# Il-Ġurnal Uffiċjali C 301/2019

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 301 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 625 ta' Settembru 2019 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 301

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 625 ta' Settembru 2019

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| | Il-Kunsill |
| 2019/C 301/01 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Belġju għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Belġju għall-2019 | 1 |
| | RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| 2019/C 301/02 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019 | 8 |
| 2019/C 301/03 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 taċ-Ċekja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 taċ-Ċekja | 15 |
| 2019/C 301/04 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tad-Danimarka għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka għall-2019 | 20 |
| 2019/C 301/05 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ġermanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Ġermanja għall-2019 | 24 |
| 2019/C 301/06 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Estonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Estonja għall-2019 | 30 |
| 2019/C 301/07 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Irlanda għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Irlanda għall-2019 | 35 |
| 2019/C 301/08 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Greċja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Greċja għall-2019 | 42 |
| 2019/C 301/09 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Spanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Spanja għall-2019 | 48 |
| 2019/C 301/10 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Franza u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Franza | 55 |
| 2019/C 301/11 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Kroazja għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Kroazja għall-2019 | 64 |
| 2019/C 301/12 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja għall-2019 | 69 |
| 2019/C 301/13 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru għall-2019 | 80 |
| 2019/C 301/14 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019 | 86 |
| 2019/C 301/15 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Litwanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2019 | 91 |
| 2019/C 301/16 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019 | 97 |
| 2019/C 301/17 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ungerija għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Ungerija għall-2019 | 101 |
| 2019/C 301/18 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Malta | 107 |
| 2019/C 301/19 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tan-Netherlands għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tan-Netherlands għall-2019 | 112 |
| 2019/C 301/20 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Awstrija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Awstrija għall-2019 | 117 |
| 2019/C 301/21 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Polonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Polonja għall-2019 | 123 |
| 2019/C 301/22 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Portugall għall-2019 | 129 |
| 2019/C 301/23 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tar-Rumanija | 135 |
| 2019/C 301/24 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tas-Slovenja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tas-Slovenja | 143 |
| 2019/C 301/25 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2019 | 148 |
| 2019/C 301/26 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja għall-2019 | 154 |
| 2019/C 301/27 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja għall-2019 | 159 |
| 2019/C 301/28 | Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tar-Renju Unit għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tar-Renju Unit tal-2018-2019 | 163 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RAKKOMANDAZZJONIJIET

Il-Kunsill

2019/C 301/01

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Belġju għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Belġju għall-2019

1

RAKKOMANDAZZJONIJIET

2019/C 301/02

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019

8

2019/C 301/03

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 taċ-Ċekja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 taċ-Ċekja

15

2019/C 301/04

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tad-Danimarka għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka għall-2019

20

2019/C 301/05

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ġermanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Ġermanja għall-2019

24

2019/C 301/06

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Estonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Estonja għall-2019

30

2019/C 301/07

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Irlanda għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Irlanda għall-2019

35

2019/C 301/08

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Greċja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Greċja għall-2019

42

2019/C 301/09

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Spanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Spanja għall-2019

48

2019/C 301/10

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Franza u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Franza

55

2019/C 301/11

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Kroazja għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Kroazja għall-2019

64

2019/C 301/12

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja għall-2019

69

2019/C 301/13

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru għall-2019

80

2019/C 301/14

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019

86

2019/C 301/15

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Litwanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2019

91

2019/C 301/16

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019

97

2019/C 301/17

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ungerija għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Ungerija għall-2019

101

2019/C 301/18

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Malta

107

2019/C 301/19

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tan-Netherlands għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tan-Netherlands għall-2019

112

2019/C 301/20

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Awstrija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Awstrija għall-2019

117

2019/C 301/21

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Polonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Polonja għall-2019

123

2019/C 301/22

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Portugall għall-2019

129

2019/C 301/23

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tar-Rumanija

135

2019/C 301/24

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tas-Slovenja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tas-Slovenja

143

2019/C 301/25

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2019

148

2019/C 301/26

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja għall-2019

154

2019/C 301/27

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja għall-2019

159

2019/C 301/28

Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tad-9 ta’ Lulju 2019 dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tar-Renju Unit għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tar-Renju Unit tal-2018-2019

163

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RAKKOMANDAZZJONIJIET

Il-Kunsill

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/1 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/1

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Belġju għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Belġju għall-2019

(2019/C 301/01)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Belġju bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro’) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Belġju bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro’) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Belġju jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jittejbu s-servizzi ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ servizzi reżiljenti, miżuri biex jittejbu s-sostenibbiltà, l-effiċjenza u l-kompożizzjoni tal-finanzi pubbliċi kif ukoll l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, it-titjib tal-finanzi pubbliċi, il-bini mill-ġdid ta’ riżervi fiskali u miżuri biex tissaħħaħ l-effettività tal-politiki tas-suq tax-xogħol ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għal tranżizzjonijiet b’suċċess fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Belġju jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għall-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jittejbu s-servizzi ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ servizzi reżiljenti, miżuri biex jittejbu s-sostenibbiltà, l-effiċjenza u l-kompożizzjoni tal-finanzi pubbliċi kif ukoll l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, it-titjib tal-finanzi pubbliċi, il-bini mill-ġdid ta’ riżervi fiskali u miżuri biex tissaħħaħ l-effettività tal-politiki tas-suq tax-xogħol ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għal tranżizzjonijiet b’suċċess fis-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019 għall-Belġju ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamel il-Belġju biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Belġju biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019 għall-Belġju ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamel il-Belġju biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Belġju biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020.

| (4) | Fis-26 ta’ April 2019, il-Belġju ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(4)

Fis-26 ta’ April 2019, il-Belġju ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa l-Belġju jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jippjana titjib gradwali fil-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju, stabbilit għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, mhux ippjanat li jinkiseb matul il-perijodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Wara li tela’ sa kważi 107 % tal-PDG fl-2014 u niżel għal 102 % tal-PDG fl-2018, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos għal 94 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’l hemm ma ġewx speċifikati u dan jikkontribwixxi għad-deterjorazzjoni proġettata tal-bilanċ strutturali fl-2020 jekk il-politika ma tinbidilx, skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Belġju jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jippjana titjib gradwali fil-bilanċ nominali minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju, stabbilit għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, mhux ippjanat li jinkiseb matul il-perijodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Wara li tela’ sa kważi 107 % tal-PDG fl-2014 u niżel għal 102 % tal-PDG fl-2018, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos għal 94 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’l hemm ma ġewx speċifikati u dan jikkontribwixxi għad-deterjorazzjoni proġettata tal-bilanċ strutturali fl-2020 jekk il-politika ma tinbidilx, skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019.

| (7) | Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Belġju mar-regola tad-dejn fl-2018. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-analiżi kurrenti mhijiex kompletament konklużiva dwar jekk il-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 ġiex imħares. |
| --- | --- |

(7)

Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Belġju mar-regola tad-dejn fl-2018. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-analiżi kurrenti mhijiex kompletament konklużiva dwar jekk il-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 ġiex imħares.

| (8) | Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu, il-Belġju jikkonferma t-talba li għamel fl-Abbozz tal-Pjan Baġitarju għall-2019 biex japprofitta mill-flessibbiltà taħt il-fergħa preventiva skont il-“Pożizzjoni miftiehma b’mod komuni dwar il-Flessibilità fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir” approvata mill-Kunsill fit-12 ta’ Frar 2016. Il-Belġju talab devjazzjoni temporanja ta’ 0,5 % tal-PDG mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fid-dawl tal-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali maġġuri b’impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Ir-riformi strutturali jirreferu għal riforma tal-pensjonijiet, “bidla fiskali”, riforma tat-tassazzjoni fuq id-dħul tal-kumpanniji, riforma tas-suq tax-xogħol kif ukoll riforma tal-amministrazzjoni pubblika. It-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 jikkonferma li l-Belġju jirrispetta l-punt ta’ riferiment minimu fl-2019, billi jipprovdi marġini ta’ sigurtà lejn il-limitu tad-defiċit tal-PDG-ta’-3 %. Il-miżuri kollha issa ġew leġislati bis-sħiħ, bl-eċċezzjoni tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. Minħabba n-natura tagħhom, u b’mod partikolari l-bidla fiskali u r-riforma tagħha tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpanniji, għad hemm inċertezzi dwar l-impatt tagħhom fuq żmien qasir, partikolarment minħabba n-natura newtrali mhux baġitarja tagħhom, li minħabba fihom il-pożizzjoni baġitarja marret għall-agħar. Madankollu, il-miżuri tejbu l-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija, naqqsu r-rata tal-qgħad u naqqsu r-riskji tal-iżbilanċi makroekonomiċi, u b’hekk kellhom impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà tad-dejn fuq żmien medju u twil. Fuq din il-bażi, il-Belġju bħalissa jista’ jitqies li jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019, dment li jimplimenta r-riformi miftiehma b’mod adegwat, li se jiġu mmonitorjati fil-qafas tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

(8)

Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu, il-Belġju jikkonferma t-talba li għamel fl-Abbozz tal-Pjan Baġitarju għall-2019 biex japprofitta mill-flessibbiltà taħt il-fergħa preventiva skont il-“Pożizzjoni miftiehma b’mod komuni dwar il-Flessibilità fil-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir” approvata mill-Kunsill fit-12 ta’ Frar 2016. Il-Belġju talab devjazzjoni temporanja ta’ 0,5 % tal-PDG mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fid-dawl tal-implimentazzjoni ta’ riformi strutturali maġġuri b’impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi. Ir-riformi strutturali jirreferu għal riforma tal-pensjonijiet, “bidla fiskali”, riforma tat-tassazzjoni fuq id-dħul tal-kumpanniji, riforma tas-suq tax-xogħol kif ukoll riforma tal-amministrazzjoni pubblika. It-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 jikkonferma li l-Belġju jirrispetta l-punt ta’ riferiment minimu fl-2019, billi jipprovdi marġini ta’ sigurtà lejn il-limitu tad-defiċit tal-PDG-ta’-3 %. Il-miżuri kollha issa ġew leġislati bis-sħiħ, bl-eċċezzjoni tar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika. Minħabba n-natura tagħhom, u b’mod partikolari l-bidla fiskali u r-riforma tagħha tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpanniji, għad hemm inċertezzi dwar l-impatt tagħhom fuq żmien qasir, partikolarment minħabba n-natura newtrali mhux baġitarja tagħhom, li minħabba fihom il-pożizzjoni baġitarja marret għall-agħar. Madankollu, il-miżuri tejbu l-potenzjal tat-tkabbir tal-ekonomija, naqqsu r-rata tal-qgħad u naqqsu r-riskji tal-iżbilanċi makroekonomiċi, u b’hekk kellhom impatt pożittiv fuq is-sostenibbiltà tad-dejn fuq żmien medju u twil. Fuq din il-bażi, il-Belġju bħalissa jista’ jitqies li jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019, dment li jimplimenta r-riformi miftiehma b’mod adegwat, li se jiġu mmonitorjati fil-qafas tas-Semestru Ewropew.

| (9) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Belġju jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ma taqbiżx il-1,8 % fl-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG. Billi l-Belġju jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG taħt il-klawsola ta’ riforma strutturali, l-aġġustament strutturali meħtieġ għall-2019 jista’ jitnaqqas għal 0,1 % tal-PDG, li jikkorrispondi għal rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta li ma taqbiżx it-2,8 % fl-2019. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors tal-aġġustamenti rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju matul l-2018 u l-2019 flimkien. |
| --- | --- |

(9)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Belġju jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ma taqbiżx il-1,8 % fl-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG. Billi l-Belġju jikkwalifika għad-devjazzjoni temporanja mitluba ta’ 0,5 % tal-PDG taħt il-klawsola ta’ riforma strutturali, l-aġġustament strutturali meħtieġ għall-2019 jista’ jitnaqqas għal 0,1 % tal-PDG, li jikkorrispondi għal rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta li ma taqbiżx it-2,8 % fl-2019. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors tal-aġġustamenti rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju matul l-2018 u l-2019 flimkien.

| (10) | Fl-2020, fid-dawl tal-fatt li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG tal-Belġju huwa ’l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,1 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,6 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 taħt il-politiki mhux mibdula, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie mhuwiex previst li l-Belġju se jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 ’il quddiem se jkunu meħtieġa miżuri sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe qligħ mhux mistenni biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. Is-sostenibbiltà għall-perijodu medju u twil tal-finanzi pubbliċi tal-Belġju tkompli tkun f’riskju minħabba l-kombinazzjoni ta’ proporzjon għoli ta’ dejn mal-PDG u ż-żieda prevista fl-ispejjeż tat-tixjiħ, partikolarment dawk marbuta mal-pensjonijiet u l-kura fit-tul. Sett ta’ riformi tal-pensjonijiet ġie leġiżlat fl-2015, li wassal għal żieda fl-età statutorja tal-irtirar minn 65 għal 66 sena mill-2025 u għal 67 mill-2030. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti tal-età u tal-anzjanità biex wieħed jibbenefika minn irtirar kmieni saru wkoll aktar stretti. Madankollu n-nefqa pubblika fuq il-pensjonijiet xorta tiżdied b’2,9 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, l-aktar matul l-għoxrin sena li ġejjin. Barra minn hekk, il-kundizzjonijiet tal-irtirar bikri għal bosta gruppi kbar ta’ impjegati taċ-ċivil jibqgħu aktar favorevoli mill-kundizzjonijiet standard. L-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huwa previst li jiżdied b’1,7 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, żieda ’l fuq mill-medja li tibda minn dik li diġà hija waħda mill-ogħla livelli fl-Unjoni. Il-frammentazzjoni organizzattiva tal-kura fit-tul, b’kompetenzi li bħalissa huma mifruxa fuq livelli amministrattivi differenti, tisfida xi dimensjonijiet tal-effiċjenza fl-infiq, u għalhekk l-impatt nett tat-trasferiment reċenti tar-responsabbiltajiet għadu mhux ċar. It-tisħiħ tal-governanza jgħin biex jinkisbu ż-żidiet maħsuba fl-effiċjenza. Jista’ jkun hemm lok biex tittejjeb it-taħlita ta’ kura biex tiżdied il-kosteffiċjenza tas-sistema tal-kura fit-tul. |
| --- | --- |

(10)

Fl-2020, fid-dawl tal-fatt li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG tal-Belġju huwa ’l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,1 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,6 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni 2019 taħt il-politiki mhux mibdula, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie mhuwiex previst li l-Belġju se jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 ’il quddiem se jkunu meħtieġa miżuri sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe qligħ mhux mistenni biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. Is-sostenibbiltà għall-perijodu medju u twil tal-finanzi pubbliċi tal-Belġju tkompli tkun f’riskju minħabba l-kombinazzjoni ta’ proporzjon għoli ta’ dejn mal-PDG u ż-żieda prevista fl-ispejjeż tat-tixjiħ, partikolarment dawk marbuta mal-pensjonijiet u l-kura fit-tul. Sett ta’ riformi tal-pensjonijiet ġie leġiżlat fl-2015, li wassal għal żieda fl-età statutorja tal-irtirar minn 65 għal 66 sena mill-2025 u għal 67 mill-2030. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti tal-età u tal-anzjanità biex wieħed jibbenefika minn irtirar kmieni saru wkoll aktar stretti. Madankollu n-nefqa pubblika fuq il-pensjonijiet xorta tiżdied b’2,9 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, l-aktar matul l-għoxrin sena li ġejjin. Barra minn hekk, il-kundizzjonijiet tal-irtirar bikri għal bosta gruppi kbar ta’ impjegati taċ-ċivil jibqgħu aktar favorevoli mill-kundizzjonijiet standard. L-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huwa previst li jiżdied b’1,7 punti perċentwali tal-PDG bejn l-2016 u l-2070, żieda ’l fuq mill-medja li tibda minn dik li diġà hija waħda mill-ogħla livelli fl-Unjoni. Il-frammentazzjoni organizzattiva tal-kura fit-tul, b’kompetenzi li bħalissa huma mifruxa fuq livelli amministrattivi differenti, tisfida xi dimensjonijiet tal-effiċjenza fl-infiq, u għalhekk l-impatt nett tat-trasferiment reċenti tar-responsabbiltajiet għadu mhux ċar. It-tisħiħ tal-governanza jgħin biex jinkisbu ż-żidiet maħsuba fl-effiċjenza. Jista’ jkun hemm lok biex tittejjeb it-taħlita ta’ kura biex tiżdied il-kosteffiċjenza tas-sistema tal-kura fit-tul.

| (11) | Il-kompożizzjoni u l-effiċjenza tal-infiq pubbliku jistgħu jittejbu sabiex jinħoloq spazju għal aktar investiment pubbliku. Minkejja tnaqqis riċenti, in-nefqa totali bħala sehem tal-PDG fil-Belġju tibqa’ fost l-ogħla fiż-żona tal-euro. Il-livell għoli ta’ nefqa pubblika jissuġġerixxi li hemm lok għal aġġustament fiskali aktar ibbażat fuq l-infiq. Minħabba l-livell għoli ta’ nefqa pubblika, ir-riżultati ta’ ċerti politiki u l-kwalità ta’ ċerti servizzi pubbliċi jqajmu mistoqsijiet rigward il-kosteffiċjenza. Reviżjonijiet ta’ nfiq u evalwazzjonijiet ta’ politika jistgħu jgħinu lill-Belġju jipprijoritizza u jtejjeb l-effiċjenza tan-nefqa pubblika. Barra minn hekk, ir-rieżamijiet tal-infiq jistgħu jintużaw biex tiġi vvalutata l-effiċjenza tal-appoġġ pubbliku indirett għar-Riċerka u l-Iżvilupp tan-negozju, li huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni, bħala persentaġġ tal-PDG u li kompla jiżdied is-sena l-oħra. L-awtoritajiet federali u reġjonali reċentement esprimew interess li jintegraw ir-rieżami tan-nefqa fil-mekkaniżmu baġitarju tagħhom. |
| --- | --- |

(11)

Il-kompożizzjoni u l-effiċjenza tal-infiq pubbliku jistgħu jittejbu sabiex jinħoloq spazju għal aktar investiment pubbliku. Minkejja tnaqqis riċenti, in-nefqa totali bħala sehem tal-PDG fil-Belġju tibqa’ fost l-ogħla fiż-żona tal-euro. Il-livell għoli ta’ nefqa pubblika jissuġġerixxi li hemm lok għal aġġustament fiskali aktar ibbażat fuq l-infiq. Minħabba l-livell għoli ta’ nefqa pubblika, ir-riżultati ta’ ċerti politiki u l-kwalità ta’ ċerti servizzi pubbliċi jqajmu mistoqsijiet rigward il-kosteffiċjenza. Reviżjonijiet ta’ nfiq u evalwazzjonijiet ta’ politika jistgħu jgħinu lill-Belġju jipprijoritizza u jtejjeb l-effiċjenza tan-nefqa pubblika. Barra minn hekk, ir-rieżamijiet tal-infiq jistgħu jintużaw biex tiġi vvalutata l-effiċjenza tal-appoġġ pubbliku indirett għar-Riċerka u l-Iżvilupp tan-negozju, li huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni, bħala persentaġġ tal-PDG u li kompla jiżdied is-sena l-oħra. L-awtoritajiet federali u reġjonali reċentement esprimew interess li jintegraw ir-rieżami tan-nefqa fil-mekkaniżmu baġitarju tagħhom.

| (12) | Il-koordinazzjoni tal-baġit bejn l-entitajiet bħalissa mhix flessibbli biżżejjed biex toħloq spazju għall-investiment pubbliku fi proġetti fuq skala kbira. Huwa essenzjali li jkun hemm koordinazzjoni effettiva tal-baġit fi Stat Membru federali bħall-Belġju, fejn il-parti kbira tas-setgħat tan-nefqa ġiet ittrasferita lill-gvernijiet sottonazzjonali. Għad m’hemmx ftehim formali dwar il-miri annwali fil-livelli kollha tal-gvern, minkejja l-ftehim ta’ kooperazzjoni ffirmat fl-2013, li jikkomplika l-koordinazzjoni tal-baġit. B’kuntrast mal-prattika ta’ Programmi ta’ Stabbiltà preċedenti, meta l-Kumitat ta’ Konċertazzjoni ħa nota tat-trajettorja fiskali, il-livelli kollha tal-gvern approvaw it-trajettorja fiskali ġenerali ppreżentata fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u appoġġaw il-kisba tal-miri fiskali sal-2020 għal kull livell tal-gvern. Għalkemm din l-approvazzjoni żiedet il-kredibilità mat-trajettorja ġenerali, ma kien hemm l-ebda ftehim formali dwar il-miri fiskali annwali f’kull livell ta’ gvern. Nuqqas ta’ qbil dwar il-miri f’kull livell ta’ gvern jista’ jdgħajjef il-vijabbiltà tat-trajettorja ġenerali lejn l-objettiv ta’ żmien medju. Barra minn hekk, dan jimpedixxi t-taqsima inkarigata mir-rekwiżiti tas-self tas-settur pubbliku tal-Kunsill Għoli tal-Finanzi milli tissorvelja b’mod effettiv il-konformità ma’ dawn il-miri. Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 kien fih biss miri baġitarji indikattivi ġenerali u intermedjarji billi l-elezzjonijiet saru fil-livell federali u fil-livell tar-Reġjuni u l-Komunitajiet fis-26 ta’ Mejju 2019. |
| --- | --- |

(12)

Il-koordinazzjoni tal-baġit bejn l-entitajiet bħalissa mhix flessibbli biżżejjed biex toħloq spazju għall-investiment pubbliku fi proġetti fuq skala kbira. Huwa essenzjali li jkun hemm koordinazzjoni effettiva tal-baġit fi Stat Membru federali bħall-Belġju, fejn il-parti kbira tas-setgħat tan-nefqa ġiet ittrasferita lill-gvernijiet sottonazzjonali. Għad m’hemmx ftehim formali dwar il-miri annwali fil-livelli kollha tal-gvern, minkejja l-ftehim ta’ kooperazzjoni ffirmat fl-2013, li jikkomplika l-koordinazzjoni tal-baġit. B’kuntrast mal-prattika ta’ Programmi ta’ Stabbiltà preċedenti, meta l-Kumitat ta’ Konċertazzjoni ħa nota tat-trajettorja fiskali, il-livelli kollha tal-gvern approvaw it-trajettorja fiskali ġenerali ppreżentata fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2018 u appoġġaw il-kisba tal-miri fiskali sal-2020 għal kull livell tal-gvern. Għalkemm din l-approvazzjoni żiedet il-kredibilità mat-trajettorja ġenerali, ma kien hemm l-ebda ftehim formali dwar il-miri fiskali annwali f’kull livell ta’ gvern. Nuqqas ta’ qbil dwar il-miri f’kull livell ta’ gvern jista’ jdgħajjef il-vijabbiltà tat-trajettorja ġenerali lejn l-objettiv ta’ żmien medju. Barra minn hekk, dan jimpedixxi t-taqsima inkarigata mir-rekwiżiti tas-self tas-settur pubbliku tal-Kunsill Għoli tal-Finanzi milli tissorvelja b’mod effettiv il-konformità ma’ dawn il-miri. Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 kien fih biss miri baġitarji indikattivi ġenerali u intermedjarji billi l-elezzjonijiet saru fil-livell federali u fil-livell tar-Reġjuni u l-Komunitajiet fis-26 ta’ Mejju 2019.

| (13) | It-tkabbir ekonomiku riċenti rriżulta fi tkabbir tal-impjiegi u l-impjiegi huma fl-ogħla livell fl-aħħar għaxar snin. Madankollu, it-tranżizzjonijiet mill-inattività jew mill-qgħad għall-impjiegi għadhom baxxi u l-Belġju mhux fit-triq it-tajba biex jilħaq il-mira tal-impjiegi tal-Ewropa 2020 ta’ 73,2 %. Għad hemm differenzi reġjonali qawwija fis-suq tax-xogħol. Minkejja tnaqqis kostanti matul dawn l-aħħar ħames snin, il-qgħad fost iż-żgħażagħ huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni fi Brussell. Il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol hija baxxa għall-persuni b’ħiliet baxxi, persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, ħaddiema anzjani u persuni b’diżabilità, u jissuġġerixxi li kemm il-fatturi strutturali kif ukoll dawk speċifiċi għall-grupp ifixklu l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol, filwaqt li l-miżuri ta’ attivazzjoni eżistenti mhumiex effettivi b’mod ugwali għall-gruppi kollha tal-popolazzjoni. Ir-rata tal-impjiegi ta’ ħaddiema ikbar fl-età (55-64 sena) tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni u d-differenza mal-medja tal-Unjoni tibqa’ għolja għal dawk li għandhom iktar minn 60 sena. Persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, b’mod partikolari n-nisa, ikomplu jesperjenzaw qgħad ogħla, rati aktar baxxi ta’ attività, faqar ogħla fix-xogħol u kwalifiki żejda. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex jappoġġjaw l-integrazzjoni ta’ dawk li waslu reċentement u biex tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni, għadu nieqes approċċ ikkoordinat biex jindirizza l-isfidi li jiffaċċjaw nies bi sfond ta’ migrazzjoni. Biex tiġi indirizzata l-parteċipazzjoni baxxa fis-suq tax-xogħol, ittieħdu miżuri bħala parti mir-riforma “Ftehim tal-Impjiegi”, iżda l-impatt tagħhom għad irid jiġi evalwat. |
| --- | --- |

(13)

It-tkabbir ekonomiku riċenti rriżulta fi tkabbir tal-impjiegi u l-impjiegi huma fl-ogħla livell fl-aħħar għaxar snin. Madankollu, it-tranżizzjonijiet mill-inattività jew mill-qgħad għall-impjiegi għadhom baxxi u l-Belġju mhux fit-triq it-tajba biex jilħaq il-mira tal-impjiegi tal-Ewropa 2020 ta’ 73,2 %. Għad hemm differenzi reġjonali qawwija fis-suq tax-xogħol. Minkejja tnaqqis kostanti matul dawn l-aħħar ħames snin, il-qgħad fost iż-żgħażagħ huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni fi Brussell. Il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol hija baxxa għall-persuni b’ħiliet baxxi, persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, ħaddiema anzjani u persuni b’diżabilità, u jissuġġerixxi li kemm il-fatturi strutturali kif ukoll dawk speċifiċi għall-grupp ifixklu l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol, filwaqt li l-miżuri ta’ attivazzjoni eżistenti mhumiex effettivi b’mod ugwali għall-gruppi kollha tal-popolazzjoni. Ir-rata tal-impjiegi ta’ ħaddiema ikbar fl-età (55-64 sena) tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni u d-differenza mal-medja tal-Unjoni tibqa’ għolja għal dawk li għandhom iktar minn 60 sena. Persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, b’mod partikolari n-nisa, ikomplu jesperjenzaw qgħad ogħla, rati aktar baxxi ta’ attività, faqar ogħla fix-xogħol u kwalifiki żejda. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex jappoġġjaw l-integrazzjoni ta’ dawk li waslu reċentement u biex tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni, għadu nieqes approċċ ikkoordinat biex jindirizza l-isfidi li jiffaċċjaw nies bi sfond ta’ migrazzjoni. Biex tiġi indirizzata l-parteċipazzjoni baxxa fis-suq tax-xogħol, ittieħdu miżuri bħala parti mir-riforma “Ftehim tal-Impjiegi”, iżda l-impatt tagħhom għad irid jiġi evalwat.

| (14) | Għad baqa’ diżinċentivi finanzjarji importanti biex wieħed isib impjieg. Għalkemm il-bidla fit-taxxa naqqset il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol, din tibqa’ medja għolja għal dawk kollha li jaqilgħu paga, ħlief għal dawk li jaqilgħu pagi baxxi ħafna (50 % tal-paga medja). Il-Belġju jibqa’ l-uniku Stat Membru li fih il-benefiċċji tal-qgħad mhumiex limitati fiż-żmien, għalkemm jaqgħu gradwalment. Hemm diżinċentivi finanzjarji għall-benefiċjarji ta’ skemi ta’ mard u diżabilità u t-tieni persni bil-paga biex jieħdu xogħol full-time. B’mod partikolari, ġenituri waħedhom (u sa ċertu punt koppji bit-tfal) jiffaċċjaw inċentivi finanzjarji limitati biex jibdew impjieg (full-time) minħabba taħlita ta’ spejjeż u rtirar ta’ benefiċċji. Barra minn hekk, problemi ta’ koordinazzjoni jistgħu jinqalgħu minħabba l-qsim tar-responsabbiltajiet għall-protezzjoni soċjali bejn il-livelli federali, reġjonali u lokali. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix formalment dawk li jaħdmu għal rashom għall-benefiċċji tal-qgħad, l-inċidenti fuq ix-xogħol u l-mard ikkaġunat mix-xogħol. |
| --- | --- |

(14)

Għad baqa’ diżinċentivi finanzjarji importanti biex wieħed isib impjieg. Għalkemm il-bidla fit-taxxa naqqset il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol, din tibqa’ medja għolja għal dawk kollha li jaqilgħu paga, ħlief għal dawk li jaqilgħu pagi baxxi ħafna (50 % tal-paga medja). Il-Belġju jibqa’ l-uniku Stat Membru li fih il-benefiċċji tal-qgħad mhumiex limitati fiż-żmien, għalkemm jaqgħu gradwalment. Hemm diżinċentivi finanzjarji għall-benefiċjarji ta’ skemi ta’ mard u diżabilità u t-tieni persni bil-paga biex jieħdu xogħol full-time. B’mod partikolari, ġenituri waħedhom (u sa ċertu punt koppji bit-tfal) jiffaċċjaw inċentivi finanzjarji limitati biex jibdew impjieg (full-time) minħabba taħlita ta’ spejjeż u rtirar ta’ benefiċċji. Barra minn hekk, problemi ta’ koordinazzjoni jistgħu jinqalgħu minħabba l-qsim tar-responsabbiltajiet għall-protezzjoni soċjali bejn il-livelli federali, reġjonali u lokali. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix formalment dawk li jaħdmu għal rashom għall-benefiċċji tal-qgħad, l-inċidenti fuq ix-xogħol u l-mard ikkaġunat mix-xogħol.

| (15) | It-tnaqqis fil-prestazzjoni edukattiva fl-edukazzjoni obbligatorja u l-eżistenza ta’ disparitajiet sinifikanti fis-sistema edukattiva jibqgħu ta’ tħassib. Il-perċentwal ta’ żgħażagħ li ma jafux ħiliet bażiċi jista’ jittejjeb b’mod partikolari fil-Komunità Franċiża fejn dak il-perċentwal ikun ogħla mill-medja tal-OECD. Id-differenza fir-riżultati edukattivi minħabba l-isfond soċjoekonomiku u tal-migrazzjoni hija kbira. L-għalliema għandhom bżonn aktar appoġġ biex jindirizzaw id-diversità u għad hemm il-ħtieġa li l-iżvilupp professjonali kontinwu tal-għalliema jiġi adattat. Ir-riformi biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u biex jiġu indirizzati d-disparitajiet għandhom jiżdiedu biex jagħtu spinta lit-tkabbir intensiv fl-għarfien, sostenibbli u inklużiv u l-inklużività soċjali. L-implimentazzjoni tal-“Patt għall-Eċċellenza”, ir-riforma tal-iskola ewlenija tal-Komunità Franċiża biex ittejjeb il-ħiliet bażiċi, l-effiċjenza, il-governanza u tindirizza l-inugwaljanzi, miexja ’l quddiem. Digrieti dwar l-organizzazzjoni tax-xogħol tal-għalliema, dwar il-kurrikulu komuni tal-iskejjel bażiċi, dwar l-istat tad-diretturi tal-iskola u t-tisħiħ tal-għarfien tal-Franċiż għal studenti ġodda ġew adottati u se japplikaw minn Settembru 2020. Il-Komunità Fjamminga qed timplimenta xi riformi fl-edukazzjoni sekondarja mill-2019/2020, iżda l-intraċċar bikri tal-istudenti jibqa’ ta’ tħassib. L-impatt ta’ dawn ir-riformi u l-miżuri se jiddependi wkoll fuq l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ effettivi tagħhom. Il-Parlament federali naqqas ukoll l-età tal-edukazzjoni obbligatorja minn sitt għal ħames snin. Minħabba l-livelli ta’ nfiq diġà għoljin fuq l-edukazzjoni, ir-riformi għandhom jiġu implimentati b’enfasi aktar qawwija fuq iż-żieda fl-effiċjenza u l-effettività tas-sistema, u l-kapaċità tagħha li twassal kompetenzi rilevanti orjentati lejn il-futur u għas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(15)

It-tnaqqis fil-prestazzjoni edukattiva fl-edukazzjoni obbligatorja u l-eżistenza ta’ disparitajiet sinifikanti fis-sistema edukattiva jibqgħu ta’ tħassib. Il-perċentwal ta’ żgħażagħ li ma jafux ħiliet bażiċi jista’ jittejjeb b’mod partikolari fil-Komunità Franċiża fejn dak il-perċentwal ikun ogħla mill-medja tal-OECD. Id-differenza fir-riżultati edukattivi minħabba l-isfond soċjoekonomiku u tal-migrazzjoni hija kbira. L-għalliema għandhom bżonn aktar appoġġ biex jindirizzaw id-diversità u għad hemm il-ħtieġa li l-iżvilupp professjonali kontinwu tal-għalliema jiġi adattat. Ir-riformi biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u biex jiġu indirizzati d-disparitajiet għandhom jiżdiedu biex jagħtu spinta lit-tkabbir intensiv fl-għarfien, sostenibbli u inklużiv u l-inklużività soċjali. L-implimentazzjoni tal-“Patt għall-Eċċellenza”, ir-riforma tal-iskola ewlenija tal-Komunità Franċiża biex ittejjeb il-ħiliet bażiċi, l-effiċjenza, il-governanza u tindirizza l-inugwaljanzi, miexja ’l quddiem. Digrieti dwar l-organizzazzjoni tax-xogħol tal-għalliema, dwar il-kurrikulu komuni tal-iskejjel bażiċi, dwar l-istat tad-diretturi tal-iskola u t-tisħiħ tal-għarfien tal-Franċiż għal studenti ġodda ġew adottati u se japplikaw minn Settembru 2020. Il-Komunità Fjamminga qed timplimenta xi riformi fl-edukazzjoni sekondarja mill-2019/2020, iżda l-intraċċar bikri tal-istudenti jibqa’ ta’ tħassib. L-impatt ta’ dawn ir-riformi u l-miżuri se jiddependi wkoll fuq l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ effettivi tagħhom. Il-Parlament federali naqqas ukoll l-età tal-edukazzjoni obbligatorja minn sitt għal ħames snin. Minħabba l-livelli ta’ nfiq diġà għoljin fuq l-edukazzjoni, ir-riformi għandhom jiġu implimentati b’enfasi aktar qawwija fuq iż-żieda fl-effiċjenza u l-effettività tas-sistema, u l-kapaċità tagħha li twassal kompetenzi rilevanti orjentati lejn il-futur u għas-suq tax-xogħol.

| (16) | Id-diskrepanzi fil-ħiliet u l-mobilità baxxa tal-impjiegi jfixklu t-tkabbir tal-impjiegi u tal-produttività. Minkejja diversi miżuri reġjonali u federali meħuda biex jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħiliet u jżidu l-attivazzjoni, inkluż bħala parti mir-riforma tal-“Ftehim tal-Impjiegi”, in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema huma osservati f’diversi setturi, partikolarment fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, il-kostruzzjoni u s-saħħa. It-tkabbir tas-settur tal-kostruzzjoni huwa mrażżan minħabba nuqqas ta’ ħiliet u nuqqas ta’ ħaddiema. Hemm bżonnijiet importanti f’termini ta’ ħiliet mill-ġdid u ħiliet tal-ħaddiema f’xi setturi. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ u l-mobilità tal-impjiegi huma wkoll baxxi. Skont il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, ħiliet lingwistiċi fqar huma kwistjoni importanti, partikolarment fi Brussell, fejn madwar 50 % tal-offerti tax-xogħol jeħtieġu l-għarfien kemm tal-Franċiż kif ukoll tan-Netherlandiż. Il-kisba tal-edukazzjoni terzjarja hija għolja, imma hemm ftit wisq gradwati fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM). Fl-2016, il-Belġju kklassifika fis-26 post fl-Unjoni għal gradwati terzjarji fl-edukazzjoni STEM b’rata baxxa ta’ parteċipanti ġodda f’oqsma ta’ edukazzjoni terzjarja relatati, b’mod partikolari għan-nisa. L-implimentazzjoni ġenerali tal-“Pjan ta’ Azzjoni STEM 2012-2020” fi Flanders turi progress, iżda l-għadd ta’ gradwati sekondarji STEM f’oqsma tekniċi u vokazzjonali ilu staġnat mill-2010. Il-Komunità Franċiża m’għandha l-ebda strateġija ta’ politika STEM u għad trid timplimenta l-“Istrateġija għall-Edukazzjoni Diġitali” tagħha adottata reċentement għall-iskejjel. In-nuqqas ta’ professjonisti b’għarfien fl-intraprenditorija u fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika jżomm lura l-iżvilupp tan-negozji ġodda. Il-livell ġenerali tal-ħiliet diġitali huwa tajjeb, imma mhux qed jitjieb. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza l-ftehim bejn il-Flanders u l-Wallonia u l-ftehim ippjanat bejn il-Flanders u r-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex tittejjeb il-mobbiltà tal-forza tax-xogħol interreġjonali. |
| --- | --- |

