# Dziennik Urzędowy C 32/28 s

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 32 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5928 stycznia 2016 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 32

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5928 stycznia 2016

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r. |
| 2016/C 032/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich (opinia z inicjatywy własnej) | 1 |
| 2016/C 032/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Energia czynnikiem rozwoju i pogłębienia procesu przystąpienia Bałkanów Zachodnich do UE (opinia z inicjatywy własnej) | 8 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r.

2016/C 032/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich (opinia z inicjatywy własnej)

1

2016/C 032/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Energia czynnikiem rozwoju i pogłębienia procesu przystąpienia Bałkanów Zachodnich do UE (opinia z inicjatywy własnej)

8

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r. |
| 2016/C 032/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (COM(2015) 366 final) | 12 |
| 2016/C 032/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego w odniesieniu do szczególnych środków dla Grecji (COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD)) | 20 |
| 2016/C 032/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (wersja przekształcona) [COM(2015) 282 final – 2015/0128 (COD)] | 23 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r.

2016/C 032/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego (COM(2015) 366 final)

(COM(2015) 366 final)

12

2016/C 032/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego w odniesieniu do szczególnych środków dla Grecji (COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD))

(COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD))

20

2016/C 032/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (wersja przekształcona) [COM(2015) 282 final – 2015/0128 (COD)]

[COM(2015) 282 final – 2015/0128 (COD)]

23

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r.

| 28.1.2016 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 32/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.1.2016

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 32/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich

(opinia z inicjatywy własnej)

(2016/C 032/01)

| Sprawozdawca generalny: | Brendan BURNS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Pavel TRANTINA |

Sprawozdawca generalny:

Brendan BURNS

Współsprawozdawca:

Pavel TRANTINA

Dnia 10 lipca 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich

(opinia z inicjatywy własnej).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 13 lipca 2015 r.

Mając na względzie rozpoczęcie nowej kadencji Komitetu, Zgromadzenie Plenarne postanowiło przeprowadzić głosowanie nad niniejszą opinią na sesji plenarnej w październiku i zgodnie z art. 20 regulaminu wewnętrznego wyznaczyło Brendana BURNSA na sprawozdawcę generalnego i Pavla TRANTINĘ na współsprawozdawcę.

Na 511. sesji plenarnej w dniach 6–8 października 2015 r. (posiedzenie z 8 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 139 do 1 (5 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1. | EKES przyznaje wprawdzie, że UE nie ma bezpośrednich uprawnień w dziedzinie edukacji czy szkolenia zawodowego, a systemy kształcenia różnią się między państwami członkowskimi, jednak pragnie zwrócić uwagę na wspólny dla Europy problem dotyczący zapewnienia na obszarach wiejskich i oddalonych w całej Europie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego. Problemem tym należy się zająć na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym. |
| --- | --- |

1.1.

EKES przyznaje wprawdzie, że UE nie ma bezpośrednich uprawnień w dziedzinie edukacji czy szkolenia zawodowego, a systemy kształcenia różnią się między państwami członkowskimi, jednak pragnie zwrócić uwagę na wspólny dla Europy problem dotyczący zapewnienia na obszarach wiejskich i oddalonych w całej Europie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego. Problemem tym należy się zająć na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym.

| 1.2. | Potrzebujemy nowego, ogólnoeuropejskiego programu, aby zachęcić instytucje europejskie i rządy krajowe oraz przedsiębiorstwa, związki zawodowe i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego do poprawy współpracy po to, by ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe były dostępne dla pracowników odbywających szkolenia oraz dla ich pracodawców. Powinno się to odbywać w pobliżu miejsca pracy i w zgodnym z nim otoczeniu. Właściwe organy powinny promować i wspierać tę współpracę oraz zagwarantować, iż będzie ona odpowiednio finansowana. |
| --- | --- |

1.2.

Potrzebujemy nowego, ogólnoeuropejskiego programu, aby zachęcić instytucje europejskie i rządy krajowe oraz przedsiębiorstwa, związki zawodowe i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego do poprawy współpracy po to, by ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe były dostępne dla pracowników odbywających szkolenia oraz dla ich pracodawców. Powinno się to odbywać w pobliżu miejsca pracy i w zgodnym z nim otoczeniu. Właściwe organy powinny promować i wspierać tę współpracę oraz zagwarantować, iż będzie ona odpowiednio finansowana.

| 1.3. | Społeczeństwo i władze publiczne muszą zrozumieć, że mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa nie są po prostu mniejszą wersją dużych firm. Założenie to okazało się błędne i jest jednym z głównych powodów niedopasowania umiejętności między systemem kształcenia a zatrudnieniem. |
| --- | --- |

1.3.

Społeczeństwo i władze publiczne muszą zrozumieć, że mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa nie są po prostu mniejszą wersją dużych firm. Założenie to okazało się błędne i jest jednym z głównych powodów niedopasowania umiejętności między systemem kształcenia a zatrudnieniem.

| 1.4. | Stąd wymóg opracowania nowego systemu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji zawodowych dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, w oparciu o empiryczne określenie zadań, jakie są faktycznie wykonywane w takich firmach. |
| --- | --- |

1.4.

Stąd wymóg opracowania nowego systemu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji zawodowych dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, w oparciu o empiryczne określenie zadań, jakie są faktycznie wykonywane w takich firmach.

| 1.5. | Szkolenia dla przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich muszą być świadczone lokalnie przy wykorzystaniu technologii ICT i innych mechanizmów zapewniania dostępu do połączeń szerokopasmowych. Aby to osiągnąć, za niezbędną infrastrukturę należy uznać powszechny dostęp do mobilnych i naziemnych usług szerokopasmowych o wysokiej przepustowości na obszarach wiejskich i oddalonych. Nie można dopuścić do tego, by unijne przepisy dotyczące konkurencji powstrzymywały rządy krajowe lub regionalne przed budową szybkich sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich. |
| --- | --- |

1.5.

Szkolenia dla przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich muszą być świadczone lokalnie przy wykorzystaniu technologii ICT i innych mechanizmów zapewniania dostępu do połączeń szerokopasmowych. Aby to osiągnąć, za niezbędną infrastrukturę należy uznać powszechny dostęp do mobilnych i naziemnych usług szerokopasmowych o wysokiej przepustowości na obszarach wiejskich i oddalonych. Nie można dopuścić do tego, by unijne przepisy dotyczące konkurencji powstrzymywały rządy krajowe lub regionalne przed budową szybkich sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich.

| 1.6. | Władze krajowe i lokalne muszą zrozumieć, że inwestowanie w rozwój mikroprzedsiębiorstw, przedsiębiorstw rodzinnych i małych przedsiębiorstw na obszarach wiejskich i oddalonych stanowi dobrą długofalową inwestycję, która pomoże powstrzymać migrację, zmniejszy presję na usługi w miastach, przywróci zrównoważenie gospodarcze lokalnych społeczności i pomoże zachować środowisko wiejskie. |
| --- | --- |

1.6.

Władze krajowe i lokalne muszą zrozumieć, że inwestowanie w rozwój mikroprzedsiębiorstw, przedsiębiorstw rodzinnych i małych przedsiębiorstw na obszarach wiejskich i oddalonych stanowi dobrą długofalową inwestycję, która pomoże powstrzymać migrację, zmniejszy presję na usługi w miastach, przywróci zrównoważenie gospodarcze lokalnych społeczności i pomoże zachować środowisko wiejskie.

| 1.7. | Długofalowe wsparcie finansowe oferowane lokalnym grupom przez rządy krajowe/regionalne przyczyni się do koordynacji procesu określenia lokalnych potrzeb i zaradzenia im. Pomoże również zaangażować społeczności w bezpośrednie sprostanie problemom związanym z wyludnianiem się obszarów wiejskich, gdy tymczasem wsparcie finansowe z funduszy strukturalnych, zwłaszcza z Europejskiego Funduszu Społecznego, powinno umożliwić oferowanie ustawicznego szkolenia zawodowego, które odpowiadać będzie potrzebom zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

1.7.

Długofalowe wsparcie finansowe oferowane lokalnym grupom przez rządy krajowe/regionalne przyczyni się do koordynacji procesu określenia lokalnych potrzeb i zaradzenia im. Pomoże również zaangażować społeczności w bezpośrednie sprostanie problemom związanym z wyludnianiem się obszarów wiejskich, gdy tymczasem wsparcie finansowe z funduszy strukturalnych, zwłaszcza z Europejskiego Funduszu Społecznego, powinno umożliwić oferowanie ustawicznego szkolenia zawodowego, które odpowiadać będzie potrzebom zainteresowanych podmiotów.

2.   Kontekst

| 2.1. | Celem niniejszej opinii jest podkreślenie potrzeby opracowania lepszego systemu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz ustawicznego doskonalenia zawodowego na obszarach wiejskich, zwłaszcza w regionach górskich lub wyspiarskich. |
| --- | --- |

2.1.

Celem niniejszej opinii jest podkreślenie potrzeby opracowania lepszego systemu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz ustawicznego doskonalenia zawodowego na obszarach wiejskich, zwłaszcza w regionach górskich lub wyspiarskich.

| 2.2. | Zgodnie z definicją CEDEFOP (1) ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe to „kształcenie lub szkolenie po zakończeniu podstawowego kształcenia i szkolenia bądź po wejściu na rynek pracy; jego celem jest udzielenie osobom pomocy w poprawie lub aktualizacji wiedzy i/lub umiejętności, uzyskaniu nowych umiejętności w celu rozwoju kariery lub przekwalifikowania oraz kontynuowaniu rozwoju osobistego i zawodowego. Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe jest częścią programu uczenia się przez całe życie i może obejmować każdy rodzaj kształcenia (ogólne, specjalistyczne lub zawodowe, formalne lub pozaformalne itp.). Ma ono zasadnicze znaczenie z punktu widzenia szans poszczególnych osób na rynku pracy”. |
| --- | --- |

2.2.

Zgodnie z definicją CEDEFOP (1) ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe to „kształcenie lub szkolenie po zakończeniu podstawowego kształcenia i szkolenia bądź po wejściu na rynek pracy; jego celem jest udzielenie osobom pomocy w poprawie lub aktualizacji wiedzy i/lub umiejętności, uzyskaniu nowych umiejętności w celu rozwoju kariery lub przekwalifikowania oraz kontynuowaniu rozwoju osobistego i zawodowego. Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe jest częścią programu uczenia się przez całe życie i może obejmować każdy rodzaj kształcenia (ogólne, specjalistyczne lub zawodowe, formalne lub pozaformalne itp.). Ma ono zasadnicze znaczenie z punktu widzenia szans poszczególnych osób na rynku pracy”.

| 2.3. | Problemy związane z ustawicznym kształceniem i szkoleniem zawodowym na obszarach wiejskich i oddalonych zostały już wskazane w szeregu opinii EKES-u (2) dotyczących rolnictwa oraz na posiedzeniach publicznych. Celem niniejszej opinii jest podsumowanie sytuacji w tej dziedzinie i zaproponowanie odpowiedzi na niektóre kluczowe pytania. |
| --- | --- |

2.3.

Problemy związane z ustawicznym kształceniem i szkoleniem zawodowym na obszarach wiejskich i oddalonych zostały już wskazane w szeregu opinii EKES-u (2) dotyczących rolnictwa oraz na posiedzeniach publicznych. Celem niniejszej opinii jest podsumowanie sytuacji w tej dziedzinie i zaproponowanie odpowiedzi na niektóre kluczowe pytania.

| 2.4. | Górskie i wyspiarskie obszary wiejskie znacznie się różnią w całej UE. Obok niezwykle zamożnych regionów o niskim bezrobociu i stabilnym wzroście istnieją obszary, na których koncentrują się problemy związane z trudną sytuacją gospodarczą, emigracją i starzeniem się społeczności. Mieszkańcy nie zawsze mają możliwość kształcenia się i szkolenia zawodowego w rozsądnej odległości od miejsca zamieszkania. |
| --- | --- |

2.4.

Górskie i wyspiarskie obszary wiejskie znacznie się różnią w całej UE. Obok niezwykle zamożnych regionów o niskim bezrobociu i stabilnym wzroście istnieją obszary, na których koncentrują się problemy związane z trudną sytuacją gospodarczą, emigracją i starzeniem się społeczności. Mieszkańcy nie zawsze mają możliwość kształcenia się i szkolenia zawodowego w rozsądnej odległości od miejsca zamieszkania.

| 2.5. | Wraz z poprawą warunków życia w miastach wiele młodych osób wyemigrowało z obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, co tworzy negatywną spiralę gospodarczą i społeczną, która nakręca się tym szybciej, im więcej osób migruje. Spadek liczby ludności ogranicza liczbę pieniędzy w obiegu w danej społeczności, co wpływa następnie na rentowność lokalnych przedsiębiorstw, sklepów i połączeń transportowych. Sytuację tę pogarsza jeszcze mająca następnie miejsce utrata usług medycznych, banków, szkół i innych obiektów. |
| --- | --- |

2.5.

Wraz z poprawą warunków życia w miastach wiele młodych osób wyemigrowało z obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, co tworzy negatywną spiralę gospodarczą i społeczną, która nakręca się tym szybciej, im więcej osób migruje. Spadek liczby ludności ogranicza liczbę pieniędzy w obiegu w danej społeczności, co wpływa następnie na rentowność lokalnych przedsiębiorstw, sklepów i połączeń transportowych. Sytuację tę pogarsza jeszcze mająca następnie miejsce utrata usług medycznych, banków, szkół i innych obiektów.

| 2.6. | W Europie wiejskie obszary górskie lub wyspiarskie dostarczają nam znaczną część lokalnej żywności i surowców. Zapewniają one także miejsce, gdzie ludzie mogą odpoczywać i oddawać się rekreacji, sportowi i innym rodzajom aktywności. Jednak bez kompetentnych i dobrze wyszkolonych miejscowych pracowników, którzy zajmują się gospodarstwami, lasami, kamieniołomami, hotelami, sztuką i rzemiosłem, wiele z tych obiektów przestanie istnieć. |
| --- | --- |

2.6.

W Europie wiejskie obszary górskie lub wyspiarskie dostarczają nam znaczną część lokalnej żywności i surowców. Zapewniają one także miejsce, gdzie ludzie mogą odpoczywać i oddawać się rekreacji, sportowi i innym rodzajom aktywności. Jednak bez kompetentnych i dobrze wyszkolonych miejscowych pracowników, którzy zajmują się gospodarstwami, lasami, kamieniołomami, hotelami, sztuką i rzemiosłem, wiele z tych obiektów przestanie istnieć.

| 2.7. | Zdolność przedsiębiorstw do funkcjonowania w tych miejscach o utrudnionych warunkach ma zasadnicze znaczenie, a pracodawcy potrzebują w tym celu kompetentnych i dobrze wykwalifikowanych pracowników. Wymaga to ściślejszej współpracy z pracodawcami oraz lokalnymi szkołami, technikami i uczelniami wyższymi. |
| --- | --- |

2.7.

Zdolność przedsiębiorstw do funkcjonowania w tych miejscach o utrudnionych warunkach ma zasadnicze znaczenie, a pracodawcy potrzebują w tym celu kompetentnych i dobrze wykwalifikowanych pracowników. Wymaga to ściślejszej współpracy z pracodawcami oraz lokalnymi szkołami, technikami i uczelniami wyższymi.

| 2.8. | Regiony stanowią poziom, na którym najlepiej kształtuje się i rozwija współpraca między ośrodkami szkoleniowymi a przedsiębiorstwami. Władze wszystkich szczebli muszą w odpowiedni i szczególny sposób rozważyć wprowadzenie i rozwijanie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich i peryferyjnych lub na obszarach o małej gęstości zaludnienia (co obejmowałoby wystarczające inwestycje, lecz także wsparcie, zachęty i pomoc dla lokalnych inicjatyw propagujących współpracę między ośrodkami szkoleniowymi a przedsiębiorstwami). |
| --- | --- |

2.8.

Regiony stanowią poziom, na którym najlepiej kształtuje się i rozwija współpraca między ośrodkami szkoleniowymi a przedsiębiorstwami. Władze wszystkich szczebli muszą w odpowiedni i szczególny sposób rozważyć wprowadzenie i rozwijanie ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego na obszarach wiejskich i peryferyjnych lub na obszarach o małej gęstości zaludnienia (co obejmowałoby wystarczające inwestycje, lecz także wsparcie, zachęty i pomoc dla lokalnych inicjatyw propagujących współpracę między ośrodkami szkoleniowymi a przedsiębiorstwami).

| 2.9. | Jak już Komitet wielokrotnie podkreślał, trzeba wprowadzić spersonalizowane doradztwo i poradnictwo zawodowe (3). |
| --- | --- |

2.9.

Jak już Komitet wielokrotnie podkreślał, trzeba wprowadzić spersonalizowane doradztwo i poradnictwo zawodowe (3).

| 2.10. | Dostęp do ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego ma fundamentalne znaczenie dla rozwijania działalności na własny rachunek i zapewnienia wykwalifikowanej siły roboczej. Niestety większość ośrodków szkoleń zawodowych znajduje się na gęsto zaludnionych obszarach, co jest niekorzystne dla odbywających szkolenia osób z wiejskich obszarów górskich lub wyspiarskich, gdyż muszą one pokonywać długie dystanse, aby móc w nich uczestniczyć. W większości przypadków wiąże się to z dodatkowymi kosztami i znacznymi niedogodnościami, zwłaszcza jeśli szkolenie trwa krótko lub odbywa się przez jeden dzień. |
| --- | --- |

2.10.

Dostęp do ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego ma fundamentalne znaczenie dla rozwijania działalności na własny rachunek i zapewnienia wykwalifikowanej siły roboczej. Niestety większość ośrodków szkoleń zawodowych znajduje się na gęsto zaludnionych obszarach, co jest niekorzystne dla odbywających szkolenia osób z wiejskich obszarów górskich lub wyspiarskich, gdyż muszą one pokonywać długie dystanse, aby móc w nich uczestniczyć. W większości przypadków wiąże się to z dodatkowymi kosztami i znacznymi niedogodnościami, zwłaszcza jeśli szkolenie trwa krótko lub odbywa się przez jeden dzień.

| 2.11. | Zapewnienie szkoleń na obszarach wiejskich, zwłaszcza górskich lub wyspiarskich, jest problemem uznanym w wielu państwach członkowskich UE. Niestety plany rozwiązania tego problemu często opierały się zwłaszcza na rozwiązaniach miejskich, które nie sprawdzają się w realiach wspomnianych obszarów. |
| --- | --- |

2.11.

Zapewnienie szkoleń na obszarach wiejskich, zwłaszcza górskich lub wyspiarskich, jest problemem uznanym w wielu państwach członkowskich UE. Niestety plany rozwiązania tego problemu często opierały się zwłaszcza na rozwiązaniach miejskich, które nie sprawdzają się w realiach wspomnianych obszarów.

| 2.12. | Systemy edukacji w Europie różnią się tak bardzo między państwami członkowskimi (niektóre są zorganizowane na poziomie centralnym, a inne federalnym, gdzie odpowiedzialność spada na regiony), że trudno sobie wyobrazić rozwiązanie na skalę europejską. Mimo różnych rozwiązań warto wskazać jednak wspólne problemy i poszukiwać niektórych wspólnych odpowiedzi, aby umożliwić wzajemne uczenie się przy wykorzystaniu najlepszych praktyk. EKES podkreśla, że dualny system kształcenia jest szczególnie dobrą praktyką, gdyż rozkłada odpowiedzialność na ośrodki kształcenia i na zakłady pracy oraz angażuje partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.12.

