# Publicatieblad C 174/7 ju

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 174 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 57e jaargang7 juni 2014 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 174

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

57e jaargang7 juni 2014

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | RESOLUTIES |
| | Comité van de Regio's |
| | 106e zitting — 2 en 3 april 2014 |
| 2014/C 174/01 | Resolutie van het Comité van de Regio's over het handvest voor multilevel governance in Europa | 1 |
| 2014/C 174/02 | Resolutie van het Comité van de Regio's — De ontwikkeling van de situatie in Oekraïne | 5 |
| | ADVIEZEN |
| | Europese Commissie |
| | 106e zitting — 2 en 3 april 2014 |
| 2014/C 174/03 | Advies van het Comité van de Regio's — Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014 | 7 |
| 2014/C 174/04 | Advies van het Comité van de Regio's — Betaalbare energie voor iedereen | 15 |
| 2014/C 174/05 | Advies van het Comité van de Regio's — Nieuwe richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied | 19 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

106e zitting — 2 en 3 april 2014

2014/C 174/01

Resolutie van het Comité van de Regio's over het handvest voor multilevel governance in Europa

1

2014/C 174/02

Resolutie van het Comité van de Regio's — De ontwikkeling van de situatie in Oekraïne

5

ADVIEZEN

Europese Commissie

106e zitting — 2 en 3 april 2014

2014/C 174/03

Advies van het Comité van de Regio's — Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014

7

2014/C 174/04

Advies van het Comité van de Regio's — Betaalbare energie voor iedereen

15

2014/C 174/05

Advies van het Comité van de Regio's — Nieuwe richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied

19

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | COMITÉ VAN DE REGIO'S |
| | 106e zitting — 2 en 3 april 2014 |
| 2014/C 174/06 | Advies van het Comité van de Regio's — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen | 25 |
| 2014/C 174/07 | Advies van het Comité van de Regio's — Kwaliteitskader voor stages | 36 |
| 2014/C 174/08 | Advies van het Comité van de Regio's — Voorstel voor een richtlijn inzake lichte plastic draagtassen | 43 |
| 2014/C 174/09 | Advies van het Comité van de Regio's — Wijziging van de richtlijnen met betrekking tot uitsluitingsregelingen voor zeevarenden | 50 |

III   Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

106e zitting — 2 en 3 april 2014

2014/C 174/06

Advies van het Comité van de Regio's — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen

25

2014/C 174/07

Advies van het Comité van de Regio's — Kwaliteitskader voor stages

36

2014/C 174/08

Advies van het Comité van de Regio's — Voorstel voor een richtlijn inzake lichte plastic draagtassen

43

2014/C 174/09

Advies van het Comité van de Regio's — Wijziging van de richtlijnen met betrekking tot uitsluitingsregelingen voor zeevarenden

50

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

106e zitting — 2 en 3 april 2014

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/1 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/1

---

Resolutie van het Comité van de Regio's over het handvest voor multilevel governance in Europa

2014/C 174/01

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| — | gezien zijn mission statement (1) ten aanzien van de bevordering van multilevel governance binnen en buiten de Europese Unie; |
| --- | --- |

—

gezien zijn mission statement (1) ten aanzien van de bevordering van multilevel governance binnen en buiten de Europese Unie;

| — | gezien zijn Witboek over multilevel governance (2), waarin wordt voorgesteld een Handvest voor multilevel governance op te stellen om een gemeenschappelijke en gedeelde visie op het Europese bestuur op te nemen in waarden waarop de EU is gegrondvest; |
| --- | --- |

—

gezien zijn Witboek over multilevel governance (2), waarin wordt voorgesteld een Handvest voor multilevel governance op te stellen om een gemeenschappelijke en gedeelde visie op het Europese bestuur op te nemen in waarden waarop de EU is gegrondvest;

| — | gezien de erkenning door de staatshoofden en regeringsleiders in de Verklaring van Berlijn (3) van de reikwijdte van multilevel governance in het Europese integratieproces; |
| --- | --- |

—

gezien de erkenning door de staatshoofden en regeringsleiders in de Verklaring van Berlijn (3) van de reikwijdte van multilevel governance in het Europese integratieproces;

| — | overwegende dat multilevel governance ter gelegenheid van de nieuwe gemeenschappelijke bepalingen inzake de structuurfondsen als structurerend beginsel bij de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid is verankerd (4); |
| --- | --- |

—

overwegende dat multilevel governance ter gelegenheid van de nieuwe gemeenschappelijke bepalingen inzake de structuurfondsen als structurerend beginsel bij de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid is verankerd (4);

| — | geïnspireerd door het Europees Handvest inzake lokale autonomie van de Raad van Europa (5) en met inachtneming van de steun van het Congres van lokale en regionale overheden voor dit proces, met name met het oog op de omzetting van dit Handvest in de rechtsorde van de Raad van Europa; |
| --- | --- |

—

geïnspireerd door het Europees Handvest inzake lokale autonomie van de Raad van Europa (5) en met inachtneming van de steun van het Congres van lokale en regionale overheden voor dit proces, met name met het oog op de omzetting van dit Handvest in de rechtsorde van de Raad van Europa;

| — | overwegende dat dit Handvest weliswaar niet juridisch bindend is, maar dat de ondertekenaars zich ertoe verbinden het multilevel governance-beginsel toe te lichten en te bevorderen; |
| --- | --- |

—

overwegende dat dit Handvest weliswaar niet juridisch bindend is, maar dat de ondertekenaars zich ertoe verbinden het multilevel governance-beginsel toe te lichten en te bevorderen;

| — | overwegende dat dit Handvest een bijdrage tot de consolidering van de overheidsbegrotingen kan leveren en dat de uit het Handvest voortvloeiende maatregelen en activiteiten daarom geen nieuwe administratieve belemmeringen en financiële lasten met zich mogen meebrengen; |
| --- | --- |

—

overwegende dat dit Handvest een bijdrage tot de consolidering van de overheidsbegrotingen kan leveren en dat de uit het Handvest voortvloeiende maatregelen en activiteiten daarom geen nieuwe administratieve belemmeringen en financiële lasten met zich mogen meebrengen;

| — | overwegende dat het noodzakelijk is alle bestuursniveaus in te schakelen om de democratische verantwoording in Europa te vergroten en de doeltreffendheid, samenhang en complementariteit van hun optreden te waarborgen; |
| --- | --- |

—

overwegende dat het noodzakelijk is alle bestuursniveaus in te schakelen om de democratische verantwoording in Europa te vergroten en de doeltreffendheid, samenhang en complementariteit van hun optreden te waarborgen;

| 1. | hecht zijn goedkeuring aan het ontwerp van het Handvest voor multilevel governance in Europa; |
| --- | --- |

1.

hecht zijn goedkeuring aan het ontwerp van het Handvest voor multilevel governance in Europa;

| 2. | beveelt alle lokale en regionale overheden van de Europese Unie, alsmede vertegenwoordigers van de andere bestuursniveaus (nationaal, Europees, internationaal) aan om de beginselen van dit Handvest te onderschrijven zodra de ondertekeningscampagne van start gaat; |
| --- | --- |

2.

beveelt alle lokale en regionale overheden van de Europese Unie, alsmede vertegenwoordigers van de andere bestuursniveaus (nationaal, Europees, internationaal) aan om de beginselen van dit Handvest te onderschrijven zodra de ondertekeningscampagne van start gaat;

| 3. | spoort de lidstaten en hun nationale overheden aan om zich door het Handvest te laten inspireren en de beginselen en mechanismen die het voorstaat in praktijk te brengen teneinde de legitimiteit en verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden meer in aanmerking te nemen; |
| --- | --- |

3.

spoort de lidstaten en hun nationale overheden aan om zich door het Handvest te laten inspireren en de beginselen en mechanismen die het voorstaat in praktijk te brengen teneinde de legitimiteit en verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden meer in aanmerking te nemen;

| 4. | verzoekt de instellingen van de Europese Unie om de beginselen van het Handvest bij de uitwerking, tenuitvoerlegging en evaluatie van Europese strategieën en Europees beleid systematisch toe te passen en beveelt de Europese Commissie opnieuw aan om de nodige stappen te zetten om de waarden en grondbeginselen van dit nieuwe Handvest te vertalen in procedures die meer op transparantie en participatie berusten (6); |
| --- | --- |

4.

verzoekt de instellingen van de Europese Unie om de beginselen van het Handvest bij de uitwerking, tenuitvoerlegging en evaluatie van Europese strategieën en Europees beleid systematisch toe te passen en beveelt de Europese Commissie opnieuw aan om de nodige stappen te zetten om de waarden en grondbeginselen van dit nieuwe Handvest te vertalen in procedures die meer op transparantie en participatie berusten (6);

| 5. | verzoekt de verenigingen van lokale en regionale overheden, evenals hun netwerken, en vooraanstaande politici die hun steun aan dit proces willen betuigen, om officieel blijk te geven van hun bijval; |
| --- | --- |

5.

verzoekt de verenigingen van lokale en regionale overheden, evenals hun netwerken, en vooraanstaande politici die hun steun aan dit proces willen betuigen, om officieel blijk te geven van hun bijval;

| 6. | roept alle betrokken partijen op er zorg voor te dragen dat de tenuitvoerlegging van de voorgestelde beginselen en mechanismen niet zal leiden tot verzwaring van de besluitvormingsprocedures of van de administratieve en financiële lasten van de betrokken lokale en regionale overheden; |
| --- | --- |

6.

roept alle betrokken partijen op er zorg voor te dragen dat de tenuitvoerlegging van de voorgestelde beginselen en mechanismen niet zal leiden tot verzwaring van de besluitvormingsprocedures of van de administratieve en financiële lasten van de betrokken lokale en regionale overheden;

| 7. | verbindt zich ertoe bij te dragen aan de inventarisatie van goede praktijken bij de besluitvormingsprocedures in Europa, de vorming van netwerken tussen de lokale overheden die het Handvest hebben ondertekend te stimuleren, en actief concrete samenwerkingsprojecten tussen meerdere bestuursniveaus aan te moedigen en te bevorderen; |
| --- | --- |

7.

verbindt zich ertoe bij te dragen aan de inventarisatie van goede praktijken bij de besluitvormingsprocedures in Europa, de vorming van netwerken tussen de lokale overheden die het Handvest hebben ondertekend te stimuleren, en actief concrete samenwerkingsprojecten tussen meerdere bestuursniveaus aan te moedigen en te bevorderen;

| 8. | draagt zijn voorzitter op om de onderhavige resolutie te doen toekomen aan de lidstaten, aan de voorzitters van de Europese Commissie, van het Europees Parlement en van de Europese Raad, alsook aan de voorzitter van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa. |
| --- | --- |

8.

draagt zijn voorzitter op om de onderhavige resolutie te doen toekomen aan de lidstaten, aan de voorzitters van de Europese Commissie, van het Europees Parlement en van de Europese Raad, alsook aan de voorzitter van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa.

Brussel, 3 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

(1)  CdR 56/2009 fin.

1

(2)  Witboek van het Comité van de Regio's over multilevel governance (CdR 89/2009 fin) en advies van het Comité van de Regio's „Bouwen aan een Europese cultuur van multilevel governance” (CdR 273/2011 fin.

2

(3)  Verklaring ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de ondertekening van de Verdragen van Rome, Berlijn, 25 maart 2007.

3

(4)  Artikel 5 van Verordening nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad.

4

(5)  http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/PDF/Dutch/122-Dutch.pdf.

5

(6)  Advies van het Comité van de Regio's „Bouwen aan een Europese cultuur van multilevel governance” (CdR 273/2011 fin).

6

---

BIJLAGE

PREAMBULE

PREAMBULE

Gezien het feit dat veel bevoegdheden en verantwoordelijkheden door de verschillende bestuursniveaus in de Europese Unie worden gedeeld, erkennen wij dat het noodzakelijk is om in PARTNERSCHAP SAMEN TE WERKEN teneinde een grotere economische, sociale en territoriale cohesie in Europa tot stand te brengen. Geen enkel niveau kan de uitdagingen waarmee wij geconfronteerd worden, alleen aan. Wij kunnen de problemen waar burgers in de praktijk op stuiten, oplossen door beter SAMEN TE WERKEN en GEZAMENLIJKE PROJECTEN te ondernemen om de gemeenschappelijke uitdagingen die ons te wachten staan, het hoofd te bieden.

PARTNERSCHAP SAMEN TE WERKEN

SAMEN TE WERKEN

GEZAMENLIJKE PROJECTEN

Wij maken wij ons sterk voor multilevel governance in Europa „berustend op een gecoördineerd optreden van de Europese Unie, de lidstaten en de lokale en regionale overheden, met inachtneming van de beginselen van subsidiariteit, evenredigheid en partnerschap, hetgeen neerkomt op een functionele en institutionele samenwerking om beleid van de Europese Unie tot stand te brengen en ten uitvoer te leggen.” Bij dit streven respecteren wij ten volle de gelijkwaardige legitimiteit en verantwoordelijkheid van ieder niveau binnen zijn eigen bevoegdheden alsmede het beginsel van loyale samenwerking.

berustend op een gecoördineerd optreden van de Europese Unie, de lidstaten en de lokale en regionale overheden, met inachtneming van de beginselen van subsidiariteit, evenredigheid en partnerschap, hetgeen neerkomt op een functionele en institutionele samenwerking om beleid van de Europese Unie tot stand te brengen en ten uitvoer te leggen

In het besef van onze ONDERLINGE AFHANKELIJKHEID en in het voortdurende streven naar een grotere EFFICIËNTIE geloven wij dat er uitstekende kansen liggen om innovatieve en efficiënte politieke en bestuurlijke samenwerking tussen onze overheden op basis van de respectieve bevoegdheden en verantwoordelijkheden verder te versterken. Dit Handvest, dat door het Comité van de Regio's van de Europese Unie is opgesteld, is bedoeld om regio's en steden in heel Europa met elkaar en met Europa te verbinden, terwijl een impuls wordt gegeven aan MULTI-ACTORSHIP met maatschappelijke actoren, zoals de sociale partners, universiteiten, ngo's en organisaties die het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigen.

ONDERLINGE AFHANKELIJKHEID

EFFICIËNTIE

regio's en steden in heel Europa met elkaar en met Europa te verbinden

MULTI-ACTORSHIP

In overeenstemming met het SUBSIDIARITEITSBEGINSEL, op grond waarvan besluiten op het doeltreffendste niveau en zo dicht mogelijk bij de burgers genomen moeten worden, hechten wij groot belang aan co-creatie van beleidsoplossingen die de behoeften van de burgers weerspiegelen.

SUBSIDIARITEITSBEGINSEL

Juist door de fundamentele WAARDEN, BEGINSELEN en PROCESSEN die aan multilevel governance ten grondslag liggen, te onderschrijven menen wij dat onder overheden binnen en buiten de Europese Unie nieuwe vormen van DIALOOG en partnerschap zullen ontstaan. Multilevel governance versterkt openheid, participatie, COÖRDINATIE en GEZAMENLIJK ENGAGEMENT om gerichte oplossingen te bieden. Multilevel governance stelt ons in staat om de diversiteit van Europa in te zetten als aandrijving om de sterke punten van onze lokale gebieden te benutten. Ten volle gebruik makend van digitale oplossingen verbinden wij ons ertoe de TRANSPARANTIE te vergroten en hoogwaardige publieke diensten te verlenen die gemakkelijk toegankelijk zijn voor de burgers die wij vertegenwoordigen.

WAARDEN, BEGINSELEN

PROCESSEN

DIALOOG

COÖRDINATIE

GEZAMENLIJK ENGAGEMENT

TRANSPARANTIE

MULTILEVEL GOVERNANCE helpt ons van elkaar te leren, te experimenteren met innovatieve beleidsoplossingen, BESTE PRAKTIJKEN TE DELEN en de PARTICIPATIEDEMOCRATIE verder te ontwikkelen. Zo zal de Europese Unie dichter bij de burgers komen te staan. Wij geloven dat het omarmen van multilevel governance bijdraagt aan verdere EU-integratie door de banden tussen onze gebieden verder aan te halen en over de bestuurlijke barrières op het vlak van regelgeving en beleidsimplementatie, alsook over de geografische grenzen die ons scheiden, heen te stappen.

MULTILEVEL GOVERNANCE

BESTE PRAKTIJKEN TE DELEN

PARTICIPATIEDEMOCRATIE

TITEL 1: GRONDBEGINSELEN

TITEL 1: GRONDBEGINSELEN

Wij verbinden ons ertoe de fundamentele processen die aan de multilevel governance-praktijken in Europa ten grondslag liggen, in acht te nemen door:

Wij verbinden ons ertoe de fundamentele processen die aan de multilevel governance-praktijken in Europa ten grondslag liggen, in acht te nemen door:

| 1.1. | ontwikkeling van een TRANSPARANT, OPEN en INCLUSIEF beleidsvormingsproces; |
| --- | --- |

1.1.

ontwikkeling van een TRANSPARANT, OPEN en INCLUSIEF beleidsvormingsproces;

TRANSPARANT, OPEN

INCLUSIEF

| 1.2. | bevordering van PARTICIPATIE en PARTNERSCHAP door relevante publieke en private stakeholders bij het gehele beleidsvormingsproces te betrekken, onder meer door middel van passende digitale instrumenten, waarbij de rechten van alle institutionele partners in acht worden genomen; |
| --- | --- |

1.2.

bevordering van PARTICIPATIE en PARTNERSCHAP door relevante publieke en private stakeholders bij het gehele beleidsvormingsproces te betrekken, onder meer door middel van passende digitale instrumenten, waarbij de rechten van alle institutionele partners in acht worden genomen;

PARTICIPATIE

PARTNERSCHAP

| 1.3. | bevordering van de DOELMATIGHEID en SAMENHANG van het beleid en van BEGROTINGSSYNERGIEËN tussen alle bestuursniveaus; |
| --- | --- |

1.3.

bevordering van de DOELMATIGHEID en SAMENHANG van het beleid en van BEGROTINGSSYNERGIEËN tussen alle bestuursniveaus;

DOELMATIGHEID

SAMENHANG

BEGROTINGSSYNERGIEËN

| 1.4. | inachtneming van SUBSIDIARITEIT en EVENREDIGHEID bij de beleidsvorming; |
| --- | --- |

1.4.

inachtneming van SUBSIDIARITEIT en EVENREDIGHEID bij de beleidsvorming;

SUBSIDIARITEIT

EVENREDIGHEID

| 1.5. | waarborging van een zo groot mogelijke BESCHERMING VAN DE GRONDRECHTEN op alle bestuursniveaus. |
| --- | --- |

1.5.

waarborging van een zo groot mogelijke BESCHERMING VAN DE GRONDRECHTEN op alle bestuursniveaus.

BESCHERMING VAN DE GRONDRECHTEN

TITEL 2: UITVOERING EN VERWEZENLIJKING VAN DE DOELSTELLINGEN

TITEL 2: UITVOERING EN VERWEZENLIJKING VAN DE DOELSTELLINGEN

Wij verbinden ons ertoe multilevel governance tot realiteit te maken in de dagelijkse beleidsvorming en beleidsvoering, onder meer door middel van innovatieve en digitale oplossingen. Met het oog daarop streven wij ernaar om:

Wij verbinden ons ertoe multilevel governance tot realiteit te maken in de dagelijkse beleidsvorming en beleidsvoering

| 2.1. | de PARTICIPATIE VAN BURGERS in de beleidscyclus te BEVORDEREN; |
| --- | --- |

2.1.

de PARTICIPATIE VAN BURGERS in de beleidscyclus te BEVORDEREN;

PARTICIPATIE VAN BURGERS

BEVORDEREN

| 2.2. | nauw met andere overheden SAMEN TE WERKEN door over traditionele bestuurlijke grenzen, procedures en barrières heen te stappen; |
| --- | --- |

2.2.

nauw met andere overheden SAMEN TE WERKEN door over traditionele bestuurlijke grenzen, procedures en barrières heen te stappen;

SAMEN TE WERKEN

| 2.3. | een EUROPESE MENTALITEIT binnen onze politieke organen en administraties te BEVORDEREN; |
| --- | --- |

2.3.

een EUROPESE MENTALITEIT binnen onze politieke organen en administraties te BEVORDEREN;

EUROPESE MENTALITEIT

BEVORDEREN

| 2.4. | INSTITUTIONELE CAPACITEITSOPBOUW TE VERSTERKEN en te investeren in beleidsleren op alle bestuursniveaus; |
| --- | --- |

2.4.

INSTITUTIONELE CAPACITEITSOPBOUW TE VERSTERKEN en te investeren in beleidsleren op alle bestuursniveaus;

INSTITUTIONELE CAPACITEITSOPBOUW TE VERSTERKEN

| 2.5. | NETWERKEN tussen onze politieke organen en administraties OP TE RICHTEN, van het lokale tot het Europese niveau en vice versa, en daarbij de transnationale samenwerking te versterken. |
| --- | --- |

2.5.

NETWERKEN tussen onze politieke organen en administraties OP TE RICHTEN, van het lokale tot het Europese niveau en vice versa, en daarbij de transnationale samenwerking te versterken.

NETWERKEN

OP TE RICHTEN

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/5 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/5

---

Resolutie van het Comité van de Regio's — De ontwikkeling van de situatie in Oekraïne

2014/C 174/02

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| 1. | erkent dat de toekomst van Oekraïne een zaak van de gehele Oekraïense bevolking is. De toekomstige richting van Oekraïne kan alleen door de Oekraïense bevolking op democratische wijze worden bepaald, zonder druk of inmenging van een ander land; |
| --- | --- |

1.

erkent dat de toekomst van Oekraïne een zaak van de gehele Oekraïense bevolking is. De toekomstige richting van Oekraïne kan alleen door de Oekraïense bevolking op democratische wijze worden bepaald, zonder druk of inmenging van een ander land;

| 2. | spreekt opnieuw (1) zijn solidariteit met Oekraïne en de Oekraïense bevolking uit en benadrukt dat de huidige crisis op vreedzame wijze opgelost moet worden; |
| --- | --- |

2.

spreekt opnieuw (1) zijn solidariteit met Oekraïne en de Oekraïense bevolking uit en benadrukt dat de huidige crisis op vreedzame wijze opgelost moet worden;

| 3. | veroordeelt de onrechtmatige schending van de Oekraïense soevereiniteit door de Russische Federatie en beschouwt het op 16 maart 2014 op de Krim gehouden „referendum” over aansluiting bij de Russische Federatie, die een duidelijke schending van de Oekraïense grondwet en internationale verdragen vormt, als volstrekt onwettig en onrechtmatig; roept de Russische Federatie en Oekraïne op om zo spoedig mogelijk besprekingen aan te gaan teneinde de situatie te de-escaleren, met het oog op een herstel van de status quo ante in de regio en op volledige naleving van de relevante internationale overeenkomsten; |
| --- | --- |

3.

veroordeelt de onrechtmatige schending van de Oekraïense soevereiniteit door de Russische Federatie en beschouwt het op 16 maart 2014 op de Krim gehouden „referendum” over aansluiting bij de Russische Federatie, die een duidelijke schending van de Oekraïense grondwet en internationale verdragen vormt, als volstrekt onwettig en onrechtmatig; roept de Russische Federatie en Oekraïne op om zo spoedig mogelijk besprekingen aan te gaan teneinde de situatie te de-escaleren, met het oog op een herstel van de status quo ante in de regio en op volledige naleving van de relevante internationale overeenkomsten;

| 4. | roept de Russische Federatie op om af te zien van iedere vorm van intimiderend optreden van militaire, politieke of economische aard die de integriteit van haar buren aantast, en om de concentratie van militaire strijdkrachten aan de grens van Oekraïne en in de Transnistrische regio, alsook aan de grenzen met de Baltische staten, af te bouwen; uit zijn bezorgdheid over de recente ontwikkelingen in Moldavië — met name in de context van het referendum in de regio Gagaoezië dat op initiatief van buitenaf is georganiseerd — waar op soortgelijke wijze als in Oekraïne buitenlandse krachten het pad naar de Europese Unie trachten te blokkeren; dringt er bij Rusland op aan om de bescherming van de rechten en eigendommen van alle burgers op de Krim, met name de uit etnische Oekraïners en Krimtataren bestaande minderheden, te garanderen; |
| --- | --- |

4.

roept de Russische Federatie op om af te zien van iedere vorm van intimiderend optreden van militaire, politieke of economische aard die de integriteit van haar buren aantast, en om de concentratie van militaire strijdkrachten aan de grens van Oekraïne en in de Transnistrische regio, alsook aan de grenzen met de Baltische staten, af te bouwen; uit zijn bezorgdheid over de recente ontwikkelingen in Moldavië — met name in de context van het referendum in de regio Gagaoezië dat op initiatief van buitenaf is georganiseerd — waar op soortgelijke wijze als in Oekraïne buitenlandse krachten het pad naar de Europese Unie trachten te blokkeren; dringt er bij Rusland op aan om de bescherming van de rechten en eigendommen van alle burgers op de Krim, met name de uit etnische Oekraïners en Krimtataren bestaande minderheden, te garanderen;

| 5. | veroordeelt de voortdurende, ontoelaatbare intimidatie van de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de pers en media op de Krim; |
| --- | --- |

5.

veroordeelt de voortdurende, ontoelaatbare intimidatie van de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de pers en media op de Krim;

| 6. | steunt de oproepen om onder auspiciën van de contactgroep van de OVSE effectieve onderhandelingen aan te gaan teneinde tot een vreedzame oplossing te komen en is voorstander van de inzet van een volwaardige monitoringmissie van de OVSE op de Krim; |
| --- | --- |

6.

steunt de oproepen om onder auspiciën van de contactgroep van de OVSE effectieve onderhandelingen aan te gaan teneinde tot een vreedzame oplossing te komen en is voorstander van de inzet van een volwaardige monitoringmissie van de OVSE op de Krim;

| 7. | verwelkomt de ondertekening van de politieke hoofdstukken van de associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie op 21 maart 2014; vindt dat snel het besluit moeten worden genomen om de douaneheffingen op Oekraïense exporten naar de Europese Unie tijdelijk te schrappen; |
| --- | --- |

7.

verwelkomt de ondertekening van de politieke hoofdstukken van de associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie op 21 maart 2014; vindt dat snel het besluit moeten worden genomen om de douaneheffingen op Oekraïense exporten naar de Europese Unie tijdelijk te schrappen;

| 8. | steunt het besluit van de Europese Raad van maart om vaart te zetten achter de ondertekening van associatieovereenkomsten met Moldavië en Georgië; benadrukt dat de beschikbare financiële instrumenten van de EU voor Moldavië sneller resultaten moeten opleveren teneinde Moldavië op zijn Europese route te ondersteunen; |
| --- | --- |

8.

steunt het besluit van de Europese Raad van maart om vaart te zetten achter de ondertekening van associatieovereenkomsten met Moldavië en Georgië; benadrukt dat de beschikbare financiële instrumenten van de EU voor Moldavië sneller resultaten moeten opleveren teneinde Moldavië op zijn Europese route te ondersteunen;

| 9. | roept de lokale en regionale overheden binnen de partnerlanden die in de Conferentie van lokale en regionale overheden van het Oostelijk Partnerschap (CORLEAP) zijn vertegenwoordigd, opnieuw op om de Europese waarden en standpunten te steunen en te delen; |
| --- | --- |

9.

roept de lokale en regionale overheden binnen de partnerlanden die in de Conferentie van lokale en regionale overheden van het Oostelijk Partnerschap (CORLEAP) zijn vertegenwoordigd, opnieuw op om de Europese waarden en standpunten te steunen en te delen;

| 10. | spreekt zijn krachtige steun uit voor de eis van de Oekraïense bevolking om democratie, vrijheid, handhaving van de mensenrechten en van de rechtsstaat; |
| --- | --- |

10.

spreekt zijn krachtige steun uit voor de eis van de Oekraïense bevolking om democratie, vrijheid, handhaving van de mensenrechten en van de rechtsstaat;

| 11. | roept de Oekraïense regering op ervoor te blijven zorgen dat minderheden binnen het kader van haar internationale verplichtingen volledig gerespecteerd worden, in overeenstemming met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, de Slotakte van Helsinki en het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen; |
| --- | --- |

11.

roept de Oekraïense regering op ervoor te blijven zorgen dat minderheden binnen het kader van haar internationale verplichtingen volledig gerespecteerd worden, in overeenstemming met het Europees Verdrag voor de rechten van de mens, de Slotakte van Helsinki en het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen;

| 12. | stelt voor dat de vernieuwde grondwet, die na de presidentsverkiezingen in mei 2014 opgesteld zal worden, ook voorziet in naleving van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel en de inachtneming van de lokale autonomie volgens het Handvest inzake lokale autonomie; |
| --- | --- |

12.

stelt voor dat de vernieuwde grondwet, die na de presidentsverkiezingen in mei 2014 opgesteld zal worden, ook voorziet in naleving van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel en de inachtneming van de lokale autonomie volgens het Handvest inzake lokale autonomie;

| 13. | moedigt de Oekraïense regering aan om een uitgebreid programma van bestuurlijke en structurele hervormingen op te zetten dat politieke, economische en sociale veranderingen omvat, met inbegrip van een duurzaam decentralisatieproces en overheveling van verantwoordelijkheden en middelen naar de lokale en regionale overheden; |
| --- | --- |

13.

moedigt de Oekraïense regering aan om een uitgebreid programma van bestuurlijke en structurele hervormingen op te zetten dat politieke, economische en sociale veranderingen omvat, met inbegrip van een duurzaam decentralisatieproces en overheveling van verantwoordelijkheden en middelen naar de lokale en regionale overheden;

| 14. | wijst erop dat de Krim en Sebastopol binnen de Oekraïense staat een speciale autonome status genieten; mogelijke benaderingen om de huidige crisis op te lossen moet uitgaan van waarborging van deze speciale autonome status; |
| --- | --- |

14.

wijst erop dat de Krim en Sebastopol binnen de Oekraïense staat een speciale autonome status genieten; mogelijke benaderingen om de huidige crisis op te lossen moet uitgaan van waarborging van deze speciale autonome status;

| 15. | herhaalt dat het zich volledig inzet om deel te nemen aan de algehele EU-bijstand aan lokale en regionale overheden om adequate oplossingen voor de crisis te vinden en beste praktijken en knowhow met Oekraïense partners op het gebied van decentralisatie te delen; verbindt zich ertoe op korte termijn nieuwe betrekkingen en een breder maatschappelijk engagement met de Oekraïense steden en regionale overheden, alsook met maatschappelijke organisaties en verenigingen die de beginselen van lokale democratie en verantwoordingsplicht onderschrijven, aan te gaan; |
| --- | --- |

15.

herhaalt dat het zich volledig inzet om deel te nemen aan de algehele EU-bijstand aan lokale en regionale overheden om adequate oplossingen voor de crisis te vinden en beste praktijken en knowhow met Oekraïense partners op het gebied van decentralisatie te delen; verbindt zich ertoe op korte termijn nieuwe betrekkingen en een breder maatschappelijk engagement met de Oekraïense steden en regionale overheden, alsook met maatschappelijke organisaties en verenigingen die de beginselen van lokale democratie en verantwoordingsplicht onderschrijven, aan te gaan;

| 16. | roept Oekraïne op om de presidentsverkiezingen in Oekraïne op 25 mei 2014 democratisch en transparant te laten verlopen, en gaat ervan uit dat er vervroegde parlementsverkiezingen worden uitgeschreven; |
| --- | --- |

16.

roept Oekraïne op om de presidentsverkiezingen in Oekraïne op 25 mei 2014 democratisch en transparant te laten verlopen, en gaat ervan uit dat er vervroegde parlementsverkiezingen worden uitgeschreven;

| 17. | draagt de voorzitter van het Comité van de Regio's op om deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van het Europees Parlement, de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie, het Griekse voorzitterschap van de EU en de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. |
| --- | --- |

17.

draagt de voorzitter van het Comité van de Regio's op om deze resolutie te doen toekomen aan de voorzitter van het Europees Parlement, de voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de Europese Commissie, het Griekse voorzitterschap van de EU en de Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.

Brussel, 3 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

(1)  Zie de resolutie van het CvdR over de situatie in Oekraïne, goedgekeurd op 31 januari 2014 (COR-2014-00536-00-00-RES-TRA — RESOL-V-010).

1

---

ADVIEZEN

Europese Commissie

106e zitting — 2 en 3 april 2014

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/7 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/7

---

Advies van het Comité van de Regio's — Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014

2014/C 174/03

| Rapporteur | Arnoldas Abramavičius (LT/EVP), burgemeester en lid van de gemeenteraad van Zarasai |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Mededeling van de Commissie — Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014
  COM(2013) 700 final |

Rapporteur

Arnoldas Abramavičius (LT/EVP), burgemeester en lid van de gemeenteraad van Zarasai

Referentiedocument

Mededeling van de Commissie — Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014

COM(2013) 700 final

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

Politieke context en belang van de uitbreiding van de EU voor de lokale en regionale overheden en het CvdR

| 1. | wijst erop dat dit advies de betrokkenheid van het CvdR bij het uitbreidingsproces benadrukt en onderstreept de centrale rol van lokale en regionale overheden bij de voorbereiding van EU- en kandidaat-lidstaten, hun overheidsdiensten op verschillende niveaus en de burgers op de uitbreiding. Verderop in dit advies komt het CvdR met beoordelingen van de geboekte vooruitgang en specifieke voorstellen voor de landen van de Westelijke Balkan (Montenegro, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Servië, Albanië, Bosnië & Herzegovina en Kosovo (1)), Turkije en IJsland, alsook met suggesties voor verdere ontwikkelingen op dit gebied. |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat dit advies de betrokkenheid van het CvdR bij het uitbreidingsproces benadrukt en onderstreept de centrale rol van lokale en regionale overheden bij de voorbereiding van EU- en kandidaat-lidstaten, hun overheidsdiensten op verschillende niveaus en de burgers op de uitbreiding. Verderop in dit advies komt het CvdR met beoordelingen van de geboekte vooruitgang en specifieke voorstellen voor de landen van de Westelijke Balkan (Montenegro, de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, Servië, Albanië, Bosnië & Herzegovina en Kosovo (1)), Turkije en IJsland, alsook met suggesties voor verdere ontwikkelingen op dit gebied.

| 2. | Naar verwachting gaat in 2014 het tweede instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) van start, met een geraamd budget van 11,7 miljard euro voor de periode 2014-2020. |
| --- | --- |

2.

Naar verwachting gaat in 2014 het tweede instrument voor pretoetredingssteun (IPA II) van start, met een geraamd budget van 11,7 miljard euro voor de periode 2014-2020.

| 3. | Het CvdR herhaalt dat het belangrijk is om in de pretoetredingsfase het economisch bestuur en het concurrentievermogen te verbeteren (2) teneinde te voldoen aan het economische toetredingscriterium, d.w.z. dat er een functionerende markteconomie is. In dit verband zij eraan herinnerd dat kleine en middelgrote bedrijven in de kandidaat-lidstaten, vooral in landelijke gebieden, terdege moeten worden voorbereid. Deze thematiek is van groot belang, temeer daar geen enkel land van de Westelijke Balkan zich momenteel kan laten voorstaan op een functionerende markteconomie. |
| --- | --- |

3.

Het CvdR herhaalt dat het belangrijk is om in de pretoetredingsfase het economisch bestuur en het concurrentievermogen te verbeteren (2) teneinde te voldoen aan het economische toetredingscriterium, d.w.z. dat er een functionerende markteconomie is. In dit verband zij eraan herinnerd dat kleine en middelgrote bedrijven in de kandidaat-lidstaten, vooral in landelijke gebieden, terdege moeten worden voorbereid. Deze thematiek is van groot belang, temeer daar geen enkel land van de Westelijke Balkan zich momenteel kan laten voorstaan op een functionerende markteconomie.

| 4. | Het CvdR wijst nogmaals op het belang van de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de kandidaat-lidstaten en op de rol die de lokale en regionale overheden kunnen spelen om de bevolking van het belang hiervan te doordringen. |
| --- | --- |

4.

Het CvdR wijst nogmaals op het belang van de bevordering van gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de kandidaat-lidstaten en op de rol die de lokale en regionale overheden kunnen spelen om de bevolking van het belang hiervan te doordringen.

| 5. | Het CvdR betreurt het voornemen van de IJslandse regering om de toetredingsaanvraag van IJsland in te trekken en is van mening dat toetreding van IJsland wederzijds voordelen zou hebben opgeleverd. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR betreurt het voornemen van de IJslandse regering om de toetredingsaanvraag van IJsland in te trekken en is van mening dat toetreding van IJsland wederzijds voordelen zou hebben opgeleverd.

| 6. | Het CvdR verzoekt de Commissie nogmaals om rekening te houden met de situatie van het lokale en regionale zelfbestuur in de (potentiële) kandidaat-lidstaten, zodat kan worden beoordeeld in hoeverre er vooruitgang wordt geboekt met decentralisering. Lokaal en regionaal zelfbestuur is een essentiële voorwaarde voor een goed werkend systeem van multilevel governance. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR verzoekt de Commissie nogmaals om rekening te houden met de situatie van het lokale en regionale zelfbestuur in de (potentiële) kandidaat-lidstaten, zodat kan worden beoordeeld in hoeverre er vooruitgang wordt geboekt met decentralisering. Lokaal en regionaal zelfbestuur is een essentiële voorwaarde voor een goed werkend systeem van multilevel governance.

Algemene opmerkingen

| 7. | Het CvdR is bijzonder ingenomen met de twee benaderingen van uitbreiding die onlangs zijn ingevoerd: 1) de door de Raad in 2011 goedgekeurde benadering waarbij de hoofdstukken over resp. het gerechtelijk stelsel en de grondrechten, en over justitie, en vrijheid en veiligheid al vroeg in de toetredingsonderhandelingen aan de orde worden gesteld, waardoor goed functionerende gerechtelijke stelsels en doeltreffende bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad worden aangemerkt als kernvoorwaarden voor toetreding; 2) de door de Raad in 2013 goedgekeurde benadering waardoor de economische basisvoorwaarden als eerste worden aangepakt en de economische criteria als eerste moeten worden vervuld: daarin ligt een sleutel voor economische groei en het scheppen van een voor ondernemingen en investeringen gunstig klimaat. |
| --- | --- |

7.

Het CvdR is bijzonder ingenomen met de twee benaderingen van uitbreiding die onlangs zijn ingevoerd: 1) de door de Raad in 2011 goedgekeurde benadering waarbij de hoofdstukken over resp. het gerechtelijk stelsel en de grondrechten, en over justitie, en vrijheid en veiligheid al vroeg in de toetredingsonderhandelingen aan de orde worden gesteld, waardoor goed functionerende gerechtelijke stelsels en doeltreffende bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad worden aangemerkt als kernvoorwaarden voor toetreding; 2) de door de Raad in 2013 goedgekeurde benadering waardoor de economische basisvoorwaarden als eerste worden aangepakt en de economische criteria als eerste moeten worden vervuld: daarin ligt een sleutel voor economische groei en het scheppen van een voor ondernemingen en investeringen gunstig klimaat.

| 8. | Tijdens eerdere uitbreidingsrondes bleek het vooruitzicht op EU-lidmaatschap voor kandidaat-lidstaten een belangrijke prikkel te vormen om de vereiste politieke en economische hervormingen door te voeren. |
| --- | --- |

8.

Tijdens eerdere uitbreidingsrondes bleek het vooruitzicht op EU-lidmaatschap voor kandidaat-lidstaten een belangrijke prikkel te vormen om de vereiste politieke en economische hervormingen door te voeren.

| 9. | Toetreding komt neer op tweerichtingsverkeer: enerzijds moeten de toetredingslanden goed voorbereid zijn, maar anderzijds moet de EU voldoende in staat zijn om nieuwe lidstaten op te nemen en moet ze deze landen steun toezeggen om de uitdagingen waarmee ze te maken hebben, het hoofd te kunnen bieden. |
| --- | --- |

9.

Toetreding komt neer op tweerichtingsverkeer: enerzijds moeten de toetredingslanden goed voorbereid zijn, maar anderzijds moet de EU voldoende in staat zijn om nieuwe lidstaten op te nemen en moet ze deze landen steun toezeggen om de uitdagingen waarmee ze te maken hebben, het hoofd te kunnen bieden.

| 10. | Het CvdR hecht veel belang aan de naleving van het beginsel van goede nabuurbetrekkingen tussen de EU-lidstaten, de kandidaat-lidstaten en andere landen, alsmede aan de ontwikkeling van grensoverschrijdende en regionale samenwerking tussen deze landen. |
| --- | --- |

10.

Het CvdR hecht veel belang aan de naleving van het beginsel van goede nabuurbetrekkingen tussen de EU-lidstaten, de kandidaat-lidstaten en andere landen, alsmede aan de ontwikkeling van grensoverschrijdende en regionale samenwerking tussen deze landen.

| 11. | Het CvdR verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om te garanderen dat alle kandidaat-lidstaten tijdens hun voorbereidingen op toetreding tot de EU van het tweede instrument voor pretoetredingssteun kunnen profiteren. |
| --- | --- |

11.

Het CvdR verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om te garanderen dat alle kandidaat-lidstaten tijdens hun voorbereidingen op toetreding tot de EU van het tweede instrument voor pretoetredingssteun kunnen profiteren.

| 12. | Het CvdR wijst erop dat energie en vervoersverbindingen belangrijk zijn voor een duurzame ontwikkeling van de regio's, en is blij met de aandacht die de Commissie hieraan in haar recente mededeling over de uitbreidingsstrategie besteedt. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR wijst erop dat energie en vervoersverbindingen belangrijk zijn voor een duurzame ontwikkeling van de regio's, en is blij met de aandacht die de Commissie hieraan in haar recente mededeling over de uitbreidingsstrategie besteedt.

| 13. | Het CvdR onderstreept het belang van efficiënt lokaal en regionaal bestuur en vraagt aandacht voor de aanbevelingen om het lokale zelfbestuur in pretoetredingslanden te versterken en meer prioriteit te geven aan de hervorming van het openbaar bestuur. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR onderstreept het belang van efficiënt lokaal en regionaal bestuur en vraagt aandacht voor de aanbevelingen om het lokale zelfbestuur in pretoetredingslanden te versterken en meer prioriteit te geven aan de hervorming van het openbaar bestuur.

| 14. | Het CvdR juicht het toe dat de Commissie de vrijheid van meningsuiting in pretoetredingslanden actief wil bevorderen. Het stelt in dit verband vast dat lokale en regionale media doorgaans minder financiële armslag hebben en veel gevoeliger zijn voor externe druk, en daarom meer steun en training nodig hebben. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR juicht het toe dat de Commissie de vrijheid van meningsuiting in pretoetredingslanden actief wil bevorderen. Het stelt in dit verband vast dat lokale en regionale media doorgaans minder financiële armslag hebben en veel gevoeliger zijn voor externe druk, en daarom meer steun en training nodig hebben.

| 15. | Geslaagde integratie van Roma hangt in eerste instantie af van lokale overheden. Er moet dan ook meer aandacht komen voor het vermogen van lokale overheden in de betrokken pretoetredingslanden om op dit gebied actie te ondernemen. |
| --- | --- |

15.

Geslaagde integratie van Roma hangt in eerste instantie af van lokale overheden. Er moet dan ook meer aandacht komen voor het vermogen van lokale overheden in de betrokken pretoetredingslanden om op dit gebied actie te ondernemen.

| 16. | Het CvdR benadrukt nogmaals dat er maatschappelijk draagvlak moet zijn voor uitbreiding. Lokale en regionale overheden en het maatschappelijk middenveld dragen ertoe bij dat de burgers bij het desbetreffende debat worden betrokken en dat hierover tussen de lidstaten en de EU-instellingen en de burgers over en weer wordt gecommuniceerd. |
| --- | --- |

16.

Het CvdR benadrukt nogmaals dat er maatschappelijk draagvlak moet zijn voor uitbreiding. Lokale en regionale overheden en het maatschappelijk middenveld dragen ertoe bij dat de burgers bij het desbetreffende debat worden betrokken en dat hierover tussen de lidstaten en de EU-instellingen en de burgers over en weer wordt gecommuniceerd.

| 17. | Het CvdR beschouwt macroregionale strategieën als een nuttig instrument voor samenwerking. Immers, daarmee kunnen de problemen worden aangepakt die meerdere regio's gemeen hebben en kan de aanzet worden gegeven voor concrete samenwerking tussen lidstaten, kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU. Die laatste kunnen zich er gezamenlijk voor inzetten dat de middelen van de EU efficiënter worden gebruikt en voor gemeenschappelijke projecten worden aangewend. |
| --- | --- |

17.

Het CvdR beschouwt macroregionale strategieën als een nuttig instrument voor samenwerking. Immers, daarmee kunnen de problemen worden aangepakt die meerdere regio's gemeen hebben en kan de aanzet worden gegeven voor concrete samenwerking tussen lidstaten, kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU. Die laatste kunnen zich er gezamenlijk voor inzetten dat de middelen van de EU efficiënter worden gebruikt en voor gemeenschappelijke projecten worden aangewend.

| 18. | Het CvdR roept met name de partners uit de EU-lidstaten die aan de pretoetredingslanden grenzen, ertoe op om de mogelijkheden op het vlak van grensoverschrijdende decentrale samenwerking te benutten, teneinde de samenwerking met lokale en regionale overheden uit pretoetredingslanden te intensiveren en te verbreden. Voor dat laatste kan een beroep worden gedaan op de nieuwe programmering voor 2014-2020 en de bijbehorende nieuwe financieringsinstrumenten. |
| --- | --- |

18.