(16)

Id-diskrepanzi fil-ħiliet u l-mobilità baxxa tal-impjiegi jfixklu t-tkabbir tal-impjiegi u tal-produttività. Minkejja diversi miżuri reġjonali u federali meħuda biex jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħiliet u jżidu l-attivazzjoni, inkluż bħala parti mir-riforma tal-“Ftehim tal-Impjiegi”, in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema huma osservati f’diversi setturi, partikolarment fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, il-kostruzzjoni u s-saħħa. It-tkabbir tas-settur tal-kostruzzjoni huwa mrażżan minħabba nuqqas ta’ ħiliet u nuqqas ta’ ħaddiema. Hemm bżonnijiet importanti f’termini ta’ ħiliet mill-ġdid u ħiliet tal-ħaddiema f’xi setturi. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ u l-mobilità tal-impjiegi huma wkoll baxxi. Skont il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, ħiliet lingwistiċi fqar huma kwistjoni importanti, partikolarment fi Brussell, fejn madwar 50 % tal-offerti tax-xogħol jeħtieġu l-għarfien kemm tal-Franċiż kif ukoll tan-Netherlandiż. Il-kisba tal-edukazzjoni terzjarja hija għolja, imma hemm ftit wisq gradwati fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika (STEM). Fl-2016, il-Belġju kklassifika fis-26 post fl-Unjoni għal gradwati terzjarji fl-edukazzjoni STEM b’rata baxxa ta’ parteċipanti ġodda f’oqsma ta’ edukazzjoni terzjarja relatati, b’mod partikolari għan-nisa. L-implimentazzjoni ġenerali tal-“Pjan ta’ Azzjoni STEM 2012-2020” fi Flanders turi progress, iżda l-għadd ta’ gradwati sekondarji STEM f’oqsma tekniċi u vokazzjonali ilu staġnat mill-2010. Il-Komunità Franċiża m’għandha l-ebda strateġija ta’ politika STEM u għad trid timplimenta l-“Istrateġija għall-Edukazzjoni Diġitali” tagħha adottata reċentement għall-iskejjel. In-nuqqas ta’ professjonisti b’għarfien fl-intraprenditorija u fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika jżomm lura l-iżvilupp tan-negozji ġodda. Il-livell ġenerali tal-ħiliet diġitali huwa tajjeb, imma mhux qed jitjieb. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza l-ftehim bejn il-Flanders u l-Wallonia u l-ftehim ippjanat bejn il-Flanders u r-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex tittejjeb il-mobbiltà tal-forza tax-xogħol interreġjonali.

| (17) | Ir-riċerka u l-iżvilupp huma kkonċentrati fi ftit industriji u m’hemmx biżżejjed diffużjoni tal-innovazzjoni għall-bqija tal-ekonomija, u fl-aħħar mill-aħħar dan huwa ta’ piż fuq it-tkabbir tal-produttività. Ir-riċerka ffinanzjata pubblikament tidher li hija taħt il-medja tal-Unjoni. F’termini ta’ Riċerka, Żvilupp u Innovazzjoni, hemm ukoll differenzi reġjonali u subreġjonali. Il-Patt Nazzjonali għall-Investiment Strateġiku jidentifika t-tisħiħ tad-diġitalizzazzjoni bħala mezz promettenti biex tingħata spinta lill-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Belġju. Dan jeħtieġ investimenti fl-infrastruttura diġitali, inkluż it-teħid ta’ passi effettivi għat-tnedija b’suċċess tal-5G, u l-kapital uman u l-ispirtu intraprenditorjali kif ukoll l-użu aċċellerat tat-teknoloġija diġitali, b’mod partikolari minn dawk id-ditti li kienu għadhom lura s’issa. |
| --- | --- |

(17)

Ir-riċerka u l-iżvilupp huma kkonċentrati fi ftit industriji u m’hemmx biżżejjed diffużjoni tal-innovazzjoni għall-bqija tal-ekonomija, u fl-aħħar mill-aħħar dan huwa ta’ piż fuq it-tkabbir tal-produttività. Ir-riċerka ffinanzjata pubblikament tidher li hija taħt il-medja tal-Unjoni. F’termini ta’ Riċerka, Żvilupp u Innovazzjoni, hemm ukoll differenzi reġjonali u subreġjonali. Il-Patt Nazzjonali għall-Investiment Strateġiku jidentifika t-tisħiħ tad-diġitalizzazzjoni bħala mezz promettenti biex tingħata spinta lill-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Belġju. Dan jeħtieġ investimenti fl-infrastruttura diġitali, inkluż it-teħid ta’ passi effettivi għat-tnedija b’suċċess tal-5G, u l-kapital uman u l-ispirtu intraprenditorjali kif ukoll l-użu aċċellerat tat-teknoloġija diġitali, b’mod partikolari minn dawk id-ditti li kienu għadhom lura s’issa.

| (18) | Il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq qed tiddeterjora wara snin ta’ investiment pubbliku baxx. Fl-istess ħin, il-manutenzjoni ta’ netwerk kbir u dens ma tidhirx kosteffikaċi għar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali. It-toroq fil-Belġju huma fost l-aktar konġestjonati fl-Unjoni. L-infrastruttura ferrovjarja hija densa u ta’ kwalità tajba, iżda t-tlestija u t-titjib tagħha jibqgħu sfida u hemm konġestjoni speċjalment madwar Brussell u fl-aċċess għall-portijiet ta’ Antwerp u Zeebrugge. Investimenti sinifikanti huma ppjanati fl-infrastruttura ferrovjarja suburbana u fis-sinjalar, iżda qed jinżammu lura b’mod partikolari permezz tar-regoli ta’ allokazzjoni tal-baġit fir-reġjuni. Barra minn hekk, inċentivi u ostakoli ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni u l-investiment fis-servizzi domestiċi ferrovjarji tal-passiġġieri u s-servizzi tal-kowċis interurbani jillimitaw il-provvista u d-domanda ta’ servizzi alternattivi tat-trasport kollettiv u b’karbonju baxx. Il-konġestjoni dejjem tiżdied hija parzjalment spjegata biż-żieda kontinwa tal-karozzi tal-passiġġieri, inċentivata minn toroq bla ħlas, it-tnaqqis tal-karozzi tal-kumpannija u tassazzjoni ambjentali baxxa. Taxxi għoljin fuq it-tranżazzjonijiet tal-proprjetà immobbli u l-iskema tal-karozzi tal-kumpannija jaffettwaw ħażin il-mobilità. Il-kwalità tas-servizzi ferrovjarji naqset u l-provvista ta’ trasport pubbliku urban u urban-rurali għandha lok għal titjib, b’mod partikolari fil-Wallonia, fejn l-aċċess għall-impjiegi huwa restrizzjoni maġġuri għal dawk li qed ifittxu xogħol. Skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, għaddejjin investimenti u riformi importanti fir-reġjuni kollha, filwaqt li fil-livell federali, u f’kooperazzjoni mar-Reġjuni, it-tlestija tan-netwerk tal-ferroviji suburbani madwar Brussell miexja ’l quddiem. Il-Belġju adotta l-liġi biex jinfetħu servizzi ferrovjarji domestiċi, iżda s-sehem tat-trasport tal-passiġġieri provdut taħt l-obbligi tas-servizz pubbliku b’kuntratt mogħti direttament għadu għoli ħafna fil-Belġju. L-operaturi privatital-karozzi tal-linja mhumiex permessi joperaw servizzi tal-kowċis interurbani. Ir-regolamenti tat-taxis jvarjaw bejn l-awtoritajiet lokali. Għalkemm ir-reġjuni żviluppaw il-pjanijiet ta’ mobbiltà tagħhom stess, koordinazzjoni kumplessa tipprevjeni viżjoni konsistenti għall-mobilità fil-Belġju, u possibilment ma’ bliet u reġjuni tal-fruntiera. Ir-Regolatur Ferrovjarju għandu spazju biex jiżviluppa l-ambitu tal-attivitajiet regolatorji tiegħu. |
| --- | --- |

(18)

Il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq qed tiddeterjora wara snin ta’ investiment pubbliku baxx. Fl-istess ħin, il-manutenzjoni ta’ netwerk kbir u dens ma tidhirx kosteffikaċi għar-reġjuni u l-awtoritajiet lokali. It-toroq fil-Belġju huma fost l-aktar konġestjonati fl-Unjoni. L-infrastruttura ferrovjarja hija densa u ta’ kwalità tajba, iżda t-tlestija u t-titjib tagħha jibqgħu sfida u hemm konġestjoni speċjalment madwar Brussell u fl-aċċess għall-portijiet ta’ Antwerp u Zeebrugge. Investimenti sinifikanti huma ppjanati fl-infrastruttura ferrovjarja suburbana u fis-sinjalar, iżda qed jinżammu lura b’mod partikolari permezz tar-regoli ta’ allokazzjoni tal-baġit fir-reġjuni. Barra minn hekk, inċentivi u ostakoli ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni u l-investiment fis-servizzi domestiċi ferrovjarji tal-passiġġieri u s-servizzi tal-kowċis interurbani jillimitaw il-provvista u d-domanda ta’ servizzi alternattivi tat-trasport kollettiv u b’karbonju baxx. Il-konġestjoni dejjem tiżdied hija parzjalment spjegata biż-żieda kontinwa tal-karozzi tal-passiġġieri, inċentivata minn toroq bla ħlas, it-tnaqqis tal-karozzi tal-kumpannija u tassazzjoni ambjentali baxxa. Taxxi għoljin fuq it-tranżazzjonijiet tal-proprjetà immobbli u l-iskema tal-karozzi tal-kumpannija jaffettwaw ħażin il-mobilità. Il-kwalità tas-servizzi ferrovjarji naqset u l-provvista ta’ trasport pubbliku urban u urban-rurali għandha lok għal titjib, b’mod partikolari fil-Wallonia, fejn l-aċċess għall-impjiegi huwa restrizzjoni maġġuri għal dawk li qed ifittxu xogħol. Skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, għaddejjin investimenti u riformi importanti fir-reġjuni kollha, filwaqt li fil-livell federali, u f’kooperazzjoni mar-Reġjuni, it-tlestija tan-netwerk tal-ferroviji suburbani madwar Brussell miexja ’l quddiem. Il-Belġju adotta l-liġi biex jinfetħu servizzi ferrovjarji domestiċi, iżda s-sehem tat-trasport tal-passiġġieri provdut taħt l-obbligi tas-servizz pubbliku b’kuntratt mogħti direttament għadu għoli ħafna fil-Belġju. L-operaturi privatital-karozzi tal-linja mhumiex permessi joperaw servizzi tal-kowċis interurbani. Ir-regolamenti tat-taxis jvarjaw bejn l-awtoritajiet lokali. Għalkemm ir-reġjuni żviluppaw il-pjanijiet ta’ mobbiltà tagħhom stess, koordinazzjoni kumplessa tipprevjeni viżjoni konsistenti għall-mobilità fil-Belġju, u possibilment ma’ bliet u reġjuni tal-fruntiera. Ir-Regolatur Ferrovjarju għandu spazju biex jiżviluppa l-ambitu tal-attivitajiet regolatorji tiegħu.

| (19) | Hemm bżonn ta’ investiment sostanzjali biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni tal-enerġija. Ir-rinnovazzjoni tal-istokk tal-bini l-antik, li nbena qabel l-introduzzjoni tan-normi tal-enerġija, se tgħin biex jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-2020 u l-2030. L-introduzzjoni ta’ fjuwil alternattiv hija pjuttost baxxa. Hemm bżonn ta’ investiment maġġuri fil-ġenerazzjoni tal-enerġija, kif ukoll fil-kapaċità ta’ interkonnessjoni, ħażna permezz ta’ grids intelliġenti u effiċjenza tal-enerġija. |
| --- | --- |

(19)

Hemm bżonn ta’ investiment sostanzjali biex tiġi appoġġata t-tranżizzjoni tal-enerġija. Ir-rinnovazzjoni tal-istokk tal-bini l-antik, li nbena qabel l-introduzzjoni tan-normi tal-enerġija, se tgħin biex jintlaħqu l-miri għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-2020 u l-2030. L-introduzzjoni ta’ fjuwil alternattiv hija pjuttost baxxa. Hemm bżonn ta’ investiment maġġuri fil-ġenerazzjoni tal-enerġija, kif ukoll fil-kapaċità ta’ interkonnessjoni, ħażna permezz ta’ grids intelliġenti u effiċjenza tal-enerġija.

| (20) | Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż regolatorju u amministrattiv fuq id-ditti jibqa’ tqil u għandu piż fuq l-intraprenditorija. It-tassazzjoni tnaqqset għall-kumpanniji l-ġodda u l-kumpanniji żgħar, iżda tibqa’ kumplessa għall-investimenti finanzjarji. Il-Belġju rriforma l-kodiċi tal-liġi tal-kumpanniji tiegħu, naqqas l-għadd ta’ forom legali għall-kumpanniji, iffaċilita l-komunikazzjoni elettronika legali, naqqas ir-rekwiżiti minimi tal-kapital u, skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, irriforma l-liġi tal-insolvenza biex tinkludi b’mod partikolari professjonijiet liberali. Madankollu, minkejja dawn l-isforzi, hemm dewmien twil għall-permessi tal-bini, reġistrazzjoni għolja tal-proprjetà u proċeduri ġudizzjarji twal. Il-ġustizzja amministrattiva qed tesperjenza sfidi minħabba nuqqas ta’ riżorsi u proċeduri twal, u dan qed jikkawża dewmien importanti, b’mod partikolari għall-permessi ta’ xiri, iżda wkoll għal proċeduri ta’ akkwist. Barra minn hekk, il-koordinazzjoni fil-klima, l-enerġija, il-politika diġitali u tat-trasport hija kumplessa u tista’ tittejjeb. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tad-dwana u l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq hija subottimali u żżid ir-riskju li merkanzija mhux konformi tidħol fl-Unjoni mill-fruntieri Belġjani. Il-valutazzjoni tal-impatt tista’ tkun integrata aħjar fil-proċess tat-tfassil tal-politika. Il-kwalità tas-servizzi pubbliċi diġitali għan-negozji hija baxxa. In-nuqqas ta’ diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-ġustizzja tibqa’ sfida serja, b’mod partikolari għall-ġbir tad-data. It-tlestija tad-diġitalizzazzjoni tal-ġustizzja hija kundizzjoni importanti għal aktar titjib tal-kwalità tas-sistema tal-ġustizzja, bħall-aġġornament tal-proċessi tan-negozju u l-immaniġġjar aħjar tar-riżorsi umani u finanzjarji fil-qrati. |
| --- | --- |

(20)

Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż regolatorju u amministrattiv fuq id-ditti jibqa’ tqil u għandu piż fuq l-intraprenditorija. It-tassazzjoni tnaqqset għall-kumpanniji l-ġodda u l-kumpanniji żgħar, iżda tibqa’ kumplessa għall-investimenti finanzjarji. Il-Belġju rriforma l-kodiċi tal-liġi tal-kumpanniji tiegħu, naqqas l-għadd ta’ forom legali għall-kumpanniji, iffaċilita l-komunikazzjoni elettronika legali, naqqas ir-rekwiżiti minimi tal-kapital u, skont il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019, irriforma l-liġi tal-insolvenza biex tinkludi b’mod partikolari professjonijiet liberali. Madankollu, minkejja dawn l-isforzi, hemm dewmien twil għall-permessi tal-bini, reġistrazzjoni għolja tal-proprjetà u proċeduri ġudizzjarji twal. Il-ġustizzja amministrattiva qed tesperjenza sfidi minħabba nuqqas ta’ riżorsi u proċeduri twal, u dan qed jikkawża dewmien importanti, b’mod partikolari għall-permessi ta’ xiri, iżda wkoll għal proċeduri ta’ akkwist. Barra minn hekk, il-koordinazzjoni fil-klima, l-enerġija, il-politika diġitali u tat-trasport hija kumplessa u tista’ tittejjeb. Il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tad-dwana u l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq hija subottimali u żżid ir-riskju li merkanzija mhux konformi tidħol fl-Unjoni mill-fruntieri Belġjani. Il-valutazzjoni tal-impatt tista’ tkun integrata aħjar fil-proċess tat-tfassil tal-politika. Il-kwalità tas-servizzi pubbliċi diġitali għan-negozji hija baxxa. In-nuqqas ta’ diġitalizzazzjoni tas-sistema tal-ġustizzja tibqa’ sfida serja, b’mod partikolari għall-ġbir tad-data. It-tlestija tad-diġitalizzazzjoni tal-ġustizzja hija kundizzjoni importanti għal aktar titjib tal-kwalità tas-sistema tal-ġustizzja, bħall-aġġornament tal-proċessi tan-negozju u l-immaniġġjar aħjar tar-riżorsi umani u finanzjarji fil-qrati.

| (21) | L-ostakli għall-kompetizzjoni u l-investiment f’diversi servizzi tan-negozju jfixklu t-tkabbir u l-produttività. Ir-rati ta’ dħul ta’ fornituri ta’ servizzi ġodda huma b’mod sinifikanti taħt il-medja tal-Unjoni, filwaqt li r-rati ta’ profitt huma ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-indikatur tar-restrizzjoni tal-Kummissjoni juri li l-qafas regolatorju Belġjan għall-kontabilisti, il-konsulenti tat-taxxa, il-periti u l-aġenti tal-proprjetà immobbli huwa konsiderevolment aktar restrittiv mill-medja tal-Unjoni. Liġi adottata reċentement introduċiet rekwiżiti aktar stretti għall-aġenti tal-privattivi. L-Uffiċċju Federali għall-Ippjanar jistma li tnaqqis ambizzjuż tal-piż regolatorju fis-servizzi legali, tal-kontabilità u tal-arkitettura jista’ jżid il-produttività tax-xogħol. Il-miżati regolati tan-nutara għal transazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli huma sinifikanti, u jżidu mat-taxxi għoljin ta’ reġistrazzjoni. Ir-reġjuni rriformaw b’mod mhux ugwali s-snajja’ u l-professjonijiet tal-kummerċ. Is-settur tal-bejgħ bl-imnut għadu qed jiffaċċja restrizzjonijiet operattivi li jfixklu l-produttività tiegħu u jiskoraġġixxu l-investiment. Is-settur tas-supermarkets juri livell ta’ kompetizzjoni mhux ottimali, l-aktar minħabba konċentrazzjoni għolja u dinamiċi baxxi ta’ dħul u ħruġ. Skont l-Indikatur tar-Restrittività tal-Bejgħ bl-Imnut, il-Belġju huwa s-sitt Stat Membru l-aktar restrittiv fir-rigward tal-ambjent operattiv għall-bejjiegħa bl-imnut. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza r-riformi riċenti fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex jiffaċilita l-istabbiliment tal-bejgħ bl-imnut. Is-suq tat-telekomunikazzjoni huwa kkaratterizzat minn livell għoli ta’ konċentrazzjoni (iktar aċċentwat mill-akkwisti riċenti) u l-kompetizzjoni dgħajfa. Dan jintwera wkoll bi prezzijiet relattivament għoljin għal servizzi fissi meta mqabbla mal-pajjiżi l-oħra. Fin-netwerks fissi, is-suq tal-bejgħ bl-imnut huwa kkaratterizzat minn duwopolji definiti ġeografikament tal-operaturi preeżistenti u tan-netwerk tal-kejbil. Dan jista’ joħloq ostakli għall-forniment ta’ qatta servizzi mobbli fissi konverġenti minn xi operaturi. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza li r-riforma tal-liġi ekonomika biex tittejjeb il-konformità tal-liġi tal-kompetizzjoni u l-funzjonament tal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Belġjana, billi tagħmel il-proċeduri aktar effiċjenti u tnaqqas ir-riskju ta’ aktar tilwimiet quddiem il-“Cour des Marchés/Marktenhof”, ġiet adottata. L-awtorità Belġjana tal-kompetizzjoni għandha riżorsi limitati meta mqabbla mar-riżorsi tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta’ Stati Membri oħra. |
| --- | --- |

(21)

L-ostakli għall-kompetizzjoni u l-investiment f’diversi servizzi tan-negozju jfixklu t-tkabbir u l-produttività. Ir-rati ta’ dħul ta’ fornituri ta’ servizzi ġodda huma b’mod sinifikanti taħt il-medja tal-Unjoni, filwaqt li r-rati ta’ profitt huma ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-indikatur tar-restrizzjoni tal-Kummissjoni juri li l-qafas regolatorju Belġjan għall-kontabilisti, il-konsulenti tat-taxxa, il-periti u l-aġenti tal-proprjetà immobbli huwa konsiderevolment aktar restrittiv mill-medja tal-Unjoni. Liġi adottata reċentement introduċiet rekwiżiti aktar stretti għall-aġenti tal-privattivi. L-Uffiċċju Federali għall-Ippjanar jistma li tnaqqis ambizzjuż tal-piż regolatorju fis-servizzi legali, tal-kontabilità u tal-arkitettura jista’ jżid il-produttività tax-xogħol. Il-miżati regolati tan-nutara għal transazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli huma sinifikanti, u jżidu mat-taxxi għoljin ta’ reġistrazzjoni. Ir-reġjuni rriformaw b’mod mhux ugwali s-snajja’ u l-professjonijiet tal-kummerċ. Is-settur tal-bejgħ bl-imnut għadu qed jiffaċċja restrizzjonijiet operattivi li jfixklu l-produttività tiegħu u jiskoraġġixxu l-investiment. Is-settur tas-supermarkets juri livell ta’ kompetizzjoni mhux ottimali, l-aktar minħabba konċentrazzjoni għolja u dinamiċi baxxi ta’ dħul u ħruġ. Skont l-Indikatur tar-Restrittività tal-Bejgħ bl-Imnut, il-Belġju huwa s-sitt Stat Membru l-aktar restrittiv fir-rigward tal-ambjent operattiv għall-bejjiegħa bl-imnut. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza r-riformi riċenti fir-Reġjun ta’ Brussell-Kapitali biex jiffaċilita l-istabbiliment tal-bejgħ bl-imnut. Is-suq tat-telekomunikazzjoni huwa kkaratterizzat minn livell għoli ta’ konċentrazzjoni (iktar aċċentwat mill-akkwisti riċenti) u l-kompetizzjoni dgħajfa. Dan jintwera wkoll bi prezzijiet relattivament għoljin għal servizzi fissi meta mqabbla mal-pajjiżi l-oħra. Fin-netwerks fissi, is-suq tal-bejgħ bl-imnut huwa kkaratterizzat minn duwopolji definiti ġeografikament tal-operaturi preeżistenti u tan-netwerk tal-kejbil. Dan jista’ joħloq ostakli għall-forniment ta’ qatta servizzi mobbli fissi konverġenti minn xi operaturi. Il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 jenfasizza li r-riforma tal-liġi ekonomika biex tittejjeb il-konformità tal-liġi tal-kompetizzjoni u l-funzjonament tal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Belġjana, billi tagħmel il-proċeduri aktar effiċjenti u tnaqqas ir-riskju ta’ aktar tilwimiet quddiem il-“Cour des Marchés/Marktenhof”, ġiet adottata. L-awtorità Belġjana tal-kompetizzjoni għandha riżorsi limitati meta mqabbla mar-riżorsi tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta’ Stati Membri oħra.

| (22) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti li l-Belġju jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(22)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti li l-Belġju jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali.

| (23) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Belġju u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Belġju fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Belġju imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(23)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Belġju u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Belġju fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Belġju imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (24) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Belġju jieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Jiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma taqbiżx il-1,6 % fl-2020, li tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Juża d-dħul mhux mistenni biex id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG jonqos aktar malajr. Ikompli r-riformi biex jiżgura s-sostenibbiltà fiskali tas-sistemi tal-kura u tal-pensjoni fit-tul, inkluż billi jillimita l-possibilitajiet ta’ ħruġ bikri mis-suq tax-xogħol. Itejjeb il-kompożizzjoni u l-effiċjenza tal-infiq pubbliku, b’mod partikolari permezz ta’ analiżi tal-infiq, u l-koordinazzjoni tal-politiki fiskali mil-livelli kollha tal-gvern biex jinħoloq spazju għall-investiment pubbliku.

2.

Jelimina d-diżinċentivi għax-xogħol u jsaħħaħ l-effettività tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’ħiliet baxxi, dawk akbar fl-età u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Itejjeb il-prestazzjoni u l-inklużività tas-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ u jindirizza diskrepanzi fil-ħiliet.

3.

Jiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq trasport sostenibbli, inkluż it-titjib tal-infrastruttura ferrovjarja, it-tranżizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju u l-enerġija u r-riċerka u l-innovazzjoni, b’mod partikolari fid-diġitalizzazzjoni, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. Jindirizza l-isfidi dejjem akbar tal-mobilità, billi jirrinforza l-inċentivi u jneħħi l-ostakli biex tiżdied il-provvista u d-domanda tat-trasport kollettiv u b’emissjonijiet baxxi.

4.

Inaqqas il-piż regolatorju u amministrattiv biex tiġi inċentivata l-intraprenditorija u jitneħħew l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-servizzi, partikolarment is-servizzi tat-telekomunikazzjoni, tal-bejgħ bl-imnut u dawk professjonali.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 1.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

RAKKOMANDAZZJONIJIET

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/8 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/8

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Bulgarija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Bulgarija għall-2019

(2019/C 301/02)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Bulgarija bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Bulgarija bħala wieħed mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Bulgarija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Bulgarija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Bulgarija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju huma kkombinati ma’ pożizzjoni ta’ dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. Filwaqt li hemm progress biex jiġu indirizzati s-sorsi tal-iżbilanċi, l-implimentazzjoni sħiħa u l-monitoraġġ tar-riformi reċenti tas-superviżjoni u l-governanza fis-settur bankarju u s-settur finanzjarju mhux bankarju ser ikunu kruċjali. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Bulgarija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Bulgarija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Bulgarija lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Bulgarija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet fis-settur finanzjarju huma kkombinati ma’ pożizzjoni ta’ dejn għoli u self improduttiv fis-settur korporattiv. Filwaqt li hemm progress biex jiġu indirizzati s-sorsi tal-iżbilanċi, l-implimentazzjoni sħiħa u l-monitoraġġ tar-riformi reċenti tas-superviżjoni u l-governanza fis-settur bankarju u s-settur finanzjarju mhux bankarju ser ikunu kruċjali.

| (3) | Fl-24 ta’ April 2019, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(3)

Fl-24 ta’ April 2019, il-Bulgarija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (4) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 tiegħu, il-gvern, li beda minn surplus nominali ta’ 2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018, qed jimmira għal defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2020, 0,2 % fl-2021 u 0,1 % fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali għall-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment minn 22,6 % tal-PDG fl-2018 għal 16,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Abbażi tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali previst li jirreġistra surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 il-Bulgarija hija proġettata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(5)

Il-Bulgarija bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 tiegħu, il-gvern, li beda minn surplus nominali ta’ 2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018, qed jimmira għal defiċit ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,4 % tal-PDG fl-2020, 0,2 % fl-2021 u 0,1 % fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju għall-perijodu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali għall-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment minn 22,6 % tal-PDG fl-2018 għal 16,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Abbażi tal-previżjonijiet tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali previst li jirreġistra surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 il-Bulgarija hija proġettata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (6) | Id-dħul mit-taxxa u l-konformità mar-regoli tat-taxxa qed jitjiebu u hemm għadd ta’ inizjattivi fis-seħħ. Madankollu, il-ġbir tat-taxxi ma jidhirx li qed jitjieb kullimkien bl-istess pass. Dan huwa partikolarment il-każ għal taxxi relatati max-xogħol u għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u f’xi kategoriji ta’ taxxi tas-sisa. Hemm ukoll evidenza li x-xogħol mhux iddikjarat u l-kummerċ illeċitu fil-fjuwils jibqgħu sfida. Iż-żamma tal-isforzi biex jitjieb il-ġbir tat-taxxa u biex jittieħdu miżuri mmirati addizzjonali biex jiġu ffaċċjati l-isfidi f’oqsma speċifiċi tas-sistema tat-taxxa hija ta’ importanza kbira biex tkompli titnaqqas l-ekonomija moħbija li għadha kbira. |
| --- | --- |

(6)

Id-dħul mit-taxxa u l-konformità mar-regoli tat-taxxa qed jitjiebu u hemm għadd ta’ inizjattivi fis-seħħ. Madankollu, il-ġbir tat-taxxi ma jidhirx li qed jitjieb kullimkien bl-istess pass. Dan huwa partikolarment il-każ għal taxxi relatati max-xogħol u għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u f’xi kategoriji ta’ taxxi tas-sisa. Hemm ukoll evidenza li x-xogħol mhux iddikjarat u l-kummerċ illeċitu fil-fjuwils jibqgħu sfida. Iż-żamma tal-isforzi biex jitjieb il-ġbir tat-taxxa u biex jittieħdu miżuri mmirati addizzjonali biex jiġu ffaċċjati l-isfidi f’oqsma speċifiċi tas-sistema tat-taxxa hija ta’ importanza kbira biex tkompli titnaqqas l-ekonomija moħbija li għadha kbira.

| (7) | Il-gvern ħa passi biex itejjeb l-effettività tan-nefqa pubblika. Il-Bank Dinji lesta reviżjoni tal-infiq li tkopri għadd ta’ istituzzjonijiet pubbliċi (ministeri u muniċipalitajiet) u żewġ studji pilota, wieħed dwar il-pulizija u t-tifi tan-nar u l-ieħor dwar il-ġestjoni tal-iskart, kif ukoll ħareġ manwal għal rieżamijiet futuri mill-gvern. Fl-istrateġija fiskali fuq terminu medju tal-2018, il-gvern introduċa għadd ta’ indikaturi tal-prestazzjoni biex jivvaluta l-impatt tal-infiq fl-oqsma ta’ politika differenti matul iż-żmien u biex jinforma l-evalwazzjoni u l-ippjanar tal-baġit. Is-segwitu ta’ dawn l-inizjattivi huwa mistenni li jgħolli l-kwalità, l-effiċjenza u t-trasparenza tal-infiq pubbliku, u konsegwentement il-kwantità u l-kwalità tal-beni pubbliċi. |
| --- | --- |

(7)

Il-gvern ħa passi biex itejjeb l-effettività tan-nefqa pubblika. Il-Bank Dinji lesta reviżjoni tal-infiq li tkopri għadd ta’ istituzzjonijiet pubbliċi (ministeri u muniċipalitajiet) u żewġ studji pilota, wieħed dwar il-pulizija u t-tifi tan-nar u l-ieħor dwar il-ġestjoni tal-iskart, kif ukoll ħareġ manwal għal rieżamijiet futuri mill-gvern. Fl-istrateġija fiskali fuq terminu medju tal-2018, il-gvern introduċa għadd ta’ indikaturi tal-prestazzjoni biex jivvaluta l-impatt tal-infiq fl-oqsma ta’ politika differenti matul iż-żmien u biex jinforma l-evalwazzjoni u l-ippjanar tal-baġit. Is-segwitu ta’ dawn l-inizjattivi huwa mistenni li jgħolli l-kwalità, l-effiċjenza u t-trasparenza tal-infiq pubbliku, u konsegwentement il-kwantità u l-kwalità tal-beni pubbliċi.

| (8) | L-intrapriżi tal-Istat isofru minn governanza korporattiva dgħajfa, li hija wkoll fil-biċċa l-kbira riflessa fil-prestazzjoni ekonomika tagħhom. Qed issir riforma tal-qafas legali għall-governanza korporattiva tal-Intrapriżi tal-istat f’kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) u bl-appoġġ tas-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni. Ir-riforma għandha l-għan li tindirizza d-dgħufijiet attwali billi tallinja l-leġislazzjoni nazzjonali mal-linji gwida tal-OECD dwar il-governanza korporattiva għall-intrapriżi tal-istat. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni effettiva tal-qafas ser jiżguraw il-kontinwità u ser ikunu kruċjali għas-suċċess tar-riforma. |
| --- | --- |

(8)

L-intrapriżi tal-Istat isofru minn governanza korporattiva dgħajfa, li hija wkoll fil-biċċa l-kbira riflessa fil-prestazzjoni ekonomika tagħhom. Qed issir riforma tal-qafas legali għall-governanza korporattiva tal-Intrapriżi tal-istat f’kooperazzjoni mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) u bl-appoġġ tas-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni. Ir-riforma għandha l-għan li tindirizza d-dgħufijiet attwali billi tallinja l-leġislazzjoni nazzjonali mal-linji gwida tal-OECD dwar il-governanza korporattiva għall-intrapriżi tal-istat. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni effettiva tal-qafas ser jiżguraw il-kontinwità u ser ikunu kruċjali għas-suċċess tar-riforma.

| (9) | F’ambjent ekonomiku favorevoli, il-proporzjonijiet tal-kapital u tal-likwidità tal-banek tjiebu bħala medja. B’mod parallel, is-self improduttiv minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji naqas, għalkemm dan għadu għoli. Is-suq sekondarju għas-self improduttiv sar aktar dinamiku. Fit-30 ta’ Mejju 2019 il-Bank Nazzjonali Bulgaru (BNB) adotta deċiżjoni li timplimenta l-Linji Gwida tal-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) għall-ġestjoni tal-iskoperturi improduttivi u ristrutturati. Il-miżuri ta’ segwitu li jirriżultaw mir-rieżamijiet tas-settur finanzjarju saħħew is-settur bankarju, iżda għad hemm xi vulnerabbiltajiet. Inizjattivi regolatorji ġodda fl-2018 inkludew ir-regoli għal skoperturi kbar u l-identifikazzjoni ta’ klijenti konnessi, żieda fir-rata ta’ riżerva ta’ kapital kontroċiklika u l-introduzzjoni ta’ għodod makroprudenzjali għal miżuri bbażati fuq min jissellef. B’segwitu għal inizjattivi leġislattivi dwar skoperturi relatati mal-partijiet, sforzi superviżorji sostnuti biex jiġi limitat is-self lil partijiet relatati u jiġi ppenalizzat ksur ta’ dispożizzjonijiet kollaterali huma kruċjali biex jiġu appoġġati prattiki tajba tan-negozju. It-titjib tal-qafas ta’ riżoluzzjoni bankarja huwa miżura oħra li għaddejja bħalissa li ser tikkontribwixxi għar-reżiljenza tas-settur finanzjarju. |
| --- | --- |

(9)

F’ambjent ekonomiku favorevoli, il-proporzjonijiet tal-kapital u tal-likwidità tal-banek tjiebu bħala medja. B’mod parallel, is-self improduttiv minn korporazzjonijiet mhux finanzjarji naqas, għalkemm dan għadu għoli. Is-suq sekondarju għas-self improduttiv sar aktar dinamiku. Fit-30 ta’ Mejju 2019 il-Bank Nazzjonali Bulgaru (BNB) adotta deċiżjoni li timplimenta l-Linji Gwida tal-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) għall-ġestjoni tal-iskoperturi improduttivi u ristrutturati. Il-miżuri ta’ segwitu li jirriżultaw mir-rieżamijiet tas-settur finanzjarju saħħew is-settur bankarju, iżda għad hemm xi vulnerabbiltajiet. Inizjattivi regolatorji ġodda fl-2018 inkludew ir-regoli għal skoperturi kbar u l-identifikazzjoni ta’ klijenti konnessi, żieda fir-rata ta’ riżerva ta’ kapital kontroċiklika u l-introduzzjoni ta’ għodod makroprudenzjali għal miżuri bbażati fuq min jissellef. B’segwitu għal inizjattivi leġislattivi dwar skoperturi relatati mal-partijiet, sforzi superviżorji sostnuti biex jiġi limitat is-self lil partijiet relatati u jiġi ppenalizzat ksur ta’ dispożizzjonijiet kollaterali huma kruċjali biex jiġu appoġġati prattiki tajba tan-negozju. It-titjib tal-qafas ta’ riżoluzzjoni bankarja huwa miżura oħra li għaddejja bħalissa li ser tikkontribwixxi għar-reżiljenza tas-settur finanzjarju.