Systemy edukacji w Europie różnią się tak bardzo między państwami członkowskimi (niektóre są zorganizowane na poziomie centralnym, a inne federalnym, gdzie odpowiedzialność spada na regiony), że trudno sobie wyobrazić rozwiązanie na skalę europejską. Mimo różnych rozwiązań warto wskazać jednak wspólne problemy i poszukiwać niektórych wspólnych odpowiedzi, aby umożliwić wzajemne uczenie się przy wykorzystaniu najlepszych praktyk. EKES podkreśla, że dualny system kształcenia jest szczególnie dobrą praktyką, gdyż rozkłada odpowiedzialność na ośrodki kształcenia i na zakłady pracy oraz angażuje partnerów społecznych.

| 2.13. | Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe na obszarach wiejskich może zaoferować specjalistyczne szkolenia w niektórych dziedzinach, które są bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą na obszarach wiejskich i ich cechami naturalnymi. Dziedziny te obejmują rybołówstwo, leśnictwo, środowisko, rolnictwo itp. Należy przy tym zapewnić niezbędne normy jakości, aby tego rodzaju specjalistyczne szkolenia przyciągały młodych ludzi, dawały im odpowiednie kwalifikacje i wnosiły wkład w ożywienie społeczno-gospodarcze na poziomie lokalnym. |
| --- | --- |

2.13.

Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe na obszarach wiejskich może zaoferować specjalistyczne szkolenia w niektórych dziedzinach, które są bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą na obszarach wiejskich i ich cechami naturalnymi. Dziedziny te obejmują rybołówstwo, leśnictwo, środowisko, rolnictwo itp. Należy przy tym zapewnić niezbędne normy jakości, aby tego rodzaju specjalistyczne szkolenia przyciągały młodych ludzi, dawały im odpowiednie kwalifikacje i wnosiły wkład w ożywienie społeczno-gospodarcze na poziomie lokalnym.

3.   Punkt widzenia małych przedsiębiorstw

| 3.1. | Istota zatrudnienia w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach nie zawsze jest właściwie rozumiana przez zapewniające szkolenia instytucje oświatowe. Większość kursów w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego opracowano z myślą o potrzebach średnich i większych przedsiębiorstw, gdzie pracę wykonuje się w ramach różnych działów, a pracownicy są zatrudniani, by nauczyć się wykonywać określone zadania. Taki rodzaj pracy – charakterystyczny dla masowej produkcji przemysłowej – polega na tym, że wszystkie osoby wykonują ściśle określone zadania i działają według procedur, które można łatwo ocenić. Ponadto poszczególne kwalifikacje są związane z konkretnym stanowiskiem pracy. |
| --- | --- |

3.1.

Istota zatrudnienia w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach nie zawsze jest właściwie rozumiana przez zapewniające szkolenia instytucje oświatowe. Większość kursów w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego opracowano z myślą o potrzebach średnich i większych przedsiębiorstw, gdzie pracę wykonuje się w ramach różnych działów, a pracownicy są zatrudniani, by nauczyć się wykonywać określone zadania. Taki rodzaj pracy – charakterystyczny dla masowej produkcji przemysłowej – polega na tym, że wszystkie osoby wykonują ściśle określone zadania i działają według procedur, które można łatwo ocenić. Ponadto poszczególne kwalifikacje są związane z konkretnym stanowiskiem pracy.

| 3.2. | Tymczasem większość mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw potrzebuje pracowników, którzy będą wielozadaniowi i elastyczni. Zamiast zajmować się jedną konkretną kwestią, pracownicy pracują w małych zespołach, które wspólnie wykonują wszystkie zadania niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Tak więc pracownicy w tych przedsiębiorstwach muszą wykonywać zadania, które w większej firmie zostałyby wykonane przez pracowników na różnych stanowiskach. |
| --- | --- |

3.2.

Tymczasem większość mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw potrzebuje pracowników, którzy będą wielozadaniowi i elastyczni. Zamiast zajmować się jedną konkretną kwestią, pracownicy pracują w małych zespołach, które wspólnie wykonują wszystkie zadania niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Tak więc pracownicy w tych przedsiębiorstwach muszą wykonywać zadania, które w większej firmie zostałyby wykonane przez pracowników na różnych stanowiskach.

| 3.3. | Ten sposób funkcjonowania nie zawsze jest właściwie rozumiany przez instytucje oświatowe, działające z perspektywy miasta. Uznanie tego problemu pomogłoby pedagogom zrozumieć, jak funkcjonują mikro- i małe przedsiębiorstwa oraz dlaczego obecne szkolenia i kwalifikacje nastawione na określone stanowisko nie są odpowiednie dla działalności tych firm. Mogłoby to także pomóc małym przedsiębiorstwom rozwinąć i wspierać własne, związane z pracą procesy kształcenia i szkolenia. |
| --- | --- |

3.3.

Ten sposób funkcjonowania nie zawsze jest właściwie rozumiany przez instytucje oświatowe, działające z perspektywy miasta. Uznanie tego problemu pomogłoby pedagogom zrozumieć, jak funkcjonują mikro- i małe przedsiębiorstwa oraz dlaczego obecne szkolenia i kwalifikacje nastawione na określone stanowisko nie są odpowiednie dla działalności tych firm. Mogłoby to także pomóc małym przedsiębiorstwom rozwinąć i wspierać własne, związane z pracą procesy kształcenia i szkolenia.

| 3.4. | Wiele mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw działa również w innych warunkach związanych z wymogami klientów, co często wymaga jednorazowych innowacyjnych rozwiązań. Dla przykładu mały warsztat mechaniczny potrzebuje umiejętności z zakresu naprawy i ponownego wykorzystania. Większość zaś dużych warsztatów nie naprawia, tylko wyjmuje stare części i zakłada nowe, odsyłając zużyte części producentowi. Ten prosty przykład wyjaśnia, dlaczego pracownicy w małych przedsiębiorstwach potrzebują dodatkowych umiejętności, które nie są wymagane w większych firmach. To dlatego mamy do czynienia z niedopasowaniem umiejętności, a tak wiele europejskich mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw odrzuca obecny system kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji zawodowych, który został opracowany dla ich sektorów. |
| --- | --- |

3.4.

Wiele mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw działa również w innych warunkach związanych z wymogami klientów, co często wymaga jednorazowych innowacyjnych rozwiązań. Dla przykładu mały warsztat mechaniczny potrzebuje umiejętności z zakresu naprawy i ponownego wykorzystania. Większość zaś dużych warsztatów nie naprawia, tylko wyjmuje stare części i zakłada nowe, odsyłając zużyte części producentowi. Ten prosty przykład wyjaśnia, dlaczego pracownicy w małych przedsiębiorstwach potrzebują dodatkowych umiejętności, które nie są wymagane w większych firmach. To dlatego mamy do czynienia z niedopasowaniem umiejętności, a tak wiele europejskich mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw odrzuca obecny system kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kwalifikacji zawodowych, który został opracowany dla ich sektorów.

| 3.5. | Podobne trudności związane z procesami i umiejętnościami zostały zidentyfikowane przez mikroprzedsiębiorstwa i MŚP z sektora inżynierii, architektury, rolnictwa, budownictwa, leśnictwa oraz wielu innych dziedzin. |
| --- | --- |

3.5.

Podobne trudności związane z procesami i umiejętnościami zostały zidentyfikowane przez mikroprzedsiębiorstwa i MŚP z sektora inżynierii, architektury, rolnictwa, budownictwa, leśnictwa oraz wielu innych dziedzin.

| 3.6. | Firmy rodzinne mają też inne problemy; często dzieci stanowią katalizator zmian i są zarówno praktykantami, jak i potencjalnymi kierownikami. W firmach rodzinnych szkolenie dzieci rozpoczyna się znacznie wcześniej niż pracowników w dużych przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

3.6.

Firmy rodzinne mają też inne problemy; często dzieci stanowią katalizator zmian i są zarówno praktykantami, jak i potencjalnymi kierownikami. W firmach rodzinnych szkolenie dzieci rozpoczyna się znacznie wcześniej niż pracowników w dużych przedsiębiorstwach.

4.   Punkt widzenia małych przedsiębiorstw z obszarów wiejskich

| 4.1. | Szkolenie nowych i obecnych pracowników stanowi problem, zwłaszcza gdy pracownicy odbywają szkolenie techniczne daleko od miejsca zatrudnienia. Jeśli czas podróży jest zbyt długi, wielu pracodawców w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach uzna szkolenie pracownika za stratę czasu. |
| --- | --- |

4.1.

Szkolenie nowych i obecnych pracowników stanowi problem, zwłaszcza gdy pracownicy odbywają szkolenie techniczne daleko od miejsca zatrudnienia. Jeśli czas podróży jest zbyt długi, wielu pracodawców w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach uzna szkolenie pracownika za stratę czasu.

| 4.2. | Mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa przyznają, że uczenie się przez całe życie oraz walidacja umiejętności i kwalifikacji zdobytych w ramach uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (4) pomaga pracownikom i firmom rozwijać i wprowadzać dodatkowe technologie. Większość materiałów na potrzeby uczenia się przez całe życie jest dostępnych na stronach internetowych przedsiębiorstw w postaci filmów szkoleniowych, podręczników, instruktaży, kursów e-kształcenia oraz innego tego rodzaju programów nauczania na odległość. Niestety często dostęp do tych programów uczenia się jest utrudniony dla mieszkańców obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich lub wyspiarskich, ze względu na bardzo wolne połączenia szerokopasmowe (między 0,4 mbps a 1,5 mbps) (5). |
| --- | --- |

4.2.

Mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa przyznają, że uczenie się przez całe życie oraz walidacja umiejętności i kwalifikacji zdobytych w ramach uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (4) pomaga pracownikom i firmom rozwijać i wprowadzać dodatkowe technologie. Większość materiałów na potrzeby uczenia się przez całe życie jest dostępnych na stronach internetowych przedsiębiorstw w postaci filmów szkoleniowych, podręczników, instruktaży, kursów e-kształcenia oraz innego tego rodzaju programów nauczania na odległość. Niestety często dostęp do tych programów uczenia się jest utrudniony dla mieszkańców obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich lub wyspiarskich, ze względu na bardzo wolne połączenia szerokopasmowe (między 0,4 mbps a 1,5 mbps) (5).

| 4.3. | Odległość od ośrodków szkoleniowych mogłaby być mniejszym problemem, jeśli zapewniono by wysoką jakość zajęć, zorganizowano transport i zwrócono jego koszty. Niemniej nie rozwiązuje to głównych problemów, przed którymi stoi większość osób odbywających szkolenia na wsi, zwłaszcza na obszarach górskich lub wyspiarskich. |
| --- | --- |

4.3.

Odległość od ośrodków szkoleniowych mogłaby być mniejszym problemem, jeśli zapewniono by wysoką jakość zajęć, zorganizowano transport i zwrócono jego koszty. Niemniej nie rozwiązuje to głównych problemów, przed którymi stoi większość osób odbywających szkolenia na wsi, zwłaszcza na obszarach górskich lub wyspiarskich.

5.   Wpływ społeczności lokalnej

| 5.1. | Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe jest specyficznym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę w odniesieniu do rozwoju gospodarczego i społecznego (strategia „Europa 2020”). Jest to również element przyczyniający się do spójności terytorialnej i społecznej w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

5.1.

Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe jest specyficznym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę w odniesieniu do rozwoju gospodarczego i społecznego (strategia „Europa 2020”). Jest to również element przyczyniający się do spójności terytorialnej i społecznej w Unii Europejskiej.

| 5.2. | Udostępnianie lokalnych ośrodków dla wspólnego dobra pomogłoby społecznościom lokalnym obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, zapewnić odpowiednie szkolenie zawodowe. Władze powinny skoncentrować się na usuwaniu przeszkód uniemożliwiających zaspakajanie przy pomocy inicjatyw lokalnych konkretnych potrzeb z zakresu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego. Bliższa współpraca i lepsze zrozumienie problemów, przed którymi stoją władze lokalne i inicjatorzy projektów, w tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego, przyczyniłoby się do znalezienia konstruktywnych rozwiązań. |
| --- | --- |

5.2.

Udostępnianie lokalnych ośrodków dla wspólnego dobra pomogłoby społecznościom lokalnym obszarów wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, zapewnić odpowiednie szkolenie zawodowe. Władze powinny skoncentrować się na usuwaniu przeszkód uniemożliwiających zaspakajanie przy pomocy inicjatyw lokalnych konkretnych potrzeb z zakresu ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego. Bliższa współpraca i lepsze zrozumienie problemów, przed którymi stoją władze lokalne i inicjatorzy projektów, w tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego, przyczyniłoby się do znalezienia konstruktywnych rozwiązań.

| 5.3. | Rządy mogłyby wykorzystać tę możliwość do przeniesienia usług na obszary wiejskie, co pozwoli stworzyć korzystne warunki dla społeczności lokalnych (6). |
| --- | --- |

5.3.

Rządy mogłyby wykorzystać tę możliwość do przeniesienia usług na obszary wiejskie, co pozwoli stworzyć korzystne warunki dla społeczności lokalnych (6).

| 5.4. | W szeregu prezentacji wygłoszonych podczas wysłuchania na temat rozwoju zawodowego i szkoleń zawodowych na obszarach wiejskich (7) podkreślano, jak ważne jest, by to lokalne społeczności przejmowały inicjatywę, jeśli chodzi o rozwiązywanie własnych problemów. Przy okazji poruszono też inne powiązane zagadnienia, co dobitnie pokazało, że poprawa ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego musi być częścią znacznie szerzej zakrojonego planu nastawionego na równoległe rozwiązanie całości problemów takich społeczności. |
| --- | --- |

5.4.

W szeregu prezentacji wygłoszonych podczas wysłuchania na temat rozwoju zawodowego i szkoleń zawodowych na obszarach wiejskich (7) podkreślano, jak ważne jest, by to lokalne społeczności przejmowały inicjatywę, jeśli chodzi o rozwiązywanie własnych problemów. Przy okazji poruszono też inne powiązane zagadnienia, co dobitnie pokazało, że poprawa ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego musi być częścią znacznie szerzej zakrojonego planu nastawionego na równoległe rozwiązanie całości problemów takich społeczności.

| 5.5. | Zasadnicze znaczenie ma współpraca między wszystkimi zainteresowanymi stronami. Zapewnienie szkoleń zawodowych w tych społecznościach wymaga zaangażowania wszystkich lokalnych przedsiębiorstw, szkół oraz ich personelu, uczniów i ich rodzin, bezrobotnych, pracowników, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz wolontariuszy, a także skupienia się na długofalowych potrzebach społeczności. Zauważono przy tym, że szczególnie istotne jest wzmocnienie pozycji lokalnych społeczności oraz wyłonienie spośród nich liderów zmian, tak by społeczności te poczuły się w stanie wypracować własne rozwiązania. |
| --- | --- |

5.5.

Zasadnicze znaczenie ma współpraca między wszystkimi zainteresowanymi stronami. Zapewnienie szkoleń zawodowych w tych społecznościach wymaga zaangażowania wszystkich lokalnych przedsiębiorstw, szkół oraz ich personelu, uczniów i ich rodzin, bezrobotnych, pracowników, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz wolontariuszy, a także skupienia się na długofalowych potrzebach społeczności. Zauważono przy tym, że szczególnie istotne jest wzmocnienie pozycji lokalnych społeczności oraz wyłonienie spośród nich liderów zmian, tak by społeczności te poczuły się w stanie wypracować własne rozwiązania.

| 5.6. | Jako kolejny problem wymagający rozwiązania wskazano potrzebę woli politycznej na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, dzięki której społeczności te otrzymają długoterminowe wsparcie w postaci środków finansowych i infrastruktury. |
| --- | --- |

5.6.

Jako kolejny problem wymagający rozwiązania wskazano potrzebę woli politycznej na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, dzięki której społeczności te otrzymają długoterminowe wsparcie w postaci środków finansowych i infrastruktury.

| 5.7. | Komunikacja za pomocą mobilnych i naziemnych łączy szerokopasmowych jest istotnym elementem rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego, przede wszystkim w odniesieniu do umiejętności w zakresie ICT, które stają się niezbędne zarówno w miejscu pracy, jak i w domu. Trzeba mieć wiedzę i umiejętności w dziedzinie technologii cyfrowych, aby móc korzystać z odpowiednich urządzeń i mieć dostęp do usług. Te umiejętności są obecnie integralnym elementem życia gospodarczego i społecznego każdego z nas, dlatego więc ich nauczanie powinno obejmować wszystkie etapy i formy edukacji – od szkoły podstawowej po kształcenie dorosłych (8). Ta polityka musi również uwzględniać specyfikę lokalnej społeczności, jeśli chodzi o wiek, poziom wykształcenia i poziom dochodów. Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe na obszarach wiejskich może także korzystać z kształcenia otwartego i kształcenia na odległość (e-learning/open learning) jako uzupełnienia bezpośredniego nauczania w wypadku niektórych przedmiotów lub zajęć wymagających technologii i połączeń. |
| --- | --- |

5.7.

Komunikacja za pomocą mobilnych i naziemnych łączy szerokopasmowych jest istotnym elementem rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego, przede wszystkim w odniesieniu do umiejętności w zakresie ICT, które stają się niezbędne zarówno w miejscu pracy, jak i w domu. Trzeba mieć wiedzę i umiejętności w dziedzinie technologii cyfrowych, aby móc korzystać z odpowiednich urządzeń i mieć dostęp do usług. Te umiejętności są obecnie integralnym elementem życia gospodarczego i społecznego każdego z nas, dlatego więc ich nauczanie powinno obejmować wszystkie etapy i formy edukacji – od szkoły podstawowej po kształcenie dorosłych (8). Ta polityka musi również uwzględniać specyfikę lokalnej społeczności, jeśli chodzi o wiek, poziom wykształcenia i poziom dochodów. Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe na obszarach wiejskich może także korzystać z kształcenia otwartego i kształcenia na odległość (e-learning/open learning) jako uzupełnienia bezpośredniego nauczania w wypadku niektórych przedmiotów lub zajęć wymagających technologii i połączeń.

| 5.8. | Powszechny dostęp do szybkich łączy szerokopasmowych ma w związku z tym kluczowe znaczenie dla promowania spójności społecznej i terytorialnej. Z zadowoleniem przyjmuje się zatem plany szerszego wykorzystania funduszy strukturalnych i funduszy przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich, aby wesprzeć rozwój rentownej infrastruktury szerokopasmowej. Niemniej zasadnicze znaczenie ma także to, by korzyści z tych inwestycji docierały do obywateli w postaci wysokiej jakości usług (świadczeń medycznych, dostępu do administracji lokalnej itd.) oraz wyraźnego obniżenia kosztów dla wszystkich użytkowników końcowych. Przestrzeń publiczna, w której oferuje się bezpłatny dostęp do Wi-Fi, również odgrywa ważną rolę w upowszechnianiu dostępności szybkich łączy szerokopasmowych w małych miasteczkach i na wsiach. |
| --- | --- |

5.8.

Powszechny dostęp do szybkich łączy szerokopasmowych ma w związku z tym kluczowe znaczenie dla promowania spójności społecznej i terytorialnej. Z zadowoleniem przyjmuje się zatem plany szerszego wykorzystania funduszy strukturalnych i funduszy przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich, aby wesprzeć rozwój rentownej infrastruktury szerokopasmowej. Niemniej zasadnicze znaczenie ma także to, by korzyści z tych inwestycji docierały do obywateli w postaci wysokiej jakości usług (świadczeń medycznych, dostępu do administracji lokalnej itd.) oraz wyraźnego obniżenia kosztów dla wszystkich użytkowników końcowych. Przestrzeń publiczna, w której oferuje się bezpłatny dostęp do Wi-Fi, również odgrywa ważną rolę w upowszechnianiu dostępności szybkich łączy szerokopasmowych w małych miasteczkach i na wsiach.

| 5.9. | Powszechnie uznaje się, że zapewnianie umiejętności potrzebnych do życia i pracy na obszarach wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, to skomplikowane przedsięwzięcie wymagające zintegrowanego podejścia, którego motorem jest lokalna społeczność wiejska, co zostało zasugerowane przez Volonteurope w kampanii na temat izolacji obywateli europejskich na obszarach wiejskich (9). Aby zapewniać ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe, przedsiębiorstwa i samorządy lokalne powinny móc korzystać z odpowiedniego wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego. Ponadto należy uprościć warunki dostępu do tych płatności. Niezwykle istotne jest również to, by wsparcie finansowe nie miało wyłącznie komercyjnego charakteru. Zasadnicze znaczenie ma dostęp do funduszy, np. w ramach programów LEADER czy CLLD (rozwój lokalny kierowany przez społeczność). Ułatwi to zadanie lokalnym grupom działania, organizacjom reprezentującym społeczności lokalne i społeczeństwu obywatelskiemu poprzez zapewnienie trwałych ram funkcjonowania, finansowania, zaangażowania i wsparcia. |
| --- | --- |

5.9.

