajną sytuacją na rynkach finansowych itp.

17

(18)  Zob. również sprawozdanie roczne FME za 2009 r. (lipiec 2008 — czerwiec 2009), dostępne pod adresem http://en.fme.is/media/utgefid-efni/FME-Annual-Report-2009.pdf.

18

(19)  Planowano również kolejne przejęcia przedsiębiorstw finansowych. W marcu 2009 r. FME przejęło kontrolę nad operacjami trzech przedsiębiorstw finansowych — Straumur-Burdaras, Reykjavik Savings Bank (SPRON) oraz Sparisjodabanki Íslands (Icebank) — i podjęło decyzję o zbyciu aktywów i zobowiązań tych przedsiębiorstw. O ile w późniejszym terminie zatwierdzono ugodę restrukturyzacyjną z wierzycielami Straumur, o tyle SPRON i Sparisjodabanki zostały objęte postępowaniem likwidacyjnym. Upadek trzech głównych banków komercyjnych i utrzymujący się brak pewności na rynkach finansowych wywarły poważny wpływ również na inne przedsiębiorstwa finansowe, w związku z czym w 2010 r. kolejne przedsiębiorstwa zostały podporządkowane organom administracji publicznej. W marcu 2010 r. FME powołało tymczasową radę dyrektorów dla VBS Investment Bank. W kwietniu 2010 r. FME przejęło kontrolę nad Keflavik Savings Bank i Byr Savings Bank i zdecydowało, że operacje prowadzone przez te banki zostaną przejęte przez nowe przedsiębiorstwa finansowe, odpowiednio SpKef Savings Bank i Byr hf. Ponieważ kondycja finansowa tych nowych przedsiębiorstw okazała się gorsza niż początkowo przewidywano, na mocy decyzji FME SpKef został później połączony z Landsbankinn, natomiast Byr hf. — z Íslandsbanki po przeprowadzeniu przetargu na udziały w Byr. Ponadto w 2009 r. władze islandzkie zostały wezwane do rozwiązania trudności finansowych Saga Capital Investment Bank, a w 2011 r. zwrócono się do nich o odniesienie się do trudności finansowych stojących przed Funduszem Finansowania Mieszkalnictwa.

19

(20)  Przykładem ilustrującym skalę gwałtownego spadku wartości krajowej waluty może być fakt, że miesięczny średni kurs wymiany euro w stosunku do korony islandzkiej wzrósł z 90,71 ISK w grudniu 2007 r. do 184,64 ISK w listopadzie 2009 r.

20

(21)  W latach 2009–2011 udział inwestycji w PKB kształtował się na poziomie zaledwie 13–14 %.

21

(22)  Pojęcie bilansu handlowego odnosi się do różnicy między zyskiem z wywozu i z przywozu towarów i usług. Nie obejmuje ono salda na rachunku dochodów pierwotnych z handlu zagranicznego, którego wartość w ostatnich latach, w szczególności począwszy od 2008 r., była ujemna. Oznacza to, że pomimo wystąpienia nadwyżki w ramach bilansu handlowego ogólna wartość obrotów bieżących Islandii w ostatnich latach była ujemna, choć od 2009 r. zaczęła zdecydowanie się zmniejszać.

22

(23)  W celu uzyskania dodatkowych informacji na ten temat zob. na przykład sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi z marca 2012 r. Future Structure of the Icelandic Financial System. W opinii ministerstwa sprawozdanie to pełni rolę katalizatora świadomej dyskusji na ten ważny temat, ponieważ nie przedstawiono w nim gotowych propozycji, ale nakreślono główne problemy i przedstawiono zarys sytuacji, odnosząc się do aktualnych zmian na arenie międzynarodowej. Sprawozdanie jest dostępne pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

23

Future Structure of the Icelandic Financial System.

(24)  Przywrócenie standardowych warunków funkcjonowania gwarancji depozytów wiąże się nie tylko ze zniesieniem wsparcia państwa na rzecz takich gwarancji, ale również z koniecznością dokonania przeglądu przepisów ustawy kryzysowej, zgodnie z którymi depozyty, zgodnie z prawem zabezpieczone gwarancjami, są traktowane priorytetowo przy przeprowadzaniu postępowania likwidacyjnego w odniesieniu do danego przedsiębiorstwa finansowego. Wiąże się to z istotnymi korzyściami dla depozytariuszy, zwłaszcza z uwagi na fakt, że pamięć o kryzysie sektora bankowego z 2008 r. wciąż pozostaje żywa w świadomości publicznej. Z drugiej strony wspomniany przepis będzie najprawdopodobniej utrudniał bankom podejmowanie działań służących dywersyfikacji stosowanych przez nie instrumentów finansowania.

24

(25)  Zob. rozdział 9 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych, o którym mowa w przypisie 23. Przy okazji publikacji przedmiotowego sprawozdania, Minister Spraw Gospodarczych powołał również grupę ekspertów ds. bankowości, w której skład weszli eksperci zagraniczni, odpowiedzialną za opracowanie projektów kompleksowych ram prawnych i regulacyjnych dla ogólnie rozumianego rynku finansowego w Islandii. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w tym samym sprawozdaniu władze islandzkie przewidują również rozważenie innych rozwiązań w przyszłości, w tym możliwe rozdzielenie działalności inwestycyjnej i komercyjnej banków, przyjęcie prawodawstwa w zakresie stabilności finansowej oraz potencjalne zmiany w podziale obowiązków organów regulacyjnych w zakresie usług finansowych. Z oświadczeń władz islandzkich jasno wynika również, że przeprowadzenie przeglądu ram polityki pieniężnej pozostanie jednym z elementów realizowanego programu, niezależnie od tego, czy Islandia przystąpi do Unii Europejskiej, czy też nie; ponadto podjęte zostaną również inne środki mogące potencjalnie przyczynić się do usprawnienia zarządzania finansami i zagwarantowania, że organy regulacyjne będą w stanie skoncentrować się na istocie problemu, nie zagłębiając się nadmiernie w kwestie szczegółowe, oraz skutecznie korzystać z najodpowiedniejszych instrumentów nadzoru makroostrożnościowego.

25

(26)  Zob. rozdział 6 sprawozdania Ministra Spraw Gospodarczych dla Althingi Future Structure of the Icelandic Financial System, dostępny pod adresem http://eng.efnahagsraduneyti.is/publications/news/nr/3559.

26

Future Structure of the Icelandic Financial System

(27)  Od jesieni 2008 r. z rynku zniknął szereg przedsiębiorstw finansowych (oprócz „dawnych” dużych banków komercyjnych Glitnir, Kaupthing i Landsbanki): Sparisjóðabanki Íslands (dawniej Icebank), Reykjavik Savings Bank (SPRON), Sparisjóður Mýrasýslu (Myrasysla Savings Bank, SPM), VBS Investment Bank oraz Askar Capital Investment Bank. Znacznemu ograniczeniu uległa również działalność prowadzona przez Straumur–Burdaras Investment Bank i Saga Capital Investment Bank.