| (10) | It-tlestija tar-riforma tal-insolvenza tista’ tgħin biex jitnaqqas id-dejn għoli pendenti tas-settur privat u s-sehem li għadu għoli ta’ self improduttiv. Xi elementi neqsin inaqqsu l-effiċjenza u l-effettività tal-qafas tal-insolvenza, li jirriżulta fi proċedimenti ta’ insolvenza kajmana u li jiswew il-flus. Fl-istess ħin, in-nuqqas ta’ għodod adegwati ta’ monitoraġġ jipprevjeni analiżi xierqa tal-proċeduri ta’ qabel l-insolvenza u ta’ insolvenza ġodda u ma jippermettix li jiġu identifikati punti ta’ konġestjoni jew punti dgħajfa konkreti. F’Ottubru 2018, il-Bulgarija talbet għal assistenza mis-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni biex jgħinha tavvanza r-riforma tal-qafas tal-insolvenza. Dan il-proġett jidentifika lakuni fil-qafas tal-insolvenza u ser jipproduċi pjan direzzjonali biex jindirizzahom. Huwa importanti li jinżamm il-momentum tar-riforma u li jiġi implimentat il-pjan direzzjonali li jmiss. |
| --- | --- |

(10)

It-tlestija tar-riforma tal-insolvenza tista’ tgħin biex jitnaqqas id-dejn għoli pendenti tas-settur privat u s-sehem li għadu għoli ta’ self improduttiv. Xi elementi neqsin inaqqsu l-effiċjenza u l-effettività tal-qafas tal-insolvenza, li jirriżulta fi proċedimenti ta’ insolvenza kajmana u li jiswew il-flus. Fl-istess ħin, in-nuqqas ta’ għodod adegwati ta’ monitoraġġ jipprevjeni analiżi xierqa tal-proċeduri ta’ qabel l-insolvenza u ta’ insolvenza ġodda u ma jippermettix li jiġu identifikati punti ta’ konġestjoni jew punti dgħajfa konkreti. F’Ottubru 2018, il-Bulgarija talbet għal assistenza mis-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni biex jgħinha tavvanza r-riforma tal-qafas tal-insolvenza. Dan il-proġett jidentifika lakuni fil-qafas tal-insolvenza u ser jipproduċi pjan direzzjonali biex jindirizzahom. Huwa importanti li jinżamm il-momentum tar-riforma u li jiġi implimentat il-pjan direzzjonali li jmiss.

| (11) | Il-Bulgarija adottat emendi leġislattivi fl-2018 u sussegwentement f’Mejju 2019 u qed taħdem lejn traspożizzjoni konsistenti bis-sħiħ tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) (ir-Raba’ Direttiva dwar il-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus). Għandha tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri. L-awtoritajiet għadhom ma ffinalizzawx u ma nnotifikawx il-Valutazzjoni tar-Riskju Nazzjonali, li hija fundamentali għat-tfassil ta’ politiki nazzjonali adegwati għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Barra minn hekk, żviluppi reċenti fis-settur bankarju jissuġġerixxu li hemm bżonn li tissaħħaħ is-superviżjoni nazzjonali tat-tranżazzjonijiet finanzjarji internazzjonali u li jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus (AML). Ir-riskju ta’ korruzzjoni jeħtieġ li jiġi indirizzat aħjar, peress li huwa reat predikat għall-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li l-awtoritajiet Bulgari juru riżultati konkreti u jibnu rekord evidenzjat b’deċiżjonijiet finali f’kawżi ta’ korruzzjoni f’livell għoli. L-użu ta’ investigazzjoni finanzjarja u t-tfassil ta’ profili finanzjarji huwa limitat. |
| --- | --- |

(11)

Il-Bulgarija adottat emendi leġislattivi fl-2018 u sussegwentement f’Mejju 2019 u qed taħdem lejn traspożizzjoni konsistenti bis-sħiħ tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) (ir-Raba’ Direttiva dwar il-Ġlieda Kontra l-Ħasil tal-Flus). Għandha tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri. L-awtoritajiet għadhom ma ffinalizzawx u ma nnotifikawx il-Valutazzjoni tar-Riskju Nazzjonali, li hija fundamentali għat-tfassil ta’ politiki nazzjonali adegwati għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Barra minn hekk, żviluppi reċenti fis-settur bankarju jissuġġerixxu li hemm bżonn li tissaħħaħ is-superviżjoni nazzjonali tat-tranżazzjonijiet finanzjarji internazzjonali u li jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus (AML). Ir-riskju ta’ korruzzjoni jeħtieġ li jiġi indirizzat aħjar, peress li huwa reat predikat għall-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li l-awtoritajiet Bulgari juru riżultati konkreti u jibnu rekord evidenzjat b’deċiżjonijiet finali f’kawżi ta’ korruzzjoni f’livell għoli. L-użu ta’ investigazzjoni finanzjarja u t-tfassil ta’ profili finanzjarji huwa limitat.

| (12) | Is-superviżjoni mhux bankarja qed tiġi riformata. F’Settembru 2017, il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja adottat pjan ta’ azzjoni biex tirriforma s-superviżjoni finanzjarja mhux bankarja, b’kooperazzjoni mal-Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol. L-implimentazzjoni u l-infurzar sħaħ u f’waqthom tal-pjan ta’ azzjoni, li għadhom għaddejjin, ser jikkontribwixxu għal superviżjoni adegwata tas-settur finanzjarju mhux bankarju. Hemm fis-seħħ emendi fil-leġislazzjoni sekondarja, li għandhom l-għan li jtejbu r-regoli ta’ valutazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom. L-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tagħhom jindirizzaw il-kwistjonijiet ta’ valutazzjoni li fadal li ġew identifikati fil-passat. Fl-aħħar nett, is-superviżjoni fil-livell tal-grupp tibqa’ sfida biex tiġi żgurata superviżjoni tal-assigurazzjoni adegwata bbażata fuq ir-riskju. |
| --- | --- |

(12)

Is-superviżjoni mhux bankarja qed tiġi riformata. F’Settembru 2017, il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja adottat pjan ta’ azzjoni biex tirriforma s-superviżjoni finanzjarja mhux bankarja, b’kooperazzjoni mal-Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol. L-implimentazzjoni u l-infurzar sħaħ u f’waqthom tal-pjan ta’ azzjoni, li għadhom għaddejjin, ser jikkontribwixxu għal superviżjoni adegwata tas-settur finanzjarju mhux bankarju. Hemm fis-seħħ emendi fil-leġislazzjoni sekondarja, li għandhom l-għan li jtejbu r-regoli ta’ valutazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom. L-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tagħhom jindirizzaw il-kwistjonijiet ta’ valutazzjoni li fadal li ġew identifikati fil-passat. Fl-aħħar nett, is-superviżjoni fil-livell tal-grupp tibqa’ sfida biex tiġi żgurata superviżjoni tal-assigurazzjoni adegwata bbażata fuq ir-riskju.

| (13) | Is-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi jippreżenta xi vulnerabbiltajiet. Regoli speċifikati sew dwar il-kumpens jiffaċilitaw approċċ aktar armonizzat mill-imħallfin meta jiddeċiedu dwar każijiet individwali. Fuq medda itwal ta’ żmien, metodoloġija bħal din tgħin biex jitnaqqsu l-ispejjeż, il-volatilità u r-riskju ta’ sottoskrizzjoni fil-linja ta’ responsabbiltà ta’ parti terza bil-mutur. Is-sostenibbiltà tas-settur tibbenefika wkoll minn ipprezzar imtejjeb li jqis l-istorja tas-sewqan tal-klijenti. Il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja pproponiet sistema ta’ bonus-malus, li għaddejja minn dibattitu pubbliku wiesa’. Fl-aħħar nett, il-likwidità tal-“Green Card Bureau” qajmet tħassib sostanzjali, prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-pretensjonijiet minn assiguratur wieħed Bulgaru. Il-konformità stretta tal-membri kollha mal-obbligi tagħhom hija kruċjali għall-kredibilità u l-effiċjenza tas-sistema. |
| --- | --- |

(13)

Is-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi jippreżenta xi vulnerabbiltajiet. Regoli speċifikati sew dwar il-kumpens jiffaċilitaw approċċ aktar armonizzat mill-imħallfin meta jiddeċiedu dwar każijiet individwali. Fuq medda itwal ta’ żmien, metodoloġija bħal din tgħin biex jitnaqqsu l-ispejjeż, il-volatilità u r-riskju ta’ sottoskrizzjoni fil-linja ta’ responsabbiltà ta’ parti terza bil-mutur. Is-sostenibbiltà tas-settur tibbenefika wkoll minn ipprezzar imtejjeb li jqis l-istorja tas-sewqan tal-klijenti. Il-Kummissjoni għas-Superviżjoni Finanzjarja pproponiet sistema ta’ bonus-malus, li għaddejja minn dibattitu pubbliku wiesa’. Fl-aħħar nett, il-likwidità tal-“Green Card Bureau” qajmet tħassib sostanzjali, prinċipalment minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-pretensjonijiet minn assiguratur wieħed Bulgaru. Il-konformità stretta tal-membri kollha mal-obbligi tagħhom hija kruċjali għall-kredibilità u l-effiċjenza tas-sistema.

| (14) | L-infrastruttura tbati minn lakuni kbar ta’ investiment. Il-kopertura u l-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport tjiebu iżda għadhom taħt il-medja tal-Unjoni. In-netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew fil-Bulgarija għadu mhux komplut. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Hemm bżonn ta’ aktar żvilupp tas-sezzjonijiet ferrovjarji u tat-toroq u tas-sistemi Ewropej rispettivi tal-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u tas-sistemi ta’ trasport intelliġenti. Il-Bulgarija għandha rati baxxi ta’ konnessjoni u trattament għall-ilma mormi urban, livelli għolja ta’ tniġġis tal-arja u r-rati tar-rimi f’miżbla għall-iskart muniċipali u rata ta’ riċiklaġġ, konsiderevolment aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni. L-investimenti biex jiġu promossi l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u t-transizzjoni għal ekonomija ċirkolari huma neċessarji. Barra minn hekk, il-ħtiġijiet ta’ investiment fl-oqsma tal-enerġija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih huma sinifikanti. L-intensità għolja tal-enerġija tal-ekonomija u l-progress bil-mod biex jintlaħqu l-miri tal-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, qed iżommu lura l-produttività u l-kompetittività tan-negozji fil-pajjiż. Għalhekk jeħtieġ li jiżdiedu l-isforzi biex jiġi żgurat li jinkiseb iffrankar sinifikanti tal-enerġija permezz ta’ investimenti mmirati fis-setturi industrijali, tat-trasport u tal-bini. Żieda fl-investimenti f’infrastruttura tal-enerġija nadifa (bħall-ġenerazzjoni tal-enerġija nadifa u b’livell baxx ta’ karbonju, interkonnessjonijiet, u grilji intelliġenti), f’konformità mal-prijoritajiet deskritti fl-abbozz tal-pjan nazzjonali dwar il-klima u l-enerġija fil-Bulgarija, tkompli tgħin biex ittejjeb il-kompetittività ġenerali tal-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja tan-nies. |
| --- | --- |

(14)

L-infrastruttura tbati minn lakuni kbar ta’ investiment. Il-kopertura u l-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport tjiebu iżda għadhom taħt il-medja tal-Unjoni. In-netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew fil-Bulgarija għadu mhux komplut. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Hemm bżonn ta’ aktar żvilupp tas-sezzjonijiet ferrovjarji u tat-toroq u tas-sistemi Ewropej rispettivi tal-ġestjoni tat-traffiku ferrovjarju u tas-sistemi ta’ trasport intelliġenti. Il-Bulgarija għandha rati baxxi ta’ konnessjoni u trattament għall-ilma mormi urban, livelli għolja ta’ tniġġis tal-arja u r-rati tar-rimi f’miżbla għall-iskart muniċipali u rata ta’ riċiklaġġ, konsiderevolment aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni. L-investimenti biex jiġu promossi l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u t-transizzjoni għal ekonomija ċirkolari huma neċessarji. Barra minn hekk, il-ħtiġijiet ta’ investiment fl-oqsma tal-enerġija u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih huma sinifikanti. L-intensità għolja tal-enerġija tal-ekonomija u l-progress bil-mod biex jintlaħqu l-miri tal-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, qed iżommu lura l-produttività u l-kompetittività tan-negozji fil-pajjiż. Għalhekk jeħtieġ li jiżdiedu l-isforzi biex jiġi żgurat li jinkiseb iffrankar sinifikanti tal-enerġija permezz ta’ investimenti mmirati fis-setturi industrijali, tat-trasport u tal-bini. Żieda fl-investimenti f’infrastruttura tal-enerġija nadifa (bħall-ġenerazzjoni tal-enerġija nadifa u b’livell baxx ta’ karbonju, interkonnessjonijiet, u grilji intelliġenti), f’konformità mal-prijoritajiet deskritti fl-abbozz tal-pjan nazzjonali dwar il-klima u l-enerġija fil-Bulgarija, tkompli tgħin biex ittejjeb il-kompetittività ġenerali tal-ekonomija u l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

| (15) | Minkejja żieda fil-baġit tar-riċerka pubblika fl-2018, l-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) għadu baxx ħafna kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. L-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp huwa ddominat minn kumpaniji multinazzjonali kbar u kkonċentrat fir-reġjun kapitali. Il-pass kajman tar-riformi ta’ implimentazzjoni u l-frammentazzjoni għolja fis-sistema ta’ riċerka, żvilupp u innovazzjoni jxekklu l-kontribut tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għall-produttività u t-tkabbir. Għadd kbir ta’ universitajiet u istituti ta’ riċerka għadhom qed jagħtu prestazzjoni baxxa fir-riċerka xjentifika ta’ kwalità għolja. Ir-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju għadhom dgħajfa ħafna u d-disponibbiltà tal-kapital uman fis-sistema tar-riċerka u l-iżvilupp hija sors ta’ tħassib sinifikanti. Ir-raggruppamenti u l-potenzjal tagħhom fil-Bulgarija mhumiex żviluppati biżżejjed minħabba li ħafna drabi ma jkollhomx massa kritika. Aktar riformi, flimkien ma’ governanza effiċjenti u investiment pubbliku aktar effettiv jistgħu jimmassimizzaw l-impatt fuq il-produttività u jtejbu l-kompetittività tal-ekonomija. Barra minn hekk, iż-żieda fid-diġitalizzazzjoni tal-kumpaniji u l-introduzzjoni ta’ mudelli ġodda ta’ negozju huma kritiċi għall-produttività tal-pajjiż. |
| --- | --- |

(15)

Minkejja żieda fil-baġit tar-riċerka pubblika fl-2018, l-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) għadu baxx ħafna kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. L-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp huwa ddominat minn kumpaniji multinazzjonali kbar u kkonċentrat fir-reġjun kapitali. Il-pass kajman tar-riformi ta’ implimentazzjoni u l-frammentazzjoni għolja fis-sistema ta’ riċerka, żvilupp u innovazzjoni jxekklu l-kontribut tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għall-produttività u t-tkabbir. Għadd kbir ta’ universitajiet u istituti ta’ riċerka għadhom qed jagħtu prestazzjoni baxxa fir-riċerka xjentifika ta’ kwalità għolja. Ir-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju għadhom dgħajfa ħafna u d-disponibbiltà tal-kapital uman fis-sistema tar-riċerka u l-iżvilupp hija sors ta’ tħassib sinifikanti. Ir-raggruppamenti u l-potenzjal tagħhom fil-Bulgarija mhumiex żviluppati biżżejjed minħabba li ħafna drabi ma jkollhomx massa kritika. Aktar riformi, flimkien ma’ governanza effiċjenti u investiment pubbliku aktar effettiv jistgħu jimmassimizzaw l-impatt fuq il-produttività u jtejbu l-kompetittività tal-ekonomija. Barra minn hekk, iż-żieda fid-diġitalizzazzjoni tal-kumpaniji u l-introduzzjoni ta’ mudelli ġodda ta’ negozju huma kritiċi għall-produttività tal-pajjiż.

| (16) | Amministrazzjoni pubblika u riformi tal-gvern elettroniku għadhom qed idumu u qed jagħtu titjib insuffiċjenti filwaqt li l-ambjent tan-negozju għadu dgħajjef. Għadd ta’ riformi ġew adottati, iżda l-implimentazzjoni prattika tagħhom għadha lura. Nuqqasijiet istituzzjonali, inċertezza regolatorja, korruzzjoni, u provvista insuffiċjenti ta’ ħaddiema għadhom fost l-ostakli prinċipali għall-investiment. Il-governanza fis-settur pubbliku tista’ tibbenefika minn iktar trasparenza. regoli iktar ċari u perspettiva fit-tul. In-nuqqasijiet huma wkoll evidenti fil-qasam tal-ittestjar u s-sigurtà tal-prodotti minħabba riżorsi finanzjarji u umani limitati. Barra minn hekk, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-miżuri inklużi fl-istrateġija tal-akkwist nazzjonali ġew adottati, l-implimentazzjoni tagħhom teħtieġ monitoraġġ, kontroll u valutazzjoni kontinwi. L-użu frekwenti ta’ għotjiet diretti u l-għadd kbir ta’ offerti uniċi jirrappreżentaw theddida għat-trasparenza u l-effettività tas-sistema. Il-kapaċità amministrattiva tas-settur tal-akkwist pubbliku hija sfida kontinwa, kif ukoll il-professjonalizzazzjoni tax-xerrejja pubbliċi u x-xiri aggregat. Id-dewmien sinifikanti fl-adozzjoni tal-akkwist elettroniku qed jipprevjeni aktar titjib fit-trasparenza u l-effiċjenza tal-proċessi tal-akkwist pubbliku. |
| --- | --- |

(16)

Amministrazzjoni pubblika u riformi tal-gvern elettroniku għadhom qed idumu u qed jagħtu titjib insuffiċjenti filwaqt li l-ambjent tan-negozju għadu dgħajjef. Għadd ta’ riformi ġew adottati, iżda l-implimentazzjoni prattika tagħhom għadha lura. Nuqqasijiet istituzzjonali, inċertezza regolatorja, korruzzjoni, u provvista insuffiċjenti ta’ ħaddiema għadhom fost l-ostakli prinċipali għall-investiment. Il-governanza fis-settur pubbliku tista’ tibbenefika minn iktar trasparenza. regoli iktar ċari u perspettiva fit-tul. In-nuqqasijiet huma wkoll evidenti fil-qasam tal-ittestjar u s-sigurtà tal-prodotti minħabba riżorsi finanzjarji u umani limitati. Barra minn hekk, filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-miżuri inklużi fl-istrateġija tal-akkwist nazzjonali ġew adottati, l-implimentazzjoni tagħhom teħtieġ monitoraġġ, kontroll u valutazzjoni kontinwi. L-użu frekwenti ta’ għotjiet diretti u l-għadd kbir ta’ offerti uniċi jirrappreżentaw theddida għat-trasparenza u l-effettività tas-sistema. Il-kapaċità amministrattiva tas-settur tal-akkwist pubbliku hija sfida kontinwa, kif ukoll il-professjonalizzazzjoni tax-xerrejja pubbliċi u x-xiri aggregat. Id-dewmien sinifikanti fl-adozzjoni tal-akkwist elettroniku qed jipprevjeni aktar titjib fit-trasparenza u l-effiċjenza tal-proċessi tal-akkwist pubbliku.

| (17) | Is-suq tax-xogħol tjieb iżda għad fadal sfidi. Ir-rata tal-impjiegi laħqet l-ogħla livell mindu l-Bulgarija ssieħbet mal-Unjoni u r-rata tal-qgħad hija taħt il-medja tal-Unjoni. Minkejja dawn l-iżviluppi pożittivi, xi gruppi bħal dawk b’ħiliet baxxi, iż-żgħażagħ, ir-Rom u l-persuni b’diżabilità għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu xogħol. Qed jiġu implimentati miżuri speċifiċi biex jiġu appoġġati l-persuni qiegħda fit-tul, li rrappreżentaw 3 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. Taħlita ta’ miżuri ta’ komunikazzjoni effettivi u sostnuti, politiki attivi tas-suq tax-xogħol u servizzi integrati ta’ impjieg u soċjali jistgħu jtejbu l-impjegabbiltà tal-gruppi żvantaġġati u l-possibbiltajiet li jsibu xogħol. |
| --- | --- |

(17)

Is-suq tax-xogħol tjieb iżda għad fadal sfidi. Ir-rata tal-impjiegi laħqet l-ogħla livell mindu l-Bulgarija ssieħbet mal-Unjoni u r-rata tal-qgħad hija taħt il-medja tal-Unjoni. Minkejja dawn l-iżviluppi pożittivi, xi gruppi bħal dawk b’ħiliet baxxi, iż-żgħażagħ, ir-Rom u l-persuni b’diżabilità għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu xogħol. Qed jiġu implimentati miżuri speċifiċi biex jiġu appoġġati l-persuni qiegħda fit-tul, li rrappreżentaw 3 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. Taħlita ta’ miżuri ta’ komunikazzjoni effettivi u sostnuti, politiki attivi tas-suq tax-xogħol u servizzi integrati ta’ impjieg u soċjali jistgħu jtejbu l-impjegabbiltà tal-gruppi żvantaġġati u l-possibbiltajiet li jsibu xogħol.

| (18) | In-nuqqas ta’ ħiliet dejjem jiżdied tal-Bulgarija jeħtieġ investimenti sinifikanti. Iż-żgħażagħ jistgħu jkunu aktar impjegabbli jekk il-kwalità u l-effettività tat-traineeships u l-apprendistati ttejbu. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni f’miżuri ta’ titjib tal-ħiliet u ta’ taħriġ mill-ġdid fost il-popolazzjoni adulta hija baxxa ħafna. Minkejja l-miżuri mnedija biex jinkoraġġixxu l-iżvilupp ta’ ħiliet diġitali, il-livell ta’ ħiliet diġitali bażiċi tal-Bulgarija (29 % tal-individwi għandhom ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 57 %) jibqa’ fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. |
| --- | --- |

(18)

In-nuqqas ta’ ħiliet dejjem jiżdied tal-Bulgarija jeħtieġ investimenti sinifikanti. Iż-żgħażagħ jistgħu jkunu aktar impjegabbli jekk il-kwalità u l-effettività tat-traineeships u l-apprendistati ttejbu. Barra minn hekk, il-parteċipazzjoni f’miżuri ta’ titjib tal-ħiliet u ta’ taħriġ mill-ġdid fost il-popolazzjoni adulta hija baxxa ħafna. Minkejja l-miżuri mnedija biex jinkoraġġixxu l-iżvilupp ta’ ħiliet diġitali, il-livell ta’ ħiliet diġitali bażiċi tal-Bulgarija (29 % tal-individwi għandhom ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 57 %) jibqa’ fost l-aktar baxxi fl-Unjoni.

| (19) | Minkejja r-ratifika tal-Konvenzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar l-Iffissar tal-Paga Minima u ta’ diversi ċikli ta’ negozjati matul l-2018, l-impjegaturi u t-trejdjunjins għad għandhom fehmiet diverġenti dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati meta tiġi stabbilita l-paga minima. Hemm lok għal kunsens akbar dwar mekkaniżmu tal-iffissar tal-pagi oġġettiv u trasparenti. Sadanittant, għalkemm l-involviment tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki u r-riformi jidher li żdied, għad hemm bżonn ta’ appoġġ kontinwu għal djalogu soċjali msaħħaħ. |
| --- | --- |

(19)

Minkejja r-ratifika tal-Konvenzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar l-Iffissar tal-Paga Minima u ta’ diversi ċikli ta’ negozjati matul l-2018, l-impjegaturi u t-trejdjunjins għad għandhom fehmiet diverġenti dwar il-kriterji li għandhom jiġu applikati meta tiġi stabbilita l-paga minima. Hemm lok għal kunsens akbar dwar mekkaniżmu tal-iffissar tal-pagi oġġettiv u trasparenti. Sadanittant, għalkemm l-involviment tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki u r-riformi jidher li żdied, għad hemm bżonn ta’ appoġġ kontinwu għal djalogu soċjali msaħħaħ.

| (20) | Ir-riżultati edukattivi għadhom baxxi u jkomplu jiġu influwenzati bis-sħiħ mill-istatus soċjoekonomiku tal-ġenituri. Dan jirrifletti sfidi relatati mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Il-Bulgarija ma tinvestix biżżejjed fl-edukazzjoni, partikolarment fl-edukazzjoni ta’ qabel il-primarja u fl-edukazzjoni primarja, żewġ oqsma li huma strumentali biex jinħolqu opportunitajiet indaqs minn età bikrija. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ta’ kwalità hija baxxa, b’mod partikolari għar-Rom u t-tfal minn gruppi żvantaġġati oħra. Ir-rata ta’ tluq bikri mill-iskola għadha għolja, b’konsegwenzi negattivi għall-impjegabbiltà futura u l-eżiti tas-suq tax-xogħol. Ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u d-disponibbiltà ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji jibqgħu insuffiċjenti. Filwaqt li għaddejjin xi miżuri, huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi żgurat li s-sett ta’ ħiliet tal-gradwati tal-edukazzjoni għolja jkun jista’ jindirizza n-nuqqasijiet ta’ ħiliet f’terminu ta’ żmien qasir u medju b’mod konsistenti. Xi miżuri biex jitħarrġu l-għalliema u biex il-professjoni ssir aktar attraenti ġew stabbiliti. Madankollu, il-programmi ta’ edukazzjoni inizjali u kontinwi għall-għalliema jeħtieġu aktar tisħiħ u għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal tal-edukazzjoni. |
| --- | --- |

(20)

Ir-riżultati edukattivi għadhom baxxi u jkomplu jiġu influwenzati bis-sħiħ mill-istatus soċjoekonomiku tal-ġenituri. Dan jirrifletti sfidi relatati mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Il-Bulgarija ma tinvestix biżżejjed fl-edukazzjoni, partikolarment fl-edukazzjoni ta’ qabel il-primarja u fl-edukazzjoni primarja, żewġ oqsma li huma strumentali biex jinħolqu opportunitajiet indaqs minn età bikrija. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ta’ kwalità hija baxxa, b’mod partikolari għar-Rom u t-tfal minn gruppi żvantaġġati oħra. Ir-rata ta’ tluq bikri mill-iskola għadha għolja, b’konsegwenzi negattivi għall-impjegabbiltà futura u l-eżiti tas-suq tax-xogħol. Ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u d-disponibbiltà ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji jibqgħu insuffiċjenti. Filwaqt li għaddejjin xi miżuri, huma meħtieġa aktar sforzi biex jiġi żgurat li s-sett ta’ ħiliet tal-gradwati tal-edukazzjoni għolja jkun jista’ jindirizza n-nuqqasijiet ta’ ħiliet f’terminu ta’ żmien qasir u medju b’mod konsistenti. Xi miżuri biex jitħarrġu l-għalliema u biex il-professjoni ssir aktar attraenti ġew stabbiliti. Madankollu, il-programmi ta’ edukazzjoni inizjali u kontinwi għall-għalliema jeħtieġu aktar tisħiħ u għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal tal-edukazzjoni.

| (21) | Il-Bulgarija għadha qed tħabbat wiċċha ma’ inugwaljanzi ta’ dħul għoli u riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Għalkemm qed tonqos, ir-rata ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali fl-2018 kienet ta’ 32,8 %, li għadha ogħla sew mill-medja tal-Unjoni. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix il-persuni kollha fl-impjieg u s-sistema ta’ protezzjoni soċjali mhijiex biżżejjed biex tindirizza l-kwistjonijiet soċjali sinifikanti. Dan jirrifletti l-livell baxx ta’ nfiq soċjali, id-disponibbiltà inugwali tas-servizzi soċjali madwar it-territorju u l-effetti ridistributtivi limitati tas-sistema tat-tassazzjoni. Fl-2018, l-introjtu tal-aktar 20 % tal-popolazzjoni li huma l-aktar sinjuri kien 7,7 darbiet ogħla minn dak tal-ifqar 20 %, li għadu wieħed mill-ogħla fl-Unjoni. Minkejja xi miżuri, l-adegwatezza u l-kopertura tal-introjtu minimu għadhom limitati u għad jonqos mekkaniżmu oġġettiv għall-aġġornament regolari tiegħu. Is-servizzi soċjali huma mxekkla minn kwalità baxxa u nuqqas ta’ approċċ integrat lejn l-inklużjoni attiva. Id-differenzi fl-aċċess għas-servizzi soċjali, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul jippersistu. Dan jimmina l-kapaċità tagħhom li jipprovdu appoġġ komprensiv lil dawk l-aktar vulnerabbli, bħar-Rom, it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabilità u l-persuni li jgħixu f’żoni rurali. Parti mill-popolazzjoni għandha diffikultà biex tikseb aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli. Għalhekk huma meħtieġa aktar sforzi biex titrawwem l-inklużjoni attiva, tiġi promossa l-integrazzjoni soċjoekonomika ta’ gruppi vulnerabbli inkluż ir-Rom, jissaħħaħ l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità u tiġi indirizzata l-privazzjoni materjali. |
| --- | --- |

(21)

Il-Bulgarija għadha qed tħabbat wiċċha ma’ inugwaljanzi ta’ dħul għoli u riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Għalkemm qed tonqos, ir-rata ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali fl-2018 kienet ta’ 32,8 %, li għadha ogħla sew mill-medja tal-Unjoni. Is-sistema tas-sigurtà soċjali ma tkoprix il-persuni kollha fl-impjieg u s-sistema ta’ protezzjoni soċjali mhijiex biżżejjed biex tindirizza l-kwistjonijiet soċjali sinifikanti. Dan jirrifletti l-livell baxx ta’ nfiq soċjali, id-disponibbiltà inugwali tas-servizzi soċjali madwar it-territorju u l-effetti ridistributtivi limitati tas-sistema tat-tassazzjoni. Fl-2018, l-introjtu tal-aktar 20 % tal-popolazzjoni li huma l-aktar sinjuri kien 7,7 darbiet ogħla minn dak tal-ifqar 20 %, li għadu wieħed mill-ogħla fl-Unjoni. Minkejja xi miżuri, l-adegwatezza u l-kopertura tal-introjtu minimu għadhom limitati u għad jonqos mekkaniżmu oġġettiv għall-aġġornament regolari tiegħu. Is-servizzi soċjali huma mxekkla minn kwalità baxxa u nuqqas ta’ approċċ integrat lejn l-inklużjoni attiva. Id-differenzi fl-aċċess għas-servizzi soċjali, il-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul jippersistu. Dan jimmina l-kapaċità tagħhom li jipprovdu appoġġ komprensiv lil dawk l-aktar vulnerabbli, bħar-Rom, it-tfal, l-anzjani, il-persuni b’diżabilità u l-persuni li jgħixu f’żoni rurali. Parti mill-popolazzjoni għandha diffikultà biex tikseb aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli. Għalhekk huma meħtieġa aktar sforzi biex titrawwem l-inklużjoni attiva, tiġi promossa l-integrazzjoni soċjoekonomika ta’ gruppi vulnerabbli inkluż ir-Rom, jissaħħaħ l-aċċess għal servizzi ta’ kwalità u tiġi indirizzata l-privazzjoni materjali.

| (22) | Is-settur tal-kura tas-saħħa għadu kkaratterizzat minn infiq pubbliku baxx. In-nies fil-Bulgarija jiffaċċjaw aċċess limitat għall-kura tas-saħħa kkawżat minn distribuzzjoni mhux ugwali ta’ riżorsi limitati u kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa baxxa. Il-pagamenti mill-but huma konsiderevoli, peress li jeħtieġu li jikkumpensaw għal-livell baxx tan-nefqa pubblika. Id-disponibbiltà baxxa ta’ prattikanti ġenerali qed tillimita l-għoti ta’ kura primarja. Hemm nuqqas sinifikanti ta’ infermiera bin-numru per capita fost l-aktar baxx fl-Unjoni. Implimentazzjoni aktar rapida u aktar effettiva tal-istrateġija nazzjonali dwar is-saħħa tgħin biex jiġu indirizzati dawn in-nuqqasijiet. |
| --- | --- |

(22)

Is-settur tal-kura tas-saħħa għadu kkaratterizzat minn infiq pubbliku baxx. In-nies fil-Bulgarija jiffaċċjaw aċċess limitat għall-kura tas-saħħa kkawżat minn distribuzzjoni mhux ugwali ta’ riżorsi limitati u kopertura tal-assigurazzjoni tas-saħħa baxxa. Il-pagamenti mill-but huma konsiderevoli, peress li jeħtieġu li jikkumpensaw għal-livell baxx tan-nefqa pubblika. Id-disponibbiltà baxxa ta’ prattikanti ġenerali qed tillimita l-għoti ta’ kura primarja. Hemm nuqqas sinifikanti ta’ infermiera bin-numru per capita fost l-aktar baxx fl-Unjoni. Implimentazzjoni aktar rapida u aktar effettiva tal-istrateġija nazzjonali dwar is-saħħa tgħin biex jiġu indirizzati dawn in-nuqqasijiet.

| (23) | Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riformi ġudizzjarji u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata fil-Bulgarija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti fir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż għall-Bulgarija, iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent tan-negozju pożittiv fil-pajjiż. Ir-rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika ta’ Novembru 2018 innota li l-Bulgarija kienet kompliet l-isforzi tagħha biex tirriforma l-ġudikatura tagħha u tindirizza n-nuqqasijiet fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, iżda kienu meħtieġa aktar sforzi f’għadd ta’ oqsma. Il-Kummissjoni tistenna li terġa’ tivvaluta l-progress fil-bidu tal-ħarifa 2019. |
| --- | --- |

(23)

Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riformi ġudizzjarji u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata fil-Bulgarija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti fir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż għall-Bulgarija, iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent tan-negozju pożittiv fil-pajjiż. Ir-rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika ta’ Novembru 2018 innota li l-Bulgarija kienet kompliet l-isforzi tagħha biex tirriforma l-ġudikatura tagħha u tindirizza n-nuqqasijiet fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, iżda kienu meħtieġa aktar sforzi f’għadd ta’ oqsma. Il-Kummissjoni tistenna li terġa’ tivvaluta l-progress fil-bidu tal-ħarifa 2019.

| (24) | Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Bulgarija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(24)

Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Bulgarija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (25) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Bulgarija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Bulgarija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, minħabba l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(25)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Bulgarija u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Bulgarija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Bulgarija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, minħabba l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (26) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li l-Bulgarija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(26)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li l-Bulgarija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (27) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (2) ta’ hawn taħt, |
| --- | --- |

(27)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (2) ta’ hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Bulgarija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Ittejjeb il-ġbir tat-taxxa permezz ta’ miżuri mmirati f’oqsma bħat-taxxi fuq il-fjuwil u t-taxxi fuq ix-xogħol. Taġġorna l-governanza korporattiva tal-Intrapriża tal-istat billi tadotta u ddaħħal fis-seħħ il-leġislazzjoni li jmiss.

2.

Tiżgura l-istabbiltà tas-settur bankarju billi ssaħħaħ is-superviżjoni, tippromwovi valutazzjoni adegwata tal-assi, inkluż kollateral bankarju u tippromwovi suq sekondarju li jiffunzjona għas-self improduttiv. Tiżgura superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas AML. Issaħħaħ is-settur finanzjarju mhux bankarju billi tinforza b’mod effettiv is-superviżjoni bbażata fuq ir-riskju, il-linji gwida tal-valwazzjoni li ġew adottati reċentement u s-superviżjoni fil-livell tal-grupp. Timplimenta l-pjan direzzjonali li jmiss li jindirizza l-lakuni identifikati fil-qafas tal-insolvenza. Trawwem l-istabbiltà tas-settur tal-assigurazzjoni tal-karozzi billi tindirizza l-isfidi tas-suq u d-dgħufijiet strutturali li jifdal.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tagħha, l-infrastruttura tal-enerġija u tal-ilma u l-effiċjenza tal-enerġija, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali, u ttejjeb l-ambjent tan-negozju.