Powszechnie uznaje się, że zapewnianie umiejętności potrzebnych do życia i pracy na obszarach wiejskich, zwłaszcza górskich i wyspiarskich, to skomplikowane przedsięwzięcie wymagające zintegrowanego podejścia, którego motorem jest lokalna społeczność wiejska, co zostało zasugerowane przez Volonteurope w kampanii na temat izolacji obywateli europejskich na obszarach wiejskich (9). Aby zapewniać ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe, przedsiębiorstwa i samorządy lokalne powinny móc korzystać z odpowiedniego wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego. Ponadto należy uprościć warunki dostępu do tych płatności. Niezwykle istotne jest również to, by wsparcie finansowe nie miało wyłącznie komercyjnego charakteru. Zasadnicze znaczenie ma dostęp do funduszy, np. w ramach programów LEADER czy CLLD (rozwój lokalny kierowany przez społeczność). Ułatwi to zadanie lokalnym grupom działania, organizacjom reprezentującym społeczności lokalne i społeczeństwu obywatelskiemu poprzez zapewnienie trwałych ram funkcjonowania, finansowania, zaangażowania i wsparcia.

| 5.10. | Europa dysponuje sieciami władz lokalnych i regionalnych zaangażowanymi we współpracę w dziedzinie szkolenia zawodowego i uczenia się przez całe życie. Są to mianowicie Fundacja Regionów UE na rzecz Badań, Edukacji i Szkoleń (FREREF) i Europejskie Stowarzyszenie Władz Lokalnych i Regionalnych na rzecz Uczenia się przez Całe Życie (EARLALL). Sieci te powinny także zająć się kwestią dostępu do szkolenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich, gdyż to głównie na poziomie regionalnym możliwe jest tworzenie obszarów współpracy i partnerstwa między sektorami, tj. między władzami lokalnymi i regionalnymi, przedsiębiorstwami i partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i ośrodkami ds. zatrudnienia, szkolenia i poradnictwa zawodowego itp. |
| --- | --- |

5.10.

Europa dysponuje sieciami władz lokalnych i regionalnych zaangażowanymi we współpracę w dziedzinie szkolenia zawodowego i uczenia się przez całe życie. Są to mianowicie Fundacja Regionów UE na rzecz Badań, Edukacji i Szkoleń (FREREF) i Europejskie Stowarzyszenie Władz Lokalnych i Regionalnych na rzecz Uczenia się przez Całe Życie (EARLALL). Sieci te powinny także zająć się kwestią dostępu do szkolenia zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich, gdyż to głównie na poziomie regionalnym możliwe jest tworzenie obszarów współpracy i partnerstwa między sektorami, tj. między władzami lokalnymi i regionalnymi, przedsiębiorstwami i partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i ośrodkami ds. zatrudnienia, szkolenia i poradnictwa zawodowego itp.

| 5.11. | Należy zachęcać organizacje społeczeństwa obywatelskiego do dzielenia się przykładami najlepszych rozwiązań i innowacyjnych metod, jeśli chodzi o problem izolacji na obszarach wiejskich. Przedstawiciele tych organizacji muszą mieć możliwość odgrywania aktywnej roli w strukturze zarządzania funduszami europejskimi mającymi wpływ na rozwój obszarów wiejskich (EFRROW, europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne), faktycznego uczestniczenia w przygotowywaniu programów i nadzorowaniu komitetów monitorujących na szczeblu krajowym oraz angażowania lokalnych społeczności i słabszych grup społecznych w opracowywanie i realizację projektów. Doskonałym przykładem w dziedzinie niepaństwowego szkolenia są uniwersytety ludowe, wzorowane na idei N.F.S. Grundtviga (10), które po raz pierwszy zakładano w Danii w XIX w. Od tego czasu model ten z powodzeniem przyjął się w innych krajach. Jednocześnie przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinni informować Komisję Europejską o złych praktykach państw członkowskich, aby dopilnować, by rządy wywiązywały się ze swoich zobowiązań w zakresie zasięgania opinii i angażowania różnych zainteresowanych podmiotów (zwłaszcza na szczeblu lokalnym) na etapie opracowywania, realizacji i oceny programów europejskich. |
| --- | --- |

5.11.

Należy zachęcać organizacje społeczeństwa obywatelskiego do dzielenia się przykładami najlepszych rozwiązań i innowacyjnych metod, jeśli chodzi o problem izolacji na obszarach wiejskich. Przedstawiciele tych organizacji muszą mieć możliwość odgrywania aktywnej roli w strukturze zarządzania funduszami europejskimi mającymi wpływ na rozwój obszarów wiejskich (EFRROW, europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne), faktycznego uczestniczenia w przygotowywaniu programów i nadzorowaniu komitetów monitorujących na szczeblu krajowym oraz angażowania lokalnych społeczności i słabszych grup społecznych w opracowywanie i realizację projektów. Doskonałym przykładem w dziedzinie niepaństwowego szkolenia są uniwersytety ludowe, wzorowane na idei N.F.S. Grundtviga (10), które po raz pierwszy zakładano w Danii w XIX w. Od tego czasu model ten z powodzeniem przyjął się w innych krajach. Jednocześnie przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinni informować Komisję Europejską o złych praktykach państw członkowskich, aby dopilnować, by rządy wywiązywały się ze swoich zobowiązań w zakresie zasięgania opinii i angażowania różnych zainteresowanych podmiotów (zwłaszcza na szczeblu lokalnym) na etapie opracowywania, realizacji i oceny programów europejskich.

| 5.12. | EKES apeluje o to, by gwarancja dla młodzieży została wykorzystana do promowania kształcenia i szkolenia młodych pokoleń na obszarach wiejskich. Dotacje UE należy skierować szczególnie na zintensyfikowanie przekazywania udanych i innowacyjnych doświadczeń oraz na sposoby ich przekucia na praktyczne zastosowania. |
| --- | --- |

5.12.

EKES apeluje o to, by gwarancja dla młodzieży została wykorzystana do promowania kształcenia i szkolenia młodych pokoleń na obszarach wiejskich. Dotacje UE należy skierować szczególnie na zintensyfikowanie przekazywania udanych i innowacyjnych doświadczeń oraz na sposoby ich przekucia na praktyczne zastosowania.

6.   Inne uwagi

| 6.1. | Niniejsza opinia podejmuje niezwykle złożone zagadnienie. Można by bardziej szczegółowo zająć się szerokim spektrum związanych z nim problemów, takich jak transport, budownictwo mieszkaniowe na obszarach wiejskich, usługi medyczne i socjalne, krzewienie przedsiębiorczości na wsi poprzez zachęty podatkowe, rozwijanie turystyki. Kwestie te i wiele innych pomysłów poruszano w trakcie naszych dyskusji i podczas wysłuchania. |
| --- | --- |

6.1.

Niniejsza opinia podejmuje niezwykle złożone zagadnienie. Można by bardziej szczegółowo zająć się szerokim spektrum związanych z nim problemów, takich jak transport, budownictwo mieszkaniowe na obszarach wiejskich, usługi medyczne i socjalne, krzewienie przedsiębiorczości na wsi poprzez zachęty podatkowe, rozwijanie turystyki. Kwestie te i wiele innych pomysłów poruszano w trakcie naszych dyskusji i podczas wysłuchania.

| 6.2. | Niemniej rozumiemy, że nie da się poruszyć wszystkich zagadnień w jednej opinii. Zalecamy jednak zajęcie się nimi w przyszłych dokumentach. |
| --- | --- |

6.2.

Niemniej rozumiemy, że nie da się poruszyć wszystkich zagadnień w jednej opinii. Zalecamy jednak zajęcie się nimi w przyszłych dokumentach.

| 6.3. | Potrzeba większej ilości dokładnych badań, aby zrozumieć zadania wykonywane w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach oraz metody ich przydzielania. To z kolei wpłynie na sposób przygotowywania kwalifikacji i szkolenia dla tych firm. |
| --- | --- |

6.3.

Potrzeba większej ilości dokładnych badań, aby zrozumieć zadania wykonywane w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach oraz metody ich przydzielania. To z kolei wpłynie na sposób przygotowywania kwalifikacji i szkolenia dla tych firm.

| 6.4. | EKES proponuje rozpoczęcie badania w celu określenia rozwiązań problemów poruszonych w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

6.4.

EKES proponuje rozpoczęcie badania w celu określenia rozwiązań problemów poruszonych w niniejszej opinii.

| 6.5. | Komitet wzywa do międzyinstytucjonalnego dialogu na temat wyzwań i możliwych rozwiązań, z udziałem wielu dyrekcji generalnych Komisji, społeczeństwa obywatelskiego (EKES-u), władz lokalnych i regionalnych (KR-u) i CEDEFOP. |
| --- | --- |

6.5.

Komitet wzywa do międzyinstytucjonalnego dialogu na temat wyzwań i możliwych rozwiązań, z udziałem wielu dyrekcji generalnych Komisji, społeczeństwa obywatelskiego (EKES-u), władz lokalnych i regionalnych (KR-u) i CEDEFOP.

Bruksela, 8 października 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Georges DASSIS

---

(1)  Terminologia europejskiej polityki kształcenia i szkolenia – wybór 130 kluczowych terminów CEDEFOP, Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014, http://www.cedefop.europa.eu/node/11256

1

(2)  Rolnictwo i rzemiosło (Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 35); W kierunku bardziej zrównoważonego rozwoju terytorialnego UE (Dz.U. C 214 z 8.7.2014, s. 1); Przyszłość młodych rolników w Europie (Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 19); Rola kobiet w rolnictwie i na obszarach wiejskich (Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 29); Rolnictwo na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych (Dz.U. C 318 z 23.12.2006, s. 93); Rolnictwo w strefach podmiejskich (Dz.U. C 74 z 23.3.2005, s. 62).

2

(3)  Pakiet dotyczący zatrudnienia młodzieży (Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 67).

3

(4)  Walidacja kwalifikacji – uczenie się pozaformalne i nieformalne, SOC/521 – opinia przyjęta w dniu 16 września 2015 r. (Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 49).

4

(5)  Działania na rzecz otwartej edukacji (Dz.U. C 214 z 8.7.2014, s. 31).

5

(6)  Można przytoczyć przykłady pokazujące, że przenoszenie szkół zawodowych bądź otwieranie nowych (a nawet uczelni wyższych) okazało się sukcesem na obszarach wiejskich i oddalonych (jak Uniwersytet na Korsyce Pasquale Paoli).

6

(7)  Wysłuchanie odbyło się w siedzibie EKES-u w dniu 28 stycznia 2015 r.

7

(8)  Ku gospodarce opartej na danych (Dz.U. C 242 z 23.7.2015, s. 61).

8

(9)  Zob. http://www.volonteurope.eu/wp-content/uploads/2014/12/Briefing-Rural-Isolation-Final-Layout.pdf

9

(10)  Nazwiskiem Grundtviga nazwano też europejski program finansowania, będący częścią programu Komisji Europejskiej „Uczenie się przez całe życie” na lata 2007–2013. Program ten miał na celu wzmocnienie europejskiego wymiaru kształcenia dorosłych i uczenia się przez całe życie w całej Europie.

10

---

| 28.1.2016 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 32/8 |
| --- | --- | --- | --- |

28.1.2016

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 32/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Energia czynnikiem rozwoju i pogłębienia procesu przystąpienia Bałkanów Zachodnich do UE”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2016/C 032/02)

| Sprawozdawca: | Pierre-Jean COULON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pierre-Jean COULON

Dnia 19 lutego 2015 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Energia czynnikiem rozwoju i pogłębienia procesu przystąpienia Bałkanów Zachodnich do UE”

(opinia z inicjatywy własnej).

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 10 września 2015 r.

Na 511. sesji plenarnej w dniach 6–8 października 2015 r. (posiedzenie z dnia 8 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 145 do 2 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES, nawiązując do obrad Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, które odbyło się w Belgradzie w dniach 2 i 3 czerwca 2015 r., „[wzywa], aby jeszcze bardziej wzmocnić Wspólnotę Energetyczną, której celem jest rozszerzenie dorobku prawnego UE na kraje objęte procesem rozszerzenia i polityką sąsiedztwa, oraz ściślej zintegrować ją z projektem unii energetycznej; energia powinna być czynnikiem rozwoju i połączeń międzysystemowych w regionie, a obywatele Bałkanów Zachodnich powinni mieć klarowny obraz korzyści ekonomicznych i środowiskowych wynikających z przystąpienia do UE”. |
| --- | --- |

1.1.

EKES, nawiązując do obrad Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, które odbyło się w Belgradzie w dniach 2 i 3 czerwca 2015 r., „[wzywa], aby jeszcze bardziej wzmocnić Wspólnotę Energetyczną, której celem jest rozszerzenie dorobku prawnego UE na kraje objęte procesem rozszerzenia i polityką sąsiedztwa, oraz ściślej zintegrować ją z projektem unii energetycznej; energia powinna być czynnikiem rozwoju i połączeń międzysystemowych w regionie, a obywatele Bałkanów Zachodnich powinni mieć klarowny obraz korzyści ekonomicznych i środowiskowych wynikających z przystąpienia do UE”.

| 1.2. | Projekt unii energetycznej w dziedzinie połączeń międzysystemowych powinien uwzględniać Bałkany Zachodnie. |
| --- | --- |

1.2.

Projekt unii energetycznej w dziedzinie połączeń międzysystemowych powinien uwzględniać Bałkany Zachodnie.

| 1.3. | Istniejącą infrastrukturę do przesyłu i dystrybucji gazu należy wykorzystywać w sposób optymalny; należy wdrożyć technikę odwrócenia przepływu. W odniesieniu do potencjalnych nowych struktur nie można pominąć żadnego badania:






  — | gazociąg Turkish Stream, |
| --- | --- | --- |

1.3.

Istniejącą infrastrukturę do przesyłu i dystrybucji gazu należy wykorzystywać w sposób optymalny; należy wdrożyć technikę odwrócenia przepływu. W odniesieniu do potencjalnych nowych struktur nie można pominąć żadnego badania:

—

gazociąg Turkish Stream,

| — | połączenie między Azerbejdżanem a Włochami – TAP (Trans Adriatic Pipeline), |
| --- | --- |

—

połączenie między Azerbejdżanem a Włochami – TAP (Trans Adriatic Pipeline),

| — | rurociąg IAP (Ionian Adriatic Gas Pipeline) umożliwiający połączenie Albania–Czarnogóra–chorwackie wybrzeże Adriatyku–Bośnia i Hercegowina oraz połączenie z istniejącym rurociągiem chorwackim w Dugopolje.
  Wyboru należy dokonać w sposób uzgodniony. |
| --- | --- |

—

rurociąg IAP (Ionian Adriatic Gas Pipeline) umożliwiający połączenie Albania–Czarnogóra–chorwackie wybrzeże Adriatyku–Bośnia i Hercegowina oraz połączenie z istniejącym rurociągiem chorwackim w Dugopolje.

Wyboru należy dokonać w sposób uzgodniony.

| 1.4. | Niezależnie od zwiększenia możliwości krajowych należy zbadać kwestię zbiornika do solidarnego składowania gazu w regionie. |
| --- | --- |

1.4.

Niezależnie od zwiększenia możliwości krajowych należy zbadać kwestię zbiornika do solidarnego składowania gazu w regionie.

| 1.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wznowienie badań dotyczących utworzenia terminalu gazowego LNG (skroplony gaz ziemny) na Adriatyku i opowiada się za realizacją takiego projektu. |
| --- | --- |

1.5.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wznowienie badań dotyczących utworzenia terminalu gazowego LNG (skroplony gaz ziemny) na Adriatyku i opowiada się za realizacją takiego projektu.

| 1.6. | Niezbędne są inwestycje w dziedzinie odnawialnych źródeł energii. W tym celu muszą zostać wzmocnione sieci i połączenia międzysystemowe oraz powstać jasne i stabilne ramy prawne. |
| --- | --- |

1.6.

Niezbędne są inwestycje w dziedzinie odnawialnych źródeł energii. W tym celu muszą zostać wzmocnione sieci i połączenia międzysystemowe oraz powstać jasne i stabilne ramy prawne.

| 1.7. | Bałkańskie podmioty społeczeństwa obywatelskiego należy systematycznie zrzeszać i włączać w spotkania Wspólnoty Energetycznej. Podstawową rolę powinien w tym kontekście pełnić EKES i jego partnerzy w poszczególnych krajach. |
| --- | --- |

1.7.

Bałkańskie podmioty społeczeństwa obywatelskiego należy systematycznie zrzeszać i włączać w spotkania Wspólnoty Energetycznej. Podstawową rolę powinien w tym kontekście pełnić EKES i jego partnerzy w poszczególnych krajach.

| 1.8. | EKES wzywa do lepszej współpracy międzyregionalnej i do rozwoju projektów w dziedzinie energii, które są czynnikami wzmacniającymi stabilność regionalną i sprzyjającymi tworzeniu miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.8.

EKES wzywa do lepszej współpracy międzyregionalnej i do rozwoju projektów w dziedzinie energii, które są czynnikami wzmacniającymi stabilność regionalną i sprzyjającymi tworzeniu miejsc pracy.

| 1.9. | Wśród elementów dorobku prawnego UE szczególne znaczenie ma dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, która musi być przedmiotem szczegółowych programów w odnośnych krajach. Należy dążyć do współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami w zakresie inteligentnych liczników i globalnych rozwiązań. Efektywność energetyczna oraz oszczędność energii są czynnikami pobudzającymi działalność przedsiębiorstw i przyczyniającymi się do tworzenia zarówno ekologicznych, jak i tradycyjnych miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.9.

Wśród elementów dorobku prawnego UE szczególne znaczenie ma dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej, która musi być przedmiotem szczegółowych programów w odnośnych krajach. Należy dążyć do współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami w zakresie inteligentnych liczników i globalnych rozwiązań. Efektywność energetyczna oraz oszczędność energii są czynnikami pobudzającymi działalność przedsiębiorstw i przyczyniającymi się do tworzenia zarówno ekologicznych, jak i tradycyjnych miejsc pracy.

2.   Wzmocnienie procesu przystąpienia do UE poprzez politykę energetyczną

| 2.1. | Wśród 35 rozdziałów unijnego dorobku prawnego, koniecznych do przystąpienia nowego kraju do Unii, znajduje się rozdział 15 „Energia”, co potwierdza znaczenie tej kwestii. Został on już przeanalizowany w trakcie procesu przystąpienia Czarnogóry do UE i będzie wkrótce omawiany w ramach procesu przystąpienia Serbii. Należy jednak zaznaczyć, że w wielu innych rozdziałach uwzględnienie problematyki energetycznej jest konieczne lub bardzo przydatne. Kwestie energetyczne należy mieć na uwadze np. w dziedzinie rolnictwa, transportu, przedsiębiorczości, spraw społecznych, środowiska. |
| --- | --- |

2.1.

Wśród 35 rozdziałów unijnego dorobku prawnego, koniecznych do przystąpienia nowego kraju do Unii, znajduje się rozdział 15 „Energia”, co potwierdza znaczenie tej kwestii. Został on już przeanalizowany w trakcie procesu przystąpienia Czarnogóry do UE i będzie wkrótce omawiany w ramach procesu przystąpienia Serbii. Należy jednak zaznaczyć, że w wielu innych rozdziałach uwzględnienie problematyki energetycznej jest konieczne lub bardzo przydatne. Kwestie energetyczne należy mieć na uwadze np. w dziedzinie rolnictwa, transportu, przedsiębiorczości, spraw społecznych, środowiska.

| 2.2. | Region południowo-wschodniej Europy obejmuje państwa, które są już członkami UE, państwa oficjalnie kandydujące będące na różnych etapach procesu przedakcesyjnego oraz państwa potencjalnie kandydujące. |
| --- | --- |

2.2.

Region południowo-wschodniej Europy obejmuje państwa, które są już członkami UE, państwa oficjalnie kandydujące będące na różnych etapach procesu przedakcesyjnego oraz państwa potencjalnie kandydujące.

| 2.3. | W ramach negocjacji w sprawie przystąpienia do UE należy zachęcać państwa kandydujące do jak najszybszego wdrożenia dorobku prawnego UE, aby ułatwić ich integrację z wewnętrznym rynkiem energii Unii Europejskiej, z korzyścią dla dobrobytu obywateli. |
| --- | --- |

2.3.