Het CvdR roept met name de partners uit de EU-lidstaten die aan de pretoetredingslanden grenzen, ertoe op om de mogelijkheden op het vlak van grensoverschrijdende decentrale samenwerking te benutten, teneinde de samenwerking met lokale en regionale overheden uit pretoetredingslanden te intensiveren en te verbreden. Voor dat laatste kan een beroep worden gedaan op de nieuwe programmering voor 2014-2020 en de bijbehorende nieuwe financieringsinstrumenten.

| 19. | Het CvdR wil met de Commissie blijven samenwerken in het kader van het LAF-programma (Local Administration Facility), dat voor lokale en regionale overheden in de Westelijke Balkanlanden, Turkije en IJsland is opgezet om hen beter te laten begrijpen waar de EU met name op regionaal en lokaal niveau voor staat. Het CvdR stelt voor dat alle geïnteresseerde landen van het Oostelijk Partnership (OP) voortaan aan het LAF kunnen deelnemen. |
| --- | --- |

19.

Het CvdR wil met de Commissie blijven samenwerken in het kader van het LAF-programma (Local Administration Facility), dat voor lokale en regionale overheden in de Westelijke Balkanlanden, Turkije en IJsland is opgezet om hen beter te laten begrijpen waar de EU met name op regionaal en lokaal niveau voor staat. Het CvdR stelt voor dat alle geïnteresseerde landen van het Oostelijk Partnership (OP) voortaan aan het LAF kunnen deelnemen.

| 20. | De Commissie zou een duidelijk standpunt moeten innemen over het streven van sommige OP-landen naar toetreding tot de EU. |
| --- | --- |

20.

De Commissie zou een duidelijk standpunt moeten innemen over het streven van sommige OP-landen naar toetreding tot de EU.

LANDENSPECIFIEKE AANBEVELINGEN

Kandidaat-lidstaten

IJsland

| 21. | Als een gevestigde en goed werkende democratie en een volwassen markteconomie voldoet IJsland volledig aan de politieke en economische criteria voor EU-lidmaatschap. |
| --- | --- |

21.

Als een gevestigde en goed werkende democratie en een volwassen markteconomie voldoet IJsland volledig aan de politieke en economische criteria voor EU-lidmaatschap.

| 22. | Er zijn 27 onderhandelingshoofdstukken geopend, waarvan er 11 voorlopig zijn afgesloten. |
| --- | --- |

22.

Er zijn 27 onderhandelingshoofdstukken geopend, waarvan er 11 voorlopig zijn afgesloten.

| 23. | De IJslandse regering heeft het toetredingsproces opgeschort. Het CvdR hoopt dat over de voortzetting van de onderhandelingen een nationaal referendum wordt gehouden. |
| --- | --- |

23.

De IJslandse regering heeft het toetredingsproces opgeschort. Het CvdR hoopt dat over de voortzetting van de onderhandelingen een nationaal referendum wordt gehouden.

| 24. | Het CvdR zal zich volledig blijven inzetten voor verdere samenwerking met de IJslandse vereniging van lokale overheden om deze, met name via het opgerichte gemengd raadgevend comité, op toetreding voor te bereiden mocht IJsland besluiten om de toetredingsonderhandelingen te hervatten. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR zal zich volledig blijven inzetten voor verdere samenwerking met de IJslandse vereniging van lokale overheden om deze, met name via het opgerichte gemengd raadgevend comité, op toetreding voor te bereiden mocht IJsland besluiten om de toetredingsonderhandelingen te hervatten.

| 25. | Het CvdR zal — bijvoorbeeld in het kader van het LAF-programma — steun blijven verlenen voor capaciteitsopbouw op lokaal niveau. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR zal — bijvoorbeeld in het kader van het LAF-programma — steun blijven verlenen voor capaciteitsopbouw op lokaal niveau.

Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

| 26. | De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië was het eerste land dat met de EU een stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) heeft gesloten en kreeg in 2005 al de status van kandidaat-lidstaat. Het is erin geslaagd om aan de politieke criteria voor toetreding te voldoen, en de Commissie heeft aanbevolen om binnen vijf jaar na het sluiten van de SAO toetredingsonderhandelingen te openen. In dit licht betreurt het CvdR dat de Raad het desbetreffende besluit heeft uitgesteld. Het dringt erop aan dat er in 2014 een positief besluit wordt genomen. |
| --- | --- |

26.

De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië was het eerste land dat met de EU een stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) heeft gesloten en kreeg in 2005 al de status van kandidaat-lidstaat. Het is erin geslaagd om aan de politieke criteria voor toetreding te voldoen, en de Commissie heeft aanbevolen om binnen vijf jaar na het sluiten van de SAO toetredingsonderhandelingen te openen. In dit licht betreurt het CvdR dat de Raad het desbetreffende besluit heeft uitgesteld. Het dringt erop aan dat er in 2014 een positief besluit wordt genomen.

| 27. | Het CvdR steunt de inspanningen van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië om beter aan de lidmaatschapsverplichtingen te voldoen en benadrukt dat er nog meer moet worden gedaan op het gebied van de rechtsstaat (inclusief de onafhankelijkheid van de rechtspraak en corruptiebestrijding), de vrijheid van meningsuiting en de media. Tevens is het belangrijk om goede nabuurbetrekkingen te onderhouden, ook door onder auspiciën van de VN een wederzijds aanvaarde oplossing te vinden voor de naamskwestie. |
| --- | --- |

27.

Het CvdR steunt de inspanningen van de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië om beter aan de lidmaatschapsverplichtingen te voldoen en benadrukt dat er nog meer moet worden gedaan op het gebied van de rechtsstaat (inclusief de onafhankelijkheid van de rechtspraak en corruptiebestrijding), de vrijheid van meningsuiting en de media. Tevens is het belangrijk om goede nabuurbetrekkingen te onderhouden, ook door onder auspiciën van de VN een wederzijds aanvaarde oplossing te vinden voor de naamskwestie.

| 28. | Het CvdR is blij dat er vooruitgang is geboekt met bestuurlijke decentralisering — een van de hoekstenen van het in Ohrid gesloten kaderverdrag — en roept ertoe op om verder werk te maken van administratieve en financiële decentralisering, waarbij het vooral zaak is om het desbetreffende rechtskader volledig ten uitvoer te leggen en voor voldoende middelen en permanent overleg tussen centrale en lokale overheden te zorgen. |
| --- | --- |

28.

Het CvdR is blij dat er vooruitgang is geboekt met bestuurlijke decentralisering — een van de hoekstenen van het in Ohrid gesloten kaderverdrag — en roept ertoe op om verder werk te maken van administratieve en financiële decentralisering, waarbij het vooral zaak is om het desbetreffende rechtskader volledig ten uitvoer te leggen en voor voldoende middelen en permanent overleg tussen centrale en lokale overheden te zorgen.

| 29. | Het is belangrijk om de bestuurlijke capaciteit van het land te versterken zodat de EU-fondsen goed kunnen worden beheerd en benut. Er moet meer aandacht komen voor de beperkte nationale capaciteit om IPA-middelen in het kader van het gedecentraliseerde uitvoeringssysteem te plannen en te absorberen. Het CvdR beveelt aan om de nationale beheers- en controlesystemen te verbeteren. |
| --- | --- |

29.

Het is belangrijk om de bestuurlijke capaciteit van het land te versterken zodat de EU-fondsen goed kunnen worden beheerd en benut. Er moet meer aandacht komen voor de beperkte nationale capaciteit om IPA-middelen in het kader van het gedecentraliseerde uitvoeringssysteem te plannen en te absorberen. Het CvdR beveelt aan om de nationale beheers- en controlesystemen te verbeteren.

| 30. | De financiering van het gemeentelijke niveau, noodzakelijk om tot houdbare overheidsfinanciën te komen, schiet nog steeds tekort. Om dit te verhelpen, zou bijvoorbeeld kunnen worden overwogen een groter deel van de opbrengsten uit btw en inkomstenbelasting naar de gemeenten over te hevelen. |
| --- | --- |

30.

De financiering van het gemeentelijke niveau, noodzakelijk om tot houdbare overheidsfinanciën te komen, schiet nog steeds tekort. Om dit te verhelpen, zou bijvoorbeeld kunnen worden overwogen een groter deel van de opbrengsten uit btw en inkomstenbelasting naar de gemeenten over te hevelen.

| 31. | Het CvdR wijst nog eens op het belang van een gecoördineerde regionale ontwikkeling en betreurt dat regionale-ontwikkelingswetten niet volledig zijn uitgevoerd en dat er verder wordt gesneden in de reeds onvoldoende budgetten van de lichamen die bevoegd zijn voor de ontwikkeling van de regionale economie. |
| --- | --- |

31.

Het CvdR wijst nog eens op het belang van een gecoördineerde regionale ontwikkeling en betreurt dat regionale-ontwikkelingswetten niet volledig zijn uitgevoerd en dat er verder wordt gesneden in de reeds onvoldoende budgetten van de lichamen die bevoegd zijn voor de ontwikkeling van de regionale economie.

| 32. | Het CvdR heeft waardering voor het vele werk dat de nationale vereniging van lokale zelfbestuurseenheden (ZELS) heeft verzet bij initiatieven om in gemeenteadministraties e-governance in te voeren, en roept ertoe op om de hiermee opgedane ervaring te delen. Het verzoekt de centrale overheid dringend de activiteiten van het ZELS-trainingscentrum te steunen zodat lokale besturen zich beter van hun taken zullen kunnen kwijten. |
| --- | --- |

32.

Het CvdR heeft waardering voor het vele werk dat de nationale vereniging van lokale zelfbestuurseenheden (ZELS) heeft verzet bij initiatieven om in gemeenteadministraties e-governance in te voeren, en roept ertoe op om de hiermee opgedane ervaring te delen. Het verzoekt de centrale overheid dringend de activiteiten van het ZELS-trainingscentrum te steunen zodat lokale besturen zich beter van hun taken zullen kunnen kwijten.

Montenegro

| 33. | Het CvdR is ingenomen met hetgeen Montenegro sinds zijn onafhankelijkheidsverklaring in 2006 heeft verwezenlijkt waar het gaat om de opbouw van het staatsapparaat en het lokale zelfbestuur. |
| --- | --- |

33.

Het CvdR is ingenomen met hetgeen Montenegro sinds zijn onafhankelijkheidsverklaring in 2006 heeft verwezenlijkt waar het gaat om de opbouw van het staatsapparaat en het lokale zelfbestuur.

| 34. | Het stelt vast dat er vooruitgang is geboekt in de toetredingsonderhandelingen die in juni 2012 zijn begonnen, en verwelkomt het openen van onderhandelingen over hoofdstuk 23 (Rechterlijke macht en grondrechten), hoofdstuk 24 (Justitie, vrijheid en veiligheid), hoofdstuk 20 (Ondernemings- en industriebeleid), hoofdstuk 6 (Vennootschapsrecht) en hoofdstuk 5 (Overheidsopdrachten), nadat twee hoofdstukken (Wetenschap en onderzoek; Onderwijs en opleiding) voorlopig zijn afgesloten. |
| --- | --- |

34.

Het stelt vast dat er vooruitgang is geboekt in de toetredingsonderhandelingen die in juni 2012 zijn begonnen, en verwelkomt het openen van onderhandelingen over hoofdstuk 23 (Rechterlijke macht en grondrechten), hoofdstuk 24 (Justitie, vrijheid en veiligheid), hoofdstuk 20 (Ondernemings- en industriebeleid), hoofdstuk 6 (Vennootschapsrecht) en hoofdstuk 5 (Overheidsopdrachten), nadat twee hoofdstukken (Wetenschap en onderzoek; Onderwijs en opleiding) voorlopig zijn afgesloten.

| 35. | Het is een goede zaak dat er voor de toetredingsonderhandelingen structuren zijn opgezet waarin plaats is ingeruimd voor vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, en dat er ook verder is geijverd voor meer transparantie en inspraak van de burgers in het beleidvormingsproces. |
| --- | --- |

35.

Het is een goede zaak dat er voor de toetredingsonderhandelingen structuren zijn opgezet waarin plaats is ingeruimd voor vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, en dat er ook verder is geijverd voor meer transparantie en inspraak van de burgers in het beleidvormingsproces.

| 36. | Het CvdR verzoekt de Montenegrijnse regering verdere hervormingen door te voeren om te komen tot een transparant en efficiënt overheidsbestuur waarin verantwoording wordt afgelegd, en dringt aan op de snelle toepassing van de nieuwe wet op ambtenaren en overheidsmedewerkers op lokaal niveau. |
| --- | --- |

36.

Het CvdR verzoekt de Montenegrijnse regering verdere hervormingen door te voeren om te komen tot een transparant en efficiënt overheidsbestuur waarin verantwoording wordt afgelegd, en dringt aan op de snelle toepassing van de nieuwe wet op ambtenaren en overheidsmedewerkers op lokaal niveau.

| 37. | Aan de hand van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) kan worden bekeken in hoeverre kandidaat-lidstaten kunnen omgaan met de huidige pretoetredingsfondsen en met de structuurfondsen waarvoor ze na toetreding in aanmerking komen. Het CvdR wijst erop dat Montenegro zijn administratieve capaciteit in het kader van de bestaande IPA-structuren dient te versterken en adequate voorzieningen moet treffen om de capaciteit voor de absorptie van de pretoetredingsfondsen te vergroten. |
| --- | --- |

37.

Aan de hand van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) kan worden bekeken in hoeverre kandidaat-lidstaten kunnen omgaan met de huidige pretoetredingsfondsen en met de structuurfondsen waarvoor ze na toetreding in aanmerking komen. Het CvdR wijst erop dat Montenegro zijn administratieve capaciteit in het kader van de bestaande IPA-structuren dient te versterken en adequate voorzieningen moet treffen om de capaciteit voor de absorptie van de pretoetredingsfondsen te vergroten.

| 38. | Montenegro moet verdere inspanningen leveren om aan de economische criteria voor toetreding te voldoen, waarbij het zijn kleine en middelgrote bedrijven goed moet voorbereiden zodat deze na de toetreding het hoofd kunnen bieden aan de concurrentie. |
| --- | --- |

38.

Montenegro moet verdere inspanningen leveren om aan de economische criteria voor toetreding te voldoen, waarbij het zijn kleine en middelgrote bedrijven goed moet voorbereiden zodat deze na de toetreding het hoofd kunnen bieden aan de concurrentie.

Servië

| 39. | Het CvdR is verheugd over het besluit om de toetredingsonderhandelingen met Servië te beginnen, wat tekenend is voor de eerste stappen van Servië op de weg naar EU-lidmaatschap Ook is het blij dat, na de inwerkingtreding van de SAO in september 2013, met de voorbereidingen voor de toetredingsonderhandelingen is begonnen, ofwel met het analytische onderzoek (de zgn. screening) van het acquis. |
| --- | --- |

39.

Het CvdR is verheugd over het besluit om de toetredingsonderhandelingen met Servië te beginnen, wat tekenend is voor de eerste stappen van Servië op de weg naar EU-lidmaatschap Ook is het blij dat, na de inwerkingtreding van de SAO in september 2013, met de voorbereidingen voor de toetredingsonderhandelingen is begonnen, ofwel met het analytische onderzoek (de zgn. screening) van het acquis.

| 40. | Het is belangrijk dat er een vreedzame en alomvattende regeling komt voor de normalisering van de betrekkingen met Kosovo (1). Het CvdR is ingenomen met de verdere stappen die in 2013 zijn gezet om aan de politieke criteria van het stabilisatie- en associatieproces te voldoen. |
| --- | --- |

40.

Het is belangrijk dat er een vreedzame en alomvattende regeling komt voor de normalisering van de betrekkingen met Kosovo (1). Het CvdR is ingenomen met de verdere stappen die in 2013 zijn gezet om aan de politieke criteria van het stabilisatie- en associatieproces te voldoen.

| 41. | Bij het streven naar duurzame ontwikkeling spelen de regio's een essentiële rol. In dit verband onderstreept het CvdR het belang van de verklaring die de provinciale assemblee van Vojvodina heeft uitgebracht (3) over de bescherming van zijn wettelijke rechten. Het CvdR wijst er ook op dat de wet over eigen middelen voor Vojvodina, zoals bepaald in de Servische grondwet, nog niet is aangenomen. |
| --- | --- |

41.

Bij het streven naar duurzame ontwikkeling spelen de regio's een essentiële rol. In dit verband onderstreept het CvdR het belang van de verklaring die de provinciale assemblee van Vojvodina heeft uitgebracht (3) over de bescherming van zijn wettelijke rechten. Het CvdR wijst er ook op dat de wet over eigen middelen voor Vojvodina, zoals bepaald in de Servische grondwet, nog niet is aangenomen.

| 42. | Het decentraliseringsproces moet worden voortgezet om de bevoegdheden van lokale overheden verder te versterken. Het CvdR betreurt de beperkte rol van de nationale raad voor decentralisering. Ook is het jammer dat lokale overheden nog steeds onvoldoende worden geraadpleegd over besluiten inzake wetgeving die op lokaal niveau gevolgen heeft. |
| --- | --- |

42.

Het decentraliseringsproces moet worden voortgezet om de bevoegdheden van lokale overheden verder te versterken. Het CvdR betreurt de beperkte rol van de nationale raad voor decentralisering. Ook is het jammer dat lokale overheden nog steeds onvoldoende worden geraadpleegd over besluiten inzake wetgeving die op lokaal niveau gevolgen heeft.

| 43. | De niet gereguleerde status van de autonome provincie Vojvodina vereist een onmiddellijke oplossing nu het Constitutionele Hof van Servië heeft bepaald dat diverse bepalingen van het statuut van deze provincie niet stroken met de grondwet. |
| --- | --- |

43.

De niet gereguleerde status van de autonome provincie Vojvodina vereist een onmiddellijke oplossing nu het Constitutionele Hof van Servië heeft bepaald dat diverse bepalingen van het statuut van deze provincie niet stroken met de grondwet.

| 44. | Van het bestaande rechtskader voor lokaal bestuur wordt maar in zeer beperkte mate werk gemaakt. Nog steeds moeten lokale overheden taken verrichten zonder dat behoorlijk is nagegaan of ze wel over de hiervoor vereiste capaciteit en middelen beschikken. Het rechtskader voor lokaal zelfbestuur moet nog steeds opgehelderd en correct geïmplementeerd worden. |
| --- | --- |

44.

Van het bestaande rechtskader voor lokaal bestuur wordt maar in zeer beperkte mate werk gemaakt. Nog steeds moeten lokale overheden taken verrichten zonder dat behoorlijk is nagegaan of ze wel over de hiervoor vereiste capaciteit en middelen beschikken. Het rechtskader voor lokaal zelfbestuur moet nog steeds opgehelderd en correct geïmplementeerd worden.

| 45. | Het CvdR is ingenomen met de vooruitgang op het gebied van het regionaal beleid en de coördinatie van de structuurinstrumenten, en wijst erop dat verder gezorgd moet worden voor een adequate uitvoeringscapaciteit op lokaal niveau, vooral in de vorm van een degelijk pakket projecten die gebaseerd zijn op relevante strategieën. |
| --- | --- |

45.

Het CvdR is ingenomen met de vooruitgang op het gebied van het regionaal beleid en de coördinatie van de structuurinstrumenten, en wijst erop dat verder gezorgd moet worden voor een adequate uitvoeringscapaciteit op lokaal niveau, vooral in de vorm van een degelijk pakket projecten die gebaseerd zijn op relevante strategieën.

| 46. | Het CvdR staat achter de oproep van de Commissie aan Servië om door te gaan met de inspanningen ter versterking van de rechtsstaat, bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, bestrijding van discriminatie, bevordering van persvrijheid, bestrijding van discriminatie en bescherming van minderheden. |
| --- | --- |

46.

Het CvdR staat achter de oproep van de Commissie aan Servië om door te gaan met de inspanningen ter versterking van de rechtsstaat, bestrijding van corruptie en georganiseerde misdaad, bestrijding van discriminatie, bevordering van persvrijheid, bestrijding van discriminatie en bescherming van minderheden.

| 47. | Nu de SAO in werking is getreden, stelt het CvdR voor om een gemengd raadgevend comité met Servië op te richten. |
| --- | --- |

47.

Nu de SAO in werking is getreden, stelt het CvdR voor om een gemengd raadgevend comité met Servië op te richten.

Turkije

| 48. | Turkije en de EU moeten er resoluut voor ijveren om een einde te maken aan hun huidige onderlinge spanningen door te blijven onderhandelen in een geest van samenwerking, inhakend op recente positieve bilaterale ontwikkelingen. Het vooruitzicht op toetreding van Turkije, die in het belang van beide partijen is, moet gepaard gaan met hervormingen om de rechtsstaat en het pluralisme te versterken. |
| --- | --- |

48.

Turkije en de EU moeten er resoluut voor ijveren om een einde te maken aan hun huidige onderlinge spanningen door te blijven onderhandelen in een geest van samenwerking, inhakend op recente positieve bilaterale ontwikkelingen. Het vooruitzicht op toetreding van Turkije, die in het belang van beide partijen is, moet gepaard gaan met hervormingen om de rechtsstaat en het pluralisme te versterken.

| 49. | Het CvdR verwelkomt de recente hervorming waardoor de bevoegdheden van provinciale gouverneurs kracht wordt bijgezet. Deze hervorming moet dan wel zodanig ten uitvoer worden gelegd dat ze de regionalisering in Turkije en de regionale democratie ten goede komt. Hiertoe is het zaak dat gouverneurs democratisch worden verkozen. |
| --- | --- |

49.

Het CvdR verwelkomt de recente hervorming waardoor de bevoegdheden van provinciale gouverneurs kracht wordt bijgezet. Deze hervorming moet dan wel zodanig ten uitvoer worden gelegd dat ze de regionalisering in Turkije en de regionale democratie ten goede komt. Hiertoe is het zaak dat gouverneurs democratisch worden verkozen.

| 50. | Ook een goede zaak is dat kort geleden is begonnen met de onderhandelingen over hoofdstuk 22 (Regionaal beleid en coördinatie van structurele instrumenten) en de nationale strategie voor regionale ontwikkeling. Het CvdR hoopt dat een en ander gaat leiden tot verkleining van de verschillen tussen regio's en tussen stad en platteland. |
| --- | --- |

50.

Ook een goede zaak is dat kort geleden is begonnen met de onderhandelingen over hoofdstuk 22 (Regionaal beleid en coördinatie van structurele instrumenten) en de nationale strategie voor regionale ontwikkeling. Het CvdR hoopt dat een en ander gaat leiden tot verkleining van de verschillen tussen regio's en tussen stad en platteland.

| 51. | Het CvdR maakt zich zorgen over de moeilijkheden waarmee sommige lokale verkozenen in Turkije te maken hebben bij de uitoefening van hun taken als vertegenwoordigers van hun kieskring, en dringt erop aan dat ze met inachtneming van de wet worden behandeld in een klimaat dat vertrouwen wekt, overeenkomstig de aanbevelingen van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa (4). |
| --- | --- |

51.

Het CvdR maakt zich zorgen over de moeilijkheden waarmee sommige lokale verkozenen in Turkije te maken hebben bij de uitoefening van hun taken als vertegenwoordigers van hun kieskring, en dringt erop aan dat ze met inachtneming van de wet worden behandeld in een klimaat dat vertrouwen wekt, overeenkomstig de aanbevelingen van het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa (4).

| 52. | De Commissie stelt terecht dat het Turkse rechtsstelsel nog meer moet worden gewijzigd om er zeker van te kunnen zijn dat de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid, de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van vereniging en vergadering daardoor worden beschermd. Op die manier wordt de duurzaamheid van lopend hervormingsgericht beleid gewaarborgd. |
| --- | --- |

52.

De Commissie stelt terecht dat het Turkse rechtsstelsel nog meer moet worden gewijzigd om er zeker van te kunnen zijn dat de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid, de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van vereniging en vergadering daardoor worden beschermd. Op die manier wordt de duurzaamheid van lopend hervormingsgericht beleid gewaarborgd.

| 53. | Het CvdR dringt erop aan dat de regionale rechtbanken van beroep, waarvoor bij wet is bepaald dat deze al in juni 2007 werkzaam hadden moeten zijn, nu eindelijk worden ingevoerd en dat voorrang wordt verleend aan de opleiding van de rechters en openbare aanklagers voor deze rechtbanken. Regionale rechtbanken van beroep zijn een belangrijke stap vooruit in het streven om het rechtstelsel doeltreffender te maken en de bij de afwikkeling van rechtszaken opgelopen achterstand in te halen. |
| --- | --- |

53.

Het CvdR dringt erop aan dat de regionale rechtbanken van beroep, waarvoor bij wet is bepaald dat deze al in juni 2007 werkzaam hadden moeten zijn, nu eindelijk worden ingevoerd en dat voorrang wordt verleend aan de opleiding van de rechters en openbare aanklagers voor deze rechtbanken. Regionale rechtbanken van beroep zijn een belangrijke stap vooruit in het streven om het rechtstelsel doeltreffender te maken en de bij de afwikkeling van rechtszaken opgelopen achterstand in te halen.

| 54. | Het CvdR spreekt er opnieuw zijn ongenoegen over uit dat Turkije heeft nagelaten om zijn uit het aanvullend protocol bij de associatieovereenkomst tussen de EU en Turkije voortvloeiende verbintenissen volledig na te komen. Het dringt er bij Turkije op aan om het nodige te doen waardoor die verbintenissen alsnog onverkort worden nagekomen, omdat verdere vertraging opnieuw gevolgen kan hebben voor het toetredingsproces. |
| --- | --- |

54.

Het CvdR spreekt er opnieuw zijn ongenoegen over uit dat Turkije heeft nagelaten om zijn uit het aanvullend protocol bij de associatieovereenkomst tussen de EU en Turkije voortvloeiende verbintenissen volledig na te komen. Het dringt er bij Turkije op aan om het nodige te doen waardoor die verbintenissen alsnog onverkort worden nagekomen, omdat verdere vertraging opnieuw gevolgen kan hebben voor het toetredingsproces.

| 55. | Goede nabuurschapsbetrekkingen zijn van doorslaggevend belang bij de voorbereiding op toetreding. Bedreigingen van of acties tegen een EU-lidstaat en zijn soevereine rechten worden dan ook beschouwd als een ernstige schending van de gemeenschappelijke Europese waarden. |
| --- | --- |

55.

Goede nabuurschapsbetrekkingen zijn van doorslaggevend belang bij de voorbereiding op toetreding. Bedreigingen van of acties tegen een EU-lidstaat en zijn soevereine rechten worden dan ook beschouwd als een ernstige schending van de gemeenschappelijke Europese waarden.

| 56. | Het CvdR is bezorgd over de recente ontwikkelingen in Turkije en benadrukt het belang van een onafhankelijke rechtspraak. Het herinnert eraan dat Turkije kandidaat is voor toetreding tot de EU en als zodanig heeft toegezegd de politieke criteria van Kopenhagen volledig na te leven. |
| --- | --- |

56.

Het CvdR is bezorgd over de recente ontwikkelingen in Turkije en benadrukt het belang van een onafhankelijke rechtspraak. Het herinnert eraan dat Turkije kandidaat is voor toetreding tot de EU en als zodanig heeft toegezegd de politieke criteria van Kopenhagen volledig na te leven.

| 57. | De zorg wordt wel geuit dat de Turkse regering lokale overheden niet altijd voldoende raadpleegt en niet altijd voldoende effectbeoordelingen uitvoert, ook als het gaat om belangrijke wetgeving zoals de recente wet op grootstedelijke gemeenten. Een alomvattende discussie hierover had een goede stap in die richting kunnen zijn en had de toepassing van het beginsel van meerlagig bestuur echt vooruit kunnen helpen. |
| --- | --- |

57.

De zorg wordt wel geuit dat de Turkse regering lokale overheden niet altijd voldoende raadpleegt en niet altijd voldoende effectbeoordelingen uitvoert, ook als het gaat om belangrijke wetgeving zoals de recente wet op grootstedelijke gemeenten. Een alomvattende discussie hierover had een goede stap in die richting kunnen zijn en had de toepassing van het beginsel van meerlagig bestuur echt vooruit kunnen helpen.

| 58. | Het CvdR is ingenomen met de onlangs gemaakte vorderingen bij de overdracht van bevoegdheden naar lokale overheden. Voortekenen daarvan konden al worden ontwaard in de nieuwe wet op grootstedelijke gemeenten waardoor gemeenten meer bevoegdheden hebben gekregen en waarmee voor een deel is tegemoetgekomen aan de kritiek van het Congres van de Raad van Europa (5), nl. dat kleine gemeenten nauwelijks over de capaciteit beschikken om openbare diensten te verlenen. Helaas is geen gehoor gegeven aan de aanbevelingen van dit Congres om gemeenten meer macht te geven door hen in staat te stellen om hun eigen inkomsten te verhogen. |
| --- | --- |

58.

Het CvdR is ingenomen met de onlangs gemaakte vorderingen bij de overdracht van bevoegdheden naar lokale overheden. Voortekenen daarvan konden al worden ontwaard in de nieuwe wet op grootstedelijke gemeenten waardoor gemeenten meer bevoegdheden hebben gekregen en waarmee voor een deel is tegemoetgekomen aan de kritiek van het Congres van de Raad van Europa (5), nl. dat kleine gemeenten nauwelijks over de capaciteit beschikken om openbare diensten te verlenen. Helaas is geen gehoor gegeven aan de aanbevelingen van dit Congres om gemeenten meer macht te geven door hen in staat te stellen om hun eigen inkomsten te verhogen.

| 59. | Decentralisering en de overdracht van bevoegdheden naar lokale overheden zijn besproken bij de voorbereiding van de nieuwe grondwet en in verband met het onlangs geïntroduceerde democratiseringspakket en de rechten van Koerden en andere minderheidsgroepen, wat bij het CvdR in goede aarde is gevallen. Het wijst op de groeiende consensus over de noodzaak om de voorbehouden die Turkije bij het Europees Handvest inzake lokaal zelfbestuur van de Raad van Europa maakt, te overwinnen. |
| --- | --- |

59.

Decentralisering en de overdracht van bevoegdheden naar lokale overheden zijn besproken bij de voorbereiding van de nieuwe grondwet en in verband met het onlangs geïntroduceerde democratiseringspakket en de rechten van Koerden en andere minderheidsgroepen, wat bij het CvdR in goede aarde is gevallen. Het wijst op de groeiende consensus over de noodzaak om de voorbehouden die Turkije bij het Europees Handvest inzake lokaal zelfbestuur van de Raad van Europa maakt, te overwinnen.

| 60. | Het CvdR is ten zeerste ingenomen met de in het democratiseringspakket opgenomen maatregelen waardoor het onderwijsstelsel wordt gedecentraliseerd en politieke partijen voortaan voor promotionele doeleinden andere dialecten of talen dan het Turks mogen gebruiken. Toe te juichen valt ook dat de vroegere namen van vestigingsplaatsen (waarop een verbod rustte als die naam in een andere taal dan het Turks was opgesteld of in andere dan Turkse lettertekens was geschreven) in ere mogen worden hersteld. |
| --- | --- |

60.

Het CvdR is ten zeerste ingenomen met de in het democratiseringspakket opgenomen maatregelen waardoor het onderwijsstelsel wordt gedecentraliseerd en politieke partijen voortaan voor promotionele doeleinden andere dialecten of talen dan het Turks mogen gebruiken. Toe te juichen valt ook dat de vroegere namen van vestigingsplaatsen (waarop een verbod rustte als die naam in een andere taal dan het Turks was opgesteld of in andere dan Turkse lettertekens was geschreven) in ere mogen worden hersteld.

| 61. | De Turkse overheden zouden nauw moeten samenwerken met de Commissie om ter gelegenheid van onderhandelingen over hoofdstuk 22 uit te maken welke IPA-programma's voor de bevordering van duurzame groei in het zuidoosten van Turkije kunnen worden ingezet. |
| --- | --- |

61.

De Turkse overheden zouden nauw moeten samenwerken met de Commissie om ter gelegenheid van onderhandelingen over hoofdstuk 22 uit te maken welke IPA-programma's voor de bevordering van duurzame groei in het zuidoosten van Turkije kunnen worden ingezet.

| 62. | Het CvdR acht het zorgwekkend dat er nauwelijks vrouwen actief zijn in de lokale politiek en doet een beroep op alle politieke partijen om meer vrouwen aan te wijzen als kandidaten voor de komende lokale verkiezingen. |
| --- | --- |

62.

Het CvdR acht het zorgwekkend dat er nauwelijks vrouwen actief zijn in de lokale politiek en doet een beroep op alle politieke partijen om meer vrouwen aan te wijzen als kandidaten voor de komende lokale verkiezingen.

| 63. | Het CvdR is ermee ingenomen dat de instellingen die bij de toepassing van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) zijn betrokken, door middel van training en technische bijstand worden geconsolideerd. Er zouden nog meer inspanningen moeten worden gedaan om de bestuurlijke capaciteiten van lokale overheden te vergroten. |
| --- | --- |

63.

Het CvdR is ermee ingenomen dat de instellingen die bij de toepassing van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA) zijn betrokken, door middel van training en technische bijstand worden geconsolideerd. Er zouden nog meer inspanningen moeten worden gedaan om de bestuurlijke capaciteiten van lokale overheden te vergroten.

| 64. | Het CvdR is voorstander van nog meer maatregelen om de transparantie te vergroten en betuigt zijn steun aan de strijd tegen de corruptie (vooral bij gemeenten) en aan maatregelen voor meer transparantie, verantwoordingsplicht en participatie. |
| --- | --- |

64.

Het CvdR is voorstander van nog meer maatregelen om de transparantie te vergroten en betuigt zijn steun aan de strijd tegen de corruptie (vooral bij gemeenten) en aan maatregelen voor meer transparantie, verantwoordingsplicht en participatie.

| 65. | Het CvdR roept Turkije en de andere partijen ertoe op om actieve steun te verlenen aan de lopende VN-onderhandelingen over een rechtvaardige, alomvattende en duurzame oplossing voor de kwestie Cyprus en dringt er bij Turkije op aan om het vredesproces verderop te helpen door een begin te maken met de terugtrekking van zijn strijdkrachten uit Cyprus en de afgesloten zone van Famagusta aan haar rechtmatige bewoners terug te geven, overeenkomstig de desbetreffende besluiten van de Veiligheidsraad en de beginselen waarop de EU is gegrondvest. |
| --- | --- |

65.

Het CvdR roept Turkije en de andere partijen ertoe op om actieve steun te verlenen aan de lopende VN-onderhandelingen over een rechtvaardige, alomvattende en duurzame oplossing voor de kwestie Cyprus en dringt er bij Turkije op aan om het vredesproces verderop te helpen door een begin te maken met de terugtrekking van zijn strijdkrachten uit Cyprus en de afgesloten zone van Famagusta aan haar rechtmatige bewoners terug te geven, overeenkomstig de desbetreffende besluiten van de Veiligheidsraad en de beginselen waarop de EU is gegrondvest.

| 66. | Gezien de lopende onderhandelingen dringt het CvdR er nogmaals op aan dat de werkgroep CvdR/Turkije wordt omgevormd tot een Gemengd Raadgevend Comité (GRC). |
| --- | --- |

66.

Gezien de lopende onderhandelingen dringt het CvdR er nogmaals op aan dat de werkgroep CvdR/Turkije wordt omgevormd tot een Gemengd Raadgevend Comité (GRC).

Potentiële kandidaat-lidstaten

| 67. | Potentiële kandidaat-lidstaten streven naar vooruitgang om hun toetreding tot de EU dichterbij te brengen en lokale en regionale overheden voeren met het oog daarop hun contacten op. Daarom verheugt het CvdR zich op de oprichting van GRC's voor alle potentiële kandidaat-lidstaten uit de Westelijke Balkan. |
| --- | --- |

67.

Potentiële kandidaat-lidstaten streven naar vooruitgang om hun toetreding tot de EU dichterbij te brengen en lokale en regionale overheden voeren met het oog daarop hun contacten op. Daarom verheugt het CvdR zich op de oprichting van GRC's voor alle potentiële kandidaat-lidstaten uit de Westelijke Balkan.

Albanië

| 68. | In Albanië is vooruitgang geboekt met de toepassing van de beginselen van vrije en eerlijke nationale (6) en lokale verkiezingen (2011) (7) en met het streven om aan de politieke voorwaarden voor de opening van onderhandelingen over EU-lidmaatschap te voldoen. |
| --- | --- |

68.

In Albanië is vooruitgang geboekt met de toepassing van de beginselen van vrije en eerlijke nationale (6) en lokale verkiezingen (2011) (7) en met het streven om aan de politieke voorwaarden voor de opening van onderhandelingen over EU-lidmaatschap te voldoen.

| 69. | Het CvdR verwijst naar de aanbeveling van de Commissie van oktober 2012 en 2013 om Albanië tot kandidaat-lidstaat uit te roepen, mits een aantal structurele hervormingen wordt doorgevoerd. Het dringt er bij Albanië op aan om vooruitgang te boeken met de hervorming van het openbaar bestuur, de rechterlijke onafhankelijkheid, de bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad en de bescherming van de mensenrechten. |
| --- | --- |

69.

Het CvdR verwijst naar de aanbeveling van de Commissie van oktober 2012 en 2013 om Albanië tot kandidaat-lidstaat uit te roepen, mits een aantal structurele hervormingen wordt doorgevoerd. Het dringt er bij Albanië op aan om vooruitgang te boeken met de hervorming van het openbaar bestuur, de rechterlijke onafhankelijkheid, de bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad en de bescherming van de mensenrechten.

| 70. | Er is matige vooruitgang geboekt met het regionaal beleid en de coördinatie van structurele instrumenten. Met het oog op IPA-erkenning moet de beheers- en toezichtsystemen kracht worden bijgezet om het risico op vertragingen en annuleringen zo klein mogelijk te maken. Ook moet het planningsvermogen worden vergroot, vooral met het oog op de voorbereiding van een solide bestand van projecten. |
| --- | --- |

70.

Er is matige vooruitgang geboekt met het regionaal beleid en de coördinatie van structurele instrumenten. Met het oog op IPA-erkenning moet de beheers- en toezichtsystemen kracht worden bijgezet om het risico op vertragingen en annuleringen zo klein mogelijk te maken. Ook moet het planningsvermogen worden vergroot, vooral met het oog op de voorbereiding van een solide bestand van projecten.

| 71. | Het CvdR neemt kennis van het voornemen van Albanië om het aantal lokale overheden te verminderen en wijst er nogmaals op dat een evenwicht moet worden gevonden tussen bestuurlijke efficiëntie en democratische legitimiteit en de toegankelijkheid voor burgers van een en ander. |
| --- | --- |

71.

Het CvdR neemt kennis van het voornemen van Albanië om het aantal lokale overheden te verminderen en wijst er nogmaals op dat een evenwicht moet worden gevonden tussen bestuurlijke efficiëntie en democratische legitimiteit en de toegankelijkheid voor burgers van een en ander.

| 72. | Het is een goede zaak dat in april 2013 de wet op stadsplanning is aangenomen: daarmee is een stap in de richting van de opbouw van daadwerkelijk en eigentijds lokaal zelfbestuur gezet. Helaas blijft het tempo waarin deze wet ten uitvoer wordt gelegd, erg laag. |
| --- | --- |

72.

Het is een goede zaak dat in april 2013 de wet op stadsplanning is aangenomen: daarmee is een stap in de richting van de opbouw van daadwerkelijk en eigentijds lokaal zelfbestuur gezet. Helaas blijft het tempo waarin deze wet ten uitvoer wordt gelegd, erg laag.

| 73. | Ondanks de administratieve verbeteringen die momenteel worden doorgevoerd, beschikken lokale overheden helaas nog steeds over heel erg weinig financiële en bestuurlijke middelen voor de ontwikkeling van infrastructuur en dienstverlening. Hun inkomsten zijn gedaald met 21 %. |
| --- | --- |

73.

Ondanks de administratieve verbeteringen die momenteel worden doorgevoerd, beschikken lokale overheden helaas nog steeds over heel erg weinig financiële en bestuurlijke middelen voor de ontwikkeling van infrastructuur en dienstverlening. Hun inkomsten zijn gedaald met 21 %.

| 74. | Jammer is ook dat hun personeelsbeleid en systemen voor financieel toezicht nog steeds weinig voorstellen, wat naar het oordeel van het CvdR hun efficiëntie in de weg heeft gestaan en beperkend heeft uitgewerkt op de rol van lokale overheden en hun organisaties in het streven naar meer coördinatie tussen lokale en centrale overheden. Het CvdR pleit dan ook voor meer coördinatie tussen centrale en lokale overheden en voor een grotere rol voor de organisaties van lokale overheden. |
| --- | --- |

74.

Jammer is ook dat hun personeelsbeleid en systemen voor financieel toezicht nog steeds weinig voorstellen, wat naar het oordeel van het CvdR hun efficiëntie in de weg heeft gestaan en beperkend heeft uitgewerkt op de rol van lokale overheden en hun organisaties in het streven naar meer coördinatie tussen lokale en centrale overheden. Het CvdR pleit dan ook voor meer coördinatie tussen centrale en lokale overheden en voor een grotere rol voor de organisaties van lokale overheden.

| 75. | Er zijn nog steeds grote hiaten in het toezicht dat op de corruptie wordt gehouden, ook op lokaal niveau. Albanië zou een coördinator voor de strijd tegen de corruptie moeten aanwijzen, die een krachtig mandaat moet krijgen om de algemene opzet van de corruptiebestrijding te evalueren. |
| --- | --- |

75.

Er zijn nog steeds grote hiaten in het toezicht dat op de corruptie wordt gehouden, ook op lokaal niveau. Albanië zou een coördinator voor de strijd tegen de corruptie moeten aanwijzen, die een krachtig mandaat moet krijgen om de algemene opzet van de corruptiebestrijding te evalueren.

| 76. | Het CvdR is ingenomen met de nationale strategie voor betere bestaansomstandigheden voor de Roma en het bijbehorende nationale actieplan, en wijst op de noodzaak om de gedane beloften na te komen. |
| --- | --- |

76.

Het CvdR is ingenomen met de nationale strategie voor betere bestaansomstandigheden voor de Roma en het bijbehorende nationale actieplan, en wijst op de noodzaak om de gedane beloften na te komen.

Bosnië en Herzegovina

| 77. | Bosnië en Herzegovina hebben bitter weinig bereikt in hun streven naar functioneler en efficiënter bestuur op alle niveaus. De Europese integratie lijkt dan ook in het slop te zijn geraakt: Bosnië en Herzegovina zullen nog veel moeten doen voordat van een geloofwaardig toetredingsverzoek kan worden gesproken. |
| --- | --- |

77.

Bosnië en Herzegovina hebben bitter weinig bereikt in hun streven naar functioneler en efficiënter bestuur op alle niveaus. De Europese integratie lijkt dan ook in het slop te zijn geraakt: Bosnië en Herzegovina zullen nog veel moeten doen voordat van een geloofwaardig toetredingsverzoek kan worden gesproken.

| 78. | De overheden van Bosnië en Herzegovina zijn ook geen stap verder gekomen in hun opbouw van de noodzakelijke structuur voor decentraal beheer van EU-fondsen. Dit brengt de financiële steun van de EU (IPA) in gevaar en heeft Bosnië en Herzegovina dit jaar al subsidies gekost. |
| --- | --- |

78.

De overheden van Bosnië en Herzegovina zijn ook geen stap verder gekomen in hun opbouw van de noodzakelijke structuur voor decentraal beheer van EU-fondsen. Dit brengt de financiële steun van de EU (IPA) in gevaar en heeft Bosnië en Herzegovina dit jaar al subsidies gekost.

| 79. | Onduidelijk is hoe de bevoegdheden over de entiteiten, kantons en gemeenten zijn verdeeld, met naar verhouding weinig financiële autonomie voor gemeenten. |
| --- | --- |

79.

Onduidelijk is hoe de bevoegdheden over de entiteiten, kantons en gemeenten zijn verdeeld, met naar verhouding weinig financiële autonomie voor gemeenten.

| 80. | De huidige politieke situatie in Bosnië en Herzegovina is niet bevorderlijk voor hun vermogen om met één stem te spreken over EU-aangelegenheden. Van belang is dat de rol van het directoraat voor Europese integratie wordt geconsolideerd: het zou EU-aangelegenheden op alle bestuursniveaus of met behulp van een ander vergelijkbaar systeem moeten coördineren. De Commissie heeft de besprekingen over IPA II moeten opschorten wegens het ontbreken van zo'n systeem. |
| --- | --- |

80.

De huidige politieke situatie in Bosnië en Herzegovina is niet bevorderlijk voor hun vermogen om met één stem te spreken over EU-aangelegenheden. Van belang is dat de rol van het directoraat voor Europese integratie wordt geconsolideerd: het zou EU-aangelegenheden op alle bestuursniveaus of met behulp van een ander vergelijkbaar systeem moeten coördineren. De Commissie heeft de besprekingen over IPA II moeten opschorten wegens het ontbreken van zo'n systeem.

| 81. | Te betreuren valt dat de parlementaire assemblee van Bosnië en Herzegovina maar heel weinig vooruitgang heeft geboekt met de goedkeuring van aan de EU gerelateerde wetgeving. Politieke onenigheid is nog steeds schadelijk voor de werking van de parlementaire vergadering. |
| --- | --- |

81.

Te betreuren valt dat de parlementaire assemblee van Bosnië en Herzegovina maar heel weinig vooruitgang heeft geboekt met de goedkeuring van aan de EU gerelateerde wetgeving. Politieke onenigheid is nog steeds schadelijk voor de werking van de parlementaire vergadering.

| 82. | Er moet beslist rekening worden gehouden met de bevindingen van de door de VS en de EU opgezette werkgroep van deskundigen. Deze werkgroep heeft aanbevelingen gedaan voor de hervorming van de grondwet van de federatie. Doel van die hervorming is om iets te doen aan de geldverslindende en complexe bestuursstructuren waarbij sprake is van een zekere overlapping van bevoegdheden tussen de federatie, de kantons en de gemeenten. Te waarderen valt dat deze werkgroep van deskundigen haar aanbevelingen heeft gebaseerd op een participatieproces van brede raadplegingen met alle bestuurslagen, en dus ook met lokale overheden: gemeenten en steden van de federatie, evenals maatschappelijke organisaties, waren betrokken bij deze raadplegingen. |
| --- | --- |

82.