27

(28)  W dniu 11 kwietnia 2011 r. umowa między Islandią i Litwą w sprawie sprzedaży operacji prowadzonych przez (dawny) MP Bank została zatwierdzona na posiedzeniu udziałowców banku, kiedy to ponad 40 nowych udziałowców zainwestowało 5,5 mld ISK w nowe udziały w banku. Inne operacje dawnego banku pozostały własnością wcześniejszych właścicieli i zostały przeniesione do nowego podmiotu prawnego, EA fjárfestingarfélag hf. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji zob. komunikaty prasowe MP Bank z dnia 11 kwietnia 2011 r. dostępne pod adresem https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1511 oraz https://www.mp.is/um-mp-banka/utgefid-efni/frettir/nr/1510.

28

(29)  Zgodnie z treścią tej ugody RB i jego właściciele podjęli szereg zobowiązań mających na celu zapobieżenie zakłóceniom konkurencji wynikającym z działalności RB i współpracą ich właścicieli. RB zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności na ogólnych warunkach komercyjnych, niezależnie od działalności prowadzonej przez jego właścicieli, do wyboru większości członków rady nadzorczej RB spośród specjalistów niezależnych od jego właścicieli, zapewnienia dostępu do systemów RB i świadczonych przez niego usług na niedyskryminujących warunkach oraz zagwarantowania, że świadczone przez RB usługi będą takie same niezależnie od tego, czy klient jest udziałowcem RB, czy też nie. Obecni właściciele RB zobowiązali się do okresowego wystawiania części swoich udziałów w RB na sprzedaż, aby ułatwić przedsiębiorstwom niefinansowym zostanie udziałowcem RB. Takie zaproszenia mają być publikowane przynajmniej raz na dwa lata, do momentu sprzedaży jednej trzeciej całkowitych udziałów w RB na rzecz stron innych niż obecni udziałowcy lub do momentu wystawienia tych udziałów na sprzedaż w ramach ofert akcji.

29

(30)  Stosowany przez ICA termin „przedsiębiorstwa operacyjne” odnosi się do udziałów banków w przedsiębiorstwach, które w normalnych warunkach prowadzą działalność niefinansową i które zostały uzyskane przez banki w związku z restrukturyzacją ich portfeli kredytowych poprzez zamianę długu na udziały w kapitale własnym lub w inny sposób. Podobnie stosowany przez Urząd termin „przedsiębiorstwo operacyjne” oznacza przedsiębiorstwo funkcjonujące w ramach gospodarki realnej, którego zakres działalności nie pokrywa się z zakresem podstawowej działalności banku na rynkach finansowych.

30

(31)  W tym kontekście Urząd zakłada, że pośrednia własność odnosi się do potencjalnego wpływu banków na przedsiębiorstwa i możliwość przejęcia nad nimi kontroli z uwagi na ich wysoki stopień zadłużenia względem banku.

31

(32)  Do głównych jednostek zależnych zalicza się (w nawiasach podano informacje na temat podstawowego zakresu działalności i wysokości udziałów banku): AFL-sparisjóður (kasa oszczędnościowa; 94,45 %), Verdis hf. (podmiot przechowujący papiery wartościowe; 100 %), KB ráðgjöf ehf. (sprzedawca ubezpieczeń i produktów emerytalnych; 100 %), Gen hf. (właściciel udziałów w międzynarodowych funduszach przedsiębiorstw; 100 %), Okkar Líftryggingar hf. (zakład ubezpieczeń — ubezpieczenia dla osób fizycznych i ubezpieczenia na życie; 100 %), Sparisjóður Ólafsfjarðar (kasa oszczędnościowa; 99,99 %), Stefnir hf. (spółka zarządzająca UCITS; 100 %) oraz Valitor Holding hf. (przedsiębiorstwo oferujące usługi płatnicze; 52,94 %).

32

(33)  W tym kontekście bank rozróżnia trzy rodzaje aktywów. Po pierwsze, spółkę zarządzająca aktywami banku, tj. Eignabjarg ehf, która zarządza udziałami w rentownych przedsiębiorstwach operacyjnych przejętymi przez bank. Aktywa te obejmują udziały w następujących przedsiębiorstwach (w nawiasach podano informacje na temat podstawowego zakresu działalności i wysokości udziałów banku): Hagar hf. (przedsiębiorstwo komercyjne prowadzące działalność w Islandii; 5,98 %), Penninn á Íslandi ehf. (przedsiębiorstwo specjalizujące się w sprzedaży detalicznej wyrobów papierniczych i materiałów biurowych; 100 %), Reitir fasteignafélag hf. (jednostka stowarzyszona Eignabjarg hf., zajmująca się nieruchomościami; 42,65 %) oraz Fram Foods ehf. (przemysł spożywczy; 100 %). Po drugie, pozostałe aktywa wystawione na sprzedaż, na które składają się udziały w następujących przedsiębiorstwach: Langalína 2 ehf. (spółka holdingowa; 100 %), Umtak fasteignafélag ehf. (nieruchomości; 100 %), EAB 2 ehf. (przemysł spożywczy; 100 %), Farice ehf. (zarządzanie siecią kabli podmorskich do przesyłu danych do państw sąsiedzkich; 43,47 %), Sementsverksmiðjan ehf. (produkcja i przywóz cementu; 33 %), HB Grandi hf. (przedsiębiorstwo zajmujące się połowem ryb; 33 %) oraz GO fjárfestingar ehf. (uprawa grzybów; 30 %). Po trzecie, aktywa przechowywane jako operacje tymczasowe w postaci udziałów w następujących przedsiębiorstwach: Landey (spółka holdingowa prowadząca działalność związaną z majątkiem niedochodowym; 100 %), Landfestar (przedsiębiorstwo operacyjne zarządzające nieruchomościami komercyjnymi nabytymi przez Arion Bank od klientów doświadczających poważnych trudności finansowych; 100 %), Rekstrarfélagið Braut ehf. (gospodarstwo zajmujące się hodowlą świń; 100 %), NS 1 ehf. (właściciel gruntów i dzierżawca działek na domki letniskowe; 100 %), Módelhús ehf. (majątek i nieruchomości; 100 %), EAB 1 ehf. (grunty i nieruchomości; 100 %), Andvaka ehf. (doradztwo biznesowe i doradztwo w zakresie zarządzania; 50,11 %), Klakki ehf. (dawniej Exista — spółka holdingowa; 44,9 %), Ölgerðin Egill Skallagrímsson ehf. (produkcja, dystrybucja i sprzedaż napojów bezalkoholowych i niektórych innych napojów; 20 %) oraz SMI ehf. (majątek i nieruchomości; 39,1 %).

33

(34)  Od momentu powstania Arion Bank wartość jego kluczowych wskaźników finansowych uległa istotnej zmianie, ale mimo to właściwe jest porównanie sytuacji tych dwóch banków w oparciu o dane ze zbliżonego w czasie okresu. Należy przy tym przypomnieć, że Kaupthing był bankiem międzynarodowym, prowadzącym działalność w różnych państwach, natomiast Arion Bank został utworzony w celu przejęcia niektórych krajowych działań i aktywów Kaupthing Bank.

34

(35)  Zakres zmian różnił się w poszczególnych segmentach rynku, przy czym w niektórych sektorach skala redukcji zatrudnienia sięgała nawet 90 %. Do istotnej redukcji zatrudnienia doszło w biurze dyrektora generalnego, zatrudniającym 6 % pracowników Kaupthing w Islandii, natomiast w przypadku Arion Bank wysokość tego odsetka wynosiła 1 %.