W ramach negocjacji w sprawie przystąpienia do UE należy zachęcać państwa kandydujące do jak najszybszego wdrożenia dorobku prawnego UE, aby ułatwić ich integrację z wewnętrznym rynkiem energii Unii Europejskiej, z korzyścią dla dobrobytu obywateli.

| 2.4. | Nowa Komisja Europejska jako jeden ze swoich pierwszych priorytetów określiła utworzenie unii energetycznej: jeden z jej wiceprzewodniczących zajmuje się wyłącznie tą kwestią, a kilkunastu innych komisarzy jest w nią zaangażowanych. Ta unia energetyczna, o którą EKES zabiegał od wielu lat (zob. w szczególności TEN/493), wreszcie znalazła się na porządku dziennym. Nie może to jednak oznaczać wykluczenia już na początku dyskusji krajów, które mają dołączyć do Unii w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Zresztą we wspomnianej opinii odniesiono się do uwzględnienia tych krajów. |
| --- | --- |

2.4.

Nowa Komisja Europejska jako jeden ze swoich pierwszych priorytetów określiła utworzenie unii energetycznej: jeden z jej wiceprzewodniczących zajmuje się wyłącznie tą kwestią, a kilkunastu innych komisarzy jest w nią zaangażowanych. Ta unia energetyczna, o którą EKES zabiegał od wielu lat (zob. w szczególności TEN/493), wreszcie znalazła się na porządku dziennym. Nie może to jednak oznaczać wykluczenia już na początku dyskusji krajów, które mają dołączyć do Unii w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Zresztą we wspomnianej opinii odniesiono się do uwzględnienia tych krajów.

| 2.5. | Ramy strategiczne unii energetycznej, opublikowane przez Komisję Europejską w dniu 25 lutego 2015 r., omówione w opinii TEN/570, są propozycją wzmocnienia Wspólnoty Energetycznej. Podkreślają konieczność bliższej integracji rynków energii UE i krajów Wspólnoty Energetycznej. Zawierają również wyraźne odniesienie do sygnatariuszy tej Wspólnoty w związku z zarządzaniem kryzysami dostaw. Na koniec zapowiadają regularną aktualizację projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury energetycznej, który to proces można obecnie rozszerzyć na projekty stanowiące przedmiot zainteresowania Wspólnoty w dziedzinie energii. |
| --- | --- |

2.5.

Ramy strategiczne unii energetycznej, opublikowane przez Komisję Europejską w dniu 25 lutego 2015 r., omówione w opinii TEN/570, są propozycją wzmocnienia Wspólnoty Energetycznej. Podkreślają konieczność bliższej integracji rynków energii UE i krajów Wspólnoty Energetycznej. Zawierają również wyraźne odniesienie do sygnatariuszy tej Wspólnoty w związku z zarządzaniem kryzysami dostaw. Na koniec zapowiadają regularną aktualizację projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury energetycznej, który to proces można obecnie rozszerzyć na projekty stanowiące przedmiot zainteresowania Wspólnoty w dziedzinie energii.

| 2.6. | Należy znaleźć równowagę między energią ze źródeł tradycyjnych i odnawialnych. W tym celu trzeba w przypadku sieci elektroenergetycznych tworzyć połączenia międzysystemowe lub wzmacniać istniejące połączenia międzysystemowe z sieciami Unii. W odniesieniu do gazu, który jest ważną kwestią, należy zabezpieczyć dostawy poprzez solidarne połączenia międzysystemowe z Unią, ale także poprzez zbudowanie terminalu gazowego LNG. Ponadto nowe możliwości daje projekt gazociągu Turkish Stream, który zastąpił zarzucony projekt South Stream, podobnie jak projekty Trans Adriatic Pipeline (TAP) lub Ionian Adriatic Gas Pipeline (IAP). Należy przypomnieć, że region ten stanowi niemal obowiązkowy łącznik pomiędzy regionami produkcji (ropa naftowa, gaz) a regionami masowego zużycia w obrębie Unii. Jednak priorytetem powinno być wykorzystanie istniejącej infrastruktury, często niedostatecznie eksploatowanej. Należy promować wdrażanie odwróconego przepływu. W ramach podejścia energetycznego opierającego się na bezpieczeństwie dostaw energii wielkie gazociągi podatne na zagrożenia nie mogą być traktowane priorytetowo. |
| --- | --- |

2.6.

Należy znaleźć równowagę między energią ze źródeł tradycyjnych i odnawialnych. W tym celu trzeba w przypadku sieci elektroenergetycznych tworzyć połączenia międzysystemowe lub wzmacniać istniejące połączenia międzysystemowe z sieciami Unii. W odniesieniu do gazu, który jest ważną kwestią, należy zabezpieczyć dostawy poprzez solidarne połączenia międzysystemowe z Unią, ale także poprzez zbudowanie terminalu gazowego LNG. Ponadto nowe możliwości daje projekt gazociągu Turkish Stream, który zastąpił zarzucony projekt South Stream, podobnie jak projekty Trans Adriatic Pipeline (TAP) lub Ionian Adriatic Gas Pipeline (IAP). Należy przypomnieć, że region ten stanowi niemal obowiązkowy łącznik pomiędzy regionami produkcji (ropa naftowa, gaz) a regionami masowego zużycia w obrębie Unii. Jednak priorytetem powinno być wykorzystanie istniejącej infrastruktury, często niedostatecznie eksploatowanej. Należy promować wdrażanie odwróconego przepływu. W ramach podejścia energetycznego opierającego się na bezpieczeństwie dostaw energii wielkie gazociągi podatne na zagrożenia nie mogą być traktowane priorytetowo.

3.   Potencjał ulepszenia zarządzania dzięki udziałowi społeczeństwa obywatelskiego

| 3.1. | W dziedzinie energetyki, jak wykazano niedawno w opiniach Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (TEN/562, TEN/570 itd.), zarządzanie ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia wyborów strategii energetycznej, koordynacji inwestycji, w szczególności w dziedzinie infrastruktury, wdrożenia solidarnych zachowań pomiędzy państwami lub dla zdefiniowania roli i udziału poszczególnych stron, w szczególności podmiotów społeczeństwa obywatelskiego (partnerzy społeczni, konsumenci, organizacje ekologiczne itp.). |
| --- | --- |

3.1.

W dziedzinie energetyki, jak wykazano niedawno w opiniach Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (TEN/562, TEN/570 itd.), zarządzanie ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia wyborów strategii energetycznej, koordynacji inwestycji, w szczególności w dziedzinie infrastruktury, wdrożenia solidarnych zachowań pomiędzy państwami lub dla zdefiniowania roli i udziału poszczególnych stron, w szczególności podmiotów społeczeństwa obywatelskiego (partnerzy społeczni, konsumenci, organizacje ekologiczne itp.).

| 3.2. | Pod wieloma względami podwaliny takiego zarządzania istnieją od czasu utworzenia w lipcu 2006 r. Wspólnoty Energetycznej, obejmującej wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich (Albania, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Kosowo, była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia). W 2010 r. do Wspólnoty Energetycznej dołączyła Mołdawia, a w 2011 r. Ukraina. Gruzja kandyduje do przystąpienia do tej Wspólnoty. Należy również zauważyć, że rolę obserwatorów pełnią Norwegia i Armenia, ale także w szczególnym stopniu Turcja. |
| --- | --- |

3.2.

Pod wieloma względami podwaliny takiego zarządzania istnieją od czasu utworzenia w lipcu 2006 r. Wspólnoty Energetycznej, obejmującej wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich (Albania, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Kosowo, była jugosłowiańska republika Macedonii, Czarnogóra i Serbia). W 2010 r. do Wspólnoty Energetycznej dołączyła Mołdawia, a w 2011 r. Ukraina. Gruzja kandyduje do przystąpienia do tej Wspólnoty. Należy również zauważyć, że rolę obserwatorów pełnią Norwegia i Armenia, ale także w szczególnym stopniu Turcja.

| 3.3. | Celem traktatu jest rozszerzenie rynku wewnętrznego UE na południowo-wschodnią Europę i poza jej granice. Jego zadaniem jest:






  — | utworzenie stabilnych ram handlowych i prawnych sprzyjających inwestycjom zapewniającym bezpieczeństwo dostaw energii i kontrolę cen, |
| --- | --- | --- |

3.3.

Celem traktatu jest rozszerzenie rynku wewnętrznego UE na południowo-wschodnią Europę i poza jej granice. Jego zadaniem jest:

—

utworzenie stabilnych ram handlowych i prawnych sprzyjających inwestycjom zapewniającym bezpieczeństwo dostaw energii i kontrolę cen,

| — | utworzenie obszaru regulacji wymiany energii sieciowej, |
| --- | --- |

—

utworzenie obszaru regulacji wymiany energii sieciowej,

| — | wzmocnienie solidarnych stosunków w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie solidarnych stosunków w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw,

| — | uwzględnienie kwestii ekologicznych poprzez poprawę efektywności energetycznej i rozwój energii ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

—

uwzględnienie kwestii ekologicznych poprzez poprawę efektywności energetycznej i rozwój energii ze źródeł odnawialnych.

| 3.4. | Należy stwierdzić, że wprawdzie intencje były szczytne, lecz postępy w ostatnich latach miały dość ograniczony zakres. |
| --- | --- |

3.4.

Należy stwierdzić, że wprawdzie intencje były szczytne, lecz postępy w ostatnich latach miały dość ograniczony zakres.

Ponadto w bardzo ograniczonym stopniu uwzględnia się aspekty społeczne dorobku prawnego UE w dziedzinie energii, które zawarto w traktacie. Nie uwzględniono szerszego wymiaru społecznego, co uniemożliwia włączenie społeczeństwa obywatelskiego w rozważania i działania Wspólnoty Energetycznej. Brak ustrukturyzowanej sieci organizacji w tej dziedzinie zubaża dialog i dyskusję.

| 3.4.1. | Należy wykroczyć poza stosunki międzyinstytucjonalne między UE a państwami członkowskimi Wspólnoty Energetycznej, jak przewiduje proces tworzenia unii energetycznej proponowany przez Komisję Europejską. W związku z tym EKES powinien być elementem składowym tego rozszerzenia procedur poprzez włączenie do europejskiego dialogu energetycznego szeroko pojętej sytuacji energetycznej tego regionu. |
| --- | --- |

3.4.1.

Należy wykroczyć poza stosunki międzyinstytucjonalne między UE a państwami członkowskimi Wspólnoty Energetycznej, jak przewiduje proces tworzenia unii energetycznej proponowany przez Komisję Europejską. W związku z tym EKES powinien być elementem składowym tego rozszerzenia procedur poprzez włączenie do europejskiego dialogu energetycznego szeroko pojętej sytuacji energetycznej tego regionu.

| 3.4.2. | Przyjęcie dorobku UE w dziedzinie energii oraz integracja na rynku wewnętrznym powodują znaczącą zmianę praktyki w zakresie cen energii, które powinny uwzględniać rzeczywiste koszty, a nie opierać się na polityce subwencjonowania cen. |
| --- | --- |

3.4.2.

Przyjęcie dorobku UE w dziedzinie energii oraz integracja na rynku wewnętrznym powodują znaczącą zmianę praktyki w zakresie cen energii, które powinny uwzględniać rzeczywiste koszty, a nie opierać się na polityce subwencjonowania cen.

| 3.4.3. | W tym celu można wykorzystać struktury społeczeństwa obywatelskiego utworzone w procesie rozszerzenia, takie jak wspólne komitety konsultacyjne (z byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, który jeszcze nie działa; działające już komitety z Czarnogórą i Serbią – krajami kandydującymi, które rozpoczęły negocjacje akcesyjne) oraz Komitet Monitorujący ds. Bałkanów Zachodnich. |
| --- | --- |

3.4.3.

W tym celu można wykorzystać struktury społeczeństwa obywatelskiego utworzone w procesie rozszerzenia, takie jak wspólne komitety konsultacyjne (z byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, który jeszcze nie działa; działające już komitety z Czarnogórą i Serbią – krajami kandydującymi, które rozpoczęły negocjacje akcesyjne) oraz Komitet Monitorujący ds. Bałkanów Zachodnich.

4.   Fizyczny potencjał na rzecz nowego koszyka energetycznego

| 4.1. | Wspomniano konieczność wzmocnienia międzysystemowych połączeń elektroenergetycznych wewnątrz regionu, jak i na zewnątrz, oraz dróg przesyłowych, w szczególności gazu ziemnego, oraz ewentualnie stworzenia terminalu LNG. Terminal, który oczywiście byłby zlokalizowany w adriatyckiej części regionu, byłby wspólny dla państw regionu lub przynajmniej dla większości z nich. Umożliwiłby przesył LNG pochodzącego od najbardziej oddalonych dostawców, a w późniejszym czasie z produkcji we wschodniej części Morza Śródziemnego (płyta cypryjska). |
| --- | --- |

4.1.

Wspomniano konieczność wzmocnienia międzysystemowych połączeń elektroenergetycznych wewnątrz regionu, jak i na zewnątrz, oraz dróg przesyłowych, w szczególności gazu ziemnego, oraz ewentualnie stworzenia terminalu LNG. Terminal, który oczywiście byłby zlokalizowany w adriatyckiej części regionu, byłby wspólny dla państw regionu lub przynajmniej dla większości z nich. Umożliwiłby przesył LNG pochodzącego od najbardziej oddalonych dostawców, a w późniejszym czasie z produkcji we wschodniej części Morza Śródziemnego (płyta cypryjska).

| 4.1.1. | Niedawne podpisanie (10 lipca 2015 r.), w ramach połączenia gazowego dla Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej (CESEC), protokołu ustaleń między Komisją Europejską a Austrią, Bułgarią, Chorwacją, Grecją, Węgrami, Włochami, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Albanią, byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, Serbią i Ukrainą, powinno umożliwić zwiększenie dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego oraz integracji rynków w tym regionie. EKES apeluje o uczestnictwo Czarnogóry w tym porozumieniu. |
| --- | --- |

4.1.1.

Niedawne podpisanie (10 lipca 2015 r.), w ramach połączenia gazowego dla Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej (CESEC), protokołu ustaleń między Komisją Europejską a Austrią, Bułgarią, Chorwacją, Grecją, Węgrami, Włochami, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Albanią, byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, Serbią i Ukrainą, powinno umożliwić zwiększenie dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego oraz integracji rynków w tym regionie. EKES apeluje o uczestnictwo Czarnogóry w tym porozumieniu.

| 4.2. | Regionalny koszyk energetyczny jest w istocie niezrównoważony. Nie istnieje prawdziwy rynek energetyczny. Struktura koszyka różni się w poszczególnych krajach. Ceny niemal zawsze są regulowane i często utrzymywane na sztucznie zaniżonym poziomie, co nie zachęca do efektywności energetycznej ani do inwestowania w zróżnicowane źródła energii. |
| --- | --- |

4.2.

Regionalny koszyk energetyczny jest w istocie niezrównoważony. Nie istnieje prawdziwy rynek energetyczny. Struktura koszyka różni się w poszczególnych krajach. Ceny niemal zawsze są regulowane i często utrzymywane na sztucznie zaniżonym poziomie, co nie zachęca do efektywności energetycznej ani do inwestowania w zróżnicowane źródła energii.

| 4.3. | Węgiel stanowi ogółem ponad 50 % zużywanej energii, ropa naftowa i produkty naftowe ponad 30 %, a gaz „tylko” około 10 %. Wytwarzanie energii z odpadów i biopaliw zdobywa popularność, lecz bez uzgodnionego planu. |
| --- | --- |

4.3.

Węgiel stanowi ogółem ponad 50 % zużywanej energii, ropa naftowa i produkty naftowe ponad 30 %, a gaz „tylko” około 10 %. Wytwarzanie energii z odpadów i biopaliw zdobywa popularność, lecz bez uzgodnionego planu.

| 4.4. | Według licznych źródeł (MAE, REN) i analiz, państwa Bałkanów Zachodnich posiadają znaczny potencjał w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych, który należy zmobilizować i wesprzeć za pomocą inwestycji, aby umożliwić państwom uczestnictwo w „Ramach politycznych na okres do 2030 r. dotyczących klimatu i energii”:






  — | znaczne nasłonecznienie przez większą część roku. Potencjał fotowoltaiczny, poddawany obecnie ocenie, powinien być wykorzystywany za pośrednictwem różnych partnerstw, w tym spółdzielni i wspólnot, oraz wspierany poprzez stabilne ramy prawne, |
| --- | --- | --- |

4.4.

Według licznych źródeł (MAE, REN) i analiz, państwa Bałkanów Zachodnich posiadają znaczny potencjał w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych, który należy zmobilizować i wesprzeć za pomocą inwestycji, aby umożliwić państwom uczestnictwo w „Ramach politycznych na okres do 2030 r. dotyczących klimatu i energii”:

—

znaczne nasłonecznienie przez większą część roku. Potencjał fotowoltaiczny, poddawany obecnie ocenie, powinien być wykorzystywany za pośrednictwem różnych partnerstw, w tym spółdzielni i wspólnot, oraz wspierany poprzez stabilne ramy prawne,

| — | elektrownie wodne (zapory lub elektrownie przepływowe) są bardzo słabo eksploatowane, z wyjątkiem znaczących projektów w Albanii oraz projektów o mniejszej skali w Serbii i Czarnogórze; należy promować elektrownie szczytowo-pompowe, |
| --- | --- |

—

elektrownie wodne (zapory lub elektrownie przepływowe) są bardzo słabo eksploatowane, z wyjątkiem znaczących projektów w Albanii oraz projektów o mniejszej skali w Serbii i Czarnogórze; należy promować elektrownie szczytowo-pompowe,

| — | to samo dotyczy wykorzystania bioenergii i energii wiatru, które dopiero kiełkują, lecz z uwagi na dostępność gruntów pozwalających na ich eksploatację zapowiadają się obiecująco, |
| --- | --- |

—

to samo dotyczy wykorzystania bioenergii i energii wiatru, które dopiero kiełkują, lecz z uwagi na dostępność gruntów pozwalających na ich eksploatację zapowiadają się obiecująco,

| — | częścią nowego krajobrazu energetycznego musi być rola spółdzielni i producentów-konsumentów (prosumentów).
  Odsyłamy w szczególności do znakomitego badania SEENET (South East Europe network on natural resources, energy and transport). |
| --- | --- |

—

częścią nowego krajobrazu energetycznego musi być rola spółdzielni i producentów-konsumentów (prosumentów).

Odsyłamy w szczególności do znakomitego badania SEENET (South East Europe network on natural resources, energy and transport).

| 4.4.1. | Perspektywy te należy przeanalizować pod względem koordynacji inwestycji, lecz przede wszystkim możliwości rozwoju działalności i tworzenia miejsc pracy, szczególnie w dziedzinie nowych technologii energetycznych (green jobs) i zwalczania ubóstwa energetycznego. Wspólnota Energetyczna powinna służyć rozwojowi tych działań, korzystając przy tym ze wsparcia EBI. |
| --- | --- |

4.4.1.

Perspektywy te należy przeanalizować pod względem koordynacji inwestycji, lecz przede wszystkim możliwości rozwoju działalności i tworzenia miejsc pracy, szczególnie w dziedzinie nowych technologii energetycznych (green jobs) i zwalczania ubóstwa energetycznego. Wspólnota Energetyczna powinna służyć rozwojowi tych działań, korzystając przy tym ze wsparcia EBI.

| 4.4.2. | Przewidziane w procesie przystąpienia do UE „instrumenty na rzecz społeczeństwa obywatelskiego” powinny przyczyniać się do realizacji obywatelskich projektów energetycznych (projekty zaproponowane przez stowarzyszenia, spółdzielnie, organizacje pozarządowe itp.). |
| --- | --- |

4.4.2.

Przewidziane w procesie przystąpienia do UE „instrumenty na rzecz społeczeństwa obywatelskiego” powinny przyczyniać się do realizacji obywatelskich projektów energetycznych (projekty zaproponowane przez stowarzyszenia, spółdzielnie, organizacje pozarządowe itp.).