Er moet beslist rekening worden gehouden met de bevindingen van de door de VS en de EU opgezette werkgroep van deskundigen. Deze werkgroep heeft aanbevelingen gedaan voor de hervorming van de grondwet van de federatie. Doel van die hervorming is om iets te doen aan de geldverslindende en complexe bestuursstructuren waarbij sprake is van een zekere overlapping van bevoegdheden tussen de federatie, de kantons en de gemeenten. Te waarderen valt dat deze werkgroep van deskundigen haar aanbevelingen heeft gebaseerd op een participatieproces van brede raadplegingen met alle bestuurslagen, en dus ook met lokale overheden: gemeenten en steden van de federatie, evenals maatschappelijke organisaties, waren betrokken bij deze raadplegingen.

| 83. | Ten slotte moeten de mensenrechten beter worden beschermd, wat ook inhoudt dat al goedgekeurde doelgerichte strategieën moeten worden toegepast. |
| --- | --- |

83.

Ten slotte moeten de mensenrechten beter worden beschermd, wat ook inhoudt dat al goedgekeurde doelgerichte strategieën moeten worden toegepast.

| 84. | Het CvdR roept alle delen van de federatie ertoe op om onderling en met de federale overheden een constructieve dialoog te blijven voeren. |
| --- | --- |

84.

Het CvdR roept alle delen van de federatie ertoe op om onderling en met de federale overheden een constructieve dialoog te blijven voeren.

Kosovo
   (1)

| 85. | Het CvdR is ingenomen met het besluit van de Raad om de onderhandelingen over een SAO met Kosovo te openen. |
| --- | --- |

85.

Het CvdR is ingenomen met het besluit van de Raad om de onderhandelingen over een SAO met Kosovo te openen.

| 86. | Een goede zaak is ook dat de Raad voor regionale samenwerking (RCC) heeft besloten om zijn statuut zo te wijzigen dat Kosovo daarvan een volwaardig deelnemer kan worden. Deze oplossing waardoor Kosovo aan de RCC kan deelnemen, is een goed uitgangspunt voor meer en uitgebreidere deelname van Kosovo aan andere regionale fora. |
| --- | --- |

86.

Een goede zaak is ook dat de Raad voor regionale samenwerking (RCC) heeft besloten om zijn statuut zo te wijzigen dat Kosovo daarvan een volwaardig deelnemer kan worden. Deze oplossing waardoor Kosovo aan de RCC kan deelnemen, is een goed uitgangspunt voor meer en uitgebreidere deelname van Kosovo aan andere regionale fora.

| 87. | Kosovo en Servië verdienen lof voor hun actieve en constructieve deelname aan de door de EU bevorderde dialoog. Vreedzame en alomvattende geschillenbeslechting tussen Servië en Kosovo is van belang voor de ontwikkeling van de hele regio. |
| --- | --- |

87.

Kosovo en Servië verdienen lof voor hun actieve en constructieve deelname aan de door de EU bevorderde dialoog. Vreedzame en alomvattende geschillenbeslechting tussen Servië en Kosovo is van belang voor de ontwikkeling van de hele regio.

| 88. | Alhoewel de grondvesten voor governance op centraal en lokaal niveau zijn gelegd, blijft het bestuur op gemeentelijk niveau toch zwak en vergt dit adequate financiering en bestuurlijke capaciteiten. Er moeten nog meer inspanningen worden gedaan om verbetering te brengen in de uitvoering van wetten, de verantwoordingsverplichting en de transparantie van bestuur, ook op gemeentelijk niveau. Lokale overheden moet steun worden gegeven om door te kunnen gaan met decentralisering. |
| --- | --- |

88.

Alhoewel de grondvesten voor governance op centraal en lokaal niveau zijn gelegd, blijft het bestuur op gemeentelijk niveau toch zwak en vergt dit adequate financiering en bestuurlijke capaciteiten. Er moeten nog meer inspanningen worden gedaan om verbetering te brengen in de uitvoering van wetten, de verantwoordingsverplichting en de transparantie van bestuur, ook op gemeentelijk niveau. Lokale overheden moet steun worden gegeven om door te kunnen gaan met decentralisering.

| 89. | Toe te juichen valt dat lokale overheden hun bestuurlijke capaciteit hebben verbeterd als het gaat om transparantie van beheer, voorlichting over de begroting en verslaggeving over gemeentelijke besluitvorming. Dit geldt ook voor de problematiek van de terugkeer en re-integratie van vluchtelingen en ontheemden. |
| --- | --- |

89.

Toe te juichen valt dat lokale overheden hun bestuurlijke capaciteit hebben verbeterd als het gaat om transparantie van beheer, voorlichting over de begroting en verslaggeving over gemeentelijke besluitvorming. Dit geldt ook voor de problematiek van de terugkeer en re-integratie van vluchtelingen en ontheemden.

| 90. | Het CvdR benadrukt nogmaals het belang van transparant en effectief bestuur en dringt er bij de regering van Kosovo op aan om de aanbevelingen van de Commissie betreffende de noodzaak om de georganiseerde misdaad en de corruptie aan te pakken en adequate gerechtelijke en openbare bestuurssystemen op te bouwen, nauwgezet ter harte te nemen. |
| --- | --- |

90.

Het CvdR benadrukt nogmaals het belang van transparant en effectief bestuur en dringt er bij de regering van Kosovo op aan om de aanbevelingen van de Commissie betreffende de noodzaak om de georganiseerde misdaad en de corruptie aan te pakken en adequate gerechtelijke en openbare bestuurssystemen op te bouwen, nauwgezet ter harte te nemen.

| 91. | Samenwerking tussen maatschappelijke organisaties en bestuurlijke instanties blijft in Kosovo zeer aangewezen en zou moeten worden verbeterd, vooral bij het formuleren en uitvoeren van overheidsbeleid. |
| --- | --- |

91.

Samenwerking tussen maatschappelijke organisaties en bestuurlijke instanties blijft in Kosovo zeer aangewezen en zou moeten worden verbeterd, vooral bij het formuleren en uitvoeren van overheidsbeleid.

| 92. | De rechtsstaat moet — als hoeksteen van de SAO — meer kracht worden bijgezet. Zeer welkom in dit verband is de gestructureerde dialoog over de rechtsstaat. Deze dialoog blijft een ruggensteun en leidraad voor Kosovo op dit gebied, ook tijdens besprekingen over de toekomst van EULEX, de rechtsstaatmissie van de EU in Kosovo. |
| --- | --- |

92.

De rechtsstaat moet — als hoeksteen van de SAO — meer kracht worden bijgezet. Zeer welkom in dit verband is de gestructureerde dialoog over de rechtsstaat. Deze dialoog blijft een ruggensteun en leidraad voor Kosovo op dit gebied, ook tijdens besprekingen over de toekomst van EULEX, de rechtsstaatmissie van de EU in Kosovo.

| 93. | Het CvdR stelt voor verder te onderhandelen over een speciale status van lokaal zelfbestuur voor de door Serviërs gedomineerde regionale enclave rondom Mitrovica in Noord-Kosovo. |
| --- | --- |

93.

Het CvdR stelt voor verder te onderhandelen over een speciale status van lokaal zelfbestuur voor de door Serviërs gedomineerde regionale enclave rondom Mitrovica in Noord-Kosovo.

Brussel, 2 april 2014

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

(1)  Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

1

(2)  Zie de Commissiemededeling „Uitbreidingsstrategie en belangrijke uitdagingen 2013-2014”, COM(2013) 700 final

2

(3)  Verklaring van de provinciale assemblee van Vojvodina van 21 mei 2013 over de bescherming van de constitutionele en wettelijke rechten van de autonome provincie Vojvodina.

3

(4)  Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa, Aanbeveling 301 (2011), Local and regional democracy in Turkey, Straatsburg, 22—24 maart 2011

4

(5)  Idem.

5

(6)  De verkiezingen zijn gehouden in juni 2013. Zie het voortgangsverslag van het Europees Parlement over Albanië, dat op 25 november 2013 door rapporteur Nikola Vuljanić (GUE/NGL) op de AFET-vergadering is gepresenteerd.

6

(7)  Zie het verkiezingswaarnemingsverslag van de OVSE en het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa van 8 mei 2011, http://www.osce.org/odihr/77446

7

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/15 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/15

---

Advies van het Comité van de Regio's — Betaalbare energie voor iedereen

2014/C 174/04

| Rapporteur | Christian Illedits, lid van het parlement van Burgenland (PSE/AT) |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Brief van het Griekse voorzitterschap d.d. 4.11.2013 |

Rapporteur

Christian Illedits, lid van het parlement van Burgenland (PSE/AT)

Referentiedocument

Brief van het Griekse voorzitterschap d.d. 4.11.2013

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| 1. | stelt vast dat grote delen van de Europese bevolking inmiddels al geconfronteerd worden met „energiearmoede” en acht het hoog tijd voor maatregelen, op korte, middellange én lange termijn, om dit probleem aan te pakken en terug te dringen, aangezien de volksgezondheid en de kwaliteit van het leven van de mensen hierdoor worden aangetast. |
| --- | --- |

1.

stelt vast dat grote delen van de Europese bevolking inmiddels al geconfronteerd worden met „energiearmoede” en acht het hoog tijd voor maatregelen, op korte, middellange én lange termijn, om dit probleem aan te pakken en terug te dringen, aangezien de volksgezondheid en de kwaliteit van het leven van de mensen hierdoor worden aangetast.

| 2. | De kloof tussen de stijging van de energieprijzen en de inkomensgroei wordt almaar groter, waardoor het probleem van de energiearmoede zich steeds verder dreigt te verbreiden in de lidstaten van de EU. |
| --- | --- |

2.

De kloof tussen de stijging van de energieprijzen en de inkomensgroei wordt almaar groter, waardoor het probleem van de energiearmoede zich steeds verder dreigt te verbreiden in de lidstaten van de EU.

| 3. | Het Comité dringt daarom aan op maatregelen ter verwezenlijking van doelstellingen op zowel de korte (bijv. spoedmaatregelen voor noodsituaties) als de middellange en lange termijn, zoals bevordering van een efficiënter energiegebruik, energiebesparing, omschakeling op duurzame energiesystemen, lokale productie van hernieuwbare energie en optimalisering van verplaatsingsbehoeften. |
| --- | --- |

3.

Het Comité dringt daarom aan op maatregelen ter verwezenlijking van doelstellingen op zowel de korte (bijv. spoedmaatregelen voor noodsituaties) als de middellange en lange termijn, zoals bevordering van een efficiënter energiegebruik, energiebesparing, omschakeling op duurzame energiesystemen, lokale productie van hernieuwbare energie en optimalisering van verplaatsingsbehoeften.

| 4. | Het valt op dat in EU-discussies „energiearmoede” vaak gereduceerd wordt tot het engere begrip „verwarmingsarmoede”, maar energiearmoede is een breder concept. Ook de energie die nodig is voor communicatie, mobiliteit en hygiëne, stuk voor stuk zaken die noodzakelijk zijn voor de sociale omgang, moet namelijk betaalbaar blijven. Veel gezinnen c.q. huishoudens raken in de problemen doordat de energierekening maar blijft stijgen, terwijl het inkomen daalt. Ze hebben niet meer genoeg geld om hun huis naar behoren te verwarmen, moeten uitwijken naar energiebronnen van mindere kwaliteit, die vaak slecht zijn voor de gezondheid en het milieu, of steken zich noodgedwongen in de schulden, en zien zich daarnaast beperkt in hun verplaatsingsmogelijkheden. |
| --- | --- |

4.

Het valt op dat in EU-discussies „energiearmoede” vaak gereduceerd wordt tot het engere begrip „verwarmingsarmoede”, maar energiearmoede is een breder concept. Ook de energie die nodig is voor communicatie, mobiliteit en hygiëne, stuk voor stuk zaken die noodzakelijk zijn voor de sociale omgang, moet namelijk betaalbaar blijven. Veel gezinnen c.q. huishoudens raken in de problemen doordat de energierekening maar blijft stijgen, terwijl het inkomen daalt. Ze hebben niet meer genoeg geld om hun huis naar behoren te verwarmen, moeten uitwijken naar energiebronnen van mindere kwaliteit, die vaak slecht zijn voor de gezondheid en het milieu, of steken zich noodgedwongen in de schulden, en zien zich daarnaast beperkt in hun verplaatsingsmogelijkheden.

| 5. | Energiearmoede moet in de eerste plaats worden gezien als een vorm van armoede in het algemeen en zal daarom prioritair moeten worden aangepakt via nationaal en EU-beleid op het gebied van werkgelegenheid, sociale zaken, concurrentievermogen, regionale ontwikkeling en cohesie. Er moeten de nodige maatregelen worden genomen in coördinatie met het EU-niveau. Omdat de EU en de lidstaten een gedeelde bevoegdheid hebben voor energie en omdat de EU ook maatregelen neemt op andere gebieden (zoals de interne markt en klimaatverandering) die van invloed zijn op de energieprijzen en de toegang tot energie, valt er veel wat voor te zeggen om energiearmoede afzonderlijk te benaderen in het kader van het energiebeleid. |
| --- | --- |

5.

Energiearmoede moet in de eerste plaats worden gezien als een vorm van armoede in het algemeen en zal daarom prioritair moeten worden aangepakt via nationaal en EU-beleid op het gebied van werkgelegenheid, sociale zaken, concurrentievermogen, regionale ontwikkeling en cohesie. Er moeten de nodige maatregelen worden genomen in coördinatie met het EU-niveau. Omdat de EU en de lidstaten een gedeelde bevoegdheid hebben voor energie en omdat de EU ook maatregelen neemt op andere gebieden (zoals de interne markt en klimaatverandering) die van invloed zijn op de energieprijzen en de toegang tot energie, valt er veel wat voor te zeggen om energiearmoede afzonderlijk te benaderen in het kader van het energiebeleid.

Om betaalbare energie te garanderen, zal de EU er in de eerste plaats voor moeten zorgen dat er een toereikend aanbod op de energiemarkt is, dat de vorming c.q. het misbruik van monopolieposities wordt tegengegaan en dat de instrumenten ter bevordering van de energietransitie kosteneffectief zijn. Het Comité benadrukt dat een efficiënt energie- en milieubeleid wel degelijk verenigbaar is met een daadkrachtig industriebeleid en een Europees bedrijfsleven dat internationaal kan concurreren.

| 6. | Een op Europees niveau uitgewerkte definitie van „energiearmoede” is dan ook nodig om het probleem politiek op de kaart te krijgen en om maatregelen ter bestrijding hiervan de nodige rechtszekerheid te verlenen. Gezien de verschillen tussen de lidstaten en de regio's moet de definitie flexibel zijn, zodat de uiteenlopende energiestelsels, inkomensniveaus en sociale structuren in de verschillende delen van de EU hieronder komen te vallen. |
| --- | --- |

6.

Een op Europees niveau uitgewerkte definitie van „energiearmoede” is dan ook nodig om het probleem politiek op de kaart te krijgen en om maatregelen ter bestrijding hiervan de nodige rechtszekerheid te verlenen. Gezien de verschillen tussen de lidstaten en de regio's moet de definitie flexibel zijn, zodat de uiteenlopende energiestelsels, inkomensniveaus en sociale structuren in de verschillende delen van de EU hieronder komen te vallen.

| 7. | Om de discussie aan te zwengelen stelt het Comité de invoering van een kwantitatieve definitie van „energiearmoede” voor, bijv. op basis van een voor de hele EU geldend maximumpercentage voor het aandeel van het inkomen van huishoudens dat besteed wordt aan energie. Andere criteria die in zo'n definitie kunnen worden opgenomen, zijn bijv. een „recht op toegang tot passende energiediensten” of een ondergrens voor „fatsoenlijke huisvesting”. |
| --- | --- |

7.

Om de discussie aan te zwengelen stelt het Comité de invoering van een kwantitatieve definitie van „energiearmoede” voor, bijv. op basis van een voor de hele EU geldend maximumpercentage voor het aandeel van het inkomen van huishoudens dat besteed wordt aan energie. Andere criteria die in zo'n definitie kunnen worden opgenomen, zijn bijv. een „recht op toegang tot passende energiediensten” of een ondergrens voor „fatsoenlijke huisvesting”.

| 8. | Ondanks druk van het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en andere belanghebbenden kent de Commissie het probleem van energiearmoede tot dusverre niet het politieke belang toe dat het toekomt. |
| --- | --- |

8.

Ondanks druk van het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en andere belanghebbenden kent de Commissie het probleem van energiearmoede tot dusverre niet het politieke belang toe dat het toekomt.

| 9. | Een laag inkomen en geringe sociale bescherming (m.n. in de nieuwe lidstaten) enerzijds en de gevolgen van strenge bezuinigingsmaatregelen (o.a. in de Zuid-Europese lidstaten) anderzijds vormen een directe risicofactor. Het feit dat de energieprijzen gemiddeld sterker stijgen dan de inkomens, waardoor steeds meer mensen getroffen worden door energiearmoede, vormt daarnaast een indirecte risicofactor. |
| --- | --- |

9.

Een laag inkomen en geringe sociale bescherming (m.n. in de nieuwe lidstaten) enerzijds en de gevolgen van strenge bezuinigingsmaatregelen (o.a. in de Zuid-Europese lidstaten) anderzijds vormen een directe risicofactor. Het feit dat de energieprijzen gemiddeld sterker stijgen dan de inkomens, waardoor steeds meer mensen getroffen worden door energiearmoede, vormt daarnaast een indirecte risicofactor.

| 10. | Het Comité roept de EU op dringend maatregelen te nemen om de meest kwetsbare regionale economieën, hoofdzakelijk in de convergentieregio's, te ondersteunen bij het bestrijden van de problemen die voortvloeien uit de sterk stijgende energieprijzen, gepaard aan een slechts gering stijgende, stagnerende of zelfs dalende inkomensgroei voor grote delen van de bevolking. |
| --- | --- |

10.

Het Comité roept de EU op dringend maatregelen te nemen om de meest kwetsbare regionale economieën, hoofdzakelijk in de convergentieregio's, te ondersteunen bij het bestrijden van de problemen die voortvloeien uit de sterk stijgende energieprijzen, gepaard aan een slechts gering stijgende, stagnerende of zelfs dalende inkomensgroei voor grote delen van de bevolking.

| 11. | In dit verband dringt het Comité aan op de voltooiing van de interne energiemarkt, die een veilige en duurzame energievoorziening ten doel heeft met zo laag mogelijke prijzen; er moet meer geïnvesteerd worden in distributienetten, transmissie-infrastructuur, verbindingsleidingen en de ontwikkeling van slimme netwerken. |
| --- | --- |

11.

In dit verband dringt het Comité aan op de voltooiing van de interne energiemarkt, die een veilige en duurzame energievoorziening ten doel heeft met zo laag mogelijke prijzen; er moet meer geïnvesteerd worden in distributienetten, transmissie-infrastructuur, verbindingsleidingen en de ontwikkeling van slimme netwerken.

| 12. | Hernieuwbare energiebronnen dienen naar de mening van het Comité zo kostenefficiënt mogelijk ontwikkeld en in de handel te worden gebracht. Energiemaatschappijen moeten in het geval van quota voor hernieuwbare energie zelf kunnen beslissen hoe zij investeren in windenergie, zonne-energie, biomassa of andere hulpbronnen. Met andere woorden, de gemeentelijke nutsmaatschappijen moeten zelf bepalen hoe zij op de voor hen voordeligste manier schone energie kunnen aanbieden. Ook de oprichting van bijv. coöperaties of gelijkaardige organisatievormen voor de productie van hernieuwbare energie of een efficiënter energiegebruik is een goede manier om meer vanuit het oogpunt van de behoeften van de verbruiker te werken. |
| --- | --- |

12.

Hernieuwbare energiebronnen dienen naar de mening van het Comité zo kostenefficiënt mogelijk ontwikkeld en in de handel te worden gebracht. Energiemaatschappijen moeten in het geval van quota voor hernieuwbare energie zelf kunnen beslissen hoe zij investeren in windenergie, zonne-energie, biomassa of andere hulpbronnen. Met andere woorden, de gemeentelijke nutsmaatschappijen moeten zelf bepalen hoe zij op de voor hen voordeligste manier schone energie kunnen aanbieden. Ook de oprichting van bijv. coöperaties of gelijkaardige organisatievormen voor de productie van hernieuwbare energie of een efficiënter energiegebruik is een goede manier om meer vanuit het oogpunt van de behoeften van de verbruiker te werken.

| 13. | Daarnaast dient de structuursteun van de EU voor projecten op energiegebied in het vervolg sterker gericht te zijn op vermindering van het verbruik van fossiele en nucleaire brandstoffen en op bestrijding van energiearmoede. Bij het ontwikkelen van de desbetreffende programma's zal de Commissie hier rekening mee moeten houden. |
| --- | --- |

13.

Daarnaast dient de structuursteun van de EU voor projecten op energiegebied in het vervolg sterker gericht te zijn op vermindering van het verbruik van fossiele en nucleaire brandstoffen en op bestrijding van energiearmoede. Bij het ontwikkelen van de desbetreffende programma's zal de Commissie hier rekening mee moeten houden.

| 14. | Om de energierekeningen omlaag te brengen dringt het Comité aan op een beleid ter bevordering van een efficiënter energiegebruik en een sterker op lokale energiebronnen gebaseerde energievoorziening. |
| --- | --- |

14.

Om de energierekeningen omlaag te brengen dringt het Comité aan op een beleid ter bevordering van een efficiënter energiegebruik en een sterker op lokale energiebronnen gebaseerde energievoorziening.

| 15. | Bij de planning van de verdeling van de middelen uit de structuurfondsen dient niet alleen rekening te worden gehouden met huishoudens maar ook met de meest kwetsbare consumentensectoren. |
| --- | --- |

15.

Bij de planning van de verdeling van de middelen uit de structuurfondsen dient niet alleen rekening te worden gehouden met huishoudens maar ook met de meest kwetsbare consumentensectoren.

Uitdagingen op het gebied van het klimaat- en het sociale beleid samen aanpakken in plaats van fossiele brandstoffen te blijven subsidiëren

| 16. | De gevolgen van de klimaatverandering ten spijt is betaalbare energie overal ter wereld inmiddels een belangrijk aandachtspunt. In eerste instantie lijken financiële steunmaatregelen ter ontwikkeling van hernieuwbare energie en de vraag naar betaalbare energie haaks op elkaar te staan. |
| --- | --- |

16.

De gevolgen van de klimaatverandering ten spijt is betaalbare energie overal ter wereld inmiddels een belangrijk aandachtspunt. In eerste instantie lijken financiële steunmaatregelen ter ontwikkeling van hernieuwbare energie en de vraag naar betaalbare energie haaks op elkaar te staan.

| 17. | Het Comité wijst er echter op dat de maatschappelijke en ecologische (vervolg)kosten van fossiele brandstoffen en kernenergie vele malen hoger liggen dan voor alle overige energiebronnen. Deze kosten komen alleen nauwelijks tot uitdrukking op de markten en in de prijsvorming. |
| --- | --- |

17.

Het Comité wijst er echter op dat de maatschappelijke en ecologische (vervolg)kosten van fossiele brandstoffen en kernenergie vele malen hoger liggen dan voor alle overige energiebronnen. Deze kosten komen alleen nauwelijks tot uitdrukking op de markten en in de prijsvorming.

| 18. | Daarnaast hebben beleidsmakers in de EU en de lidstaten nog te weinig oog voor de talrijke voordelen van slimme distributiesystemen, waarin meerdere hernieuwbare energiebronnen gecombineerd worden, voor vraaggestuurd beheer van hernieuwbare energie en voor investeringen in efficiënt energiegebruik. |
| --- | --- |

18.

Daarnaast hebben beleidsmakers in de EU en de lidstaten nog te weinig oog voor de talrijke voordelen van slimme distributiesystemen, waarin meerdere hernieuwbare energiebronnen gecombineerd worden, voor vraaggestuurd beheer van hernieuwbare energie en voor investeringen in efficiënt energiegebruik.

| 19. | Er is geen enkele reden om degenen die in een situatie van energiearmoede geraken, en andere energieverbruikers tegenover elkaar te plaatsen. Hernieuwbare energiebronnen en bestrijding van energiearmoede sluiten elkaar niet per se uit, maar vullen elkaar juist aan. |
| --- | --- |

19.

Er is geen enkele reden om degenen die in een situatie van energiearmoede geraken, en andere energieverbruikers tegenover elkaar te plaatsen. Hernieuwbare energiebronnen en bestrijding van energiearmoede sluiten elkaar niet per se uit, maar vullen elkaar juist aan.

| 20. | Het Comité neemt kennis van wat de Commissie schrijft over factoren die energieprijzen in de EU beïnvloeden. Het probleem van de betaalbaarheid van energie is aan een aantal factoren te wijten. Vast staat echter dat door te investeren in efficiënt energiegebruik en hernieuwbare energiebronnen op lokaal en regionaal niveau werkgelegenheid kan worden gecreëerd en, in ieder geval op middellange termijn, de energiearmoede kan worden verminderd. |
| --- | --- |

20.

Het Comité neemt kennis van wat de Commissie schrijft over factoren die energieprijzen in de EU beïnvloeden. Het probleem van de betaalbaarheid van energie is aan een aantal factoren te wijten. Vast staat echter dat door te investeren in efficiënt energiegebruik en hernieuwbare energiebronnen op lokaal en regionaal niveau werkgelegenheid kan worden gecreëerd en, in ieder geval op middellange termijn, de energiearmoede kan worden verminderd.

Omvang van de energiearmoede

| 21. | Het Comité stelt met zorg vast dat de stroomprijzen voor huishoudens en bedrijfsleven tussen 2005 en 2011 gemiddeld 29% zijn gestegen, terwijl de stroomprijzen in de V.S. en Japan in diezelfde periode maar 1% zijn gestegen. In diezelfde periode is op de internationale markten de prijs van een vat aardolie verdubbeld en tussen 2001 en 2011 verviervoudigd. |
| --- | --- |

21.

Het Comité stelt met zorg vast dat de stroomprijzen voor huishoudens en bedrijfsleven tussen 2005 en 2011 gemiddeld 29% zijn gestegen, terwijl de stroomprijzen in de V.S. en Japan in diezelfde periode maar 1% zijn gestegen. In diezelfde periode is op de internationale markten de prijs van een vat aardolie verdubbeld en tussen 2001 en 2011 verviervoudigd.

| 22. | Vooral in de nieuwe lidstaten en de door de crisis getroffen landen in het zuiden van Europa dreigt een steeds grotere energiearmoede. Door de steeds groter wordende kloof tussen de inkomensgroei en de stijging van de energieprijzen, de in het algemeen toenemende armoede en het aanvankelijk uitblijven van maatregelen ter bevordering van de energie-efficiëntie van het in rap tempo in verval rakende woningenbestand en dito energie-infrastructuur treft energiearmoede inmiddels brede lagen van de bevolking. |
| --- | --- |

22.

Vooral in de nieuwe lidstaten en de door de crisis getroffen landen in het zuiden van Europa dreigt een steeds grotere energiearmoede. Door de steeds groter wordende kloof tussen de inkomensgroei en de stijging van de energieprijzen, de in het algemeen toenemende armoede en het aanvankelijk uitblijven van maatregelen ter bevordering van de energie-efficiëntie van het in rap tempo in verval rakende woningenbestand en dito energie-infrastructuur treft energiearmoede inmiddels brede lagen van de bevolking.

| 23. | In Europa kunnen tussen de 50 en 125 miljoen mensen de energiekosten niet meer opbrengen. In Bulgarije, Portugal, Litouwen, Roemenië, Cyprus, Letland en Malta kan al 30 % van de bevolking zijn huis niet meer naar behoren verwarmen door de onredelijk hoge energierekeningen. In Griekenland, Polen, Italië, Hongarije en Spanje kampt inmiddels 20% van de bevolking met hetzelfde probleem. Door de sterk stijgende energieprijzen (vergeleken met de inkomensontwikkeling) valt te vrezen dat nog meer mensen, in alle EU-lidstaten, met dit probleem in aanraking zullen komen. |
| --- | --- |

23.

In Europa kunnen tussen de 50 en 125 miljoen mensen de energiekosten niet meer opbrengen. In Bulgarije, Portugal, Litouwen, Roemenië, Cyprus, Letland en Malta kan al 30 % van de bevolking zijn huis niet meer naar behoren verwarmen door de onredelijk hoge energierekeningen. In Griekenland, Polen, Italië, Hongarije en Spanje kampt inmiddels 20% van de bevolking met hetzelfde probleem. Door de sterk stijgende energieprijzen (vergeleken met de inkomensontwikkeling) valt te vrezen dat nog meer mensen, in alle EU-lidstaten, met dit probleem in aanraking zullen komen.

| 24. | Het Comité is het er dan ook mee eens dat energiearmoede als een indicator voor materiële armoede kan worden beschouwd en in het kader van enquêtes over inkomen, sociale integratie en levensomstandigheden gemeten kan worden door middel van vragen als „Kunt u het zich permitteren, indien nodig, uw woning gepast te verwarmen?” en „Kunt u alle noodzakelijke verplaatsingen doen?” |
| --- | --- |

24.

Het Comité is het er dan ook mee eens dat energiearmoede als een indicator voor materiële armoede kan worden beschouwd en in het kader van enquêtes over inkomen, sociale integratie en levensomstandigheden gemeten kan worden door middel van vragen als „Kunt u het zich permitteren, indien nodig, uw woning gepast te verwarmen?” en „Kunt u alle noodzakelijke verplaatsingen doen?”

| 25. | In Richtlijn 2009/72/EG en Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit resp. aardgas is o.a. bepaald dat de lidstaten het begrip „kwetsbare afnemers” moeten definiëren. Dat is alvast een goede zaak. Om de energiearmoede zo goed mogelijk in kaart te brengen heeft ook het EESC een voor de hele EU geldende definitie van energiearmoede voorgesteld en gepleit voor harmonisering van de bestaande statistieken. |
| --- | --- |

25.

In Richtlijn 2009/72/EG en Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit resp. aardgas is o.a. bepaald dat de lidstaten het begrip „kwetsbare afnemers” moeten definiëren. Dat is alvast een goede zaak. Om de energiearmoede zo goed mogelijk in kaart te brengen heeft ook het EESC een voor de hele EU geldende definitie van energiearmoede voorgesteld en gepleit voor harmonisering van de bestaande statistieken.

| 26. | Het Comité sluit zich tevens aan bij de conclusie dat nog meer huishoudens mogelijk met energiearmoede te maken zullen krijgen, en stelt voor er bij de lidstaten op aan te dringen dat zij hun verplichting om het begrip „kwetsbare afnemers” te definiëren, ook nakomen. |
| --- | --- |

26.

Het Comité sluit zich tevens aan bij de conclusie dat nog meer huishoudens mogelijk met energiearmoede te maken zullen krijgen, en stelt voor er bij de lidstaten op aan te dringen dat zij hun verplichting om het begrip „kwetsbare afnemers” te definiëren, ook nakomen.

Participatie van de lokale en regionale overheden

| 27. | Eén van de taken van de lokale en regionale overheden is hun inwoners onpartijdig te adviseren omtrent de mogelijkheden om hun woningen energie-efficiënter te maken. Met deze maatregel wordt werkgelegenheid gecreëerd in de bouwsector en aanverwante sectoren doordat hun activiteiten op de energierenovatie van het bestaande woningbestand kunnen worden gericht om zo de energie-armoede te verminderen, de uitstoot van CO2 tot een minimum terug te dringen en technologische innovatie te bevorderen. |
| --- | --- |

27.

Eén van de taken van de lokale en regionale overheden is hun inwoners onpartijdig te adviseren omtrent de mogelijkheden om hun woningen energie-efficiënter te maken. Met deze maatregel wordt werkgelegenheid gecreëerd in de bouwsector en aanverwante sectoren doordat hun activiteiten op de energierenovatie van het bestaande woningbestand kunnen worden gericht om zo de energie-armoede te verminderen, de uitstoot van CO2 tot een minimum terug te dringen en technologische innovatie te bevorderen.

| 28. | Vanwege de grote geografische en sociale verschillen qua energiearmoede in de EU worden concrete maatregelen ook het best op lokaal niveau genomen. |
| --- | --- |

28.

Vanwege de grote geografische en sociale verschillen qua energiearmoede in de EU worden concrete maatregelen ook het best op lokaal niveau genomen.

| 29. | Regionale studies naar het risico van energiearmoede bieden veel meer informatie over de sociale ongelijkheden in Europa dan nationale studies. Gemeten in koopkracht (kk), waarbij de verschillen in prijsniveau zijn verrekend, betalen bijv. Bulgaren voor 100 kW stroom gemiddeld 17,07 kk terwijl Britten maar 15,37 kk betalen. Voor de crisis van 2005 was er al een kloof tussen noord en zuid en tussen oost en west in de Europese Unie, maar die kloof is sindsdien groter geworden. |
| --- | --- |

29.

Regionale studies naar het risico van energiearmoede bieden veel meer informatie over de sociale ongelijkheden in Europa dan nationale studies. Gemeten in koopkracht (kk), waarbij de verschillen in prijsniveau zijn verrekend, betalen bijv. Bulgaren voor 100 kW stroom gemiddeld 17,07 kk terwijl Britten maar 15,37 kk betalen. Voor de crisis van 2005 was er al een kloof tussen noord en zuid en tussen oost en west in de Europese Unie, maar die kloof is sindsdien groter geworden.

| 30. | Het bevorderen van energie-efficiënte huizen is dus cruciaal zowel in de strijd tegen armoede in het algemeen als in de strijd om de gevolgen van de klimaatverandering in te dammen. Bovendien zijn huishoudens met een energie-efficiënte woning beter gewapend tegen een stijging van de energieprijzen. |
| --- | --- |

30.

Het bevorderen van energie-efficiënte huizen is dus cruciaal zowel in de strijd tegen armoede in het algemeen als in de strijd om de gevolgen van de klimaatverandering in te dammen. Bovendien zijn huishoudens met een energie-efficiënte woning beter gewapend tegen een stijging van de energieprijzen.

| 31. | Het is zaak dat er op lokaal en regionaal niveau met adequate steun van de Europese instellingen voorlichtingscampagnes worden georganiseerd, bedoeld om de burgers aan te moedigen, energiezuinige gewoontes aan te leren. |
| --- | --- |

31.

Het is zaak dat er op lokaal en regionaal niveau met adequate steun van de Europese instellingen voorlichtingscampagnes worden georganiseerd, bedoeld om de burgers aan te moedigen, energiezuinige gewoontes aan te leren.

| 32. | De energiekosten van verplaatsingen en de impact daarvan voor huishoudens spelen eveneens een rol bij energiearmoede. Nodig is een langetermijnbeleid voor ruimtelijke ordening gericht op het verminderen van de verplaatsingsbehoefte en, waar mogelijk, op het aanbieden van minder energie verbruikende alternatieven. |
| --- | --- |

32.

De energiekosten van verplaatsingen en de impact daarvan voor huishoudens spelen eveneens een rol bij energiearmoede. Nodig is een langetermijnbeleid voor ruimtelijke ordening gericht op het verminderen van de verplaatsingsbehoefte en, waar mogelijk, op het aanbieden van minder energie verbruikende alternatieven.

Meer aandacht voor de consument bij de tenuitvoerlegging van het energiebeleid

| 33. | De EU zou zich ervoor moeten inzetten dat marktinitiatieven die zouden kunnen leiden tot misbruik van de positie van kwetsbare energieconsumenten, in ieder geval worden geflankeerd door lokale, regionale en nationale sociale beleidsmaatregelen, bedoeld om de belastingen, heffingen en tarieven zo laag mogelijk te houden voor alle partijen in de waardeketen, van energieproducent tot eindverbruiker. |
| --- | --- |

33.

De EU zou zich ervoor moeten inzetten dat marktinitiatieven die zouden kunnen leiden tot misbruik van de positie van kwetsbare energieconsumenten, in ieder geval worden geflankeerd door lokale, regionale en nationale sociale beleidsmaatregelen, bedoeld om de belastingen, heffingen en tarieven zo laag mogelijk te houden voor alle partijen in de waardeketen, van energieproducent tot eindverbruiker.

| 34. | Ook mogen de consument geen onredelijke prijzen worden aangerekend, bijv. door hogere heffingen op hernieuwbare energie door te berekenen, te meer daar er vaak helemaal geen hernieuwbare energie aan het net wordt geleverd. Al net zo min is het de bedoeling dat de consument opdraait voor de door de energie-intensieve sectoren gederfde winst als gevolg van o.a. het feit dat ze ter bescherming van het net hun productie moeten minderen. |
| --- | --- |

34.

Ook mogen de consument geen onredelijke prijzen worden aangerekend, bijv. door hogere heffingen op hernieuwbare energie door te berekenen, te meer daar er vaak helemaal geen hernieuwbare energie aan het net wordt geleverd. Al net zo min is het de bedoeling dat de consument opdraait voor de door de energie-intensieve sectoren gederfde winst als gevolg van o.a. het feit dat ze ter bescherming van het net hun productie moeten minderen.

De eis om kwetsbare verbruikers niet af te sluiten van de energievoorziening dient vergezeld te gaan van de volgende maatregelen:

| 35. | Het Comité stelt voor om programma's ter bevordering van de energie-efficiëntie van gebouwen voor kwetsbare verbruikers te implementeren en zo de energierekening duurzaam te verlagen (bijv. door invoering van een financieringsplan voor de modernisering van de verwarmingstechnologie in stadsverwarmingsnetten en van al die elementen die warmte produceren of welke soort energie dan ook in warmte omzetten, of door betere isolering van gebouwen). Tegelijkertijd moeten er programma's worden opgezet voor de bevordering van installaties voor de productie van energie die hoofdzakelijk bestemd is voor eigen gebruik (warm water door zonnewarmtepanelen, elektrische stroom door kleine fotovoltaïsche zonnepanelen). Hiermee zou niet alleen de vraag naar energie omlaag worden gebracht maar ook de productie van hernieuwbare energie worden bevorderd, waardoor de afhankelijkheid van — veelal geïmporteerde — fossiele brandstoffen zou afnemen. |
| --- | --- |

35.

Het Comité stelt voor om programma's ter bevordering van de energie-efficiëntie van gebouwen voor kwetsbare verbruikers te implementeren en zo de energierekening duurzaam te verlagen (bijv. door invoering van een financieringsplan voor de modernisering van de verwarmingstechnologie in stadsverwarmingsnetten en van al die elementen die warmte produceren of welke soort energie dan ook in warmte omzetten, of door betere isolering van gebouwen). Tegelijkertijd moeten er programma's worden opgezet voor de bevordering van installaties voor de productie van energie die hoofdzakelijk bestemd is voor eigen gebruik (warm water door zonnewarmtepanelen, elektrische stroom door kleine fotovoltaïsche zonnepanelen). Hiermee zou niet alleen de vraag naar energie omlaag worden gebracht maar ook de productie van hernieuwbare energie worden bevorderd, waardoor de afhankelijkheid van — veelal geïmporteerde — fossiele brandstoffen zou afnemen.

| 36. | Het Comité moedigt ook aan om zo snel mogelijk programma's voor energievoorlichting en ondersteuning van relatief goedkope maar daarom niet minder doeltreffende maatregelen ter bevordering van een efficiënter energiegebruik (bijv. verandering van gedragspatronen, gebruik van energiezuinige apparaten, afdichten van ramen en deuren) ten uitvoer te leggen en te voorzien in speciale begeleiding voor huishoudens die door energiearmoede getroffen worden. |
| --- | --- |

36.

Het Comité moedigt ook aan om zo snel mogelijk programma's voor energievoorlichting en ondersteuning van relatief goedkope maar daarom niet minder doeltreffende maatregelen ter bevordering van een efficiënter energiegebruik (bijv. verandering van gedragspatronen, gebruik van energiezuinige apparaten, afdichten van ramen en deuren) ten uitvoer te leggen en te voorzien in speciale begeleiding voor huishoudens die door energiearmoede getroffen worden.

| 37. | Hernieuwbare energie uit (individuele, collectieve of regionale) installaties voor de productie van energie voor eigen gebruik zou gemakkelijker toegankelijk en goedkoper moeten zijn dan geïmporteerde energie. Er moet een algemeen rechtskader worden uitgewerkt om de lokale exploitatie van energieproductieprojecten die op initiatief van de inwoners van een regio zijn opgezet, mogelijk te maken, zodat de gehele bevolking ervan kan profiteren. |
| --- | --- |

37.

Hernieuwbare energie uit (individuele, collectieve of regionale) installaties voor de productie van energie voor eigen gebruik zou gemakkelijker toegankelijk en goedkoper moeten zijn dan geïmporteerde energie. Er moet een algemeen rechtskader worden uitgewerkt om de lokale exploitatie van energieproductieprojecten die op initiatief van de inwoners van een regio zijn opgezet, mogelijk te maken, zodat de gehele bevolking ervan kan profiteren.

| 38. | Huishoudens die geconfronteerd worden met energiearmoede (waarvan meer dan 10 % van het inkomen opgaat aan stroom en verwarming) zouden sociale steun moeten krijgen. Dergelijke sociale steunmaatregelen dienen te worden gecombineerd met subsidies voor de bevordering van een efficiënter energiegebruik. |
| --- | --- |

38.

Huishoudens die geconfronteerd worden met energiearmoede (waarvan meer dan 10 % van het inkomen opgaat aan stroom en verwarming) zouden sociale steun moeten krijgen. Dergelijke sociale steunmaatregelen dienen te worden gecombineerd met subsidies voor de bevordering van een efficiënter energiegebruik.

| 39. | Daarnaast moeten bijkomende ondersteunende maatregelen worden genomen, zoals de invoering van „basisbehoeftetarieven” zodat armere verbruikers die slechts weinig consumeren ten minste voor de basisenergiebehoefte niet financieel worden benadeeld. |
| --- | --- |

39.

Daarnaast moeten bijkomende ondersteunende maatregelen worden genomen, zoals de invoering van „basisbehoeftetarieven” zodat armere verbruikers die slechts weinig consumeren ten minste voor de basisenergiebehoefte niet financieel worden benadeeld.

| 40. | Het Comité pleit tevens voor een plafonnering van de prijsverhogingen voor energie om energiearmoede te bestrijden en de prijzen voor thermische energie onder het niveau van energie uit fossiele brandstoffen te houden en vaart te zetten achter de omschakeling van verwarming op basis van gas, olie en kolen naar warmtekrachtkoppeling, lokale biomassaverbrandingsinstallaties of uiterst efficiënte warmtepompen, die worden aangedreven door regionale hernieuwbare energie. |
| --- | --- |

40.

Het Comité pleit tevens voor een plafonnering van de prijsverhogingen voor energie om energiearmoede te bestrijden en de prijzen voor thermische energie onder het niveau van energie uit fossiele brandstoffen te houden en vaart te zetten achter de omschakeling van verwarming op basis van gas, olie en kolen naar warmtekrachtkoppeling, lokale biomassaverbrandingsinstallaties of uiterst efficiënte warmtepompen, die worden aangedreven door regionale hernieuwbare energie.

| 41. | De lidstaten dienen maatregelen te nemen om, net als bij de belasting op arbeid, de lagere inkomensklassen vrij te stellen van energiebelasting of slechts laag aan te slaan. |
| --- | --- |

41.

De lidstaten dienen maatregelen te nemen om, net als bij de belasting op arbeid, de lagere inkomensklassen vrij te stellen van energiebelasting of slechts laag aan te slaan.

Brussel, 2 april 2014

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/19 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/19

---

Advies van het Comité van de Regio's — Nieuwe richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied

2014/C 174/05

| Rapporteur | Gusty Graas, lid van de gemeenteraad van Bettembourg (LU/ALDE) |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Initiatiefadvies |

Rapporteur

Gusty Graas, lid van de gemeenteraad van Bettembourg (LU/ALDE)

Referentiedocument

Initiatiefadvies

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Algemene opmerkingen over het Europese energiebeleid

| 1. | wijst erop dat het energieverbruik volgens ramingen van het Internationaal Energieagentschap tot 2035 wereldwijd met een derde zal toenemen, wat in eerste instantie toe te schrijven is aan de grotere vraag vanwege nieuw geïndustrialiseerde landen. |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat het energieverbruik volgens ramingen van het Internationaal Energieagentschap tot 2035 wereldwijd met een derde zal toenemen, wat in eerste instantie toe te schrijven is aan de grotere vraag vanwege nieuw geïndustrialiseerde landen.

| 2. | De energiemarkt is sterk in beweging, met name omdat nieuwe aardgasproducenten de markt betreden en de productie van hernieuwbare energie in tal van lidstaten goed op gang komt. Een aanpassing van de richtsnoeren voor het verstrekken van staatssteun is derhalve geboden, zodat de EU-lidstaten vanaf 2014 over precieze regels voor hun steunbeleid op energiegebied kunnen beschikken. Duidelijkheid is in dit verband van cruciaal belang om het investeerders mogelijk te maken projecten te ontwikkelen. |
| --- | --- |

2.