35

(36)  Umowy sformalizowano jednak dopiero w dniu 8 stycznia 2010 r., kiedy Kaupthing, występując w imieniu swoich wierzycieli, przejął tytuł własności do Arion Bank za pośrednictwem swojej jednostki zależnej Kaupskil ehf. po uzyskaniu zgody FME i islandzkiego organu ds. konkurencji. Kaupskil jest właścicielem 87 % kapitału podstawowego, przy czym pozostałe 13 % znajduje się w posiadaniu islandzkich państwowych inwestycji finansowych (ISFI). Kaupskil dysponuje opcją kupna rządowych udziałów w późniejszym terminie.

36

(37)  Wartości pieniężne, o których mowa w przedmiotowej sekcji, zostały przedstawione w pierwszej kolejności w walucie, w której przyznano kapitał — w nawiasach podano wysokość odpowiedniej kwoty w ISK lub EUR (w stosownych przypadkach), o ile władze islandzkie przedstawiły dane w tym zakresie.

37

(38)  Zgodnie z postanowieniami porozumienia w sprawie własności rządu — które nie doszło do skutku — rząd miał pozostać wyłącznym właścicielem banku na wypadek, gdyby komitet ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Kaupthing nie podjął decyzji o przejęciu kontroli nad Arion Bank. W takim przypadku rekompensata również zostałaby wypłacona przez Kaupthing na rzecz Arion Bank w takiej samej formie, jak ta przewidziana we wspólnym porozumieniu w sprawie dokapitalizowania, tj. w postaci instrumentu rekompensującego o wartości obliczonej na 38 mld ISK. Kaupthing dysponowałby również możliwością opcji kupna udziałów rządowych wykonywalną w latach 2011–2015 po cenie, która zapewniała rządowi odpowiedni poziom zwrotu z inwestycji.

38

(39)  Dz.U. L 84 z 26.3.1997, s. 22.

39

(40)  Dz.U. L 135 z 31.5.1994, s. 5.

40

(41)  Zob. odpowiednia sekcja ustawy budżetowej na 2011 r., dostępna pod adresem: http://hamar.stjr.is/Fjarlagavefur-Hluti-II/GreinargerdirogRaedur/Fjarlagafrumvarp/2011/Seinni_hluti/Kafli_8.htm.

41

(42)  Nieoficjalne tłumaczenie treści oświadczenia zamieszczonego w Morgunblaðið w dniu 10 czerwca 2012 r. (www.mbl.is) autorstwa Urzędu.

42

(43)  Spór między stronami dotyczący wysokości stóp procentowych naliczanych w odniesieniu do obligacji został początkowo skierowany do FME. W dniu 5 czerwca 2009 r. FME podjęło decyzję, że w danych okolicznościach właściwa jest stopa w wysokości REIBOR + 1,75 %. W swojej decyzji FME zadeklarowało, że będzie przeprowadzać przegląd podjętej decyzji co sześć miesięcy na wniosek stron. Spór trafił jednak później do sądu i w momencie sporządzania niniejszej decyzji pozostawał nadal nierozstrzygnięty. Zgodnie z treścią sprawozdania rocznego Arion Bank za 2011 r. w piśmie z dnia 2 grudnia 2009 r. spółka Drómi zwróciła się do FME o przeprowadzenie przeglądu jego wcześniejszej decyzji w sprawie wysokości stóp procentowych. W dniu 4 lutego 2011 r. FME zdecydowało, że dług należy obciążyć roczną stopą procentową odpowiadającą wysokości pierwotnej ustalonej stopy procentowej powiększonej o wartość pierwotnej ustalonej premii oprocentowania obejmującej okres od daty przejęcia do dnia 30 czerwca 2010 r., ale bez naliczania premii oprocentowania od dnia 30 czerwca 2010 r. do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. Arion Bank wszczął postępowanie sądowe przeciwko FME i Drómi, dążąc do unieważnienia decyzji FME z dnia 4 lutego 2011 r. W dniu 4 maja 2011 r. spółka Drómi wszczęła postępowanie sądowe przeciwko FME i Arion Bank, żądając przede wszystkim anulowania wszystkich decyzji FME dotyczących stóp procentowych oraz ustanowienia stopy procentowej w innej wysokości, która obowiązywałaby od początku omawianego okresu.

43

(44)  Ministerstwo Finansów zgodziło się udzielić Arion Bank pożyczki w postaci obligacji skarbowych, które kwalifikowały się do otrzymania instrumentu wsparcia płynności za pośrednictwem transakcji repo z BCI, zgodnie z obowiązującymi przepisami BCI. Wartość rynkowa obligacji skarbowych wynosi maksymalnie 75 mld ISK.

44

(45)  Arion Bank nie jest upoważniony do sprzedaży obligacji lub ich wykorzystania w jakimkolwiek innym niż określony w umowie celu. Jeżeli Arion Bank wykorzystałby obligację SPRON w charakterze kontr-zabezpieczenia, aby zabezpieczyć zaciągniętą przez siebie pożyczkę w postaci obligacji skarbowych, nie byłby zobowiązany do uiszczenia opłaty z tytułu wykorzystania środków w wysokości do 25 mld ISK, ale przez pozostały okres obowiązywania instrumentu byłby zobowiązany do wnoszenia zapłaty w wysokości 1,75 % w zamian za uzyskanie zgody na zastawienie obligacji skarbowych. Arion nie byłby jednak zobowiązany do wnoszenia zapłaty, jeżeli wykazałby w niezbity sposób, że część pożyczki w wysokości ponad 25 mld ISK jest związana z przypadkami wycofywania depozytów SPRON. Jeżeli Arion wykorzystałby aktywa inne niż obligacja SPRON w charakterze kontrzabezpieczenia, aby zabezpieczyć zaciągniętą pożyczkę, wysokość zapłaty wzrosłaby do 3 % kwoty pożyczki, która została udzielona wyłącznie w związku z ustanowieniem tego zabezpieczenia. W takiej sytuacji Arion byłby dodatkowo zobowiązany do uiszczenia specjalnej opłaty w wysokości 0,5 % kwoty pożyczki za każdym razem, gdy korzystałby z obligacji skarbowych.

45

(46)  REIBOR (reykjawicka międzybankowa stopa procentowa) jest międzybankową stopą procentową wykorzystywaną przez banki komercyjne i kasy oszczędnościowe w Islandii i stosowaną do kredytów krótkoterminowych.

46

(47)  Indeks kursu walutowego ważony obrotami handlowymi dla korony islandzkiej.

47

(48)  Do kluczowych przekonań banku należy [...].

48

(49)  Według Arion Bank, mimo że szereg trudnych kwestii pozostało nierozwiązanych, w ciągu ostatniego roku odnotowano wyraźne oznaki ożywienia gospodarki Islandii, a także po raz pierwszy od początku kryzysu finansowego — wzrost gospodarczy i spadek stopy bezrobocia.

49

(50)  Bank twierdzi, że deprecjacja ISK w 2011 r., wysokie światowe ceny towarów w pierwszej połowie roku oraz wzrost płac przyczyniły się do tego, że pod koniec roku roczna stopa inflacji wynosiła 5,3 %. Perspektywa inflacji na kilka następnych lat nie jest obiecująca, gdyż istnieje prawdopodobieństwo, że przekroczy ona docelowy poziom 2,5 % ustanowiony przez BCI. W odpowiedzi na rosnącą aktywność gospodarczą i pogarszającą się perspektywę inflacji BCI w 2011 r. dwukrotnie podniosło stopy procentowe o łącznie 50 punktów bazowych i w pierwszej połowie 2012 r. o łącznie 75 punktów bazowych. W planie operacyjnym założono, że w latach 2012–2014 powyższe tendencje się utrzymają.