4.

Issaħħaħ l-impjegabbiltà billi ssaħħaħ il-ħiliet, inklużi l-ħiliet diġitali. Ittejjeb il-kwalità, ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol, u l-inklużività tal-edukazzjoni u t-taħriġ, b’mod partikolari għar-Rom u gruppi żvantaġġati oħra. Tindirizza l-inklużjoni soċjali permezz ta’ aċċess imtejjeb għall-impjieg integrat u s-servizzi soċjali u appoġġ għad-dħul minimu aktar effettiv. Ittejjeb l-aċċess għas-servizzi tas-saħħa, inkluż billi tnaqqas il-ħlasijiet mill-but tan-nies u tindirizza n-nuqqas ta’ professjonisti tas-saħħa.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 7.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Bilanċ aġġustat ċiklikament nett ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

5

(6)  Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (ĠU L 141 5.6.2015, p. 73).

6

(7)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/15 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/15

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 taċ-Ċekja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 taċ-Ċekja

(2019/C 301/03)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx liċ-Ċekja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-2019. Ħadet kont dovut tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx liċ-Ċekja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2019 għaċ-Ċekja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress taċ-Ċekja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress taċ-Ċekja lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport għal kull pajjiż tal-2019 għaċ-Ċekja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress taċ-Ċekja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress taċ-Ċekja lejn il-miri nazzjonali tal-Ewropa 2020.

| (3) | Fit-30 ta’ April 2019, iċ-Ċekja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(3)

Fit-30 ta’ April 2019, iċ-Ċekja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (4) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Attwalment iċ-Ċekja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jistenna li jiċċaqlaq minn bilanċ baġitarju ta’ 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 0,2 % fl-2020, li huwa previst li jonqos gradwalment għal 0,5 % sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1 % fl-2019 għal 0,75 % tal-PDG mill-2020 — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni jonqos gradwalment għal 29,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji għall-kisba tal-miri baġitarji jidhru li huma ġeneralment ibbilanċjati, bi tkabbir ulterjuri mistenni fil-pagi pubbliċi u trasferimenti soċjali li jikkuntrastaw ma’ tnaqqis żgħir fid-dħul totali bħala sehem mill-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li ser imur għall-agħar għal madwar – 0,1 % tal-PDG fl-2019 u għal – 0,4 % tal-PDG fl-2020 biex b’hekk jibqa’ ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Komplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 iċ-Ċekja hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(5)

Attwalment iċ-Ċekja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jistenna li jiċċaqlaq minn bilanċ baġitarju ta’ 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 għal defiċit ta’ 0,2 % fl-2020, li huwa previst li jonqos gradwalment għal 0,5 % sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1 % fl-2019 għal 0,75 % tal-PDG mill-2020 — ikompli jinqabeż matul il-perijodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni jonqos gradwalment għal 29,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji għall-kisba tal-miri baġitarji jidhru li huma ġeneralment ibbilanċjati, bi tkabbir ulterjuri mistenni fil-pagi pubbliċi u trasferimenti soċjali li jikkuntrastaw ma’ tnaqqis żgħir fid-dħul totali bħala sehem mill-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li ser imur għall-agħar għal madwar – 0,1 % tal-PDG fl-2019 u għal – 0,4 % tal-PDG fl-2020 biex b’hekk jibqa’ ogħla mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Komplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 iċ-Ċekja hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (6) | Iċ-Ċekja qed taffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali tal-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, prinċipalment minħabba l-ispejjeż tat-tixjiħ. In-nefqa fuq il-pensjonijiet hija l-fattur ewlieni li jaffettwa b’mod negattiv is-sostenibbiltà fit-tul, peress li hija mistennija li tikber b’madwar żewġ (2) punti perċentwali tal-PDG sal-2070. Ir-riskji fit-tul jirriżultaw mid-demografija mhux favorevoli flimkien mal-limitu massimu tal-età statutorja tal-irtirar għal 65 sena. B’riżultat ta’ dan, il-proporzjon ta’ dipendenza fix-xjuħija, li jqabbel il-persuni anzjani mal-popolazzjoni attiva kważi jirdoppja, u ser jilħaq madwar 50 % fl-2070. Miżuri reċenti jtejbu l-adegwatezza tal-pensjonijiet. Flimkien ma’ indiċjar aktar ġeneruż tal-benefiċċji tal-pensjoni, il-gvern żied l-ammont bażiku tal-pensjoni u żied il-pensjonijiet għal pensjonanti ta’ età akbar. Madankollu, dawn il-passi mhumiex akkumpanjati minn politiki li jtejbu s-sostenibbiltà. Pereżempju, l-allinjament bejn il-kisbiet fl-istennija tal-għomor u l-età statutorja tal-irtirar mhuwiex awtomatiku. Bħalissa, kwalunkwe bidla fl-età tal-irtirar (irtirar statutorju u bikri) trid tiġi proposta mill-gvern u approvata mill-Parlament. Miżuri bħal dawn jistgħu wkoll jiġu kkombinati ma’ politiki tas-suq tax-xogħol li jappoġġaw karrieri tax-xogħol itwal u l-parteċipazzjoni ta’ gruppi sottorappreżentati. Iż-żieda prevista fin-nefqa pubblika relatata mal-età fuq il-kura tas-saħħa tammonta għal 1,1 punti perċentwali tal-PDG sal-2070, li tnaqqas ukoll is-sostenibbiltà fiskali fit-tul. F’dan il-kuntest, aktar konsolidazzjoni tas-settur tal-isptarijiet u investiment fis-saħħa primarja u integrata u l-kura soċjali jistgħu jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa. |
| --- | --- |

(6)

Iċ-Ċekja qed taffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali tal-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, prinċipalment minħabba l-ispejjeż tat-tixjiħ. In-nefqa fuq il-pensjonijiet hija l-fattur ewlieni li jaffettwa b’mod negattiv is-sostenibbiltà fit-tul, peress li hija mistennija li tikber b’madwar żewġ (2) punti perċentwali tal-PDG sal-2070. Ir-riskji fit-tul jirriżultaw mid-demografija mhux favorevoli flimkien mal-limitu massimu tal-età statutorja tal-irtirar għal 65 sena. B’riżultat ta’ dan, il-proporzjon ta’ dipendenza fix-xjuħija, li jqabbel il-persuni anzjani mal-popolazzjoni attiva kważi jirdoppja, u ser jilħaq madwar 50 % fl-2070. Miżuri reċenti jtejbu l-adegwatezza tal-pensjonijiet. Flimkien ma’ indiċjar aktar ġeneruż tal-benefiċċji tal-pensjoni, il-gvern żied l-ammont bażiku tal-pensjoni u żied il-pensjonijiet għal pensjonanti ta’ età akbar. Madankollu, dawn il-passi mhumiex akkumpanjati minn politiki li jtejbu s-sostenibbiltà. Pereżempju, l-allinjament bejn il-kisbiet fl-istennija tal-għomor u l-età statutorja tal-irtirar mhuwiex awtomatiku. Bħalissa, kwalunkwe bidla fl-età tal-irtirar (irtirar statutorju u bikri) trid tiġi proposta mill-gvern u approvata mill-Parlament. Miżuri bħal dawn jistgħu wkoll jiġu kkombinati ma’ politiki tas-suq tax-xogħol li jappoġġaw karrieri tax-xogħol itwal u l-parteċipazzjoni ta’ gruppi sottorappreżentati. Iż-żieda prevista fin-nefqa pubblika relatata mal-età fuq il-kura tas-saħħa tammonta għal 1,1 punti perċentwali tal-PDG sal-2070, li tnaqqas ukoll is-sostenibbiltà fiskali fit-tul. F’dan il-kuntest, aktar konsolidazzjoni tas-settur tal-isptarijiet u investiment fis-saħħa primarja u integrata u l-kura soċjali jistgħu jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

| (7) | Il-Bank Nazzjonali Ċek jista’ jistabbilixxi limiti ta’ rakkomandazzjoni makroprudenzjali għas-self ipotekarju, iżda skont il-leġislazzjoni attwali, is-setgħat ta’ sanzjonar tiegħu huma limitati peress li ma għandux l-awtorità formali li jinfurzahom. Filwaqt li b’mod ġenerali l-banek Ċeki jikkonformaw mar-rakkomandazzjonijiet, x’aktarx li limiti leġislattivi vinkolanti jżidu l-livell ta’ konformità fost il-banek Ċeki, u provdituri tas-self b’ipoteka oħra, filwaqt li jiżguraw stabbiltà finanzjarja u riskji mnaqqsa għal min jissellef. Proposta leġislattiva, li temenda l-Att dwar il-Bank Nazzjonali Ċek, għadha qed tiġi diskussa. |
| --- | --- |

(7)

Il-Bank Nazzjonali Ċek jista’ jistabbilixxi limiti ta’ rakkomandazzjoni makroprudenzjali għas-self ipotekarju, iżda skont il-leġislazzjoni attwali, is-setgħat ta’ sanzjonar tiegħu huma limitati peress li ma għandux l-awtorità formali li jinfurzahom. Filwaqt li b’mod ġenerali l-banek Ċeki jikkonformaw mar-rakkomandazzjonijiet, x’aktarx li limiti leġislattivi vinkolanti jżidu l-livell ta’ konformità fost il-banek Ċeki, u provdituri tas-self b’ipoteka oħra, filwaqt li jiżguraw stabbiltà finanzjarja u riskji mnaqqsa għal min jissellef. Proposta leġislattiva, li temenda l-Att dwar il-Bank Nazzjonali Ċek, għadha qed tiġi diskussa.

| (8) | Minkejja titjib żgħir, il-korruzzjoni għadha ta’ tħassib għan-negozji u tista’ tfixkel l-attività ekonomika. Mil-lat pożittiv, ir-riformi introdotti fl-2017, inkluż dwar l-akkwist pubbliku, bħalissa qed jiġu implimentati u xi miżuri pendenti ġew finalment adottati mill-gvern u ntbagħtu lill-Parlament għal aktar diskussjoni. Dawn jinkludu proposti għall-estensjoni tar-rwol tal-Uffiċċju Suprem tal-Awditjar għar-reġjuni u l-muniċipalitajiet, u dwar nomini għal Kumpaniji tal-istat, qasam miftuħ għall-kunflitt ta’ interess u fejn ir-regolamentazzjoni hija essenzjali. Madankollu, il-proposti dwar il-protezzjoni tal-informaturi u dwar il-lobbying għadhom ma ġewx adottati. |
| --- | --- |

(8)

Minkejja titjib żgħir, il-korruzzjoni għadha ta’ tħassib għan-negozji u tista’ tfixkel l-attività ekonomika. Mil-lat pożittiv, ir-riformi introdotti fl-2017, inkluż dwar l-akkwist pubbliku, bħalissa qed jiġu implimentati u xi miżuri pendenti ġew finalment adottati mill-gvern u ntbagħtu lill-Parlament għal aktar diskussjoni. Dawn jinkludu proposti għall-estensjoni tar-rwol tal-Uffiċċju Suprem tal-Awditjar għar-reġjuni u l-muniċipalitajiet, u dwar nomini għal Kumpaniji tal-istat, qasam miftuħ għall-kunflitt ta’ interess u fejn ir-regolamentazzjoni hija essenzjali. Madankollu, il-proposti dwar il-protezzjoni tal-informaturi u dwar il-lobbying għadhom ma ġewx adottati.

| (9) | Iċ-Ċekja qed tgawdi minn prestazzjoni qawwija fis-suq tax-xogħol. L-impjieg żdied b’mod kostanti matul dawn l-aħħar seba’ snin u l-qgħad naqas b’mod konsiderevoli. Madankollu, il-potenzjal tas-suq tax-xogħol tan-nisa bi tfal żgħar, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u l-persuni b’diżabilità għadu mhux utilizzat biżżejjed. Fl-isfond tan-nuqqas ta’ ħaddiema, jidher ċar li hemm lok biex tiżdied il-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Id-distakk bejn il-ġeneri fl-impjieg u l-pagi għadhom għoljin minkejja l-miżuri reċenti li għamlu l-liv tal-ġenituri iktar flessibbli u żiedu l-għadd ta’ faċilitajiet ta’ indukrar tat-tfal. Ir-rata tal-impjiegi fost in-nisa tibqa’ ferm inqas minn dik tal-irġiel. Id-disponibbiltà baxxa tal-kura tat-tfal bi prezz raġonevoli, drittijiet għal-liv tal-ġenituri twal, użu baxx ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u n-nuqqas ta’ faċilitajiet ta’ kura fit-tul għad għandhom impatt ewlieni fuq il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Fl-2017 kien hemm biss 6,5 % tat-tfal taħt it-tliet snin li kienu f’ċentri formali tal-indukrar tat-tfal (imqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 34,2 %). Għalkemm dawk b’ħiliet baxxi jiffurmaw proporzjon żgħir mill-popolazzjoni, ir-rata tal-impjiegi tagħhom hija ħafna inqas minn dik tal-ħiliet medji u għolja. B’mod simili, ir-rata ta’ impjieg ta’ nies b’diżabbiltà għadha baxxa. Minħabba kapaċità limitata, is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi bħalissa mhux qed jipprovdu appoġġ personalizzat, kontinwu suffiċjenti lil dawk li qed ifittxu l-impjieg. Aktar kapaċità ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ attivazzjoni fis-servizzi tal-impjieg pubbliku, flimkien ma’ politiki effettivi tas-suq tax-xogħol u mmirati sew ikunu ta’ għajnuna biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati. |
| --- | --- |

(9)

Iċ-Ċekja qed tgawdi minn prestazzjoni qawwija fis-suq tax-xogħol. L-impjieg żdied b’mod kostanti matul dawn l-aħħar seba’ snin u l-qgħad naqas b’mod konsiderevoli. Madankollu, il-potenzjal tas-suq tax-xogħol tan-nisa bi tfal żgħar, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u l-persuni b’diżabilità għadu mhux utilizzat biżżejjed. Fl-isfond tan-nuqqas ta’ ħaddiema, jidher ċar li hemm lok biex tiżdied il-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Id-distakk bejn il-ġeneri fl-impjieg u l-pagi għadhom għoljin minkejja l-miżuri reċenti li għamlu l-liv tal-ġenituri iktar flessibbli u żiedu l-għadd ta’ faċilitajiet ta’ indukrar tat-tfal. Ir-rata tal-impjiegi fost in-nisa tibqa’ ferm inqas minn dik tal-irġiel. Id-disponibbiltà baxxa tal-kura tat-tfal bi prezz raġonevoli, drittijiet għal-liv tal-ġenituri twal, użu baxx ta’ arranġamenti flessibbli tax-xogħol u n-nuqqas ta’ faċilitajiet ta’ kura fit-tul għad għandhom impatt ewlieni fuq il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol. Fl-2017 kien hemm biss 6,5 % tat-tfal taħt it-tliet snin li kienu f’ċentri formali tal-indukrar tat-tfal (imqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 34,2 %). Għalkemm dawk b’ħiliet baxxi jiffurmaw proporzjon żgħir mill-popolazzjoni, ir-rata tal-impjiegi tagħhom hija ħafna inqas minn dik tal-ħiliet medji u għolja. B’mod simili, ir-rata ta’ impjieg ta’ nies b’diżabbiltà għadha baxxa. Minħabba kapaċità limitata, is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi bħalissa mhux qed jipprovdu appoġġ personalizzat, kontinwu suffiċjenti lil dawk li qed ifittxu l-impjieg. Aktar kapaċità ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ attivazzjoni fis-servizzi tal-impjieg pubbliku, flimkien ma’ politiki effettivi tas-suq tax-xogħol u mmirati sew ikunu ta’ għajnuna biex tiżdied il-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati.

| (10) | Limiti tax-xogħol u demografiċi f’ekonomija intensiva fil-manifattura jeħtieġu aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż għall-adulti impjegati, biex jiġi żgurat li l-pajjiż jissodisfa l-isfidi li jġibu magħhom il-bidliet strutturali fl-ekonomija, bħal bidliet teknoloġiċi futuri. Jista’ jkun hemm diskrepanzi kwalitattivi fil-ħiliet, inklużi dawk minħabba l-awtomazzjoni u r-robotizzazzjoni futura, b’mod partikolari fis-settur diġitali. L-impjiegi l-ġodda ser jeħtieġu kompetenzi ġodda u investiment sinifikanti, b’mod partikolari f’ħiliet tekniċi vokazzjonali u ħiliet diġitali ogħla, li mistennija jkunu meħtieġa wara l-awtomazzjoni tal-impjiegi mekkaniċi attwali. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin saru diversi inizjattivi biex tiġi introdotta strateġija komprensiva tal-ħiliet, dawn għadhom ma żviluppawx f’sistema komprensiva ġenwina. |
| --- | --- |

(10)

Limiti tax-xogħol u demografiċi f’ekonomija intensiva fil-manifattura jeħtieġu aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż għall-adulti impjegati, biex jiġi żgurat li l-pajjiż jissodisfa l-isfidi li jġibu magħhom il-bidliet strutturali fl-ekonomija, bħal bidliet teknoloġiċi futuri. Jista’ jkun hemm diskrepanzi kwalitattivi fil-ħiliet, inklużi dawk minħabba l-awtomazzjoni u r-robotizzazzjoni futura, b’mod partikolari fis-settur diġitali. L-impjiegi l-ġodda ser jeħtieġu kompetenzi ġodda u investiment sinifikanti, b’mod partikolari f’ħiliet tekniċi vokazzjonali u ħiliet diġitali ogħla, li mistennija jkunu meħtieġa wara l-awtomazzjoni tal-impjiegi mekkaniċi attwali. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin saru diversi inizjattivi biex tiġi introdotta strateġija komprensiva tal-ħiliet, dawn għadhom ma żviluppawx f’sistema komprensiva ġenwina.

| (11) | L-eżiti tal-edukazzjoni qed ikomplu jiġu affettwati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. Fl-2016 ġiet introdotta riforma biex l-edukazzjoni ssir aktar inklużiva bl-appoġġ tal-Fond Soċjali Ewropew. Is-suċċess tagħha ser jiddependi fuq id-disponibbiltà ta’ finanzjament nazzjonali suffiċjenti u sostenibbli, taħriġ ulterjuri tal-għalliema u taħriġ edukattiv, u żieda fl-għarfien pubbliku dwar il-benefiċċji tal-edukazzjoni inklużiva. Filwaqt li b’mod ġenerali l-impatt tar-riforma tal-edukazzjoni inklużiva fuq il-parteċipazzjoni tat-tfal Rom fl-edukazzjoni regolari kien pożittiv, dan xorta għadu limitat. L-investiment baxx, l-attraenza limitata tal-professjoni tal-għalliema u l-inugwaljanzi soċjoekonomiċi qed iżommu lura l-livell ta’ edukazzjoni miksub. Hemm nuqqas ta’ għalliema minħabba l-prestiġju baxx tal-impjieg, salarji baxxi meta mqabbla ma’ professjonijiet oħra minkejja żidiet reċenti, u opportunitajiet limitati ta’ żvilupp fil-karriera. L-attrazzjoni tal-professjoni fit-tagħlim għaż-żgħażagħ b’talent għadha baxxa. Minħabba dan, in-nuqqas ta’ għalliema kwalifikati flimkien ma’ żviluppi demografiċi sfavorevoli mistennija jindikaw li jista’ jkun ta’ sfida akbar għar-reklutaġġ u ż-żamma ta’ għalliema fil-futur. |
| --- | --- |

(11)

L-eżiti tal-edukazzjoni qed ikomplu jiġu affettwati ħafna mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. Fl-2016 ġiet introdotta riforma biex l-edukazzjoni ssir aktar inklużiva bl-appoġġ tal-Fond Soċjali Ewropew. Is-suċċess tagħha ser jiddependi fuq id-disponibbiltà ta’ finanzjament nazzjonali suffiċjenti u sostenibbli, taħriġ ulterjuri tal-għalliema u taħriġ edukattiv, u żieda fl-għarfien pubbliku dwar il-benefiċċji tal-edukazzjoni inklużiva. Filwaqt li b’mod ġenerali l-impatt tar-riforma tal-edukazzjoni inklużiva fuq il-parteċipazzjoni tat-tfal Rom fl-edukazzjoni regolari kien pożittiv, dan xorta għadu limitat. L-investiment baxx, l-attraenza limitata tal-professjoni tal-għalliema u l-inugwaljanzi soċjoekonomiċi qed iżommu lura l-livell ta’ edukazzjoni miksub. Hemm nuqqas ta’ għalliema minħabba l-prestiġju baxx tal-impjieg, salarji baxxi meta mqabbla ma’ professjonijiet oħra minkejja żidiet reċenti, u opportunitajiet limitati ta’ żvilupp fil-karriera. L-attrazzjoni tal-professjoni fit-tagħlim għaż-żgħażagħ b’talent għadha baxxa. Minħabba dan, in-nuqqas ta’ għalliema kwalifikati flimkien ma’ żviluppi demografiċi sfavorevoli mistennija jindikaw li jista’ jkun ta’ sfida akbar għar-reklutaġġ u ż-żamma ta’ għalliema fil-futur.

| (12) | Minkejja li ċ-Ċekja hija pajjiż ta’ tranżitu, it-tlestija tan-netwerks tat-trasport Ewropej, inkluż il-kurituri tat-TEN-T, għadha ’l bogħod milli tiġi ffinalizzata. L-infrastruttura suburbana tat-trasport għadha wkoll dgħajfa, u tillimita l-affordabilità tal-akkomodazzjoni u l-kapaċità tan-nies li jivvjaġġaw lejn ix-xogħol. Konnessjonijiet tat-trasport dgħajfin qed iservu wkoll ta’ deterrent għall-attività tan-negozju, b’mod partikolari f’reġjuni mbiegħda. Filwaqt li l-proċess ta’ suburbanizzazzjoni huwa għaddej fiż-żoni metropolitani, in-netwerks suburbani tat-trasport għadhom lura, b’mod partikolari għall-infrastruttura ferrovjarja. Il-pajjiż iġib punteġġi baxxi f’termini ta’ aspetti ta’ karbonju baxx, b’mod partikolari l-perċentwal ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u l-użu ta’ vetturi elettriċi. Barra minn hekk, it-tkabbir ippjanat tal-infrastruttura tal-iċċarġjar għal vetturi elettriċi jista’ ma jkunx biżżejjed biex ikopri d-domanda futura. Aktar investiment fit-trasport sostenibbli jista’ wkoll inaqqas it-tniġġis tal-arja u tal-istorbju, filwaqt li jtaffi l-impatt tiegħu fuq is-saħħa pubblika, speċjalment f’żoni urbani. L-infrastruttura diġitali qed titjieb iżda d-differenza bejn iż-żoni urbani u dawk rurali għadha tippersisti, peress li 59 % biss tal-unitajiet domestiċi rurali huma koperti minn netwerks tal-broadband veloċi. It-titjib ta’ netwerks eqdem abbażi tal-infrastruttura tar-ram flimkien ma’ soluzzjonijiet ta’ aċċess fissi bla wajers mhux ser ikunu biżżejjed biex jintlaħqu l-għanijiet tal-konnettività tal-2025. Biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-konnettività futuri, l-investiment huwa meħtieġ f’netwerks ta’ kapaċità għolja ħafna (jiġifieri tal-fibrottika) u miżuri xierqa min-naħa tad-domanda. |
| --- | --- |

(12)

Minkejja li ċ-Ċekja hija pajjiż ta’ tranżitu, it-tlestija tan-netwerks tat-trasport Ewropej, inkluż il-kurituri tat-TEN-T, għadha ’l bogħod milli tiġi ffinalizzata. L-infrastruttura suburbana tat-trasport għadha wkoll dgħajfa, u tillimita l-affordabilità tal-akkomodazzjoni u l-kapaċità tan-nies li jivvjaġġaw lejn ix-xogħol. Konnessjonijiet tat-trasport dgħajfin qed iservu wkoll ta’ deterrent għall-attività tan-negozju, b’mod partikolari f’reġjuni mbiegħda. Filwaqt li l-proċess ta’ suburbanizzazzjoni huwa għaddej fiż-żoni metropolitani, in-netwerks suburbani tat-trasport għadhom lura, b’mod partikolari għall-infrastruttura ferrovjarja. Il-pajjiż iġib punteġġi baxxi f’termini ta’ aspetti ta’ karbonju baxx, b’mod partikolari l-perċentwal ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u l-użu ta’ vetturi elettriċi. Barra minn hekk, it-tkabbir ippjanat tal-infrastruttura tal-iċċarġjar għal vetturi elettriċi jista’ ma jkunx biżżejjed biex ikopri d-domanda futura. Aktar investiment fit-trasport sostenibbli jista’ wkoll inaqqas it-tniġġis tal-arja u tal-istorbju, filwaqt li jtaffi l-impatt tiegħu fuq is-saħħa pubblika, speċjalment f’żoni urbani. L-infrastruttura diġitali qed titjieb iżda d-differenza bejn iż-żoni urbani u dawk rurali għadha tippersisti, peress li 59 % biss tal-unitajiet domestiċi rurali huma koperti minn netwerks tal-broadband veloċi. It-titjib ta’ netwerks eqdem abbażi tal-infrastruttura tar-ram flimkien ma’ soluzzjonijiet ta’ aċċess fissi bla wajers mhux ser ikunu biżżejjed biex jintlaħqu l-għanijiet tal-konnettività tal-2025. Biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-konnettività futuri, l-investiment huwa meħtieġ f’netwerks ta’ kapaċità għolja ħafna (jiġifieri tal-fibrottika) u miżuri xierqa min-naħa tad-domanda.

| (13) | L-intensità enerġetika tal-ekonomija Ċeka għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni peress li l-effiċjenza fl-enerġija qed titjieb biss bil-mod, b’mod partikolari fis-settur tal-bini. L-intensità tal-enerġija hija l-ogħla fis-setturi industrijali u residenzjali. It-titjib fl-effiċjenza tal-enerġija huwa opportunità biex tiżdied il-kompetittività taċ-Ċekja, billi jitnaqqsu l-ispejjeż tal-enerġija għad-djar u n-negozji, jiġu żviluppati industriji aktar nodfa u titħaffef il-katina tal-valur. Il-faħam jiddomina s-settur tal-enerġija u huwa l-akbar sors ta’ emissjonijiet tal-karbonju, u huwa ta’ theddida sostanzjali għall-kwalità tal-arja lokali. L-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi f’dawn l-aħħar ħames (5) snin. Rigward l-adattament għall-klima u l-prevenzjoni tar-riskju, hemm nuqqas ta’ azzjoni xierqa fir-rigward tal-prevenzjoni, it-tħejjija u r-reżiljenza għad-diżastri. |
| --- | --- |

(13)

L-intensità enerġetika tal-ekonomija Ċeka għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni peress li l-effiċjenza fl-enerġija qed titjieb biss bil-mod, b’mod partikolari fis-settur tal-bini. L-intensità tal-enerġija hija l-ogħla fis-setturi industrijali u residenzjali. It-titjib fl-effiċjenza tal-enerġija huwa opportunità biex tiżdied il-kompetittività taċ-Ċekja, billi jitnaqqsu l-ispejjeż tal-enerġija għad-djar u n-negozji, jiġu żviluppati industriji aktar nodfa u titħaffef il-katina tal-valur. Il-faħam jiddomina s-settur tal-enerġija u huwa l-akbar sors ta’ emissjonijiet tal-karbonju, u huwa ta’ theddida sostanzjali għall-kwalità tal-arja lokali. L-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi f’dawn l-aħħar ħames (5) snin. Rigward l-adattament għall-klima u l-prevenzjoni tar-riskju, hemm nuqqas ta’ azzjoni xierqa fir-rigward tal-prevenzjoni, it-tħejjija u r-reżiljenza għad-diżastri.

| (14) | Il-piż amministrattiv u regolatorju jista’ jfixkel l-investiment. Ħafna ditti Ċeki jaraw il-piż amministrattiv u regolatorju bħala ostaklu kbir għall-investiment. Leġislazzjoni li tinbidel malajr u proċeduri amministrattivi kumplessi jibqgħu ostakli kbar għan-negozju. Il-kost biex jiġu infurzati l-kuntratti, il-bidliet frekwenti fir-regolamenti dwar it-taxxa u x-xogħol u d-diffikultà li jinkisbu permessi għall-bini jistgħu potenzjalment jiskoraġġixxu l-investiment fil-pajjiż. L-ammont ta’ piż amministrattiv ivarja sostanzjalment ukoll fost ir-reġjuni. Il-proposti reċenti għandhom l-għan li jnaqqsu l-kumplessità tal-proċeduri tal-ippjanar, b’mod partikolari għal proġetti infrastrutturali kbar. Barra minn hekk, il-gvern qed iħejji biex jabbozza liġi ġdida dwar il-kostruzzjoni sal-2021, bl-involviment tas-sħab soċjali. Ir-responsabbiltà għas-sorveljanza tas-suq tal-prodotti hija mifruxa fuq diversi organizzazzjonijiet, tbati minn xogħol doppju u toħloq sfidi għal koordinazzjoni effiċjenti u kooperazzjoni effettiva. |
| --- | --- |

(14)

Il-piż amministrattiv u regolatorju jista’ jfixkel l-investiment. Ħafna ditti Ċeki jaraw il-piż amministrattiv u regolatorju bħala ostaklu kbir għall-investiment. Leġislazzjoni li tinbidel malajr u proċeduri amministrattivi kumplessi jibqgħu ostakli kbar għan-negozju. Il-kost biex jiġu infurzati l-kuntratti, il-bidliet frekwenti fir-regolamenti dwar it-taxxa u x-xogħol u d-diffikultà li jinkisbu permessi għall-bini jistgħu potenzjalment jiskoraġġixxu l-investiment fil-pajjiż. L-ammont ta’ piż amministrattiv ivarja sostanzjalment ukoll fost ir-reġjuni. Il-proposti reċenti għandhom l-għan li jnaqqsu l-kumplessità tal-proċeduri tal-ippjanar, b’mod partikolari għal proġetti infrastrutturali kbar. Barra minn hekk, il-gvern qed iħejji biex jabbozza liġi ġdida dwar il-kostruzzjoni sal-2021, bl-involviment tas-sħab soċjali. Ir-responsabbiltà għas-sorveljanza tas-suq tal-prodotti hija mifruxa fuq diversi organizzazzjonijiet, tbati minn xogħol doppju u toħloq sfidi għal koordinazzjoni effiċjenti u kooperazzjoni effettiva.

| (15) | Filwaqt li tjiebu f’termini ta’ trasparenza u ta’ taħriġ ipprovdut, il-prattiki tal-akkwist pubbliku għadhom lura f’termini ta’ kompetittività, minħabba l-proporzjon għoli ta’ proċeduri b’offerta waħda riċevuta biss, l-użu ta’ kriterji ta’ kwalità u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet pubbliċi. Il-maġġoranza l-kbira tad-deċiżjonijiet dwar l-akkwist pubbliku għadhom ibbażati fuq l-aktar prezz baxx peress li l-adozzjoni ta’ approċċ strateġiku għadha pendenti. Kien hemm aktar enfasi fuq l-akkwist ċentralizzat u fuq l-użu ta’ għarfien espert kondiviż iżda t-tifrix tagħhom huwa pjuttost kajman, minkejja l-potenzjal ippruvat tagħhom. |
| --- | --- |

(15)

Filwaqt li tjiebu f’termini ta’ trasparenza u ta’ taħriġ ipprovdut, il-prattiki tal-akkwist pubbliku għadhom lura f’termini ta’ kompetittività, minħabba l-proporzjon għoli ta’ proċeduri b’offerta waħda riċevuta biss, l-użu ta’ kriterji ta’ kwalità u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet pubbliċi. Il-maġġoranza l-kbira tad-deċiżjonijiet dwar l-akkwist pubbliku għadhom ibbażati fuq l-aktar prezz baxx peress li l-adozzjoni ta’ approċċ strateġiku għadha pendenti. Kien hemm aktar enfasi fuq l-akkwist ċentralizzat u fuq l-użu ta’ għarfien espert kondiviż iżda t-tifrix tagħhom huwa pjuttost kajman, minkejja l-potenzjal ippruvat tagħhom.

| (16) | Iċ-Ċekja għadha ma ħolqitx ekosistema ta’ innovazzjoni kompletament funzjonanti bbażata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp domestiku. Il-pajjiż għadu innovatur moderat fil-livell tal-Unjoni, minkejja żieda fl-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp. Din il-prestazzjoni tista’ tkun marbuta ma’ investiment pubbliku li ma għandux strateġija kompletament koerenti biex tiżdied il-prestazzjoni modesta tar-riċerka u titjieb il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u l-akkademja. Il-gwadanji fil-produttività huma xprunati l-aktar minn kumpaniji kbar barranin, filwaqt li l-kumpaniji domestiċi għadhom lura f’termini ta’ valur miżjud ta’ ġenerazzjoni. Barra minn hekk, il-produttività totali tal-fatturi, indikatur ta’ kemm qed jintużaw b’mod effiċjenti l-kapital u x-xogħol fil-produzzjoni, qed tikber b’pass relattivament kajman. Enfasi akbar fuq l-innovazzjoni domestika tista’ tagħti spinta lill-produttività tul l-ispettru kollu tan-negozju, inkluż għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. |
| --- | --- |

(16)

Iċ-Ċekja għadha ma ħolqitx ekosistema ta’ innovazzjoni kompletament funzjonanti bbażata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp domestiku. Il-pajjiż għadu innovatur moderat fil-livell tal-Unjoni, minkejja żieda fl-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp. Din il-prestazzjoni tista’ tkun marbuta ma’ investiment pubbliku li ma għandux strateġija kompletament koerenti biex tiżdied il-prestazzjoni modesta tar-riċerka u titjieb il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u l-akkademja. Il-gwadanji fil-produttività huma xprunati l-aktar minn kumpaniji kbar barranin, filwaqt li l-kumpaniji domestiċi għadhom lura f’termini ta’ valur miżjud ta’ ġenerazzjoni. Barra minn hekk, il-produttività totali tal-fatturi, indikatur ta’ kemm qed jintużaw b’mod effiċjenti l-kapital u x-xogħol fil-produzzjoni, qed tikber b’pass relattivament kajman. Enfasi akbar fuq l-innovazzjoni domestika tista’ tagħti spinta lill-produttività tul l-ispettru kollu tan-negozju, inkluż għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

| (17) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti liċ-Ċekja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(17)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport għall-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti liċ-Ċekja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (18) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika taċ-Ċekja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati liċ-Ċekja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fiċ-Ċekja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(18)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika taċ-Ċekja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati liċ-Ċekja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fiċ-Ċekja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (19) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li ċ-Ċekja mistennija li tkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, |
| --- | --- |

(19)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li ċ-Ċekja mistennija li tkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li ċ-Ċekja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Ittejjeb is-sostenibbiltà fiskali fit-tul tas-sistemi tal-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa. Tadotta miżuri pendenti kontra l-korruzzjoni.

2.