De energiemarkt is sterk in beweging, met name omdat nieuwe aardgasproducenten de markt betreden en de productie van hernieuwbare energie in tal van lidstaten goed op gang komt. Een aanpassing van de richtsnoeren voor het verstrekken van staatssteun is derhalve geboden, zodat de EU-lidstaten vanaf 2014 over precieze regels voor hun steunbeleid op energiegebied kunnen beschikken. Duidelijkheid is in dit verband van cruciaal belang om het investeerders mogelijk te maken projecten te ontwikkelen.

| 3. | In de Europese Unie dienen de doelstellingen die de Europese Commissie in het „kader voor klimaat- en energiebeleid voor 2030” heeft voorgesteld, te worden verzoend met het feit dat niet alle lidstaten over evenveel middelen beschikken en dat hun belangen soms uiteenlopen. |
| --- | --- |

3.

In de Europese Unie dienen de doelstellingen die de Europese Commissie in het „kader voor klimaat- en energiebeleid voor 2030” heeft voorgesteld, te worden verzoend met het feit dat niet alle lidstaten over evenveel middelen beschikken en dat hun belangen soms uiteenlopen.

| 4. | De mededinging en het bestaan van een vrije energiemarkt zijn geen doel op zich, maar middelen die gericht zijn op de hogere doelstellingen van de EU zoals omschreven in artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. |
| --- | --- |

4.

De mededinging en het bestaan van een vrije energiemarkt zijn geen doel op zich, maar middelen die gericht zijn op de hogere doelstellingen van de EU zoals omschreven in artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.

| 5. | Gezien de conclusies van de advocaat-generaal van 28 januari 2014 in de zaak C-573/12 Ålands Vindkraft, zou het een goede zaak zijn als de Europese Commissie met de presentatie van haar nieuwe richtsnoeren zou wachten tot na het arrest van het Hof van Justitie. De advocaat-generaal stelt het Hof immers voor artikel 3, lid 3, van Richtlijn 2009/28 nietig te verklaren, daar dit artikel het binnen een nationale regeling voor elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen mogelijk maakt energiecertificaten bij voorkeur aan in de betrokken lidstaat gevestigde producenten van groene energie toe te kennen. De nietigverklaring van deze bepaling zou de structuur van de steunregelingen voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie in een groot aantal lidstaten grondig in het gedrang brengen, en als de richtsnoeren vóór het arrest zouden worden gepresenteerd, zouden ze waarschijnlijk niet up-to-date blijken en zou er rechtsonzekerheid ontstaan. |
| --- | --- |

5.

Gezien de conclusies van de advocaat-generaal van 28 januari 2014 in de zaak C-573/12 Ålands Vindkraft, zou het een goede zaak zijn als de Europese Commissie met de presentatie van haar nieuwe richtsnoeren zou wachten tot na het arrest van het Hof van Justitie. De advocaat-generaal stelt het Hof immers voor artikel 3, lid 3, van Richtlijn 2009/28 nietig te verklaren, daar dit artikel het binnen een nationale regeling voor elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen mogelijk maakt energiecertificaten bij voorkeur aan in de betrokken lidstaat gevestigde producenten van groene energie toe te kennen. De nietigverklaring van deze bepaling zou de structuur van de steunregelingen voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie in een groot aantal lidstaten grondig in het gedrang brengen, en als de richtsnoeren vóór het arrest zouden worden gepresenteerd, zouden ze waarschijnlijk niet up-to-date blijken en zou er rechtsonzekerheid ontstaan.

| 6. | Het CvdR onderschrijft de klimaat- en energiedoelstellingen van de EU, die o.a. in Richtlijn 2009/28/EG inzake hernieuwbare energie zijn verankerd. De lidstaten en de lokale en regionale overheden hebben regelgeving en maatregelen uitgewerkt om deze doelstellingen tussen nu en 2020 te realiseren. Nieuwe richtsnoeren voor staatssteun op milieu- en energiegebied mogen niet indruisen tegen die beklonken doelstellingen en de al in gang gezette regelgeving en maatregelen voor de verwezenlijking ervan. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR onderschrijft de klimaat- en energiedoelstellingen van de EU, die o.a. in Richtlijn 2009/28/EG inzake hernieuwbare energie zijn verankerd. De lidstaten en de lokale en regionale overheden hebben regelgeving en maatregelen uitgewerkt om deze doelstellingen tussen nu en 2020 te realiseren. Nieuwe richtsnoeren voor staatssteun op milieu- en energiegebied mogen niet indruisen tegen die beklonken doelstellingen en de al in gang gezette regelgeving en maatregelen voor de verwezenlijking ervan.

| 7. | Er moet in dit verband een compromis worden gevonden tussen enerzijds de diversiteit van energiebronnen en steunregelingen voor hernieuwbare energie, en anderzijds de gemeenschappelijke EU-regels om marktverstoringen tegen te gaan. De vrees bestaat dan ook dat de voorstellen die de Europese Commissie in haar „consultation paper” heeft geformuleerd, de mogelijkheden om te differentiëren al te zeer beperken, met name wat de mogelijkheid tot ondersteuning van duurzame productie uit hernieuwbare energiebronnen betreft. |
| --- | --- |

7.

Er moet in dit verband een compromis worden gevonden tussen enerzijds de diversiteit van energiebronnen en steunregelingen voor hernieuwbare energie, en anderzijds de gemeenschappelijke EU-regels om marktverstoringen tegen te gaan. De vrees bestaat dan ook dat de voorstellen die de Europese Commissie in haar „consultation paper” heeft geformuleerd, de mogelijkheden om te differentiëren al te zeer beperken, met name wat de mogelijkheid tot ondersteuning van duurzame productie uit hernieuwbare energiebronnen betreft.

Opmerkingen m.b.t. de doelstellingen van het bestaande Europese energiebeleid

| 8. | Het CvdR neemt kennis van het raadplegingsdocument over de nieuwe richtsnoeren van december 2013 voor de overheidssteun op milieu- en energiegebied in de periode 2014-2020. Het betreurt het dat het document in kwestie slechts in één officiële taal van de Unie is gepresenteerd en dat de raadplegingsperiode feitelijk is teruggebracht tot zes weken in plaats van de gebruikelijke acht weken. Het CvdR vreest dan ook dat de antwoorden op de raadpleging niet echt representatief zullen zijn. |
| --- | --- |

8.

Het CvdR neemt kennis van het raadplegingsdocument over de nieuwe richtsnoeren van december 2013 voor de overheidssteun op milieu- en energiegebied in de periode 2014-2020. Het betreurt het dat het document in kwestie slechts in één officiële taal van de Unie is gepresenteerd en dat de raadplegingsperiode feitelijk is teruggebracht tot zes weken in plaats van de gebruikelijke acht weken. Het CvdR vreest dan ook dat de antwoorden op de raadpleging niet echt representatief zullen zijn.

| 9. | Het CvdR betreurt het dat het raadplegingsdocument van de Commissie geen enkele verwijzing naar het Europees handvest betreffende de rechten van de energieconsument bevat. |
| --- | --- |

9.

Het CvdR betreurt het dat het raadplegingsdocument van de Commissie geen enkele verwijzing naar het Europees handvest betreffende de rechten van de energieconsument bevat.

| 10. | In de Europese Unie moet een geïntegreerde aanpak van het energie- en milieubeleid worden gehanteerd. |
| --- | --- |

10.

In de Europese Unie moet een geïntegreerde aanpak van het energie- en milieubeleid worden gehanteerd.

| 11. | Daarbij kunnen klimaatverandering en energiebeleid niet los van elkaar worden gezien. |
| --- | --- |

11.

Daarbij kunnen klimaatverandering en energiebeleid niet los van elkaar worden gezien.

| 12. | Bij Richtlijn 2003/87/EG van 13 oktober 2003 is een communautaire regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten vastgesteld om „de emissies van broeikasgassen op een kosteneffectieve en economisch efficiënte wijze te verminderen”. In fase 3 (2013-2020) zou de regeling kracht moeten worden bijgezet teneinde tegen 2020 de broeikasgasemissies met 20% te beperken (ten opzichte van 1990), maar het CvdR stelt vast dat het overschot aan toegekende emissierechten ervoor zorgt dat de regeling enigszins haar doeltreffendheid verliest. |
| --- | --- |

12.

Bij Richtlijn 2003/87/EG van 13 oktober 2003 is een communautaire regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten vastgesteld om „de emissies van broeikasgassen op een kosteneffectieve en economisch efficiënte wijze te verminderen”. In fase 3 (2013-2020) zou de regeling kracht moeten worden bijgezet teneinde tegen 2020 de broeikasgasemissies met 20% te beperken (ten opzichte van 1990), maar het CvdR stelt vast dat het overschot aan toegekende emissierechten ervoor zorgt dat de regeling enigszins haar doeltreffendheid verliest.

| 13. | In de richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied zou tevens rekening moeten worden gehouden met de doelstellingen voor 2030, en de doelstelling om tegen 2050 te streven naar een hoofdaandeel hernieuwbare energiebronnen. |
| --- | --- |

13.

In de richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied zou tevens rekening moeten worden gehouden met de doelstellingen voor 2030, en de doelstelling om tegen 2050 te streven naar een hoofdaandeel hernieuwbare energiebronnen.

| 14. | Bestrijding van klimaatverandering, verhoging van energie-efficiëntie, bevordering van productie van hernieuwbare energie en beperking van de milieu-impact zijn op zich reeds doelstellingen van algemeen belang. |
| --- | --- |

14.

Bestrijding van klimaatverandering, verhoging van energie-efficiëntie, bevordering van productie van hernieuwbare energie en beperking van de milieu-impact zijn op zich reeds doelstellingen van algemeen belang.

| 15. | De ontwikkeling van de productie van hernieuwbare energie biedt reële mogelijkheden om groene groei te stimuleren en nieuwe duurzame banen te creëren. |
| --- | --- |

15.

De ontwikkeling van de productie van hernieuwbare energie biedt reële mogelijkheden om groene groei te stimuleren en nieuwe duurzame banen te creëren.

| 16. | Het is een goede zaak dat in het kader van de structuurfondsen en de Europese investeringen steeds meer rekening wordt gehouden met energie, klimaat en milieudoelstellingen. |
| --- | --- |

16.

Het is een goede zaak dat in het kader van de structuurfondsen en de Europese investeringen steeds meer rekening wordt gehouden met energie, klimaat en milieudoelstellingen.

| 17. | De Europese Commissie zou graag zien dat in ontwikkelde regio's 20% van de Europese middelen voor regionale ontwikkeling en in minder ontwikkelde regio's 6% van de middelen worden geïnvesteerd in energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. |
| --- | --- |

17.

De Europese Commissie zou graag zien dat in ontwikkelde regio's 20% van de Europese middelen voor regionale ontwikkeling en in minder ontwikkelde regio's 6% van de middelen worden geïnvesteerd in energie-efficiëntie en hernieuwbare energie.

| 18. | Het CvdR steunt de inspanningen van de EU om wereldwijd een voortrekkersrol te blijven spelen in de bestrijding van de klimaatverandering. |
| --- | --- |

18.

Het CvdR steunt de inspanningen van de EU om wereldwijd een voortrekkersrol te blijven spelen in de bestrijding van de klimaatverandering.

Opmerkingen over de geschiktheid van staatssteun in het kader van het energiebeleid

| 19. | Het CvdR onderschrijft het beginsel dat staatssteun gerechtvaardigd is als de markt alleen niet in staat is om op het gebied van milieubescherming voor wezenlijke verbeteringen te zorgen. Het valt de Commissie bij dat staatssteun een passend instrument kan zijn om de ambitieuze doelstellingen inzake CO2-reductie te verwezenlijken. |
| --- | --- |

19.

Het CvdR onderschrijft het beginsel dat staatssteun gerechtvaardigd is als de markt alleen niet in staat is om op het gebied van milieubescherming voor wezenlijke verbeteringen te zorgen. Het valt de Commissie bij dat staatssteun een passend instrument kan zijn om de ambitieuze doelstellingen inzake CO2-reductie te verwezenlijken.

| 20. | Daar ondernemingen door de hoge productiekosten van bepaalde soorten hernieuwbare energie op de markt geen concurrerende prijzen kunnen aanrekenen, is staatssteun gerechtvaardigd ingeval kan worden verwacht dat de gebruikte technologie en de afzetmarkt ervoor tot volle wasdom zullen komen. De steun moet dan wel op Europees niveau en tussen de lidstaten worden gecoördineerd en afgestemd zijn op de specifieke situatie in de verschillende regio's. |
| --- | --- |

20.

Daar ondernemingen door de hoge productiekosten van bepaalde soorten hernieuwbare energie op de markt geen concurrerende prijzen kunnen aanrekenen, is staatssteun gerechtvaardigd ingeval kan worden verwacht dat de gebruikte technologie en de afzetmarkt ervoor tot volle wasdom zullen komen. De steun moet dan wel op Europees niveau en tussen de lidstaten worden gecoördineerd en afgestemd zijn op de specifieke situatie in de verschillende regio's.

| 21. | Het Comité stemt er in principe mee in dat de Commissie ernaar streeft om bij de steuntoekenning meer marktmechanismen te laten werken, en dringt erop aan om in dit verband een beroep te doen op de lokale en regionale energieagentschappen. |
| --- | --- |

21.

Het Comité stemt er in principe mee in dat de Commissie ernaar streeft om bij de steuntoekenning meer marktmechanismen te laten werken, en dringt erop aan om in dit verband een beroep te doen op de lokale en regionale energieagentschappen.

| 22. | Er mag worden aangenomen dat staatssteun op energiegebied ook op regionaal en lokaal niveau economische en sociale gevolgen heeft. Positieve en negatieve externe effecten van korte, middellange of lange duur moeten zo veel mogelijk worden doorgerekend in de reële kostprijs van de energie teneinde de concurrentie minimaal te verstoren. |
| --- | --- |

22.

Er mag worden aangenomen dat staatssteun op energiegebied ook op regionaal en lokaal niveau economische en sociale gevolgen heeft. Positieve en negatieve externe effecten van korte, middellange of lange duur moeten zo veel mogelijk worden doorgerekend in de reële kostprijs van de energie teneinde de concurrentie minimaal te verstoren.

| 23. | Om een innovatiecapaciteit van topniveau te garanderen moet de Europese Unie ervoor zorgen dat er een regeling komt waarbij verschillende technologieën op de energiemarkt met elkaar wedijveren. |
| --- | --- |

23.

Om een innovatiecapaciteit van topniveau te garanderen moet de Europese Unie ervoor zorgen dat er een regeling komt waarbij verschillende technologieën op de energiemarkt met elkaar wedijveren.

| 24. | Het is zaak dat staatssteun op een transparante wijze wordt toegekend zodat lidstaten, Commissie, economische actoren, territoriale overheden en burgers toegang hebben tot de betreffende informatie. |
| --- | --- |

24.

Het is zaak dat staatssteun op een transparante wijze wordt toegekend zodat lidstaten, Commissie, economische actoren, territoriale overheden en burgers toegang hebben tot de betreffende informatie.

Concrete voorstellen: algemene oriëntatie van het Europese energiebeleid

| 25. | De subsidies voor fossiele brandstoffen moeten op korte termijn worden stopgezet daar zij de concurrentie verstoren en aanzienlijke milieukosten veroorzaken. |
| --- | --- |

25.

De subsidies voor fossiele brandstoffen moeten op korte termijn worden stopgezet daar zij de concurrentie verstoren en aanzienlijke milieukosten veroorzaken.

| 26. | Aangezien de winning van schaliegas en -olie door middel van hydraulische fracturering een controversiële techniek is, die evenwel dit jaar door een aantal landen voor het eerst commercieel zal worden geëxploiteerd, moet over het verstrekken van staatssteun in dit verband goed worden nagedacht. |
| --- | --- |

26.

Aangezien de winning van schaliegas en -olie door middel van hydraulische fracturering een controversiële techniek is, die evenwel dit jaar door een aantal landen voor het eerst commercieel zal worden geëxploiteerd, moet over het verstrekken van staatssteun in dit verband goed worden nagedacht.

| 27. | Richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied dienen geen specifieke bepalingen over staatssteun voor kernenergie te bevatten; niettemin moeten de marktbeginselen ook voor deze technologie gelden. |
| --- | --- |

27.

Richtsnoeren voor staatssteun op energiegebied dienen geen specifieke bepalingen over staatssteun voor kernenergie te bevatten; niettemin moeten de marktbeginselen ook voor deze technologie gelden.

| 28. | Bijzondere aandacht moet uitgaan naar alle door lokale en regionale overheden gebruikte hernieuwbare energiebronnen zoals wind-, zonne-, geothermische en hydro-elektrische energie, biomassa, stortgas, rioolwaterzuiveringsgas en biogas. De productie van biobrandstof kan alleen voor de steunregeling in aanmerking blijven komen als de in de communautaire bepalingen vastgestelde criteria inzake milieuduurzaamheid in acht worden genomen. |
| --- | --- |

28.

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar alle door lokale en regionale overheden gebruikte hernieuwbare energiebronnen zoals wind-, zonne-, geothermische en hydro-elektrische energie, biomassa, stortgas, rioolwaterzuiveringsgas en biogas. De productie van biobrandstof kan alleen voor de steunregeling in aanmerking blijven komen als de in de communautaire bepalingen vastgestelde criteria inzake milieuduurzaamheid in acht worden genomen.

| 29. | Het CvdR wijst erop dat elektriciteit uit waterkrachtcentrales een bijdrage kan leveren aan de energieopslag en ervoor kan zorgen dat de energienetwerken in evenwicht zijn. In dit opzicht kan deze elektriciteitsproductie worden gesteund, mits vaststaat dat aan de desbetreffende duurzaamheidscriteria wordt voldaan. |
| --- | --- |

29.

Het CvdR wijst erop dat elektriciteit uit waterkrachtcentrales een bijdrage kan leveren aan de energieopslag en ervoor kan zorgen dat de energienetwerken in evenwicht zijn. In dit opzicht kan deze elektriciteitsproductie worden gesteund, mits vaststaat dat aan de desbetreffende duurzaamheidscriteria wordt voldaan.

| 30. | Het CvdR vraagt zich af of de specifieke verwijzing naar CCS-technologie (CO2-afvang en –opslag) compatibel is met het beginsel van technologische neutraliteit dat elders door de Commissie wordt uitgedragen. |
| --- | --- |

30.

Het CvdR vraagt zich af of de specifieke verwijzing naar CCS-technologie (CO2-afvang en –opslag) compatibel is met het beginsel van technologische neutraliteit dat elders door de Commissie wordt uitgedragen.

| 31. | De EU zou een gemeenschappelijk regelgevend kader voor een rationeler gebruik van energie en ondersteuning van hernieuwbare energiebronnen moeten vaststellen. |
| --- | --- |

31.

De EU zou een gemeenschappelijk regelgevend kader voor een rationeler gebruik van energie en ondersteuning van hernieuwbare energiebronnen moeten vaststellen.

| 32. | Op Europees niveau is er behoefte aan meer energie-efficiëntie, een groter aandeel hernieuwbare energie, een betere energiemix en een regelgevend kader dat de economische spelers meer gelijke kansen biedt. |
| --- | --- |

32.

Op Europees niveau is er behoefte aan meer energie-efficiëntie, een groter aandeel hernieuwbare energie, een betere energiemix en een regelgevend kader dat de economische spelers meer gelijke kansen biedt.

| 33. | Er zij op gewezen dat het gecompliceerd is de Europese concurrentieregels, waarvoor uitsluitend de EU-bevoegd is, te verzoenen met de met name in artikel 194 VWEU vastgelegde beginselen van het EU-energiebeleid, die voorzien in gedeelde bevoegdheden tussen de EU en de lidstaten met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel en de belangrijke rol van lokale en regionale overheden, met name lokale en regionale energieagentschappen. |
| --- | --- |

33.

Er zij op gewezen dat het gecompliceerd is de Europese concurrentieregels, waarvoor uitsluitend de EU-bevoegd is, te verzoenen met de met name in artikel 194 VWEU vastgelegde beginselen van het EU-energiebeleid, die voorzien in gedeelde bevoegdheden tussen de EU en de lidstaten met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel en de belangrijke rol van lokale en regionale overheden, met name lokale en regionale energieagentschappen.

| 34. | Ook kan een risico op stroomonderbrekingen nog steeds niet worden uitgesloten. Het CvdR kan dan ook niet ontkennen dat de continuïteit van de elektriciteitsvoorziening kan worden gegarandeerd door bepaalde overheidssubsidies toe te staan, in de eerste plaats voor de totstandbrenging van slimme energienetten die de flexibiliteit van een decentrale energieproductie en -verbruik bevorderen, vervolgens voor een energie-efficiënte opslag, en ten slotte voor de bouw van flexibele, milieu- en klimaatvriendelijke centrales die voor het evenwicht moeten zorgen. Deze zogenoemde „reserve-”centrales, waarvoor steun in de vorm van overheidscompensatie nodig kan zijn, mogen evenwel niet concurreren met hernieuwbare energiebronnen en moeten de meest geavanceerde technologieën hanteren zodat hun CO2-uitstoot tot een minimum beperkt blijft. Volgens het CvdR mag daarentegen geen steun meer worden verleend voor de bouw van nieuwe steenkoolcentrales. Vooraleer wordt gedacht aan reservecapaciteit moeten de gebruikers er meer toe worden aangezet elektriciteit buiten de piekuren te gebruiken. Volgens de Commissie bestaat hier nog een speelruimte van 10%. |
| --- | --- |

34.

Ook kan een risico op stroomonderbrekingen nog steeds niet worden uitgesloten. Het CvdR kan dan ook niet ontkennen dat de continuïteit van de elektriciteitsvoorziening kan worden gegarandeerd door bepaalde overheidssubsidies toe te staan, in de eerste plaats voor de totstandbrenging van slimme energienetten die de flexibiliteit van een decentrale energieproductie en -verbruik bevorderen, vervolgens voor een energie-efficiënte opslag, en ten slotte voor de bouw van flexibele, milieu- en klimaatvriendelijke centrales die voor het evenwicht moeten zorgen. Deze zogenoemde „reserve-”centrales, waarvoor steun in de vorm van overheidscompensatie nodig kan zijn, mogen evenwel niet concurreren met hernieuwbare energiebronnen en moeten de meest geavanceerde technologieën hanteren zodat hun CO2-uitstoot tot een minimum beperkt blijft. Volgens het CvdR mag daarentegen geen steun meer worden verleend voor de bouw van nieuwe steenkoolcentrales. Vooraleer wordt gedacht aan reservecapaciteit moeten de gebruikers er meer toe worden aangezet elektriciteit buiten de piekuren te gebruiken. Volgens de Commissie bestaat hier nog een speelruimte van 10%.

| 35. | Door slimme meters in te zetten en door de eindapparatuur te verbinden met het internet, kunnen vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt nog beter op elkaar afgestemd worden. Op die manier kunnen aan de aanbodzijde de opslagkosten worden verminderd, wat kan bijdragen tot lagere elektriciteitskosten voor de eindverbruikers. |
| --- | --- |

35.

Door slimme meters in te zetten en door de eindapparatuur te verbinden met het internet, kunnen vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt nog beter op elkaar afgestemd worden. Op die manier kunnen aan de aanbodzijde de opslagkosten worden verminderd, wat kan bijdragen tot lagere elektriciteitskosten voor de eindverbruikers.

Concrete voorstellen: methoden voor steunverlening op energiebeleid

| 36. | Milieuheffingen kunnen in principe een geschikt instrument zijn om de CO2-uitstoot terug te dringen. Ze kunnen echter ook in bepaalde omstandigheden het concurrentievermogen van de ondernemingen ondermijnen. Vrijstelling van dergelijke belastingen kan hun concurrentiepositie daarentegen versterken. Uitzonderingsregelingen die tot concurrentiedistorsies tussen lidstaten of regio's kunnen leiden, moeten echter worden vermeden, vooral als dit soort regelingen bovendien bepaalde groepen consumenten of alle burgers met hogere kosten opzadelen. Als alternatief voor heffingen resp. vrijstellingen zou daarom kunnen worden voorzien in voorschriften of drempelwaarden die voor alle marktpartijen gelden en waarmee tegelijk het milieubewustzijn wordt aangewakkerd en de negatieve gevolgen van de ecologische voetafdruk op lange termijn worden beperkt. |
| --- | --- |

36.

Milieuheffingen kunnen in principe een geschikt instrument zijn om de CO2-uitstoot terug te dringen. Ze kunnen echter ook in bepaalde omstandigheden het concurrentievermogen van de ondernemingen ondermijnen. Vrijstelling van dergelijke belastingen kan hun concurrentiepositie daarentegen versterken. Uitzonderingsregelingen die tot concurrentiedistorsies tussen lidstaten of regio's kunnen leiden, moeten echter worden vermeden, vooral als dit soort regelingen bovendien bepaalde groepen consumenten of alle burgers met hogere kosten opzadelen. Als alternatief voor heffingen resp. vrijstellingen zou daarom kunnen worden voorzien in voorschriften of drempelwaarden die voor alle marktpartijen gelden en waarmee tegelijk het milieubewustzijn wordt aangewakkerd en de negatieve gevolgen van de ecologische voetafdruk op lange termijn worden beperkt.

| 37. | De invoering van milieubelastingen op specifieke producten kan vooral worden overwogen als alternatieve producten met minder negatieve gevolgen voor het milieu op de markt worden aangeboden, en de consument dus over een zekere keuzevrijheid beschikt. |
| --- | --- |

37.

De invoering van milieubelastingen op specifieke producten kan vooral worden overwogen als alternatieve producten met minder negatieve gevolgen voor het milieu op de markt worden aangeboden, en de consument dus over een zekere keuzevrijheid beschikt.

| 38. | Bij de toekenning van staatssteun zouden de lidstaten meer rekening moeten houden met de specifieke situatie in hun regio's, met name wat de klimatologische, demografische en culturele kenmerken betreft, in het bijzonder in de achtergebleven regio's zodat de ontwikkeling van hun energiebeleid niet afgeremd wordt. Algemene bescherming van verworven rechten voor al gerealiseerde projecten moet worden gewaarborgd. Ook moet de specifieke situatie van door burgers opgezette energiecoöperaties en van kleine particuliere investeerders in aanmerking worden genomen bij aanbestedingen en directe verkoop. Op dit vlak moeten de lidstaten de nodige speelruimte behouden. |
| --- | --- |

38.

Bij de toekenning van staatssteun zouden de lidstaten meer rekening moeten houden met de specifieke situatie in hun regio's, met name wat de klimatologische, demografische en culturele kenmerken betreft, in het bijzonder in de achtergebleven regio's zodat de ontwikkeling van hun energiebeleid niet afgeremd wordt. Algemene bescherming van verworven rechten voor al gerealiseerde projecten moet worden gewaarborgd. Ook moet de specifieke situatie van door burgers opgezette energiecoöperaties en van kleine particuliere investeerders in aanmerking worden genomen bij aanbestedingen en directe verkoop. Op dit vlak moeten de lidstaten de nodige speelruimte behouden.

| 39. | Het CvdR is om deze reden bezorgd dat de Commissievoorstellen het systeem van vaste teruglevertarieven voor hernieuwbare energie, dat in meerdere lidstaten wordt toegepast om duurzame energie te bevorderen en de klimaatdoelen te realiseren, zouden beperken tot zeer kleine installaties en hoeveelheden energie. Het vreest dat de Commissie daartoe een starre definitie van „marktrijpe” technologieën zal hanteren uitgaande van hun Europese marktaandeel. Zo'n definitie zou geen recht doen aan de uiteenlopende omstandigheden in de lidstaten en regio's en de benutting van het potentieel voor duurzame energie in gevaar brengen. |
| --- | --- |

39.

Het CvdR is om deze reden bezorgd dat de Commissievoorstellen het systeem van vaste teruglevertarieven voor hernieuwbare energie, dat in meerdere lidstaten wordt toegepast om duurzame energie te bevorderen en de klimaatdoelen te realiseren, zouden beperken tot zeer kleine installaties en hoeveelheden energie. Het vreest dat de Commissie daartoe een starre definitie van „marktrijpe” technologieën zal hanteren uitgaande van hun Europese marktaandeel. Zo'n definitie zou geen recht doen aan de uiteenlopende omstandigheden in de lidstaten en regio's en de benutting van het potentieel voor duurzame energie in gevaar brengen.

Concrete voorstellen: toekomstige oriëntatie wat betreft de opportuniteit van staatssteun op energiegebied

—   Marktmechanismen

| 40. | Om ervoor te zorgen dat de markt naar behoren werkt, moet worden gegarandeerd dat er een groot aantal energieproducenten is. Die diversiteit zal voor continuïteit van de energieproductie en -consumptie zorgen, en daarnaast zal de concurrentie die zo ontstaat de invoering van nieuwe technologieën vergemakkelijken. |
| --- | --- |

40.

Om ervoor te zorgen dat de markt naar behoren werkt, moet worden gegarandeerd dat er een groot aantal energieproducenten is. Die diversiteit zal voor continuïteit van de energieproductie en -consumptie zorgen, en daarnaast zal de concurrentie die zo ontstaat de invoering van nieuwe technologieën vergemakkelijken.

| 41. | De Commissie stelt terecht dat regeringen, vooraleer zij een staatssteunregeling overwegen, de oorzaken van de tekortschietende energieproductie moeten analyseren en de obstakels eventueel moeten wegnemen die de markt verhinderen investeringen in productiecapaciteit de nodige impulsen te geven. |
| --- | --- |

41.

De Commissie stelt terecht dat regeringen, vooraleer zij een staatssteunregeling overwegen, de oorzaken van de tekortschietende energieproductie moeten analyseren en de obstakels eventueel moeten wegnemen die de markt verhinderen investeringen in productiecapaciteit de nodige impulsen te geven.

| 42. | Welke methode ook wordt gekozen, het beginsel van technologische neutraliteit kan in geen geval de verwezenlijking van de doelstellingen op milieu- en energiegebied in het gedrang brengen. |
| --- | --- |

42.

Welke methode ook wordt gekozen, het beginsel van technologische neutraliteit kan in geen geval de verwezenlijking van de doelstellingen op milieu- en energiegebied in het gedrang brengen.

—   Regionale en lokale initiatieven

| 43. | Gemeenten en regio's zouden over de nodige speelruimte moeten beschikken om financiële steun te kunnen verlenen aan projecten, waarvan het marktpotentieel op korte termijn weliswaar onduidelijk is maar die gebruik maken van een interessante technologie die in de toekomst kan leiden tot zowel een efficiënter energiegebruik als een hoger niveau van milieubescherming. |
| --- | --- |

43.

Gemeenten en regio's zouden over de nodige speelruimte moeten beschikken om financiële steun te kunnen verlenen aan projecten, waarvan het marktpotentieel op korte termijn weliswaar onduidelijk is maar die gebruik maken van een interessante technologie die in de toekomst kan leiden tot zowel een efficiënter energiegebruik als een hoger niveau van milieubescherming.

| 44. | Bijzondere aandacht moet uitgaan naar coöperaties die op lokaal en regionaal niveau door burgers zijn opgericht om hernieuwbare energiebronnen te bevorderen, omdat zij eerst en vooral aanvullende energie-aanbieders vormen en vervolgens ook een aanzienlijke educatieve impact hebben en de bewustwording versterken m.b.t. de noodzaak van een rationeel energiegebruik. Dit stimulerende effect moet dus worden beschouwd als een positieve externe factor waarmee de markt rekening moet houden. De nieuwe richtsnoeren voor staatssteun moeten daarom ruimte bieden voor de toekomstige ontwikkeling van op coöperatieve leest geschoeide energie-installaties. |
| --- | --- |

44.

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar coöperaties die op lokaal en regionaal niveau door burgers zijn opgericht om hernieuwbare energiebronnen te bevorderen, omdat zij eerst en vooral aanvullende energie-aanbieders vormen en vervolgens ook een aanzienlijke educatieve impact hebben en de bewustwording versterken m.b.t. de noodzaak van een rationeel energiegebruik. Dit stimulerende effect moet dus worden beschouwd als een positieve externe factor waarmee de markt rekening moet houden. De nieuwe richtsnoeren voor staatssteun moeten daarom ruimte bieden voor de toekomstige ontwikkeling van op coöperatieve leest geschoeide energie-installaties.

| 45. | Ook moet rekening worden gehouden met de sociaaleconomische specificiteit van kleine netwerken; de aanbestedingsmethode die de lidstaten gebruiken is immers voor hen niet geschikt is omdat zij de deelnemers geen gelijke toegangsvoorwaarden garandeert. |
| --- | --- |

45.

Ook moet rekening worden gehouden met de sociaaleconomische specificiteit van kleine netwerken; de aanbestedingsmethode die de lidstaten gebruiken is immers voor hen niet geschikt is omdat zij de deelnemers geen gelijke toegangsvoorwaarden garandeert.

| 46. | Het voorstel om de vrijstellingen ook te laten gelden voor steun ter financiering van initiatieven op het gebied van stadsverwarming en verbeterde energie-efficiëntie van gebouwen valt toe te juichen. |
| --- | --- |

46.

Het voorstel om de vrijstellingen ook te laten gelden voor steun ter financiering van initiatieven op het gebied van stadsverwarming en verbeterde energie-efficiëntie van gebouwen valt toe te juichen.

| 47. | Tevens zou moeten worden voorzien in bijzondere voorwaarden voor steun die bestemd is voor opleiding van personeel dat aan lokale en regionale overheden technische bijstand en advies verstrekt. |
| --- | --- |

47.

Tevens zou moeten worden voorzien in bijzondere voorwaarden voor steun die bestemd is voor opleiding van personeel dat aan lokale en regionale overheden technische bijstand en advies verstrekt.

| 48. | Het CvdR pleit voor betrokkenheid van de burgers bij het milieu- en energiedebat maar ook bij concrete productie-initiatieven, bijvoorbeeld via coöperaties. |
| --- | --- |

48.

Het CvdR pleit voor betrokkenheid van de burgers bij het milieu- en energiedebat maar ook bij concrete productie-initiatieven, bijvoorbeeld via coöperaties.

| 49. | Het CvdR heeft bedenkingen bij het voornemen van de Commissie om het teruglevertarief van uit hernieuwbare energiebronnen gewonnen elektriciteit, waarbij producenten van groene elektriciteit een vaste prijs per kWh krijgen, te vervangen door terugleverpremies. De legitieme verwachtingen van investeerders inzake de rendabiliteit van bestaande investeringen mogen niet worden beschaamd zodat hun engagement ook op lange termijn wordt gegarandeerd. Het CvdR dringt daarom aan op de mogelijkheid om het in 19 lidstaten succesvol gebleken systeem van teruglevertarieven te kunnen behouden. |
| --- | --- |

49.

Het CvdR heeft bedenkingen bij het voornemen van de Commissie om het teruglevertarief van uit hernieuwbare energiebronnen gewonnen elektriciteit, waarbij producenten van groene elektriciteit een vaste prijs per kWh krijgen, te vervangen door terugleverpremies. De legitieme verwachtingen van investeerders inzake de rendabiliteit van bestaande investeringen mogen niet worden beschaamd zodat hun engagement ook op lange termijn wordt gegarandeerd. Het CvdR dringt daarom aan op de mogelijkheid om het in 19 lidstaten succesvol gebleken systeem van teruglevertarieven te kunnen behouden.

| 50. | De plafonds waaronder productie-installaties van alternatieve energie in aanmerking komen voor steun, moeten worden vastgesteld op 5 MW voor installaties die voor het eerst commercieel in gebruik worden genomen en kleine installaties, en op 15 MW voor windenergie-installaties. |
| --- | --- |

50.

De plafonds waaronder productie-installaties van alternatieve energie in aanmerking komen voor steun, moeten worden vastgesteld op 5 MW voor installaties die voor het eerst commercieel in gebruik worden genomen en kleine installaties, en op 15 MW voor windenergie-installaties.

| 51. | Zware administratieve procedures om na te gaan of staatssteun opportuun is kunnen extra kosten met zich meebrengen, met name voor kleinschalige initiatieven. |
| --- | --- |

51.

Zware administratieve procedures om na te gaan of staatssteun opportuun is kunnen extra kosten met zich meebrengen, met name voor kleinschalige initiatieven.

| 52. | Het valt toe te juichen dat de Commissie ook voornemens is om in de toekomst het gebruik van biomassa te ondersteunen, te meer daar tal van lokale en regionale overheden dergelijke centrales exploiteren en dit per MW geïnstalleerd vermogen arbeidsplaatsen oplevert. Bovendien pleit het Comité ervoor om juridische en financiële steun te verlenen aan publieke en particuliere ondernemers die zich richten op duurzame exploitatie van bossen met het oog op de productie van kwaliteitsbiomassa. |
| --- | --- |

52.

Het valt toe te juichen dat de Commissie ook voornemens is om in de toekomst het gebruik van biomassa te ondersteunen, te meer daar tal van lokale en regionale overheden dergelijke centrales exploiteren en dit per MW geïnstalleerd vermogen arbeidsplaatsen oplevert. Bovendien pleit het Comité ervoor om juridische en financiële steun te verlenen aan publieke en particuliere ondernemers die zich richten op duurzame exploitatie van bossen met het oog op de productie van kwaliteitsbiomassa.

—   Infrastructuur

| 53. | Het CvdR is ingenomen met het standpunt van de CEDEC (European Federation of Local Energy Companies) dat pleit voor facilitering van investeringen in slimme technologieën voor elektriciteitsdistributienetten, die immers een efficiënt energiegebruik door de eindgebruiker bevorderen. Tegelijkertijd garanderen deze investeringen in energie-infrastructuur de bevoorradingszekerheid. |
| --- | --- |

53.

Het CvdR is ingenomen met het standpunt van de CEDEC (European Federation of Local Energy Companies) dat pleit voor facilitering van investeringen in slimme technologieën voor elektriciteitsdistributienetten, die immers een efficiënt energiegebruik door de eindgebruiker bevorderen. Tegelijkertijd garanderen deze investeringen in energie-infrastructuur de bevoorradingszekerheid.

| 54. | Lidstaten, gemeenten en regio's zouden een regeling moeten invoeren of verbeteren om investeringen in energie-efficiëntie te faciliteren door bijvoorbeeld subsidies te verlenen voor het isoleren van buitenmuren van woningen, thermische isolatie van muren tegen de grond of van niet verwarmde delen van een woning, van een schuin aflopend of plat dak van een woning, van niet-verwarmde bovenplaten tegen de zoldering van een woning, voor het vervangen van ramen en deuren van een woning, voor het installeren van thermische of fotovoltaïsche zonnecollectoren, van centrale verwarming met houtkorrels (pellets) of brandhout, van met warmteterugwinning geregelde ventilatie en van warmtepompen. |
| --- | --- |

54.

Lidstaten, gemeenten en regio's zouden een regeling moeten invoeren of verbeteren om investeringen in energie-efficiëntie te faciliteren door bijvoorbeeld subsidies te verlenen voor het isoleren van buitenmuren van woningen, thermische isolatie van muren tegen de grond of van niet verwarmde delen van een woning, van een schuin aflopend of plat dak van een woning, van niet-verwarmde bovenplaten tegen de zoldering van een woning, voor het vervangen van ramen en deuren van een woning, voor het installeren van thermische of fotovoltaïsche zonnecollectoren, van centrale verwarming met houtkorrels (pellets) of brandhout, van met warmteterugwinning geregelde ventilatie en van warmtepompen.

| 55. | Warmtekrachtkoppeling is de efficiëntste methode om tegelijkertijd elektriciteit en warmte te produceren. Het CvdR lanceert daarom een oproep aan de gemeenten om warmtekrachtkoppelingsinstallaties te plaatsen. Lokale overheden die investeren in een warmtekrachtkoppelingsinstallatie met hoog rendement zouden steun moeten kunnen krijgen. |
| --- | --- |

55.

Warmtekrachtkoppeling is de efficiëntste methode om tegelijkertijd elektriciteit en warmte te produceren. Het CvdR lanceert daarom een oproep aan de gemeenten om warmtekrachtkoppelingsinstallaties te plaatsen. Lokale overheden die investeren in een warmtekrachtkoppelingsinstallatie met hoog rendement zouden steun moeten kunnen krijgen.

| 56. | Het is een goede zaak dat de richtsnoeren voortaan ook het gebruik van overheidssubsidies voor grensoverschrijdende energie-infrastructuur zullen bevorderen evenals projecten die bijdragen aan regionale samenhang. |
| --- | --- |

56.

Het is een goede zaak dat de richtsnoeren voortaan ook het gebruik van overheidssubsidies voor grensoverschrijdende energie-infrastructuur zullen bevorderen evenals projecten die bijdragen aan regionale samenhang.

—   Onderzoek en ontwikkeling

| 57. | Er moet tevens steun worden verleend voor door lokale en regionale overheden verrichte milieustudies die gericht zijn op een verbetering van de communautaire normen of een verhoging van het milieubeschermingsniveau bij gebrek aan dergelijke normen; ook kan worden nagegaan of in bepaalde gevallen in het kader van de „de minimis”-regeling steun kan worden verleend voor studies die niet rechtstreeks gekoppeld zijn aan investeringen, bijv. over begeleiding bij milieuvriendelijk bouwen of milieuvriendelijk ontwerpen. Zo dient de Europese Commissie ook specifieke steunprogamma's voor toegepast onderzoek en technologische ontwikkeling vast te stellen waaraan zowel bedrijven in de energiesector als universiteiten en onderzoekscentra kunnen deelnemen. |
| --- | --- |

57.

Er moet tevens steun worden verleend voor door lokale en regionale overheden verrichte milieustudies die gericht zijn op een verbetering van de communautaire normen of een verhoging van het milieubeschermingsniveau bij gebrek aan dergelijke normen; ook kan worden nagegaan of in bepaalde gevallen in het kader van de „de minimis”-regeling steun kan worden verleend voor studies die niet rechtstreeks gekoppeld zijn aan investeringen, bijv. over begeleiding bij milieuvriendelijk bouwen of milieuvriendelijk ontwerpen. Zo dient de Europese Commissie ook specifieke steunprogamma's voor toegepast onderzoek en technologische ontwikkeling vast te stellen waaraan zowel bedrijven in de energiesector als universiteiten en onderzoekscentra kunnen deelnemen.

| 58. | Wat betreft de toepassing van nieuwe technologieën op energiegebied moeten universiteiten en onderzoeksinstellingen, technologische centra en energieagenschappen een aanzienlijke rol kunnen spelen. Er moeten dan ook passende middelen worden uitgetrokken om deze doelstellingen te verwezenlijken. |
| --- | --- |

58.

Wat betreft de toepassing van nieuwe technologieën op energiegebied moeten universiteiten en onderzoeksinstellingen, technologische centra en energieagenschappen een aanzienlijke rol kunnen spelen. Er moeten dan ook passende middelen worden uitgetrokken om deze doelstellingen te verwezenlijken.

| 59. | De hoge onderzoeks- en ontwikkelingskosten van de in verhouding nog jonge technologieën voor de opwekking van hernieuwbare energie en ter bevordering van de energie-efficiëntie, alsmede de tekortschietende internalisering van de externe kosten van de productie van nuttige energie uit fossiele brandstoffen ten gevolge van de huidige prijzen van broeikasgasemissiecertificaten, nopen tot een omslagstelsel om investeringen in deze technologieën te stimuleren. |
| --- | --- |

59.

De hoge onderzoeks- en ontwikkelingskosten van de in verhouding nog jonge technologieën voor de opwekking van hernieuwbare energie en ter bevordering van de energie-efficiëntie, alsmede de tekortschietende internalisering van de externe kosten van de productie van nuttige energie uit fossiele brandstoffen ten gevolge van de huidige prijzen van broeikasgasemissiecertificaten, nopen tot een omslagstelsel om investeringen in deze technologieën te stimuleren.

Concrete voorstellen: procedure voor de toekenning van staatssteun op energiegebied

| 60. | Lokale en regionale begunstigden moeten bij de ontwikkeling van steunregelingen worden betrokken. |
| --- | --- |

60.

Lokale en regionale begunstigden moeten bij de ontwikkeling van steunregelingen worden betrokken.

| 61. | Wat de toekenning van staatssubsidies betreft is administratieve vereenvoudiging geboden. |
| --- | --- |

61.

Wat de toekenning van staatssubsidies betreft is administratieve vereenvoudiging geboden.

| 62. | Bij alle besluiten over staatssteun op energiegebied moet transparantie gegarandeerd worden en moet een evaluatie worden gemaakt van de vele voordelen die kunnen worden bewerkstelligd dank zij de voor staatssteun in aanmerking komende maatregelen. Voorts moet worden nagegaan of de acties die in uiteenlopende kaders worden gefinancierd elkaar niet overlappen. |
| --- | --- |

62.

Bij alle besluiten over staatssteun op energiegebied moet transparantie gegarandeerd worden en moet een evaluatie worden gemaakt van de vele voordelen die kunnen worden bewerkstelligd dank zij de voor staatssteun in aanmerking komende maatregelen. Voorts moet worden nagegaan of de acties die in uiteenlopende kaders worden gefinancierd elkaar niet overlappen.

Brussel, 2 april 2014

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCARCEL SISO

---

III Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

106e zitting — 2 en 3 april 2014

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/25 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/25

---

Advies van het Comité van de Regio's — Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen

2014/C 174/06

| Rapporteur | Pedro SANZ ALONSO, minister-president van La Rioja (ES/EVP) |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen
  COM(2013) 812 final |

Rapporteur

Pedro SANZ ALONSO, minister-president van La Rioja (ES/EVP)

Referentiedocument

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de binnenmarkt en in derde landen

COM(2013) 812 final

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

Algemene opmerkingen

| 1. | is bijzonder ingenomen met dit voorstel voor een verordening, omdat hieruit blijkt dat de Commissie aandacht heeft voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de interne markt en in derde landen. Met name het feit dat een nieuw kader wordt voorgesteld om de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor Europese landbouwproducten zowel binnen als buiten Europa te ondersteunen en kracht bij te zetten, kan de goedkeuring van het Comité wegdragen. |
| --- | --- |

1.

is bijzonder ingenomen met dit voorstel voor een verordening, omdat hieruit blijkt dat de Commissie aandacht heeft voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de interne markt en in derde landen. Met name het feit dat een nieuw kader wordt voorgesteld om de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor Europese landbouwproducten zowel binnen als buiten Europa te ondersteunen en kracht bij te zetten, kan de goedkeuring van het Comité wegdragen.

| 2. | Het belang van voorlichtings-en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de interne markt en in derde landen is groot: zij moeten de landbouwsector in staat stellen het hoofd te bieden aan de talloze uitdagingen die samenhangen met de toenemende mededinging, en er tegelijk voor zorgen dat nieuwe markten worden opengesteld waar deze producten een groter aandeel kunnen krijgen. De Europese landbouwproducenten hebben immers te maken met open grenzen en globalisering van de markten. |
| --- | --- |

2.