Bruksela, 8 października 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Georges DASSIS

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

511. sesja plenarna EKES-u w dniach 6–8 października 2015 r.

| 28.1.2016 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 32/12 |
| --- | --- | --- | --- |

28.1.2016

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 32/12

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego

(COM(2015) 366 final)

(2016/C 032/03)

| Sprawozdawca: | Stefano PALMIERI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefano PALMIERI

Dnia 15 lipca 2015 r. Komisja, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE na rzecz regionu alpejskiego.

COM(2015) 366 final.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 9 września 2015 r.

Na 511. sesji plenarnej w dniach 6–8 października 2015 r. (posiedzenie z dnia 8 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 129 głosami (1 osoba wstrzymała się od głosu) następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla, że wprowadzenie strategii na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP) odbywa się w szczególnym momencie, który cechuje się z jednej strony utrzymywaniem się negatywnego wpływu kryzysu finansowego na gospodarkę realną, a z drugiej strony – staraniami, by wspierać i wdrażać zmiany strukturalne w obszarze gospodarczym, środowiskowym i społecznym, ze szczególnym uwzględnieniem jakości życia i dobrobytu obywateli. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla, że wprowadzenie strategii na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP) odbywa się w szczególnym momencie, który cechuje się z jednej strony utrzymywaniem się negatywnego wpływu kryzysu finansowego na gospodarkę realną, a z drugiej strony – staraniami, by wspierać i wdrażać zmiany strukturalne w obszarze gospodarczym, środowiskowym i społecznym, ze szczególnym uwzględnieniem jakości życia i dobrobytu obywateli.

| 1.2. | EKES podkreśla, że obszary terytorialne, których dotyczy strategia EUSALP – pięć państw członkowskich (Włochy, Francja, Austria, Niemcy i Słowenia) oraz dwa państwa trzecie (Szwajcaria i Liechtenstein) – charakteryzują się rozwojem gospodarczym, zrównoważeniem środowiskowym i spójnością społeczną, których poziom jest znacznie wyższy od średniej europejskiej, i posiadają długoletnią tradycję współpracy terytorialnej. |
| --- | --- |

1.2.

EKES podkreśla, że obszary terytorialne, których dotyczy strategia EUSALP – pięć państw członkowskich (Włochy, Francja, Austria, Niemcy i Słowenia) oraz dwa państwa trzecie (Szwajcaria i Liechtenstein) – charakteryzują się rozwojem gospodarczym, zrównoważeniem środowiskowym i spójnością społeczną, których poziom jest znacznie wyższy od średniej europejskiej, i posiadają długoletnią tradycję współpracy terytorialnej.

| 1.2.1. | EKES uważa, że pomimo tych szczególnych cech EUSALP jest dla regionu alpejskiego wartością dodaną przydatną do utrzymania i – w miarę możliwości – poprawy wysokich standardów gospodarczych, środowiskowych i społecznych, którymi odznaczają się te obszary. |
| --- | --- |

1.2.1.

EKES uważa, że pomimo tych szczególnych cech EUSALP jest dla regionu alpejskiego wartością dodaną przydatną do utrzymania i – w miarę możliwości – poprawy wysokich standardów gospodarczych, środowiskowych i społecznych, którymi odznaczają się te obszary.

| 1.2.2. | EKES postrzega strategię EUSALP jako siłę napędową rozwoju, która jest w stanie wspierać konkurencyjność i spójność w całej Europie, zgodnie z celami europejskiej polityki spójności i charakteryzującymi ją zasadami współpracy i solidarności. |
| --- | --- |

1.2.2.

EKES postrzega strategię EUSALP jako siłę napędową rozwoju, która jest w stanie wspierać konkurencyjność i spójność w całej Europie, zgodnie z celami europejskiej polityki spójności i charakteryzującymi ją zasadami współpracy i solidarności.

| 1.3. | EKES podkreśla, że obszary te mają wspólne cechy terytorialne, takie jak na przykład cechy typowe dla górskich obszarów alpejskich. |
| --- | --- |

1.3.

EKES podkreśla, że obszary te mają wspólne cechy terytorialne, takie jak na przykład cechy typowe dla górskich obszarów alpejskich.

| 1.3.1. | EKES zwraca uwagę, że Alpy są nie tylko drugim pod względem różnorodności biologicznej obszarem w Europie, ale stanowią także element tożsamości i rozpoznawalności całego obszaru. Ze względu na swój rozmiar i kształt w niektórych przypadkach Alpy wyznaczają materialną i niematerialną linię podziału, a w innych przypadkach stanowią na różnych poziomach terytorialnych powiązanie gospodarcze, środowiskowe, kulturowe i społeczne. |
| --- | --- |

1.3.1.

EKES zwraca uwagę, że Alpy są nie tylko drugim pod względem różnorodności biologicznej obszarem w Europie, ale stanowią także element tożsamości i rozpoznawalności całego obszaru. Ze względu na swój rozmiar i kształt w niektórych przypadkach Alpy wyznaczają materialną i niematerialną linię podziału, a w innych przypadkach stanowią na różnych poziomach terytorialnych powiązanie gospodarcze, środowiskowe, kulturowe i społeczne.

| 1.4. | Chociaż EKES z zadowoleniem przyjmuje strategię Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP), to uważa za konieczne wprowadzenie pewnych uzupełnień. |
| --- | --- |

1.4.

Chociaż EKES z zadowoleniem przyjmuje strategię Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego (EUSALP), to uważa za konieczne wprowadzenie pewnych uzupełnień.

| 1.5. | EKES ubolewa nad tym, że w ramach EUSALP nie traktuje się wymiaru społecznego na równi z wymiarem gospodarczym i środowiskowym. EKES postuluje zatem jego wzmocnienie poprzez określenie głównego nurtu społecznego w celu opracowania modelu wzrostu, który będzie w stanie zapewnić konkurencyjność, a także włączenie społeczne i ochronę socjalną, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i borykających się z nierównością szans. |
| --- | --- |

1.5.

EKES ubolewa nad tym, że w ramach EUSALP nie traktuje się wymiaru społecznego na równi z wymiarem gospodarczym i środowiskowym. EKES postuluje zatem jego wzmocnienie poprzez określenie głównego nurtu społecznego w celu opracowania modelu wzrostu, który będzie w stanie zapewnić konkurencyjność, a także włączenie społeczne i ochronę socjalną, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i borykających się z nierównością szans.

| 1.5.1. | W tym kontekście EKES uważa również za istotne wzmocnienie w strategii EUSALP przekrojowego wymiaru wyznaczonych celów, tak aby zapewnić większą harmonię i równowagę między zrównoważonym rozwojem gospodarczym, środowiskowym i społecznym, stosując całościowe podejście do rozwoju i innowacji społecznej. |
| --- | --- |

1.5.1.

W tym kontekście EKES uważa również za istotne wzmocnienie w strategii EUSALP przekrojowego wymiaru wyznaczonych celów, tak aby zapewnić większą harmonię i równowagę między zrównoważonym rozwojem gospodarczym, środowiskowym i społecznym, stosując całościowe podejście do rozwoju i innowacji społecznej.

| 1.6. | Choć EKES uznaje cele określone w EUSALP za zgodne z priorytetami strategicznymi dla regionu alpejskiego, to jednak postuluje wprowadzenie uzupełnień mających na celu przekształcenie wyzwań w rzeczywiste czynniki konkurencyjności i spójności, ze szczególnym odniesieniem do globalizacji gospodarczej, tendencji demograficznych, zmiany klimatu, kwestii energetycznych i położenia geograficznego. |
| --- | --- |

1.6.

Choć EKES uznaje cele określone w EUSALP za zgodne z priorytetami strategicznymi dla regionu alpejskiego, to jednak postuluje wprowadzenie uzupełnień mających na celu przekształcenie wyzwań w rzeczywiste czynniki konkurencyjności i spójności, ze szczególnym odniesieniem do globalizacji gospodarczej, tendencji demograficznych, zmiany klimatu, kwestii energetycznych i położenia geograficznego.

| 1.7. | W odniesieniu do priorytetu tematycznego „Wzrost gospodarczy i innowacja” EKES uważa, że niezbędne jest opracowanie strategii wspierania takich innowacji, które będą skuteczniejsze pod względem podnoszenia konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy, przyciągania nowych inwestycji, wzmacniania działań na rzecz rolnictwa i leśnictwa oraz promowania różnych form turystyki typowych dla tego obszaru. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.3, 3.4, 3.5, 3.6 i 3.7). |
| --- | --- |

1.7.

W odniesieniu do priorytetu tematycznego „Wzrost gospodarczy i innowacja” EKES uważa, że niezbędne jest opracowanie strategii wspierania takich innowacji, które będą skuteczniejsze pod względem podnoszenia konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy, przyciągania nowych inwestycji, wzmacniania działań na rzecz rolnictwa i leśnictwa oraz promowania różnych form turystyki typowych dla tego obszaru. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.3, 3.4, 3.5, 3.6 i 3.7).

| 1.8. | W odniesieniu do priorytetu tematycznego „Mobilność i łączność” EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma wdrożenie działań mających na celu ograniczenie drogowego transportu towarów i osób oraz promowanie zrównoważonego ekologicznie dostępu do obszarów turystycznych, zmniejszenie ruchu pojazdów w miastach i aglomeracjach, zapewnienie dostępu do usług i łączności na wszystkich obszarach terytorialnych regionu alpejskiego. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.8, 3.9 i 3.10). |
| --- | --- |

1.8.

W odniesieniu do priorytetu tematycznego „Mobilność i łączność” EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma wdrożenie działań mających na celu ograniczenie drogowego transportu towarów i osób oraz promowanie zrównoważonego ekologicznie dostępu do obszarów turystycznych, zmniejszenie ruchu pojazdów w miastach i aglomeracjach, zapewnienie dostępu do usług i łączności na wszystkich obszarach terytorialnych regionu alpejskiego. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.8, 3.9 i 3.10).

| 1.9. | Jeżeli chodzi o priorytet tematyczny „Środowisko i energia”, EKES uważa za niezbędne wsparcie równowagi między ochroną kapitału przyrodniczego i kulturowego a jego racjonalnym wykorzystywaniem, a także wspieranie łączności ekologicznej, prowadzenie działań mających na celu łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej oraz zapewnienie dostaw bezpiecznej, przystępnej cenowo energii o wysokiej jakości. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.11, 3.12 i 3.13). |
| --- | --- |

1.9.

Jeżeli chodzi o priorytet tematyczny „Środowisko i energia”, EKES uważa za niezbędne wsparcie równowagi między ochroną kapitału przyrodniczego i kulturowego a jego racjonalnym wykorzystywaniem, a także wspieranie łączności ekologicznej, prowadzenie działań mających na celu łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej oraz zapewnienie dostaw bezpiecznej, przystępnej cenowo energii o wysokiej jakości. (Więcej informacji przedstawiono w punktach 3.11, 3.12 i 3.13).

| 1.10. | Zdaniem EKES-u konieczne jest zapewnienie w ramach EUSALP rzeczywistego „wielopoziomowego sprawowania rządów”, które byłoby jednocześnie w stanie wzmacniać „wymiar horyzontalny” (udział społeczeństwa obywatelskiego) oraz uzupełniać i wzbogacać „wymiar wertykalny” (udział władz regionalnych i lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

1.10.

Zdaniem EKES-u konieczne jest zapewnienie w ramach EUSALP rzeczywistego „wielopoziomowego sprawowania rządów”, które byłoby jednocześnie w stanie wzmacniać „wymiar horyzontalny” (udział społeczeństwa obywatelskiego) oraz uzupełniać i wzbogacać „wymiar wertykalny” (udział władz regionalnych i lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności.

| 1.11. | EKES postuluje wprowadzenie stałego procesu budowania zdolności, który by wspierał i ulepszał aktywne uczestnictwo społeczeństwa obywatelskiego w procesie rozwoju strategii EUSALP; uznaje także za konieczne wprowadzenie „stałego forum”, które reprezentowałoby i wspierało partnerów społecznych i gospodarczych regionu alpejskiego i działało także w poszczególnych regionach, których dotyczy strategia. |
| --- | --- |

1.11.

EKES postuluje wprowadzenie stałego procesu budowania zdolności, który by wspierał i ulepszał aktywne uczestnictwo społeczeństwa obywatelskiego w procesie rozwoju strategii EUSALP; uznaje także za konieczne wprowadzenie „stałego forum”, które reprezentowałoby i wspierało partnerów społecznych i gospodarczych regionu alpejskiego i działało także w poszczególnych regionach, których dotyczy strategia.

| 1.11.1. | W związku z tym Komitet proponuje uruchomienie programu szczegółowego „Going local – EUSALP”, w którym aktywnie uczestniczyliby wszyscy przedstawiciele Komitetu zaangażowani w procesy rozwoju zaproponowane w ramach EUSALP i zainteresowani tymi procesami. Program „Going local – EUSALP” umożliwiłby uruchomienie – z udziałem lokalnego społeczeństwa obywatelskiego – procesów informowania i szkolenia na temat działań przewidzianych w planie działania, a także udział różnych podmiotów lokalnych, zapewniając jednocześnie wspólne podejmowanie decyzji dotyczących przewidzianych działań. |
| --- | --- |

1.11.1.

W związku z tym Komitet proponuje uruchomienie programu szczegółowego „Going local – EUSALP”, w którym aktywnie uczestniczyliby wszyscy przedstawiciele Komitetu zaangażowani w procesy rozwoju zaproponowane w ramach EUSALP i zainteresowani tymi procesami. Program „Going local – EUSALP” umożliwiłby uruchomienie – z udziałem lokalnego społeczeństwa obywatelskiego – procesów informowania i szkolenia na temat działań przewidzianych w planie działania, a także udział różnych podmiotów lokalnych, zapewniając jednocześnie wspólne podejmowanie decyzji dotyczących przewidzianych działań.

| 1.12. | Co się tyczy systemów monitorowania i oceny strategii EUSALP, EKES uważa, że niezbędne jest uzupełnienie pomiarów „ilościowych” o wskaźniki „jakościowe”, zgodnie z ustaleniami przyjętymi w podejściu „wyjść poza PKB”. |
| --- | --- |

1.12.

Co się tyczy systemów monitorowania i oceny strategii EUSALP, EKES uważa, że niezbędne jest uzupełnienie pomiarów „ilościowych” o wskaźniki „jakościowe”, zgodnie z ustaleniami przyjętymi w podejściu „wyjść poza PKB”.

| 1.13. | EKES ma nadzieję, że zrównoważenie gospodarcze działań podejmowanych w ramach strategii EUSALP zostanie wzmocnione poprzez wdrożenie strategii ukierunkowanej na zwiększanie synergii i komplementarności między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi w latach 2014–2020 a innymi bezpośrednio zarządzanymi programami europejskimi oraz na wykorzystanie instrumentów przewidzianych w „Rozwoju lokalnym kierowanym przez społeczność”. |
| --- | --- |

1.13.

EKES ma nadzieję, że zrównoważenie gospodarcze działań podejmowanych w ramach strategii EUSALP zostanie wzmocnione poprzez wdrożenie strategii ukierunkowanej na zwiększanie synergii i komplementarności między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi w latach 2014–2020 a innymi bezpośrednio zarządzanymi programami europejskimi oraz na wykorzystanie instrumentów przewidzianych w „Rozwoju lokalnym kierowanym przez społeczność”.

| 1.14. | Komitet uważa, że do osiągnięcia celów strategicznych wyznaczonych w ramach EUSALP niezbędne jest również wykorzystanie możliwości finansowania oferowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz propagowanie udziału inwestycji prywatnych, zgodnie z propozycjami planu Junckera. |
| --- | --- |

1.14.

Komitet uważa, że do osiągnięcia celów strategicznych wyznaczonych w ramach EUSALP niezbędne jest również wykorzystanie możliwości finansowania oferowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz propagowanie udziału inwestycji prywatnych, zgodnie z propozycjami planu Junckera.

| 1.15. | EKES z zadowoleniem przyjmuje działania zaproponowane w planie działania mające na celu wykorzystanie synergii między EUSALP a innymi, funkcjonującymi już makrostrategiami, również z myślą o poszerzeniu koncepcji makroregionalnej na inne europejskie obszary, mające strategiczne znaczenie dla konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej Europy, takie jak zachodnia część regionu śródziemnomorskiego i Bałkany. |
| --- | --- |

1.15.

EKES z zadowoleniem przyjmuje działania zaproponowane w planie działania mające na celu wykorzystanie synergii między EUSALP a innymi, funkcjonującymi już makrostrategiami, również z myślą o poszerzeniu koncepcji makroregionalnej na inne europejskie obszary, mające strategiczne znaczenie dla konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej Europy, takie jak zachodnia część regionu śródziemnomorskiego i Bałkany.

2.   Strategia UE dla regionu alpejskiego: uwagi ogólne

| 2.1. | Celem niniejszej opinii jest ocena „Planu działania dotyczącego wdrażania strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego – EUSALP” (1) z punktu widzenia zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Podstawą do sporządzenia i rozwinięcia opinii były opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (2) oraz wnioski z wysłuchania, które odbyło się w dniu 25 czerwca 2015 r. w Isprze (Włochy), a także inne opinie przyjęte przez EKES w odniesieniu do strategii makroregionalnych (3). |
| --- | --- |

2.1.

Celem niniejszej opinii jest ocena „Planu działania dotyczącego wdrażania strategii Unii Europejskiej na rzecz regionu alpejskiego – EUSALP” (1) z punktu widzenia zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Podstawą do sporządzenia i rozwinięcia opinii były opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie strategii UE dla regionu alpejskiego (2) oraz wnioski z wysłuchania, które odbyło się w dniu 25 czerwca 2015 r. w Isprze (Włochy), a także inne opinie przyjęte przez EKES w odniesieniu do strategii makroregionalnych (3).

| 2.2. | Aby przekształcić wyzwania określone w planie działania EUSALP w czynniki konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej, konieczne jest wspieranie wdrażania polityki rozwoju w sposób zgodny z wytycznymi określonymi w art. 3 ust. 1, 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej (4), a także całościowego podejścia do rozwoju i innowacji społecznych. |
| --- | --- |

2.2.

Aby przekształcić wyzwania określone w planie działania EUSALP w czynniki konkurencyjności gospodarczej i spójności społecznej, konieczne jest wspieranie wdrażania polityki rozwoju w sposób zgodny z wytycznymi określonymi w art. 3 ust. 1, 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej (4), a także całościowego podejścia do rozwoju i innowacji społecznych.

| 2.2.1. | Wzmacniając całościowe podejście w ramach strategii EUSALP, będzie można skutecznie wspierać konkurencyjność i spójność makroregionu poprzez realizację takiej polityki i projektów, które są w stanie sprawić, że cele gospodarcze, środowiskowe i społeczne staną się rzeczywiście współzależne. |
| --- | --- |

2.2.1.

Wzmacniając całościowe podejście w ramach strategii EUSALP, będzie można skutecznie wspierać konkurencyjność i spójność makroregionu poprzez realizację takiej polityki i projektów, które są w stanie sprawić, że cele gospodarcze, środowiskowe i społeczne staną się rzeczywiście współzależne.

| 2.2.2. | EUSALP trzeba planować i realizować z myślą o innowacjach społecznych, czyli procesie rozwoju wspierającym realizację nowych pomysłów, które nie tylko będą wzmacniać konkurencyjność gospodarczą, ale także będą w stanie zaspokajać potrzeby osób mieszkających w regionie alpejskim i całego społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.2.2.

EUSALP trzeba planować i realizować z myślą o innowacjach społecznych, czyli procesie rozwoju wspierającym realizację nowych pomysłów, które nie tylko będą wzmacniać konkurencyjność gospodarczą, ale także będą w stanie zaspokajać potrzeby osób mieszkających w regionie alpejskim i całego społeczeństwa.

| 2.3. | W świetle analiz i ocen przedstawionych przez EKES w opinii w sprawie podsumowania realizacji strategii „Europa 2020” (5) oraz w sprawozdaniu w sprawie „Przeglądu śródokresowego strategii Europa 2020” (6) jest oczywiste, że EUSALP jest użytecznym narzędziem służącym do zapewnienia odpornego systemu gospodarczego i społecznego, narzędziem mogącym zagwarantować społeczeństwu obywatelskiemu regionu alpejskiego „ochronę i rozwój”. |
| --- | --- |

2.3.