Trawwem l-impjieg tan-nisa bi tfal żgħar, inkluż billi ttejjeb l-aċċess għal kura tat-tfal affordabbli, u ta’ gruppi żvantaġġati. Iżżid il-kwalità u l-inklużività tas-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż billi trawwem il-ħiliet tekniċi u diġitali u tippromwovi l-professjoni tal-għalliema.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq it-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-infrastruttura diġitali, u t-transizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju u t-tranżizzjoni tal-enerġija, inkluża l-effiċjenza fl-enerġija, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Tnaqqas il-piż amministrattiv fuq l-investiment u tappoġġa aktar kompetizzjoni bbażata fuq il-kwalità fl-akkwist pubbliku. Tneħħi l-ostakli li jxekklu l-iżvilupp ta’ ekosistema tal-innovazzjoni li tiffunzjona bis-sħiħ.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 12.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ nett aġġustat ċiklikament ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni b’metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

5

(6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

6

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/20 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/20

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tad-Danimarka għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tad-Danimarka għall-2019

(2019/C 301/04)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lid-Danimarka bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lid-Danimarka bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għad-Danimarka ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamlet id-Danimarka biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu li ngħata għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tad-Danimarka biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għad-Danimarka ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamlet id-Danimarka biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu li ngħata għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tad-Danimarka biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

| (3) | Id-Danimarka ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ Marzu 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2019 fl-10 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(3)

Id-Danimarka ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ Marzu 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2019 fl-10 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Attwalment, id-Danimarka tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019, il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 0,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) għall-2019 u l-2020. Ibbażat fuq il-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — qed ikompli jiġi ssuperat matul il-perijodu tal-programm sal-2025. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon tad-dejn pubbliku ġenerali mal-PDG huwa mistenni jinżel għal 33,4 % fl-2019 u jibqa’ stabbli fl-2020, qabel jiżdied għal 37,8 % tal-PDG sal-2025. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli matul il-perijodu ta’ programmar. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2020, ’il fuq mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Ir-riskji huma relatati ma’ tnaqqis fid-dħul minn komponenti volatili, b’mod partikolari t-taxxa ta’ qligħ mill-fondi tal-pensjoni. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li d-Danimarka hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. |
| --- | --- |

(5)

Attwalment, id-Danimarka tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019, il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 0,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) għall-2019 u l-2020. Ibbażat fuq il-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — qed ikompli jiġi ssuperat matul il-perijodu tal-programm sal-2025. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon tad-dejn pubbliku ġenerali mal-PDG huwa mistenni jinżel għal 33,4 % fl-2019 u jibqa’ stabbli fl-2020, qabel jiżdied għal 37,8 % tal-PDG sal-2025. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli matul il-perijodu ta’ programmar. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2020, ’il fuq mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Ir-riskji huma relatati ma’ tnaqqis fid-dħul minn komponenti volatili, b’mod partikolari t-taxxa ta’ qligħ mill-fondi tal-pensjoni. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li d-Danimarka hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020.

| (6) | Is-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni tad-Danimarka hija kkaratterizzata minn livelli għolja ta’ investiment, bażi qawwija ta’ riżorsi umani u eċċellenza xjentifika. Madankollu, ix-xenarju tar-riċerka u l-innovazzjoni fid-Danimarka huwa kkonċentrat f’għadd relattivament żgħir ta’ atturi bħal ditti u fondazzjonijiet kbar, l-aktar fis-setturi tal-farmaċewtika u l-bijoteknoloġija, li jagħmlu s-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni potenzjalment vulnerabbli għax-xokkijiet esterni. Għalhekk, jidher li hemm lok għal titjib fl-investiment fit-tkabbir ta’ kumpaniji innovattivi ħafna. |
| --- | --- |

(6)

Is-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni tad-Danimarka hija kkaratterizzata minn livelli għolja ta’ investiment, bażi qawwija ta’ riżorsi umani u eċċellenza xjentifika. Madankollu, ix-xenarju tar-riċerka u l-innovazzjoni fid-Danimarka huwa kkonċentrat f’għadd relattivament żgħir ta’ atturi bħal ditti u fondazzjonijiet kbar, l-aktar fis-setturi tal-farmaċewtika u l-bijoteknoloġija, li jagħmlu s-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni potenzjalment vulnerabbli għax-xokkijiet esterni. Għalhekk, jidher li hemm lok għal titjib fl-investiment fit-tkabbir ta’ kumpaniji innovattivi ħafna.

| (7) | L-iżgurar tal-provvista ta’ ħaddiema fi żminijiet ta’ bidliet demografiċi u teknoloġiċi u l-indirizzar tan-nuqqas ta’ ħaddiema, b’mod partikolari ta’ ħaddiema tas-sengħa u ta’ speċjalisti tal-ICT, huwa essenzjali biex jitrawwem tkabbir sostenibbli u inklużiv fid-Danimarka. Ir-riformi u l-investimenti li jtejbu l-attrattività u b’hekk iżidu r-rati ta’ parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, x’aktarx li jkollhom impatt pożittiv fuq il-provvista ta’ ħaddiema tas-sengħa. L-investimenti kontinwi fit-tagħlim tal-adulti u t-tagħlim tul il-ħajja u l-ħiliet diġitali jistgħu jgħinu wkoll fl-indirizzar ta’ din l-isfida. Barra minn hekk, ikun ta’ benefiċċju li wieħed jiffoka fuq integrazzjoni aħjar ta’ gruppi emarġinati u żvantaġġati fis-suq tax-xogħol. Dan għandu x’jaqsam b’mod partikolari maż-żgħażagħ li għandhom livell baxx ta’ edukazzjoni, il-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, il-persuni b’kapaċitajiet ta’ xogħol imnaqqsa u l-persuni b’diżabilità. Barra minn hekk, il-prestazzjoni edukattiva tat-tfal bi sfond ta’ migrazzjoni għadha sfida. |
| --- | --- |

(7)

L-iżgurar tal-provvista ta’ ħaddiema fi żminijiet ta’ bidliet demografiċi u teknoloġiċi u l-indirizzar tan-nuqqas ta’ ħaddiema, b’mod partikolari ta’ ħaddiema tas-sengħa u ta’ speċjalisti tal-ICT, huwa essenzjali biex jitrawwem tkabbir sostenibbli u inklużiv fid-Danimarka. Ir-riformi u l-investimenti li jtejbu l-attrattività u b’hekk iżidu r-rati ta’ parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, x’aktarx li jkollhom impatt pożittiv fuq il-provvista ta’ ħaddiema tas-sengħa. L-investimenti kontinwi fit-tagħlim tal-adulti u t-tagħlim tul il-ħajja u l-ħiliet diġitali jistgħu jgħinu wkoll fl-indirizzar ta’ din l-isfida. Barra minn hekk, ikun ta’ benefiċċju li wieħed jiffoka fuq integrazzjoni aħjar ta’ gruppi emarġinati u żvantaġġati fis-suq tax-xogħol. Dan għandu x’jaqsam b’mod partikolari maż-żgħażagħ li għandhom livell baxx ta’ edukazzjoni, il-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, il-persuni b’kapaċitajiet ta’ xogħol imnaqqsa u l-persuni b’diżabilità. Barra minn hekk, il-prestazzjoni edukattiva tat-tfal bi sfond ta’ migrazzjoni għadha sfida.

| (8) | Minkejja toroq ta’ kwalità għolja, il-konġestjoni fit-toroq qed tiżdied, b’mod partikolari madwar il-bliet il-kbar. Barra minn hekk, jeħtieġ li s-settur tat-trasport jiġi dekarbonizzat, li jindika opportunitajiet ta’ investiment f’infrastruttura tat-trasport sostenibbli sabiex is-settur tat-trasport jiġi dekarbonizzat u tiġi indirizzata l-konġestjoni fit-toroq, inkluż l-introduzzjoni ta’ infrastruttura ta’ fjuwils alternattivi. Il-gvern li wasal fi tmiem il-mandat tiegħu ressaq pjan biex titnaqqas il-konġestjoni madwar l-ibliet li huma akbar. L-adozzjoni ta’ dak il-pjan, li jalloka DKK 112-il biljun (kważi 6 % tal-PDG) mill-2020 sal-2030, għadha pendenti. |
| --- | --- |

(8)

Minkejja toroq ta’ kwalità għolja, il-konġestjoni fit-toroq qed tiżdied, b’mod partikolari madwar il-bliet il-kbar. Barra minn hekk, jeħtieġ li s-settur tat-trasport jiġi dekarbonizzat, li jindika opportunitajiet ta’ investiment f’infrastruttura tat-trasport sostenibbli sabiex is-settur tat-trasport jiġi dekarbonizzat u tiġi indirizzata l-konġestjoni fit-toroq, inkluż l-introduzzjoni ta’ infrastruttura ta’ fjuwils alternattivi. Il-gvern li wasal fi tmiem il-mandat tiegħu ressaq pjan biex titnaqqas il-konġestjoni madwar l-ibliet li huma akbar. L-adozzjoni ta’ dak il-pjan, li jalloka DKK 112-il biljun (kważi 6 % tal-PDG) mill-2020 sal-2030, għadha pendenti.

| (9) | Filwaqt li l-livell ta’ produttività fl-ekonomija Daniża jibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni, it-tkabbir tal-produttività ilu jonqos għal għexieren ta’ snin. Il-kumpaniji esportaturi juru tkabbir ogħla fil-produttività minn kumpaniji protetti mill-kompetizzjoni ma’ kumpaniji barranin. Filwaqt li d-Danimarka ħadet miżuri biex tappoġġa t-tkabbir fil-produttività ta’ kumpaniji f’setturi tas-servizzi li huma orjentati domestikament, it-tkabbir tal-produttività u l-kompetizzjoni f’dawn is-setturi għadhom lura. Id-Danimarka implimentat miżuri biex issaħħaħ il-kompetizzjoni fis-settur finanzjarju u kompliet timplimenta l-istrateġija tal-utilitajiet. |
| --- | --- |

(9)

Filwaqt li l-livell ta’ produttività fl-ekonomija Daniża jibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni, it-tkabbir tal-produttività ilu jonqos għal għexieren ta’ snin. Il-kumpaniji esportaturi juru tkabbir ogħla fil-produttività minn kumpaniji protetti mill-kompetizzjoni ma’ kumpaniji barranin. Filwaqt li d-Danimarka ħadet miżuri biex tappoġġa t-tkabbir fil-produttività ta’ kumpaniji f’setturi tas-servizzi li huma orjentati domestikament, it-tkabbir tal-produttività u l-kompetizzjoni f’dawn is-setturi għadhom lura. Id-Danimarka implimentat miżuri biex issaħħaħ il-kompetizzjoni fis-settur finanzjarju u kompliet timplimenta l-istrateġija tal-utilitajiet.

| (10) | Wara bosta snin ta’ rata għolja ta’ tkabbir, il-prezzijiet tad-djar jidhru sopravvalutati, partikolarment fiż-żoni urbani ewlenin. Madankollu, iż-żidiet fil-prezzijiet tad-djar immoderaw fl-2018. Barra minn hekk, minkejja tnaqqis kontinwu, il-proporzjon tad-dejn tal-unitajiet domestiċi mal-introjtu disponibbli jibqa’ l-ogħla fl-Unjoni. Is-sehem tas-self ipotekarju b’rati tal-imgħax varjabbli u l-amortizzament differit qiegħed jonqos gradwalment, iżda għadu għoli. Jidher li miżuri makroprudenzjali ġodda rażżnu ż-żieda f’self ipotekarju ġdid bi proporzjon ta’ dejn-introjtu u proporzjon bejn is-self u l-valur għoljin ħafna. F’dawn l-aħħar snin, l-awtoritajiet Daniżi attivaw ukoll il-bafer kapitali kontroċikliku u implimentaw miżuri biex iżidu r-reżiljenza tal-banek, u adottaw riforma tat-taxxa fuq il-proprjetà (effettiva mill-2021) biex itemmu s-sistema proċiklika tat-taxxa fuq il-proprjetà. Madankollu, il-kombinazzjoni ta’ proporzjonijiet għoljin ħafna tas-self mal-introjtu, id-dejn għoli b’sensittività għolja tar-rati tal-imgħax u l-prezzijiet tad-djar sopravvalutati, joħolqu riskji għall-istabbiltà ekonomika u finanzjarja u għalhekk huwa ġġustifikat monitoraġġ kontinwu. |
| --- | --- |

(10)

Wara bosta snin ta’ rata għolja ta’ tkabbir, il-prezzijiet tad-djar jidhru sopravvalutati, partikolarment fiż-żoni urbani ewlenin. Madankollu, iż-żidiet fil-prezzijiet tad-djar immoderaw fl-2018. Barra minn hekk, minkejja tnaqqis kontinwu, il-proporzjon tad-dejn tal-unitajiet domestiċi mal-introjtu disponibbli jibqa’ l-ogħla fl-Unjoni. Is-sehem tas-self ipotekarju b’rati tal-imgħax varjabbli u l-amortizzament differit qiegħed jonqos gradwalment, iżda għadu għoli. Jidher li miżuri makroprudenzjali ġodda rażżnu ż-żieda f’self ipotekarju ġdid bi proporzjon ta’ dejn-introjtu u proporzjon bejn is-self u l-valur għoljin ħafna. F’dawn l-aħħar snin, l-awtoritajiet Daniżi attivaw ukoll il-bafer kapitali kontroċikliku u implimentaw miżuri biex iżidu r-reżiljenza tal-banek, u adottaw riforma tat-taxxa fuq il-proprjetà (effettiva mill-2021) biex itemmu s-sistema proċiklika tat-taxxa fuq il-proprjetà. Madankollu, il-kombinazzjoni ta’ proporzjonijiet għoljin ħafna tas-self mal-introjtu, id-dejn għoli b’sensittività għolja tar-rati tal-imgħax u l-prezzijiet tad-djar sopravvalutati, joħolqu riskji għall-istabbiltà ekonomika u finanzjarja u għalhekk huwa ġġustifikat monitoraġġ kontinwu.

| (11) | Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu saret prijorità għad-Danimarka fl-isfond ta’ skandlu kbir dwar il-ħasil tal-flus li jinvolvi l-akbar istituzzjoni finanzjarja fid-Danimarka. Il-Parlament Daniż laħaq ftehimiet politiċi dwar it-tisħiħ tas-superviżjoni u dwar pakkett ġdid kontra l-ħasil tal-flus, li jinkludi strateġija għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. L-istrateġija tistrieħ fuq tmien pilastri, li jinkludu t-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn is-superviżuri, l-unità tal-intelligence finanzjarja u partijiet konċernati rilevanti oħra. Madankollu, l-isfidi għadhom preżenti u s-superviżur finanzjarju għad irid jadotta miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif għandha tissaħħaħ is-superviżjoni f’dawn l-oqsma. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. |
| --- | --- |

(11)

Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu saret prijorità għad-Danimarka fl-isfond ta’ skandlu kbir dwar il-ħasil tal-flus li jinvolvi l-akbar istituzzjoni finanzjarja fid-Danimarka. Il-Parlament Daniż laħaq ftehimiet politiċi dwar it-tisħiħ tas-superviżjoni u dwar pakkett ġdid kontra l-ħasil tal-flus, li jinkludi strateġija għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. L-istrateġija tistrieħ fuq tmien pilastri, li jinkludu t-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn is-superviżuri, l-unità tal-intelligence finanzjarja u partijiet konċernati rilevanti oħra. Madankollu, l-isfidi għadhom preżenti u s-superviżur finanzjarju għad irid jadotta miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif għandha tissaħħaħ is-superviżjoni f’dawn l-oqsma. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati.

| (12) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li d-Danimarka tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(12)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li d-Danimarka tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

| (13) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tad-Danimarka u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lid-Danimarka fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fid-Danimarka imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(13)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tad-Danimarka u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lid-Danimarka fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fid-Danimarka imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (14) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li d-Danimarka mistennija tkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, |
| --- | --- |

(14)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li d-Danimarka mistennija tkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li d-Danimarka tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq l-edukazzjoni u l-ħiliet, u r-riċerka u l-innovazzjoni, biex twessa’ l-bażi tal-innovazzjoni biex din tinkludi aktar kumpaniji, u fuq it-trasport sostenibbli biex tindirizza l-konġestjoni fit-toroq.

2.

Tiżgura superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 16.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

5

(6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

6

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/24 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/24

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ġermanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Ġermanja għall-2019

(2019/C 301/05)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Ġermanja bħala wieħed mill-Istati Membri li għalihom ser issir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Ġermanja bħala wieħed mill-Istati Membri li għalihom ser issir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Ġermanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri ta’ investiment u l-appoġġ tat-tkabbir fil-pagi ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro, u ċ-ċaqliq tat-taxxi lil hinn mix-xogħol ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Ġermanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri ta’ investiment u l-appoġġ tat-tkabbir fil-pagi ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro, u ċ-ċaqliq tat-taxxi lil hinn mix-xogħol ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-Ġermanja tal-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Ġermanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Ġermanja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport kien jinkludi wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Ġermanja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, is-surplus fil-kont kurrenti li qed jonqos bil-mod għadu għoli u għandu rilevanza transfruntiera. Is-surplus naqas ftit fl-2018 fil-kuntest ta’ żieda mill-ġdid fid-domanda domestika, u huwa mistenni li jkompli nieżel gradwalment fis-snin li ġejjin filwaqt li jibqa’ ’l fuq mil-limitu stabbilit fil-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku. Is-surplus jirrifletti livell baxx ta’ investiment domestiku relatat mat-tfaddil kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. Ittieħdu miżuri biex tingħata spinta lill-investiment privat u pubbliku, li żdied b’mod sostanzjali. Dan ikkontribwixxa għal tkabbir immexxi aktar mid-domanda domestika. Madankollu, bħala sehem mill-prodott domestiku gross (PDG), l-investiment u l-konsum setgħu kienu mistennija li jikbru aktar minħabba l-kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli, l-investiment pubbliku pendenti, speċjalment fil-livell muniċipali, u l-ispazju fiskali disponibbli. It-tkabbir tal-pagi żdied xi ftit bis-suq tax-xogħol aktar ristrett, iżda t-tkabbir reali fil-pagi għadu modest. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-Ġermanja tal-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Ġermanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Ġermanja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport kien jinkludi wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tiegħu wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Ġermanja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, is-surplus fil-kont kurrenti li qed jonqos bil-mod għadu għoli u għandu rilevanza transfruntiera. Is-surplus naqas ftit fl-2018 fil-kuntest ta’ żieda mill-ġdid fid-domanda domestika, u huwa mistenni li jkompli nieżel gradwalment fis-snin li ġejjin filwaqt li jibqa’ ’l fuq mil-limitu stabbilit fil-Proċedura ta’ Żbilanċ Makroekonomiku. Is-surplus jirrifletti livell baxx ta’ investiment domestiku relatat mat-tfaddil kemm fis-settur privat kif ukoll f’dak pubbliku. Ittieħdu miżuri biex tingħata spinta lill-investiment privat u pubbliku, li żdied b’mod sostanzjali. Dan ikkontribwixxa għal tkabbir immexxi aktar mid-domanda domestika. Madankollu, bħala sehem mill-prodott domestiku gross (PDG), l-investiment u l-konsum setgħu kienu mistennija li jikbru aktar minħabba l-kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli, l-investiment pubbliku pendenti, speċjalment fil-livell muniċipali, u l-ispazju fiskali disponibbli. It-tkabbir tal-pagi żdied xi ftit bis-suq tax-xogħol aktar ristrett, iżda t-tkabbir reali fil-pagi għadu modest.

| (4) | Il-Ġermanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-16 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-17 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Il-Ġermanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-16 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-17 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Attwalment, il-Ġermanja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana surplus baġitarju ta’ bejn 1⁄2 u 3⁄4 % tal-PDG matul l-2019-2023. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — għadu qed jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jaqa’ aktar ’l isfel mill-valur referenzjarju ta’ 60 % tal-PDG skont it-Trattat fl-2019 u li jibqa’ jinżel gradwalment għal 511⁄4 % fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 1,1 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa mbassar li ser jibqa’ fuq xejra soda ’l isfel. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Ġermanja hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, filwaqt li jiġi rrispettat l-objettiv baġitarju fit-terminu l-medju, ikun importanti li jintużaw politiki fiskali u strutturali biex tinkiseb xejra sostnuta ’l fuq fl-investiment pubbliku u privat, b’mod partikolari fil-livelli reġjonali u muniċipali. |
| --- | --- |

(6)

Attwalment, il-Ġermanja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana surplus baġitarju ta’ bejn 1⁄2 u 3⁄4 % tal-PDG matul l-2019-2023. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG — għadu qed jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jaqa’ aktar ’l isfel mill-valur referenzjarju ta’ 60 % tal-PDG skont it-Trattat fl-2019 u li jibqa’ jinżel gradwalment għal 511⁄4 % fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 1,1 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa mbassar li ser jibqa’ fuq xejra soda ’l isfel. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Ġermanja hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, filwaqt li jiġi rrispettat l-objettiv baġitarju fit-terminu l-medju, ikun importanti li jintużaw politiki fiskali u strutturali biex tinkiseb xejra sostnuta ’l fuq fl-investiment pubbliku u privat, b’mod partikolari fil-livelli reġjonali u muniċipali.

| (7) | L-investiment pubbliku u privat żdied b’mod robust fl-2018, iżda l-proporzjon tal-investiment jibqa’ taħt il-medja taż-żona tal-euro. L-investiment pubbliku fl-2018 kiber b’ 7,7 % nominalment u bi 3,8 % f’termini reali, iżda għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jiġi ċċarat l-investiment kbir b’lura, b’mod partikolari għall-investiment fl-infrastruttura u fl-edukazzjoni. It-tkabbir reali tal-investiment pubbliku kien pożittiv għal dawn l-aħħar tliet snin, wara perjodu ta’ rati ta’ tkabbir negattivi. L-investiment nominali fil-livell muniċipali kiber bi kważi parti waħda minn kull ħamsa fl-2018 biss. Dan jirrifletti l-isforzi tal-gvern biex tingħata spinta lill-investiment. Madankollu, l-investiment fil-livell muniċipali baqa’ aktar baxx mid-deprezzament. Skont il-KfW Municipal Panel 2019, l-investiment perċepit b’lura akkumulat sal-2018 kien 4 % tal-PDG. Flimkien mal-pożizzjoni baġitarja favorevoli, dan jindika li hemm ambitu biex jiżdied l-investiment fil-livelli kollha tal-gvern, b’mod partikolari fil-livelli reġjonali u muniċipali. L-investiment fl-infrastruttura pubblika għadu miżmum lura minħabba restrizzjonijiet ta’ kapaċità u ppjanar fil-livell muniċipali. Il-miżuri biex jingħelbu dawn ir-restrizzjonijiet ġew introdotti, iżda għad iridu juru riżultati tanġibbli sostnuti. Barra minn hekk, hemm lok biex jitjiebu s-servizzi pubbliċi diġitali u l-akkwist pubbliku. L-investiment privat żdied notevolment, iżda mhux fit-tipi kollha ta’ assi. L-investiment fit-tagħmir kiber b’mod qawwi b’reazzjoni għal użu ta’ kapaċità li laħaq livell rekord. L-investiment fil-qasam tad-djar qed ikompli jiżdied bil-qawwi. Madankollu, is-settur tal-kostruzzjoni issa jirrapporta restrizzjonijiet fil-kapaċità u żidiet fil-prezzijiet. Il-kostruzzjoni mhux residenzjali ilha tiżdied bil-mod il-mod f’termini reali, li jissuġġerixxi li l-infrastruttura essenzjali kellha mnejn ma tlaħħaqx mal-ħtiġijiet tal-ekonomija. |
| --- | --- |

(7)

L-investiment pubbliku u privat żdied b’mod robust fl-2018, iżda l-proporzjon tal-investiment jibqa’ taħt il-medja taż-żona tal-euro. L-investiment pubbliku fl-2018 kiber b’ 7,7 % nominalment u bi 3,8 % f’termini reali, iżda għad hemm bżonn ta’ aktar sforzi biex jiġi ċċarat l-investiment kbir b’lura, b’mod partikolari għall-investiment fl-infrastruttura u fl-edukazzjoni. It-tkabbir reali tal-investiment pubbliku kien pożittiv għal dawn l-aħħar tliet snin, wara perjodu ta’ rati ta’ tkabbir negattivi. L-investiment nominali fil-livell muniċipali kiber bi kważi parti waħda minn kull ħamsa fl-2018 biss. Dan jirrifletti l-isforzi tal-gvern biex tingħata spinta lill-investiment. Madankollu, l-investiment fil-livell muniċipali baqa’ aktar baxx mid-deprezzament. Skont il-KfW Municipal Panel 2019, l-investiment perċepit b’lura akkumulat sal-2018 kien 4 % tal-PDG. Flimkien mal-pożizzjoni baġitarja favorevoli, dan jindika li hemm ambitu biex jiżdied l-investiment fil-livelli kollha tal-gvern, b’mod partikolari fil-livelli reġjonali u muniċipali. L-investiment fl-infrastruttura pubblika għadu miżmum lura minħabba restrizzjonijiet ta’ kapaċità u ppjanar fil-livell muniċipali. Il-miżuri biex jingħelbu dawn ir-restrizzjonijiet ġew introdotti, iżda għad iridu juru riżultati tanġibbli sostnuti. Barra minn hekk, hemm lok biex jitjiebu s-servizzi pubbliċi diġitali u l-akkwist pubbliku. L-investiment privat żdied notevolment, iżda mhux fit-tipi kollha ta’ assi. L-investiment fit-tagħmir kiber b’mod qawwi b’reazzjoni għal użu ta’ kapaċità li laħaq livell rekord. L-investiment fil-qasam tad-djar qed ikompli jiżdied bil-qawwi. Madankollu, is-settur tal-kostruzzjoni issa jirrapporta restrizzjonijiet fil-kapaċità u żidiet fil-prezzijiet. Il-kostruzzjoni mhux residenzjali ilha tiżdied bil-mod il-mod f’termini reali, li jissuġġerixxi li l-infrastruttura essenzjali kellha mnejn ma tlaħħaqx mal-ħtiġijiet tal-ekonomija.

| (8) | In-nefqa pubblika fl-edukazzjoni li kienet ta’ 4,1 % tal-PDG fl-2017, baqgħet taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 4,6 %. Min-nefqa totali tal-gvern, 9,3 % ntefqu fuq l-edukazzjoni, li hija wkoll taħt il-medja tal-Unjoni li hija ta’ 10,2 %. In-nefqa fl-edukazzjoni u r-riċerka ma laħqitx il-mira nazzjonali ta’ 10 %, billi baqgħet 9 % tal-PDG fl-2017. Anke jekk in-nefqa fl-edukazzjoni żdiedet f’termini reali, l-investiment kbir b’lura kiber aktar minħabba żviluppi demografiċi. Il-bidliet leġiżlattivi li jippermettu l-investiment dirett mill-gvern federali fl-edukazzjoni diġitali flimkien mar-riżorsi allokati mil-Länder (DigitalPakt) huma promettenti, iżda għad iridu juru r-riżultati. L-isfidi, bħall-għadd ta’ studenti li qed jiżdied, in-nuqqas ta’ għalliema, id-diġitalizzazzjoni u l-espansjoni ulterjuri tal-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ser ikomplu jeħtieġu finanzjament pubbliku adegwat. L-infiq addizzjonali fl-edukazzjoni u fir-riċerka u l-innovazzjoni huwa kruċjali għat-tkabbir potenzjali tal-Ġermanja u għall-adattament għall-bidla teknoloġika. |
| --- | --- |

(8)

In-nefqa pubblika fl-edukazzjoni li kienet ta’ 4,1 % tal-PDG fl-2017, baqgħet taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 4,6 %. Min-nefqa totali tal-gvern, 9,3 % ntefqu fuq l-edukazzjoni, li hija wkoll taħt il-medja tal-Unjoni li hija ta’ 10,2 %. In-nefqa fl-edukazzjoni u r-riċerka ma laħqitx il-mira nazzjonali ta’ 10 %, billi baqgħet 9 % tal-PDG fl-2017. Anke jekk in-nefqa fl-edukazzjoni żdiedet f’termini reali, l-investiment kbir b’lura kiber aktar minħabba żviluppi demografiċi. Il-bidliet leġiżlattivi li jippermettu l-investiment dirett mill-gvern federali fl-edukazzjoni diġitali flimkien mar-riżorsi allokati mil-Länder (DigitalPakt) huma promettenti, iżda għad iridu juru r-riżultati. L-isfidi, bħall-għadd ta’ studenti li qed jiżdied, in-nuqqas ta’ għalliema, id-diġitalizzazzjoni u l-espansjoni ulterjuri tal-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal ser ikomplu jeħtieġu finanzjament pubbliku adegwat. L-infiq addizzjonali fl-edukazzjoni u fir-riċerka u l-innovazzjoni huwa kruċjali għat-tkabbir potenzjali tal-Ġermanja u għall-adattament għall-bidla teknoloġika.

| (9) | F’dawn l-aħħar snin, il-Ġermanja għamlet progress fiż-żieda tal-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp tagħha, prinċipalment minħabba ż-żieda fl-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp minn kumpaniji kbar, speċjalment fis-setturi tal-manifattura tat-teknoloġija medja u għolja u b’mod partikolari fis-settur awtomobilistiku. L-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp tan-negozji żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”) hija ferm taħt il-medja tal-Unjoni u qed tkompli taqa’ lura. L-SMEs għandhom it-tendenza li jibbenefikaw inqas mill-kooperazzjoni ma’ istituti pubbliċi ta’ riċerka milli jibbenefikaw il-kumpaniji l-kbar. Dawn iż-żewġ fatturi huma ta’ ħsara għall-innovazzjoni tan-negozju, li huma fuq xejra ta’ tnaqqis fit-tul. L-investiment addizzjonali fir-riċerka u l-iżvilupp huwa essenzjali mhux biss biex tiżdied il-kapaċità ta’ innovazzjoni fl-ekonomija kollha u biex tingħata spinta lill-produttività, iżda wkoll biex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ karbonju u ċirkolari, b’mod partikolari fir-rigward tat-trasport sostenibbli, it-teknoloġiji tal-enerġija ekoloġika, l-ekoinnovazzjoni u r-riċiklaġġ, u biex tkompli tiżdied il-prestazzjoni tas-settur tar-riċerka pubblika u l-kontribut tiegħu għal dawn l-għanijiet. |
| --- | --- |

(9)

F’dawn l-aħħar snin, il-Ġermanja għamlet progress fiż-żieda tal-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp tagħha, prinċipalment minħabba ż-żieda fl-infiq fuq ir-riċerka u l-iżvilupp minn kumpaniji kbar, speċjalment fis-setturi tal-manifattura tat-teknoloġija medja u għolja u b’mod partikolari fis-settur awtomobilistiku. L-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp tan-negozji żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”) hija ferm taħt il-medja tal-Unjoni u qed tkompli taqa’ lura. L-SMEs għandhom it-tendenza li jibbenefikaw inqas mill-kooperazzjoni ma’ istituti pubbliċi ta’ riċerka milli jibbenefikaw il-kumpaniji l-kbar. Dawn iż-żewġ fatturi huma ta’ ħsara għall-innovazzjoni tan-negozju, li huma fuq xejra ta’ tnaqqis fit-tul. L-investiment addizzjonali fir-riċerka u l-iżvilupp huwa essenzjali mhux biss biex tiżdied il-kapaċità ta’ innovazzjoni fl-ekonomija kollha u biex tingħata spinta lill-produttività, iżda wkoll biex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn ekonomija b’livell baxx ta’ karbonju u ċirkolari, b’mod partikolari fir-rigward tat-trasport sostenibbli, it-teknoloġiji tal-enerġija ekoloġika, l-ekoinnovazzjoni u r-riċiklaġġ, u biex tkompli tiżdied il-prestazzjoni tas-settur tar-riċerka pubblika u l-kontribut tiegħu għal dawn l-għanijiet.

| (10) | Id-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija Ġermaniża miexja ’l quddiem bil-mod u l-SMEs għadhom qed jadottaw it-teknoloġiji diġitali bil-mod. Il-Ġermanja waqgħet lura fl-użu ta’ broadband b’kapaċità għolja ħafna (veloċitajiet ta’ gigabits) fil-livell nazzjonali, u b’mod partikolari fiż-żoni rurali, fejn investiment aktar b’saħħtu jista’ jtejjeb it-tkabbir tal-produttività. Disgħa fil-mija (9 %) biss tal-unitajiet domestiċi Ġermaniżi (f’nofs l-2018) huma koperti minn netwerks ta’ aċċess ta’ prestazzjoni għolja, ibbażati fuq il-fibrottika, meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni ta’ 30 %. Minflok, l-aġġornament tan-netwerks tat-trasport bil-kejbil tar-ram (vectoring) kompla jkun is-soluzzjoni teknoloġika preferita tal-operatur preeżistenti attwali. Filwaqt li ħafna servizzi jiddependu fuq konnettività b’veloċità għolja ħafna, 23 700 negozju ta’ parks kummerċjali ma kinux konnessi ma’ netwerk tal-fibra fl-2017 u 28 % mill-kumpaniji kollha ma kellhomx aċċess għal netwerks ta’ mill-inqas 50 megabits. Nuqqas ta’ konnettività jżomm lura l-investiment, b’mod partikolari dak tal-SMEs, li bosta minnhom jinsabu f’żoni rurali u semirurali. L-intervent pubbliku fl-użu ta’ infrastruttura broadband ultraveloċi (≥ 100 Mbps) fiż-żoni rurali jibqa’ kruċjali, u jistgħu jiġu esplorati għażliet differenti li jmorru lil hinn mis-sussidji. Il-prestazzjoni fis-servizzi pubbliċi diġitali u fis-saħħa elettronika hija wkoll ħafna inqas mill-medja tal-Unjoni. Tlieta u erbgħin fil-mija (43 %) biss tal-utenti Ġermaniżi tal-Internet użaw is-servizzi elettroniċi tal-gvern fl-2018 (meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 64 %). Fir-rigward tas-saħħa elettronika, 7 % tal-Ġermaniżi użaw is-servizzi tas-saħħa u tal-kura pprovduti online (meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 18 %). Il-preskrizzjoni elettronika tintuża minn 19 % tat-tobba tal-familja (meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 50 %). |
| --- | --- |

(10)

Id-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija Ġermaniża miexja ’l quddiem bil-mod u l-SMEs għadhom qed jadottaw it-teknoloġiji diġitali bil-mod. Il-Ġermanja waqgħet lura fl-użu ta’ broadband b’kapaċità għolja ħafna (veloċitajiet ta’ gigabits) fil-livell nazzjonali, u b’mod partikolari fiż-żoni rurali, fejn investiment aktar b’saħħtu jista’ jtejjeb it-tkabbir tal-produttività. Disgħa fil-mija (9 %) biss tal-unitajiet domestiċi Ġermaniżi (f’nofs l-2018) huma koperti minn netwerks ta’ aċċess ta’ prestazzjoni għolja, ibbażati fuq il-fibrottika, meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni ta’ 30 %. Minflok, l-aġġornament tan-netwerks tat-trasport bil-kejbil tar-ram (vectoring) kompla jkun is-soluzzjoni teknoloġika preferita tal-operatur preeżistenti attwali. Filwaqt li ħafna servizzi jiddependu fuq konnettività b’veloċità għolja ħafna, 23 700 negozju ta’ parks kummerċjali ma kinux konnessi ma’ netwerk tal-fibra fl-2017 u 28 % mill-kumpaniji kollha ma kellhomx aċċess għal netwerks ta’ mill-inqas 50 megabits. Nuqqas ta’ konnettività jżomm lura l-investiment, b’mod partikolari dak tal-SMEs, li bosta minnhom jinsabu f’żoni rurali u semirurali. L-intervent pubbliku fl-użu ta’ infrastruttura broadband ultraveloċi (≥ 100 Mbps) fiż-żoni rurali jibqa’ kruċjali, u jistgħu jiġu esplorati għażliet differenti li jmorru lil hinn mis-sussidji. Il-prestazzjoni fis-servizzi pubbliċi diġitali u fis-saħħa elettronika hija wkoll ħafna inqas mill-medja tal-Unjoni. Tlieta u erbgħin fil-mija (43 %) biss tal-utenti Ġermaniżi tal-Internet użaw is-servizzi elettroniċi tal-gvern fl-2018 (meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 64 %). Fir-rigward tas-saħħa elettronika, 7 % tal-Ġermaniżi użaw is-servizzi tas-saħħa u tal-kura pprovduti online (meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 18 %). Il-preskrizzjoni elettronika tintuża minn 19 % tat-tobba tal-familja (meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 50 %).

| (11) | Aktar investiment fl-infrastruttura tat-trasport u f’soluzzjonijiet ta’ mobbiltà nadifa huwa meħtieġ fil-Ġermanja biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-mobbiltà u tal-kwalità tal-arja, kif ukoll biex jiġu appoġġati l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih. L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu matul dawn l-aħħar ħames snin. Il-kwalità tal-arja fil-Ġermanja tagħti lok għal tħassib serju, speċjalment f’żoni urbani fejn it-traffiku huwa responsabbli għal madwar 60 % tal-emissjonijiet dannużi ta’ NOx. It-trasport tal-merkanzija jista’ jibbenefika minn soluzzjonijiet ta’ intermodalità aktar żviluppati. Il-karozzi jibqgħu bil-bosta l-aktar mezz ta’ trasport użat għall-ivvjaġġar ta’ kuljum u l-ħin medju li wieħed iqatta’ f’konġestjonijiet tat-traffiku huwa ta’ madwar 30 siegħa fis-sena. Il-konġestjoni u t-tfittxija għal spazji ta’ parkeġġ ġew stmati li jiswew EUR 110 biljun fis-sena, jew madwar 4 % tal-PDG tal-Ġermanja. Minkejja li l-vetturi li jaħdmu bi fjuwils alternattivi raw l-ikbar żieda fir-reġistrazzjonijiet il-ġodda, in-numri għadhom baxxi. Il-car-sharing u r-ridesharing għadhom mhumiex sfruttati biżżejjed. Ser ikun meħtieġ ukoll investiment pubbliku u privat konsiderevoli fid-dawl ta’ ktajjen ta’ provvista ġodda għal batteriji u materja prima kritika. |
| --- | --- |