Het belang van voorlichtings-en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten op de interne markt en in derde landen is groot: zij moeten de landbouwsector in staat stellen het hoofd te bieden aan de talloze uitdagingen die samenhangen met de toenemende mededinging, en er tegelijk voor zorgen dat nieuwe markten worden opengesteld waar deze producten een groter aandeel kunnen krijgen. De Europese landbouwproducenten hebben immers te maken met open grenzen en globalisering van de markten.

| 3. | Dankzij dit voorstel zullen de consumenten zowel in Europa als wereldwijd een beter beeld krijgen van de kwaliteit van de Europese landbouwproducten en de strenge productienormen; zij zullen beseffen dat is voldaan aan de vereisten inzake voedselveiligheid en -zekerheid en milieu en meer vertrouwen krijgen in de producten die zij willen kopen en consumeren. Door de Europese landbouwproducten beter in de verf te zetten kan er voor gezorgd worden dat het inkomen van de producenten omhooggaat. |
| --- | --- |

3.

Dankzij dit voorstel zullen de consumenten zowel in Europa als wereldwijd een beter beeld krijgen van de kwaliteit van de Europese landbouwproducten en de strenge productienormen; zij zullen beseffen dat is voldaan aan de vereisten inzake voedselveiligheid en -zekerheid en milieu en meer vertrouwen krijgen in de producten die zij willen kopen en consumeren. Door de Europese landbouwproducten beter in de verf te zetten kan er voor gezorgd worden dat het inkomen van de producenten omhooggaat.

| 4. | De Europese landbouwsector is van fundamenteel belang voor de ontwikkeling van de lokale en regionale economieën, levert een aanzienlijke bijdrage aan de werkgelegenheid en de ontwikkeling van de plattelandsbevolking, en helpt plattelandsvlucht tegen te gaan. Productie en verwerking zijn immers typisch landelijke activiteiten. De regionale dimensie moet een essentieel beleidsaspect blijven met het oog op een evenwichtige regionale ontwikkeling in Europa. |
| --- | --- |

4.

De Europese landbouwsector is van fundamenteel belang voor de ontwikkeling van de lokale en regionale economieën, levert een aanzienlijke bijdrage aan de werkgelegenheid en de ontwikkeling van de plattelandsbevolking, en helpt plattelandsvlucht tegen te gaan. Productie en verwerking zijn immers typisch landelijke activiteiten. De regionale dimensie moet een essentieel beleidsaspect blijven met het oog op een evenwichtige regionale ontwikkeling in Europa.

| 5. | De regio's hebben behoefte aan een ambitieus en doeltreffend afzetbevorderingsbeleid dat de kwaliteit en het typische karakter van de landbouwproducten benadrukt. Deze producten maken deel uit van het cultureel en gastronomisch erfgoed van de Europese Unie en zijn daarnaast een cruciale schakel in het economische en sociale leven van tal van Europese regio's. Zij maken het mogelijk activiteiten in stand te houden die rechtstreeks verbonden zijn met de regio's, met name op het platteland. |
| --- | --- |

5.

De regio's hebben behoefte aan een ambitieus en doeltreffend afzetbevorderingsbeleid dat de kwaliteit en het typische karakter van de landbouwproducten benadrukt. Deze producten maken deel uit van het cultureel en gastronomisch erfgoed van de Europese Unie en zijn daarnaast een cruciale schakel in het economische en sociale leven van tal van Europese regio's. Zij maken het mogelijk activiteiten in stand te houden die rechtstreeks verbonden zijn met de regio's, met name op het platteland.

| 6. | Speciale aandacht moet uitgaan naar landbouwproducten die met traditionele ingrediënten en volgens typisch streekrecept bereid zijn. |
| --- | --- |

6.

Speciale aandacht moet uitgaan naar landbouwproducten die met traditionele ingrediënten en volgens typisch streekrecept bereid zijn.

De geleidelijke maar aanzienlijke verhoging van het budget

| 7. | De verhoging van het budget voor deze maatregelen is onontkoombaar aangezien wordt voorgesteld het aantal begunstigden en de lijst van in aanmerking komende producten uit te breiden; bovendien is de bijdrage van de Commissie aan de multiprogramma's verhoogd. |
| --- | --- |

7.

De verhoging van het budget voor deze maatregelen is onontkoombaar aangezien wordt voorgesteld het aantal begunstigden en de lijst van in aanmerking komende producten uit te breiden; bovendien is de bijdrage van de Commissie aan de multiprogramma's verhoogd.

| 8. | De bilaterale overeenkomsten die momenteel op de onderhandelingstafel liggen met derde partijen als Canada, de VS en Mercosur, en andere associatieovereenkomsten maken duidelijk dat voorlichtings- en afzetbevorderingsacties zowel op de interne markt als in derde landen steeds noodzakelijker worden met het oog op het concurrentievermogen van de Europese producten. |
| --- | --- |

8.

De bilaterale overeenkomsten die momenteel op de onderhandelingstafel liggen met derde partijen als Canada, de VS en Mercosur, en andere associatieovereenkomsten maken duidelijk dat voorlichtings- en afzetbevorderingsacties zowel op de interne markt als in derde landen steeds noodzakelijker worden met het oog op het concurrentievermogen van de Europese producten.

| 9. | Om concurrerend te blijven lijkt het logisch dat de financiering van voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op de interne markt ten minste voor producten die onder een erkende kwaliteitsregeling vallen en producten van de biologische landbouw, wordt voortgezet. |
| --- | --- |

9.

Om concurrerend te blijven lijkt het logisch dat de financiering van voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op de interne markt ten minste voor producten die onder een erkende kwaliteitsregeling vallen en producten van de biologische landbouw, wordt voortgezet.

| 10. | Het Comité wijst erop dat de GLB-hervorming verband houdt met het Europese handelsbeleid en dat de EU in het kader van het internationale handelsbeleid moet bijdragen tot de voedselzekerheid wereldwijd, en binnen de context van de WTO moet zorgen voor billijke voorwaarden voor de EU-landbouw. |
| --- | --- |

10.

Het Comité wijst erop dat de GLB-hervorming verband houdt met het Europese handelsbeleid en dat de EU in het kader van het internationale handelsbeleid moet bijdragen tot de voedselzekerheid wereldwijd, en binnen de context van de WTO moet zorgen voor billijke voorwaarden voor de EU-landbouw.

Afzetbevorderingsacties die vooral op derde landen zijn gericht

| 11. | Als 75% van het budget naar voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in derde landen gaat, dreigt de interne markt buiten de boot te vallen, terwijl dit toch de belangrijkste markt is voor de Europese producenten, die hard hun best moeten doen om de concurrenten uit derde landen voor te blijven. |
| --- | --- |

11.

Als 75% van het budget naar voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in derde landen gaat, dreigt de interne markt buiten de boot te vallen, terwijl dit toch de belangrijkste markt is voor de Europese producenten, die hard hun best moeten doen om de concurrenten uit derde landen voor te blijven.

| 12. | Het Comité verzoekt de Commissie daarom niet al bij voorbaat een streefpercentage van het budget voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen vast te leggen; de interne markt verdient immers evenveel aandacht als de markt van derde landen. |
| --- | --- |

12.

Het Comité verzoekt de Commissie daarom niet al bij voorbaat een streefpercentage van het budget voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen vast te leggen; de interne markt verdient immers evenveel aandacht als de markt van derde landen.

Meer verwijzen naar merken en de oorsprong van producten

| 13. | Het Comité onderschrijft het voorstel om vaker melding te maken van het merk of de oorsprong van een product. Verwijzingen naar handelsmerken in een context van algemene afzetbevorderingsacties zullen de aandacht trekken en de kans op financiering vergroten; daarbij dient er vanzelfsprekend op te worden toegezien dat met name op de interne markt de verhoudingen niet worden scheefgetrokken. |
| --- | --- |

13.

Het Comité onderschrijft het voorstel om vaker melding te maken van het merk of de oorsprong van een product. Verwijzingen naar handelsmerken in een context van algemene afzetbevorderingsacties zullen de aandacht trekken en de kans op financiering vergroten; daarbij dient er vanzelfsprekend op te worden toegezien dat met name op de interne markt de verhoudingen niet worden scheefgetrokken.

| 14. | Het Comité steunt het Commissievoorstel om kwaliteitsregelingen met officiële EU-logo's in te voeren, maar wijst er wel op dat de naam van een regio onlosmakelijk verbonden is met de algemene boodschap waarin de intrinsieke kwaliteiten van een product worden verkondigd, en dat de voorschriften inzake de vermelding van de geografische oorsprong van een product dus moeten worden versoepeld. |
| --- | --- |

14.

Het Comité steunt het Commissievoorstel om kwaliteitsregelingen met officiële EU-logo's in te voeren, maar wijst er wel op dat de naam van een regio onlosmakelijk verbonden is met de algemene boodschap waarin de intrinsieke kwaliteiten van een product worden verkondigd, en dat de voorschriften inzake de vermelding van de geografische oorsprong van een product dus moeten worden versoepeld.

| 15. | De Europese kwaliteitsregelingen blijven zich uitbreiden en krijgen ook een steeds breder draagvlak in Europa; dat moet ook om tegemoet te komen aan de toenemende vraag van de Europese consument naar lokale kwaliteitsproducten die voldoen aan de strenge EU-normen inzake voedselveiligheid en milieu. Dergelijke erkende kwaliteitsproducten zijn voor de interne markt van groot belang en moeten dus de nodige stimulansen krijgen. |
| --- | --- |

15.

De Europese kwaliteitsregelingen blijven zich uitbreiden en krijgen ook een steeds breder draagvlak in Europa; dat moet ook om tegemoet te komen aan de toenemende vraag van de Europese consument naar lokale kwaliteitsproducten die voldoen aan de strenge EU-normen inzake voedselveiligheid en milieu. Dergelijke erkende kwaliteitsproducten zijn voor de interne markt van groot belang en moeten dus de nodige stimulansen krijgen.

| 16. | Het Comité zou graag zien dat de uitvoeringsbepalingen worden vastgelegd bij uitvoeringshandelingen. De bureaus voor afzetbevordering zouden groepsacties van producentenverenigingen uit hun regio moeten kunnen coördineren en ook uitvoeren. |
| --- | --- |

16.

Het Comité zou graag zien dat de uitvoeringsbepalingen worden vastgelegd bij uitvoeringshandelingen. De bureaus voor afzetbevordering zouden groepsacties van producentenverenigingen uit hun regio moeten kunnen coördineren en ook uitvoeren.

| 17. | De synergie-effecten tussen verschillende regionale producten zouden de rijkdom van elke afzonderlijke Europese regio nog kunnen benadrukken. Het gaat dan ook om belangrijke regionale inkomstenbronnen en om diensten van hoge kwaliteit die niet los kunnen worden gezien van de regionale identiteit en het erfgoed. Dit alles kan een positieve impact hebben op de kwaliteit van het bestaan in de landbouwregio's: er komen meer banen, met name in kwetsbare regio's, waarbij zowel op de naburige als de internationale markten nieuwe kansen ontstaan. |
| --- | --- |

17.

De synergie-effecten tussen verschillende regionale producten zouden de rijkdom van elke afzonderlijke Europese regio nog kunnen benadrukken. Het gaat dan ook om belangrijke regionale inkomstenbronnen en om diensten van hoge kwaliteit die niet los kunnen worden gezien van de regionale identiteit en het erfgoed. Dit alles kan een positieve impact hebben op de kwaliteit van het bestaan in de landbouwregio's: er komen meer banen, met name in kwetsbare regio's, waarbij zowel op de naburige als de internationale markten nieuwe kansen ontstaan.

Uitbreiding van de begunstigden en de lijst van in aanmerking komende producten

| 18. | Het Comité kan zich erin vinden dat de producentenorganisaties uit alle sectoren een rol zouden gaan spelen, maar wijst erop dat dan expliciet moet worden aangegeven aan welke vereisten deze organisaties moeten voldoen op het vlak van representativiteit; zij vertegenwoordigen immers alle sectoren. |
| --- | --- |

18.

Het Comité kan zich erin vinden dat de producentenorganisaties uit alle sectoren een rol zouden gaan spelen, maar wijst erop dat dan expliciet moet worden aangegeven aan welke vereisten deze organisaties moeten voldoen op het vlak van representativiteit; zij vertegenwoordigen immers alle sectoren.

| 19. | Binnen de producentenorganisaties zou extra aandacht moeten uitgaan naar de kleine en middelgrote ondernemingen, op voorwaarde dat zij zich richten op afzetbevordering van producten die onder erkende kwaliteitsregelingen vallen. Het gaat hier immers om de meest voorkomende categorie bedrijven in Europa, die kenmerkend is voor de Europese agrovoedingssector. |
| --- | --- |

19.

Binnen de producentenorganisaties zou extra aandacht moeten uitgaan naar de kleine en middelgrote ondernemingen, op voorwaarde dat zij zich richten op afzetbevordering van producten die onder erkende kwaliteitsregelingen vallen. Het gaat hier immers om de meest voorkomende categorie bedrijven in Europa, die kenmerkend is voor de Europese agrovoedingssector.

| 20. | Het is een goede zaak dat alle producten uit de EU met uitzondering van tabak in aanmerking kunnen komen voor de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op de interne markt en in derde landen; daarbij dient voorrang te worden gegeven aan producten die bijdragen tot een evenwichtige voeding en producten met een kwaliteitsvermelding die verwijst naar het Europese grondgebied. |
| --- | --- |

20.

Het is een goede zaak dat alle producten uit de EU met uitzondering van tabak in aanmerking kunnen komen voor de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op de interne markt en in derde landen; daarbij dient voorrang te worden gegeven aan producten die bijdragen tot een evenwichtige voeding en producten met een kwaliteitsvermelding die verwijst naar het Europese grondgebied.

Afbakening van de prioriteiten in een werkprogramma

| 21. | Het voornemen van de Commissie om een werkprogramma op te stellen waarin een duidelijke strategie voor het afzetbevorderingsbeleid wordt uiteengezet, wordt door het Comité toegejuicht. |
| --- | --- |

21.

Het voornemen van de Commissie om een werkprogramma op te stellen waarin een duidelijke strategie voor het afzetbevorderingsbeleid wordt uiteengezet, wordt door het Comité toegejuicht.

| 22. | De Commissie zou duidelijk moeten aangeven hoe zij rekening denkt te houden met de prioriteiten van de lidstaten en hoe zij die zal opnemen in haar werkprogramma. |
| --- | --- |

22.

De Commissie zou duidelijk moeten aangeven hoe zij rekening denkt te houden met de prioriteiten van de lidstaten en hoe zij die zal opnemen in haar werkprogramma.

| 23. | Het Comité zou graag zien dat een werkprogramma met een looptijd van drie jaar wordt goedgekeurd, naar het voorbeeld van de huidige campagnes voor afzetbevordering, zodat rekening kan worden gehouden met de ontwikkelingen op de markten; jaarlijkse aanpassingen moeten wel mogelijk blijven. |
| --- | --- |

23.

Het Comité zou graag zien dat een werkprogramma met een looptijd van drie jaar wordt goedgekeurd, naar het voorbeeld van de huidige campagnes voor afzetbevordering, zodat rekening kan worden gehouden met de ontwikkelingen op de markten; jaarlijkse aanpassingen moeten wel mogelijk blijven.

Evaluatie, selectie en beheer van mono- en multiprogramma's

| 24. | De Commissie zou zich bij de evaluatie en de selectie van de programma's moeten laten bijstaan door de lidstaten, zodat ook de regio's bij een en ander worden betrokken. De regio's zijn immers medeverantwoordelijk voor de financiering van de afzetbevorderingsmaatregelen die in het kader van het Elfpo overeind zijn gebleven voor de periode 2014-2020 (artikel 17); de desbetreffende bepalingen zijn vergelijkbaar met die voor maatregel 133 uit de periode 2007-2013. |
| --- | --- |

24.

De Commissie zou zich bij de evaluatie en de selectie van de programma's moeten laten bijstaan door de lidstaten, zodat ook de regio's bij een en ander worden betrokken. De regio's zijn immers medeverantwoordelijk voor de financiering van de afzetbevorderingsmaatregelen die in het kader van het Elfpo overeind zijn gebleven voor de periode 2014-2020 (artikel 17); de desbetreffende bepalingen zijn vergelijkbaar met die voor maatregel 133 uit de periode 2007-2013.

| 25. | De Commissie zou moeten bekijken hoe de lidstaten en de regio's bij het EU-programma voor afzetbevordering kunnen worden betrokken zonder een en ander nodeloos ingewikkeld te maken, zodat de acties uit hoofde van dit programma aansluiten bij de regionale afzetbevorderingsstrategieën. |
| --- | --- |

25.

De Commissie zou moeten bekijken hoe de lidstaten en de regio's bij het EU-programma voor afzetbevordering kunnen worden betrokken zonder een en ander nodeloos ingewikkeld te maken, zodat de acties uit hoofde van dit programma aansluiten bij de regionale afzetbevorderingsstrategieën.

| 26. | Op grond van de huidige verordening kunnen twee oproepen tot het indienen van projectvoorstellen worden gelanceerd. Het Comité zou graag zien dat deze mogelijkheid behouden blijft, zodat kandidaten sneller een nieuwe aanvraag kunnen indienen wanneer hun programma in eerste instantie niet is geselecteerd. |
| --- | --- |

26.

Op grond van de huidige verordening kunnen twee oproepen tot het indienen van projectvoorstellen worden gelanceerd. Het Comité zou graag zien dat deze mogelijkheid behouden blijft, zodat kandidaten sneller een nieuwe aanvraag kunnen indienen wanneer hun programma in eerste instantie niet is geselecteerd.

De voorgestelde medefinancieringspercentages

| 27. | Het Comité kan zich vinden in de door de Commissie voorgestelde medefinancieringspercentages, die stroken met de doelstelling om de indiening van programma's in derde landen en multiprogramma's te stimuleren, maar stelt voor de medefinanciering voor multiprogramma's in derde landen op te trekken tot 75 %. Dit percentage zou ook kunnen gelden voor kleine en middelgrote ondernemingen waar het gaat om programma's van bijzonder belang. |
| --- | --- |

27.

Het Comité kan zich vinden in de door de Commissie voorgestelde medefinancieringspercentages, die stroken met de doelstelling om de indiening van programma's in derde landen en multiprogramma's te stimuleren, maar stelt voor de medefinanciering voor multiprogramma's in derde landen op te trekken tot 75 %. Dit percentage zou ook kunnen gelden voor kleine en middelgrote ondernemingen waar het gaat om programma's van bijzonder belang.

| 28. | Het tot dusverre gevoerde afzetbevorderingsbeleid mag er dan toe hebben bijgedragen dat het consumentenvertrouwen bij crisissituaties is hersteld, er is nog steeds behoefte aan veel flexibelere en efficiëntere instrumenten voor voorlichting en afzetbevordering. |
| --- | --- |

28.

Het tot dusverre gevoerde afzetbevorderingsbeleid mag er dan toe hebben bijgedragen dat het consumentenvertrouwen bij crisissituaties is hersteld, er is nog steeds behoefte aan veel flexibelere en efficiëntere instrumenten voor voorlichting en afzetbevordering.

| 29. | Daarom zou kunnen worden overwogen de Europese medefinanciering op te trekken, met name voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties bij een landbouwcrisis, om zo discriminatie tussen producenten te vermijden. |
| --- | --- |

29.

Daarom zou kunnen worden overwogen de Europese medefinanciering op te trekken, met name voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties bij een landbouwcrisis, om zo discriminatie tussen producenten te vermijden.

| 30. | Ten slotte zou de Commissie duidelijk moeten maken hoe zij het vermogen van de EU om snel en adequaat te reageren bij crisissituaties wil verbeteren. |
| --- | --- |

30.

Ten slotte zou de Commissie duidelijk moeten maken hoe zij het vermogen van de EU om snel en adequaat te reageren bij crisissituaties wil verbeteren.

De mogelijkheid om een financiële bijdrage van de lidstaten aan de programma's uit te sluiten

| 31. | De lidstaten zouden vrijwillig een financiële bijdrage moeten kunnen leveren aan de programma's; dit kan noodzakelijk zijn in het geval van productiesectoren die onderontwikkeld zijn of weinig economische draagkracht hebben. |
| --- | --- |

31.

De lidstaten zouden vrijwillig een financiële bijdrage moeten kunnen leveren aan de programma's; dit kan noodzakelijk zijn in het geval van productiesectoren die onderontwikkeld zijn of weinig economische draagkracht hebben.

Slotaanbevelingen

| 32. | De Commissie zou meer oog moeten hebben voor de Europese regio's en de fundamentele rol die zij spelen bij de productie van kwaliteitslandbouwproducten en -levensmiddelen; zo zouden de regio's moeten worden betrokken bij de selectie van de programma's. |
| --- | --- |

32.

De Commissie zou meer oog moeten hebben voor de Europese regio's en de fundamentele rol die zij spelen bij de productie van kwaliteitslandbouwproducten en -levensmiddelen; zo zouden de regio's moeten worden betrokken bij de selectie van de programma's.

| 33. | De Commissie zou afzetbevorderingsacties op de interne markt moeten financieren om zo de verkoop van traditionele en streekgebonden EU-landbouwproducten en -levensmiddelen die onder een erkende kwaliteitsregeling vallen of afkomstig zijn uit de biologische landbouw, te bevorderen. Met de verspreiding en promotie van traditionele producten veranderen de consumptiepatronen die samenhangen met de globalisering van de Europese markt. |
| --- | --- |

33.

De Commissie zou afzetbevorderingsacties op de interne markt moeten financieren om zo de verkoop van traditionele en streekgebonden EU-landbouwproducten en -levensmiddelen die onder een erkende kwaliteitsregeling vallen of afkomstig zijn uit de biologische landbouw, te bevorderen. Met de verspreiding en promotie van traditionele producten veranderen de consumptiepatronen die samenhangen met de globalisering van de Europese markt.

II.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Overweging 2

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (2) | De doelstelling van deze acties is het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen te versterken door de kennis van de consument over de voordelen van EU-landbouwproducten en EU-levensmiddelen op basis van die landbouwproducten te vergroten en door nieuwe markten te ontwikkelen en open te stellen. De acties zijn een nuttige aanvulling en versterking van de door de lidstaten uitgevoerde acties. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(2)

De doelstelling van deze acties is het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen te versterken door de kennis van de consument over de voordelen van EU-landbouwproducten en EU-levensmiddelen op basis van die landbouwproducten te vergroten en door nieuwe markten te ontwikkelen en open te stellen. De acties zijn een nuttige aanvulling en versterking van de door de lidstaten uitgevoerde acties.

| (2) | De doelstelling van deze acties is het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen te versterken door de kennis van de consument over de voordelen van EU-landbouwproducten en EU-levensmiddelen op basis van die landbouwproducten te vergroten, met name door te verwijzen naar rekening te houden met de erkende Europese kwaliteitsregelingen die de Europese producten een meerwaarde bieden en door nieuwe markten te ontwikkelen en open te stellen. De acties zijn een nuttige aanvulling en versterking van de door de lidstaten uitgevoerde acties. |
| --- | --- |

(2)

De doelstelling van deze acties is het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen te versterken door de kennis van de consument over de voordelen van EU-landbouwproducten en EU-levensmiddelen op basis van die landbouwproducten te vergroten, met name door te verwijzen naar rekening te houden met de erkende Europese kwaliteitsregelingen die de Europese producten een meerwaarde bieden en door nieuwe markten te ontwikkelen en open te stellen. De acties zijn een nuttige aanvulling en versterking van de door de lidstaten uitgevoerde acties.

Motivering

De doorsnee Europese consument is niet op de hoogte van de regels en de strenge kwaliteitsnormen waaraan de Europese producenten moeten voldoen. Om hierin verbetering te brengen moet de consument duidelijk worden gemaakt dat de Europese producten beantwoorden aan strikte voorschriften op het gebied van voedselveiligheid, gezondheid en welzijn van dieren, plantgezondheid en milieu. Daarin ligt dus het belang van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten: dankzij deze acties wordt de Europese consument zich ervan bewust dat de Europese producten stroken met al deze eisen.

Voorts moet aandacht worden besteed aan producten die onder erkende Europese kwaliteitsregelingen vallen.

Wijzigingsvoorstel 2

Overweging 7

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (7) | De voorlichting en afzetbevordering met betrekking tot EU-wijnen is een van de kernmaatregelen van de steunprogramma's in de wijnbouwsector waarin het GLB voorziet. Bijgevolg mogen uitsluitend wijnen die verband houden met een ander landbouwproduct of levensmiddel, in aanmerking komen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in het kader van de huidige regeling. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(7)

De voorlichting en afzetbevordering met betrekking tot EU-wijnen is een van de kernmaatregelen van de steunprogramma's in de wijnbouwsector waarin het GLB voorziet. Bijgevolg mogen uitsluitend wijnen die verband houden met een ander landbouwproduct of levensmiddel, in aanmerking komen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in het kader van de huidige regeling.

| (7) | De voorlichting en afzetbevordering met betrekking tot EU-wijnen is een van de kernmaatregelen van de steunprogramma's in de wijnbouwsector waarin het GLB voorziet. Bijgevolg mogen uitsluitend wijnen die verband houden met een ander landbouwproduct of levensmiddel, in aanmerking komen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in het kader van de huidige regeling. |
| --- | --- |

(7)

De voorlichting en afzetbevordering met betrekking tot EU-wijnen is een van de kernmaatregelen van de steunprogramma's in de wijnbouwsector waarin het GLB voorziet. Bijgevolg mogen uitsluitend wijnen die verband houden met een ander landbouwproduct of levensmiddel, in aanmerking komen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties in het kader van de huidige regeling.

Motivering

Wijn hoort niet anders te worden behandeld dan de overige landbouwproducten en moet onvoorwaardelijk worden opgenomen in de lijst van voor het programma in aanmerking komende producten, en dat niet alleen in het kader van een algemene campagne voor andere producten. Wijn zou het enige Europese product zijn dat niet in aanmerking komt voor een exclusieve sectorgerichte campagne. Het Comité is van oordeel dat een van de sleutelsectoren van de Europese productie niet van deze programma's mag worden uitgesloten.

Wijzigingsvoorstel 3

Overweging 8

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (8) | In de periode van 2001 tot 2011 was slechts 30 % van de middelen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties uit hoofde van Verordening (EG) nr. 3/2008 bestemd voor markten in derde landen, terwijl deze markten een belangrijk groeipotentieel bieden. Er moeten specifieke bepalingen worden vastgesteld om de uitvoering van een groter aantal voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen te bevorderen, met name via een versterkte financiële ondersteuning, met als doel tot 75 % van de geraamde uitgaven te komen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(8)

In de periode van 2001 tot 2011 was slechts 30 % van de middelen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties uit hoofde van Verordening (EG) nr. 3/2008 bestemd voor markten in derde landen, terwijl deze markten een belangrijk groeipotentieel bieden. Er moeten specifieke bepalingen worden vastgesteld om de uitvoering van een groter aantal voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen te bevorderen, met name via een versterkte financiële ondersteuning, met als doel tot 75 % van de geraamde uitgaven te komen.

| (8) | In de periode van 2001 tot 2011 was slechts 30 % van de middelen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties uit hoofde van Verordening (EG) nr. 3/2008 bestemd voor markten in derde landen, terwijl deze markten een belangrijk groeipotentieel bieden. Er moeten specifieke bepalingen worden vastgesteld om de uitvoering van een groter aantal voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen te bevorderen, met name via een versterkte financiële ondersteuning met als doel tot 75 % van de geraamde uitgaven te komen. |
| --- | --- |

(8)

In de periode van 2001 tot 2011 was slechts 30 % van de middelen voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties uit hoofde van Verordening (EG) nr. 3/2008 bestemd voor markten in derde landen, terwijl deze markten een belangrijk groeipotentieel bieden. Er moeten specifieke bepalingen worden vastgesteld om de uitvoering van een groter aantal voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen te bevorderen, met name via een versterkte financiële ondersteuning met als doel tot 75 % van de geraamde uitgaven te komen.

Motivering

De Europese producten moeten vandaag zowel op de interne markt als op de internationale markten de concurrentie aangaan met producten uit derde landen, terwijl zij ook aan talloze strikte EU-voorschriften moeten voldoen. Daarbij komt nog dat de productiemethoden en -omstandigheden zowel binnen als buiten de EU sterk uiteenlopen.

Het Comité vindt dat niet mag worden vastgelegd welk percentage van de uitgaven naar voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor EU-landbouwproducten in derde landen moet gaan.

Wijzigingsvoorstel 4

Overweging 9

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (9) | Om te garanderen dat de uitgevoerde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties het nodige effect sorteren, moeten deze in het kader van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden geplaatst. Deze programma's werden tot dusverre ingediend door beroeps- of brancheorganisaties. Om het aantal en de kwaliteit van de voorgestelde acties te verhogen, moeten ook producentenorganisaties toegang krijgen tot deze programma's. Bovendien moet de Commissie deze programma's kunnen aanvullen met acties waartoe zij zelf het initiatief neemt, met name om bij te dragen aan de openstelling van nieuwe markten. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(9)

Om te garanderen dat de uitgevoerde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties het nodige effect sorteren, moeten deze in het kader van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden geplaatst. Deze programma's werden tot dusverre ingediend door beroeps- of brancheorganisaties. Om het aantal en de kwaliteit van de voorgestelde acties te verhogen, moeten ook producentenorganisaties toegang krijgen tot deze programma's. Bovendien moet de Commissie deze programma's kunnen aanvullen met acties waartoe zij zelf het initiatief neemt, met name om bij te dragen aan de openstelling van nieuwe markten.

| (9) | Om te garanderen dat de uitgevoerde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties het nodige effect sorteren, moeten deze in het kader van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden geplaatst. Deze programma's werden tot dusverre ingediend door beroeps- of brancheorganisaties. Om het aantal en de kwaliteit van de voorgestelde acties te verhogen, moeten ook producentenorganisaties en de daarvan deel uitmakende kleine en middelgrote ondernemingen toegang krijgen tot deze programma's, op voorwaarde dat zij hun afzetbevorderingsacties richten op de erkende kwaliteitsregelingen. Bovendien moet de Commissie deze programma's kunnen aanvullen met acties waartoe zij zelf het initiatief neemt, met name om bij te dragen aan de openstelling van nieuwe markten. |
| --- | --- |

(9)

Om te garanderen dat de uitgevoerde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties het nodige effect sorteren, moeten deze in het kader van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden geplaatst. Deze programma's werden tot dusverre ingediend door beroeps- of brancheorganisaties. Om het aantal en de kwaliteit van de voorgestelde acties te verhogen, moeten ook producentenorganisaties en de daarvan deel uitmakende kleine en middelgrote ondernemingen toegang krijgen tot deze programma's, op voorwaarde dat zij hun afzetbevorderingsacties richten op de erkende kwaliteitsregelingen. Bovendien moet de Commissie deze programma's kunnen aanvullen met acties waartoe zij zelf het initiatief neemt, met name om bij te dragen aan de openstelling van nieuwe markten.

Motivering

Kleine en middelgrote ondernemingen vertegenwoordigen nagenoeg 90 % van de agrovoedingssector van de EU en mogen dus niet worden vergeten; sterker nog, gezien hun nauwe band met het platteland en de streek moeten zij het meest van deze maatregelen kunnen profiteren.

Wijzigingsvoorstel 5

Overweging 11

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (11) | Met het oog op een doeltreffende tenuitvoerlegging van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties moet de uitvoering ervan aan naar behoren geselecteerde instanties worden toevertrouwd. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(11)

Met het oog op een doeltreffende tenuitvoerlegging van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties moet de uitvoering ervan aan naar behoren geselecteerde instanties worden toevertrouwd.

| (11) | Met het oog op een doeltreffende tenuitvoerlegging van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties moet de uitvoering ervan aan naar behoren geselecteerde instanties worden toevertrouwd; voorwaarde daarbij is dat deze beschikken over deskundig en gekwalificeerd personeel. |
| --- | --- |

(11)

Met het oog op een doeltreffende tenuitvoerlegging van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties moet de uitvoering ervan aan naar behoren geselecteerde instanties worden toevertrouwd; voorwaarde daarbij is dat deze beschikken over deskundig en gekwalificeerd personeel.

Motivering

De instanties die met de uitvoering worden belast moeten beschikken over gespecialiseerd personeel dat de nodige technische steun kan bieden bij de ontwikkeling van de programma's voor afzetbevordering, zoals de lidstaten dat tot nog toe hebben gedaan.

Wijzigingsvoorstel 6

Overweging 14

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (14) | De Unie streeft de vereenvoudiging van de regelgeving van het GLB na. Deze benadering dient eveneens te worden toegepast voor de verordening inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten. In het bijzonder moeten de beginselen inzake het administratief beheer van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden herzien met als doel deze beginselen te vereenvoudigen en de Commissie in staat te stellen de regels en procedures voor de indiening en selectie van programmavoorstellen vast te stellen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(14)

De Unie streeft de vereenvoudiging van de regelgeving van het GLB na. Deze benadering dient eveneens te worden toegepast voor de verordening inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten. In het bijzonder moeten de beginselen inzake het administratief beheer van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden herzien met als doel deze beginselen te vereenvoudigen en de Commissie in staat te stellen de regels en procedures voor de indiening en selectie van programmavoorstellen vast te stellen.

| (14) | De Unie streeft de vereenvoudiging van de regelgeving van het GLB na. Deze benadering dient eveneens te worden toegepast voor de verordening inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten. In het bijzonder moeten de beginselen inzake het administratief beheer van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden herzien met als doel deze beginselen te vereenvoudigen en de Commissie in staat te stellen, via de vaststelling van uitvoeringshandelingen die participatie van de lidstaten en de Europese regio's mogelijk maken, de regels en procedures voor de indiening en selectie van programmavoorstellen vast te stellen. |
| --- | --- |

(14)

De Unie streeft de vereenvoudiging van de regelgeving van het GLB na. Deze benadering dient eveneens te worden toegepast voor de verordening inzake voorlichtings- en afzetbevorderingsacties voor landbouwproducten. In het bijzonder moeten de beginselen inzake het administratief beheer van voorlichtings- en afzetbevorderingsprogramma's worden herzien met als doel deze beginselen te vereenvoudigen en de Commissie in staat te stellen, via de vaststelling van uitvoeringshandelingen die participatie van de lidstaten en de Europese regio's mogelijk maken, de regels en procedures voor de indiening en selectie van programmavoorstellen vast te stellen.

Motivering

De Commissie zou de regels en procedures voor de indiening en selectie van programmavoorstellen moeten vaststellen samen met de lidstaten en de Europese regio's; zij zullen immers rekening houden met hun eigen specifieke situatie en omstandigheden en de criteria daarop afstemmen. Om de selectieprocedure te vereenvoudigen is het niet nodig de lidstaten buitenspel te zetten.

Wijzigingsvoorstel 7

Overweging 16

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (16) | Er moeten criteria voor de financiering van de acties worden vastgesteld. Als algemene regel geldt dat de financiering van de programma's slechts gedeeltelijk ten laste van de Unie zou mogen vallen, om zo de betrokken indienende organisaties medeverantwoordelijk te maken. Bepaalde administratie- en personeelskosten, die geen verband houden met de uitvoering van het GLB, maken integrerend deel uit van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en zullen dus in aanmerking kunnen komen voor EU-financiering. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(16)

Er moeten criteria voor de financiering van de acties worden vastgesteld. Als algemene regel geldt dat de financiering van de programma's slechts gedeeltelijk ten laste van de Unie zou mogen vallen, om zo de betrokken indienende organisaties medeverantwoordelijk te maken. Bepaalde administratie- en personeelskosten, die geen verband houden met de uitvoering van het GLB, maken integrerend deel uit van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en zullen dus in aanmerking kunnen komen voor EU-financiering.

| (16) | Er moeten criteria voor de financiering van de acties worden vastgesteld. Als algemene regel geldt dat de financiering van de programma's slechts gedeeltelijk ten laste van de Unie zou mogen vallen, om zo de betrokken indienende organisaties medeverantwoordelijk te maken. Bepaalde administratie- en personeelskosten, die geen verband houden met de uitvoering van het GLB, maken integrerend deel uit van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en zullen dus in aanmerking kunnen komen voor EU-financiering. Voorts zouden de lidstaten vrijwillig een gedeelte van de programmakosten op zich kunnen nemen. |
| --- | --- |

(16)

Er moeten criteria voor de financiering van de acties worden vastgesteld. Als algemene regel geldt dat de financiering van de programma's slechts gedeeltelijk ten laste van de Unie zou mogen vallen, om zo de betrokken indienende organisaties medeverantwoordelijk te maken. Bepaalde administratie- en personeelskosten, die geen verband houden met de uitvoering van het GLB, maken integrerend deel uit van de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en zullen dus in aanmerking kunnen komen voor EU-financiering. Voorts zouden de lidstaten vrijwillig een gedeelte van de programmakosten op zich kunnen nemen.

Motivering

De lidstaten en de EU-regio's zouden de kans moeten krijgen de financiering van de monoprogramma's gedeeltelijk op zich te nemen. Het kan immers gebeuren dat cruciale actoren in een bepaalde sector niet over de nodige financiële middelen beschikken om dit soort afzetbevorderingscampagnes op te zetten. De huidige formulering zou vooral gunstig zijn voor de Europese producenten die toch al beschikken over een ruim budget voor afzetbevorderingsprogramma's.

Wijzigingsvoorstel 8

Artikel 2

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Acties op de binnenmarkt | Acties op de binnenmarkt en in derde landen |
| Op de binnenmarkt komen de volgende acties in aanmerking:






  a) | voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de specifieke kenmerken van de landbouwproductiewijzen van de Unie uit het oogpunt van met name voedselveiligheid, authenticiteit, aspecten betreffende voedingswaarde en gezondheid, dierenwelzijn of milieuzorg; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Acties op de binnenmarkt

Acties op de binnenmarkt en in derde landen

Op de binnenmarkt komen de volgende acties in aanmerking:

a)

voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de specifieke kenmerken van de landbouwproductiewijzen van de Unie uit het oogpunt van met name voedselveiligheid, authenticiteit, aspecten betreffende voedingswaarde en gezondheid, dierenwelzijn of milieuzorg;

| b) | voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen. |
| --- | --- |

b)

voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen.

Op de binnenmarkt komen de
  De volgende acties komen in aanmerking:

| a) | voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de specifieke kenmerken van de landbouwproductiewijzen van de Unie uit het oogpunt van met name voedselveiligheid, authenticiteit, etikettering, aspecten betreffende voedingswaarde en gezondheid, dierenwelzijn of milieuzorg; |
| --- | --- |

a)

voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de specifieke kenmerken van de landbouwproductiewijzen van de Unie uit het oogpunt van met name voedselveiligheid, authenticiteit, etikettering, aspecten betreffende voedingswaarde en gezondheid, dierenwelzijn of milieuzorg;

| b) | voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen. |
| --- | --- |

b)

voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen.

Motivering

Er mag geen onderscheid worden gemaakt tussen acties voor de interne markt en acties in derde landen. De artikelen 2 en 3 zouden moeten worden samengevoegd.

Wijzigingsvoorstel 9

Artikel 3

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| Acties in derde landen | Acties in derde landen |
| In derde landen komen de volgende acties in aanmerking:






  a) | voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de eigenschappen van landbouwproducten en levensmiddelen en voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

Acties in derde landen

Acties in derde landen

In derde landen komen de volgende acties in aanmerking:

a)

voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de eigenschappen van landbouwproducten en levensmiddelen en voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen;

| b) | afzetbevorderingsacties om de verkoop van landbouwproducten en levensmiddelen uit de EU te stimuleren. |
| --- | --- |

b)

afzetbevorderingsacties om de verkoop van landbouwproducten en levensmiddelen uit de EU te stimuleren.

In derde landen komen de volgende acties in aanmerking:

| a) | voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de eigenschappen van landbouwproducten en levensmiddelen en voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen; |
| --- | --- |

a)

voorlichtingsacties om de aandacht te vestigen op de eigenschappen van landbouwproducten en levensmiddelen en voorlichtingsacties over de in artikel 5, lid 4, bedoelde onderwerpen;

| b) | afzetbevorderingsacties om de verkoop van landbouwproducten en levensmiddelen uit de EU te stimuleren. |
| --- | --- |

b)

afzetbevorderingsacties om de verkoop van landbouwproducten en levensmiddelen uit de EU te stimuleren.

Motivering

Er mag geen onderscheid worden gemaakt tussen acties voor de interne markt en acties in derde landen. De artikelen 2 en 3 zouden moeten worden samengevoegd.

Wijzigingsvoorstel 10

Artikel 5

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| 1.   De volgende producten komen in aanmerking voor de in artikel 3 bedoelde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en kunnen dienen als voorbeeld voor de in artikel 2 en in artikel 3, onder a), bedoelde productiewijzen en onderwerpen: | 1.   De volgende producten komen in aanmerking voor de in artikel 3 bedoelde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en kunnen dienen als voorbeeld voor de in artikel 2 en in artikel 3, onder a), bedoelde productiewijzen en onderwerpen: |
| a) | de in de in bijlage I bij het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „het Verdrag” genoemd) opgenomen lijst vermelde landbouwproducten, met uitzondering van de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. [COM(2011)416] van het Europees Parlement en de Raad vermelde visserij- en aquacultuurproducten en van tabak; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

1.   De volgende producten komen in aanmerking voor de in artikel 3 bedoelde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en kunnen dienen als voorbeeld voor de in artikel 2 en in artikel 3, onder a), bedoelde productiewijzen en onderwerpen:

1.   De volgende producten komen in aanmerking voor de in artikel 3 bedoelde voorlichtings- en afzetbevorderingsacties en kunnen dienen als voorbeeld voor de in artikel 2 en in artikel 3, onder a), bedoelde productiewijzen en onderwerpen:

a)

de in de in bijlage I bij het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „het Verdrag” genoemd) opgenomen lijst vermelde landbouwproducten, met uitzondering van de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. [COM(2011)416] van het Europees Parlement en de Raad vermelde visserij- en aquacultuurproducten en van tabak;

| a) | de in de in bijlage I bij het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „het Verdrag” genoemd) opgenomen lijst vermelde landbouwproducten, met uitzondering van de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. [COM(2011)416] van het Europees Parlement en de Raad vermelde visserij- en aquacultuurproducten en van tabak; |
| --- | --- |

a)

de in de in bijlage I bij het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna „het Verdrag” genoemd) opgenomen lijst vermelde landbouwproducten, met uitzondering van de in bijlage I bij Verordening (EU) nr. [COM(2011)416] van het Europees Parlement en de Raad vermelde visserij- en aquacultuurproducten en van tabak;

| b) | de in bijlage I, punt I, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad vermelde op basis van landbouwproducten geproduceerde voedingsmiddelen; |
| --- | --- |

b)

de in bijlage I, punt I, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad vermelde op basis van landbouwproducten geproduceerde voedingsmiddelen;

| b) | de in bijlage I, punt I, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad vermelde op basis van landbouwproducten geproduceerde voedingsmiddelen; |
| --- | --- |

b)

de in bijlage I, punt I, van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad vermelde op basis van landbouwproducten geproduceerde voedingsmiddelen;

| c) | gedistilleerde dranken met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad beschermde geografische aanduiding. |
| --- | --- |

c)

gedistilleerde dranken met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad beschermde geografische aanduiding.

| c) | gedistilleerde dranken met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad beschermde geografische aanduiding. |
| --- | --- |

c)

gedistilleerde dranken met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 110/2008 van het Europees Parlement en de Raad beschermde geografische aanduiding.

| d) | wijn met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad beschermde oorsprongsbenaming of geografische aanduiding en wijn uit de biologische landbouw komen in aanmerking voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties. |
| --- | --- |

d)

wijn met een uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad beschermde oorsprongsbenaming of geografische aanduiding en wijn uit de biologische landbouw komen in aanmerking voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties.

2.   Wijn komt in aanmerking voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op voorwaarde dat het desbetreffende programma eveneens betrekking heeft op andere in lid 1, onder a) of b), bedoelde producten.

2
     Wijn komt in aanmerking voor voorlichtings- en afzetbevorderingsacties op voorwaarde dat het desbetreffende programma eveneens betrekking heeft op andere in lid 1, onder a) of b), bedoelde producten.

Motivering

Wijn dient niet anders te worden behandeld dat de overige landbouwproducten. De Europese wijnbouw is een erkende sector die belangrijk is voor de interne markt en ook buiten de EU wordt geapprecieerd, en daarom bescherming verdient.