50

(51)  W tym względzie Arion Bank twierdzi, że mimo widocznych oznak ożywienia gospodarki Islandii nadal należy jeszcze rozwiązać szereg problemów; jednym z nich jest zniesienie kontroli kapitału. Zniesienie kontroli kapitału następowało powoli, mimo że BCI przedstawił w marcu 2011 r. plan liberalizacji, w którym wymieniono szereg środków mających na celu zniesienie kontroli w ciągu najbliższych czterech lat. Jeszcze w tym samym roku parlament Islandii zdecydował jednak tylko przedłużyć obowiązywanie przepisów dotyczących waluty obcej (i tym samym kontroli kapitału) do 2013 r. Parlament pozostawił tym samym BCI jedynie niewielkie pole manewru, jeżeli kontrole mają zostać zniesione w ciągu dwóch najbliższych lat. Kontrole kapitału zostały w istocie zaostrzone w marcu 2012 r. wraz z wprowadzeniem zmian do ustawy o wymianie walutowej. Strategia związana ze zniesieniem kontroli kapitału nie jest dość jasno sformułowana, dlatego też zakłada się, że w okresie objętym prognozą kontrole kapitału będą nadal obowiązywać.

51

(52)  Dzięki wysiłkom podejmowanym w zakresie restrukturyzacji portfela kredytowego wskaźnik kredytów zagrożonych został zmniejszony z 37 % pod koniec 2010 r. do 13 % pod koniec 2011 r. Ten postęp w rozwiązaniu trudnej sytuacji kredytobiorców znacznie zmniejszył niepewność związaną z oceną wartości bilansowej portfela kredytowego.

52

(53)  Zaburzenie równowagi walutowej zmniejszyło się z 300 % kapitału własnego banku pod koniec 2008 r. do 30 % kapitału własnego pod koniec 2011 r.

53

(54)  Bank posiadał [...] grup przekraczających 10 % kapitału własnego pod koniec 2009 r. Zsumowanie tych grup daje 175 % kapitału własnego. Pod koniec 2011 r. bank posiadał [...] grup przekraczających 10 % kapitału własnego, co łącznie stanowiło 87 % kapitału własnego.

54

(55)  Wartość całkowitego kapitału własnego wzrosła o 20,7 mld ISK w latach 2009–2011.

55

(56)  W okresie od końca 2009 r. do końca 2011 r. udział depozytów terminowych wzrósł z 10 % do 23 %.

56

(57)  Poziom wskaźnika cen konsumpcyjnych podniósł się z minus 17 % kapitału własnego banku pod koniec 2009 r. do plus 9 % kapitału własnego pod koniec 2011 r.

57

(58)  Po interwencji FME w październiku 2008 r. wprowadzono zmiany strukturalne. Wzmocniono działy audytu wewnętrznego i zapewniania zgodności, natomiast dział bankowości prywatnej połączono z działem zarządzania aktywami, a dział operacji skarbowych z działem rynków kapitałowych. W następstwie nowego kierunku strategii oraz wraz z dołączeniem do banku nowego zarządu jesienią 2011 r. wprowadzono dalsze istotne zmiany w strukturze organizacyjnej, aby zapewnić w niej lepsze odzwierciedlenie i wsparcie nowej strategii banku oraz uproszczenie działalności i zwiększenie synergii między działami.

58

(59)  Przez kilka miesięcy SPM doświadczał trudności finansowych, dążąc do zawarcia ugody restrukturyzacyjnej z wierzycielami zgodnie z prawem upadłościowym, gdyż jego współczynnik adekwatności kapitałowej znajdował się poniżej poziomu wymaganego prawnie. Wysiłki te zakończyły się jednak niepowodzeniem, a w dniu 3 kwietnia 2009 r. SPM zawarł porozumienie z New Kaupthing, zgodnie z którym New Kaupthing wykupił wszystkie aktywa SPM, w tym oddział w Borgarnes w Islandii, jak również jednostki zależne SPM, obejmujące dwie kasy oszczędnościowe w Islandii Północnej: Afl Savings Bank i Ólafsfjörður Savings Bank (SPÓL). New Kaupthing przejął jednocześnie określone zobowiązania SPM, w tym depozyty i pożyczki, jak określono w porozumieniu. W tym samym dniu FME podjęło decyzję o sprzedaży aktywów i zobowiązań SPM. Decyzja FME nie wskazuje na jakąkolwiek interwencję rządu w formie zastrzyku kapitałowego, zobowiązań lub udzielonych deklaracji. Bank i władze islandzkie zapewniły też Urząd, że państwo nie zawarło żadnych zobowiązań finansowych w tym kontekście. Zob. decyzja FME z dnia 3 kwietnia 2009 r. dostępna pod adresem: http://www.fme.is/media/akvardanir/3.-april-2009.pdf.

59

(60)  Transakcję tę zapoczątkowało wyemitowanie przez Kaupthing czterech serii obligacji zabezpieczonych w latach 2006–2008, gwarantowanych w ramach KMIIF, spółki zależnej Kaupthing. Za pośrednictwem KMIIF Kaupthing stał się właścicielem portfela islandzkich hipotek na nieruchomości mieszkalne przekraczającego wartość 120 mld ISK. Obligacje zabezpieczone służyły sfinansowaniu znacznej części portfela hipotek banku Kaupthing. Zgodnie z porozumieniem zawartym w dniu 22 grudnia 2011 r. Arion Bank nabył ten portfel hipotek. Transakcja została sfinansowana głównie poprzez nabycie obligacji zabezpieczonych w kwocie 117,7 mld ISK, gdy Arion Bank przejął zobowiązania Kaupthing w ramach programu obligacji zabezpieczonych. Według Arion Bank nabycia AMIIF nie można uznać za „normalne” nabycie, ani za nabycie związane z działaniami restrukturyzacyjnymi. Nabycie wiązało się z utworzeniem banku, a AMIIF nie został przekazany Arion Bank przy jego ustanowieniu. Przed przeniesieniem Arion Bank świadczył usługi na rzecz kredytobiorców, nie mając kontroli nad pożyczkami. Ponadto kredytobiorcy z kredytami hipotecznymi w funduszu wierzyli, że byli klientami Arion Bank. Po przeniesieniu pożyczki są własnością Arion Bank. Jak stwierdzono powyżej, porozumienie w sprawie wspomnianej transakcji zostało zawarte między Kaupthing a Arion Bank, bez jakiegokolwiek udziału i zobowiązań państwa islandzkiego.

60

(61)  Pożyczki te pogrupowano w kredyty hipoteczne i inne rodzaje pożyczek od osób fizycznych oraz pożyczki dla przedsiębiorstw. Wysokość upustu różni się w zależności od rodzaju pożyczki, jak również od tego, czy zostały zdenominowane w koronach islandzkich, czy też w walucie obcej.

61

(62)  W latach 2009–2011 wzrost wyceny pożyczek był jednak większy niż wskazano w tabeli 4, ponieważ ich część przeznaczono go na instrument rekompensaty — łącznie 38 mld ISK. Instrument rekompensaty zamknięto w pierwszym kwartale 2011 r., gdy dokonano całkowitej spłaty różnicy wyceny między aktywami a zobowiązaniami przeniesionymi z Kaupthing do Arion Bank.