(11)

Aktar investiment fl-infrastruttura tat-trasport u f’soluzzjonijiet ta’ mobbiltà nadifa huwa meħtieġ fil-Ġermanja biex jiġu indirizzati l-isfidi tal-mobbiltà u tal-kwalità tal-arja, kif ukoll biex jiġu appoġġati l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih. L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu matul dawn l-aħħar ħames snin. Il-kwalità tal-arja fil-Ġermanja tagħti lok għal tħassib serju, speċjalment f’żoni urbani fejn it-traffiku huwa responsabbli għal madwar 60 % tal-emissjonijiet dannużi ta’ NOx. It-trasport tal-merkanzija jista’ jibbenefika minn soluzzjonijiet ta’ intermodalità aktar żviluppati. Il-karozzi jibqgħu bil-bosta l-aktar mezz ta’ trasport użat għall-ivvjaġġar ta’ kuljum u l-ħin medju li wieħed iqatta’ f’konġestjonijiet tat-traffiku huwa ta’ madwar 30 siegħa fis-sena. Il-konġestjoni u t-tfittxija għal spazji ta’ parkeġġ ġew stmati li jiswew EUR 110 biljun fis-sena, jew madwar 4 % tal-PDG tal-Ġermanja. Minkejja li l-vetturi li jaħdmu bi fjuwils alternattivi raw l-ikbar żieda fir-reġistrazzjonijiet il-ġodda, in-numri għadhom baxxi. Il-car-sharing u r-ridesharing għadhom mhumiex sfruttati biżżejjed. Ser ikun meħtieġ ukoll investiment pubbliku u privat konsiderevoli fid-dawl ta’ ktajjen ta’ provvista ġodda għal batteriji u materja prima kritika.

| (12) | In-netwerks tal-elettriku tal-Ġermanja qed jadattaw bil-mod għall-produzzjoni rinnovabbli u għad hemm bżonn ta’ investiment sinifikanti fil-grilji ta’ trażmissjoni u ta’ distribuzzjoni. Dewmien sostanzjali fit-twettiq ta’ ħafna proġetti wassal għal spejjeż konsiderevoli għan-netwerks tal-elettriku u s-swieq tal-elettriku Ġermaniżi u Ewropej. Minn 1 800 km tal-proġetti tal-grilja identifikati fl-Att tal-2009 dwar l-Espansjoni tan-Netwerk tal-Enerġija, kienu ġew implimentati madwar 800 km biss sat-tieni kwart tal-2018, parzjalment minħabba l-oppożizzjoni pubblika. Id-dewmien fl-estensjoni tal-grilja jwassal għal kostijiet ogħla ta’ konġestjoni u jirriżulta f’aktar distorsjonijiet fil-funzjonament tas-suq, kemm fil-Ġermanja kif ukoll bejn il-fruntieri. L-investimenti f’netwerks tal-enerġija li jippromwovu l-akkoppjament tas-settur, id-diversifikazzjoni u l-infrastruttura tal-grilja xierqa huma kruċjali għall-flessibbiltà tas-sistema tal-enerġija u għal integrazzjoni aħjar fost is-setturi differenti tal-ekonomija bl-għan li jintlaħqu l-miri tal-enerġija u tal-klima. |
| --- | --- |

(12)

In-netwerks tal-elettriku tal-Ġermanja qed jadattaw bil-mod għall-produzzjoni rinnovabbli u għad hemm bżonn ta’ investiment sinifikanti fil-grilji ta’ trażmissjoni u ta’ distribuzzjoni. Dewmien sostanzjali fit-twettiq ta’ ħafna proġetti wassal għal spejjeż konsiderevoli għan-netwerks tal-elettriku u s-swieq tal-elettriku Ġermaniżi u Ewropej. Minn 1 800 km tal-proġetti tal-grilja identifikati fl-Att tal-2009 dwar l-Espansjoni tan-Netwerk tal-Enerġija, kienu ġew implimentati madwar 800 km biss sat-tieni kwart tal-2018, parzjalment minħabba l-oppożizzjoni pubblika. Id-dewmien fl-estensjoni tal-grilja jwassal għal kostijiet ogħla ta’ konġestjoni u jirriżulta f’aktar distorsjonijiet fil-funzjonament tas-suq, kemm fil-Ġermanja kif ukoll bejn il-fruntieri. L-investimenti f’netwerks tal-enerġija li jippromwovu l-akkoppjament tas-settur, id-diversifikazzjoni u l-infrastruttura tal-grilja xierqa huma kruċjali għall-flessibbiltà tas-sistema tal-enerġija u għal integrazzjoni aħjar fost is-setturi differenti tal-ekonomija bl-għan li jintlaħqu l-miri tal-enerġija u tal-klima.

| (13) | L-akkomodazzjoni fil-Ġermanja saret inqas affordabbli. Mill-2015 ’l hawn, kemm il-kirjiet kif ukoll il-prezzijiet tad-djar kibru b’rata aktar mgħaġġla mill-medji tagħhom fit-tul, b’mod partikolari fi bliet kbar. Fl-2017, 20 % tal-persuni ta’ 65 sena u aktar fil-Ġermanja ħabbtu wiċċhom ma’ piż eċċessiv tal-kost tal-akkomodazzjoni (jiġifieri, l-ispiża totali tal-akkomodazzjoni kienet tirrappreżenta aktar minn 40 % tal-introjtu disponibbli tagħhom), meta mqabbla ma’ 10 % għall-Ewropej ta’ 65 sena u aktar. Għall-popolazzjoni bl-aktar introjtu baxx, ir-rata ta’ piż żejjed fuq l-akkomodazzjoni kienet ta’ 10 punti perċentwali ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 35,3 %. Il-gvern irreaġixxa b’ċerti miżuri, inkluż b’“iffriżar tal-prezzijiet” li jirrestrinġi ż-żidiet fil-kera (Mietpreisbremse), skema ta’ appoġġ biex tinxtara proprjetà ġdida (Baukindergeld), kif ukoll bidla fil-liġi bażika biex tippermetti li l-livell federali jappoġġa finanzjarjament il-bini ta’ akkomodazzjoni soċjali. Madankollu, it-tlestija ta’ abitazzjonijiet ġodda tibqa’ ferm taħt id-domanda u ferm taħt il-mira tal-gvern ta’ 375 000 fis-sena. Jistgħu jkunu meħtieġa aktar miżuri, bħall-aċċelerazzjoni tal-kostruzzjoni ta’ akkomodazzjoni soċjali, it-titjib tal-għażliet tat-trasport, kif ukoll ir-riforma tal-użu tal-art u r-regolamentazzjoni tal-bini. |
| --- | --- |

(13)

L-akkomodazzjoni fil-Ġermanja saret inqas affordabbli. Mill-2015 ’l hawn, kemm il-kirjiet kif ukoll il-prezzijiet tad-djar kibru b’rata aktar mgħaġġla mill-medji tagħhom fit-tul, b’mod partikolari fi bliet kbar. Fl-2017, 20 % tal-persuni ta’ 65 sena u aktar fil-Ġermanja ħabbtu wiċċhom ma’ piż eċċessiv tal-kost tal-akkomodazzjoni (jiġifieri, l-ispiża totali tal-akkomodazzjoni kienet tirrappreżenta aktar minn 40 % tal-introjtu disponibbli tagħhom), meta mqabbla ma’ 10 % għall-Ewropej ta’ 65 sena u aktar. Għall-popolazzjoni bl-aktar introjtu baxx, ir-rata ta’ piż żejjed fuq l-akkomodazzjoni kienet ta’ 10 punti perċentwali ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 35,3 %. Il-gvern irreaġixxa b’ċerti miżuri, inkluż b’“iffriżar tal-prezzijiet” li jirrestrinġi ż-żidiet fil-kera (Mietpreisbremse), skema ta’ appoġġ biex tinxtara proprjetà ġdida (Baukindergeld), kif ukoll bidla fil-liġi bażika biex tippermetti li l-livell federali jappoġġa finanzjarjament il-bini ta’ akkomodazzjoni soċjali. Madankollu, it-tlestija ta’ abitazzjonijiet ġodda tibqa’ ferm taħt id-domanda u ferm taħt il-mira tal-gvern ta’ 375 000 fis-sena. Jistgħu jkunu meħtieġa aktar miżuri, bħall-aċċelerazzjoni tal-kostruzzjoni ta’ akkomodazzjoni soċjali, it-titjib tal-għażliet tat-trasport, kif ukoll ir-riforma tal-użu tal-art u r-regolamentazzjoni tal-bini.

| (14) | Il-Ġermanja b’mod partikolari bbenefikat mill-integrazzjoni fis-suq intern u għandha rwol importanti fl-iżvilupp ulterjuri tagħha. Madankollu, l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-setturi tas-servizzi tan-negozju fil-Ġermanja għadhom għoljin meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Dan jikkonċerna diversi oqsma, inklużi l-professjonijiet regolati bħall-arkitettura, l-inġinerija, u s-servizzi legali, fejn ir-restrizzjonijiet regolatorji, bħar-riżerva ta’ attivitajiet u r-regolamentazzjoni tal-prezzijiet u tat-tariffi, joħonqu l-kompetizzjoni. Madankollu, anki s-servizzi tan-negozju mhux regolati qed jiffaċċjaw aktar restrizzjonijiet għall-ambjent tan-negozju ġenerali meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Il-bidliet fir-regolamentazzjoni tas-servizzi tan-negozju biex tiżdied il-kompetizzjoni jagħtu spinta lill-effiċjenza u l-effettività tal-investiment u l-attività ekonomika. |
| --- | --- |

(14)

Il-Ġermanja b’mod partikolari bbenefikat mill-integrazzjoni fis-suq intern u għandha rwol importanti fl-iżvilupp ulterjuri tagħha. Madankollu, l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-setturi tas-servizzi tan-negozju fil-Ġermanja għadhom għoljin meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Dan jikkonċerna diversi oqsma, inklużi l-professjonijiet regolati bħall-arkitettura, l-inġinerija, u s-servizzi legali, fejn ir-restrizzjonijiet regolatorji, bħar-riżerva ta’ attivitajiet u r-regolamentazzjoni tal-prezzijiet u tat-tariffi, joħonqu l-kompetizzjoni. Madankollu, anki s-servizzi tan-negozju mhux regolati qed jiffaċċjaw aktar restrizzjonijiet għall-ambjent tan-negozju ġenerali meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Il-bidliet fir-regolamentazzjoni tas-servizzi tan-negozju biex tiżdied il-kompetizzjoni jagħtu spinta lill-effiċjenza u l-effettività tal-investiment u l-attività ekonomika.

| (15) | Wara xi titjib fis-snin preċedenti, ftit li xejn sar progress matul is-sena li għaddiet biex tiġi riformata s-sistema fiskali tal-Ġermanja biex jitrawmu l-investiment u t-tkabbir privat domestiku. Is-sistema tat-taxxa tibqa’ kumplessa, twassal għal distorsjoni fit-teħid tad-deċiżjonijiet, pereżempju dwar il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, l-investiment u l-finanzjament, u tista’ tipprovdi inċentivi aktar effettivi għall-investiment u l-konsum. Il-biċċa l-kbira tal-progress ġie rreġistrat bit-tassazzjoni fuq ix-xogħol, iżda din għadha mhix viżibbli fid-data. Għad hemm potenzjal biex titnaqqas it-tassazzjoni distortiva fuq ix-xogħol permezz ta’ bidla fit-taxxa lil hinn mix-xogħol għal sorsi ta’ dħul li jkunu aktar favorevoli għat-tkabbir inklużiv u sostenibbli. It-tassazzjoni fuq il-qligħ mix-xogħol fl-2018 (il-porzjon ta’ taxxa) baqgħet fost l-ogħla fl-Unjoni, kemm għal dawk b’paga medja kif ukoll għal dawk b’paga baxxa. Il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali tal-impjegati huma partikolarment għoljin f’paragun ma’ pajjiżi oħra, u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali b’mod ġenerali jammontaw għal madwar żewġ terzi tal-porzjon ta’ taxxa, filwaqt li t-taxxa fuq l-introjtu tammonta għal terz. Konsegwentement, id-dħul mit-taxxi ambjentali bħala sehem tal-PDG huma fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Il-kost tal-kapital u r-rata tat-taxxa korporattiva medja effettiva, li jvarjaw bejn ir-reġjuni, huma fost l-ogħla fl-Unjoni. Ir-rata tat-taxxa medja effettiva kienet tammonta għal 28,8 % (l-aggregat nazzjonali) meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni ta’ 20 %. Minħabba l-interazzjoni bejn it-taxxa korporattiva, it-taxxa kummerċjali lokali u s-soprataxxa ta’ solidarjetà, is-sistema tat-taxxa korporattiva hija kumplessa, tinvolvi spejjeż amministrattivi għolja u toħloq distorsjonijiet fil-livell u l-lok tal-investimenti. Barra minn hekk, it-taxxa korporattiva tgħawweġ id-deċiżjonijiet ta’ finanzjament, bi preġudizzju lejn il-finanzjament b’dejn, li huwa stmat li huwa t-tielet l-ogħla fl-Unjoni, skont id-data tal-2017. It-tnaqqis tal-ispejjeż kapitali fuq l-ekwità jista’ jżid l-investiment privat u jsaħħaħ is-suq ta’ kapital ta’ riskju li huwa relattivament sottożviluppat. |
| --- | --- |

(15)

Wara xi titjib fis-snin preċedenti, ftit li xejn sar progress matul is-sena li għaddiet biex tiġi riformata s-sistema fiskali tal-Ġermanja biex jitrawmu l-investiment u t-tkabbir privat domestiku. Is-sistema tat-taxxa tibqa’ kumplessa, twassal għal distorsjoni fit-teħid tad-deċiżjonijiet, pereżempju dwar il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, l-investiment u l-finanzjament, u tista’ tipprovdi inċentivi aktar effettivi għall-investiment u l-konsum. Il-biċċa l-kbira tal-progress ġie rreġistrat bit-tassazzjoni fuq ix-xogħol, iżda din għadha mhix viżibbli fid-data. Għad hemm potenzjal biex titnaqqas it-tassazzjoni distortiva fuq ix-xogħol permezz ta’ bidla fit-taxxa lil hinn mix-xogħol għal sorsi ta’ dħul li jkunu aktar favorevoli għat-tkabbir inklużiv u sostenibbli. It-tassazzjoni fuq il-qligħ mix-xogħol fl-2018 (il-porzjon ta’ taxxa) baqgħet fost l-ogħla fl-Unjoni, kemm għal dawk b’paga medja kif ukoll għal dawk b’paga baxxa. Il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali tal-impjegati huma partikolarment għoljin f’paragun ma’ pajjiżi oħra, u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali b’mod ġenerali jammontaw għal madwar żewġ terzi tal-porzjon ta’ taxxa, filwaqt li t-taxxa fuq l-introjtu tammonta għal terz. Konsegwentement, id-dħul mit-taxxi ambjentali bħala sehem tal-PDG huma fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Il-kost tal-kapital u r-rata tat-taxxa korporattiva medja effettiva, li jvarjaw bejn ir-reġjuni, huma fost l-ogħla fl-Unjoni. Ir-rata tat-taxxa medja effettiva kienet tammonta għal 28,8 % (l-aggregat nazzjonali) meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni ta’ 20 %. Minħabba l-interazzjoni bejn it-taxxa korporattiva, it-taxxa kummerċjali lokali u s-soprataxxa ta’ solidarjetà, is-sistema tat-taxxa korporattiva hija kumplessa, tinvolvi spejjeż amministrattivi għolja u toħloq distorsjonijiet fil-livell u l-lok tal-investimenti. Barra minn hekk, it-taxxa korporattiva tgħawweġ id-deċiżjonijiet ta’ finanzjament, bi preġudizzju lejn il-finanzjament b’dejn, li huwa stmat li huwa t-tielet l-ogħla fl-Unjoni, skont id-data tal-2017. It-tnaqqis tal-ispejjeż kapitali fuq l-ekwità jista’ jżid l-investiment privat u jsaħħaħ is-suq ta’ kapital ta’ riskju li huwa relattivament sottożviluppat.

| (16) | Is-suq tax-xogħol għadu b’saħħtu, filwaqt li l-potenzjal tas-suq tax-xogħol ta’ ċerti gruppi mhuwiex użat biżżejjed. Ir-rata tal-impjiegi għall-etajiet bejn l-20 u l-64 sena laħqet id-79,9 % fir-raba’ kwart tal-2018, waħda mill-ogħla fl-Unjoni. Il-qgħad niżel għal livell baxx rekord ta’ 3,2 % sal-bidu tal-2019. Ir-rata għolja ta’ postijiet tax-xogħol battala u n-nuqqas ta’ ħaddiema qed isiru dejjem aktar evidenti u qed irażżnu l-produzzjoni b’mod sinifikanti f’xi reġjuni u setturi. Madankollu, il-potenzjal tas-suq tax-xogħol ta’ ċerti gruppi bħan-nisa u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, mhux qed jiżviluppa biżżejjed. Fil-livell ta’ 46,7 %, il-perċentwal ta’ nisa li jaħdmu part-time fil-Ġermanja huwa għoli ħafna. It-taxxi fuq ix-xogħol fil-Ġermanja għadhom relattivament għoljin, inkluż għal persuni b’pagi baxxi. Ir-regoli partikolari li jirregolaw it-tassazzjoni konġunta fuq l-introjtu għal koppji miżżewġin (Ehegattensplitting) jrażżnu l-inċentivi biex it-tieni sors ta’ dħul jaħdem, b’mod partikolari għal sigħat itwal. Persuni bi sfond ta’ migrazzjoni għandhom rata ta’ impjieg konsiderevolment aktar baxxa minn persuni li twieldu fil-pajjiż, b’differenza partikolarment għolja għan-nisa. Ittieħdu miżuri biex jappoġġjaw l-integrazzjoni tar-refuġjati fis-suq tax-xogħol, iżda għad hemm l-isfidi, inkluż in-nuqqas ta’ profiċjenza fil-lingwa Ġermaniża, il-kwalifiki nieqsa jew mhux trasferibbli, ir-responsabbiltajiet ta’ kura tat-tfal u tal-qraba, u n-nuqqas ta’ esperjenza b’regoli informali fis-suq tax-xogħol Ġermaniż. |
| --- | --- |

(16)

Is-suq tax-xogħol għadu b’saħħtu, filwaqt li l-potenzjal tas-suq tax-xogħol ta’ ċerti gruppi mhuwiex użat biżżejjed. Ir-rata tal-impjiegi għall-etajiet bejn l-20 u l-64 sena laħqet id-79,9 % fir-raba’ kwart tal-2018, waħda mill-ogħla fl-Unjoni. Il-qgħad niżel għal livell baxx rekord ta’ 3,2 % sal-bidu tal-2019. Ir-rata għolja ta’ postijiet tax-xogħol battala u n-nuqqas ta’ ħaddiema qed isiru dejjem aktar evidenti u qed irażżnu l-produzzjoni b’mod sinifikanti f’xi reġjuni u setturi. Madankollu, il-potenzjal tas-suq tax-xogħol ta’ ċerti gruppi bħan-nisa u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, mhux qed jiżviluppa biżżejjed. Fil-livell ta’ 46,7 %, il-perċentwal ta’ nisa li jaħdmu part-time fil-Ġermanja huwa għoli ħafna. It-taxxi fuq ix-xogħol fil-Ġermanja għadhom relattivament għoljin, inkluż għal persuni b’pagi baxxi. Ir-regoli partikolari li jirregolaw it-tassazzjoni konġunta fuq l-introjtu għal koppji miżżewġin (Ehegattensplitting) jrażżnu l-inċentivi biex it-tieni sors ta’ dħul jaħdem, b’mod partikolari għal sigħat itwal. Persuni bi sfond ta’ migrazzjoni għandhom rata ta’ impjieg konsiderevolment aktar baxxa minn persuni li twieldu fil-pajjiż, b’differenza partikolarment għolja għan-nisa. Ittieħdu miżuri biex jappoġġjaw l-integrazzjoni tar-refuġjati fis-suq tax-xogħol, iżda għad hemm l-isfidi, inkluż in-nuqqas ta’ profiċjenza fil-lingwa Ġermaniża, il-kwalifiki nieqsa jew mhux trasferibbli, ir-responsabbiltajiet ta’ kura tat-tfal u tal-qraba, u n-nuqqas ta’ esperjenza b’regoli informali fis-suq tax-xogħol Ġermaniż.

| (17) | L-irtirar tal-ġenerazzjoni tal-baby boomers qed jaffettwa lill-Ġermanja aktar minn Stati Membri oħra. Fuq medda fit-tul, din il-bidla demografika ser toħloq pressjoni fuq il-finanzi pubbliċi Ġermaniżi, tista’ tisfida l-adegwatezza tal-pensjonijiet, u tista’ tiddegrada s-sehem attwalment limitat tal-popolazzjoni anzjana (ta’ 65 sena jew aktar) li tinsab fir-riskju tal-faqar jew tal-inklużjoni soċjali. Sal-2040, il-pajjiż huwa mistenni li jkun qed jiffaċċja waħda mill-akbar żidiet fl-infiq f’dak li għandu x’jaqsam mal-PDG fuq pensjonijiet pubbliċi fl-Unjoni (żieda ta’ 1,9 punti perċentwali tal-PDG), filwaqt li l-proporzjon tal-benefiċċju tal-pensjoni pubblika huwa mistenni li jonqos b’ 4,4 punti perċentwali, għal 37,6 %, skont ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2018 (il-Kummissjoni Ewropea, 2018d). Ir-riformi reċenti fil-pensjonijiet żiedu l-livelli ta’ benefiċċju għal ċerti gruppi, madankollu mhuwiex ċar li l-benefiċċji soċjali miksuba huma proporzjonati għall-kost fiskali konsiderevoli tagħhom. Il-gvern iffissa wkoll żewġ “linji ta’ waqfien” (doppelte Haltelinie): rata massima ta’ kontribuzzjoni għall-pensjoni ta’ 20 % u rati minimi ta’ sostituzzjoni tal-introjtu ta’ 48 % sal-2025. Iż-żamma ta’ dawn il-limiti hija mistennija li tirrikjedi trasferimenti fiskali sinifikanti, li jżidu aktar il-piż fuq il-ġenerazzjonijiet żgħażagħ. Barra minn hekk, l-adegwatezza tal-introjtu tal-irtirar ta’ ħaddiema b’introjtu baxx għadha kwistjoni. |
| --- | --- |

(17)

L-irtirar tal-ġenerazzjoni tal-baby boomers qed jaffettwa lill-Ġermanja aktar minn Stati Membri oħra. Fuq medda fit-tul, din il-bidla demografika ser toħloq pressjoni fuq il-finanzi pubbliċi Ġermaniżi, tista’ tisfida l-adegwatezza tal-pensjonijiet, u tista’ tiddegrada s-sehem attwalment limitat tal-popolazzjoni anzjana (ta’ 65 sena jew aktar) li tinsab fir-riskju tal-faqar jew tal-inklużjoni soċjali. Sal-2040, il-pajjiż huwa mistenni li jkun qed jiffaċċja waħda mill-akbar żidiet fl-infiq f’dak li għandu x’jaqsam mal-PDG fuq pensjonijiet pubbliċi fl-Unjoni (żieda ta’ 1,9 punti perċentwali tal-PDG), filwaqt li l-proporzjon tal-benefiċċju tal-pensjoni pubblika huwa mistenni li jonqos b’ 4,4 punti perċentwali, għal 37,6 %, skont ir-Rapport dwar it-Tixjiħ tal-2018 (il-Kummissjoni Ewropea, 2018d). Ir-riformi reċenti fil-pensjonijiet żiedu l-livelli ta’ benefiċċju għal ċerti gruppi, madankollu mhuwiex ċar li l-benefiċċji soċjali miksuba huma proporzjonati għall-kost fiskali konsiderevoli tagħhom. Il-gvern iffissa wkoll żewġ “linji ta’ waqfien” (doppelte Haltelinie): rata massima ta’ kontribuzzjoni għall-pensjoni ta’ 20 % u rati minimi ta’ sostituzzjoni tal-introjtu ta’ 48 % sal-2025. Iż-żamma ta’ dawn il-limiti hija mistennija li tirrikjedi trasferimenti fiskali sinifikanti, li jżidu aktar il-piż fuq il-ġenerazzjonijiet żgħażagħ. Barra minn hekk, l-adegwatezza tal-introjtu tal-irtirar ta’ ħaddiema b’introjtu baxx għadha kwistjoni.

| (18) | Minkejja n-nuqqas dejjem jikber ta’ ħaddiema, it-tkabbir reali tal-pagi għadu modest, filwaqt li l-qligħ nominali żdied bi 3,1 % fl-2018. Barra minn hekk, konċentrazzjoni ta’ tkabbir fl-impjiegi, jiġifieri f’impjiegi full-time mħallsa aħjar u tnaqqis tas-sehem ta’ xogħol part-time marġinali f’impjiegi totali, kkontribwixxew għal tkabbir ġenerali fil-pagi fl-2018, ukoll ftit aktar mit-tkabbir tal-produttività. Il-kopertura tan-negozjar kollettiv kompliet tonqos (b’ żewġ (2) punti perċentwali mill-2016 sal-2017), għal 49 % fil-Punent u 34 % fil-Lvant. Hemm differenzi sinifikanti f’termini ta’ kopertura fis-setturi kollha, b’kopertura aħjar fis-settur pubbliku u l-industrija, filwaqt li s-servizzi għandhom kopertura ferm aktar baxxa. Il-ħaddiema b’paga baxxa bbenefikaw b’mod ġenerali mill-paga minima li ġiet introdotta mill-2015 ’l hawn. Il-pagi fis-siegħa fil-qiegħ nett tad-distribuzzjoni tal-pagi, b’mod partikolari ż-żewġ deċili ta’ pagi l-aktar baxxi, żdiedu b’mod sostanzjali. Madankollu, is-sehem ta’ ħaddiema b’pagi baxxi, fil-livell ta’ 22,5 % fl-2017, għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-għadd ta’ persuni impjegati biss f’impjiegi żgħar naqas b’6,8 % matul l-2010-2018 u l-impjiegi soġġetti għall-assigurazzjoni soċjali żdiedu b’madwar 18,1 % fl-istess perijodu. It-tisħiħ tal-kundizzjonijiet biex jiġi promoss it-tkabbir fil-pagi jkun jappoġġja d-domanda domestika u jikkontribwixxi għall-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

(18)

Minkejja n-nuqqas dejjem jikber ta’ ħaddiema, it-tkabbir reali tal-pagi għadu modest, filwaqt li l-qligħ nominali żdied bi 3,1 % fl-2018. Barra minn hekk, konċentrazzjoni ta’ tkabbir fl-impjiegi, jiġifieri f’impjiegi full-time mħallsa aħjar u tnaqqis tas-sehem ta’ xogħol part-time marġinali f’impjiegi totali, kkontribwixxew għal tkabbir ġenerali fil-pagi fl-2018, ukoll ftit aktar mit-tkabbir tal-produttività. Il-kopertura tan-negozjar kollettiv kompliet tonqos (b’ żewġ (2) punti perċentwali mill-2016 sal-2017), għal 49 % fil-Punent u 34 % fil-Lvant. Hemm differenzi sinifikanti f’termini ta’ kopertura fis-setturi kollha, b’kopertura aħjar fis-settur pubbliku u l-industrija, filwaqt li s-servizzi għandhom kopertura ferm aktar baxxa. Il-ħaddiema b’paga baxxa bbenefikaw b’mod ġenerali mill-paga minima li ġiet introdotta mill-2015 ’l hawn. Il-pagi fis-siegħa fil-qiegħ nett tad-distribuzzjoni tal-pagi, b’mod partikolari ż-żewġ deċili ta’ pagi l-aktar baxxi, żdiedu b’mod sostanzjali. Madankollu, is-sehem ta’ ħaddiema b’pagi baxxi, fil-livell ta’ 22,5 % fl-2017, għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-għadd ta’ persuni impjegati biss f’impjiegi żgħar naqas b’6,8 % matul l-2010-2018 u l-impjiegi soġġetti għall-assigurazzjoni soċjali żdiedu b’madwar 18,1 % fl-istess perijodu. It-tisħiħ tal-kundizzjonijiet biex jiġi promoss it-tkabbir fil-pagi jkun jappoġġja d-domanda domestika u jikkontribwixxi għall-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro.

| (19) | Fil-Ġermanja, il-mobilità soċjali ’l fuq fl-edukazzjoni hija baxxa. Is-sorsi nazzjonali jikkonfermaw ftit progress fit-tnaqqis tal-influwenza tal-isfond soċjoekonomiku fuq ir-riżultati edukattivi. Il-Ġermanja għandha rekord tajjeb ta’ integrazzjoni tal-migranti u r-refuġjati li waslu reċentement, fl-edukazzjoni u t-taħriġ. Madankollu, il-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni tipikament jiffaċċjaw sfidi akbar minn studenti li twieldu fil-pajjiż (eż., ir-rati ta’ tluq bikri mill-iskola u d-diffikultà li jsibu postijiet ta’ apprendistat). Il-klassijiet li dejjem aktar qed isiru eteroġenji jitolbu sforzi qawwija biex tissaħħaħ il-professjoni tal-għalliema, fi żmien ta’ nuqqas diġà konsiderevoli ta’ għalliema. Il-parteċipazzjoni ta’ impjegati fit-tagħlim għall-adulti hija ta’ tħassib għall-prestazzjoni futura tal-ħaddiema fis-suq tax-xogħol, partikolarment għas-6,2 miljun persuna li m’għandhomx il-ħiliet bażiċi ta’ qari u kitba. |
| --- | --- |

(19)

Fil-Ġermanja, il-mobilità soċjali ’l fuq fl-edukazzjoni hija baxxa. Is-sorsi nazzjonali jikkonfermaw ftit progress fit-tnaqqis tal-influwenza tal-isfond soċjoekonomiku fuq ir-riżultati edukattivi. Il-Ġermanja għandha rekord tajjeb ta’ integrazzjoni tal-migranti u r-refuġjati li waslu reċentement, fl-edukazzjoni u t-taħriġ. Madankollu, il-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni tipikament jiffaċċjaw sfidi akbar minn studenti li twieldu fil-pajjiż (eż., ir-rati ta’ tluq bikri mill-iskola u d-diffikultà li jsibu postijiet ta’ apprendistat). Il-klassijiet li dejjem aktar qed isiru eteroġenji jitolbu sforzi qawwija biex tissaħħaħ il-professjoni tal-għalliema, fi żmien ta’ nuqqas diġà konsiderevoli ta’ għalliema. Il-parteċipazzjoni ta’ impjegati fit-tagħlim għall-adulti hija ta’ tħassib għall-prestazzjoni futura tal-ħaddiema fis-suq tax-xogħol, partikolarment għas-6,2 miljun persuna li m’għandhomx il-ħiliet bażiċi ta’ qari u kitba.

| (20) | Għalkemm l-għadd ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali naqas minn meta laħaq il-massimu tiegħu fl-2014, l-isfidi fil-qasam tal-ugwaljanza jibqgħu hemm. B’mod partikolari, ir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali fl-2017, kien 67 punti perċentwali akbar għat-tfal ta’ ġenituri b’ħiliet baxxi milli għat-tfal ta’ ġenituri b’ħiliet għolja. Din id-differenza hija sostanzjalment ogħla mid-distakk medju (ta’ 53,9 punti perċentwali) fl-Unjoni. |
| --- | --- |

(20)

Għalkemm l-għadd ta’ persuni f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali naqas minn meta laħaq il-massimu tiegħu fl-2014, l-isfidi fil-qasam tal-ugwaljanza jibqgħu hemm. B’mod partikolari, ir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali fl-2017, kien 67 punti perċentwali akbar għat-tfal ta’ ġenituri b’ħiliet baxxi milli għat-tfal ta’ ġenituri b’ħiliet għolja. Din id-differenza hija sostanzjalment ogħla mid-distakk medju (ta’ 53,9 punti perċentwali) fl-Unjoni.

| (21) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Ġermanja tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(21)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Ġermanja tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali.

| (22) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Ġermanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ġermanja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Ġermanja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(22)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Ġermanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ġermanja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Ġermanja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (23) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà 2019 u huwa tal-opinjoni (7) li l-Ġermanja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(23)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà 2019 u huwa tal-opinjoni (7) li l-Ġermanja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (24) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mas-surplus fil-kont kurrenti, |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mas-surplus fil-kont kurrenti,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Ġermanja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Filwaqt li tirrispetta l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, tuża politiki fiskali u strutturali biex tikseb xejra sostnuta ’l fuq fl-investiment privat u pubbliku, b’mod partikolari fil-livell reġjonali u muniċipali. Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq l-edukazzjoni; fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni; fuq id-diġitalizzazzjoni u l-broadband b’kapaċità għolja ħafna; fuq it-trasport sostenibbli kif ukoll fuq in-netwerks tal-enerġija u l-akkomodazzjoni affordabbli, waqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. Tmexxi t-taxxi lil hinn mix-xogħol għal fuq sorsi ta’ inqas ħsara għat-tkabbir inklużiv u sostenibbli. Issaħħaħ il-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozji u l-professjonijiet regolati.

2.