Wijzigingsvoorstel 11

Artikel 8

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| 1.   Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties versterken het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen. De beoogde doelstellingen zullen worden vastgesteld in het in lid 2 bedoelde werkprogramma. | 1.   Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties versterken het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen. De beoogde doelstellingen zullen worden vastgesteld in het in lid 2 bedoelde werkprogramma. |
| 2.   De Commissie stelt door middel van een uitvoeringshandeling een werkprogramma vast waarin de doelstellingen, de prioriteiten, de verhoopte resultaten, de uitvoeringsbepalingen en het totaalbedrag van het financieringsplan worden vastgesteld. Het programma bevat ook de voornaamste evaluatiecriteria, een beschrijving van de te financieren acties, een indicatie van het voor elk soort actie toegewezen bedrag, een indicatief tijdschema voor de uitvoering en voor de subsidies het maximumpercentage voor medefinanciering. | 2.   De Commissie stelt door middel van een uitvoeringshandeling een werkprogramma vast waarin de doelstellingen, de prioriteiten, de verhoopte resultaten, de uitvoeringsbepalingen en het totaalbedrag van het financieringsplan worden vastgesteld. Het programma bevat ook de voornaamste evaluatiecriteria, een beschrijving van de te financieren acties, een indicatie van het voor elk soort actie toegewezen bedrag, een indicatief tijdschema voor de uitvoering en voor de subsidies het maximumpercentage voor medefinanciering. |
| | Bij de opstelling van dat programma houdt de Commissie rekening met de specifieke natuurlijke handicaps van de berg-, eiland- en ultraperifere regio's. |
| De in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling wordt vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 3, bedoelde raadplegingsprocedure. | De in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling wordt vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 3
  2, bedoelde raadplegingsprocedure
  onderzoeksprocedure. |
| 3.   Het in lid 1 bedoelde werkprogramma wordt ten uitvoer gelegd aan de hand van de bekendmaking door de Commissie van:






  a) | voor monoprogramma's: een uitnodiging tot het indienen van voorstellen, waarin met name de deelnemingsvoorwaarden en de belangrijkste evaluatiecriteria worden vermeld; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

1.   Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties versterken het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen. De beoogde doelstellingen zullen worden vastgesteld in het in lid 2 bedoelde werkprogramma.

1.   Voorlichtings- en afzetbevorderingsacties versterken het concurrentievermogen van de Europese landbouw zowel op de binnenmarkt als in derde landen. De beoogde doelstellingen zullen worden vastgesteld in het in lid 2 bedoelde werkprogramma.

2.   De Commissie stelt door middel van een uitvoeringshandeling een werkprogramma vast waarin de doelstellingen, de prioriteiten, de verhoopte resultaten, de uitvoeringsbepalingen en het totaalbedrag van het financieringsplan worden vastgesteld. Het programma bevat ook de voornaamste evaluatiecriteria, een beschrijving van de te financieren acties, een indicatie van het voor elk soort actie toegewezen bedrag, een indicatief tijdschema voor de uitvoering en voor de subsidies het maximumpercentage voor medefinanciering.

2.   De Commissie stelt door middel van een uitvoeringshandeling een werkprogramma vast waarin de doelstellingen, de prioriteiten, de verhoopte resultaten, de uitvoeringsbepalingen en het totaalbedrag van het financieringsplan worden vastgesteld. Het programma bevat ook de voornaamste evaluatiecriteria, een beschrijving van de te financieren acties, een indicatie van het voor elk soort actie toegewezen bedrag, een indicatief tijdschema voor de uitvoering en voor de subsidies het maximumpercentage voor medefinanciering.

Bij de opstelling van dat programma houdt de Commissie rekening met de specifieke natuurlijke handicaps van de berg-, eiland- en ultraperifere regio's.

De in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling wordt vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 3, bedoelde raadplegingsprocedure.

De in de eerste alinea bedoelde uitvoeringshandeling wordt vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 3
  2, bedoelde raadplegingsprocedure
  onderzoeksprocedure.

3.   Het in lid 1 bedoelde werkprogramma wordt ten uitvoer gelegd aan de hand van de bekendmaking door de Commissie van:

a)

voor monoprogramma's: een uitnodiging tot het indienen van voorstellen, waarin met name de deelnemingsvoorwaarden en de belangrijkste evaluatiecriteria worden vermeld;

| b) | voor multiprogramma's: een uitnodiging tot het indienen van voorstellen overeenkomstig deel I, titel VI, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012. |
| --- | --- |

b)

voor multiprogramma's: een uitnodiging tot het indienen van voorstellen overeenkomstig deel I, titel VI, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012.

3.   Het in lid 1 bedoelde werkprogramma wordt ten uitvoer gelegd aan de hand van de bekendmaking door de Commissie van:

| a) | voor monoprogramma's: een uitnodiging
  twee uitnodigingen tot het indienen van voorstellen, waarin met name de deelnemingsvoorwaarden en de belangrijkste evaluatiecriteria worden vermeld; |
| --- | --- |

a)

voor monoprogramma's: een uitnodiging
  twee uitnodigingen tot het indienen van voorstellen, waarin met name de deelnemingsvoorwaarden en de belangrijkste evaluatiecriteria worden vermeld;

| b) | voor multiprogramma's: een uitnodiging
  twee uitnodigingen tot het indienen van voorstellen overeenkomstig deel I, titel VI, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012. |
| --- | --- |

b)

voor multiprogramma's: een uitnodiging
  twee uitnodigingen tot het indienen van voorstellen overeenkomstig deel I, titel VI, van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012.

De onder a) en b) bedoelde uitnodigingen tot het indienen van voorstellen houden rekening met de specifieke natuurlijke handicaps van de berg-, eiland- en ultraperifere regio's.

Motivering

De Commissie kent zichzelf te veel macht toe bij de besluitvorming inzake het werkprogramma. Volgens de huidige verordening kunnen twee oproepen worden gelanceerd, zodat kandidaten sneller een nieuwe aanvraag kunnen indienen.

Wijzigingsvoorstel 12

Artikel 12

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| 1.   De Commissie staat in voor de evaluatie en de selectie van voorstellen voor monoprogramma's die zijn ingediend naar aanleiding van een in artikel 8, lid 3, onder a), bedoelde uitnodiging tot het indienen van voorstellen. | 1.   De Commissie staat in voor de evaluatie en de selectie van voorstellen voor monoprogramma's die zijn ingediend naar aanleiding van een in artikel 8, lid 3, onder a), bedoelde uitnodiging tot het indienen van voorstellen. |
| 2.   De Commissie besluit middels uitvoeringshandelingen over de geselecteerde monoprogramma's, de eventuele wijzigingen daarvan en de bijbehorende begrotingen. Deze uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. | 2.   De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast die het mogelijk maken de lidstaten en de Europese regio's te betrekken bij de evaluatie en de selectie van de voorstellen voor monoprogramma's. |
| | 3.   De Commissie besluit middels uitvoeringshandelingen over de geselecteerde monoprogramma's, de eventuele wijzigingen daarvan en de bijbehorende begrotingen. Deze uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

1.   De Commissie staat in voor de evaluatie en de selectie van voorstellen voor monoprogramma's die zijn ingediend naar aanleiding van een in artikel 8, lid 3, onder a), bedoelde uitnodiging tot het indienen van voorstellen.

1.   De Commissie staat in voor de evaluatie en de selectie van voorstellen voor monoprogramma's die zijn ingediend naar aanleiding van een in artikel 8, lid 3, onder a), bedoelde uitnodiging tot het indienen van voorstellen.

2.   De Commissie besluit middels uitvoeringshandelingen over de geselecteerde monoprogramma's, de eventuele wijzigingen daarvan en de bijbehorende begrotingen. Deze uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

2.   De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast die het mogelijk maken de lidstaten en de Europese regio's te betrekken bij de evaluatie en de selectie van de voorstellen voor monoprogramma's.

3.   De Commissie besluit middels uitvoeringshandelingen over de geselecteerde monoprogramma's, de eventuele wijzigingen daarvan en de bijbehorende begrotingen. Deze uitvoeringshandelingen worden vastgesteld overeenkomstig de in artikel 24, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure.

Motivering

De lidstaten mogen niet worden uitgesloten van de evaluatie en de selectie van monoprogramma's. De nationale overheden, die krachtens artikel 14 immers belast zullen worden met de uitvoering, monitoring en controle, moeten actief worden betrokken bij deze selectie.

Wijzigingsvoorstel 13

Artikel 13

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Na een oproep tot mededinging met de gepaste middelen kiezen de indienende organisaties de instanties die de geselecteerde monoprogramma's uitvoeren, met name om een doeltreffende uitvoering van de acties te waarborgen. | Na een oproep tot mededinging met de gepaste middelen kiezen de indienende organisaties de gespecialiseerde instanties die de geselecteerde monoprogramma's uitvoeren, met name om een doeltreffende uitvoering van de acties te waarborgen. |
| | Regionale bureaus of diensten voor afzetbevordering kunnen nationale groepsacties die verband houden met de regio's en/of de vermelding van de oorsprong, erkennen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Na een oproep tot mededinging met de gepaste middelen kiezen de indienende organisaties de instanties die de geselecteerde monoprogramma's uitvoeren, met name om een doeltreffende uitvoering van de acties te waarborgen.

Na een oproep tot mededinging met de gepaste middelen kiezen de indienende organisaties de gespecialiseerde instanties die de geselecteerde monoprogramma's uitvoeren, met name om een doeltreffende uitvoering van de acties te waarborgen.

Regionale bureaus of diensten voor afzetbevordering kunnen nationale groepsacties die verband houden met de regio's en/of de vermelding van de oorsprong, erkennen.

Motivering

De lidstaten en regio's moeten worden betrokken bij de voorlichtings- en afzetbevorderingsacties; om het belang hiervan te beklemtonen wordt een verwijzing opgenomen naar de rol van regionale bureaus of diensten voor afzetbevordering. Dergelijke bureaus kunnen functioneren als flexibele en efficiënte instrumenten voor de financiering en ondersteuning van de uitvoering van de programma's; het is niet de bedoeling dat de middelen naar de financiering van deze bureaus gaan.

Wijzigingsvoorstel 14

Artikel 15, lid 1

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| 1.   De EU-bijdrage voor monoprogramma's bedraagt ten hoogste 50 % van de subsidiabele uitgaven. De rest van de uitgaven komt uitsluitend ten laste van de indienende organisaties. | 1.   De EU-bijdrage voor monoprogramma's bedraagt ten hoogste 50 % van de subsidiabele uitgaven. Het percentage dat de Unie bijdraagt wordt verhoogd tot 75 % voor programma's in de ultraperifere regio's van de Unie. |
| | De lidstaten en de regio's zouden tot 20 % van de overige uitgaven op zich kunnen nemen. De rest van de uitgaven komt uitsluitend ten laste van de indienende organisaties. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

1.   De EU-bijdrage voor monoprogramma's bedraagt ten hoogste 50 % van de subsidiabele uitgaven. De rest van de uitgaven komt uitsluitend ten laste van de indienende organisaties.

1.   De EU-bijdrage voor monoprogramma's bedraagt ten hoogste 50 % van de subsidiabele uitgaven. Het percentage dat de Unie bijdraagt wordt verhoogd tot 75 % voor programma's in de ultraperifere regio's van de Unie.

De lidstaten en de regio's zouden tot 20 % van de overige uitgaven op zich kunnen nemen. De rest van de uitgaven komt uitsluitend ten laste van de indienende organisaties.

Motivering

De mogelijkheid van cofinanciering van monoprogramma's door lidstaten mag niet worden uitgesloten: bepaalde cruciale actoren uit de sector beschikken immers niet altijd over de nodige budgettaire middelen om dit soort afzetbevorderingscampagnes op te zetten. Een en ander kan voor de bedrijven een zware last betekenen, zodat uiteindelijk enkel de grote ondernemingen kunnen deelnemen en de kleine en middelgrote ondernemingen uit de boot vallen. Dit kan er bovendien toe leiden dat de deelname aan de programma's afneemt, wat strijdig is met de doelstelling. 20 % lijkt een aanvaardbaar streefcijfer; op die manier zullen de uitgaven voor afzetbevordering in de verschillende lidstaten niet al te zeer uiteenlopen.

Wijzigingsvoorstel 15

Artikel 23, lid 2

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| 2.   De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen als bedoeld in deze verordening wordt voor onbepaalde duur aan de Commissie verleend vanaf de datum van de inwerkingtreding van deze verordening. | 2.   De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen als bedoeld in deze verordening wordt voor onbepaalde duur aan de Commissie verleend vanaf de datum van de inwerkingtreding van deze verordening. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

2.   De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen als bedoeld in deze verordening wordt voor onbepaalde duur aan de Commissie verleend vanaf de datum van de inwerkingtreding van deze verordening.

2.   De bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen als bedoeld in deze verordening wordt voor onbepaalde duur aan de Commissie verleend vanaf de datum van de inwerkingtreding van deze verordening.

Motivering

Het Comité vindt niet dat de Commissie voor onbepaalde duur de bevoegdheid moet krijgen om gedelegeerde handelingen vast te stellen en stelt dus voor deze bepaling te schrappen.

Wijzigingsvoorstel 16

Artikel 27

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Uiterlijk op 31 december [2020] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van de onderhavige verordening, eventueel vergezeld van passende voorstellen. | Uiterlijk op 31 december [2020] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van de onderhavige verordening, eventueel vergezeld van passende voorstellen. Daarnaast dient uiterlijk op 31 december 2017 een tussentijds verslag te worden ingediend. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Uiterlijk op 31 december [2020] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van de onderhavige verordening, eventueel vergezeld van passende voorstellen.

Uiterlijk op 31 december [2020] dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de toepassing van de onderhavige verordening, eventueel vergezeld van passende voorstellen. Daarnaast dient uiterlijk op 31 december 2017 een tussentijds verslag te worden ingediend.

Motivering

De Commissie zou het Europees Parlement en de Raad een tussentijds verslag moeten voorleggen over het verloop van de uitvoering van de onderhavige verordening, zodat eventueel de nodige verbeteringen en aanpassingen kunnen worden uitgevoerd zonder de streefdatum voor het behalen van de doelstellingen (2020) in gevaar te brengen.

Brussel, 2 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramon Luis VALCÁRCEL SISO

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/36 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/36

---

Advies van het Comité van de Regio's — Kwaliteitskader voor stages

2014/C 174/07

| Rapporteur | Andrius Kupčinskas (LT/EVP), burgemeester van Kaunas |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake een kwaliteitskader voor stages
  COM(2013) 857 final |

Rapporteur

Andrius Kupčinskas (LT/EVP), burgemeester van Kaunas

Referentiedocument

Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake een kwaliteitskader voor stages

COM(2013) 857 final

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| 1. | is ingenomen met de door de Raad aangenomen aanbeveling voor een KKS, waarop het al in eerdere adviezen had aangedrongen, maar vindt het erg jammer dat de Commissie ervoor heeft gekozen om dit kwaliteitskader als een aanbeveling van de Raad en niet als een richtlijn voor te stellen. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met de door de Raad aangenomen aanbeveling voor een KKS, waarop het al in eerdere adviezen had aangedrongen, maar vindt het erg jammer dat de Commissie ervoor heeft gekozen om dit kwaliteitskader als een aanbeveling van de Raad en niet als een richtlijn voor te stellen.

| 2. | Zorgwekkend is ook dat noch de Commissie bij de uitwerking van de aanbeveling voor een KKS, noch de Raad bij de goedkeuring ervan de moeite heeft genomen om het orgaan in de EU dat lokale en regionale overheden vertegenwoordigt, ofwel het CvdR, te raadplegen, temeer daar de tijd tussen de indiening van het Commissievoorstel (op 4 december 2013) en de goedkeuring van de aanbeveling door de Raad (op 10 maart 2014) te kort was voor het CvdR om er volgens de gebruikelijke procedure een advies over uit te brengen. |
| --- | --- |

2.

Zorgwekkend is ook dat noch de Commissie bij de uitwerking van de aanbeveling voor een KKS, noch de Raad bij de goedkeuring ervan de moeite heeft genomen om het orgaan in de EU dat lokale en regionale overheden vertegenwoordigt, ofwel het CvdR, te raadplegen, temeer daar de tijd tussen de indiening van het Commissievoorstel (op 4 december 2013) en de goedkeuring van de aanbeveling door de Raad (op 10 maart 2014) te kort was voor het CvdR om er volgens de gebruikelijke procedure een advies over uit te brengen.

| 3. | Te betreuren valt dat de jeugdwerkloosheid, vooral in bepaalde regio's, nog steeds erg hoog is in de EU. Het CvdR benadrukt dan ook het belang van doortastend optreden om jeugdwerkloosheid te bestrijden. Om het doel van de Europa 2020-strategie — een arbeidsparticipatie van 75% voor 20- tot 64-jarigen in 2020 — te kunnen halen, moet de scholing van jongeren worden verbeterd, d.w.z. doelgerichter op de eisen van de arbeidsmarkt worden afgestemd, en moeten er betere voorwaarden voor de overgang naar de arbeidsmarkt worden geschapen. |
| --- | --- |

3.

Te betreuren valt dat de jeugdwerkloosheid, vooral in bepaalde regio's, nog steeds erg hoog is in de EU. Het CvdR benadrukt dan ook het belang van doortastend optreden om jeugdwerkloosheid te bestrijden. Om het doel van de Europa 2020-strategie — een arbeidsparticipatie van 75% voor 20- tot 64-jarigen in 2020 — te kunnen halen, moet de scholing van jongeren worden verbeterd, d.w.z. doelgerichter op de eisen van de arbeidsmarkt worden afgestemd, en moeten er betere voorwaarden voor de overgang naar de arbeidsmarkt worden geschapen.

| 4. | Zowel in de lidstaten als in EU-verband moet er beslist meer worden gedaan om jongeren bij de keuze van hun toekomstige beroep te motiveren. Met het oog daarop moet onderzoek worden gedaan waardoor veranderende tendensen al in een vroeg stadium kunnen worden onderkend en beïnvloed en waardoor het mogelijk wordt om te voorspellen hoe de vraag naar arbeidskrachten zich in de diverse bedrijfstakken en beroepsgroepen zal gaan ontwikkelen, hoeveel jongeren voor bepaalde beroepen en nieuwe arbeidsplaatsen moeten worden opgeleid en hoeveel stageplaatsen waarschijnlijk nodig zullen worden voor jongeren. |
| --- | --- |

4.

Zowel in de lidstaten als in EU-verband moet er beslist meer worden gedaan om jongeren bij de keuze van hun toekomstige beroep te motiveren. Met het oog daarop moet onderzoek worden gedaan waardoor veranderende tendensen al in een vroeg stadium kunnen worden onderkend en beïnvloed en waardoor het mogelijk wordt om te voorspellen hoe de vraag naar arbeidskrachten zich in de diverse bedrijfstakken en beroepsgroepen zal gaan ontwikkelen, hoeveel jongeren voor bepaalde beroepen en nieuwe arbeidsplaatsen moeten worden opgeleid en hoeveel stageplaatsen waarschijnlijk nodig zullen worden voor jongeren.

| 5. | Aangezien stages onlosmakelijk deel uitmaken van de jongerengarantie vormen, spreekt het CvdR spreekt eens te meer zijn steun uit voor de aanbeveling van de Raad (1) van 22 april 2013 (2) tot invoering van een jongerengarantie, die ervoor moet zorgen dat „alle jongeren onder 25 jaar binnen vier maanden nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben verlaten, een deugdelijk aanbod krijgen voor een baan, voorgezette scholing, een plaats in het leerlingstelsel of een stage”. Voor de lokale en regionale overheden is bij de uitvoering van de jongerengarantieregeling een cruciale rol weggelegd. |
| --- | --- |

5.

Aangezien stages onlosmakelijk deel uitmaken van de jongerengarantie vormen, spreekt het CvdR spreekt eens te meer zijn steun uit voor de aanbeveling van de Raad (1) van 22 april 2013 (2) tot invoering van een jongerengarantie, die ervoor moet zorgen dat „alle jongeren onder 25 jaar binnen vier maanden nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben verlaten, een deugdelijk aanbod krijgen voor een baan, voorgezette scholing, een plaats in het leerlingstelsel of een stage”. Voor de lokale en regionale overheden is bij de uitvoering van de jongerengarantieregeling een cruciale rol weggelegd.

| 6. | Het CvdR beschouwt het KKS als een goede maatregel om ervoor te zorgen dat stages de overgang van onderwijs naar werk doelmatig vergemakkelijken en zo de inzetbaarheid van jongeren vergroten. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR beschouwt het KKS als een goede maatregel om ervoor te zorgen dat stages de overgang van onderwijs naar werk doelmatig vergemakkelijken en zo de inzetbaarheid van jongeren vergroten.

| 7. | De kennisoverdracht tussen generaties volgens het „meester/leerling”-model dient in stages op een positieve manier te worden benadrukt. |
| --- | --- |

7.

De kennisoverdracht tussen generaties volgens het „meester/leerling”-model dient in stages op een positieve manier te worden benadrukt.

| 8. | De aanpassingen van het KKS zijn een goede zaak. Het KKS moet er namelijk voor zorgen dat stages transparant zijn en dat leerdoelen aandacht krijgen. Wel valt te betreuren dat er in het KKS niet is nagedacht over aanbevelingen aan de lidstaten m.b.t. zulke belangrijke kwesties als sociale zekerheid en vergoedingen voor stagiairs. Jammer is ook dat het toepassingsgebied van het KKS niet overeenstemt met dat van de Jongerengarantieregeling. Het KKS betreft namelijk alleen stages op de open markt en is niet van toepassing op stages die gevolgd worden in het kader van academische curricula, formeel onderwijs of een beroepsopleiding. |
| --- | --- |

8.

De aanpassingen van het KKS zijn een goede zaak. Het KKS moet er namelijk voor zorgen dat stages transparant zijn en dat leerdoelen aandacht krijgen. Wel valt te betreuren dat er in het KKS niet is nagedacht over aanbevelingen aan de lidstaten m.b.t. zulke belangrijke kwesties als sociale zekerheid en vergoedingen voor stagiairs. Jammer is ook dat het toepassingsgebied van het KKS niet overeenstemt met dat van de Jongerengarantieregeling. Het KKS betreft namelijk alleen stages op de open markt en is niet van toepassing op stages die gevolgd worden in het kader van academische curricula, formeel onderwijs of een beroepsopleiding.

| 9. | Lokale en regionale overheden hebben als belangrijke taak om maatregelen ter bestrijding van werkloosheid uit te werken en uit te voeren, ook op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding. De lidstaten dienen zich bewust te zijn van deze taak en zullen de hiermee gepaard gaande mogelijkheden moeten benutten, zodat jonge vakmensen gemakkelijker de overgang van de wereld van het onderwijs naar de arbeidsmarkt kunnen maken. Het zijn immers met name de plaatselijke overheden die een rol spelen als dienstverlener op het gebied van scholing, opleiding en werkgelegenheid. Het valt daarom te betreuren dat in de aanbeveling van de Raad niet wordt ingegaan op de rol van de lokale en regionale overheden bij de tenuitvoerlegging van het KKS. |
| --- | --- |

9.

Lokale en regionale overheden hebben als belangrijke taak om maatregelen ter bestrijding van werkloosheid uit te werken en uit te voeren, ook op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding. De lidstaten dienen zich bewust te zijn van deze taak en zullen de hiermee gepaard gaande mogelijkheden moeten benutten, zodat jonge vakmensen gemakkelijker de overgang van de wereld van het onderwijs naar de arbeidsmarkt kunnen maken. Het zijn immers met name de plaatselijke overheden die een rol spelen als dienstverlener op het gebied van scholing, opleiding en werkgelegenheid. Het valt daarom te betreuren dat in de aanbeveling van de Raad niet wordt ingegaan op de rol van de lokale en regionale overheden bij de tenuitvoerlegging van het KKS.

| 10. | De lidstaten zouden moeten zorgen voor actieve betrokkenheid van de sociale partners en de lokale en regionale overheden om het systeem goed te laten functioneren. |
| --- | --- |

10.

De lidstaten zouden moeten zorgen voor actieve betrokkenheid van de sociale partners en de lokale en regionale overheden om het systeem goed te laten functioneren.

| 11. | De lidstaten doen er goed aan om uitvoerig na te gaan onder welke juridische en andere voorwaarden het mogelijk is om het KKS op nationaal niveau in te voeren en/of in nationale wetgeving om te zetten. |
| --- | --- |

11.

De lidstaten doen er goed aan om uitvoerig na te gaan onder welke juridische en andere voorwaarden het mogelijk is om het KKS op nationaal niveau in te voeren en/of in nationale wetgeving om te zetten.

Inleidende opmerkingen

| 12. | De hoge jongerenwerkloosheidscijfers in de EU en het gevaar voor armoede onder jongeren, strekken tot zorg. Dit is ook één van de grote aandachtspunten in het jaarverslag van de Commissie over werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen 2012 (3). |
| --- | --- |

12.

De hoge jongerenwerkloosheidscijfers in de EU en het gevaar voor armoede onder jongeren, strekken tot zorg. Dit is ook één van de grote aandachtspunten in het jaarverslag van de Commissie over werkgelegenheid en sociale ontwikkelingen 2012 (3).

| 13. | Steeds meer jongeren in Europa hebben geen werk en volgen evenmin een opleiding of studie. Het is van cruciaal belang dat er doeltreffende maatregelen worden uitgewerkt om daar iets aan te doen. Zulke jongeren hebben immers niet de middelen om op eigen benen te staan, met alle sociaaleconomische en demografische gevolgen en risico's van dien. |
| --- | --- |

13.

Steeds meer jongeren in Europa hebben geen werk en volgen evenmin een opleiding of studie. Het is van cruciaal belang dat er doeltreffende maatregelen worden uitgewerkt om daar iets aan te doen. Zulke jongeren hebben immers niet de middelen om op eigen benen te staan, met alle sociaaleconomische en demografische gevolgen en risico's van dien.

| 14. | Het CvdR vindt net als de Commissie dat stages een belangrijke rol spelen en dat jongeren de mogelijkheid moeten krijgen om via hoogwaardige stages nuttige beroepservaring, kennis en vaardigheden op te doen en hun kansen op een baan te vergroten, zodat zij snel vaste voet aan de grond krijgen op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR vindt net als de Commissie dat stages een belangrijke rol spelen en dat jongeren de mogelijkheid moeten krijgen om via hoogwaardige stages nuttige beroepservaring, kennis en vaardigheden op te doen en hun kansen op een baan te vergroten, zodat zij snel vaste voet aan de grond krijgen op de arbeidsmarkt.

| 15. | Het CvdR deelt de bezorgdheid van de Commissie dat stages soms worden misbruikt als vorm van goedkope of zelfs onbetaalde arbeid. Belangrijk is daarom in de eerste plaats dat er een maximumduur voor stages wordt vastgelegd en dat de kwaliteit van stages wordt verbeterd, zodat de opgedane ervaring van pas komt bij de toetreding tot de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR deelt de bezorgdheid van de Commissie dat stages soms worden misbruikt als vorm van goedkope of zelfs onbetaalde arbeid. Belangrijk is daarom in de eerste plaats dat er een maximumduur voor stages wordt vastgelegd en dat de kwaliteit van stages wordt verbeterd, zodat de opgedane ervaring van pas komt bij de toetreding tot de arbeidsmarkt.

| 16. | De beste resultaten om jongeren aan een baan te helpen, worden behaald in landen en regio's waar jongeren hoogwaardige stages en praktijkopleidingen kunnen volgen en waarin vaste programma's voor stages en bedrijfsstages onlosmakelijk verbonden zijn met het opleidings- en aanwervingssysteem. Belangrijk is dat onderwijsinstellingen samenwerken met het bedrijfsleven om ervoor te zorgen dat een stageprogramma de wederzijdse belangen dient. |
| --- | --- |

16.

De beste resultaten om jongeren aan een baan te helpen, worden behaald in landen en regio's waar jongeren hoogwaardige stages en praktijkopleidingen kunnen volgen en waarin vaste programma's voor stages en bedrijfsstages onlosmakelijk verbonden zijn met het opleidings- en aanwervingssysteem. Belangrijk is dat onderwijsinstellingen samenwerken met het bedrijfsleven om ervoor te zorgen dat een stageprogramma de wederzijdse belangen dient.

Algemene aspecten van de aanbeveling

| 17. | Het CvdR stemt in met de basishypothese achter het KKS. Niet alleen het leerproces (waardoor een stagiair vertrouwd kan raken met een werkplek) is van belang voor een stage, maar ook de keuze van duidelijke doelstellingen en van een geschikte stagebegeleider. |
| --- | --- |

17.

Het CvdR stemt in met de basishypothese achter het KKS. Niet alleen het leerproces (waardoor een stagiair vertrouwd kan raken met een werkplek) is van belang voor een stage, maar ook de keuze van duidelijke doelstellingen en van een geschikte stagebegeleider.

| 18. | Stageaanbieders worden opgeroepen om via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties door de stagiair zijn verworven. Dit is een goede zaak, want van essentieel belang voor de officiële erkenning van de waarde van een stage als middel om de integratie van jongeren te bevorderen en voor hen de kans op het vinden van een goede baan te vergroten. |
| --- | --- |

18.

Stageaanbieders worden opgeroepen om via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties door de stagiair zijn verworven. Dit is een goede zaak, want van essentieel belang voor de officiële erkenning van de waarde van een stage als middel om de integratie van jongeren te bevorderen en voor hen de kans op het vinden van een goede baan te vergroten.

| 19. | Het CvdR betreurt dat de door de Raad goedgekeurde aanbeveling geen betrekking heeft op stages die worden gelopen als onderdeel van academische curricula, formeel onderwijs of een beroepsopleiding en dringt er dan ook bij de Commissie op aan om voor een kwaliteitskader voor dit soort stages een apart voorstel uit te werken; |
| --- | --- |

19.

Het CvdR betreurt dat de door de Raad goedgekeurde aanbeveling geen betrekking heeft op stages die worden gelopen als onderdeel van academische curricula, formeel onderwijs of een beroepsopleiding en dringt er dan ook bij de Commissie op aan om voor een kwaliteitskader voor dit soort stages een apart voorstel uit te werken;

| 20. | Positief is daarentegen de financiering die in het KKS is voorzien ter ondersteuning van het optreden van de lidstaten, de uitwisseling van goede praktijken en het toezicht, en die zal verlopen via het financieringskader van de EU (financiering van programma's voor het promoten en aanbieden van stages met middelen uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief). |
| --- | --- |

20.

Positief is daarentegen de financiering die in het KKS is voorzien ter ondersteuning van het optreden van de lidstaten, de uitwisseling van goede praktijken en het toezicht, en die zal verlopen via het financieringskader van de EU (financiering van programma's voor het promoten en aanbieden van stages met middelen uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief).

Arbeidsvoorwaarden en transparantie

| 21. | Om de kwaliteit van een stage te garanderen zou, met ruimer gebruik van de open-coördinatiemethode, de discussie over de uitwisseling van goede praktijken in Europa gestimuleerd moeten worden om zo de lidstaten te helpen bij het formuleren van minimumeisen voor stages die op die praktijken gebaseerd zijn. |
| --- | --- |

21.

Om de kwaliteit van een stage te garanderen zou, met ruimer gebruik van de open-coördinatiemethode, de discussie over de uitwisseling van goede praktijken in Europa gestimuleerd moeten worden om zo de lidstaten te helpen bij het formuleren van minimumeisen voor stages die op die praktijken gebaseerd zijn.

| 22. | Het is een goede zaak dat er in het KKS eisen zijn opgenomen in verband met de transparantie van kennisgevingen van stageplaatsen. Toch volstaan die eisen niet als garantie voor de kwaliteit van de stage, hoe belangrijk transparantie ook is. |
| --- | --- |

22.

Het is een goede zaak dat er in het KKS eisen zijn opgenomen in verband met de transparantie van kennisgevingen van stageplaatsen. Toch volstaan die eisen niet als garantie voor de kwaliteit van de stage, hoe belangrijk transparantie ook is.

| 23. | Te betreuren valt dat stageaanbieders in het KKS niet wordt aanbevolen om een adequate sociale en ziekteverzekering af te sluiten en alleen maar in hun kennisgeving van stageplaatsen moeten aangeven of al dan niet in een dergelijke verzekering is voorzien. |
| --- | --- |

23.

Te betreuren valt dat stageaanbieders in het KKS niet wordt aanbevolen om een adequate sociale en ziekteverzekering af te sluiten en alleen maar in hun kennisgeving van stageplaatsen moeten aangeven of al dan niet in een dergelijke verzekering is voorzien.

| 24. | Het CvdR onderschrijft het in het KKS vermelde standpunt dat in kennisgevingen van stageplaatsen moet worden aangegeven of in een beloning en/of in een onkostenvergoeding voor de stage is voorzien. Ook is het ingenomen met de bepaling in de aanbeveling van de Raad dat, in voorkomend geval, in de kennisgevingen van stageplaatsen de hoogte van de aangeboden beloning of onkostenvergoeding dient te worden vermeld. Tegelijk moet volgens het CvdR gewaarborgd zijn dat de informatieplicht geen bureaucratische last wordt voor stageaanbieders en dat elke vorm van regulering op dit gebied het scheppen van stages in alle sectoren van de arbeidsmarkt niet in de weg staat, maar bevordert. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR onderschrijft het in het KKS vermelde standpunt dat in kennisgevingen van stageplaatsen moet worden aangegeven of in een beloning en/of in een onkostenvergoeding voor de stage is voorzien. Ook is het ingenomen met de bepaling in de aanbeveling van de Raad dat, in voorkomend geval, in de kennisgevingen van stageplaatsen de hoogte van de aangeboden beloning of onkostenvergoeding dient te worden vermeld. Tegelijk moet volgens het CvdR gewaarborgd zijn dat de informatieplicht geen bureaucratische last wordt voor stageaanbieders en dat elke vorm van regulering op dit gebied het scheppen van stages in alle sectoren van de arbeidsmarkt niet in de weg staat, maar bevordert.

| 25. | Het CvdR wijst erop dat in het KKS geen gewag wordt gemaakt van onbetaalde of slechts voor een deel betaalde stages. Uit een onlangs gehouden Eurobarometer-enquête (4) blijkt dat drie op de vijf stagiairs geen onkostenvergoeding ontvangen of een onkostenvergoeding die zo gering is dat de hoogte ervan in minder dan de helft van de gevallen volstaat voor de basiskosten van levensonderhoud. Het gevaar bestaat dus dat stageplaatsen alleen toegankelijk zijn voor degenen die zich dat financieel kunnen veroorloven, wat weer tot minder stages en minder nut daarvan voor de economie leidt en grotere ongelijkheid in de hand werkt. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR wijst erop dat in het KKS geen gewag wordt gemaakt van onbetaalde of slechts voor een deel betaalde stages. Uit een onlangs gehouden Eurobarometer-enquête (4) blijkt dat drie op de vijf stagiairs geen onkostenvergoeding ontvangen of een onkostenvergoeding die zo gering is dat de hoogte ervan in minder dan de helft van de gevallen volstaat voor de basiskosten van levensonderhoud. Het gevaar bestaat dus dat stageplaatsen alleen toegankelijk zijn voor degenen die zich dat financieel kunnen veroorloven, wat weer tot minder stages en minder nut daarvan voor de economie leidt en grotere ongelijkheid in de hand werkt.

| 26. | Het streven om de kwaliteit van stages te waarborgen, kan tot een terugval in het aantal stageplaatsen leiden, omdat stageaanbieders met het oog op die kwaliteitswaarborging voor een adequate verzekering en onkostenvergoeding, c.q. beloning moeten zorgen, wat kan betekenen dat de financiële belasting voor lokale en regionale overheden en voor ondernemingen te hoog wordt. Aangezien het vanwege de verscheidenheid in Europa misschien niet lukt om een voor iedereen passend uniform model te scheppen, is het CvdR ingenomen met het plan om systemen op te zetten waardoor stages voor een evenredig deel of volledig worden bekostigd met gecombineerde middelen uit verschillende bronnen. |
| --- | --- |

26.

Het streven om de kwaliteit van stages te waarborgen, kan tot een terugval in het aantal stageplaatsen leiden, omdat stageaanbieders met het oog op die kwaliteitswaarborging voor een adequate verzekering en onkostenvergoeding, c.q. beloning moeten zorgen, wat kan betekenen dat de financiële belasting voor lokale en regionale overheden en voor ondernemingen te hoog wordt. Aangezien het vanwege de verscheidenheid in Europa misschien niet lukt om een voor iedereen passend uniform model te scheppen, is het CvdR ingenomen met het plan om systemen op te zetten waardoor stages voor een evenredig deel of volledig worden bekostigd met gecombineerde middelen uit verschillende bronnen.

| 27. | In de aanbeveling van de Raad wordt onvoldoende uitsluitsel gegeven over de rol van de stagebegeleider, al is dit uiteindelijk een zaak van de lidstaten. De lidstaten en de sociale en economische partners zouden moeten zorgen voor de uitwisseling van goede praktijken voor de regulering van de rol, de plichten en taken van stagebegeleiders en voor andere relevante zaken, om zo een beter begrip van Europese goede praktijken te ontwikkelen en het beginsel van multilevel governance toe te passen. |
| --- | --- |

27.

In de aanbeveling van de Raad wordt onvoldoende uitsluitsel gegeven over de rol van de stagebegeleider, al is dit uiteindelijk een zaak van de lidstaten. De lidstaten en de sociale en economische partners zouden moeten zorgen voor de uitwisseling van goede praktijken voor de regulering van de rol, de plichten en taken van stagebegeleiders en voor andere relevante zaken, om zo een beter begrip van Europese goede praktijken te ontwikkelen en het beginsel van multilevel governance toe te passen.

Transnationale stages

| 28. | Het KKS oefent een positieve invloed uit op het nu nog te geringe aantal transnationale stages en verbetert de toegang tot informatie. |
| --- | --- |

28.

Het KKS oefent een positieve invloed uit op het nu nog te geringe aantal transnationale stages en verbetert de toegang tot informatie.

| 29. | Aangezien in artikel 153 van het VWEU — de rechtsgrondslag voor het KKS — is bepaald dat de EU het optreden van de lidstaten ondersteunt en aanvult, zou er in de hele EU informatie moeten worden verzameld en verspreid over regels voor stages om de mobiliteit van stagiairs te vergroten, omdat jongeren gemakkelijker een stage in een ander land kunnen voltooien als zij moeiteloos aan informatie kunnen komen over wat een stagiair kan verwachten. |
| --- | --- |

29.

Aangezien in artikel 153 van het VWEU — de rechtsgrondslag voor het KKS — is bepaald dat de EU het optreden van de lidstaten ondersteunt en aanvult, zou er in de hele EU informatie moeten worden verzameld en verspreid over regels voor stages om de mobiliteit van stagiairs te vergroten, omdat jongeren gemakkelijker een stage in een ander land kunnen voltooien als zij moeiteloos aan informatie kunnen komen over wat een stagiair kan verwachten.

| 30. | Het CvdR wijst er evenwel op dat het reeds vermelde feit dat er vaak geen onkostenvergoeding is of dat deze niet toereikend is, met daar nog bovenop dat er geen huisvesting wordt aangeboden, internationale stages in de weg kan staan, als potentiële stagiairs vanwege de financieel moeilijke situatie mogelijk niet in staat zijn om aan een stage in een andere lidstaat deel te nemen. |
| --- | --- |

30.

Het CvdR wijst er evenwel op dat het reeds vermelde feit dat er vaak geen onkostenvergoeding is of dat deze niet toereikend is, met daar nog bovenop dat er geen huisvesting wordt aangeboden, internationale stages in de weg kan staan, als potentiële stagiairs vanwege de financieel moeilijke situatie mogelijk niet in staat zijn om aan een stage in een andere lidstaat deel te nemen.

| 31. | Het creëren van gunstigere voorwaarden voor transnationale stages kan in diverse opzichten positief uitpakken: bijv. meer kansen op werk voor stagiairs en een betere integratie op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

31.

Het creëren van gunstigere voorwaarden voor transnationale stages kan in diverse opzichten positief uitpakken: bijv. meer kansen op werk voor stagiairs en een betere integratie op de arbeidsmarkt.

| 32. | Het CvdR onderschrijft het standpunt in het kwaliteitskader voor stages dat EURES met stages kan worden uitgebreid, iets waarop de Europese Raad in zijn conclusies (5) van juni 2012 heeft aangedrongen. Positief is ook de suggestie om het netwerk te gebruiken om informatie over stages te verspreiden. |
| --- | --- |

32.

Het CvdR onderschrijft het standpunt in het kwaliteitskader voor stages dat EURES met stages kan worden uitgebreid, iets waarop de Europese Raad in zijn conclusies (5) van juni 2012 heeft aangedrongen. Positief is ook de suggestie om het netwerk te gebruiken om informatie over stages te verspreiden.

| 33. | Het CvdR stemt in met het gebruik van EURES om de toegang tot informatie over vrije stageplaatsen te garanderen en beveelt aan EURES ook voor feedback in te zetten, zodat stagiairs hun ervaringen met stages kunnen evalueren. |
| --- | --- |

33.

Het CvdR stemt in met het gebruik van EURES om de toegang tot informatie over vrije stageplaatsen te garanderen en beveelt aan EURES ook voor feedback in te zetten, zodat stagiairs hun ervaringen met stages kunnen evalueren.

| 34. | Het aantal transnationale stages is zeer beperkt, ondanks een hoog niveau van mobiliteit onder studenten, bijv. in het kader van het Erasmus-programma (6). Het betreft dus een gemiste kans om via mobiliteit de jeugdwerkloosheid aan te pakken: een stage in een ander land kan doorslaggevend zijn als jongeren in die lidstaat een baan kunnen vinden. Het CvdR is daarom ingenomen met het vastgestelde Erasmus+-programma, dat kan bijdragen tot meer stages in het buitenland. |
| --- | --- |

34.

Het aantal transnationale stages is zeer beperkt, ondanks een hoog niveau van mobiliteit onder studenten, bijv. in het kader van het Erasmus-programma (6). Het betreft dus een gemiste kans om via mobiliteit de jeugdwerkloosheid aan te pakken: een stage in een ander land kan doorslaggevend zijn als jongeren in die lidstaat een baan kunnen vinden. Het CvdR is daarom ingenomen met het vastgestelde Erasmus+-programma, dat kan bijdragen tot meer stages in het buitenland.

| 35. | De mogelijkheid om onder andere omstandigheden ervaring op te doen, biedt jongeren de onschatbare kans op veel meer potentiële werkgevers in de diverse lidstaten. Daarom moet worden gezocht naar mogelijkheden om te garanderen dat de steun voor een stage in een andere lidstaat goed werkt: door die zoektocht naar oplossingen om de kosten van een verhuizing naar een ander land te verlichten en daartoe de nodige informatie te verstrekken, kan worden gewaarborgd dat stagiairs niet in financiële problemen raken, waarbij rekening wordt gehouden met de kosten voor het levensonderhoud in het land van de stage en alle in dat land vigerende administratieve voorschriften (werk- en verblijfsvergunning, eventueel inschrijvingsbewijs enz.). |
| --- | --- |

35.

De mogelijkheid om onder andere omstandigheden ervaring op te doen, biedt jongeren de onschatbare kans op veel meer potentiële werkgevers in de diverse lidstaten. Daarom moet worden gezocht naar mogelijkheden om te garanderen dat de steun voor een stage in een andere lidstaat goed werkt: door die zoektocht naar oplossingen om de kosten van een verhuizing naar een ander land te verlichten en daartoe de nodige informatie te verstrekken, kan worden gewaarborgd dat stagiairs niet in financiële problemen raken, waarbij rekening wordt gehouden met de kosten voor het levensonderhoud in het land van de stage en alle in dat land vigerende administratieve voorschriften (werk- en verblijfsvergunning, eventueel inschrijvingsbewijs enz.).

Tenuitvoerlegging van het KKS

| 36. | De lokale en regionale overheden moeten worden betrokken bij de algehele opzet en tenuitvoerlegging van nieuwe initiatieven, rekening houdend met de vereiste middelen voor de uitvoering hiervan, omdat zij de uiteenlopende plaatselijke omstandigheden en behoeften nu eenmaal het best kunnen inschatten. |
| --- | --- |

36.

De lokale en regionale overheden moeten worden betrokken bij de algehele opzet en tenuitvoerlegging van nieuwe initiatieven, rekening houdend met de vereiste middelen voor de uitvoering hiervan, omdat zij de uiteenlopende plaatselijke omstandigheden en behoeften nu eenmaal het best kunnen inschatten.

| 37. | Het CvdR betreurt dat in de aanbeveling van de Raad niet wordt voorgesteld om lokale en regionale overheden en ondernemingen uitvoeriger te raadplegen over het opstellen en perfectioneren van opleidingsprogramma's waarmee aan de arbeidsmarktbehoeften kan worden voldaan en arbeidskrachten kunnen worden opgeleid in de gevraagde beroepsrichtingen. |
| --- | --- |

37.

Het CvdR betreurt dat in de aanbeveling van de Raad niet wordt voorgesteld om lokale en regionale overheden en ondernemingen uitvoeriger te raadplegen over het opstellen en perfectioneren van opleidingsprogramma's waarmee aan de arbeidsmarktbehoeften kan worden voldaan en arbeidskrachten kunnen worden opgeleid in de gevraagde beroepsrichtingen.

| 38. | Daarnaast is het zo dat lokale en regionale overheden vaak in belangrijke mate bevoegd zijn voor de uitvoering van maatregelen betreffende werkgelegenheid, onderwijs en beroepsopleiding. Op deze beleidsterreinen is de regionale dimensie van groot belang. |
| --- | --- |

38.

Daarnaast is het zo dat lokale en regionale overheden vaak in belangrijke mate bevoegd zijn voor de uitvoering van maatregelen betreffende werkgelegenheid, onderwijs en beroepsopleiding. Op deze beleidsterreinen is de regionale dimensie van groot belang.

| 39. | Het CvdR stemt ermee in dat „de actieve betrokkenheid (...) van de diensten voor arbeidsvoorziening, onderwijsinstellingen en aanbieders van opleidingen bij de tenuitvoerlegging van het kwaliteitskader voor stages” moet worden gepromoot en benadrukt dat lokale en regionale overheden op alle drie gebieden een belangrijke rol spelen. |
| --- | --- |

39.