W świetle analiz i ocen przedstawionych przez EKES w opinii w sprawie podsumowania realizacji strategii „Europa 2020” (5) oraz w sprawozdaniu w sprawie „Przeglądu śródokresowego strategii Europa 2020” (6) jest oczywiste, że EUSALP jest użytecznym narzędziem służącym do zapewnienia odpornego systemu gospodarczego i społecznego, narzędziem mogącym zagwarantować społeczeństwu obywatelskiemu regionu alpejskiego „ochronę i rozwój”.

| 2.3.1. | Wzmocnienie odporności makroregionu alpejskiego jest czynnikiem kluczowym dla zwiększenia zdolności społeczeństwa obywatelskiego do amortyzowania skutków kryzysów i zmian strukturalnych, które coraz częściej uderzają w systemy społeczno-gospodarcze, oraz do zapobiegania im i zarządzania nimi, a także dla wspierania konkurencyjności gospodarczej regionu alpejskiego pod względem spójności społecznej i zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.3.1.

Wzmocnienie odporności makroregionu alpejskiego jest czynnikiem kluczowym dla zwiększenia zdolności społeczeństwa obywatelskiego do amortyzowania skutków kryzysów i zmian strukturalnych, które coraz częściej uderzają w systemy społeczno-gospodarcze, oraz do zapobiegania im i zarządzania nimi, a także dla wspierania konkurencyjności gospodarczej regionu alpejskiego pod względem spójności społecznej i zrównoważonego rozwoju.

| 2.4. | Zgodnie z decyzjami przyjętymi w „Rezolucji politycznej w sprawie realizacji strategii UE dla regionu alpejskiego” (konferencja w Grenoble (7)) plan działania określa wyzwania mające wpływ na obszar współpracy, priorytety polityczne, cele i konkretne działania i wskazuje także na kilka przykładowych pomysłów dotyczących projektów. |
| --- | --- |

2.4.

Zgodnie z decyzjami przyjętymi w „Rezolucji politycznej w sprawie realizacji strategii UE dla regionu alpejskiego” (konferencja w Grenoble (7)) plan działania określa wyzwania mające wpływ na obszar współpracy, priorytety polityczne, cele i konkretne działania i wskazuje także na kilka przykładowych pomysłów dotyczących projektów.

| 2.5. | Główne wyzwania i cele określone w planie działania EUSALP dotyczą globalizacji gospodarczej, trendów demograficznych, zmiany klimatu, kwestii energetycznych i położenia geograficznego. Pomimo pozytywnej oceny planu działań EUSALP, Komitet uważa, że należy uzupełnić cele, dodając do nich następujące elementy: |
| --- | --- |

2.5.

Główne wyzwania i cele określone w planie działania EUSALP dotyczą globalizacji gospodarczej, trendów demograficznych, zmiany klimatu, kwestii energetycznych i położenia geograficznego. Pomimo pozytywnej oceny planu działań EUSALP, Komitet uważa, że należy uzupełnić cele, dodając do nich następujące elementy:

| 2.5.1. | Promowanie dynamicznego systemu przedsiębiorczości i wspieranie konkurencyjności lokalnych przedsiębiorstw poprzez wprowadzanie innowacji mających na celu wzmocnienie zdolności gospodarki do skutecznego stawiania czoła wyzwaniom globalizacji gospodarczej, zaspokajania potrzeb społeczeństwa obywatelskiego, zapewniania zatrudnienia i tworzenia nowych miejsc pracy wysokiej jakości. |
| --- | --- |

2.5.1.

Promowanie dynamicznego systemu przedsiębiorczości i wspieranie konkurencyjności lokalnych przedsiębiorstw poprzez wprowadzanie innowacji mających na celu wzmocnienie zdolności gospodarki do skutecznego stawiania czoła wyzwaniom globalizacji gospodarczej, zaspokajania potrzeb społeczeństwa obywatelskiego, zapewniania zatrudnienia i tworzenia nowych miejsc pracy wysokiej jakości.

| 2.5.2. | Wspomaganie budowania zdolności opartych o tradycje i różnorodność społeczną poprzez pomoc w podtrzymywaniu wartości związanych z tożsamością na zainteresowanych obszarach oraz wsparcie wykorzystania umiejętności i tradycji lokalnych jako motoru rozwoju gospodarczego i włączenia społecznego. |
| --- | --- |

2.5.2.

Wspomaganie budowania zdolności opartych o tradycje i różnorodność społeczną poprzez pomoc w podtrzymywaniu wartości związanych z tożsamością na zainteresowanych obszarach oraz wsparcie wykorzystania umiejętności i tradycji lokalnych jako motoru rozwoju gospodarczego i włączenia społecznego.

| 2.5.3. | Wspieranie inicjatyw służących skuteczniejszemu stawianiu czoła zmianom demograficznym charakterystycznym dla regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem zarządzania połączonym wpływem starzenia się społeczeństwa i nowych procesów migracyjnych. |
| --- | --- |

2.5.3.

Wspieranie inicjatyw służących skuteczniejszemu stawianiu czoła zmianom demograficznym charakterystycznym dla regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem zarządzania połączonym wpływem starzenia się społeczeństwa i nowych procesów migracyjnych.

| 2.5.4. | Promowanie procesów zmierzających do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej w zainteresowanych regionach, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na środowisko naturalne, różnorodność biologiczną, działalność gospodarczą i warunki życia obywateli (8). |
| --- | --- |

2.5.4.

Promowanie procesów zmierzających do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej w zainteresowanych regionach, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na środowisko naturalne, różnorodność biologiczną, działalność gospodarczą i warunki życia obywateli (8).

| 2.5.5. | Pomoc w stawieniu czoła wyzwaniom energetycznym w celu zrównoważenia popytu, zapewnienia bezpieczeństwa i przystępności cenowej dla przedsiębiorstw i obywateli poprzez promowanie inwestycji w tańsze i czystsze źródła energii, w bardziej otwarty i konkurencyjny makroregionalny rynek energii, w zwiększenie oszczędności poprzez wykorzystywanie własnych zasobów energetycznych i konwencjonalnych odnawialnych źródeł energii (np. biomasy, energii wodnej i geotermalnej) oraz źródeł niekonwencjonalnych (np. energii wiatrowej i słonecznej). |
| --- | --- |

2.5.5.

Pomoc w stawieniu czoła wyzwaniom energetycznym w celu zrównoważenia popytu, zapewnienia bezpieczeństwa i przystępności cenowej dla przedsiębiorstw i obywateli poprzez promowanie inwestycji w tańsze i czystsze źródła energii, w bardziej otwarty i konkurencyjny makroregionalny rynek energii, w zwiększenie oszczędności poprzez wykorzystywanie własnych zasobów energetycznych i konwencjonalnych odnawialnych źródeł energii (np. biomasy, energii wodnej i geotermalnej) oraz źródeł niekonwencjonalnych (np. energii wiatrowej i słonecznej).

| 2.5.6. | Opracowanie polityki i działań zmierzających do wykorzystania strategicznej pozycji geograficznej regionu alpejskiego, w szczególności w odniesieniu do transportu, który musi być w pełni zgodny z zasadami ochrony środowiska. Należy również wspierać nowe rodzaje podejścia do współodpowiedzialności i sprawiedliwej współpracy regionów, takie jak powiązania wertykalne między metropoliami, a także obszarami wiejskimi, górskimi i turystycznymi. |
| --- | --- |

2.5.6.

Opracowanie polityki i działań zmierzających do wykorzystania strategicznej pozycji geograficznej regionu alpejskiego, w szczególności w odniesieniu do transportu, który musi być w pełni zgodny z zasadami ochrony środowiska. Należy również wspierać nowe rodzaje podejścia do współodpowiedzialności i sprawiedliwej współpracy regionów, takie jak powiązania wertykalne między metropoliami, a także obszarami wiejskimi, górskimi i turystycznymi.

| 2.5.7. | Propagowanie zrównoważonego, sprawiedliwego i powszechnego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym, by zaspokoić potrzeby mieszkańców regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów o „trudnych warunkach geograficznych”. |
| --- | --- |

2.5.7.

Propagowanie zrównoważonego, sprawiedliwego i powszechnego dostępu do usług świadczonych w interesie ogólnym, by zaspokoić potrzeby mieszkańców regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów o „trudnych warunkach geograficznych”.

| 2.5.8. | Wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi poprzez zachowanie właściwej równowagi między działaniami na rzecz ochrony a działaniami zmierzającymi do racjonalnego korzystania z usług i produktów ekosystemowych, a także poprzez działania zmierzające do sprawiedliwszego rozłożenia korzyści wynikających z ich wykorzystywania. |
| --- | --- |

2.5.8.

Wspieranie ochrony różnorodności biologicznej, krajobrazu i zasobów naturalnych oraz zrównoważonego zarządzania nimi poprzez zachowanie właściwej równowagi między działaniami na rzecz ochrony a działaniami zmierzającymi do racjonalnego korzystania z usług i produktów ekosystemowych, a także poprzez działania zmierzające do sprawiedliwszego rozłożenia korzyści wynikających z ich wykorzystywania.

| 2.5.9. | Pomoc w określeniu modelu odniesienia w celu uwzględnienia kryteriów społecznych poprzez planowanie działań dotyczących warunków pracy, zabezpieczenia społecznego, kwestii równości płci, sytuacji osób niepełnosprawnych oraz imigrantów. |
| --- | --- |

2.5.9.

Pomoc w określeniu modelu odniesienia w celu uwzględnienia kryteriów społecznych poprzez planowanie działań dotyczących warunków pracy, zabezpieczenia społecznego, kwestii równości płci, sytuacji osób niepełnosprawnych oraz imigrantów.

| 2.5.10. | Określenie i rozwijanie specjalnego „celu funkcjonalnego”, który można by określić jako przygotowanie i realizację procesów rozwojowych mających na celu ograniczenie nierównowagi między wymiarem gospodarczym, środowiskowym i społecznym i który stanowiłby laboratorium służące do wykorzystania wyników polityki spójności w całej Europie. |
| --- | --- |

2.5.10.

Określenie i rozwijanie specjalnego „celu funkcjonalnego”, który można by określić jako przygotowanie i realizację procesów rozwojowych mających na celu ograniczenie nierównowagi między wymiarem gospodarczym, środowiskowym i społecznym i który stanowiłby laboratorium służące do wykorzystania wyników polityki spójności w całej Europie.

| 2.5.11. | Wsparcie procesu, w miarę możliwości jak najszerszego, na poziomie regionalnym i lokalnym, który umożliwiłby wypracowywanie, omawianie i popieranie decyzji gospodarczych, społecznych i środowiskowych mających wpływ na dany obszar dzięki zastosowaniu metod przetestowanych na innych obszarach, a także tworzenie miejsc dialogu między przedstawicielami obywateli, partnerami społecznymi i gospodarczymi oraz organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie. |
| --- | --- |

2.5.11.

Wsparcie procesu, w miarę możliwości jak najszerszego, na poziomie regionalnym i lokalnym, który umożliwiłby wypracowywanie, omawianie i popieranie decyzji gospodarczych, społecznych i środowiskowych mających wpływ na dany obszar dzięki zastosowaniu metod przetestowanych na innych obszarach, a także tworzenie miejsc dialogu między przedstawicielami obywateli, partnerami społecznymi i gospodarczymi oraz organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie.

3.   Strategia europejska na rzecz regionu alpejskiego: analiza i ocena

| 3.1. | Głównym wyzwaniem, jakie trzeba będzie podjąć w ramach strategii dla regionu alpejskiego, jest harmonizacja i wzmocnienie równowagi między celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju gospodarczego, ekologicznego i społecznego. |
| --- | --- |

3.1.

Głównym wyzwaniem, jakie trzeba będzie podjąć w ramach strategii dla regionu alpejskiego, jest harmonizacja i wzmocnienie równowagi między celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju gospodarczego, ekologicznego i społecznego.

| 3.2. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje plan działania EUSALP, uważa jednak, że wszystkie trzy priorytety tematyczne („Wzrost gospodarczy i innowacja”, „Mobilność i łączność” i „Środowisko i energia”) wymagają uzupełnienia i pogłębienia. |
| --- | --- |

3.2.

Komitet z zadowoleniem przyjmuje plan działania EUSALP, uważa jednak, że wszystkie trzy priorytety tematyczne („Wzrost gospodarczy i innowacja”, „Mobilność i łączność” i „Środowisko i energia”) wymagają uzupełnienia i pogłębienia.

| 3.3. | Mimo że, jak wskazano w europejskiej tablicy wyników innowacji (9), obszary objęte strategią na rzecz regionu alpejskiego mają poziom innowacji powyżej średniej europejskiej, jest oczywiste, że polityki i strategie wspierające „tradycyjne” formy innowacji mają niski poziom zwrotu pod względem konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy w stosunku do poczynionych inwestycji. |
| --- | --- |

3.3.

Mimo że, jak wskazano w europejskiej tablicy wyników innowacji (9), obszary objęte strategią na rzecz regionu alpejskiego mają poziom innowacji powyżej średniej europejskiej, jest oczywiste, że polityki i strategie wspierające „tradycyjne” formy innowacji mają niski poziom zwrotu pod względem konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy w stosunku do poczynionych inwestycji.

| 3.4. | Konieczne jest zatem wzmacnianie narzędzi operacyjnych wspierających „otwartą innowację” (10), czyli model oparty na stosowaniu pojęcia „poczwórnej helisy”, poprzez którą instytucje publiczne, firmy, uczelnie i jednostki (obywatele) pracują razem w ramach procesów, które charakteryzują innowację (współtworzenie, poszukiwanie, eksperymentowanie i stosowanie), w celu opracowania nowych produktów i usług odpowiadających na rzeczywiste potrzeby użytkowników końcowych. |
| --- | --- |

3.4.

Konieczne jest zatem wzmacnianie narzędzi operacyjnych wspierających „otwartą innowację” (10), czyli model oparty na stosowaniu pojęcia „poczwórnej helisy”, poprzez którą instytucje publiczne, firmy, uczelnie i jednostki (obywatele) pracują razem w ramach procesów, które charakteryzują innowację (współtworzenie, poszukiwanie, eksperymentowanie i stosowanie), w celu opracowania nowych produktów i usług odpowiadających na rzeczywiste potrzeby użytkowników końcowych.

| 3.5. | Rozwój regionu alpejskiego jest związany z optymalnym wykorzystaniem lokalnych łańcuchów produkcyjnych i okręgów, które tworzą trzon systemu produkcyjnego. Konieczne jest wdrożenie polityki rozwoju, która przyciągnęłaby nowe inwestycje, zwłaszcza we wschodzących sektorach przemysłu, nie tylko w celu optymalizacji wydajności produkcji, lecz również przeciwdziałania wyludnianiu się obszarów „peryferyjnych”. |
| --- | --- |

3.5.

Rozwój regionu alpejskiego jest związany z optymalnym wykorzystaniem lokalnych łańcuchów produkcyjnych i okręgów, które tworzą trzon systemu produkcyjnego. Konieczne jest wdrożenie polityki rozwoju, która przyciągnęłaby nowe inwestycje, zwłaszcza we wschodzących sektorach przemysłu, nie tylko w celu optymalizacji wydajności produkcji, lecz również przeciwdziałania wyludnianiu się obszarów „peryferyjnych”.

| 3.6. | Niezbędne jest wspieranie działań mających na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych i profesjonalizacji pracowników zarówno w tradycyjnych, jak i wschodzących branżach produkcyjnych (m.in. w sektorze kultury i sektorze kreatywnym). |
| --- | --- |

3.6.

Niezbędne jest wspieranie działań mających na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych i profesjonalizacji pracowników zarówno w tradycyjnych, jak i wschodzących branżach produkcyjnych (m.in. w sektorze kultury i sektorze kreatywnym).

| 3.7. | Rolnictwo, zwłaszcza na obszarach górskich, oraz leśnictwo to sektory gospodarki, które należy wspierać, aby ochronić krajobraz kulturowy, zachęcić do osiedlania się na obszarach peryferyjnych, utrzymać infrastrukturę na obszarach górskich oraz zapewnić surowce stanowiące podstawę żywności i produktów wysokiej jakości. |
| --- | --- |

3.7.

Rolnictwo, zwłaszcza na obszarach górskich, oraz leśnictwo to sektory gospodarki, które należy wspierać, aby ochronić krajobraz kulturowy, zachęcić do osiedlania się na obszarach peryferyjnych, utrzymać infrastrukturę na obszarach górskich oraz zapewnić surowce stanowiące podstawę żywności i produktów wysokiej jakości.

| 3.7.1. | Aby zwiększyć konkurencyjność rolnictwa i leśnictwa na obszarach górskich, bardzo ważne jest propagowanie inicjatyw ukierunkowanych na wykorzystanie znaków jakości produktów pochodzących z obszarów górskich, wspieranie bardziej zorganizowanych form współpracy między poszczególnymi obszarami górskimi regionu alpejskiego oraz współpracy między nimi a obszarami miejskimi, między innymi poprzez realizację projektów w ramach programów unijnych na lata 2014–2020 (11) (ze szczególnym uwzględnieniem inicjatyw wspierających promocję produktów rolnych pochodzących z obszarów górskich). |
| --- | --- |

3.7.1.

Aby zwiększyć konkurencyjność rolnictwa i leśnictwa na obszarach górskich, bardzo ważne jest propagowanie inicjatyw ukierunkowanych na wykorzystanie znaków jakości produktów pochodzących z obszarów górskich, wspieranie bardziej zorganizowanych form współpracy między poszczególnymi obszarami górskimi regionu alpejskiego oraz współpracy między nimi a obszarami miejskimi, między innymi poprzez realizację projektów w ramach programów unijnych na lata 2014–2020 (11) (ze szczególnym uwzględnieniem inicjatyw wspierających promocję produktów rolnych pochodzących z obszarów górskich).

| 3.8. | Cechą charakterystyczną turystyki w regionach należących do obszaru alpejskiego jest różnorodność wypoczynku, którego domagają się turyści: turystyka przyrodnicza, turystyka aktywna i sportowa, turystyka zdrowotna i relaksacyjna, turystyka kulturalna, turystyka kongresowa oraz turystyka zakupowa i festiwalowa. |
| --- | --- |

3.8.

Cechą charakterystyczną turystyki w regionach należących do obszaru alpejskiego jest różnorodność wypoczynku, którego domagają się turyści: turystyka przyrodnicza, turystyka aktywna i sportowa, turystyka zdrowotna i relaksacyjna, turystyka kulturalna, turystyka kongresowa oraz turystyka zakupowa i festiwalowa.

| 3.8.1. | Priorytetem jest ożywienie zrównoważonej turystyki poprzez zintegrowaną politykę, której celem byłoby określenie norm ochrony regionu alpejskiego i rozpowszechnianie modeli zrównoważonego rozwoju. Niezbędne jest również wspieranie procesów wyrównujących sezonowe obłożenie turystyczne poprzez propagowanie tych form turystyki, które nie są jeszcze w pełni wykorzystywane (np. turystyka zdrowotna), i poprzez ogólną poprawę jakości usług na obszarach górskich. |
| --- | --- |

3.8.1.

Priorytetem jest ożywienie zrównoważonej turystyki poprzez zintegrowaną politykę, której celem byłoby określenie norm ochrony regionu alpejskiego i rozpowszechnianie modeli zrównoważonego rozwoju. Niezbędne jest również wspieranie procesów wyrównujących sezonowe obłożenie turystyczne poprzez propagowanie tych form turystyki, które nie są jeszcze w pełni wykorzystywane (np. turystyka zdrowotna), i poprzez ogólną poprawę jakości usług na obszarach górskich.

| 3.9. | Ze względu na szczególne ukształtowanie terenu transport w makroregionie alpejskim koncentruje się wzdłuż nielicznych korytarzy, co powoduje nieproporcjonalny wzrost dalekobieżnego transportu drogowego towarów na obszarach o dużej wrażliwości ekologicznej. Na obszarach peryferyjnych i górskich mobilność jest warunkiem wstępnym utrzymania kontaktów społecznych; zjawiska takie jak zmiana stylu życia i trendy demograficzne prowadzą do nasilenia ruchu pojazdów prywatnych. |
| --- | --- |

3.9.