Tnaqqas id-diżinċentivi biex jinħadmu aktar sigħat, inkluż il-porzjon ta’ taxxa għolja, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’paga baxxa u dawk li huma t-tieni sors ta’ dħul. Tieħu miżuri biex tissalvagwardja s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tippreserva l-adegwatezza. Issaħħaħ il-kundizzjonijiet li jappoġġaw it-tkabbir fil-pagi, filwaqt li jiġi rispettat ir-rwol tas-sħab soċjali. Ittejjeb l-eżiti tal-edukazzjoni u l-livelli ta’ ħiliet ta’ gruppi żvantaġġati.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 19.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/30 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/30

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Estonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Estonja għall-2019

(2019/C 301/06)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Estonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Estonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u minħabba r-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Estonja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro kif muri fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn isfel. B’mod partikolari, il-miżuri li jiffokaw il-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u minħabba r-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Estonja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro kif muri fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn isfel. B’mod partikolari, il-miżuri li jiffokaw il-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-Estonja tal-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Estonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Estonja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-Estonja tal-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Estonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Estonja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (4) | L-Estonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fit-30 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019 fit-30 ta’ April 2019. |
| --- | --- |

(4)

L-Estonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fit-30 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019 fit-30 ta’ April 2019.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Attwalment, l-Estonja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 ġie ppreżentat fuq bażi ta’ ebda bidla fil-politika. Il-Programm jipprevedi li l-pajjiż jgħaddi minn defiċit pubbliku ġenerali ta’ 0,6 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal defiċit ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2019, 0,3 % tal-PDG fl-2020 u li jirreġistra defiċit ta’ 0,7 % tal-PDG sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG f’termini strutturali, mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Il-proporzjon tad-dejn pubbliku għall-PDG mistenni li jonqos għal 5,3 % tal-PDG sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-proġezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati ma ġewx speċifikati, għalhekk joħolqu riskju għas-suppożizzjonijiet tar-rendiment tad-dħul. |
| --- | --- |

(6)

Attwalment, l-Estonja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 ġie ppreżentat fuq bażi ta’ ebda bidla fil-politika. Il-Programm jipprevedi li l-pajjiż jgħaddi minn defiċit pubbliku ġenerali ta’ 0,6 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal defiċit ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2019, 0,3 % tal-PDG fl-2020 u li jirreġistra defiċit ta’ 0,7 % tal-PDG sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG f’termini strutturali, mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Il-proporzjon tad-dejn pubbliku għall-PDG mistenni li jonqos għal 5,3 % tal-PDG sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-proġezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati ma ġewx speċifikati, għalhekk joħolqu riskju għas-suppożizzjonijiet tar-rendiment tad-dħul.

| (7) | Fid-dawl tat-tbassir tal-ħarifa tal-2018 tal-Kummissjoni, li pprevediet pożizzjoni eqreb lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019, u li huwa konsistenti mar-regoli għat-tneħħija mill-iffriżar tal-aġġustament meħtieġ, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,9 %, li għall-2019 tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,3 %. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit għall-2019. |
| --- | --- |

(7)

Fid-dawl tat-tbassir tal-ħarifa tal-2018 tal-Kummissjoni, li pprevediet pożizzjoni eqreb lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019, u li huwa konsistenti mar-regoli għat-tneħħija mill-iffriżar tal-aġġustament meħtieġ, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,9 %, li għall-2019 tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,3 %. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit għall-2019.

| (8) | Fl-2020, fid-dawl tad-distakk fl-output previst ta’ 2,7 % tal-PDG għall-Estonja u t-tkabbir previst tal-PDG li hu inqas mir-rata stmata ta’ tkabbir potenzjali, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,1 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti taħt il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit għall-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, fid-dawl tad-distakk fl-output previst ta’ 2,7 % tal-PDG għall-Estonja u t-tkabbir previst tal-PDG li hu inqas mir-rata stmata ta’ tkabbir potenzjali, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,1 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti taħt il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni għall-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit għall-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus saret prijorità għall-Estonja fl-isfond tal-iskandli kbar ta’ ħasil tal-flus. L-Estonja saħħet il-qafas tagħha kontra l-ħasil tal-flus u l-proporzjon ta’ depożiti ta’ persuni mhux residenti fis-settur bankarju Estonjan naqas b’mod sinifikanti. Madankollu, għad fadal xi sfidi. Filwaqt li l-gvern Estonjan introduċa miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif tista’ tissaħħaħ aktar il-prevenzjoni f’dan il-qasam, għadha ma ġietx adottata mill-Parlament Estonjan inizjattiva leġislattiva bl-għan li jiżdiedu l-kapaċitajiet tas-superviżjoni fuq il-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. |
| --- | --- |

(9)

Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus saret prijorità għall-Estonja fl-isfond tal-iskandli kbar ta’ ħasil tal-flus. L-Estonja saħħet il-qafas tagħha kontra l-ħasil tal-flus u l-proporzjon ta’ depożiti ta’ persuni mhux residenti fis-settur bankarju Estonjan naqas b’mod sinifikanti. Madankollu, għad fadal xi sfidi. Filwaqt li l-gvern Estonjan introduċa miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif tista’ tissaħħaħ aktar il-prevenzjoni f’dan il-qasam, għadha ma ġietx adottata mill-Parlament Estonjan inizjattiva leġislattiva bl-għan li jiżdiedu l-kapaċitajiet tas-superviżjoni fuq il-ħasil tal-flus. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati.

| (10) | In-nuqqas ta’ ħiliet u n-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet huma fost l-ostakli ewlenin għall-investiment tan-negozji u jillimitaw żidiet akbar fil-produttività. F’dawn l-aħħar snin, l-Estonja implimentat riformi komprensivi iżda x-xejriet tas-suq tax-xogħol u t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol jippreżentaw sfidi fit-tul għas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Dawn l-isfidi jinkludu rata li għadha għolja ta’ tluq bikri mill-iskola, ir-riorganizzazzjoni mhux kompluta tan-netwerk tal-iskola; ir-rilevanza insuffiċjenti għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni għolja u l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali; u l-isfidi marbuta mat-tixjiħ tal-għalliema u l-attraenza baxxa tal-professjoni. Għalkemm il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti qiegħda titjieb, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid tal-forza tax-xogħol mhux qed jipproċedu b’mod mgħaġġel biżżejjed biex ilaħħqu max-xejriet tas-suq tax-xogħol. Il-kapaċità insuffiċjenti għall-innovazzjoni tinsab fil-qalba tal-ħtiġijiet tal-ħiliet identifikati. Minkejja l-persentaġġ għoli ta’ speċjalisti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, it-taħriġ fil-ħiliet diġitali li jipprovdu l-intrapriżi huwa limitat. It-titjib tar-rilevanza tas-suq tax-xogħol tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż permezz tal-investiment fil-gwida għall-karriera, l-indirizzar tat-tluq bikri mill-iskola u l-antiċipazzjoni aħjar tal-ħtiġijiet tal-ħiliet, jgħinu biex jiġi żgurat li l-persuni jkunu mgħammra bil-ħiliet xierqa. Barra minn hekk, it-tisħiħ tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-għalliema, il-kwalità tat-tagħlim u l-politiki tal-edukazzjoni b’reazzjoni għax-xejriet demografiċi u ekonomiċi jsaħħu l-kapaċità tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. |
| --- | --- |

(10)

In-nuqqas ta’ ħiliet u n-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet huma fost l-ostakli ewlenin għall-investiment tan-negozji u jillimitaw żidiet akbar fil-produttività. F’dawn l-aħħar snin, l-Estonja implimentat riformi komprensivi iżda x-xejriet tas-suq tax-xogħol u t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol jippreżentaw sfidi fit-tul għas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Dawn l-isfidi jinkludu rata li għadha għolja ta’ tluq bikri mill-iskola, ir-riorganizzazzjoni mhux kompluta tan-netwerk tal-iskola; ir-rilevanza insuffiċjenti għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni għolja u l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali; u l-isfidi marbuta mat-tixjiħ tal-għalliema u l-attraenza baxxa tal-professjoni. Għalkemm il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti qiegħda titjieb, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid tal-forza tax-xogħol mhux qed jipproċedu b’mod mgħaġġel biżżejjed biex ilaħħqu max-xejriet tas-suq tax-xogħol. Il-kapaċità insuffiċjenti għall-innovazzjoni tinsab fil-qalba tal-ħtiġijiet tal-ħiliet identifikati. Minkejja l-persentaġġ għoli ta’ speċjalisti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, it-taħriġ fil-ħiliet diġitali li jipprovdu l-intrapriżi huwa limitat. It-titjib tar-rilevanza tas-suq tax-xogħol tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż permezz tal-investiment fil-gwida għall-karriera, l-indirizzar tat-tluq bikri mill-iskola u l-antiċipazzjoni aħjar tal-ħtiġijiet tal-ħiliet, jgħinu biex jiġi żgurat li l-persuni jkunu mgħammra bil-ħiliet xierqa. Barra minn hekk, it-tisħiħ tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-għalliema, il-kwalità tat-tagħlim u l-politiki tal-edukazzjoni b’reazzjoni għax-xejriet demografiċi u ekonomiċi jsaħħu l-kapaċità tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ.

| (11) | Minkejja t-titjib, il-faqar, l-esklużjoni soċjali u l-inugwaljanza fil-introjtu għadhom għoljin, partikolarment fost l-anzjani. Madwar 42 % ta’ dawk li għandhom 65 sena u aktar kienu f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali fl-2017 meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 15 %. Il-benefiċċji soċjali għadhom mhumiex effettivi fit-tnaqqis tal-faqar u x-xibka tas-sikurezza soċjali hija dgħajfa. Il-provvista ta’ servizzi soċjali ta’ kwalità tajba u affordabbli hija mxekkla minn koordinazzjoni dgħajfa bejn is-servizzi tas-saħħa u tal-kura soċjali u minħabba l-varjazzjoni wiesgħa fil-kapaċità tal-muniċipalitajiet li jidentifikaw il-ħtiġijiet għas-servizzi soċjali u jwassluhom. L-individwi jridu wkoll ikopru parti kbira mill-ispejjeż tas-servizzi pprovduti mill-awtoritajiet. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul tal-Estonja kienet inqas minn nofs il-medja tal-Unjoni (0,6 % tal-PDG meta mqabbla ma’ 1,6 % tal-PDG fl-2016). Ma hemm l-ebda miżura preventiva jew sistema ta’ appoġġ biex jittaffa l-piż tal-persuni li jindokraw b’mod informali. Il-proporzjon ta’ persuni bi ħtiġijiet mediċi mhux issodisfati jibqa’ wieħed mill-ogħla fl-Unjoni (11,7 %) li jindika problemi ta’ aċċessibilità u effettività fis-sistema tal-kura tas-saħħa. Dawn l-isfidi jindikaw il-ħtieġa li jiġu provduti servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa affordabbli u ta’ kwalità tajba b’mod integrat, u li jiġi żviluppat qafas ta’ kura fit-tul komprensiv. L-investimenti li jappoġġaw l-inklużjoni soċjali, inkluż fl-infrastruttura soċjali, irawwmu t-tkabbir inklużiv. |
| --- | --- |

(11)

Minkejja t-titjib, il-faqar, l-esklużjoni soċjali u l-inugwaljanza fil-introjtu għadhom għoljin, partikolarment fost l-anzjani. Madwar 42 % ta’ dawk li għandhom 65 sena u aktar kienu f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali fl-2017 meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 15 %. Il-benefiċċji soċjali għadhom mhumiex effettivi fit-tnaqqis tal-faqar u x-xibka tas-sikurezza soċjali hija dgħajfa. Il-provvista ta’ servizzi soċjali ta’ kwalità tajba u affordabbli hija mxekkla minn koordinazzjoni dgħajfa bejn is-servizzi tas-saħħa u tal-kura soċjali u minħabba l-varjazzjoni wiesgħa fil-kapaċità tal-muniċipalitajiet li jidentifikaw il-ħtiġijiet għas-servizzi soċjali u jwassluhom. L-individwi jridu wkoll ikopru parti kbira mill-ispejjeż tas-servizzi pprovduti mill-awtoritajiet. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul tal-Estonja kienet inqas minn nofs il-medja tal-Unjoni (0,6 % tal-PDG meta mqabbla ma’ 1,6 % tal-PDG fl-2016). Ma hemm l-ebda miżura preventiva jew sistema ta’ appoġġ biex jittaffa l-piż tal-persuni li jindokraw b’mod informali. Il-proporzjon ta’ persuni bi ħtiġijiet mediċi mhux issodisfati jibqa’ wieħed mill-ogħla fl-Unjoni (11,7 %) li jindika problemi ta’ aċċessibilità u effettività fis-sistema tal-kura tas-saħħa. Dawn l-isfidi jindikaw il-ħtieġa li jiġu provduti servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa affordabbli u ta’ kwalità tajba b’mod integrat, u li jiġi żviluppat qafas ta’ kura fit-tul komprensiv. L-investimenti li jappoġġaw l-inklużjoni soċjali, inkluż fl-infrastruttura soċjali, irawwmu t-tkabbir inklużiv.

| (12) | Id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa ta’ 25,6 % fl-2017 tibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni u hija xi ftit akbar mis-sena preċedenti. Barra minn hekk, l-impatt tal-istat ta’ ġenitur fuq l-impjiegi tan-nisa huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (25,2 u 9,0 % rispettivament). Il-liv fit-tul tal-ġenituri ta’ sikwit jirriżulta fi progressjoni tal-karriera aktar kajmana għan-nisa. Teżisti x-xejra li n-nisa jaħdmu f’setturi ekonomiċi u impjiegi b’pagi aktar baxxi anki jekk il-livell tal-edukazzjoni tagħhom ikun ogħla minn dak tal-irġiel. Miżuri introdotti dan l-aħħar żiedu l-flessibbiltà fis-sistema ta’ benefiċċji u tal-liv tal-ġenituri bl-għan li jkun faċilitat ir-ritorn tal-ġenituri fil-post tax-xogħol. L-użu tal-kura tat-tfal qed jitjieb. Madankollu, fatturi bħalma huma l-attività ekonomika, l-impjiegi, l-età, l-esperjenza tax-xogħol jew il-ħin tax-xogħol jispjegaw biss parti mid-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, li tħalli distakk mhux spjegat ta’ 20 % meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 11,5 %. It-trasparenza fil-pagi tista’ tgħin biex jinftiehmu aħjar ir-raġunijiet għal din id-differenza għolja bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa. L-investiment kontinwu fil-kura tat-tfal u fil-miżuri attivi fis-suq tax-xogħol jgħinu l-impjieg tan-nisa. Barra minn hekk, l-involviment mas-sħab soċjali u t-tisħiħ tal-kapaċità tagħhom jibqgħu importanti f’kuntest usa’. |
| --- | --- |

(12)

Id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa ta’ 25,6 % fl-2017 tibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni u hija xi ftit akbar mis-sena preċedenti. Barra minn hekk, l-impatt tal-istat ta’ ġenitur fuq l-impjiegi tan-nisa huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (25,2 u 9,0 % rispettivament). Il-liv fit-tul tal-ġenituri ta’ sikwit jirriżulta fi progressjoni tal-karriera aktar kajmana għan-nisa. Teżisti x-xejra li n-nisa jaħdmu f’setturi ekonomiċi u impjiegi b’pagi aktar baxxi anki jekk il-livell tal-edukazzjoni tagħhom ikun ogħla minn dak tal-irġiel. Miżuri introdotti dan l-aħħar żiedu l-flessibbiltà fis-sistema ta’ benefiċċji u tal-liv tal-ġenituri bl-għan li jkun faċilitat ir-ritorn tal-ġenituri fil-post tax-xogħol. L-użu tal-kura tat-tfal qed jitjieb. Madankollu, fatturi bħalma huma l-attività ekonomika, l-impjiegi, l-età, l-esperjenza tax-xogħol jew il-ħin tax-xogħol jispjegaw biss parti mid-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, li tħalli distakk mhux spjegat ta’ 20 % meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni ta’ 11,5 %. It-trasparenza fil-pagi tista’ tgħin biex jinftiehmu aħjar ir-raġunijiet għal din id-differenza għolja bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa. L-investiment kontinwu fil-kura tat-tfal u fil-miżuri attivi fis-suq tax-xogħol jgħinu l-impjieg tan-nisa. Barra minn hekk, l-involviment mas-sħab soċjali u t-tisħiħ tal-kapaċità tagħhom jibqgħu importanti f’kuntest usa’.

| (13) | Bħala pajjiż periferali b’densità ta’ popolazzjoni baxxa, sistema tat-trasport interkonnessa u li taħdem tajjeb hija kruċjali għall-attivitajiet ekonomiċi u l-esportazzjonijiet tal-Estonja. L-infrastruttura tat-trasport tal-Estonja qed tiffaċċa xi nuqqasijiet f’termini ta’ konnettività u sostenibbiltà. It-trasport bil-ferrovija u intermodali għadu mhux żviluppat biżżejjed. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu dawn l-aħħar ħames (5) snin. Soluzzjonijiet innovattivi u sostenibbli ulterjuri jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-problemi ta’ konġestjoni u dawk relatati mat-trasport pubbliku. Is-sinkronizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku tal-Estonja man-netwerk Ewropew kontinentali hija essenzjali biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fir-reġjun Baltiku kollu. L-investiment fl-infrastruttura jgħin biex titjieb il-kompetittività tal-kumpaniji Estonjani. |
| --- | --- |

(13)

Bħala pajjiż periferali b’densità ta’ popolazzjoni baxxa, sistema tat-trasport interkonnessa u li taħdem tajjeb hija kruċjali għall-attivitajiet ekonomiċi u l-esportazzjonijiet tal-Estonja. L-infrastruttura tat-trasport tal-Estonja qed tiffaċċa xi nuqqasijiet f’termini ta’ konnettività u sostenibbiltà. It-trasport bil-ferrovija u intermodali għadu mhux żviluppat biżżejjed. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu dawn l-aħħar ħames (5) snin. Soluzzjonijiet innovattivi u sostenibbli ulterjuri jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-problemi ta’ konġestjoni u dawk relatati mat-trasport pubbliku. Is-sinkronizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku tal-Estonja man-netwerk Ewropew kontinentali hija essenzjali biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fir-reġjun Baltiku kollu. L-investiment fl-infrastruttura jgħin biex titjieb il-kompetittività tal-kumpaniji Estonjani.

| (14) | B’livelli baxxi ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp, speċjalment min-naħa tas-settur privat, il-produttività tal-Estonja għadha lura. Filwaqt li fl-2017 in-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp kienet kemxejn taħt il-medja tal-Unjoni, l-investiment kummerċjali kien biss ta’ 0,61 % tal-PDG — madwar nofs il-medja tal-Unjoni. Hemm proporzjon baxx ta’ kumpaniji, b’mod partikolari fost l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SME’s”), li jirrapportaw attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni. In-nefqa fl-innovazzjoni mhux marbuta mar-riċerka u l-iżvilupp qed tonqos u l-kollaborazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji hija dgħajfa. Xi wħud minn dawn il-fatturi qed ixekklu l-prestazzjoni tal-pajjiż fi kwistjonijiet ta’ innovazzjoni u ta’ produttività. Investiment aktar immirat fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, inkluż fid-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni tal-kumpaniji jżid il-produttività u l-kompetittività tal-Estonja. Prijoritizzazzjoni aħjar ta’ suġġetti ta’ riċerka f’oqsma ta’ rilevanza għall-ekonomija tagħmel l-istess ħaġa. L-awtoritajiet Estonjani fasslu u implimentaw diversi miżuri biex jindirizzaw in-nuqqasijiet fis-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni iżda l-impatt tagħhom għadu limitat sal-lum. |
| --- | --- |

(14)

B’livelli baxxi ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp, speċjalment min-naħa tas-settur privat, il-produttività tal-Estonja għadha lura. Filwaqt li fl-2017 in-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp kienet kemxejn taħt il-medja tal-Unjoni, l-investiment kummerċjali kien biss ta’ 0,61 % tal-PDG — madwar nofs il-medja tal-Unjoni. Hemm proporzjon baxx ta’ kumpaniji, b’mod partikolari fost l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SME’s”), li jirrapportaw attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni. In-nefqa fl-innovazzjoni mhux marbuta mar-riċerka u l-iżvilupp qed tonqos u l-kollaborazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji hija dgħajfa. Xi wħud minn dawn il-fatturi qed ixekklu l-prestazzjoni tal-pajjiż fi kwistjonijiet ta’ innovazzjoni u ta’ produttività. Investiment aktar immirat fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni, inkluż fid-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni tal-kumpaniji jżid il-produttività u l-kompetittività tal-Estonja. Prijoritizzazzjoni aħjar ta’ suġġetti ta’ riċerka f’oqsma ta’ rilevanza għall-ekonomija tagħmel l-istess ħaġa. L-awtoritajiet Estonjani fasslu u implimentaw diversi miżuri biex jindirizzaw in-nuqqasijiet fis-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni iżda l-impatt tagħhom għadu limitat sal-lum.

| (15) | Għadhom jeżistu l-isfidi fl-oqsma tar-riżorsi u tal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Il-prestazzjoni tal-ekoinnovazzjoni tal-Estonja ma tirriflettix bis-sħiħ il-potenzjal tal-pajjiż, u l-punteġġ tal-ekoinnovazzjoni kompost tagħha ta’ 60 huwa 40 % taħt il-medja tal-Unjoni. Minkejja xi titjib f’dawn l-aħħar snin, il-prestazzjoni tal-Estonja hija madwar tliet darbiet taħt il-medja tal-Unjoni f’termini ta’ produttività tar-riżorsi u d-distakk mal-bqija tal-Unjoni qed jikber. Proporzjon żgħir biss tal-SME’s Estonjani qed jieħdu azzjonijiet biex itejbu l-effiċjenza tar-riżorsi tagħhom u jsiru aktar ekoloġiċi. Barra minn hekk, l-ekonomija hija intensiva ħafna fl-użu tal-enerġija, b’livelli ta’ konsum tal-enerġija li huma ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. Ir-reġjuni Estonjani kollha qegħdin lura fit-titjib tal-effiċjenza fir-riżorsi u fl-enerġija. B’0,4 % fl-2017, l-Estonja kienet tinsab ferm taħt il-miri nazzjonali tagħha ta’ sehem ta’ 10 % ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport. It-trawwim tal-effiċjenza tar-riżorsi u tal-enerġija, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, u l-appoġġ tal-ekonomija ċirkolari, inkluż permezz ta’ żieda fl-investiment, ikompli jikkontribwixxi għal ekonomija aktar kompetittiva u sostenibbli. |
| --- | --- |

(15)

Għadhom jeżistu l-isfidi fl-oqsma tar-riżorsi u tal-effiċjenza fl-użu tal-enerġija. Il-prestazzjoni tal-ekoinnovazzjoni tal-Estonja ma tirriflettix bis-sħiħ il-potenzjal tal-pajjiż, u l-punteġġ tal-ekoinnovazzjoni kompost tagħha ta’ 60 huwa 40 % taħt il-medja tal-Unjoni. Minkejja xi titjib f’dawn l-aħħar snin, il-prestazzjoni tal-Estonja hija madwar tliet darbiet taħt il-medja tal-Unjoni f’termini ta’ produttività tar-riżorsi u d-distakk mal-bqija tal-Unjoni qed jikber. Proporzjon żgħir biss tal-SME’s Estonjani qed jieħdu azzjonijiet biex itejbu l-effiċjenza tar-riżorsi tagħhom u jsiru aktar ekoloġiċi. Barra minn hekk, l-ekonomija hija intensiva ħafna fl-użu tal-enerġija, b’livelli ta’ konsum tal-enerġija li huma ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. Ir-reġjuni Estonjani kollha qegħdin lura fit-titjib tal-effiċjenza fir-riżorsi u fl-enerġija. B’0,4 % fl-2017, l-Estonja kienet tinsab ferm taħt il-miri nazzjonali tagħha ta’ sehem ta’ 10 % ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport. It-trawwim tal-effiċjenza tar-riżorsi u tal-enerġija, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, u l-appoġġ tal-ekonomija ċirkolari, inkluż permezz ta’ żieda fl-investiment, ikompli jikkontribwixxi għal ekonomija aktar kompetittiva u sostenibbli.

| (16) | Il-proċeduri ta’ insolvenza fl-Estonja jieħdu madwar tliet snin u r-rata ta’ rkupru hija ftit ogħla minn 40 %. Dan iżomm lura r-riżorsi finanzjarji u tax-xogħol f’kumpaniji inqas produttivi. Idgħajjef l-inċentivi għall-investiment u l-forniment ta’ finanzjament lill-impriżi. Ir-riforma tal-qafas tal-insolvenza tkun importanti bil-ħsieb li titqassar id-durata tal-proċedimenti tal-insolvenza u tiżdied ir-rata ta’ rkupru għall-kredituri. Dan jista’ jinkludi, b’mod partikolari, t-tħeġġiġ tal-użu ta’ proċedimenti ta’ ristrutturar qabel u wara l-insolvenza u l-prevenzjoni ta’ likwidazzjoni bl-imqieta ta’ kumpaniji. |
| --- | --- |

(16)

Il-proċeduri ta’ insolvenza fl-Estonja jieħdu madwar tliet snin u r-rata ta’ rkupru hija ftit ogħla minn 40 %. Dan iżomm lura r-riżorsi finanzjarji u tax-xogħol f’kumpaniji inqas produttivi. Idgħajjef l-inċentivi għall-investiment u l-forniment ta’ finanzjament lill-impriżi. Ir-riforma tal-qafas tal-insolvenza tkun importanti bil-ħsieb li titqassar id-durata tal-proċedimenti tal-insolvenza u tiżdied ir-rata ta’ rkupru għall-kredituri. Dan jista’ jinkludi, b’mod partikolari, t-tħeġġiġ tal-użu ta’ proċedimenti ta’ ristrutturar qabel u wara l-insolvenza u l-prevenzjoni ta’ likwidazzjoni bl-imqieta ta’ kumpaniji.

| (17) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan ikun jippermetti lill-Estonja li tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(17)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan ikun jippermetti lill-Estonja li tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

| (18) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Estonja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Estonja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Estonja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(18)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Estonja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Estonja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Estonja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (19) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(19)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Estonja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma taqbiżx l-4,1 % fl-2020, li tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tiżgura superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

2.

Tindirizza n-nuqqas ta’ ħiliet u trawwem l-innovazzjoni billi ttejjeb il-kapaċità tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ u r-rilevanza tagħha għas-suq tax-xogħol. Ittejjeb l-adegwatezza tax-xibka tas-sikurezza soċjali u l-aċċess għal servizzi soċjali affordabbli u integrati. Tieħu miżuri biex tnaqqas id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, inkluż billi ttejjeb it-trasparenza fil-pagi.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq it-trasport sostenibbli u l-infrastruttura tal-enerġija, inklużi l-interkonnessjonijiet, fuq it-trawwim tar-riċerka u l-innovazzjoni, u fuq l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u tal-enerġija, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 24.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/35 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/35

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Irlanda għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Irlanda għall-2019

(2019/C 301/07)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Irlanda bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika għall-2019. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Irlanda bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Irlanda tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati u l-introduzzjoni ta’ miżuri fiskali ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, it-titjib tal-finanzi pubbliċi u l-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Irlanda tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati u l-introduzzjoni ta’ miżuri fiskali ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, it-titjib tal-finanzi pubbliċi u l-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa.

| (3) | Ir-rapport speċifiku għall-Irlanda għall-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Irlanda fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Irlanda lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Irlanda għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, stokks kbar ta’ dejn pubbliku u privat u obbligazzjonijiet esterni netti jagħmlu lill-Irlanda vulnerabbli għal xokkijiet negattivi, iżda l-varjabbli tal-fluss komplew jitjiebu. L-istokk ta’ dejn privat għadu għoli, iżda t-tkabbir ekonomiku qed ikompli jgħin biex dan jitnaqqas. L-attivitajiet tal-kumpaniji multinazzjonali jkomplu jinfluwenzaw id-dejn korporattiv. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi jidher li hu ġeneralment konformi mal-prinċipji fundamentali, għalkemm huwa għoli meta mqabbel mal-introjtu disponibbli. Id-dejn tal-gvern huwa previst li jibqa’ nieżel, filwaqt li d-defiċit qed joqrob dejjem aktar lejn pożizzjoni bbilanċjata. Il-prezzijiet tad-djar żdiedu b’rata mgħaġġla għal għadd ta’ snin iżda dan l-aħħar naqqsu r-ritmu. Il-prezzijiet tad-djar huma fil-biċċa l-kbira ggwidati minn restrizzjonijiet fil-provvista, u ma hemm l-ebda evidenza ċara ta’ sopravalutazzjoni. L-ammont ta’ self improduttiv, minkejja li għadu għoli, kompla jonqos minkejja li l-arretrati fit-tul qed jonqsu b’pass aktar bil-mod. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport speċifiku għall-Irlanda għall-2019 ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Irlanda fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Irlanda lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Irlanda għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, stokks kbar ta’ dejn pubbliku u privat u obbligazzjonijiet esterni netti jagħmlu lill-Irlanda vulnerabbli għal xokkijiet negattivi, iżda l-varjabbli tal-fluss komplew jitjiebu. L-istokk ta’ dejn privat għadu għoli, iżda t-tkabbir ekonomiku qed ikompli jgħin biex dan jitnaqqas. L-attivitajiet tal-kumpaniji multinazzjonali jkomplu jinfluwenzaw id-dejn korporattiv. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi jidher li hu ġeneralment konformi mal-prinċipji fundamentali, għalkemm huwa għoli meta mqabbel mal-introjtu disponibbli. Id-dejn tal-gvern huwa previst li jibqa’ nieżel, filwaqt li d-defiċit qed joqrob dejjem aktar lejn pożizzjoni bbilanċjata. Il-prezzijiet tad-djar żdiedu b’rata mgħaġġla għal għadd ta’ snin iżda dan l-aħħar naqqsu r-ritmu. Il-prezzijiet tad-djar huma fil-biċċa l-kbira ggwidati minn restrizzjonijiet fil-provvista, u ma hemm l-ebda evidenza ċara ta’ sopravalutazzjoni. L-ammont ta’ self improduttiv, minkejja li għadu għoli, kompla jonqos minkejja li l-arretrati fit-tul qed jonqsu b’pass aktar bil-mod.

| (4) | L-Irlanda ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fis-17 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019 fid-29 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

L-Irlanda ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fis-17 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019 fid-29 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | L-Irlanda bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern jistenna li l-bilanċ nominali jitjieb għal 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u li jkompli jitjieb gradwalment minn hemm ’il quddiem għal 1,3 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li huwa stabbilit bħala defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG, huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2020. F’konformità mal-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon ta’ dejn tal-gvern għall-PDG huwa mistenni li jaqa’ għal 61,1 % fl-2019 u li jibqa’ nieżel għal 51,6 % fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. |
| --- | --- |

(6)

L-Irlanda bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern jistenna li l-bilanċ nominali jitjieb għal 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u li jkompli jitjieb gradwalment minn hemm ’il quddiem għal 1,3 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li huwa stabbilit bħala defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG, huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2020. F’konformità mal-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon ta’ dejn tal-gvern għall-PDG huwa mistenni li jaqa’ għal 61,1 % fl-2019 u li jibqa’ nieżel għal 51,6 % fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Irlanda biex tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nfiq primarju tal-gvern nett (7) ta’ 7,0 % fl-2019, li tikkorrispondi għal deterjorament awtorizzat fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, l-Irlanda hija mistennija li tkun konformi mal-aġġustament fiskali rakkomandat fl-2019. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Irlanda biex tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nfiq primarju tal-gvern nett (7) ta’ 7,0 % fl-2019, li tikkorrispondi għal deterjorament awtorizzat fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, l-Irlanda hija mistennija li tkun konformi mal-aġġustament fiskali rakkomandat fl-2019.

| (8) | Fl-2020, jenħtieġ li l-Irlanda tilħaq l-objettiv baġitarju fit-terminu medju tagħha. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ta’ 3,7 % (8), li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,7 % tal-PDG. L-Irlanda hija prevista li tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Id-dejn tal-gvern ġenerali huwa mbassar li ser iżomm ix-xejra qawwija ’l isfel lil hinn mir-rekwiżiti tar-regola tad-dejn. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Irlanda hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. Fid-dawl tad-differenza bejn il-kejl tal-PDG u l-produzzjoni domestika fl-Irlanda u l-impatt assoċjat fuq il-proporzjon tad-dejn għall-PDG, il-kundizzjonijiet ċikliċi attwali tal-Irlanda u r-riskji esterni iktar akuti, l-użu ta’ xi gwadann mhux previst biex jitnaqqas iktar il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali jkun importanti. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, jenħtieġ li l-Irlanda tilħaq l-objettiv baġitarju fit-terminu medju tagħha. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ta’ 3,7 % (8), li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,7 % tal-PDG. L-Irlanda hija prevista li tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Id-dejn tal-gvern ġenerali huwa mbassar li ser iżomm ix-xejra qawwija ’l isfel lil hinn mir-rekwiżiti tar-regola tad-dejn. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Irlanda hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. Fid-dawl tad-differenza bejn il-kejl tal-PDG u l-produzzjoni domestika fl-Irlanda u l-impatt assoċjat fuq il-proporzjon tad-dejn għall-PDG, il-kundizzjonijiet ċikliċi attwali tal-Irlanda u r-riskji esterni iktar akuti, l-użu ta’ xi gwadann mhux previst biex jitnaqqas iktar il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali jkun importanti.

| (9) | Il-finanzi pubbliċi komplew jitjiebu minħabba tkabbir robust tal-output, iżda r-riskji li ġġib magħha l-volatilità tad-dħul għadhom hemm, u hemm lok biex id-dħul isir iktar reżiljenti għal ċaqliq ekonomiku u xokkijiet negattivi. Il-limitazzjoni tal-ambitu u l-għad ta’ nefqiet tat-taxxa u t-twessigħ tal-bażi tat-taxxa ser itejbu l-istabbiltà tad-dħul f’każ ta’ volatilità ekonomika. Filwaqt li l-Irlanda żiedet ir-rata tat-taxxa fuq il-valur miżjud aktar baxxa fuq attivitajiet turistiċi, xi miżuri fiskali reċenti ffukaw fuq tnaqqis u għajnuniet. Barra minn hekk, l-Irlanda għandha potenzjal ulterjuri li ttejjeb il-mod kif is-sistema tat-taxxa tagħha tista’ tappoġġa l-objettivi ambjentali. Sforzi bħal dawn jistgħu jinkludu t-tnaqqis tas-sussidji għall-karburant fossili u l-għoti ta’ sinjal ta’ prezz aktar b’saħħtu lill-investituri billi tiġi mwiegħda skeda ta’ żidiet fit-taxxa fuq il-karbonju matul l-għaxar snin li ġejjin. |
| --- | --- |

(9)

Il-finanzi pubbliċi komplew jitjiebu minħabba tkabbir robust tal-output, iżda r-riskji li ġġib magħha l-volatilità tad-dħul għadhom hemm, u hemm lok biex id-dħul isir iktar reżiljenti għal ċaqliq ekonomiku u xokkijiet negattivi. Il-limitazzjoni tal-ambitu u l-għad ta’ nefqiet tat-taxxa u t-twessigħ tal-bażi tat-taxxa ser itejbu l-istabbiltà tad-dħul f’każ ta’ volatilità ekonomika. Filwaqt li l-Irlanda żiedet ir-rata tat-taxxa fuq il-valur miżjud aktar baxxa fuq attivitajiet turistiċi, xi miżuri fiskali reċenti ffukaw fuq tnaqqis u għajnuniet. Barra minn hekk, l-Irlanda għandha potenzjal ulterjuri li ttejjeb il-mod kif is-sistema tat-taxxa tagħha tista’ tappoġġa l-objettivi ambjentali. Sforzi bħal dawn jistgħu jinkludu t-tnaqqis tas-sussidji għall-karburant fossili u l-għoti ta’ sinjal ta’ prezz aktar b’saħħtu lill-investituri billi tiġi mwiegħda skeda ta’ żidiet fit-taxxa fuq il-karbonju matul l-għaxar snin li ġejjin.

| (10) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro. L-effetti konsegwenzjali ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni koordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-UE. L-Irlanda ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli ta’ pagamenti ta’ royalty u dividendi bħala perċentwal tal-PDG jissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa tal-Irlanda jintużaw minn kumpaniji li jwettqu ppjanar aggressiv tat-taxxa. L-applikazzjoni limitata ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq royalties u ħlasijiet ta’ dividendi barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni lil residenti ta’ pajjiżi terzi) magħmula minn kumpaniji bbażati fl-Irlanda jistgħu jwasslu biex dawk il-ħlasijiet jevadu t-taxxa kompletament, jekk ma jkunux soġġetti għat-taxxa lanqas fil-ġurisdizzjoni riċeventi. |
| --- | --- |

(10)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro. L-effetti konsegwenzjali ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni koordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-UE. L-Irlanda ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli ta’ pagamenti ta’ royalty u dividendi bħala perċentwal tal-PDG jissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa tal-Irlanda jintużaw minn kumpaniji li jwettqu ppjanar aggressiv tat-taxxa. L-applikazzjoni limitata ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq royalties u ħlasijiet ta’ dividendi barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni lil residenti ta’ pajjiżi terzi) magħmula minn kumpaniji bbażati fl-Irlanda jistgħu jwasslu biex dawk il-ħlasijiet jevadu t-taxxa kompletament, jekk ma jkunux soġġetti għat-taxxa lanqas fil-ġurisdizzjoni riċeventi.

| (11) | Ir-riskji ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul relatati mal-ispiża tat-tixjiħ tal-popolazzjoni għadhom hemm. L-infiq fuq il-kura tas-saħħa huwa previst li jiżdied minn 4,1 % tal-PDG fl-2016 għal 5,1 % fl-2070, bl-ogħla livell ta’ 5,2 % fl-2063. Għalkemm hemm aspetti tas-sistema tal-kura tas-saħħa fl-Irlanda li jaħdmu tajjeb jew tjiebu, is-sistema hija ineffiċjenti, diffiċli biex tlaħħaq mad-domanda u ma tipprovdix kura kkoordinata u integrata. Sabiex ittaffi ż-żieda fil-pressjoni tad-domanda, il-gvern Irlandiż approva l-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Sláintecare u waqqaf l-Uffiċċju għall-Implimentazzjoni tal-Programm Sláintecare biex jirriforma b’mod komprensiv u jimmodernizza s-servizzi tas-saħħa u tal-kura soċjali tal-Irlanda matul l-għaxar snin li ġejjin. Ir-riforma ppjanata tirrappreżenta viżjoni kredibbli biex is-sistema tas-saħħa ssir universalment aċċessibbli u sostenibbli, b’mod li tissodisfa d-domandi ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ u li tgħaddi l-kura fil-komunità, b’enfasi aktar qawwija fuq il-prevenzjoni. Dan x’aktarx li jkollu impatt pożittiv fit-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-kura akuta, biex b’hekk jagħmel il-kura tas-saħħa aktar kosteffikaċi. Madankollu, l-implimentazzjoni hija pperikolata mid-diffikultajiet tas-sistema tas-saħħa biex tindirizza s-suq tal-assigurazzjoni doppja tas-saħħa u effettivament timmaniġġja l-baġit, il-prestazzjoni u l-forza tax-xogħol tagħha stess fuq perijodu ta’ żmien qasir. L-ispejjeż fuq perijodu ta’ żmien qasir ukoll ser ikollhom jiġu ristretti biex tiġi ssodisfata l-viżjoni ta’ Sláintecare fuq medda twila ta’ żmien. |
| --- | --- |