Het CvdR stemt ermee in dat „de actieve betrokkenheid (...) van de diensten voor arbeidsvoorziening, onderwijsinstellingen en aanbieders van opleidingen bij de tenuitvoerlegging van het kwaliteitskader voor stages” moet worden gepromoot en benadrukt dat lokale en regionale overheden op alle drie gebieden een belangrijke rol spelen.

| 40. | Wil de tenuitvoerlegging van het KKS een succes worden, dan moeten lokale en regionale overheden in hun hoedanigheid van werkgevers een stem in het kapittel krijgen. Het valt te betreuren dat in de aanbeveling van de Commissie niet concreet wordt verwezen naar hun bevoegdheden en ervaring. Het is belangrijk om een rechtskader te scheppen waarmee openbare instellingen stagiairs kunnen opnemen en de voorbeelden van geslaagde methoden van overheden kunnen verspreiden. |
| --- | --- |

40.

Wil de tenuitvoerlegging van het KKS een succes worden, dan moeten lokale en regionale overheden in hun hoedanigheid van werkgevers een stem in het kapittel krijgen. Het valt te betreuren dat in de aanbeveling van de Commissie niet concreet wordt verwezen naar hun bevoegdheden en ervaring. Het is belangrijk om een rechtskader te scheppen waarmee openbare instellingen stagiairs kunnen opnemen en de voorbeelden van geslaagde methoden van overheden kunnen verspreiden.

| 41. | De Commissie zou nog meer maatregelen moeten nemen om informatie te vergaren en te verspreiden en de lidstaten erop aan te spreken om hun wettelijke regeling dienovereenkomstig te vervolledigen. Zo kan worden gegarandeerd dat met de omstandigheden waaronder stages verlopen, nog beter aan de verwachtingen wordt voldaan. |
| --- | --- |

41.

De Commissie zou nog meer maatregelen moeten nemen om informatie te vergaren en te verspreiden en de lidstaten erop aan te spreken om hun wettelijke regeling dienovereenkomstig te vervolledigen. Zo kan worden gegarandeerd dat met de omstandigheden waaronder stages verlopen, nog beter aan de verwachtingen wordt voldaan.

| 42. | Lokale en regionale overheden zijn belangrijke werkgevers en bieden ook heel wat stages aan. Daarom zouden zij bij de tenuitvoerlegging van regelingen voor hoogwaardige stages het goede voorbeeld moeten geven. Het CvdR verzoekt hen dan ook om zo veel mogelijk hoogwaardige stageplaatsen aan te bieden. |
| --- | --- |

42.

Lokale en regionale overheden zijn belangrijke werkgevers en bieden ook heel wat stages aan. Daarom zouden zij bij de tenuitvoerlegging van regelingen voor hoogwaardige stages het goede voorbeeld moeten geven. Het CvdR verzoekt hen dan ook om zo veel mogelijk hoogwaardige stageplaatsen aan te bieden.

| 43. | Ook is het van groot belang dat maatschappelijk actieve belanghebbenden, met name jongeren en jongerenorganisaties, bij de tenuitvoerlegging van het KKS kunnen worden betrokken, o.a. via de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, een samenwerkingsplatform dat in juli 2013 door de Commissie is opgericht. |
| --- | --- |

43.

Ook is het van groot belang dat maatschappelijk actieve belanghebbenden, met name jongeren en jongerenorganisaties, bij de tenuitvoerlegging van het KKS kunnen worden betrokken, o.a. via de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, een samenwerkingsplatform dat in juli 2013 door de Commissie is opgericht.

| 44. | Verder benadrukt het CvdR hoe belangrijk de particuliere sector en vooral het midden- en kleinbedrijf is voor een geslaagde tenuitvoerlegging van het KKS. |
| --- | --- |

44.

Verder benadrukt het CvdR hoe belangrijk de particuliere sector en vooral het midden- en kleinbedrijf is voor een geslaagde tenuitvoerlegging van het KKS.

| 45. | Het CvdR roept de lokale en regionale overheden ertoe op om bij het opstellen van programma's ter bevordering van de vaardigheden van studenten met de lokale opleidingsinstellingen en werkgevers samen te werken en voor de best presterende studenten beurzen in te voeren en hun betaalde stages aan te bieden. Belangrijk is ook dat methoden die in één lidstaat geslaagd zijn gebleken, overal in de EU worden overgenomen. |
| --- | --- |

45.

Het CvdR roept de lokale en regionale overheden ertoe op om bij het opstellen van programma's ter bevordering van de vaardigheden van studenten met de lokale opleidingsinstellingen en werkgevers samen te werken en voor de best presterende studenten beurzen in te voeren en hun betaalde stages aan te bieden. Belangrijk is ook dat methoden die in één lidstaat geslaagd zijn gebleken, overal in de EU worden overgenomen.

Slotbepalingen

| 46. | Het CvdR onderschrijft de aanbevelingen van de Commissie om nauwer met belanghebbenden samen te werken met het oog op een spoedige tenuitvoerlegging van het KKS, en wijst nogmaals op de belangrijke rol van de lokale en regionale overheden op dit gebied. |
| --- | --- |

46.

Het CvdR onderschrijft de aanbevelingen van de Commissie om nauwer met belanghebbenden samen te werken met het oog op een spoedige tenuitvoerlegging van het KKS, en wijst nogmaals op de belangrijke rol van de lokale en regionale overheden op dit gebied.

| 47. | Het CvdR dringt er bij de lidstaten op aan om werk te maken van de aanbeveling van de Commissie en om bij de tenuitvoerlegging van het KKS de doeltreffendheid ervan te testen en te verbeteren in verband met de doelstellingen van het nationaal werkgelegenheidsbeleid voor jongeren. |
| --- | --- |

47.

Het CvdR dringt er bij de lidstaten op aan om werk te maken van de aanbeveling van de Commissie en om bij de tenuitvoerlegging van het KKS de doeltreffendheid ervan te testen en te verbeteren in verband met de doelstellingen van het nationaal werkgelegenheidsbeleid voor jongeren.

II.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Overweging 1

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Jongeren zijn bijzonder hard getroffen tijdens de crisis. De jeugdwerkloosheid is de afgelopen jaren in diverse lidstaten tot recordhoogte gestegen, en een afname op korte termijn is niet in zicht. Het verbeteren van de inzetbaarheid en productiviteit van jongeren is cruciaal om hun toegang tot het arbeidsproces te verschaffen. | Jongeren zijn bijzonder hard getroffen tijdens de crisis. De jeugdwerkloosheid is de afgelopen jaren in diverse lidstaten tot recordhoogte gestegen, en een afname op korte termijn is niet in zicht. Het zeer grote verschil in werkloosheidspercentages tussen regio's tast de EU-doelstellingen op het gebied van sociale en territoriale samenhang aan. Het verbeteren van de inzetbaarheid en productiviteit van jongeren is cruciaal om hun toegang tot het arbeidsproces te verschaffen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Jongeren zijn bijzonder hard getroffen tijdens de crisis. De jeugdwerkloosheid is de afgelopen jaren in diverse lidstaten tot recordhoogte gestegen, en een afname op korte termijn is niet in zicht. Het verbeteren van de inzetbaarheid en productiviteit van jongeren is cruciaal om hun toegang tot het arbeidsproces te verschaffen.

Jongeren zijn bijzonder hard getroffen tijdens de crisis. De jeugdwerkloosheid is de afgelopen jaren in diverse lidstaten tot recordhoogte gestegen, en een afname op korte termijn is niet in zicht. Het zeer grote verschil in werkloosheidspercentages tussen regio's tast de EU-doelstellingen op het gebied van sociale en territoriale samenhang aan. Het verbeteren van de inzetbaarheid en productiviteit van jongeren is cruciaal om hun toegang tot het arbeidsproces te verschaffen.

Wijzigingsvoorstel 2

Overweging 16

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Programma's van de lidstaten voor het promoten en aanbieden van stages voor jongeren kunnen met middelen uit de Europese fondsen worden gesteund. Verder zal via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief in het kader van de jongerengarantie steun worden verleend voor stages gericht op jongeren afkomstig uit de regio's in de Unie met de hoogste jeugdwerkloosheidscijfers, met medefinanciering uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) 2014-2020. Zowel het ESF als het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief kan worden gebruikt om het aantal en de kwaliteit van stageregelingen in de lidstaten te verhogen. Het betreft een mogelijke bijdrage in de kosten van stages, waaronder, onder bepaalde voorwaarden, een deel van de beloning. Daarnaast kan steun worden verleend voor andere opleidingen die jongeren buiten hun stage mogelijk willen volgen, zoals taalcursussen. | Programma's van de lidstaten voor het promoten en aanbieden van stages voor jongeren kunnen met middelen uit de Europese fondsen worden gesteund. Verder zal via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief in het kader van de jongerengarantie steun worden verleend voor stages gericht op jongeren afkomstig uit de regio's in de Unie met de hoogste jeugdwerkloosheidscijfers, met medefinanciering uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) 2014-2020. Zowel het ESF als het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief kan worden gebruikt om het aantal en de kwaliteit van stageregelingen in de lidstaten te verhogen. Het betreft een mogelijke bijdrage in de kosten van stages, waaronder, onder bepaalde voorwaarden, een deel van de beloning, waarbij wel voorzorgsmaatregelen nodig zijn om te garanderen dat deze publieke financiering niet in de plaats komt van particuliere financiering. Daarnaast kan steun worden verleend voor andere opleidingen die jongeren buiten hun stage mogelijk willen volgen, zoals taalcursussen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Programma's van de lidstaten voor het promoten en aanbieden van stages voor jongeren kunnen met middelen uit de Europese fondsen worden gesteund. Verder zal via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief in het kader van de jongerengarantie steun worden verleend voor stages gericht op jongeren afkomstig uit de regio's in de Unie met de hoogste jeugdwerkloosheidscijfers, met medefinanciering uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) 2014-2020. Zowel het ESF als het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief kan worden gebruikt om het aantal en de kwaliteit van stageregelingen in de lidstaten te verhogen. Het betreft een mogelijke bijdrage in de kosten van stages, waaronder, onder bepaalde voorwaarden, een deel van de beloning. Daarnaast kan steun worden verleend voor andere opleidingen die jongeren buiten hun stage mogelijk willen volgen, zoals taalcursussen.

Programma's van de lidstaten voor het promoten en aanbieden van stages voor jongeren kunnen met middelen uit de Europese fondsen worden gesteund. Verder zal via het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief in het kader van de jongerengarantie steun worden verleend voor stages gericht op jongeren afkomstig uit de regio's in de Unie met de hoogste jeugdwerkloosheidscijfers, met medefinanciering uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) 2014-2020. Zowel het ESF als het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief kan worden gebruikt om het aantal en de kwaliteit van stageregelingen in de lidstaten te verhogen. Het betreft een mogelijke bijdrage in de kosten van stages, waaronder, onder bepaalde voorwaarden, een deel van de beloning, waarbij wel voorzorgsmaatregelen nodig zijn om te garanderen dat deze publieke financiering niet in de plaats komt van particuliere financiering. Daarnaast kan steun worden verleend voor andere opleidingen die jongeren buiten hun stage mogelijk willen volgen, zoals taalcursussen.

Wijzigingsvoorstel 3

Overweging 29

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Beroepspractica die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding vallen niet onder deze aanbeveling. Stages waarvan de inhoud in nationale wetgeving geregeld is en waarvan de voltooiing een vereiste is voor het verkrijgen van een academische graad of voor toegang tot een specifiek beroep (zoals geneeskunde, architectuur e.d.) vallen niet onder deze aanbeveling, | Beroepspractica die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding vallen niet onder deze aanbeveling. Stages waarvan de inhoud in nationale wetgeving geregeld is en waarvan de voltooiing een vereiste is voor het verkrijgen van een academische graad of voor toegang tot een specifiek beroep (zoals geneeskunde, architectuur e.d.) vallen niet onder deze aanbeveling. Deze tweede soort stages zal onderwerp vormen van een apart Commissievoorstel. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Beroepspractica die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding vallen niet onder deze aanbeveling. Stages waarvan de inhoud in nationale wetgeving geregeld is en waarvan de voltooiing een vereiste is voor het verkrijgen van een academische graad of voor toegang tot een specifiek beroep (zoals geneeskunde, architectuur e.d.) vallen niet onder deze aanbeveling,

Beroepspractica die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding vallen niet onder deze aanbeveling. Stages waarvan de inhoud in nationale wetgeving geregeld is en waarvan de voltooiing een vereiste is voor het verkrijgen van een academische graad of voor toegang tot een specifiek beroep (zoals geneeskunde, architectuur e.d.) vallen niet onder deze aanbeveling. Deze tweede soort stages zal onderwerp vormen van een apart Commissievoorstel.

Wijzigingsvoorstel 5

Aanbeveling 5

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| stageaanbieders aanmoedigen aan stagiairs een stagebegeleider toe te wijzen die de stagiair bij de uitvoering van de toegewezen taken begeleidt en toeziet op zijn of haar vorderingen; | bepalen dat stageaanbieders aanmoedigen aan stagiairs een stagebegeleider toewijzen
  te

  wijzen
  die de stagiair bij de uitvoering van de toegewezen taken begeleidt en toeziet op zijn of haar vorderingen; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

stageaanbieders aanmoedigen aan stagiairs een stagebegeleider toe te wijzen die de stagiair bij de uitvoering van de toegewezen taken begeleidt en toeziet op zijn of haar vorderingen;

bepalen dat stageaanbieders aanmoedigen aan stagiairs een stagebegeleider toewijzen
  te

  wijzen
  die de stagiair bij de uitvoering van de toegewezen taken begeleidt en toeziet op zijn of haar vorderingen;

Wijzigingsvoorstel 6

Aanbeveling 13

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Daadwerkelijke erkenning van stages







  (13) | stageaanbieders aanmoedigen via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties verworven zijn; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Daadwerkelijke erkenning van stages

(13)

stageaanbieders aanmoedigen via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties verworven zijn;

Daadwerkelijke erkenning van stages

| (13) | stageaanbieders
  aanmoedigen ertoe verplichten om via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties verworven zijn; |
| --- | --- |

(13)

stageaanbieders
  aanmoedigen ertoe verplichten om via een certificaat of referentiebrief te verklaren welke kennis, vaardigheden en competenties verworven zijn;

Wijzigingsvoorstel 7

Aanbeveling 25

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| met de lidstaten, sociale partners, diensten voor de arbeidsbemiddeling, jongerenorganisaties en organisaties voor stagiairs samen te werken om deze aanbeveling onder de aandacht te brengen; | met de lidstaten, sociale partners, diensten voor de arbeidsbemiddeling, jongerenorganisaties en organisaties voor stagiairs, en lokale en regionale overheden samen te werken om deze aanbeveling onder de aandacht te brengen; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

met de lidstaten, sociale partners, diensten voor de arbeidsbemiddeling, jongerenorganisaties en organisaties voor stagiairs samen te werken om deze aanbeveling onder de aandacht te brengen;

met de lidstaten, sociale partners, diensten voor de arbeidsbemiddeling, jongerenorganisaties en organisaties voor stagiairs, en lokale en regionale overheden samen te werken om deze aanbeveling onder de aandacht te brengen;

Wijzigingsvoorstel 8

Aanbeveling 26

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| de lidstaten aan te moedigen en te helpen, onder andere via het bevorderen van de onderlinge uitwisseling van beste praktijken, gebruik te maken van het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling of andere Europese fondsen voor de programmeringsperiode 2014-2020, teneinde het aantal en de kwaliteit van stages te verhogen; | de lidstaten en lokale en regionale overheden aan te moedigen en te helpen, onder andere via het bevorderen van de onderlinge uitwisseling van beste praktijken, gebruik te maken van het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling of andere Europese fondsen voor de programmeringsperiode 2014-2020, teneinde het aantal en de kwaliteit van stages te verhogen; |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

de lidstaten aan te moedigen en te helpen, onder andere via het bevorderen van de onderlinge uitwisseling van beste praktijken, gebruik te maken van het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling of andere Europese fondsen voor de programmeringsperiode 2014-2020, teneinde het aantal en de kwaliteit van stages te verhogen;

de lidstaten en lokale en regionale overheden aan te moedigen en te helpen, onder andere via het bevorderen van de onderlinge uitwisseling van beste praktijken, gebruik te maken van het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling of andere Europese fondsen voor de programmeringsperiode 2014-2020, teneinde het aantal en de kwaliteit van stages te verhogen;

Wijzigingsvoorstel 9

Nieuwe aanbeveling na aanbeveling 28

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| | in een later stadium een kwaliteitskader voor te stellen voor stages die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

in een later stadium een kwaliteitskader voor te stellen voor stages die deel uitmaken van academische curricula, van formeel onderwijs of een beroepsopleiding.

Brussel, 3 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

(1)  COM(2012) 729 final van 5 december 2012.

1

(2)  Aanbeveling van de Raad tot invoering van een jongerengarantie 2013/C 120/01, 22 april 2013.

2

(3)  Employment and Social Developments in Europe 2012.

3

(4)  Eurobarometer: „De ervaring met stages in de EU”, 2013.

4

(5)  http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/131388.pdf.

5

(6)  Uit de Eurobarometer-enquête 2013 is gebleken dat slechts 9% van de stages in het buitenland plaatsvindt.

6

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/43 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/43

---

Advies van het Comité van de Regio's — Voorstel voor een richtlijn inzake lichte plastic draagtassen

2014/C 174/08

| Rapporteur | Linda Gillham (UK/EA), lid van de gemeenteraad van Runnymede |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval met het oog op de vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen
  COM(2013) 761 final — 2013/0371 (COD) |

Rapporteur

Linda Gillham (UK/EA), lid van de gemeenteraad van Runnymede

Referentiedocument

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval met het oog op de vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen

COM(2013) 761 final — 2013/0371 (COD)

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Algemene context

| 1. | erkent dat de eigenschappen die plastic draagtassen commercieel succesvol hebben gemaakt — licht van gewicht, sterk en resistent tegen afbraak — ook hebben bijgedragen aan de verspreiding ervan. Geschat wordt dat in 2010 elke EU-burger 198 plastic draagtassen heeft gebruikt, waarvan ongeveer 90 % lichte draagtassen. Die laatste worden minder vaak opnieuw gebruikt dan stevigere tassen en worden vaker weggegooid. |
| --- | --- |

1.

erkent dat de eigenschappen die plastic draagtassen commercieel succesvol hebben gemaakt — licht van gewicht, sterk en resistent tegen afbraak — ook hebben bijgedragen aan de verspreiding ervan. Geschat wordt dat in 2010 elke EU-burger 198 plastic draagtassen heeft gebruikt, waarvan ongeveer 90 % lichte draagtassen. Die laatste worden minder vaak opnieuw gebruikt dan stevigere tassen en worden vaker weggegooid.

| 2. | De commerciële voordelen van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron (licht van gewicht, sterk en resistent tegen afbraak) zijn er de oorzaak van geweest en zijn er nog steeds de oorzaak van dat deze tassen niet of nauwelijks worden gerecycled en wereldwijd water en bodem vervuilen. |
| --- | --- |

2.

De commerciële voordelen van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron (licht van gewicht, sterk en resistent tegen afbraak) zijn er de oorzaak van geweest en zijn er nog steeds de oorzaak van dat deze tassen niet of nauwelijks worden gerecycled en wereldwijd water en bodem vervuilen.

| 3. | In waterecosystemen weggegooide plastic tassen zijn niet alleen een probleem voor landen met een mariene kustlijn, maar ook voor landen met grote meren, aangezien een groot deel van het afval door rivieren wordt meegevoerd. Weggegooide plastic draagtassen kunnen honderden jaren in het milieu aanwezig blijven, meestal in gefragmenteerde vorm. Dat leidt tot een steeds grotere berg afval, wat als een belangrijk wereldwijd probleem wordt beschouwd. |
| --- | --- |

3.

In waterecosystemen weggegooide plastic tassen zijn niet alleen een probleem voor landen met een mariene kustlijn, maar ook voor landen met grote meren, aangezien een groot deel van het afval door rivieren wordt meegevoerd. Weggegooide plastic draagtassen kunnen honderden jaren in het milieu aanwezig blijven, meestal in gefragmenteerde vorm. Dat leidt tot een steeds grotere berg afval, wat als een belangrijk wereldwijd probleem wordt beschouwd.

| 4. | In de EU worden plastic draagtassen in het kader van Richtlijn 94/62/EG (richtlijn verpakking en verpakkingsafval, RVVA) als verpakking beschouwd. Plastic draagtassen mogen alleen op de markt worden gebracht als ze voldoen aan belangrijke eisen t.a.v. minimaal gebruik van verpakking, beperkt gebruik van gevaarlijke stoffen en geschiktheid voor hergebruik en terugwinning, waaronder recycling, energieterugwinning, compostering en biodegradatie. Er bestaan echter geen specifieke EU-beleidsmaatregelen of EU-wetgeving voor plastic draagtassen. |
| --- | --- |

4.

In de EU worden plastic draagtassen in het kader van Richtlijn 94/62/EG (richtlijn verpakking en verpakkingsafval, RVVA) als verpakking beschouwd. Plastic draagtassen mogen alleen op de markt worden gebracht als ze voldoen aan belangrijke eisen t.a.v. minimaal gebruik van verpakking, beperkt gebruik van gevaarlijke stoffen en geschiktheid voor hergebruik en terugwinning, waaronder recycling, energieterugwinning, compostering en biodegradatie. Er bestaan echter geen specifieke EU-beleidsmaatregelen of EU-wetgeving voor plastic draagtassen.

| 5. | De lidstaten hebben diverse maatregelen genomen om het verbruik van plastic draagtassen terug te dringen, variërend van vrijwillige afspraken en belastingmaatregelen (België, Ierland, Denemarken) tot een volledig verbod op niet biologisch afbreekbare tassen (Italië). Sommige landen hebben al goede resultaten geboekt. Het verbruik van plastic draagtassen loopt uiteen van naar schatting 4 per burger in Denemarken en Finland tot 466 in Polen, Portugal en Slowakije. |
| --- | --- |

5.

De lidstaten hebben diverse maatregelen genomen om het verbruik van plastic draagtassen terug te dringen, variërend van vrijwillige afspraken en belastingmaatregelen (België, Ierland, Denemarken) tot een volledig verbod op niet biologisch afbreekbare tassen (Italië). Sommige landen hebben al goede resultaten geboekt. Het verbruik van plastic draagtassen loopt uiteen van naar schatting 4 per burger in Denemarken en Finland tot 466 in Polen, Portugal en Slowakije.

| 6. | Het Comité complimenteert de lidstaten die erin geslaagd zijn het jaarlijkse verbruik van lichte plastic draagtassen per inwoner te verminderen. Het mag duidelijk zijn dat anderen van hun succesvolle aanpak kunnen leren. Nationale, regionale en lokale overheden wereldwijd zouden daarvan kennis moeten nemen. |
| --- | --- |

6.

Het Comité complimenteert de lidstaten die erin geslaagd zijn het jaarlijkse verbruik van lichte plastic draagtassen per inwoner te verminderen. Het mag duidelijk zijn dat anderen van hun succesvolle aanpak kunnen leren. Nationale, regionale en lokale overheden wereldwijd zouden daarvan kennis moeten nemen.

| 7. | Al het kunststofafval moet als een hulpbron worden beheerd om de 2020-doelstellingen te kunnen verwezenlijken, zoals in het Stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik in Europa is bepaald. |
| --- | --- |

7.

Al het kunststofafval moet als een hulpbron worden beheerd om de 2020-doelstellingen te kunnen verwezenlijken, zoals in het Stappenplan voor efficiënt hulpbronnengebruik in Europa is bepaald.

Ambitieniveau van het richtlijnvoorstel

| 8. | Gelet op eerdere CvdR-adviezen (1) is het voorstel van de Europese Commissie niet ambitieus genoeg om te voorkomen dat lichte plastic draagtassen worden gebruikt. Het Comité roept het Europees Parlement en de Raad daarom op het volgende in overweging te nemen:






  — | een wijziging van definitie/reikwijdte, om economische instrumenten ook te laten gelden voor wegwerptasjes van papier of zetmeel en draagtassen voor meervoudig gebruik; |
| --- | --- | --- |

8.

Gelet op eerdere CvdR-adviezen (1) is het voorstel van de Europese Commissie niet ambitieus genoeg om te voorkomen dat lichte plastic draagtassen worden gebruikt. Het Comité roept het Europees Parlement en de Raad daarom op het volgende in overweging te nemen:

—

een wijziging van definitie/reikwijdte, om economische instrumenten ook te laten gelden voor wegwerptasjes van papier of zetmeel en draagtassen voor meervoudig gebruik;

| — | een bindend EU-streefcijfer voor reductie/preventie i.p.v. vrijwillige nationale reductiestreefcijfers, en een aanvullend mandaat voor de Commissie om een Europees verbod op gratis lichte tasjes in 2020 te onderzoeken; |
| --- | --- |

—

een bindend EU-streefcijfer voor reductie/preventie i.p.v. vrijwillige nationale reductiestreefcijfers, en een aanvullend mandaat voor de Commissie om een Europees verbod op gratis lichte tasjes in 2020 te onderzoeken;

| — | de verplichting voor de lidstaten om gebruik te maken van economische instrumenten, naast een vrijwillige aanpak. |
| --- | --- |

—

de verplichting voor de lidstaten om gebruik te maken van economische instrumenten, naast een vrijwillige aanpak.

| 9. | Een combinatie van de voorgestelde maatregelen, waaronder de mogelijkheid voor de lidstaten om handelsbeperkingen in te voeren in afwijking van artikel 18, zou meer effect sorteren. De maatregelen zouden elkaar onderling moeten versterken. De economische instrumenten worden het best op nationaal en regionaal niveau geïmplementeerd, maar een ambitieuze EU-doelstelling is belangrijk om de tenuitvoerlegging te garanderen en de aandacht op de problematiek te vestigen (2). |
| --- | --- |

9.

Een combinatie van de voorgestelde maatregelen, waaronder de mogelijkheid voor de lidstaten om handelsbeperkingen in te voeren in afwijking van artikel 18, zou meer effect sorteren. De maatregelen zouden elkaar onderling moeten versterken. De economische instrumenten worden het best op nationaal en regionaal niveau geïmplementeerd, maar een ambitieuze EU-doelstelling is belangrijk om de tenuitvoerlegging te garanderen en de aandacht op de problematiek te vestigen (2).

Definitie/reikwijdte

| 10. | Het Comité kan zich vinden in de voorgestelde definitie, die is gebaseerd op een dikte van 50 micron. Dat is een adequaat criterium om het gebruik van lichte plastic draagtassen te ontmoedigen zonder dat dit gevolgen heeft voor plastic draagtassen voor meervoudig gebruik, de zgn. „bags for life”. Plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron, die naar schatting goed zijn voor 90 % van het totaalaantal in de Unie verbruikte plastic draagtassen, worden minder vaak opnieuw gebruikt en worden vaker weggegooid (3). |
| --- | --- |

10.

Het Comité kan zich vinden in de voorgestelde definitie, die is gebaseerd op een dikte van 50 micron. Dat is een adequaat criterium om het gebruik van lichte plastic draagtassen te ontmoedigen zonder dat dit gevolgen heeft voor plastic draagtassen voor meervoudig gebruik, de zgn. „bags for life”. Plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron, die naar schatting goed zijn voor 90 % van het totaalaantal in de Unie verbruikte plastic draagtassen, worden minder vaak opnieuw gebruikt en worden vaker weggegooid (3).

| 11. | De definitie en reikwijdte van het richtlijnvoorstel zijn van groot belang om onbedoelde gevolgen te voorkomen, zoals de overstap op andere materialen, stevigere maar nog altijd plastic wegwerptasjes, en andere soorten plastic tassen met soortgelijke functie, die wellicht niet tot de beoogde milieuresultaten leiden, maar wel de hoeveelheid geproduceerd verpakkingsmateriaal kunnen laten stijgen. |
| --- | --- |

11.

De definitie en reikwijdte van het richtlijnvoorstel zijn van groot belang om onbedoelde gevolgen te voorkomen, zoals de overstap op andere materialen, stevigere maar nog altijd plastic wegwerptasjes, en andere soorten plastic tassen met soortgelijke functie, die wellicht niet tot de beoogde milieuresultaten leiden, maar wel de hoeveelheid geproduceerd verpakkingsmateriaal kunnen laten stijgen.

| 12. | Het Comité vindt het goed dat draagtassen voor meervoudig gebruik van de reductiestreefcijfers en mogelijke verboden worden uitgesloten, maar meent dat economische instrumenten ook voor die draagtassen zouden moeten gelden, die dan ook om die reden in de definitie/reikwijdte van de richtlijn zouden moeten worden opgenomen. |
| --- | --- |

12.

Het Comité vindt het goed dat draagtassen voor meervoudig gebruik van de reductiestreefcijfers en mogelijke verboden worden uitgesloten, maar meent dat economische instrumenten ook voor die draagtassen zouden moeten gelden, die dan ook om die reden in de definitie/reikwijdte van de richtlijn zouden moeten worden opgenomen.

| 13. | „Bags for life” worden door winkeliers vaak gratis vervangen, hetgeen moet worden aangemoedigd. Dit kan meehelpen het materiaal waarde te geven en eraan bijdragen dat deze tassen niet meer als afval worden beschouwd. |
| --- | --- |

13.

„Bags for life” worden door winkeliers vaak gratis vervangen, hetgeen moet worden aangemoedigd. Dit kan meehelpen het materiaal waarde te geven en eraan bijdragen dat deze tassen niet meer als afval worden beschouwd.

| 14. | Duidelijk moet worden of zeer lichte plastic draagtasjes (< 10 micron), die worden gebruikt voor vers of rauw voedsel voor menselijke of dierlijke consumptie, onder de voorgestelde definitie zullen vallen. Beleidsmaatregelen voor plastic draagtassen gelden in het algemeen niet voor zulke tasjes om praktische redenen of omwille van hygiëne en voedselveiligheid (vooral als ze worden gebruikt voor rauw vlees). Een EU-preventie-/reductiestreefcijfer zou wellicht echter ook op dit soort tasjes van toepassing moeten zijn om onbedoelde veranderingen in consumentengedrag te voorkomen (4). |
| --- | --- |

14.

Duidelijk moet worden of zeer lichte plastic draagtasjes (< 10 micron), die worden gebruikt voor vers of rauw voedsel voor menselijke of dierlijke consumptie, onder de voorgestelde definitie zullen vallen. Beleidsmaatregelen voor plastic draagtassen gelden in het algemeen niet voor zulke tasjes om praktische redenen of omwille van hygiëne en voedselveiligheid (vooral als ze worden gebruikt voor rauw vlees). Een EU-preventie-/reductiestreefcijfer zou wellicht echter ook op dit soort tasjes van toepassing moeten zijn om onbedoelde veranderingen in consumentengedrag te voorkomen (4).

| 15. | Verder zou duidelijk moeten worden waarom de definitie van lichte plastic draagtassen is beperkt tot plastic tassen in plaats van geen specifiek materiaal te noemen en de richtlijn tevens te laten gelden voor wegwerptasjes van papier, plantaardig materiaal of zetmeel, teneinde niet-duurzame consumptiepatronen aan te pakken en de hulpbronnenefficiëntie te bevorderen. |
| --- | --- |

15.

Verder zou duidelijk moeten worden waarom de definitie van lichte plastic draagtassen is beperkt tot plastic tassen in plaats van geen specifiek materiaal te noemen en de richtlijn tevens te laten gelden voor wegwerptasjes van papier, plantaardig materiaal of zetmeel, teneinde niet-duurzame consumptiepatronen aan te pakken en de hulpbronnenefficiëntie te bevorderen.

| 16. | Uit de effectbeoordeling van de Commissie blijkt dat voor elke 1000 plastic wegwerptasjes die de consumenten niet gebruiken, zij gemiddeld 127 papieren tasjes zullen verbruiken. Er wordt van uitgegaan dat 50 % van de in andere zaken dan supermarkten verbruikte plastic draagtassen door papieren tassen zal worden vervangen als die laatste soort tassen niet onder de beleidsmaatregel valt, zoals de ervaring was in Ierland (5). |
| --- | --- |

16.

Uit de effectbeoordeling van de Commissie blijkt dat voor elke 1000 plastic wegwerptasjes die de consumenten niet gebruiken, zij gemiddeld 127 papieren tasjes zullen verbruiken. Er wordt van uitgegaan dat 50 % van de in andere zaken dan supermarkten verbruikte plastic draagtassen door papieren tassen zal worden vervangen als die laatste soort tassen niet onder de beleidsmaatregel valt, zoals de ervaring was in Ierland (5).

| 17. | Het Comité is ingenomen met de huidige herziening van het afvalbeleid door de Commissie en kijkt ernaar uit meer informatie te krijgen over zowel de positieve als negatieve milieugevolgen van nieuwe technologieën waarmee oxo-afbreekbare, biologisch afbreekbare en composteerbare tassen zouden kunnen worden geproduceerd. Er moet inzicht worden verkregen in de impact van de microscopisch kleine deeltjes die daardoor ontstaan, op het mariene milieu. |
| --- | --- |

17.

Het Comité is ingenomen met de huidige herziening van het afvalbeleid door de Commissie en kijkt ernaar uit meer informatie te krijgen over zowel de positieve als negatieve milieugevolgen van nieuwe technologieën waarmee oxo-afbreekbare, biologisch afbreekbare en composteerbare tassen zouden kunnen worden geproduceerd. Er moet inzicht worden verkregen in de impact van de microscopisch kleine deeltjes die daardoor ontstaan, op het mariene milieu.

| 18. | Het Comité is er fel op tegen om biologisch afbreekbare en composteerbare plastic draagtassen op een of andere wijze van de definitie/reikwijdte van de richtlijn uit te sluiten. Het herhaalt zijn bezorgdheid over de misleidende etiketten en omschrijvingen en het deels groene imago van dit soort tassen (6). Bovendien zou een overstap op biologisch afbreekbare tassen niet het aantal weggegooide tassen verminderen. Ook leveren biologisch afbreekbare tassen voor gemeenten problemen op bij de recycling van kunststoffen en leiden ze tot verwarring bij particuliere of commerciële compostering. |
| --- | --- |

18.

Het Comité is er fel op tegen om biologisch afbreekbare en composteerbare plastic draagtassen op een of andere wijze van de definitie/reikwijdte van de richtlijn uit te sluiten. Het herhaalt zijn bezorgdheid over de misleidende etiketten en omschrijvingen en het deels groene imago van dit soort tassen (6). Bovendien zou een overstap op biologisch afbreekbare tassen niet het aantal weggegooide tassen verminderen. Ook leveren biologisch afbreekbare tassen voor gemeenten problemen op bij de recycling van kunststoffen en leiden ze tot verwarring bij particuliere of commerciële compostering.

| 19. | Het Comité pleit opnieuw voor een verbod op oxo-afbreekbare kunststoffen totdat verder onderzoek de toegevoegde waarde van deze producten heeft aangetoond. |
| --- | --- |

19.

Het Comité pleit opnieuw voor een verbod op oxo-afbreekbare kunststoffen totdat verder onderzoek de toegevoegde waarde van deze producten heeft aangetoond.

| 20. | Het productontwerp is van cruciaal belang om het afval tot een minimum te beperken. De huidige richtlijn inzake ecologisch ontwerp heeft vooral betrekking op water- en energieverbruik. Bij een herziening ervan zou de reikwijdte nu kunnen worden uitgebreid tot voorbereiding van hergebruik, repareerbaarheid en recycling, met voorlichting aan de consument over de duurzaamheid van draagtassen. |
| --- | --- |

20.

Het productontwerp is van cruciaal belang om het afval tot een minimum te beperken. De huidige richtlijn inzake ecologisch ontwerp heeft vooral betrekking op water- en energieverbruik. Bij een herziening ervan zou de reikwijdte nu kunnen worden uitgebreid tot voorbereiding van hergebruik, repareerbaarheid en recycling, met voorlichting aan de consument over de duurzaamheid van draagtassen.

| 21. | Het Comité pleit voor een minimumgehalte aan recyclebaar materiaal in toekomstige ontwerpen. Wel begrijpt het dat sommige toepassingen, zoals voor voedings- en persoonlijke-hygiënedoeleinden, speciale eisen stellen aan materialen. |
| --- | --- |

21.

Het Comité pleit voor een minimumgehalte aan recyclebaar materiaal in toekomstige ontwerpen. Wel begrijpt het dat sommige toepassingen, zoals voor voedings- en persoonlijke-hygiënedoeleinden, speciale eisen stellen aan materialen.

Nationale of EU-reductiestreefcijfers en verboden

| 22. | Het Comité pleit voor een voor iedere lidstaat vastgesteld reductiestreefcijfer van maximaal 35 verbruikte tassen per inwoner per jaar, dat tijdens een overgangsperiode na de inwerkingtreding van de richtlijn zou moeten worden bereikt. Zo'n doelstelling zou neerkomen op een vermindering van 80 % t.o.v. het EU-verbruiksgemiddelde uit 2010 van plastic tassen voor eenmalig gebruik, en is door sommige lidstaten al gehaald of overtroffen. |
| --- | --- |

22.

Het Comité pleit voor een voor iedere lidstaat vastgesteld reductiestreefcijfer van maximaal 35 verbruikte tassen per inwoner per jaar, dat tijdens een overgangsperiode na de inwerkingtreding van de richtlijn zou moeten worden bereikt. Zo'n doelstelling zou neerkomen op een vermindering van 80 % t.o.v. het EU-verbruiksgemiddelde uit 2010 van plastic tassen voor eenmalig gebruik, en is door sommige lidstaten al gehaald of overtroffen.

| 23. | Het Comité is ingenomen met de voorgestelde bepaling op grond waarvan lidstaten lichte plastic draagtassen op hun grondgebied kunnen verbieden, in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG. Deze nieuwe bepaling weerspiegelt dat meer en meer landen, regio's, steden en gemeenten in de hele wereld lichte plastic draagtassen hebben verboden of dit overwegen. En hun aantal neemt nog steeds toe. |
| --- | --- |

23.

Het Comité is ingenomen met de voorgestelde bepaling op grond waarvan lidstaten lichte plastic draagtassen op hun grondgebied kunnen verbieden, in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG. Deze nieuwe bepaling weerspiegelt dat meer en meer landen, regio's, steden en gemeenten in de hele wereld lichte plastic draagtassen hebben verboden of dit overwegen. En hun aantal neemt nog steeds toe.

| 24. | Dergelijke nationale handelsbeperkingen zijn onderworpen aan de vereisten uit de artikelen 34 t/m 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Dit betekent dat aan bepaalde voorwaarden moet worden voldaan: het verbod mag voor sommige soorten lichte plastic tassen niet beter uitpakken dan voor andere, en het mag de handel tussen lidstaten niet heimelijk aan banden leggen. Het Comité vindt dat alle momenteel beschikbare lichte tassen in 2020 verboden zouden moeten zijn. |
| --- | --- |

24.

Dergelijke nationale handelsbeperkingen zijn onderworpen aan de vereisten uit de artikelen 34 t/m 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Dit betekent dat aan bepaalde voorwaarden moet worden voldaan: het verbod mag voor sommige soorten lichte plastic tassen niet beter uitpakken dan voor andere, en het mag de handel tussen lidstaten niet heimelijk aan banden leggen. Het Comité vindt dat alle momenteel beschikbare lichte tassen in 2020 verboden zouden moeten zijn.

| 25. | Het roept de Commissie op te onderzoeken hoe vóór 2020 in de hele EU een verbod kan worden ingevoerd op alle lichte plastic draagtassen in de detailhandel. (7) De Commissie zou de mogelijke conflicten tussen zo'n verbod en de internemarkt- en internationalehandelsregels moeten nagaan en ook moeten kijken of de rechtsgrondslag van de RVVA dient te worden gewijzigd, hoelang een overgangsperiode zou moeten duren, en of het verbod moet worden gecombineerd met andere maatregelen, zoals een heffing op plastic tassen voor meervoudig gebruik, om onbedoelde gevolgen te voorkomen. |
| --- | --- |

25.

Het roept de Commissie op te onderzoeken hoe vóór 2020 in de hele EU een verbod kan worden ingevoerd op alle lichte plastic draagtassen in de detailhandel. (7) De Commissie zou de mogelijke conflicten tussen zo'n verbod en de internemarkt- en internationalehandelsregels moeten nagaan en ook moeten kijken of de rechtsgrondslag van de RVVA dient te worden gewijzigd, hoelang een overgangsperiode zou moeten duren, en of het verbod moet worden gecombineerd met andere maatregelen, zoals een heffing op plastic tassen voor meervoudig gebruik, om onbedoelde gevolgen te voorkomen.

| 26. | De lidstaten zouden vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden moeten betrekken bij alle discussies over de invoering van verboden op lichte plastic tassen. |
| --- | --- |

26.

De lidstaten zouden vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden moeten betrekken bij alle discussies over de invoering van verboden op lichte plastic tassen.

Economische instrumenten

| 27. | Het beginsel „de vervuiler betaalt” zou volledig moeten worden toegepast. (8) De lidstaten die erin zijn geslaagd het verbruik van plastic tassen terug te dringen, zijn immers de landen die economische instrumenten hanteren (heffingen/belastingen). Als voorbeeld kunnen hier de bemoedigende resultaten van de Ierse heffing of de Deense belasting op plastic tassen worden genoemd (9). |
| --- | --- |

27.

Het beginsel „de vervuiler betaalt” zou volledig moeten worden toegepast. (8) De lidstaten die erin zijn geslaagd het verbruik van plastic tassen terug te dringen, zijn immers de landen die economische instrumenten hanteren (heffingen/belastingen). Als voorbeeld kunnen hier de bemoedigende resultaten van de Ierse heffing of de Deense belasting op plastic tassen worden genoemd (9).

| 28. | Het Comité wijst er nogmaals op dat een verbod op de gratis verstrekking van lichte plastic en andere soorten draagtassen in een aantal regio's succesvol is, en dan ook in overweging zou moeten worden genomen (10). |
| --- | --- |

28.

Het Comité wijst er nogmaals op dat een verbod op de gratis verstrekking van lichte plastic en andere soorten draagtassen in een aantal regio's succesvol is, en dan ook in overweging zou moeten worden genomen (10).

| 29. | Volgens het Comité is het onvoldoende om, zoals voorgesteld, het gebruik van economische instrumenten aan te moedigen. Het richtlijnvoorstel zou dusdanig moeten worden gewijzigd dat de lidstaten worden verplicht dergelijke instrumenten toe te passen, teneinde het verbruik van plastic tasjes te verminderen en te voorkomen dat lichte plastic draagtassen gratis worden verstrekt. Zo'n verplichting zou kunnen worden gebaseerd op artikel 15 van de RVVA, waarin het gebruik van economische instrumenten in het algemeen al wordt aangemoedigd. |
| --- | --- |

29.

Volgens het Comité is het onvoldoende om, zoals voorgesteld, het gebruik van economische instrumenten aan te moedigen. Het richtlijnvoorstel zou dusdanig moeten worden gewijzigd dat de lidstaten worden verplicht dergelijke instrumenten toe te passen, teneinde het verbruik van plastic tasjes te verminderen en te voorkomen dat lichte plastic draagtassen gratis worden verstrekt. Zo'n verplichting zou kunnen worden gebaseerd op artikel 15 van de RVVA, waarin het gebruik van economische instrumenten in het algemeen al wordt aangemoedigd.

| 30. | De implementatie van economische instrumenten moet worden overgelaten aan de lidstaten of de regio's met wetgevende bevoegdheden op dit vlak. |
| --- | --- |

30.

De implementatie van economische instrumenten moet worden overgelaten aan de lidstaten of de regio's met wetgevende bevoegdheden op dit vlak.

| 31. | Voor de doeltreffendheid van economische instrumenten zijn een aantal aspecten essentieel:






  — | de heffingen/belastingen moeten hoog genoeg zijn om het gebruik van plastic tasjes echt te ontmoedigen. De minder succesvolle maatregelen van sommige lidstaten onderstrepen dit; |
| --- | --- | --- |

31.