62

(63)  Zob. zasady BCI dotyczące wskaźnika płynności nr 317 z dnia 25 kwietnia 2006 r. dostępne pod adresem: http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=4713.

63

(64)  W ramach wskaźnika pokrycia płynności wymaga się od banku, aby utrzymał zapas wysokiej jakości aktywów płynnych, który wystarczy na pokrycie wypływów środków pieniężnych netto w 30-dniowym okresie w ramach scenariusza warunków skrajnych. Poziom referencyjny wskaźnika pokrycia płynności wynosi zatem 100 %.

64

(65)  Scenariusz ten opiera się na dodatkowych niekorzystnych założeniach. Uznaje się, że ceny mieszkań spadną o 10 % w 2012 r., 18 % w 2013 r. i 16 % w 2014 r. Zakłada się, że w 2012 r. nastąpi 30 % odpływ depozytu detalicznego, 20 % odpływ depozytów korporacyjnych oraz 80 % odpływ depozytów z instytucji kredytowych. W latach 2012–2014 dochód z prowizji spadnie według założeń o 50 % w stosunku do scenariusza podstawowego. Zgodnie z ustaleniami wskaźnik utraty wartości pożyczek spadnie o 1–3 %, spread kredytowy o 0,5–1 %, natomiast spread depozytowy wzrośnie o 0,5–1 %. Zakłada się, że wydatki operacyjne będą o 10 % wyższe niż w scenariuszu podstawowym. Uznaje się, iż nastąpi osłabienie kursu wymiany korony islandzkiej przy wzroście indeksu kursu walutowego ważonego obrotami handlowymi o 4 % w 2013 r. i 11 % w 2014 r.

65

(66)  Stopa zwrotu z kapitału własnego spadłaby do [0–5] % w 2012 r., [0–5] % w 2013 r. i [5–10] % w 2014 r.

66

(67)  Współczynnik adekwatności kapitałowej banku będzie wynosił [20–25] % w 2012 r., [20–25] % w 2013 r. i [25–30] % w 2014 r.

67

(68)  Termin „stabilność bazy depozytowej” odnosi się do dotychczasowej stabilności depozytów i prognozowanego zachowania w miarę upływu czasu.

68

(69)  Islandzkie państwowe inwestycje finansowe (ISFI) to organ państwowy z niezależnym zarządem, składający sprawozdania ministrowi finansów i który ustanowiono ustawą nr 88/2009. ISFI musi wykonać swoje obowiązki nie później niż 5 lat od jego utworzenia. ISFI zarządza udziałami kapitałowymi państwa w przedsiębiorstwach finansowych zgodnie z prawem, dobrymi rządami i praktykami handlowymi oraz polityką państwa w zakresie własności. Dąży do przywrócenia i odtworzenia dynamicznego krajowego rynku finansowego, promując jednocześnie efektywną konkurencję na rynku oraz gwarantując przejrzystość wszystkich decyzji dotyczących udziału państwa w działalności finansowej.

69

(70)  Opisane szczegółowo w rozdziale 3 niniejszej decyzji.

70

(71)  W tym względzie zob. wyrok Sądu w sprawach połączonych T-425/04, T-444/04, T-450/04 i T-456/04, Francja i inni przeciwko Komisji, wyrok z dnia 21 maja 2010 r., Zb.Orz. [2010] II-02099, pkt 283 (w odwołaniu), jak również opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego Mengozzi w postępowaniu odwoławczym, tj. w sprawie C-399/10, Bouygues, pkt 47, w której stwierdzono, że wspomniane warunki są zbyt ograniczające, aby stwierdzić istnienie pomocy państwa.

71

(72)  Zob. na przykład sprawa T-228/99 WestLB [2003] Rec. II-435.

72

(73)  Zob. na przykład decyzja Komisji z dnia 10 października 2008 r. w sprawie NN 51/2008 System gwarancji dla banków w Danii, pkt 32, oraz decyzja Komisji z dnia 21 października 2008 r. w sprawie C 10/2008 IKB, pkt 74.

73

(74)  Zob. decyzja Urzędu z dnia 8 maja 2009 r. na temat programu przejściowego dokapitalizowania zasadniczo zdrowych banków w celu zwiększenia stabilności finansowej oraz kapitału dłużnego dla gospodarki realnej w Norwegii (205/09/COL), dostępna pod adresem: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:029:0036:0044:PL:PDF.

74

(75)  W tym kontekście zob. podobne uzasadnienie przyjęte przez Komisję Europejską w odniesieniu do inwestycji dokonywanych przez dostawców przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji w decyzji Komisji C 4/10 (ex NN 64/09) — Pomoc na rzecz przedsiębiorstwa Trèves (Francja).

75

(76)  Na wniosek ten nie ma wpływu brak porozumienia i spór prawny toczący się między stronami obligacji Drómi w odniesieniu do stopy procentowej obligacji.

76

(77)  Sprawozdanie Ministra Spraw Gospodarczych w Althingi (marzec 2012 r.), „The Future Structure of the Icelandic Financial System”, rozdział 9.6, dostępne pod adresem: http://eng.atvinnuvegaraduneyti.is/media/Acrobat/Future-Structure.pdf.

77

(78)  Urząd zwraca w tym względzie uwagę na opinię prezes BCI, który stwierdził w przedmowie do sprawozdania na temat stabilności finansowej banku za drugą połowę 2010 r., że „dokapitalizowanie instytucji finansowych podlega obecnie ochronie w ramach kontroli kapitału i deklaracji rządu dotyczącej gwarancji depozytów”. Zob. http://www.sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=8260, s. 5. Zob. także decyzje Komisji NN48/2008 System gwarancji dla banków w Irlandii, pkt 46 i 47: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn048-08.pdf; oraz NN51/2008 System gwarancji dla banków w Danii: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/comp-2008/nn051-08.pdf.

78

(79)  W tym względzie zob. sprawa 730/79 Phillip Morris przeciwko Komisji [1980] Rec. 2671.

79

(80)  Zob. część VIII wytycznych Urzędu dotyczących pomocy państwa. Tymczasowe zasady w związku z kryzysem finansowym. Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego, dostępne pod adresem: http://www.eftasurv.int/?1=1&showLinkID=16604&1=1.

80

(81)  Przywrócenie rentowności i ocena środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa, przyjęte przez Urząd dnia 25.11.2009 r. zgodnie z rozdziałem VII: Tymczasowe zasady dotyczące kryzysu finansowego rozszerzone w ramach wytycznych w sprawie kryzysu finansowego z 2012 r. Dostępne pod adresem stron internetowych Urzędu: http://www.eftasurv.int/media/state-aid-guidelines/Part-VIII---Return-to-viability-and-the-assessment-of-restructuring-measures-in-the-financial-sector.pdf.