Ze względu na szczególne ukształtowanie terenu transport w makroregionie alpejskim koncentruje się wzdłuż nielicznych korytarzy, co powoduje nieproporcjonalny wzrost dalekobieżnego transportu drogowego towarów na obszarach o dużej wrażliwości ekologicznej. Na obszarach peryferyjnych i górskich mobilność jest warunkiem wstępnym utrzymania kontaktów społecznych; zjawiska takie jak zmiana stylu życia i trendy demograficzne prowadzą do nasilenia ruchu pojazdów prywatnych.

| 3.9.1. | Niezbędne jest wspieranie działań mających na celu dostosowanie infrastruktury transportowej i jej racjonalizację na wszystkich obszarach regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem połączeń transgranicznych, przeniesienie możliwie największej ilości towarów i osób z transportu drogowego na inny rodzaj transportu (np. kolejowy) i promowanie racjonalnego ekologicznie dostępu do obszarów turystycznych, przy czym trzeba zwrócić uwagę zarówno na trasy długie, jak i na tzw. ostatnią milę. |
| --- | --- |

3.9.1.

Niezbędne jest wspieranie działań mających na celu dostosowanie infrastruktury transportowej i jej racjonalizację na wszystkich obszarach regionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem połączeń transgranicznych, przeniesienie możliwie największej ilości towarów i osób z transportu drogowego na inny rodzaj transportu (np. kolejowy) i promowanie racjonalnego ekologicznie dostępu do obszarów turystycznych, przy czym trzeba zwrócić uwagę zarówno na trasy długie, jak i na tzw. ostatnią milę.

| 3.9.2. | Należy wspierać przestawienie się z pojazdów prywatnych na lokalny transport publiczny, a także ścieżki piesze i rowerowe, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów miejskich i metropolitalnych, poprzez poprawę infrastruktury i działania zmierzające do zmiany ludzkich nawyków dzięki zachęcaniu do transportu i mobilności przyjaznych środowisku. |
| --- | --- |

3.9.2.

Należy wspierać przestawienie się z pojazdów prywatnych na lokalny transport publiczny, a także ścieżki piesze i rowerowe, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów miejskich i metropolitalnych, poprzez poprawę infrastruktury i działania zmierzające do zmiany ludzkich nawyków dzięki zachęcaniu do transportu i mobilności przyjaznych środowisku.

| 3.10. | Zrównoważony, sprawiedliwy i powszechny dostęp do usług wysokiej jakości oraz łączność to podstawowe elementy gwarantujące odpowiedni poziom życia dla całej ludności makroregionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób mieszkających i pracujących na obszarach o trudnych warunkach geograficznych. |
| --- | --- |

3.10.

Zrównoważony, sprawiedliwy i powszechny dostęp do usług wysokiej jakości oraz łączność to podstawowe elementy gwarantujące odpowiedni poziom życia dla całej ludności makroregionu alpejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób mieszkających i pracujących na obszarach o trudnych warunkach geograficznych.

| 3.10.1. | Pierwszoplanowe znaczenie ma zatem wsparcie przyjmowania innowacyjnych rozwiązań zapewniających podstawowe usługi na obszarach wiejskich i górskich (edukacja, zdrowie, usługi socjalne i mobilność) oraz wzmacnianie infrastruktury i technologii ICT w celu zapewnienia poziomu dostępności usług publicznych odpowiedniego do potrzeb wszystkich mieszkańców regionu alpejskiego. |
| --- | --- |

3.10.1.

Pierwszoplanowe znaczenie ma zatem wsparcie przyjmowania innowacyjnych rozwiązań zapewniających podstawowe usługi na obszarach wiejskich i górskich (edukacja, zdrowie, usługi socjalne i mobilność) oraz wzmacnianie infrastruktury i technologii ICT w celu zapewnienia poziomu dostępności usług publicznych odpowiedniego do potrzeb wszystkich mieszkańców regionu alpejskiego.

| 3.11. | Różnorodność gatunków flory i fauny oraz naturalnych krajobrazów regionu alpejskiego to kapitał, który należy chronić i umacniać, ma on bowiem zasadnicze znaczenie dla jakości życia i atrakcyjności tych obszarów. |
| --- | --- |

3.11.

Różnorodność gatunków flory i fauny oraz naturalnych krajobrazów regionu alpejskiego to kapitał, który należy chronić i umacniać, ma on bowiem zasadnicze znaczenie dla jakości życia i atrakcyjności tych obszarów.

| 3.11.1. | Trzeba wspierać ochronę i zrównoważone zarządzanie różnorodnością biologiczną, zasobami naturalnymi, kulturowymi i krajobrazowymi, starając się o znalezienie właściwej równowagi między działaniami zmierzającymi do ochrony i racjonalnego wykorzystania zasobów. Niezbędne jest również przeprowadzanie działań mających na celu wspieranie łączności ekologicznej tego obszaru zgodnie z zaleceniami, które Komisja Europejska przedstawiła w komunikacie „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy” (12). |
| --- | --- |

3.11.1.

Trzeba wspierać ochronę i zrównoważone zarządzanie różnorodnością biologiczną, zasobami naturalnymi, kulturowymi i krajobrazowymi, starając się o znalezienie właściwej równowagi między działaniami zmierzającymi do ochrony i racjonalnego wykorzystania zasobów. Niezbędne jest również przeprowadzanie działań mających na celu wspieranie łączności ekologicznej tego obszaru zgodnie z zaleceniami, które Komisja Europejska przedstawiła w komunikacie „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy” (12).

| 3.12. | O ile prawdą jest, że zarządzanie zmianą klimatu i powodowane przez nie naturalne zagrożenia są wspólnym wyzwaniem dla całego regionu alpejskiego, o tyle faktem jest także, że Alpy, które są najgęściej zaludnionym i najbardziej intensywnie eksploatowanym łańcuchem górskim na świecie, wykazują wyższą od średniej wrażliwość na zmianę klimatu. |
| --- | --- |

3.12.

O ile prawdą jest, że zarządzanie zmianą klimatu i powodowane przez nie naturalne zagrożenia są wspólnym wyzwaniem dla całego regionu alpejskiego, o tyle faktem jest także, że Alpy, które są najgęściej zaludnionym i najbardziej intensywnie eksploatowanym łańcuchem górskim na świecie, wykazują wyższą od średniej wrażliwość na zmianę klimatu.

| 3.12.1. | Należy pilnie wdrożyć działania na szczeblu transgranicznym (skutki zmiany klimatu nie zatrzymują się na granicach) mające na celu łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej w regionie alpejskim: łagodzenie powinno mieć na celu zapobieganie trudnym do opanowania skutkom zmiany klimatu poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, a przystosowanie się musi być ukierunkowane na zmniejszenie wrażliwości na zmianę klimatu i zarządzanie jej nieuniknionym wpływem. |
| --- | --- |

3.12.1.

Należy pilnie wdrożyć działania na szczeblu transgranicznym (skutki zmiany klimatu nie zatrzymują się na granicach) mające na celu łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej w regionie alpejskim: łagodzenie powinno mieć na celu zapobieganie trudnym do opanowania skutkom zmiany klimatu poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, a przystosowanie się musi być ukierunkowane na zmniejszenie wrażliwości na zmianę klimatu i zarządzanie jej nieuniknionym wpływem.

| 3.13. | Aby zapewnić i promować jakość życia i korzyści wynikające z położenia, region alpejski potrzebuje przystępnego cenowo i bezpiecznego systemu dostaw energii wysokiej jakości. |
| --- | --- |

3.13.

Aby zapewnić i promować jakość życia i korzyści wynikające z położenia, region alpejski potrzebuje przystępnego cenowo i bezpiecznego systemu dostaw energii wysokiej jakości.

| 3.13.1. | Oprócz wspierania działań mających na celu zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych, takich jak drewno, biomasa, woda, słońce i wiatr, konieczne jest zachęcanie do uzyskiwania efektywności energetycznej zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. |
| --- | --- |

3.13.1.

Oprócz wspierania działań mających na celu zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych, takich jak drewno, biomasa, woda, słońce i wiatr, konieczne jest zachęcanie do uzyskiwania efektywności energetycznej zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.

4.   Strategia UE na rzecz regionu alpejskiego EUSALP: aspekty szczególne

| 4.1. | Kryzys gospodarczy nie tylko wpłynął negatywnie na gospodarkę realną i na warunki życia milionów mężczyzn i kobiet, ale i wyraźnie podkreślił potrzebę interwencji publicznej mającej na celu ograniczenie czynników powodujących wzrost niezgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym oraz ochronę warunków życia i dobrobytu obywateli poprzez wzmocnienie działań społecznych, polityki socjalnej oraz ochrony środowiska. |
| --- | --- |

4.1.

Kryzys gospodarczy nie tylko wpłynął negatywnie na gospodarkę realną i na warunki życia milionów mężczyzn i kobiet, ale i wyraźnie podkreślił potrzebę interwencji publicznej mającej na celu ograniczenie czynników powodujących wzrost niezgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym oraz ochronę warunków życia i dobrobytu obywateli poprzez wzmocnienie działań społecznych, polityki socjalnej oraz ochrony środowiska.

| 4.2. | EKES uważa, że niewystarczająco uwzględniony został społeczny wymiar EUSALP i że należy go wzmocnić w celu zapewnienia takiego rozwoju modelu wzrostu, który będzie w stanie zapewnić konkurencyjność, a także włączenie społeczne i ochronę socjalną, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i borykających się z nierównością szans. |
| --- | --- |

4.2.

EKES uważa, że niewystarczająco uwzględniony został społeczny wymiar EUSALP i że należy go wzmocnić w celu zapewnienia takiego rozwoju modelu wzrostu, który będzie w stanie zapewnić konkurencyjność, a także włączenie społeczne i ochronę socjalną, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i borykających się z nierównością szans.

| 4.2.1. | W tym celu w ramach EUSALP trzeba przewidzieć działania zmierzające do:






  — | zapewnienia przestrzegania godnych standardów pracy, zdolności dostosowania się pracowników do zmian technologicznych i zmian w strukturze produkcji poprzez przekwalifikowanie się i kształcenie ustawiczne, z myślą o wzmocnieniu kapitału ludzkiego w regionie, |
| --- | --- | --- |

4.2.1.

W tym celu w ramach EUSALP trzeba przewidzieć działania zmierzające do:

—

zapewnienia przestrzegania godnych standardów pracy, zdolności dostosowania się pracowników do zmian technologicznych i zmian w strukturze produkcji poprzez przekwalifikowanie się i kształcenie ustawiczne, z myślą o wzmocnieniu kapitału ludzkiego w regionie,

| — | zagwarantowania uwzględnienia wymiaru płci oraz poszanowania dla niego i jego uznania, w szczególności w odniesieniu do rynku pracy, |
| --- | --- |

—

zagwarantowania uwzględnienia wymiaru płci oraz poszanowania dla niego i jego uznania, w szczególności w odniesieniu do rynku pracy,

| — | zachęcania do tworzenia infrastruktury socjalnej i propagowania inwestycji społecznych, |
| --- | --- |

—

zachęcania do tworzenia infrastruktury socjalnej i propagowania inwestycji społecznych,

| — | upowszechniania wszelkich możliwych działań zapewniających osobom niepełnosprawnym autentyczną równość i równe szanse, |
| --- | --- |

—

upowszechniania wszelkich możliwych działań zapewniających osobom niepełnosprawnym autentyczną równość i równe szanse,

| — | promowania i wspierania aktywnego starzenia się jako strategicznego w tym regionie zasobu w różnych obszarach zastosowania (turystyka, produkcja rzemieślnicza, usługi itd.), |
| --- | --- |

—

promowania i wspierania aktywnego starzenia się jako strategicznego w tym regionie zasobu w różnych obszarach zastosowania (turystyka, produkcja rzemieślnicza, usługi itd.),

| — | wspierania działań w obszarze imigracji poprzez wykorzystanie aspektów upowszechniających jej pozytywne wartości związane ze wzrostem gospodarczym i spójnością społeczną w tym obszarze. |
| --- | --- |

—

wspierania działań w obszarze imigracji poprzez wykorzystanie aspektów upowszechniających jej pozytywne wartości związane ze wzrostem gospodarczym i spójnością społeczną w tym obszarze.

| 4.3. | Mimo że system zarządzania strategii EUSALP jest spójny z uwagami EKES-u zawartymi w opinii w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (13), można wskazać pewne problemy i elementy wymagające uzupełnienia. |
| --- | --- |

4.3.

Mimo że system zarządzania strategii EUSALP jest spójny z uwagami EKES-u zawartymi w opinii w sprawie zarządzania strategiami makroregionalnymi (13), można wskazać pewne problemy i elementy wymagające uzupełnienia.

| 4.3.1. | Konieczne jest podkreślenie w EUSALP kwestii wielopoziomowego sprawowania rządów poprzez zastosowanie faktycznego „wymiaru horyzontalnego” (udziału podmiotów gospodarczych, partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i wzbogacał „wymiar wertykalny” (udział władz regionalnych i lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności, których stosowanie ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia na całym terytorium sprawiedliwego podziału korzyści wynikających z wdrożenia EUSALP, i uniknięcia sytuacji, w której cele poszczególnych państw i obszarów przeważałyby nad wspólnym interesem. |
| --- | --- |

4.3.1.

Konieczne jest podkreślenie w EUSALP kwestii wielopoziomowego sprawowania rządów poprzez zastosowanie faktycznego „wymiaru horyzontalnego” (udziału podmiotów gospodarczych, partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego), który uzupełniałby i wzbogacał „wymiar wertykalny” (udział władz regionalnych i lokalnych), z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności, których stosowanie ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia na całym terytorium sprawiedliwego podziału korzyści wynikających z wdrożenia EUSALP, i uniknięcia sytuacji, w której cele poszczególnych państw i obszarów przeważałyby nad wspólnym interesem.

| 4.3.2. | Niezbędne jest utworzenie „forum społeczności obywatelskiej” EUSALP, którego zaangażowanie powinno uzupełniać prace „grup działania” i rozwijać się w ramach modelu operacyjnego umożliwiającego prawdziwe zaangażowanie przedstawicieli partnerów społecznych i gospodarczych w realizację strategii na poziomie regionalnym i lokalnym. Z tego względu pożądane jest, aby oprócz makroregionalnego forum społeczeństwa obywatelskiego powstawały fora regionalne (a jeśli to możliwe, również lokalne) społeczeństwa obywatelskiego w celu zapewnienia faktycznie wspólnego zarządzania strategią z udziałem wszystkich jej lokalnych podmiotów. |
| --- | --- |

4.3.2.

Niezbędne jest utworzenie „forum społeczności obywatelskiej” EUSALP, którego zaangażowanie powinno uzupełniać prace „grup działania” i rozwijać się w ramach modelu operacyjnego umożliwiającego prawdziwe zaangażowanie przedstawicieli partnerów społecznych i gospodarczych w realizację strategii na poziomie regionalnym i lokalnym. Z tego względu pożądane jest, aby oprócz makroregionalnego forum społeczeństwa obywatelskiego powstawały fora regionalne (a jeśli to możliwe, również lokalne) społeczeństwa obywatelskiego w celu zapewnienia faktycznie wspólnego zarządzania strategią z udziałem wszystkich jej lokalnych podmiotów.

| 4.3.3. | Istotne jest również promowanie stałego budowania zdolności, które wspierałoby i wzbogacało aktywny udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesach rozwijania strategii EUSALP i które zwiększałoby świadomość i wiedzę obywateli na temat głównych kwestii i priorytetów odnoszących się do regionu alpejskiego. W odniesieniu do tego priorytetu, EKES proponuje uruchomienie programu szczegółowego „Going local – EUSALP”. |
| --- | --- |

4.3.3.

Istotne jest również promowanie stałego budowania zdolności, które wspierałoby i wzbogacało aktywny udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesach rozwijania strategii EUSALP i które zwiększałoby świadomość i wiedzę obywateli na temat głównych kwestii i priorytetów odnoszących się do regionu alpejskiego. W odniesieniu do tego priorytetu, EKES proponuje uruchomienie programu szczegółowego „Going local – EUSALP”.

| 4.4. | Wdrażanie strategii na rzecz regionu alpejskiego wymaga zastosowania skutecznego systemu monitorowania umożliwiającego ocenę rzeczywistych usprawnień uzyskanych dzięki EUSALP. |
| --- | --- |

4.4.

Wdrażanie strategii na rzecz regionu alpejskiego wymaga zastosowania skutecznego systemu monitorowania umożliwiającego ocenę rzeczywistych usprawnień uzyskanych dzięki EUSALP.

| 4.4.1. | Istotne jest, aby połączyć pomiar ilościowy ze wskaźnikami jakościowymi zgodnymi z podejściem „wyjść poza PKB” (14). Ma to na celu dokonanie oceny wpływu przyjętej polityki w odniesieniu do jakości życia, zrównoważenia środowiskowego, spójności społecznej, ochrony zdrowia i ogólnego dobrobytu obecnych i przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

4.4.1.

Istotne jest, aby połączyć pomiar ilościowy ze wskaźnikami jakościowymi zgodnymi z podejściem „wyjść poza PKB” (14). Ma to na celu dokonanie oceny wpływu przyjętej polityki w odniesieniu do jakości życia, zrównoważenia środowiskowego, spójności społecznej, ochrony zdrowia i ogólnego dobrobytu obecnych i przyszłych pokoleń.

| 4.5. | Jeżeli znaczne kwoty wyasygnowane przez UE w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020 – ESIF (15) oraz europejskiej współpracy terytorialnej – EWT (16) zostaną odpowiednio skoordynowane i włączone do ujednoliconego strategicznego podejścia, będą mogły zapewnić środki niezbędne do wsparcia wdrożenia EUSALP. |
| --- | --- |

4.5.

Jeżeli znaczne kwoty wyasygnowane przez UE w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020 – ESIF (15) oraz europejskiej współpracy terytorialnej – EWT (16) zostaną odpowiednio skoordynowane i włączone do ujednoliconego strategicznego podejścia, będą mogły zapewnić środki niezbędne do wsparcia wdrożenia EUSALP.

| 4.5.1. | Ważne jest, aby rozwijać innowacyjne rodzaje podejścia zmierzające do zwiększenia synergii i komplementarności pomiędzy europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi na lata 2014–2020 a innymi programami europejskimi zarządzanymi bezpośrednio, jak to pokazano w instrukcji Komisji Europejskiej „Enabling synergies between European Structural and Investment Funds and Horizon 2020” (17). |
| --- | --- |

4.5.1.

Ważne jest, aby rozwijać innowacyjne rodzaje podejścia zmierzające do zwiększenia synergii i komplementarności pomiędzy europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi na lata 2014–2020 a innymi programami europejskimi zarządzanymi bezpośrednio, jak to pokazano w instrukcji Komisji Europejskiej „Enabling synergies between European Structural and Investment Funds and Horizon 2020” (17).

| 4.5.2. | Realizacja celów EUSALP wymaga również skorzystania z możliwości finansowania oferowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i zachęcania do korzystania z inwestycji prywatnych, zgodnie z propozycjami przedstawionymi w planie Junckera (18). |
| --- | --- |

4.5.2.

Realizacja celów EUSALP wymaga również skorzystania z możliwości finansowania oferowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i zachęcania do korzystania z inwestycji prywatnych, zgodnie z propozycjami przedstawionymi w planie Junckera (18).

| 4.5.3. | Aby wspierać stabilność finansową strategii EUSALP, bezwzględnie konieczne jest promowanie, tam gdzie to możliwe, inicjatyw mających na celu wdrażanie instrumentów przewidzianych przez „rozwój lokalny kierowany przez społeczność”, ze szczególnym uwzględnieniem instrumentów „rozwój lokalny kierowany przez społeczność” (19) i „zintegrowane inwestycje terytorialne” (20), jak zaproponowano w opinii EKES-u w sprawie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (21) i w programie Interreg V Włochy–Austria, poprzez zaproszenie do przedstawiania transgranicznych strategii rozwoju lokalnego w odniesieniu do CLLD (22). |
| --- | --- |

4.5.3.