Voor de doeltreffendheid van economische instrumenten zijn een aantal aspecten essentieel:

—

de heffingen/belastingen moeten hoog genoeg zijn om het gebruik van plastic tasjes echt te ontmoedigen. De minder succesvolle maatregelen van sommige lidstaten onderstrepen dit;

| — | vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden moeten worden betrokken bij alle evaluaties van de ingevoerde heffingen/belastingen en bij het gebruik van de opbrengsten daarvan voor lokale schoonmaakinitiatieven; |
| --- | --- |

—

vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden moeten worden betrokken bij alle evaluaties van de ingevoerde heffingen/belastingen en bij het gebruik van de opbrengsten daarvan voor lokale schoonmaakinitiatieven;

| — | de heffingen/belastingen moeten hoog genoeg zijn om de werkelijke, tijdens de gehele levenscyclus van een lichte plastic draagtas ontstane maatschappelijke en milieukosten te dekken; |
| --- | --- |

—

de heffingen/belastingen moeten hoog genoeg zijn om de werkelijke, tijdens de gehele levenscyclus van een lichte plastic draagtas ontstane maatschappelijke en milieukosten te dekken;

| — | in het licht van het beginsel van producentenverantwoordelijkheid zouden de kosten van inzameling/dumping en verwerking van lichte plastic draagtassen in de prijs ervan moeten worden weerspiegeld; |
| --- | --- |

—

in het licht van het beginsel van producentenverantwoordelijkheid zouden de kosten van inzameling/dumping en verwerking van lichte plastic draagtassen in de prijs ervan moeten worden weerspiegeld;

| — | bewustmakingscampagnes met de nadruk op de milieuvoordelen via educatieve programma's, schoonmaakinitiatieven, het bevorderen van verantwoord gedrag in de toerisme/vrijetijdssector en andere initiatieven in samenwerking met de kunststofsector en detailhandel; |
| --- | --- |

—

bewustmakingscampagnes met de nadruk op de milieuvoordelen via educatieve programma's, schoonmaakinitiatieven, het bevorderen van verantwoord gedrag in de toerisme/vrijetijdssector en andere initiatieven in samenwerking met de kunststofsector en detailhandel;

| — | meer aandacht voor de rol die onderwijsinstellingen spelen bij het kweken van verantwoordelijkheidsgevoel onder kinderen en het aanleren van milieuvriendelijk gedrag; |
| --- | --- |

—

meer aandacht voor de rol die onderwijsinstellingen spelen bij het kweken van verantwoordelijkheidsgevoel onder kinderen en het aanleren van milieuvriendelijk gedrag;

| — | adequate handhaving zonder de lokale en regionale overheden extra te belasten. |
| --- | --- |

—

adequate handhaving zonder de lokale en regionale overheden extra te belasten.

| 32. | De verplicht te hanteren economische instrumenten zouden voor alle plastic draagtassen moeten gelden en niet alleen voor lichte tassen. Zo kan hergebruik van plastic draagtassen in het algemeen worden aangemoedigd. Plastic draagtassen voor meervoudig gebruik worden toch al nauwelijks gratis verstrekt, maar worden door de oorspronkelijke winkelier vaak wel gratis vervangen. |
| --- | --- |

32.

De verplicht te hanteren economische instrumenten zouden voor alle plastic draagtassen moeten gelden en niet alleen voor lichte tassen. Zo kan hergebruik van plastic draagtassen in het algemeen worden aangemoedigd. Plastic draagtassen voor meervoudig gebruik worden toch al nauwelijks gratis verstrekt, maar worden door de oorspronkelijke winkelier vaak wel gratis vervangen.

| 33. | Het Comité denkt dat vrijwillige initiatieven op nationaal niveau, inclusief een terugnameplicht voor detailhandelaren, zouden kunnen helpen om de verwerkingskosten van kunststofafval te verschuiven van de voor afval en milieu verantwoordelijke autoriteiten naar de gehele waardeketen. |
| --- | --- |

33.

Het Comité denkt dat vrijwillige initiatieven op nationaal niveau, inclusief een terugnameplicht voor detailhandelaren, zouden kunnen helpen om de verwerkingskosten van kunststofafval te verschuiven van de voor afval en milieu verantwoordelijke autoriteiten naar de gehele waardeketen.

| 34. | Economische instrumenten kunnen inkomsten voor de lokale en regionale overheden opleveren, die zij kunnen aanwenden om de administratieve kosten van implementatie en handhaving te betalen, en die zij kunnen reserveren voor schoonmaakactiviteiten en milieuprojecten. |
| --- | --- |

34.

Economische instrumenten kunnen inkomsten voor de lokale en regionale overheden opleveren, die zij kunnen aanwenden om de administratieve kosten van implementatie en handhaving te betalen, en die zij kunnen reserveren voor schoonmaakactiviteiten en milieuprojecten.

| 35. | Het Comité roept de Commissie nogmaals op na te gaan hoe het concept van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid het beste kan worden toegepast voor de preventie en het beheer van kunststofafval in de EU (11). |
| --- | --- |

35.

Het Comité roept de Commissie nogmaals op na te gaan hoe het concept van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid het beste kan worden toegepast voor de preventie en het beheer van kunststofafval in de EU (11).

| 36. | De Commissie zou in haar voorstel het concept van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid moeten vermelden, zodat alle kosten worden geïnternaliseerd en de kosten van de verwerking van plastic tassen, waaronder de dumpingkosten, verschuiven van de lokale en regionale overheden naar de producenten. |
| --- | --- |

36.

De Commissie zou in haar voorstel het concept van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid moeten vermelden, zodat alle kosten worden geïnternaliseerd en de kosten van de verwerking van plastic tassen, waaronder de dumpingkosten, verschuiven van de lokale en regionale overheden naar de producenten.

| 37. | Het Comité is ingenomen met het voorstel van de Europees commissaris Milieu om vanaf dit jaar van start te gaan met een „Europese schoonmaakdag”. |
| --- | --- |

37.

Het Comité is ingenomen met het voorstel van de Europees commissaris Milieu om vanaf dit jaar van start te gaan met een „Europese schoonmaakdag”.

| 38. | Het spreekt nogmaals zijn steun uit voor dit soort initiatieven, die laten zien voor welke grote uitdagingen afval in het milieu de lokale en regionale overheden stelt. Dergelijke projecten zijn een eerste vereiste om gedragsveranderingen teweeg te brengen, de milieu-impact van de toenemende hoeveelheid afval te verminderen en natuurlijke hulpbronnen te beschermen. |
| --- | --- |

38.

Het spreekt nogmaals zijn steun uit voor dit soort initiatieven, die laten zien voor welke grote uitdagingen afval in het milieu de lokale en regionale overheden stelt. Dergelijke projecten zijn een eerste vereiste om gedragsveranderingen teweeg te brengen, de milieu-impact van de toenemende hoeveelheid afval te verminderen en natuurlijke hulpbronnen te beschermen.

| 39. | De wereldwijde opeenhoping van kunststofafval in het mariene milieu is een waarschuwing, maar ook moet worden ingezien dat het leeuwendeel van dit afval afkomstig is van de wal. Afval van plastic tassen in het milieu is onaanvaardbaar! |
| --- | --- |

39.

De wereldwijde opeenhoping van kunststofafval in het mariene milieu is een waarschuwing, maar ook moet worden ingezien dat het leeuwendeel van dit afval afkomstig is van de wal. Afval van plastic tassen in het milieu is onaanvaardbaar!

II.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

COM(2013) 761 final — 2e overweging

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Het verbruik van plastic draagtassen, dat naar verwachting zal toenemen als geen maatregelen worden genomen, leidt tot zeer veel zwerfafval en een inefficiënt gebruik van hulpbronnen. Het zwerfafval in de vorm van plastic draagtassen draagt bij aan het probleem van het zwerfvuil op zee, dat een bedreiging vormt voor de mariene ecosystemen wereldwijd. | Het verbruik van plastic draagtassen, dat naar verwachting zal toenemen als geen maatregelen worden genomen, leidt tot zeer veel zwerfafval en een inefficiënt gebruik van hulpbronnen. Het zwerfafval in de vorm van plastic draagtassen draagt bij aan het probleem van het zwerfvuil op zee, dat een bedreiging vormt voor de mariene ecosystemen en de ecosystemen van rivieren en grote waterlichamen wereldwijd. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Het verbruik van plastic draagtassen, dat naar verwachting zal toenemen als geen maatregelen worden genomen, leidt tot zeer veel zwerfafval en een inefficiënt gebruik van hulpbronnen. Het zwerfafval in de vorm van plastic draagtassen draagt bij aan het probleem van het zwerfvuil op zee, dat een bedreiging vormt voor de mariene ecosystemen wereldwijd.

Het verbruik van plastic draagtassen, dat naar verwachting zal toenemen als geen maatregelen worden genomen, leidt tot zeer veel zwerfafval en een inefficiënt gebruik van hulpbronnen. Het zwerfafval in de vorm van plastic draagtassen draagt bij aan het probleem van het zwerfvuil op zee, dat een bedreiging vormt voor de mariene ecosystemen en de ecosystemen van rivieren en grote waterlichamen wereldwijd.

Motivering

Afval van plastic draagtassen leidt niet alleen tot meer zwerfvuil op zee, maar heeft ook een negatieve milieu-impact in het algemeen.

Wijzigingsvoorstel 2

COM(2013) 761 final — 5e overweging

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Met het oog op soortgelijke verminderingen van het gemiddelde verbruik van lichte plastic draagtassen moeten de lidstaten maatregelen nemen om het verbruik van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron te verminderen overeenkomstig de algemene doelstellingen van het afvalbeleid en de afvalhiërarchie van de Unie zoals bepaald in Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen. Bij deze maatregelen moet rekening worden gehouden met het huidige verbruik van plastic draagtassen in de afzonderlijke lidstaten, waarbij een hoger verbruik ambitieuzere inspanningen vereist. Om toezicht te houden op de vooruitgang bij de vermindering van het gebruik van lichte plastic draagtassen zullen de nationale autoriteiten gegevens over het gebruik verstrekken uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 94/62/EG. | Met het oog op soortgelijke verminderingen van het gemiddelde verbruik van lichte plastic draagtassen moeten de lidstaten maatregelen nemen om het verbruik van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron substantieel te verminderen overeenkomstig de algemene doelstellingen van het afvalbeleid en de afvalhiërarchie van de Unie zoals bepaald in Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen. Bij deze maatregelen moet rekening worden gehouden met het huidige verbruik van plastic draagtassen in de afzonderlijke lidstaten, waarbij een hoger verbruik ambitieuzere inspanningen vereist. Om toezicht te houden op de vooruitgang bij de vermindering van het gebruik van lichte plastic draagtassen zullen de nationale autoriteiten gegevens over het gebruik verstrekken uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 94/62/EG. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Met het oog op soortgelijke verminderingen van het gemiddelde verbruik van lichte plastic draagtassen moeten de lidstaten maatregelen nemen om het verbruik van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron te verminderen overeenkomstig de algemene doelstellingen van het afvalbeleid en de afvalhiërarchie van de Unie zoals bepaald in Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen. Bij deze maatregelen moet rekening worden gehouden met het huidige verbruik van plastic draagtassen in de afzonderlijke lidstaten, waarbij een hoger verbruik ambitieuzere inspanningen vereist. Om toezicht te houden op de vooruitgang bij de vermindering van het gebruik van lichte plastic draagtassen zullen de nationale autoriteiten gegevens over het gebruik verstrekken uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 94/62/EG.

Met het oog op soortgelijke verminderingen van het gemiddelde verbruik van lichte plastic draagtassen moeten de lidstaten maatregelen nemen om het verbruik van plastic draagtassen met een dikte van minder dan 50 micron substantieel te verminderen overeenkomstig de algemene doelstellingen van het afvalbeleid en de afvalhiërarchie van de Unie zoals bepaald in Richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen. Bij deze maatregelen moet rekening worden gehouden met het huidige verbruik van plastic draagtassen in de afzonderlijke lidstaten, waarbij een hoger verbruik ambitieuzere inspanningen vereist. Om toezicht te houden op de vooruitgang bij de vermindering van het gebruik van lichte plastic draagtassen zullen de nationale autoriteiten gegevens over het gebruik verstrekken uit hoofde van artikel 17 van Richtlijn 94/62/EG.

Motivering

Aanscherping van de formulering in lijn met het concrete reductiestreefcijfer van ten minste 80 %, zoals voorgesteld in artikel 4 van Richtlijn 94/62/EG.

Wijzigingsvoorstel 3

COM(2013) 761 final — 6e overweging

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Bij de maatregelen van de lidstaten kan het gaan om economische instrumenten zoals belastingen en heffingen — die bijzonder doeltreffend zijn gebleken om het gebruik van plastic draagtassen te verminderen — en om handelsbeperkingen zoals verboden in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG, met inachtneming van de artikelen 34, 35 en 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. | Bij de maatregelen van de lidstaten kan
  moet het gaan om economische instrumenten zoals belastingen en heffingen — die bijzonder doeltreffend zijn gebleken om het gebruik van plastic draagtassen te verminderen — en om handelsbeperkingen zoals verboden in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG, met inachtneming van de artikelen 34, 35 en 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Bij de maatregelen van de lidstaten kan het gaan om economische instrumenten zoals belastingen en heffingen — die bijzonder doeltreffend zijn gebleken om het gebruik van plastic draagtassen te verminderen — en om handelsbeperkingen zoals verboden in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG, met inachtneming van de artikelen 34, 35 en 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

Bij de maatregelen van de lidstaten kan
  moet het gaan om economische instrumenten zoals belastingen en heffingen — die bijzonder doeltreffend zijn gebleken om het gebruik van plastic draagtassen te verminderen — en om handelsbeperkingen zoals verboden in afwijking van artikel 18 van Richtlijn 94/62/EG, met inachtneming van de artikelen 34, 35 en 36 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

Motivering

De meest doeltreffende manier om het verbruik van draagtassen te verminderen, is door gratis verstrekking ervan niet meer toe te staan. Daartoe zouden alle lidstaten verplicht economische instrumenten moeten invoeren.

Wijzigingsvoorstel 4

COM(2013) 761 final, artikel 1, punt 1 (nieuw punt 1 invoegen) — Richtlijn 94/62/EG, artikel 3

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Geen. | In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis ingevoegd:



  '2 bis.   „draagtassen”: tassen die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop met het oog op het meenemen of de levering van goederen of producten.' |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Geen.

In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis ingevoegd:

'2 bis.   „draagtassen”: tassen die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop met het oog op het meenemen of de levering van goederen of producten.'

Motivering

Motivering

Alvorens „lichte plastic draagtassen” te definiëren, zou eerst een algemene definitie van draagtassen moeten worden gegeven, in het bijzonder gelet op wijzigingsvoorstel 6.

Wijzigingsvoorstel 5

Wijzigingsvoorstel 5

COM(2013) 761 final, artikel 1, punt 1 — Richtlijn 94/62/EG, artikel 3

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis ingevoegd: | In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis
  2 ter ingevoegd: |
| „2 bis.   „lichte plastic draagtassen”: draagtassen van materialen van kunststof — zoals gedefinieerd in artikel 3, lid 1, van Verordening (EU) nr. 10/2011* — met een wanddikte van minder dan 50 micron die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop van goederen of producten.” | „2 bis
  ter.   „lichte plastic draagtassen”: draagtassen geheel of gedeeltelijk van materialen van kunststof — zoals gedefinieerd in artikel 3, lid 1, van Verordening (EU) nr. 10/2011* — met een wanddikte van minder dan 50 micron die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop van goederen of producten.” |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis ingevoegd:

In artikel 3 wordt een nieuw punt 2 bis
  2 ter ingevoegd:

2 bis

2 ter

„2 bis.   „lichte plastic draagtassen”: draagtassen van materialen van kunststof — zoals gedefinieerd in artikel 3, lid 1, van Verordening (EU) nr. 10/2011* — met een wanddikte van minder dan 50 micron die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop van goederen of producten.”

„2 bis
  ter.   „lichte plastic draagtassen”: draagtassen geheel of gedeeltelijk van materialen van kunststof — zoals gedefinieerd in artikel 3, lid 1, van Verordening (EU) nr. 10/2011* — met een wanddikte van minder dan 50 micron die aan consumenten worden verstrekt op de plaats van verkoop van goederen of producten.”

Motivering

Motivering

Aldus vallen ook tassen met een kunststofcoating of plastic onderdeel onder de definitie.

Wijzigingsvoorstel 6

Wijzigingsvoorstel 6

COM(2013) 761 final, artikel 1, punt 2 — Richtlijn 94/62/EG, artikel 4

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| (2) | In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd: |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

(2)

In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd:

| (2) | In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd: |
| --- | --- |

(2)

In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd:

'1 bis   De lidstaten nemen uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn maatregelen om het verbruik van lichte plastic draagtassen op hun grondgebied te verminderen.

'1 bis   De lidstaten nemen uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn maatregelen om het verbruik van lichte plastic draagtassen op hun grondgebied te verminderen in lijn met een reductiestreefcijfer voor de hele EU van 35 tassen per inwoner per jaar.

in lijn met een reductiestreefcijfer voor de hele EU van 35 tassen per inwoner per jaar

Bij deze maatregelen kan het zowel gaan om nationale reductiestreefcijfers, economische instrumenten als handelsbeperkingen in afwijking van artikel 18 van deze richtlijn.

Bij deze
  De maatregelen van de lidstaten om het verbruik van draagtassen te verminderen, omvatten
  kan het zowel gaan om nationale reductiestreefcijfers, economische instrumenten als
  en kunnen nationale reductiestreefcijfers en handelsbeperkingen in afwijking van artikel 18 van deze richtlijn omvatten.

Bij deze

De

van de lidstaten om het verbruik van draagtassen te verminderen, omvatten

kan het zowel gaan om nationale reductiestreefcijfers,

als

en kunnen nationale reductiestreefcijfers en

omvatten

De lidstaten brengen verslag uit over de effecten van deze maatregelen op het algemene ontstaan van verpakkingsafval wanneer zij bij de Commissie verslag uitbrengen overeenkomstig artikel 17 van deze richtlijn.'

De lidstaten brengen verslag uit over de effecten van deze maatregelen op het algemene ontstaan van verpakkingsafval wanneer zij bij de Commissie verslag uitbrengen overeenkomstig artikel 17 van deze richtlijn.

De lidstaten zien erop toe dat de maatregelen ter vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen niet leiden tot een algemene stijging van de productie van verpakkingen.'

De lidstaten zien erop toe dat de maatregelen ter vermindering van het verbruik van lichte plastic draagtassen niet leiden tot een algemene stijging van de productie van verpakkingen.

Motivering

Motivering

Er moet een duidelijk reductiestreefcijfer voor het verbruik van lichte plastic draagtassen worden vastgesteld. Het voorgestelde streefcijfer is gebaseerd op een vermindering van 80 % t.o.v. het gemiddelde verbruik in de EU in 2010.

De economische instrumenten zouden voor alle draagtassen zoals gedefinieerd overeenkomstig wijzigingsvoorstel 4 moeten gelden.

De tekst uit de 7e overweging van het Commissievoorstel zou ook in de eigenlijke tekst moeten worden opgenomen om onbedoelde negatieve effecten van het reductiestreefcijfer te voorkomen.

Brussel, 3 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---

(1)  CdR 3751/2013 fin, CdR 1617/2013 fin.

1

(2)  BIO 09/2011.

2

(3)  BIO 09/2011.

3

(4)  SWD(2013) 444.

4

(5)  SWD(2013) 444.

5

(6)  CdR 3751/2013 fin.

6

(7)  Zie ook SWD(2013) 444.

7

(8)  CdR 3751/2013 fin.

8

(9)  BIO-studie 09/2011, ACR+/ACR+MED 2013.

9

(10)  CdR 3751/2013 fin.

10

(11)  CdR 3751/2013 fin.

11

---

| 7.6.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/50 |
| --- | --- | --- | --- |

7.6.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/50

---

Advies van het Comité van de Regio's — Wijziging van de richtlijnen met betrekking tot uitsluitingsregelingen voor zeevarenden

2014/C 174/09

| Rapporteur: | Paul Lindquist (SE–EVP), burgemeester van Lidingö |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende zeevarenden, tot wijziging van de Richtlijnen 2008/94/EG, 2009/38/EG, 2002/14/EG, 98/59/EG en 2001/23/EG
  COM(2013) 798 final. |

Rapporteur:

Paul Lindquist (SE–EVP), burgemeester van Lidingö

Referentiedocument

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende zeevarenden, tot wijziging van de Richtlijnen 2008/94/EG, 2009/38/EG, 2002/14/EG, 98/59/EG en 2001/23/EG

COM(2013) 798 final.

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| 1. | is ingenomen met het initiatief van de Commissie om de bijzondere regelingen voor de toepassing van een aantal arbeidsrechtelijke richtlijnen op zeevarenden te herzien, en kan zich grotendeels vinden in het richtlijnvoorstel. |
| --- | --- |

1.

is ingenomen met het initiatief van de Commissie om de bijzondere regelingen voor de toepassing van een aantal arbeidsrechtelijke richtlijnen op zeevarenden te herzien, en kan zich grotendeels vinden in het richtlijnvoorstel.

Uitgangspunten van het Comité van de Regio's

| 2. | Een goede werking van de scheepvaartsector en van de arbeidsmarkt voor zeevarenden is vooral voor kustregio's en hun inwoners van groot belang. |
| --- | --- |

2.

Een goede werking van de scheepvaartsector en van de arbeidsmarkt voor zeevarenden is vooral voor kustregio's en hun inwoners van groot belang.

| 3. | Met artikel 151 VWEU samenhangende regels voor de bescherming van werknemers dienen zoveel mogelijk in gelijke mate te gelden voor alle categorieën werknemers in de lidstaten, en binnen de EU moeten voor de scheepvaartsector dezelfde regels gelden; in welke lidstaat een activiteit wordt verricht mag niet ter zake doen. |
| --- | --- |

3.

Met artikel 151 VWEU samenhangende regels voor de bescherming van werknemers dienen zoveel mogelijk in gelijke mate te gelden voor alle categorieën werknemers in de lidstaten, en binnen de EU moeten voor de scheepvaartsector dezelfde regels gelden; in welke lidstaat een activiteit wordt verricht mag niet ter zake doen.

| 4. | Een mogelijkheid voor lidstaten om af te wijken van de regels voor de bescherming van werknemers die voortvloeien uit de EU-wetgeving moet onderbouwd kunnen worden met sterke en concrete argumenten die betrekking hebben op de specifieke aard van de activiteiten in kwestie. |
| --- | --- |

4.

Een mogelijkheid voor lidstaten om af te wijken van de regels voor de bescherming van werknemers die voortvloeien uit de EU-wetgeving moet onderbouwd kunnen worden met sterke en concrete argumenten die betrekking hebben op de specifieke aard van de activiteiten in kwestie.

| 5. | Het principe van de gelijke behandeling van werknemers dient des te zwaarder te wegen als er rechten in het geding zijn die erkend worden in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Daaronder vallen onder meer, zoals de Commissie constateert, regels inzake het recht op informatie en raadpleging en het recht op rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden. |
| --- | --- |

5.

Het principe van de gelijke behandeling van werknemers dient des te zwaarder te wegen als er rechten in het geding zijn die erkend worden in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Daaronder vallen onder meer, zoals de Commissie constateert, regels inzake het recht op informatie en raadpleging en het recht op rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden.

| 6. | Bij de beoordeling van de vraag of de uitsluitingsmogelijkheid in kwestie gerechtvaardigd is, dient bekeken te worden in welke mate de lidstaten ervan gebruik hebben gemaakt en welke gevolgen dat onder meer heeft gehad voor de concurrentiepositie van de scheepvaartsector in de lidstaten waar de Richtlijn ook geldt voor zeevarenden. |
| --- | --- |

6.

Bij de beoordeling van de vraag of de uitsluitingsmogelijkheid in kwestie gerechtvaardigd is, dient bekeken te worden in welke mate de lidstaten ervan gebruik hebben gemaakt en welke gevolgen dat onder meer heeft gehad voor de concurrentiepositie van de scheepvaartsector in de lidstaten waar de Richtlijn ook geldt voor zeevarenden.

| 7. | Geen van de lidstaten heeft gemeld duidelijk negatieve gevolgen (bijvoorbeeld omgevlagde schepen of hogere kosten) te hebben ondervonden van de toepassing van dezelfde regels op zeevarenden en werknemers op het vasteland. Ook hebben lidstaten die zeevarenden niet hebben uitgesloten van de toepassing van regels inzake informatie en raadpleging en van andere bepalingen in de betrokken richtlijnen over de bescherming van werknemers, naar eigen zeggen in concurrentie-opzicht geen nadeel ondervonden ten opzichte van lidstaten die wel één of meerdere keren van die mogelijkheid gebruik hebben gemaakt. |
| --- | --- |

7.

Geen van de lidstaten heeft gemeld duidelijk negatieve gevolgen (bijvoorbeeld omgevlagde schepen of hogere kosten) te hebben ondervonden van de toepassing van dezelfde regels op zeevarenden en werknemers op het vasteland. Ook hebben lidstaten die zeevarenden niet hebben uitgesloten van de toepassing van regels inzake informatie en raadpleging en van andere bepalingen in de betrokken richtlijnen over de bescherming van werknemers, naar eigen zeggen in concurrentie-opzicht geen nadeel ondervonden ten opzichte van lidstaten die wel één of meerdere keren van die mogelijkheid gebruik hebben gemaakt.

| 8. | Omdat alleen bepaalde lidstaten gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om zeevarenden uit te sluiten dan wel om af te wijken van de regels van de betrokken richtlijnen inzake informatie en raadpleging, hebben werknemers in de scheepvaartsector te maken met verschillende regels, al naargelang de vlag van de lidstaat waaronder een schip vaart. |
| --- | --- |

8.

Omdat alleen bepaalde lidstaten gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om zeevarenden uit te sluiten dan wel om af te wijken van de regels van de betrokken richtlijnen inzake informatie en raadpleging, hebben werknemers in de scheepvaartsector te maken met verschillende regels, al naargelang de vlag van de lidstaat waaronder een schip vaart.

| 9. | Er moet steeds rekening mee worden gehouden dat voor de zeevaart andere omstandigheden gelden dan voor activiteiten op het vasteland. Vooral gezien de specifieke aard van scheepvaartactiviteiten is het praktisch gezien moeilijk om een bindende bepaling over de bescherming van werknemers zonder meer toe te passen. Bovendien kan een dergelijke toepassing het concurrentievermogen van EU-bedrijven aantasten. |
| --- | --- |

9.

Er moet steeds rekening mee worden gehouden dat voor de zeevaart andere omstandigheden gelden dan voor activiteiten op het vasteland. Vooral gezien de specifieke aard van scheepvaartactiviteiten is het praktisch gezien moeilijk om een bindende bepaling over de bescherming van werknemers zonder meer toe te passen. Bovendien kan een dergelijke toepassing het concurrentievermogen van EU-bedrijven aantasten.

| 10. | Het CvdR verwijst naar het maritiem verdrag van de IAO uit 2006, dat op 30 augustus 2013 in werking trad en sindsdien door een groot aantal landen geratificeerd is. Met Richtlijn 2009/13/EG heeft de EU uitvoering gegeven aan de overeenkomst inzake dit verdrag die door de sociale partners in de scheepvaartsector op EU-niveau is gesloten. De Richtlijn bevat algemene minimumvereisten voor de arbeidsomstandigheden en tewerkstelling op zee en baant de weg voor gemeenschappelijke regels in de scheepvaartsector als geheel. De richtlijnen die de Commissie gewijzigd zou willen zien gaan echter verder dan het verdrag en bevatten aanvullende voorschriften voor de bescherming van werknemers. |
| --- | --- |

10.

Het CvdR verwijst naar het maritiem verdrag van de IAO uit 2006, dat op 30 augustus 2013 in werking trad en sindsdien door een groot aantal landen geratificeerd is. Met Richtlijn 2009/13/EG heeft de EU uitvoering gegeven aan de overeenkomst inzake dit verdrag die door de sociale partners in de scheepvaartsector op EU-niveau is gesloten. De Richtlijn bevat algemene minimumvereisten voor de arbeidsomstandigheden en tewerkstelling op zee en baant de weg voor gemeenschappelijke regels in de scheepvaartsector als geheel. De richtlijnen die de Commissie gewijzigd zou willen zien gaan echter verder dan het verdrag en bevatten aanvullende voorschriften voor de bescherming van werknemers.

Visie van het Comité van de Regio's

| 11. | Als gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om deelvissers uit te sluiten van de beschermende regelingen waarin Richtlijn 2008/94/EG voorziet, dan geniet deze categorie werknemers niet het recht op betaling van loon dat andere werknemers in de lidstaten wel hebben. Deze speciale behandeling wordt niet gerechtvaardigd door de specifieke aard van de activiteiten en moet daarom worden afgeschaft. |
| --- | --- |

11.

Als gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om deelvissers uit te sluiten van de beschermende regelingen waarin Richtlijn 2008/94/EG voorziet, dan geniet deze categorie werknemers niet het recht op betaling van loon dat andere werknemers in de lidstaten wel hebben. Deze speciale behandeling wordt niet gerechtvaardigd door de specifieke aard van de activiteiten en moet daarom worden afgeschaft.

| 12. | Het recht van werknemers op informatie en raadpleging is volgens het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie een grondrecht. Er dienen daarom strenge eisen te gelden voor de redenen die worden aangevoerd om de rechten die andere werknemers krachtens de EU-wetgeving wel hebben op dit gebied eventueel niet van toepassing te hoeven verklaren op bepaalde categorieën werknemers. |
| --- | --- |

12.

Het recht van werknemers op informatie en raadpleging is volgens het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie een grondrecht. Er dienen daarom strenge eisen te gelden voor de redenen die worden aangevoerd om de rechten die andere werknemers krachtens de EU-wetgeving wel hebben op dit gebied eventueel niet van toepassing te hoeven verklaren op bepaalde categorieën werknemers.

| 13. | De Commissie wijst er terecht op dat er mede dankzij de ontwikkelingen op het gebied van de communicatietechnologie geen denkbare praktische bezwaren meer bestaan op grond waarvan het te rechtvaardigen zou zijn om de bepalingen met betrekking tot informatie en raadpleging niet ook van toepassing te verklaren op zeevarenden. |
| --- | --- |

13.

De Commissie wijst er terecht op dat er mede dankzij de ontwikkelingen op het gebied van de communicatietechnologie geen denkbare praktische bezwaren meer bestaan op grond waarvan het te rechtvaardigen zou zijn om de bepalingen met betrekking tot informatie en raadpleging niet ook van toepassing te verklaren op zeevarenden.

| 14. | Het CvdR is het met de Commissie eens dat de mogelijkheden in de huidige richtlijnen om zeevarenden het recht op informatie en raadpleging te ontzeggen of om in dit verband speciale oplossingen te hanteren moeten worden geschrapt. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR is het met de Commissie eens dat de mogelijkheden in de huidige richtlijnen om zeevarenden het recht op informatie en raadpleging te ontzeggen of om in dit verband speciale oplossingen te hanteren moeten worden geschrapt.

| 15. | Wat de bescherming van werknemers bij de overgang van een onderneming of bij collectief ontslag betreft is er door de specifieke aard van de scheepvaart sprake van een bijzondere situatie. De handel in schepen is vaak een vast onderdeel van de bedrijfsactiviteit, en op de internationale markt worden schepen in de regel zonder bemanning verkocht. |
| --- | --- |

15.

Wat de bescherming van werknemers bij de overgang van een onderneming of bij collectief ontslag betreft is er door de specifieke aard van de scheepvaart sprake van een bijzondere situatie. De handel in schepen is vaak een vast onderdeel van de bedrijfsactiviteit, en op de internationale markt worden schepen in de regel zonder bemanning verkocht.

| 16. | Volgens werkgevers en diverse lidstaten zou de scheepvaart door een verplichte toepassing van de beschermingsregels van de Richtlijnen 2001/23/EG en 98/59/EG te maken krijgen met hogere kosten en een minder goede concurrentiepositie dan ondernemingen buiten de EU, vooral als het gaat om de handel in schepen. Ook is erop gewezen dat de toepassing van beschermende bepalingen alleen al uit praktisch oogpunt met grote problemen gepaard zou gaan. |
| --- | --- |

16.

Volgens werkgevers en diverse lidstaten zou de scheepvaart door een verplichte toepassing van de beschermingsregels van de Richtlijnen 2001/23/EG en 98/59/EG te maken krijgen met hogere kosten en een minder goede concurrentiepositie dan ondernemingen buiten de EU, vooral als het gaat om de handel in schepen. Ook is erop gewezen dat de toepassing van beschermende bepalingen alleen al uit praktisch oogpunt met grote problemen gepaard zou gaan.

| 17. | Hoewel de lidstaten die de beschermende bepalingen van de richtlijnen ook op zeevarenden toepassen, geen melding hebben gemaakt van duidelijk negatieve gevolgen voor hun concurrentiepositie, moeten bezwaren wegens het risico van concurrentienadelen voor EU-ondernemingen wel serieus worden genomen. Op basis van de praktijk en de tradities van zijn scheepvaart kan elke lidstaat zelf namelijk het effect van een verplichte toepassing van een regel het best beoordelen. |
| --- | --- |

17.

Hoewel de lidstaten die de beschermende bepalingen van de richtlijnen ook op zeevarenden toepassen, geen melding hebben gemaakt van duidelijk negatieve gevolgen voor hun concurrentiepositie, moeten bezwaren wegens het risico van concurrentienadelen voor EU-ondernemingen wel serieus worden genomen. Op basis van de praktijk en de tradities van zijn scheepvaart kan elke lidstaat zelf namelijk het effect van een verplichte toepassing van een regel het best beoordelen.

| 18. | Rekening houdend met de regionale omstandigheden moet elke lidstaat zelf kunnen blijven bepalen of de beschermende bepalingen die, naast het recht op informatie en raadpleging, gelden bij de overgang van ondernemingen en bij collectief ontslag ook van toepassing dienen te zijn op zeevarenden en zo ja, tot op welke hoogte. |
| --- | --- |

18.

Rekening houdend met de regionale omstandigheden moet elke lidstaat zelf kunnen blijven bepalen of de beschermende bepalingen die, naast het recht op informatie en raadpleging, gelden bij de overgang van ondernemingen en bij collectief ontslag ook van toepassing dienen te zijn op zeevarenden en zo ja, tot op welke hoogte.

| 19. | Het CvdR is het met de Commissie eens dat de in de Richtlijnen 2001/13/EG en 98/59/EG genoemde uitsluitingsmogelijkheden beperkt dienen te blijven tot situaties waarin de overgang van een onderneming niet méér behelst dan de verkoop van een vaartuig of waarin sprake is van collectief ontslag omdat een dergelijke verkoop van één of meer schepen ophanden is. Wat de Richtlijn over collectief ontslag betreft deelt het CvdR eveneens de mening van de Commissie dat uitsluitingen alleen betrekking kunnen hebben op de lengte van de zogenoemde afkoelingsperiode. |
| --- | --- |

19.

Het CvdR is het met de Commissie eens dat de in de Richtlijnen 2001/13/EG en 98/59/EG genoemde uitsluitingsmogelijkheden beperkt dienen te blijven tot situaties waarin de overgang van een onderneming niet méér behelst dan de verkoop van een vaartuig of waarin sprake is van collectief ontslag omdat een dergelijke verkoop van één of meer schepen ophanden is. Wat de Richtlijn over collectief ontslag betreft deelt het CvdR eveneens de mening van de Commissie dat uitsluitingen alleen betrekking kunnen hebben op de lengte van de zogenoemde afkoelingsperiode.

| 20. | Het CvdR heeft zijn bedenkingen over de wijziging van Richtlijn 98/59/EG met betrekking tot de verwijzing naar het begrip 'overgang' in Richtlijn 2001/23/EG. Er is geen reden om de mogelijkheid om af te wijken van de bepalingen van Richtlijn 98/59/EG inzake de zogenoemde afkoelingsperiode afhankelijk te maken van de vraag of de verkoop van een schip geldt als de overgang van een onderneming in de zin van Richtlijn 2001/23/EG. Een dergelijke toepassing zou bovendien grote rechtsonzekerheid in de hand werken, omdat op voorhand vaak moeilijk is te bepalen of er sprake is van een overgang van een onderneming in de zin van Richtlijn 2001/23/EG. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR heeft zijn bedenkingen over de wijziging van Richtlijn 98/59/EG met betrekking tot de verwijzing naar het begrip 'overgang' in Richtlijn 2001/23/EG. Er is geen reden om de mogelijkheid om af te wijken van de bepalingen van Richtlijn 98/59/EG inzake de zogenoemde afkoelingsperiode afhankelijk te maken van de vraag of de verkoop van een schip geldt als de overgang van een onderneming in de zin van Richtlijn 2001/23/EG. Een dergelijke toepassing zou bovendien grote rechtsonzekerheid in de hand werken, omdat op voorhand vaak moeilijk is te bepalen of er sprake is van een overgang van een onderneming in de zin van Richtlijn 2001/23/EG.

| 21. | De overgangsperiode in artikel 8 van het voorstel is vrij lang. Aangezien het voorstel betrekking heeft op de toepassing van in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie erkende regels inzake de bescherming van werknemers, zou moeten worden overwogen om deze periode in te korten. |
| --- | --- |

21.

De overgangsperiode in artikel 8 van het voorstel is vrij lang. Aangezien het voorstel betrekking heeft op de toepassing van in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie erkende regels inzake de bescherming van werknemers, zou moeten worden overwogen om deze periode in te korten.

Subsidiariteit en evenredigheid

| 22. | De richtlijnen waarop het voorstel van de Commissie betrekking heeft, hebben als doel om bepaalde regels voor de bescherming van werknemers te harmoniseren en voorwaarden te scheppen voor een eerlijke concurrentie tussen ondernemingen in de EU. Alleen op EU-niveau kunnen wijzigingen worden aangebracht in de richtlijnen. De voorgestelde wijzigingen stroken met het subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel. |
| --- | --- |

22.

De richtlijnen waarop het voorstel van de Commissie betrekking heeft, hebben als doel om bepaalde regels voor de bescherming van werknemers te harmoniseren en voorwaarden te scheppen voor een eerlijke concurrentie tussen ondernemingen in de EU. Alleen op EU-niveau kunnen wijzigingen worden aangebracht in de richtlijnen. De voorgestelde wijzigingen stroken met het subsidiariteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel.

II.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Overweging 5

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De huidige rechtssituatie heeft ongelijke behandeling van dezelfde categorie werknemers door verschillende lidstaten tot gevolg, al naargelang die lidstaten al dan geen door de huidige wettelijke regeling toegestane vrijstellingen en afwijkingen toepassen. Een groot aantal lidstaten heeft weinig uitsluitingen toegepast. | De huidige rechtssituatie heeft ongelijke behandeling van dezelfde categorie werknemers door verschillende lidstaten tot gevolg, al naargelang die lidstaten al dan geen door de huidige wettelijke regeling toegestane vrijstellingen en afwijkingen toepassen. Een groot aantal lidstaten heeft weinig uitsluitingen toegepast. |
| | Het maritiem verdrag van de IAO van 2006, dat op 30 augustus 2013 in werking is getreden, moet zeevarenden wereldwijd bescherming bieden en zorgen voor gelijke regels voor iedereen in de scheepvaartsector. De sociale partners hebben over het verdrag een akkoord bereikt dat door middel van Richtlijn 299/13/EG ten uitvoer is gelegd. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De huidige rechtssituatie heeft ongelijke behandeling van dezelfde categorie werknemers door verschillende lidstaten tot gevolg, al naargelang die lidstaten al dan geen door de huidige wettelijke regeling toegestane vrijstellingen en afwijkingen toepassen. Een groot aantal lidstaten heeft weinig uitsluitingen toegepast.

De huidige rechtssituatie heeft ongelijke behandeling van dezelfde categorie werknemers door verschillende lidstaten tot gevolg, al naargelang die lidstaten al dan geen door de huidige wettelijke regeling toegestane vrijstellingen en afwijkingen toepassen. Een groot aantal lidstaten heeft weinig uitsluitingen toegepast.

Het maritiem verdrag van de IAO van 2006, dat op 30 augustus 2013 in werking is getreden, moet zeevarenden wereldwijd bescherming bieden en zorgen voor gelijke regels voor iedereen in de scheepvaartsector. De sociale partners hebben over het verdrag een akkoord bereikt dat door middel van Richtlijn 299/13/EG ten uitvoer is gelegd.

Motivering

In de richtlijn moet gewag worden gemaakt van de gezamenlijke inspanningen van de sociale partners en de EU om de aandacht te richten op de bescherming van zeevarenden en te zorgen voor gelijke voorwaarden voor iedereen in de wereldwijde scheepvaartsector.

Wijzigingsvoorstel 2

Artikel 4

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Richtlijn 98/59/EG wordt als volgt gewijzigd: | Richtlijn 98/59/EG wordt als volgt gewijzigd: |
| 1.   Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd:






  a) | Aan lid 1 wordt het volgende punt c) toegevoegd:






  „c) | „overgang”: overgang in de zin van Richtlijn 2001/23/EG.” |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Richtlijn 98/59/EG wordt als volgt gewijzigd:

Richtlijn 98/59/EG wordt als volgt gewijzigd:

1.   Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd:

a)

Aan lid 1 wordt het volgende punt c) toegevoegd:

„c)

„overgang”: overgang in de zin van Richtlijn 2001/23/EG.”

| b) | Artikel 1, lid 2, onder c), wordt geschrapt. |
| --- | --- |

b)

Artikel 1, lid 2, onder c), wordt geschrapt.

1.   Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd:

| a) | Aan lid 1 wordt het volgende punt c) toegevoegd:








  „c) | „overgang”: overgang in de zin van Richtlijn 2001/23/EG.” |
| --- | --- | --- |

a)

Aan lid 1 wordt het volgende punt c) toegevoegd:

„c)

„overgang”: overgang in de zin van Richtlijn 2001/23/EG.”

| b) | Artikel 1, lid 2, onder c), wordt geschrapt. |
| --- | --- |

b)

Artikel 1, lid 2, onder c), wordt geschrapt.

2.   In artikel 3, lid 1, wordt een nieuwe tweede alinea ingevoegd:

„Wanneer het plan voor collectief ontslag de leden van de bemanning van een zeeschip betreft, dient hiervan kennis te worden gegeven aan de bevoegde instantie van de staat waarvan het schip de vlag voert.”

2.   In artikel 3, lid 1, wordt een nieuwe tweede alinea ingevoegd:

„Wanneer het plan voor collectief ontslag de leden van de bemanning van een zeeschip betreft, dient hiervan kennis te worden gegeven aan de bevoegde instantie van de staat waarvan het schip de vlag voert.”

3.   In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd:

3.„1 bis.   Wanneer het plan voor collectief ontslag van de leden van een bemanning verband houdt met of het gevolg is van een overgang van een zeeschip, kunnen de lidstaten na raadpleging van de sociale partners de bevoegde overheidsinstantie de bevoegdheid verlenen om in de volgende gevallen geheel of gedeeltelijk af te wijken van de in lid 1 bedoelde termijn:

| a) | de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen, |
| --- | --- |

a)

de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen,

| b) | de werkgever exploiteert slechts één zeeschip.” |
| --- | --- |

b)

de werkgever exploiteert slechts één zeeschip.”

3.   In artikel 4 wordt het volgende lid 1 bis ingevoegd:

3.„1 bis.   Wanneer het plan voor collectief ontslag van de leden van een bemanning verband houdt met of
  uitsluitend het gevolg is van een overgang
  de verkoop van een of meer zeeschepen
  zeeschip, kunnen de lidstaten na raadpleging van de sociale partners de bevoegde overheidsinstantie de bevoegdheid verlenen om in de volgende gevallen geheel of gedeeltelijk af te wijken van de in lid 1 bedoelde termijn:

| a) | de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen, |
| --- | --- |

a)

de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen,

| b) | de werkgever exploiteert slechts één zeeschip.” |
| --- | --- |

b)

de werkgever exploiteert slechts één zeeschip.”

Motivering

Motivering

De vraag of er sprake is van de overgang van een onderneming of onderdelen van een onderneming in de zin van de Richtlijn inzake de overgang van ondernemingen vooronderstelt dat per geval door onderzoek kan worden vastgesteld of de onderneming na de overgang nog dezelfde identiteit heeft. Volgens het Hof van Justitie moeten alle omstandigheden in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van de vraag of een onderneming na een overgang haar identiteit heeft behouden (zie met name het zogenoemde arrest Spijkers). Het is geen uitgemaakte zaak dat er bij de verkoop van een schip altijd sprake is van een overgang in de zin van de Richtlijn inzake de overgang van ondernemingen.

De geldigheid van de redenen om af te wijken van de zogenoemde afkoelingsperiode in de Richtlijn over collectief ontslag mag niet afhangen van de vraag of de verkoop van een of meer schepen wel of geen overgang is in de zin van de desbetreffende Richtlijn. Met de constructie die de Commissie voorstelt wordt het moeilijk om per geval op voorhand te kunnen uitmaken in hoeverre een uitsluiting toepasselijk is. De uitsluitingsmogelijkheid zou daarom alleen dan mogen gelden als een collectief ontslag uitsluitend verband houdt met de verkoop van een of meer schepen, en de verwijzing naar het begrip 'overgang' in de desbetreffende Richtlijn moet worden geschrapt.

Wijzigingsvoorstel 3

Wijzigingsvoorstel 3

Artikel 5, lid 3

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel |
| --- | --- |
| het volgende lid 4 wordt toegevoegd: | het volgende lid 4 wordt toegevoegd: |
| „4.   De lidstaten kunnen na raadpleging van de sociale partners bepalen dat hoofdstuk II van deze richtlijn in de volgende gevallen niet van toepassing is:






  a) | de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen, |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel

het volgende lid 4 wordt toegevoegd:

het volgende lid 4 wordt toegevoegd:

„4.   De lidstaten kunnen na raadpleging van de sociale partners bepalen dat hoofdstuk II van deze richtlijn in de volgende gevallen niet van toepassing is:

a)

de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen,

| b) | de onderneming of vestiging die overgaat, exploiteert slechts één zeeschip.” |
| --- | --- |

b)

de onderneming of vestiging die overgaat, exploiteert slechts één zeeschip.”

„4.   De lidstaten kunnen na raadpleging van de sociale partners bepalen dat hoofdstuk II van deze richtlijn in de volgende gevallen niet van toepassing is:

| a) | de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen, |
| --- | --- |

a)

de overgang betreft uitsluitend één of meer zeeschepen,

| b) | de onderneming of vestiging die overgaat, exploiteert slechts één zeeschip.
  ” |
| --- | --- |

b)

de onderneming of vestiging die overgaat, exploiteert slechts één zeeschip.
  ”

Motivering

Motivering

Het is wel zo redelijk om ondernemingen gelijk te behandelen, of zij nu één of meer schepen hebben. Vervanging van de term 'raadpleging' door 'overeenstemming' zou in diverse lidstaten problemen opleveren.

Brussel, 3 april 2014.

De voorzitter van het Comité van de Regio’s

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

---