81

(82)  Nowe zasady dotyczące bilansu walutowego przyjęte przez BCI weszły w życie dnia 1 stycznia 2011 r. Celem tych zasad jest ograniczenie ryzyka walutowego poprzez zapobieganie przekroczeniu przez bilanse walutowe wskazanych limitów. Jedną z najważniejszych zmian w stosunku do poprzednich wersji zasad jest ograniczenie dopuszczalnej otwartej pozycji walutowej w odniesieniu do poszczególnych walut z 20 % do 15 % kapitału własnego oraz obniżenie dopuszczalnego całkowitego bilansu walutowego z 30 % do 15 %. Sprawozdawczość dotycząca bilansu walutowego jest również bardziej szczegółowa niż wcześniej, ponieważ aktywa i pasywa denominowane w obcej walucie klasyfikuje się według rodzaju na: pożyczki, obligacje, kapitałowe papiery wartościowe, udziały w funduszach wspólnego inwestowania, depozyty, umowy z oprocentowaniem, długi w Banku Centralnym itd. Jeżeli bilans walutowy będzie odbiegał od limitów określonych w zasadach, dane przedsiębiorstwo finansowe musi podjąć działania w celu usunięcia różnic maksymalnie w ciągu trzech dni roboczych. W przypadku, gdy środki podjęte przez przedsiębiorstwo finansowe zawiodą, BCI może naliczyć okresowe kary pieniężne. BCI przedsięwzięło także inne kroki, aby ograniczyć zakłócenia równowagi walutowej, na przykład poprzez walutową linię swapową z jednym z banków komercyjnych, jak również nabycie obcej waluty. Według BCI środki te promują większą stabilność finansową i wzmacniają niepożyczone rezerwy walutowe BCI.

82

(83)  W kontekście nabycia przez bank dawnego funduszu inwestorów instytucjonalnych w zakresie kredytów hipotecznych banku Kaupthing pod koniec 2011 r., bank przejął także odpowiedzialność za obligacje zabezpieczone w kwocie 117,7 mld ISK.

83

(84)  Z uwagi na fakt, że Kaupthing w dalszym ciągu podlega postępowaniu likwidacyjnemu, dokładna wartość strat nie jest jeszcze znana. Zgodnie z informacjami przedstawionymi na spotkaniu wierzycieli Kaupthing dnia 31 maja 2012 r. aktywa Kaupthing ogółem na koniec 2011 r. wynosiły 874 mld ISK (5,2 mld EUR), a bieżące przyjęte roszczenia na podstawie art. 113 islandzkiej ustawy o prawie upadłościowym (roszczenia niepriorytetowe) wynosiły 2 873 mld ISK (17 mld EUR). Dalsze informacje są dostępne pod adresem http://www.kaupthing.com/lisalib/getfile.aspx?itemid=21204.

84

(85)  W rzeczywistości dokapitalizowanie Arion Bank przez państwo opierało się bezpośrednio na różnicy między początkową wyceną przeniesionych aktywów i zobowiązań a wymogiem kapitałowym FME.

85

(86)  Władze islandzkie wyjaśniły, że w tym kontekście przyjęto kwotę ustaloną w wysokości 6,5 mld ISK jako wynagrodzenie na rzecz państwa, ponieważ w czasie, gdy miały miejsce negocjacje, zmieniały się informacje finansowe i trudno było ustalić rzeczywistą rentowość banku w tamtym okresie.

86

(87)  Dokapitalizowanie instytucji finansowych w obecnym kryzysie finansowym: ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum i zabezpieczenia przeciwko zbędnym zakłóceniom konkurencji („Wytyczne w sprawie dokapitalizowania”). Dz.U. L 17 z 20.1.2011 oraz Suplement EOG nr 3. Wytyczne są również dostępne na stronie internetowej Urzędu: http://www.eftasurv.int/state-aid/legal-framework/state-aid-guidelines/.

87

(88)  Pod koniec 2014 r. zakończą się okresy restrukturyzacji wszystkich islandzkich banków, w odniesieniu do których wszczęto formalne postępowanie wyjaśniające.

88

(89)  Opłata skarbowa różni się w zależności od rodzaju dokumentu prawnego, którego dotyczy, ale zazwyczaj wynosi 15 ISK za każdy rozpoczęty tysiąc ISK (tj. około 1,5 %) kwoty obligacji oprocentowanych zabezpieczonych hipoteką lub innym zabezpieczeniem.

89

(90)  Por. np. decyzja Komisji w sprawie SA.28264, Pomoc na restrukturyzację dla Hypo Real Estate, w której Komisja przyjęła oddzielenie dużej części zagranicznej działalności Hypo Real Estate jako środek mający na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji w odniesieniu do następcy prawnego banku, PBB.

90

(91)  Bank potwierdził, że nie jest świadomy istnienia jakichkolwiek klauzul w żadnych innych rodzajach umów pożyczki, które pozwalałyby bankowi zwiększać stopy procentowe, jeżeli klient nie utrzymuje minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku. Jeżeli stwierdzono by występowanie takich klauzul w banku, nie będzie on ich egzekwował do grudnia 2014 r.

91

---

ZAŁĄCZNIK

ZOBOWIĄZANIA I ODPOWIEDNIE ZMIANY RAM PRAWNYCH W ZAKRESIE BANKOWOŚCI

1.   ZOBOWIĄZANIA WŁADZ ISLANDZKICH

Władze islandzkie podjęły dwa zobowiązania, które wymieniono poniżej.

Zmiana opłaty skarbowej w celu wykluczenia pomocy państwa i ograniczenia kosztów przenoszenia do innego banku

Ministerstwo finansów wyznaczy grupę roboczą uprawnioną do dokonania przeglądu ustawy nr 36/1978 o opłatach skarbowych. Grupa robocza ma przedłożyć sprawozdanie Ministrowi Finansów do października 2012 r. wraz z projektem ustawy. Zadaniem grupy roboczej będzie w szczególności zbadanie kwestii zniesienia opłat skarbowych w odniesieniu do obligacji wydanych przez osoby fizyczne w przypadku, gdy są one przenoszone między wierzycielami (np. gdy osoby fizyczne przenoszą swoje kredyty z jednej instytucji kredytowej do innej). Ponadto grupa przeanalizuje, w jaki sposób można zmienić przepis dotyczący opłaty skarbowej w celu uproszczenia procedur i promowania konkurencji.

Środki mające na celu ułatwienie przenoszenia do innego banku oraz obniżenie kosztów takiego przeniesienia

Zgodnie z rezolucją przyjętą przez parlament Islandii dnia 21 marca 2012 r. rząd wyznaczy komitet uprawniony do dokonania przeglądu w zakresie ochrony konsumentów na rynku finansowym oraz przedstawienia wniosków dotyczących sposobów, w jakie można wzmocnić pozycję osób fizycznych i gospodarstw domowych w odniesieniu do instytucji kredytowych. Powołanie komitetu obejmie również szczególne uprawnienia do dokonywania przeglądu ułatwień dotyczących przenoszenia do innego banku oraz obniżania kosztów takiego przeniesienia, a także do ścisłej współpracy komitetu z ICA w tej kwestii. Komitet przedstawi sprawozdanie do dnia 15 stycznia 2013 r.

Ponadto władze islandzkie poparły następujące zobowiązania Arion Bank:

Ograniczenie przejęć

Arion Bank zobowiązuje się nie przejmować instytucji finansowych do dnia 1 grudnia 2014 r. Niezależnie od tego zobowiązania, po uzyskaniu zgody Urzędu Arion Bank może przejąć takie przedsiębiorstwa, w szczególności jeżeli jest to konieczne w celu zapewnienia stabilności finansowej.

[...]

Arion Bank zobowiązuje się do [...].