Aby wspierać stabilność finansową strategii EUSALP, bezwzględnie konieczne jest promowanie, tam gdzie to możliwe, inicjatyw mających na celu wdrażanie instrumentów przewidzianych przez „rozwój lokalny kierowany przez społeczność”, ze szczególnym uwzględnieniem instrumentów „rozwój lokalny kierowany przez społeczność” (19) i „zintegrowane inwestycje terytorialne” (20), jak zaproponowano w opinii EKES-u w sprawie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (21) i w programie Interreg V Włochy–Austria, poprzez zaproszenie do przedstawiania transgranicznych strategii rozwoju lokalnego w odniesieniu do CLLD (22).

Bruksela, 8 października 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Georges DASSIS

---

(1)  SWD(2015) 147 final.

1

(2)  Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 9.

2

(3)  http://www.balticsea-region-strategy.eu; http://www.danube-region.eu; http://www.ai-macroregion.eu

3

(4)  Dz.U. C 83 z 30.3.2010, s. 16.

4

(5)  Dz.U. C 12 z 15.1.2015, s. 105.

5

(6)  „Przegląd śródokresowy strategii Europa 2020”, Bruksela, 4 grudnia 2013 r.

6

(7)  Konferencja w Grenoble, z udziałem przedstawicieli rządów i przewodniczących regionów objętych EUSALP, odbyła się w dniu 18 października 2013 r.

7

(8)  Biała księga „Adaptacja do zmian klimatu: europejskie ramy działania”, COM(2009) 147 final.

8

(9)  http://ec.europa.eu/growth/industry/innovation/facts-figures/scoreboards/files/ius-2015_en.pdf

9

(10)  http://ec.europa.eu/digital-agenda/en/growth-jobs/open-innovation

10

(11)  http://www.rumra-intergroup.eu/

11

(12)  COM(2013) 249 final. Zob. także opinię EKES-u w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy” (Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 153).

12

(13)  Dz.U. C 12 z 15.1.2015, s. 64.

13

(14)  „Porozmawiajmy o szczęściu – Wyjść poza PKB”, Bruksela, 10 czerwca 2014 r.

14

(15)  Rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320).

15

(16)  Rozporządzenie (UE) nr 1299/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259).

16

(17)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/guides/synergy/synergies_en.pdf

17

(18)  Plan inwestycyjny dla Europy, COM(2014) 903 final.

18

(19)  Article 10 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013.

19

(20)  Article 11 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013.

20

(21)  Dz.U. C 230 z 14.7.2015, s. 1.

21

(22)  http://www.interreg.net/download/0_CLLD_Aufruf_Avviso.pdf

22

---

| 28.1.2016 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 32/20 |
| --- | --- | --- | --- |

28.1.2016

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 32/20

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego w odniesieniu do szczególnych środków dla Grecji

(COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD))

(2016/C 032/04)

| Sprawozdawca generalny: | Carmelo CEDRONE |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Carmelo CEDRONE

Parlament Europejski, w dniu 7 września 2015 r., oraz Rada, w dniu 28 września 2015 r., postanowiły, zgodnie z art. 177 i 304 TFUE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego w odniesieniu do szczególnych środków dla Grecji

(COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD)).

Dnia 15 września 2015 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 511. sesji plenarnej w dniach 6–8 października 2015 r. (posiedzenie z dnia 8 października 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Carmela CEDRONEGO na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 99 do 1 (4 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Kontekst i streszczenie wniosku Komisji

| 1.1. | Sytuację społeczno-gospodarczą w Grecji nadal cechują poważne trudności wynikające z utrzymywania się niskiej stopy wzrostu i braku środków publicznych potrzebnych, by go ożywić. W ciągu ostatnich lat/miesięcy EKES wielokrotnie podkreślał przyczyny tej sytuacji, które są skądinąd dobrze znane. Te trudności mają poważne konsekwencje również z punktu widzenia dostępności środków koniecznych do uruchomienia programów przewidzianych i wspieranych w ramach funduszy strukturalnych na lata 2014–2020, a także funduszy pozostałych z lat 2007–2013. |
| --- | --- |

1.1.

Sytuację społeczno-gospodarczą w Grecji nadal cechują poważne trudności wynikające z utrzymywania się niskiej stopy wzrostu i braku środków publicznych potrzebnych, by go ożywić. W ciągu ostatnich lat/miesięcy EKES wielokrotnie podkreślał przyczyny tej sytuacji, które są skądinąd dobrze znane. Te trudności mają poważne konsekwencje również z punktu widzenia dostępności środków koniecznych do uruchomienia programów przewidzianych i wspieranych w ramach funduszy strukturalnych na lata 2014–2020, a także funduszy pozostałych z lat 2007–2013.

| 1.2. | Komisja przedstawiła wniosek zmieniający rozporządzenie nr 1303/2013 (zawierający wspólne przepisy w sprawie pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych) odnośnie do środków przewidzianych dla Grecji (1). |
| --- | --- |

1.2.

Komisja przedstawiła wniosek zmieniający rozporządzenie nr 1303/2013 (zawierający wspólne przepisy w sprawie pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych) odnośnie do środków przewidzianych dla Grecji (1).

| 1.3. | We wniosku Komisji, który ma na celu zaradzenie brakowi płynności i środków publicznych na inwestycje w Grecji, przewiduje się dwa ułatwienia finansowe, które zasadniczo polegają na zaliczkach z funduszy już przydzielonych do Grecji, a zatem nie mają wpływu na budżet w okresie 2014–2020, oraz na zwiększeniu poziomu współfinansowania. |
| --- | --- |

1.3.

We wniosku Komisji, który ma na celu zaradzenie brakowi płynności i środków publicznych na inwestycje w Grecji, przewiduje się dwa ułatwienia finansowe, które zasadniczo polegają na zaliczkach z funduszy już przydzielonych do Grecji, a zatem nie mają wpływu na budżet w okresie 2014–2020, oraz na zwiększeniu poziomu współfinansowania.

| 1.4. | Wniosek ustawodawczy dotyczy zarówno okresu 2007–2013 jak i 2014–2020. |
| --- | --- |

1.4.

Wniosek ustawodawczy dotyczy zarówno okresu 2007–2013 jak i 2014–2020.

| 1.5. | W odniesieniu do okresu 2014–2020, Komisja proponuje zwiększenie o 7 punktów procentowych poziomu początkowych płatności zaliczkowych dostępnych dla programów polityki spójności w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” (EFRR, EFS i Fundusz Spójności) oraz programów wspieranych przez EFMR. Ogółem stanowi to 1 mld euro dostępnych w okresie dwóch lat (500 mln EUR w 2015 r. i 500 mln EUR w 2016 r.). |
| --- | --- |

1.5.

W odniesieniu do okresu 2014–2020, Komisja proponuje zwiększenie o 7 punktów procentowych poziomu początkowych płatności zaliczkowych dostępnych dla programów polityki spójności w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” (EFRR, EFS i Fundusz Spójności) oraz programów wspieranych przez EFMR. Ogółem stanowi to 1 mld euro dostępnych w okresie dwóch lat (500 mln EUR w 2015 r. i 500 mln EUR w 2016 r.).

| 1.6. | W odniesieniu do okresu 2007–2013 Komisja proponuje, by maksymalny poziom współfinansowania wynoszący 100 % miał zastosowanie do zadeklarowanych wydatków kwalifikowalnych do celów obliczania płatności okresowych i płatności sald końcowych programów operacyjnych realizowanych w Grecji i aby udostępnić wcześniej pozostałe 5 % płatności UE, które są zazwyczaj zatrzymywane do chwili zamknięcia programów. Doprowadziłoby to do natychmiastowego pojawienia się dodatkowej płynności w wysokości ok. 500 mln EUR w 2015 r. i kolejnych 500 mln EUR w 2016 r. |
| --- | --- |

1.6.

W odniesieniu do okresu 2007–2013 Komisja proponuje, by maksymalny poziom współfinansowania wynoszący 100 % miał zastosowanie do zadeklarowanych wydatków kwalifikowalnych do celów obliczania płatności okresowych i płatności sald końcowych programów operacyjnych realizowanych w Grecji i aby udostępnić wcześniej pozostałe 5 % płatności UE, które są zazwyczaj zatrzymywane do chwili zamknięcia programów. Doprowadziłoby to do natychmiastowego pojawienia się dodatkowej płynności w wysokości ok. 500 mln EUR w 2015 r. i kolejnych 500 mln EUR w 2016 r.

2.   Uwagi

| 2.1. | EKES zgadza się z obawami Komisji co do potrzeby zapewnienia Grecji dodatkowych środków finansowych na ożywienie inwestycji na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego. Już pewien czas temu EKES przedstawił propozycje zmierzające w tym kierunku dla wszystkich krajów i obszarów, które miały trudności związane z budżetem, zadłużeniem lub wysoką stopą bezrobocia (2). |
| --- | --- |

2.1.

EKES zgadza się z obawami Komisji co do potrzeby zapewnienia Grecji dodatkowych środków finansowych na ożywienie inwestycji na rzecz trwałego wzrostu gospodarczego. Już pewien czas temu EKES przedstawił propozycje zmierzające w tym kierunku dla wszystkich krajów i obszarów, które miały trudności związane z budżetem, zadłużeniem lub wysoką stopą bezrobocia (2).

| 2.2. | Uważa, że wniosek, który jest zdaniem Komisji wyjątkowy i który jest obecnie przedmiotem rozważań Parlamentu Europejskiego, nie odpowiada celom, jakie zamierza się osiągnąć. Proponuje się bowiem pomoc, która zarówno ze względu na swą wielkość, jak i na sposoby udzielania (zaliczka od przewidywanych środków) jest nieadekwatna do potrzeb Grecji w zakresie inwestycji publicznych, a także w zakresie przywrócenia poziomu konkurencyjności i zatrudnienia w jej systemie produkcji. Szacuje się, że zapewnianie płynności wynikające z zastosowania nowego rozporządzenia wyniesie ok. 2 mld EUR, co jest sporą, lecz nie dodatkową kwotą, która zostanie zrekompensowana przez zmniejszenie o tę samą kwotę środków przewidzianych na kolejne lata (2018 i 2020 r.). |
| --- | --- |

2.2.

Uważa, że wniosek, który jest zdaniem Komisji wyjątkowy i który jest obecnie przedmiotem rozważań Parlamentu Europejskiego, nie odpowiada celom, jakie zamierza się osiągnąć. Proponuje się bowiem pomoc, która zarówno ze względu na swą wielkość, jak i na sposoby udzielania (zaliczka od przewidywanych środków) jest nieadekwatna do potrzeb Grecji w zakresie inwestycji publicznych, a także w zakresie przywrócenia poziomu konkurencyjności i zatrudnienia w jej systemie produkcji. Szacuje się, że zapewnianie płynności wynikające z zastosowania nowego rozporządzenia wyniesie ok. 2 mld EUR, co jest sporą, lecz nie dodatkową kwotą, która zostanie zrekompensowana przez zmniejszenie o tę samą kwotę środków przewidzianych na kolejne lata (2018 i 2020 r.).

| 2.3. | EKES wielokrotnie stwierdzał w swych opiniach, że jeżeli Komisja zamierza pomóc Grecji, należy przeznaczyć na ten cel większe dodatkowe środki, zarówno w formie nowych programów inwestycyjnych, jak i dalszego ograniczenia kwoty współfinansowania krajowego programów operacyjnych finansowanych z funduszy strukturalnych na lata 2014–2020. |
| --- | --- |

2.3.

EKES wielokrotnie stwierdzał w swych opiniach, że jeżeli Komisja zamierza pomóc Grecji, należy przeznaczyć na ten cel większe dodatkowe środki, zarówno w formie nowych programów inwestycyjnych, jak i dalszego ograniczenia kwoty współfinansowania krajowego programów operacyjnych finansowanych z funduszy strukturalnych na lata 2014–2020.

| 2.4. | EKES podkreśla kolejny powód do zaniepokojenia związany z opóźnieniem uruchomienia nowego programu funduszy strukturalnych. Środki przyznane Grecji w ramach polityki spójności na lata 2014–2020 wynoszą łącznie ok. 35 mld EUR. Dramatyczna sytuacja gospodarcza i polityczna Grecji wzbudziła niepewność co do decyzji inwestycyjnych i spowodowała opóźnienia administracyjne, co uniemożliwiło uruchomienie procedur niezbędnych do skorzystania ze środków w ramach nowego programowania w latach 2014–2020. |
| --- | --- |

2.4.

EKES podkreśla kolejny powód do zaniepokojenia związany z opóźnieniem uruchomienia nowego programu funduszy strukturalnych. Środki przyznane Grecji w ramach polityki spójności na lata 2014–2020 wynoszą łącznie ok. 35 mld EUR. Dramatyczna sytuacja gospodarcza i polityczna Grecji wzbudziła niepewność co do decyzji inwestycyjnych i spowodowała opóźnienia administracyjne, co uniemożliwiło uruchomienie procedur niezbędnych do skorzystania ze środków w ramach nowego programowania w latach 2014–2020.

| 2.5. | Środki oszczędnościowe, których UE wymagała od Grecji w celu przyjęcia trzeciego planu pomocy, nieuchronnie zmniejszą ilość środków publicznych na inwestycje. EKES obawia się, że opóźnienia w połączeniu z tymi środkami oszczędnościowymi wpłyną również na rozpoczęcie programów wydatków przewidzianych w ramach funduszy na następny rok i cały okres do 2020 r. |
| --- | --- |

2.5.

Środki oszczędnościowe, których UE wymagała od Grecji w celu przyjęcia trzeciego planu pomocy, nieuchronnie zmniejszą ilość środków publicznych na inwestycje. EKES obawia się, że opóźnienia w połączeniu z tymi środkami oszczędnościowymi wpłyną również na rozpoczęcie programów wydatków przewidzianych w ramach funduszy na następny rok i cały okres do 2020 r.

| 2.6. | Projekty realizowane obecnie w Grecji są w dużej części finansowane z funduszy na okres programowania 2007–2013. Ostatnie analizy dotyczące środków pozostałych z lat 2007–2013 wskazują, że dostępna jest jeszcze kwota w wysokości 1,5–2 mln EUR, która zostanie zwrócona w wypadku jej niewykorzystania do końca roku. Zważywszy na wyjątkowe okoliczności panujące w tym kraju, Komisja mogła przewidzieć we wniosku przedłużenie terminu rozliczenia dokonanych wydatków (z n+2 do n+3). |
| --- | --- |

2.6.

Projekty realizowane obecnie w Grecji są w dużej części finansowane z funduszy na okres programowania 2007–2013. Ostatnie analizy dotyczące środków pozostałych z lat 2007–2013 wskazują, że dostępna jest jeszcze kwota w wysokości 1,5–2 mln EUR, która zostanie zwrócona w wypadku jej niewykorzystania do końca roku. Zważywszy na wyjątkowe okoliczności panujące w tym kraju, Komisja mogła przewidzieć we wniosku przedłużenie terminu rozliczenia dokonanych wydatków (z n+2 do n+3).

3.   Wnioski i zalecenia

| 3.1. | Konkludując, EKES popiera wniosek Komisji, choć uważa, że jest niewystarczający. Tak jak już proponował w wielu opiniach, sądzi, że instytucje europejskie i państwa członkowskie powinny opracować bardziej treściwy i wiarygodny od dotychczasowych propozycji program pomocy dla krajów strefy euro doświadczających trudności, począwszy od Grecji, wprowadzając większą elastyczność nowego zarządzania europejskiego w odniesieniu do polityki podatkowej i budżetowej, zwiększając znacznie środki przeznaczone na finansowanie przez EBI i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) w oparciu o plan Junckera, a także łącząc i koordynując w sposób bardziej funkcjonalny środki przeznaczone na finansowanie innych polityk UE. |
| --- | --- |

3.1.

Konkludując, EKES popiera wniosek Komisji, choć uważa, że jest niewystarczający. Tak jak już proponował w wielu opiniach, sądzi, że instytucje europejskie i państwa członkowskie powinny opracować bardziej treściwy i wiarygodny od dotychczasowych propozycji program pomocy dla krajów strefy euro doświadczających trudności, począwszy od Grecji, wprowadzając większą elastyczność nowego zarządzania europejskiego w odniesieniu do polityki podatkowej i budżetowej, zwiększając znacznie środki przeznaczone na finansowanie przez EBI i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) w oparciu o plan Junckera, a także łącząc i koordynując w sposób bardziej funkcjonalny środki przeznaczone na finansowanie innych polityk UE.

| 3.2. | Podsumowując, oprócz przedsięwzięcia powyższych środków niezbędne byłoby: a) rozszerzenie propozycji (wyeliminowanie współfinansowania dla Grecji) na cały okres 2014–2020; b) przyspieszenie i antycypowanie działań w ramach planu Junckera adresowanych do Grecji w celu wsparcia, za pomocą obu tych środków, ożywienia gospodarczego, rozwoju i zatrudnienia; c) uproszczenie, a NIE skomplikowanie procedur administracyjnych; d) powołanie przez Komisję wspólnej grupy zadaniowej, która mogłaby wesprzeć Grecję na różnych etapach wykorzystania funduszy strukturalnych; e) rozważenie zasadności objęcia tymi lub podobnymi środkami, w połączeniu z odpowiednimi kontrolami, innych krajów, które najdotkliwiej odczuły i odczuwają skutki kryzysu i których stopa bezrobocia przewyższa średnią europejską. |
| --- | --- |

3.2.

Podsumowując, oprócz przedsięwzięcia powyższych środków niezbędne byłoby: a) rozszerzenie propozycji (wyeliminowanie współfinansowania dla Grecji) na cały okres 2014–2020; b) przyspieszenie i antycypowanie działań w ramach planu Junckera adresowanych do Grecji w celu wsparcia, za pomocą obu tych środków, ożywienia gospodarczego, rozwoju i zatrudnienia; c) uproszczenie, a NIE skomplikowanie procedur administracyjnych; d) powołanie przez Komisję wspólnej grupy zadaniowej, która mogłaby wesprzeć Grecję na różnych etapach wykorzystania funduszy strukturalnych; e) rozważenie zasadności objęcia tymi lub podobnymi środkami, w połączeniu z odpowiednimi kontrolami, innych krajów, które najdotkliwiej odczuły i odczuwają skutki kryzysu i których stopa bezrobocia przewyższa średnią europejską.

Bruksela, 8 października 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Georges DASSIS

---

(1)  COM(2015) 365 final – 2015/0160 (COD).

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w odniesieniu do niektórych przepisów dotyczących zarządzania finansowego dla niektórych państw członkowskich doświadczających poważnych trudności w zakresie ich stabilności finansowej lub nimi zagrożonych (COM(2011) 482 wersja ostateczna – 2011/0211 (COD)) (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 81).

2

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do niektórych przepisów dotyczących zarządzania finansowego dla niektórych państw członkowskich doświadczających poważnych trudności w zakresie stabilności finansowej lub nimi zagrożonych (COM(2011) 481 wersja ostateczna – 2011/0209 (COD)) (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 83).

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego w odniesieniu do niektórych przepisów dotyczących zarządzania finansowego dla niektórych państw członkowskich doświadczających poważnych trudności w zakresie ich stabilności finansowej lub nimi zagrożonych (COM(2011) 484 wersja ostateczna – 2011/0212 (COD)) (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 84).

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1083/2006 (COM(2011) 615 final – 2011/0276 (COD)) (Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 30).

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1084/2006 (COM(2011) 612 final – 2011/0274 (COD)) (Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 38).

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 (COM(2011) 614 final – 2011/0275 (COD)) (Dz.U. C 191 z 29.6.2012, s. 44).

---

| 28.1.2016 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 32/23 |
| --- | --- | --- | --- |

28.1.2016

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 32/23

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (wersja przekształcona)

[COM(2015) 282 final – 2015/0128 (COD)]

(2016/C 032/05)

Dnia 24 czerwca 2015 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (wersja przekształcona)

[COM(2015) 282 final – 2015/0128 (COD)].

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 511. sesji plenarnej w dniach 6–8 października 2015 r. (posiedzenie z dnia 8 października 2015 r.) Komitet 70 głosami za (6 osób wstrzymało się od głosu) postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 8 października 2015 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Georges DASSIS

---