Zbycie udziałów w przedsiębiorstwach objętych restrukturyzacją

Arion Bank zobowiązuje się do jak najszybszej sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwach prowadzących działalność, które zostały przejęte w wyniku restrukturyzacji, por. art. 22 ustawy o przedsiębiorstwach finansowych nr 161/2002. Ponadto bank zobowiązuje się do przestrzegania procedury i terminów określonych we wspomnianym powyżej przepisie prawa zgodnie z wykładnią FME. Co więcej, bank będzie przedstawiał aktualne informacje na swoich stronach internetowych (lub na stronach internetowych właściwej spółki zależnej) dotyczące przedmiotowych udziałów przeznaczonych na sprzedaż.

Środki na korzyść nowych i małych konkurentów

Arion Bank zobowiązuje się do realizowania następujących środków na korzyść nowych i małych konkurentów do dnia 1 grudnia 2014 r.:

| a) | Arion Bank nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych dotyczących stóp procentowych w odniesieniu do umów w sprawie hipotek mieszkaniowych dla osób fizycznych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku; |
| --- | --- |

a)

Arion Bank nie będzie egzekwował klauzul umownych ani nie będzie wprowadzał nowych klauzul umownych dotyczących stóp procentowych w odniesieniu do umów w sprawie hipotek mieszkaniowych dla osób fizycznych, które zawierają szczególne warunki dotyczące stóp procentowych zależnych od utrzymania minimalnego zakresu działalności w przedmiotowym banku;

| b) | Arion Bank zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia będą dostępne w oddziałach banku; |
| --- | --- |

b)

Arion Bank zapewni łatwo dostępne informacje na stronach internetowych banku dotyczące procesu przenoszenia w zakresie usług bankowych do innej instytucji finansowej. Ponadto na stronach internetowych umożliwi się łatwy dostęp do dokumentów niezbędnych w celu przeniesienia do innej instytucji finansowej. Te same informacje i formularze przeniesienia będą dostępne w oddziałach banku;

| c) | wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Arion Bank będzie realizować w szybki sposób; |
| --- | --- |

c)

wszystkie wnioski o przeniesienie usług bankowych Arion Bank będzie realizować w szybki sposób;

| d) | w czasie prowadzenia działalności marketingowej Arion Bank nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej; |
| --- | --- |

d)

w czasie prowadzenia działalności marketingowej Arion Bank nie będzie przywoływał zaangażowania państwa jako źródła przewagi konkurencyjnej;

| e) | pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Arion Bank jest gotów oferować następujące usługi po cenie opartej na kosztach i rozsądnej marży, ustalonej przez bank w danym czasie:






  (i) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich; |
| --- | --- | --- |

e)

pod warunkiem że konkurencyjne usługi nie są dostępne, Arion Bank jest gotów oferować następujące usługi po cenie opartej na kosztach i rozsądnej marży, ustalonej przez bank w danym czasie:

(i)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w koronach islandzkich;

| (ii) | usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej. |
| --- | --- |

(ii)

usługi w zakresie przetwarzania płatności w walucie obcej.

2.   WŁAŚCIWE DOSTOSOWANIA I ZMIANY RAM PRAWNYCH I SYSTEMU NADZORU FINANSOWEGO W ODNIESIENIU DO RYNKÓW FINANSOWYCH W ISLANDII PRZYJĘTE PO KRYZYSIE

Władze islandzkie przedłożyły następujący ogólny zarys poprawek wprowadzonych do prawodawstwa, które weszły w życie jesienią 2008 r.:

| — | zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi, |
| --- | --- |

—

zwiększono uprawnienia FME (Islandzkiego Urzędu Nadzoru Finansowego) do interweniowania (w celu przejęcia uprawnień zgromadzeń udziałowców oraz zbywania aktywów, por. nadzwyczajne prawodawstwo); udzielono FME większych uprawnień nadzorczych; przyjęto dodatkowe przepisy umożliwiające FME dokonywanie oceny działalności lub zachowania poszczególnych nadzorowanych stron. Obejmują one zarówno uprawnienia do podejmowania decyzji, w tym w sprawie zamykania placówek lub zakończenia szczególnych rodzajów działalności bez faktycznego wycofania licencji na prowadzenie działalności, jak i bardziej szczegółowe określanie koncepcji, których interpretacja była przedmiotem sporu między FME a nadzorowanymi podmiotami lub organami apelacyjnymi,

| — | wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych, |
| --- | --- |

—

wyjaśniono i sprecyzowano przepisy dotyczące indywidualnych znacznych ekspozycji; zwiększono zarówno rolę, jak i odpowiedzialność w zakresie zarządzania ryzykiem i upoważniono FME do nadawania zarządzaniu ryzykiem wyższego statusu w organizacji przedsiębiorstw finansowych; wzmocniono przepisy dotyczące stosowania testów warunków skrajnych,

| — | zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji, |
| --- | --- |

—

zalegalizowano przepisy dotyczące specjalnego rejestru dużych kredytobiorców w celu zapewnienia lepszego przeglądu przypadków znacznych indywidualnych ekspozycji wobec co najmniej dwóch przedsiębiorstw finansowych. Rejestr ma duże znaczenie ze względu na łączenie ekspozycji oraz dokonywanie oceny ich skutku systemowego, w przypadku gdyby pojawiły się trudności związane z działalnością kredytobiorców. Podmioty niepodlegające nadzorowi ze strony FME, ale wymienione w rejestrach przedsiębiorstw finansowych, muszą przedstawić FME informacje na temat wszystkich swoich zobowiązań. FME może zakazać świadczenia usług na rzecz takich stron, jeżeli odmówią one przedstawienia żądanych informacji,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące solidnych norm prowadzenia działalności oraz uwzględniono w prawie istnienie komitetu ds. skarg dotyczących transakcji z przedsiębiorstwami finansowymi; wprowadzono wymóg ujawniania szczegółowych informacji dotyczących wszystkich głównych właścicieli przedsiębiorstw finansowych,

| — | skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów, |
| --- | --- |

—

skrócono terminy pozwalające przedsiębiorstwom finansowym na zbycie przyznanych aktywów,

| — | wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono i bardziej szczegółowo zdefiniowano przepisy dotyczące udziałów kapitałowych przedsiębiorstw finansowych w udziałach własnych. Udziały kapitałowe w spółkach zależnych także uznaje się teraz za udziały własne, podobnie jak umowy pozabilansowe dotyczące udziałów własnych,

| — | przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwom finansowym zakazano udzielania kredytów pod zastaw ich udziałów własnych lub świadectw gwarancji kapitału,

| — | FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego, |
| --- | --- |

—

FME ma teraz ustalić zasady dotyczące sposobów wliczania kredytów zabezpieczonych hipoteką na udziałach w innych przedsiębiorstwach finansowych w podstawę ryzyka i podstawę kapitału własnego,

| — | zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między wielkością i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zasięgiem działania jego działu audytu wewnętrznego, |
| --- | --- |

—

zwiększono zarówno odpowiedzialność, jak i rolę działu audytu wewnętrznego. Istnieją szczegółowe zasady dotyczące równowagi między wielkością i różnorodnością działalności danego przedsiębiorstwa finansowego a zasięgiem działania jego działu audytu wewnętrznego,

| — | wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe "trudnego" audytora, |
| --- | --- |

—

wprowadzono pięcioletnie ograniczenia dotyczące długości okresów, przez jakie firma audytowa może prowadzić audyt w tym samym przedsiębiorstwie finansowym; ograniczono możliwość odprawienia przez przedsiębiorstwa finansowe "trudnego" audytora,

| — | dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu wszystkich przepisów dotyczących obliczania kapitału własnego oraz różnych innych aspektów technicznych,

| — | dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji, |
| --- | --- |

—

dokonano przeglądu przepisów dotyczących korzystania ze znacznych pakietów akcji, tj. co najmniej 10 % praw głosu. FME jest upoważniony do odwrócenia ciężaru dowodu w ocenie stron zamierzających nabyć lub zwiększyć znaczny pakiet akcji, np. w przypadku gdy nie jest pewne, kto jest rzeczywistym właścicielem jednostki dominującej posiadającej znaczny pakiet akcji,

| — | wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla, |
| --- | --- |

—

wprowadzono obecnie dodatkowe wymagania dotyczące kwalifikowalności w odniesieniu do dyrektorów, zwiększono ich odpowiedzialność za nadzór lub działalność oraz wykluczono zarządzających przewodniczących rady; przyznano FME większą rolę nadzorczą w odniesieniu do rad dyrektorów; wprowadzono wymóg ujawniania informacji umożliwiających identyfikację osoby w odniesieniu do wynagrodzenia kadry kierowniczej wyższego szczebla,

| — | określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji, |
| --- | --- |

—

określono zasady dotyczące transakcji kredytowych przedsiębiorstw finansowych z dyrektorami, dyrektorami zarządzającymi, kluczowymi pracownikami oraz właścicielami znacznych pakietów akcji w danych przedsiębiorstwach finansowych. Podobne zasady mają zastosowanie do stron blisko związanych z wymienionymi powyżej podmiotami. FME przyjął zasady dotyczące tego, co uznaje się za zadowalające zabezpieczenie w przypadku takich transakcji,

| — | przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjęto zasady dotyczące porozumień w zakresie systemów zachęt oraz udziałów w zyskach dla kadry kierowniczej i pracowników oraz dotyczące umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych, |
| --- | --- |

—

wzmocniono przepisy dotyczące reorganizacji i likwidacji przedsiębiorstw finansowych,

| — | przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej. |
| --- | --- |

—

przeprowadzono ogólny przegląd szczególnych zasad dotyczących kas oszczędnościowych. Wyjaśniono status i prawa właścicieli gwarancji kapitału dotyczących kas oszczędnościowych, określono ograniczenia dotyczące dywidend, przyjęto jasne zasady dotyczące transakcji w zakresie gwarancji kapitału, określono zasady dotyczące odpisów obniżających wartość gwarancji kapitału oraz wyjaśniono zasady dotyczące upoważnień kas oszczędnościowych w zakresie współpracy formalnej. Zakazano kasom oszczędnościowym zmiany ich formy prawnej.

Według władz islandzkich w niektórych kwestiach islandzkie przepisy wykraczają poza ogólnoeuropejskie ramy. Główne odchylenia od przepisów przyjętych przez UE, które zostały podjęte w Porozumieniu EOG, są następujące:

| — | FME jest uprawniony do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save), |
| --- | --- |

—

FME jest uprawniony do ograniczania działalności poszczególnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, jeżeli uzna to za zasadne. Ponadto jest on uprawniony do określania szczególnych wymagań w odniesieniu do konkretnych oddziałów przedsiębiorstw finansowych, aby mogły one kontynuować swoją działalność. FME może również tymczasowo ograniczać rodzaje działalności, jakie mogą prowadzić przedsiębiorstwa finansowe — w całości lub częściowo — niezależnie od tego, czy podlegają one licencji, jeżeli Urząd uzna to za zasadne. Jest to naturalnie spowodowane zwłaszcza działalnością oddziałów i rachunków depozytowych utworzonych przez nie w innych państwach europejskich do 2008 r. (Icesave, Edge oraz Save-and-Save),

| — | w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

w prawie islandzkim wyznaczono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące roli audytu wewnętrznego niż dyrektywach UE,

| — | określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

określono znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące sposobu przeprowadzania testów warunków skrajnych niż w dyrektywach UE,

| — | przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą, |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwa finansowe muszą prowadzić specjalny rejestr (rejestr kredytowy) wszystkich stron, którym udzielają kredytów, i na koniec każdego miesiąca przedkładać FME zaktualizowany wykaz. Podobny wykaz przesyła się również w odniesieniu do stron blisko powiązanych z przedsiębiorstwami finansowymi, ich radami dyrektorów i kierownikami oraz grupami powiązanych klientów w zakresie, w jakim wspomniane strony nie zostały uwzględnione w wyżej wymienionym wykazie. Wykaz ten zapewni możliwość lepszego monitorowania współzależności między instytucjami finansowymi, ich dyrektorami i kadrą kierowniczą,

| — | jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań, |
| --- | --- |

—

jeżeli FME uważa, że pożyczka jednej strony z rejestru kredytowego, która nie podlega nadzorowi urzędowemu nad działalnością finansową, mogła mieć skutek systemowy, może on zażądać udzielenia przez zainteresowaną stronę informacji na temat jej zobowiązań,

| — | jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych organom nadzorczym w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu, |
| --- | --- |

—

jeżeli strona niepodlegająca nadzorowi urzędowemu wymieniona w rejestrze kredytowym odmówi ujawnienia informacji FME, Urząd może nakazać nadzorowanym podmiotom zaprzestanie świadczenia dalszych usług na rzecz wspomnianej strony. Ma to zastosowanie również w przypadku, gdy ujawnione informacje zainteresowanej strony są niezadowalające. Zasady UE/EOG nie zawierają przepisów dotyczących rejestru kredytowego oraz szerokich uprawnień nadanych organom nadzorczym w odniesieniu do stron niepodlegających nadzorowi urzędowemu,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe i restrykcyjne przepisy dotyczące udzielania pożyczek i zabezpieczeń podmiotom powiązanym niż w zasadach UE/EOG,

| — | FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem, |
| --- | --- |

—

FME musi odmówić właścicielowi znacznego pakietu akcji prawa do korzystania z niego, jeżeli istnieją wątpliwości co do tego, kto jest lub będzie rzeczywistym właścicielem,

| — | maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG, |
| --- | --- |

—

maksymalny okres, przez jaki audytorzy zewnętrzni mogą pracować dla tego samego przedsiębiorstwa finansowego, jest krótszy niż ten określony w zasadach UE/EOG,

| — | istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE, |
| --- | --- |

—

istnieją znacznie bardziej szczegółowe przepisy dotyczące kwalifikowalności dyrektorów w przedsiębiorstwach finansowych niż te określone w dyrektywach UE,

| — | przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia, |
| --- | --- |

—

przyjmuje się przepisy dotyczące porozumień w sprawie systemów premii oraz umów w sprawie wypowiedzenia,

| — | niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń. |
| --- | --- |

—

niedawno określono formalne zasady dotyczące polityki wynagrodzeń w dyrektywach UE, ale na tym forum nie przyjęto jeszcze przepisów dotyczących umów w sprawie wypowiedzeń.

Dnia 23 marca 2012 r. Minister Spraw Gospodarczych przedstawił sprawozdanie dotyczące przyszłej struktury islandzkiego systemu finansowego. Minister wyznaczył następnie grupę ekspertów mających przygotować ramy legislacyjne dla całej działalności finansowej w Islandii.

---