(11)

Ir-riskji ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul relatati mal-ispiża tat-tixjiħ tal-popolazzjoni għadhom hemm. L-infiq fuq il-kura tas-saħħa huwa previst li jiżdied minn 4,1 % tal-PDG fl-2016 għal 5,1 % fl-2070, bl-ogħla livell ta’ 5,2 % fl-2063. Għalkemm hemm aspetti tas-sistema tal-kura tas-saħħa fl-Irlanda li jaħdmu tajjeb jew tjiebu, is-sistema hija ineffiċjenti, diffiċli biex tlaħħaq mad-domanda u ma tipprovdix kura kkoordinata u integrata. Sabiex ittaffi ż-żieda fil-pressjoni tad-domanda, il-gvern Irlandiż approva l-Istrateġija ta’ Implimentazzjoni Sláintecare u waqqaf l-Uffiċċju għall-Implimentazzjoni tal-Programm Sláintecare biex jirriforma b’mod komprensiv u jimmodernizza s-servizzi tas-saħħa u tal-kura soċjali tal-Irlanda matul l-għaxar snin li ġejjin. Ir-riforma ppjanata tirrappreżenta viżjoni kredibbli biex is-sistema tas-saħħa ssir universalment aċċessibbli u sostenibbli, b’mod li tissodisfa d-domandi ta’ popolazzjoni li qed tixjieħ u li tgħaddi l-kura fil-komunità, b’enfasi aktar qawwija fuq il-prevenzjoni. Dan x’aktarx li jkollu impatt pożittiv fit-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-kura akuta, biex b’hekk jagħmel il-kura tas-saħħa aktar kosteffikaċi. Madankollu, l-implimentazzjoni hija pperikolata mid-diffikultajiet tas-sistema tas-saħħa biex tindirizza s-suq tal-assigurazzjoni doppja tas-saħħa u effettivament timmaniġġja l-baġit, il-prestazzjoni u l-forza tax-xogħol tagħha stess fuq perijodu ta’ żmien qasir. L-ispejjeż fuq perijodu ta’ żmien qasir ukoll ser ikollhom jiġu ristretti biex tiġi ssodisfata l-viżjoni ta’ Sláintecare fuq medda twila ta’ żmien.

| (12) | Minkejja l-isforzi tal-gvern fil-passat biex irażżan l-infiq fuq il-pensjonijiet pubbliċi, id-defiċit ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet huwa mistenni li jikber b’mod sinifikanti fit-tul bħala riżultat tan-nefqa fuq il-pensjonijiet li tiżdied minn 5 % tal-PDG fl-2016 għal 6,6 % fl-2070, bl-ogħla livell ta’ 7,5 % fl-2053. L-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tal-pjan direzzjonali ppreżentat għal riforma tal-pensjonijiet hija kruċjali biex is-sistema tal-pensjonijiet Irlandiża ssir aktar fiskalment sostenibbli. |
| --- | --- |

(12)

Minkejja l-isforzi tal-gvern fil-passat biex irażżan l-infiq fuq il-pensjonijiet pubbliċi, id-defiċit ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet huwa mistenni li jikber b’mod sinifikanti fit-tul bħala riżultat tan-nefqa fuq il-pensjonijiet li tiżdied minn 5 % tal-PDG fl-2016 għal 6,6 % fl-2070, bl-ogħla livell ta’ 7,5 % fl-2053. L-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tal-pjan direzzjonali ppreżentat għal riforma tal-pensjonijiet hija kruċjali biex is-sistema tal-pensjonijiet Irlandiża ssir aktar fiskalment sostenibbli.

| (13) | Investiment ikbar fil-ħiliet, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ kif ukoll fl-inklużjoni soċjali huwa essenzjali għat-titjib tal-produttività u tat-tkabbir inklużiv fit-tul tal-Irlanda. Is-suq tax-xogħol li qed isir aktar ristrett u n-nuqqas ta’ ħiliet u d-diskrepanzi emerġenti f’ċerti setturi jitolbu sforzi biex jintlaħqu gruppi inattivi ta’ ħaddiema potenzjali u biex isir investiment f’kapital uman mhux sfruttat biżżejjed. Hemm lok għal promozzjoni tat-titjib tal-ħiliet u allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Il-perċentwal baxx tal-forza tax-xogħol b’ħiliet diġitali bażiċi jirrikjedi li jsir aktar investiment f’taħriġ fuq il-post tax-xogħol u fit-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol adulta. L-investiment fl-aċċess għall-kura tat-tfal ta’ kwalità u affordabbli u l-introduzzjoni tal-Iskema Nazzjonali għall-Indukrar tat-Tfal ser jgħinu biex tiżdied ir-rata tal-impjiegi pjuttost baxxa tan-nisa. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni tal-persuni b’diżabilità fis-suq tax-xogħol hija fost l-aktar baxxi fl-Ewropa. L-għadd ta’ persuni li jgħixu fi djar b’intensità baxxa ta’ xogħol għadu wieħed mill-ogħla fl-Unjoni, b’mod li jenfasizza llokgħal aktar strateġiji ta’ attivazzjoni integrati u mmirati biex jappoġġaw dan il-grupp partikolari. |
| --- | --- |

(13)

Investiment ikbar fil-ħiliet, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ kif ukoll fl-inklużjoni soċjali huwa essenzjali għat-titjib tal-produttività u tat-tkabbir inklużiv fit-tul tal-Irlanda. Is-suq tax-xogħol li qed isir aktar ristrett u n-nuqqas ta’ ħiliet u d-diskrepanzi emerġenti f’ċerti setturi jitolbu sforzi biex jintlaħqu gruppi inattivi ta’ ħaddiema potenzjali u biex isir investiment f’kapital uman mhux sfruttat biżżejjed. Hemm lok għal promozzjoni tat-titjib tal-ħiliet u allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Il-perċentwal baxx tal-forza tax-xogħol b’ħiliet diġitali bażiċi jirrikjedi li jsir aktar investiment f’taħriġ fuq il-post tax-xogħol u fit-titjib tal-ħiliet tal-forza tax-xogħol adulta. L-investiment fl-aċċess għall-kura tat-tfal ta’ kwalità u affordabbli u l-introduzzjoni tal-Iskema Nazzjonali għall-Indukrar tat-Tfal ser jgħinu biex tiżdied ir-rata tal-impjiegi pjuttost baxxa tan-nisa. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni tal-persuni b’diżabilità fis-suq tax-xogħol hija fost l-aktar baxxi fl-Ewropa. L-għadd ta’ persuni li jgħixu fi djar b’intensità baxxa ta’ xogħol għadu wieħed mill-ogħla fl-Unjoni, b’mod li jenfasizza llokgħal aktar strateġiji ta’ attivazzjoni integrati u mmirati biex jappoġġaw dan il-grupp partikolari.

| (14) | Is-snin ta’ investiment baxx wara l-falliment ekonomiku qed iħallu effett avvers fuq id-disponibbiltà ta’ akkomodazzjoni soċjali bi prezz raġonevoli u ta’ infrastruttura xierqa fl-oqsma tat-trasport u l-enerġija nodfa, l-ilma u l-broadband ultra veloċi, li min-naħa tagħhom joħolqu ostakli għall-investiment tan-negozju. Barra minn hekk, l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna f’ħames snin. L-infrastruttura mtejba, flimkien ma’ ppjanar spazjali, tista’ tkun faċilitatur kritiku biex tittejjeb il-provvista tad-djar, jiżdied l-investiment privat, tingħata spinta lit-tkabbir tal-produttività u jiġi żgurat żvilupp ekonomiku reġjonali bbilanċjat. Il-konnettività u l-ħiliet diġitali suffiċjenti li jibqgħu validi fil-futur għadhom kruċjali għall-kumpaniji domestiċi biex jużaw b’mod effettiv it-teknoloġija diġitali u għal settur tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni domestika biex jirnexxi. Għad fadal sfidi sinifikanti fir-rigward tal-aċċess għal broadband ultra veloċi, b’mod partikolari f’żoni rurali. Aktar investiment fl-infrastruttura marbuta mal-enerġija nadifa, ma’ trasport pubbliku nadif u ma’ servizzi tal-ilma kif ukoll sforzi intensifikati fil-qasam tad-dekarbonizzazzjoni, tal-effiċjenza enerġetika, tal-enerġija rinnovabbli u tal-ekonomija ċirkolari jgħinu lill-Irlanda fit-transizzjoni tagħha lejn ekonomija reżiljenti għall-ambjent b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju. |
| --- | --- |

(14)

Is-snin ta’ investiment baxx wara l-falliment ekonomiku qed iħallu effett avvers fuq id-disponibbiltà ta’ akkomodazzjoni soċjali bi prezz raġonevoli u ta’ infrastruttura xierqa fl-oqsma tat-trasport u l-enerġija nodfa, l-ilma u l-broadband ultra veloċi, li min-naħa tagħhom joħolqu ostakli għall-investiment tan-negozju. Barra minn hekk, l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna f’ħames snin. L-infrastruttura mtejba, flimkien ma’ ppjanar spazjali, tista’ tkun faċilitatur kritiku biex tittejjeb il-provvista tad-djar, jiżdied l-investiment privat, tingħata spinta lit-tkabbir tal-produttività u jiġi żgurat żvilupp ekonomiku reġjonali bbilanċjat. Il-konnettività u l-ħiliet diġitali suffiċjenti li jibqgħu validi fil-futur għadhom kruċjali għall-kumpaniji domestiċi biex jużaw b’mod effettiv it-teknoloġija diġitali u għal settur tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni domestika biex jirnexxi. Għad fadal sfidi sinifikanti fir-rigward tal-aċċess għal broadband ultra veloċi, b’mod partikolari f’żoni rurali. Aktar investiment fl-infrastruttura marbuta mal-enerġija nadifa, ma’ trasport pubbliku nadif u ma’ servizzi tal-ilma kif ukoll sforzi intensifikati fil-qasam tad-dekarbonizzazzjoni, tal-effiċjenza enerġetika, tal-enerġija rinnovabbli u tal-ekonomija ċirkolari jgħinu lill-Irlanda fit-transizzjoni tagħha lejn ekonomija reżiljenti għall-ambjent b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju.

| (15) | Filwaqt li t-tnedija tal-Pjan ta’ Żvilupp Nazzjonali eventwalment tista’ twassal għall-provvediment ta’ infrastruttura bażika addizzjonali, il-kapaċità dgħajfa tas-settur tal-kostruzzjoni tista’ ssir ostaklu għall-konsenja f’waqtha tagħha. Barra minn hekk, id-diversifikazzjoni tat-trasport marittimu u l-konnessjonijiet tal-enerġija mal-Ewropa kontinentali jistgħu jżidu r-reżiljenza tal-ekonomija għal xokkijiet esterni. L-Irlanda s’issa naqset milli tifred it-tkabbir ekonomiku tagħha mill-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra u tas-sustanzi li jniġġsu l-arja. L-emissjonijiet ta’ gassijiet serra żdiedu b’mod stabbli, b’mod partikolari fit-trasport, fl-agrikoltura, fl-enerġija u fl-ambjent mibni. In-nuqqas ta’ progress f’dan il-qasam ser jagħmilha aktar diffiċli biex l-Irlanda tissodisfa l-obbligi tagħha fl-Unjoni, filwaqt li jżid ukoll l-ispiża ta’ azzjoni futura. |
| --- | --- |

(15)

Filwaqt li t-tnedija tal-Pjan ta’ Żvilupp Nazzjonali eventwalment tista’ twassal għall-provvediment ta’ infrastruttura bażika addizzjonali, il-kapaċità dgħajfa tas-settur tal-kostruzzjoni tista’ ssir ostaklu għall-konsenja f’waqtha tagħha. Barra minn hekk, id-diversifikazzjoni tat-trasport marittimu u l-konnessjonijiet tal-enerġija mal-Ewropa kontinentali jistgħu jżidu r-reżiljenza tal-ekonomija għal xokkijiet esterni. L-Irlanda s’issa naqset milli tifred it-tkabbir ekonomiku tagħha mill-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra u tas-sustanzi li jniġġsu l-arja. L-emissjonijiet ta’ gassijiet serra żdiedu b’mod stabbli, b’mod partikolari fit-trasport, fl-agrikoltura, fl-enerġija u fl-ambjent mibni. In-nuqqas ta’ progress f’dan il-qasam ser jagħmilha aktar diffiċli biex l-Irlanda tissodisfa l-obbligi tagħha fl-Unjoni, filwaqt li jżid ukoll l-ispiża ta’ azzjoni futura.

| (16) | In-nuqqasijiet persistenti fil-provvista, flimkien ma’ żieda fid-domanda, qed ikomplu jagħtu lok għal żidiet fil-prezzijiet tal-proprjetà. Għalkemm il-prezzijiet ma dehrux sopravvalutati fl-2017, l-affordabbiltà qed issir kwistjoni ta’ tħassib. L-iskarsezzi fil-provvista tas-settur tal-akkomodazzjoni qed jaffettwaw ukoll l-akkomodazzjoni soċjali minħabba nuqqas ta’ investiment u kostruzzjonijiet tul l-aħħar għaxar snin. Filwaqt li d-domanda għall-akkomodazzjoni soċjali hija stmata għal madwar 72 000 unità, 10 000 biss huma ppjanati li jiġu kkonsenjati fl-2019. 17 000 unità domestika għandhom jiġu assistiti permezz tal-Iskema Irlandiża ta’ Assistenza Finanzjarja għall-Akkomodazzjoni jew għall-Kiri (Housing Assistance Payment or Rental Accommodation Scheme), iżda hemm ir-riskju li din l-għajnuna tgħolli l-kera fis-suq tal-kiri privat fejn il-provvista diġà hija ristretta. Għadd kbir ta’ djar soċjali m’għandhomx biżżejjed okkupanza, b’mod partikolari fiż-żona ta’ Dublin, parzjalment minħabba prattiki ta’ suċċessjoni skaduti. It-taħlita inadegwata fit-tipi ta’ djar soċjali pprovduti flimkien mal-ammont limitat ħafna ta’ akkomodazzjoni affordabbli u bi spejjeż tal-kiri huma fatturi li jkomplu jaggravaw is-sitwazzjoni. Din hija raġuni ewlenija għal żieda kostanti fl-għadd ta’ persuni u familji li qed jgħixu f’akkomodazzjoni ta’ emerġenza, fejn iċ-ċifri ta’ persuni mingħajr dar laħqu livelli massimi ġodda fi Frar 2019. |
| --- | --- |

(16)

In-nuqqasijiet persistenti fil-provvista, flimkien ma’ żieda fid-domanda, qed ikomplu jagħtu lok għal żidiet fil-prezzijiet tal-proprjetà. Għalkemm il-prezzijiet ma dehrux sopravvalutati fl-2017, l-affordabbiltà qed issir kwistjoni ta’ tħassib. L-iskarsezzi fil-provvista tas-settur tal-akkomodazzjoni qed jaffettwaw ukoll l-akkomodazzjoni soċjali minħabba nuqqas ta’ investiment u kostruzzjonijiet tul l-aħħar għaxar snin. Filwaqt li d-domanda għall-akkomodazzjoni soċjali hija stmata għal madwar 72 000 unità, 10 000 biss huma ppjanati li jiġu kkonsenjati fl-2019. 17 000 unità domestika għandhom jiġu assistiti permezz tal-Iskema Irlandiża ta’ Assistenza Finanzjarja għall-Akkomodazzjoni jew għall-Kiri (Housing Assistance Payment or Rental Accommodation Scheme), iżda hemm ir-riskju li din l-għajnuna tgħolli l-kera fis-suq tal-kiri privat fejn il-provvista diġà hija ristretta. Għadd kbir ta’ djar soċjali m’għandhomx biżżejjed okkupanza, b’mod partikolari fiż-żona ta’ Dublin, parzjalment minħabba prattiki ta’ suċċessjoni skaduti. It-taħlita inadegwata fit-tipi ta’ djar soċjali pprovduti flimkien mal-ammont limitat ħafna ta’ akkomodazzjoni affordabbli u bi spejjeż tal-kiri huma fatturi li jkomplu jaggravaw is-sitwazzjoni. Din hija raġuni ewlenija għal żieda kostanti fl-għadd ta’ persuni u familji li qed jgħixu f’akkomodazzjoni ta’ emerġenza, fejn iċ-ċifri ta’ persuni mingħajr dar laħqu livelli massimi ġodda fi Frar 2019.

| (17) | It-trawwim tal-produttività mmexxija mill-innovazzjoni tal-impriżi domestiċi huwa kruċjali biex jappoġġa tkabbir tal-produttività aktar robust u reżiljenti fil-pajjiż. In-nefqa għar-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) tan-negozji qed tkompli tiżdied iżda għadha taħt il-medja tal-Unjoni u hija kkonċentrata ħafna fid-ditti bi sjieda barranija. Hemm lok li l-politiki ta’ innovazzjoni jiġu orjentati b’mod li l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju Irlandiżi (SMEs) ikunu appoġġati aħjar. L-appoġġ indirett (jiġifieri l-krediti ta’ taxxa) jibqa’ l-istrument ewlieni ta’ appoġġ pubbliku għar-R&Ż fl-Irlanda (li jammonta għal 80 % tat-total tal-appoġġ pubbliku). Ir-rabtiet aktar b’saħħithom bejn ditti multinazzjonali u ditti domestiċi jistgħu jgħinu biex itejbu t-tixrid tal-innovazzjoni fl-ekonomija kollha. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn id-ditti u ċ-ċentri pubbliċi tar-riċerka żżid ukoll il-potenzjal tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

(17)

It-trawwim tal-produttività mmexxija mill-innovazzjoni tal-impriżi domestiċi huwa kruċjali biex jappoġġa tkabbir tal-produttività aktar robust u reżiljenti fil-pajjiż. In-nefqa għar-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) tan-negozji qed tkompli tiżdied iżda għadha taħt il-medja tal-Unjoni u hija kkonċentrata ħafna fid-ditti bi sjieda barranija. Hemm lok li l-politiki ta’ innovazzjoni jiġu orjentati b’mod li l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju Irlandiżi (SMEs) ikunu appoġġati aħjar. L-appoġġ indirett (jiġifieri l-krediti ta’ taxxa) jibqa’ l-istrument ewlieni ta’ appoġġ pubbliku għar-R&Ż fl-Irlanda (li jammonta għal 80 % tat-total tal-appoġġ pubbliku). Ir-rabtiet aktar b’saħħithom bejn ditti multinazzjonali u ditti domestiċi jistgħu jgħinu biex itejbu t-tixrid tal-innovazzjoni fl-ekonomija kollha. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni aktar mill-qrib bejn id-ditti u ċ-ċentri pubbliċi tar-riċerka żżid ukoll il-potenzjal tal-innovazzjoni.

| (18) | Għalkemm il-livelli baxxi ta’ R&Ż pubbliċi għadhom ta’ tħassib (1,05 % tal-PDG mqabbel ma’ medja tal-Unjoni ta’ 2 %), il-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda li ġie adottat reċentement jipprovdi qafas promettenti biex jiġu stimulati l-innovazzjoni u l-bidla teknoloġika u tittejjeb il-produttività tal-SMEs. Madankollu, l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu ser tiddependi fuq żieda sinifikanti fin-nefqa pubblika fir-riċerka u fl-innovazzjoni u fit-trasformazzjoni tal-programm adottat reċentement f’miżuri politiċi konkreti. Kif inhi bħalissa, din il-lista ambizzjuża ta’ miżuri għad ma għandhiex dettalji importanti u dati ta’ implimentazzjoni preċiżi. Pereżempju, għal azzjonijiet li għandhom jittieħdu fl-2019, ma ġiet identifikata l-ebda miżura biex tiżdied id-disponibbiltà ta’ investiment ta’ ekwità fuq terminu twil biex jiġu appoġġati kumpaniji indiġeni fit-tkabbir tan-negozju tagħhom; it-taħlita ta’ politiki biex l-SMEs ikunu inċentivati jinvestu f’teknoloġiji ġodda tgħaqqad il-kreditu tat-taxxa u l-inċentivi mhux fiskali biex tħeġġeġ lill-SMEs jinvestu fl-innovazzjoni, iżda l-kobor relattiv ta’ dawn il-miżuri għadu mhux magħruf. Il-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda ma jinkludix azzjonijiet speċifiċi u riżultati tanġibbli biex jindirizzaw id-distakk bejn l-Irlanda u Stati Membri oħra fir-rigward tal-introduzzjoni ta’ netwerks tal-broadband b’validità għall-futur f’konformità mal-miri tal-Unjoni fir-rigward tas-Soċjetà tal-Gigabits sal-2025. Il-Pjan Nazzjonali tal-Broadband huwa mistenni li jgħin biex jiġi indirizzata dan id-distakk. |
| --- | --- |

(18)

Għalkemm il-livelli baxxi ta’ R&Ż pubbliċi għadhom ta’ tħassib (1,05 % tal-PDG mqabbel ma’ medja tal-Unjoni ta’ 2 %), il-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda li ġie adottat reċentement jipprovdi qafas promettenti biex jiġu stimulati l-innovazzjoni u l-bidla teknoloġika u tittejjeb il-produttività tal-SMEs. Madankollu, l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu ser tiddependi fuq żieda sinifikanti fin-nefqa pubblika fir-riċerka u fl-innovazzjoni u fit-trasformazzjoni tal-programm adottat reċentement f’miżuri politiċi konkreti. Kif inhi bħalissa, din il-lista ambizzjuża ta’ miżuri għad ma għandhiex dettalji importanti u dati ta’ implimentazzjoni preċiżi. Pereżempju, għal azzjonijiet li għandhom jittieħdu fl-2019, ma ġiet identifikata l-ebda miżura biex tiżdied id-disponibbiltà ta’ investiment ta’ ekwità fuq terminu twil biex jiġu appoġġati kumpaniji indiġeni fit-tkabbir tan-negozju tagħhom; it-taħlita ta’ politiki biex l-SMEs ikunu inċentivati jinvestu f’teknoloġiji ġodda tgħaqqad il-kreditu tat-taxxa u l-inċentivi mhux fiskali biex tħeġġeġ lill-SMEs jinvestu fl-innovazzjoni, iżda l-kobor relattiv ta’ dawn il-miżuri għadu mhux magħruf. Il-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda ma jinkludix azzjonijiet speċifiċi u riżultati tanġibbli biex jindirizzaw id-distakk bejn l-Irlanda u Stati Membri oħra fir-rigward tal-introduzzjoni ta’ netwerks tal-broadband b’validità għall-futur f’konformità mal-miri tal-Unjoni fir-rigward tas-Soċjetà tal-Gigabits sal-2025. Il-Pjan Nazzjonali tal-Broadband huwa mistenni li jgħin biex jiġi indirizzata dan id-distakk.

| (19) | Id-dispartiajiet reġjonali fl-Irlanda huma sinifikanti u ilhom jiżdiedu tul dawn l-aħħar għaxar snin. L-Irlanda għandha disparitajiet ekonomiċi reġjonali pjuttost għoljin meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra f’termini ta’ PDG per capita. Bejn l-2000 u l-2016, il-PDG per capita fir-reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant żdied b’ 74 %, bi 63 punt perċentwali aktar milli fir-reġjuni tal-Fruntiera, taċ-Ċentru u tal-Punent, u ż-żieda kibret aktar malajr wara l-2012. Sal-2016, il-PDG per capita fir-reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant kien 2,6 darbiet ogħla minn dak fir-reġjun tal-Fruntiera, taċ-Ċentru u tal-Punent. Iż-żona ta’ Dublin, b’40 % tal-popolazzjoni tal-Irlanda, ikkontribwixxiet b’62 punt perċentwali għat-tkabbir tal-PDG bejn l-2000 u l-2016. |
| --- | --- |

(19)

Id-dispartiajiet reġjonali fl-Irlanda huma sinifikanti u ilhom jiżdiedu tul dawn l-aħħar għaxar snin. L-Irlanda għandha disparitajiet ekonomiċi reġjonali pjuttost għoljin meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra f’termini ta’ PDG per capita. Bejn l-2000 u l-2016, il-PDG per capita fir-reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant żdied b’ 74 %, bi 63 punt perċentwali aktar milli fir-reġjuni tal-Fruntiera, taċ-Ċentru u tal-Punent, u ż-żieda kibret aktar malajr wara l-2012. Sal-2016, il-PDG per capita fir-reġjun tan-Nofsinhar u tal-Lvant kien 2,6 darbiet ogħla minn dak fir-reġjun tal-Fruntiera, taċ-Ċentru u tal-Punent. Iż-żona ta’ Dublin, b’40 % tal-popolazzjoni tal-Irlanda, ikkontribwixxiet b’62 punt perċentwali għat-tkabbir tal-PDG bejn l-2000 u l-2016.

| (20) | L-ostakli regolatorji għall-intraprenditorija (b’mod partikolari ċerti regolamenti relatati mal-proprjetà kummerċjali u s-servizzi legali) jaffettwaw b’mod negattiv id-dħul u l-ħruġ sodi u b’hekk il-produttività ta’ ditti Irlandiżi indiġeni. L-ostakli għad-dħul fis-swieq tal-konsumaturi jirrappreżentaw sfida. L-Irlanda għandha punteġġ fost l-ewwel ħames pajjiżi bl-akbar numru ta’ rekwiżiti proċedurali fir-rigward tal-istabbiliment ta’ ħwienet tal-bejgħ bl-imnut. Il-bejjiegħa bl-imnut iħabbtu wiċċhom ma’ ostakli proċedurali li jittardjaw u jżidu l-ispejjeż tal-ftuħ ta’ ħwienet ġodda u jista’ jkollhom impatt negattiv fuq l-istruttura u d-dinamika tas-suq. |
| --- | --- |

(20)

L-ostakli regolatorji għall-intraprenditorija (b’mod partikolari ċerti regolamenti relatati mal-proprjetà kummerċjali u s-servizzi legali) jaffettwaw b’mod negattiv id-dħul u l-ħruġ sodi u b’hekk il-produttività ta’ ditti Irlandiżi indiġeni. L-ostakli għad-dħul fis-swieq tal-konsumaturi jirrappreżentaw sfida. L-Irlanda għandha punteġġ fost l-ewwel ħames pajjiżi bl-akbar numru ta’ rekwiżiti proċedurali fir-rigward tal-istabbiliment ta’ ħwienet tal-bejgħ bl-imnut. Il-bejjiegħa bl-imnut iħabbtu wiċċhom ma’ ostakli proċedurali li jittardjaw u jżidu l-ispejjeż tal-ftuħ ta’ ħwienet ġodda u jista’ jkollhom impatt negattiv fuq l-istruttura u d-dinamika tas-suq.

| (21) | L-Att dwar ir-Regolamentazzjoni tas-Servizzi Legali l-ġdid għad irid jiġi implimentat, peress li l-introduzzjoni ta’ regolamenti tkompli tesperjenza dewmien sinifikanti, anke jekk il-konsultazzjonijiet preparatorji jkunu għadhom għaddejjin. Il-possibbiltà ta’ aċċess professjonali dirett għall-barristers dwar kwistjonijiet kontenzjużi kif ukoll il-possibbiltà li persuni ġuridiċi jsiru sħab fit-tipi kollha ta’ prattiki legali jibqgħu possibbiltajiet inċerti. Madankollu, regoli kumplessi żżejjed dwar l-operat u l-ġestjoni għal prattiki multidixxiplinari għandhom jiġu evitati. L-implimentazzjoni ambizzjuża ta’ riformi miftuħa hija kwistjoni ta’ prijorità ewlenija. L-“Ambizzjoni 2.3” fil-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda suppost tindirizza l-problemi relatati mal-ispiża tas-servizzi legali, iżda l-uniku eżitu fl-2019 huwa tentattiv u ż-żmien huwa ambigwu. Id-dewmien fl-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma jikkontribwixxi għall-kost għoli tas-servizzi legali fl-Irlanda, għad-detriment tan-negozju, b’mod partikolari tal-SMEs, u tal-individwi. Peress li s-servizzi legali huma input importanti għal servizzi kummerċjali oħra, ir-restrizzjonijiet f’dak is-settur jikkontribwixxu għall-kost għoli ta’ servizzi oħra (eż. l-assigurazzjoni). |
| --- | --- |

(21)

L-Att dwar ir-Regolamentazzjoni tas-Servizzi Legali l-ġdid għad irid jiġi implimentat, peress li l-introduzzjoni ta’ regolamenti tkompli tesperjenza dewmien sinifikanti, anke jekk il-konsultazzjonijiet preparatorji jkunu għadhom għaddejjin. Il-possibbiltà ta’ aċċess professjonali dirett għall-barristers dwar kwistjonijiet kontenzjużi kif ukoll il-possibbiltà li persuni ġuridiċi jsiru sħab fit-tipi kollha ta’ prattiki legali jibqgħu possibbiltajiet inċerti. Madankollu, regoli kumplessi żżejjed dwar l-operat u l-ġestjoni għal prattiki multidixxiplinari għandhom jiġu evitati. L-implimentazzjoni ambizzjuża ta’ riformi miftuħa hija kwistjoni ta’ prijorità ewlenija. L-“Ambizzjoni 2.3” fil-programm tal-2019 għall-Impjiegi tal-Ġejjieni fl-Irlanda suppost tindirizza l-problemi relatati mal-ispiża tas-servizzi legali, iżda l-uniku eżitu fl-2019 huwa tentattiv u ż-żmien huwa ambigwu. Id-dewmien fl-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma jikkontribwixxi għall-kost għoli tas-servizzi legali fl-Irlanda, għad-detriment tan-negozju, b’mod partikolari tal-SMEs, u tal-individwi. Peress li s-servizzi legali huma input importanti għal servizzi kummerċjali oħra, ir-restrizzjonijiet f’dak is-settur jikkontribwixxu għall-kost għoli ta’ servizzi oħra (eż. l-assigurazzjoni).

| (22) | Il-proporzjonijiet tas-self improduttiv komplew jonqsu u naqsu b’4,4 punti perċentwali għal 5,5 % fis-sena sar-raba’ kwart tal-2018. Il-banek jinsabu fit-triq it-tajba biex jilħqu l-miri ta’ tnaqqis tagħhom, appoġġati minn bejgħ ta’ portafolli, sforzi ta’ ristrutturar u żieda fil-prezzijiet tal-proprjetà. L-arretrati tas-self ipotekarju fuq perijodu ta’ żmien twil (aktar minn sentejn wara d-data tal-għeluq) jibqgħu relattivament għolja, u dan jgħin biex il-proporzjon tas-self improduttiv jibqa’ ogħla mill-medja taż-żona tal-euro. Għadd ta’ inizjattivi u abbozzi ta’ liġijiet, bħall-abbozz dwar in-“nuqqas ta’ kunsens, nuqqas ta’ bejgħ” ġew proposti biex jindirizzaw l-impatt soċjali u ekonomiku ta’ riżoluzzjoni ta’ self improduttiv, inkluż għal unitajiet domestiċi vulnerabbli. Ir-reġistru tal-kreditu sar kompletament funzjonali għas-self tal-konsumatur fl-2018 u ser ikun kruċjali biex jiġi vvalutat jekk il-mutwatarji humiex kapaċi jħallsu d-djun tagħhom. Il-proċeduri ta’ insolvenza u l-użu ta’ opzjonijiet fil-qorti kif ukoll barra mill-qorti għal riżoluzzjoni tal-arretrati jibqgħu limitati. It-tnaqqis ulterjuri tal-arretrati tas-self ipotekarju fit-tul filwaqt li jitkomplew l-inizjattivi għal unitajiet domestiċi vulnerabbli, mingħajr ma jinħolqu ostakli bla bżonn għal riżoluzzjoni ta’ self improduttiv, jibqa’ sfida u jeħtieġ monitoraġġ kontinwu. |
| --- | --- |

(22)

Il-proporzjonijiet tas-self improduttiv komplew jonqsu u naqsu b’4,4 punti perċentwali għal 5,5 % fis-sena sar-raba’ kwart tal-2018. Il-banek jinsabu fit-triq it-tajba biex jilħqu l-miri ta’ tnaqqis tagħhom, appoġġati minn bejgħ ta’ portafolli, sforzi ta’ ristrutturar u żieda fil-prezzijiet tal-proprjetà. L-arretrati tas-self ipotekarju fuq perijodu ta’ żmien twil (aktar minn sentejn wara d-data tal-għeluq) jibqgħu relattivament għolja, u dan jgħin biex il-proporzjon tas-self improduttiv jibqa’ ogħla mill-medja taż-żona tal-euro. Għadd ta’ inizjattivi u abbozzi ta’ liġijiet, bħall-abbozz dwar in-“nuqqas ta’ kunsens, nuqqas ta’ bejgħ” ġew proposti biex jindirizzaw l-impatt soċjali u ekonomiku ta’ riżoluzzjoni ta’ self improduttiv, inkluż għal unitajiet domestiċi vulnerabbli. Ir-reġistru tal-kreditu sar kompletament funzjonali għas-self tal-konsumatur fl-2018 u ser ikun kruċjali biex jiġi vvalutat jekk il-mutwatarji humiex kapaċi jħallsu d-djun tagħhom. Il-proċeduri ta’ insolvenza u l-użu ta’ opzjonijiet fil-qorti kif ukoll barra mill-qorti għal riżoluzzjoni tal-arretrati jibqgħu limitati. It-tnaqqis ulterjuri tal-arretrati tas-self ipotekarju fit-tul filwaqt li jitkomplew l-inizjattivi għal unitajiet domestiċi vulnerabbli, mingħajr ma jinħolqu ostakli bla bżonn għal riżoluzzjoni ta’ self improduttiv, jibqa’ sfida u jeħtieġ monitoraġġ kontinwu.

| (23) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti lill-Irlanda biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu l-inugwaljanzi reġjonali. |
| --- | --- |

(23)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti lill-Irlanda biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu l-inugwaljanzi reġjonali.

| (24) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Irlanda u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019 u s-segwitu tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Irlanda fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Irlanda, iżda anki l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali tal-ġejjieni. |
| --- | --- |

(24)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Irlanda u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali għall-2019 u s-segwitu tar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Irlanda fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Irlanda, iżda anki l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali tal-ġejjieni.

| (25) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-fehma (9) li l-Irlanda hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(25)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-fehma (9) li l-Irlanda hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (26) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari it-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta ma’ dejn għoli tal-gvern, |
| --- | --- |

(26)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari it-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta ma’ dejn għoli tal-gvern,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Irlanda tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tilħaq l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2020. Tuża qligħ mhux mistenni biex jiġi aċċellerat it-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali. Tillimita l-ambitu u l-għadd ta’ nefqiet tat-taxxa, u twessa’ l-bażi għat-taxxa. Tkompli tindirizza l-karatteristiċi tas-sistema fiskali li jistgħu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u tiffoka b’mod partikolari fuq pagamenti ’l barra. Tindirizza ż-żieda mistennija fl-infiq marbut mal-età billi tagħmel is-sistema tal-kura tas-saħħa aktar kosteffettiva u billi timplimenta l-pjanijiet ta’ riforma tal-pensjonijiet b’mod sħiħ.

2.

Tipprovdi appoġġ personalizzat għall-integrazzjoni attiva u tiffaċilita t-titjib tal-ħiliet, b’mod partikolari għal gruppi vulnerabbli u persuni li jgħixu fi djar b’intensità baxxa ta’ xogħol. Iżżid l-aċċess għal kura tat-tfal affordabbli u ta’ kwalità.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq transizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ użu ta’ enerġija u tal-karbonju, it-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra, it-trasport sostenibbli, l-ilma, l-infrastruttura diġitali u l-akkomodazzjoni affordabbli u l-akkomodazzjoni soċjali, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali. Timplimenta miżuri, inklużi dawk fl-istrateġija dwar l-Impjiegi Futuri, biex tiddiversifika l-ekonomija u ttejjeb il-produttività ta’ ditti Irlandiżi — b’mod partikolari l-SMEs — billi tuża aktar strumenti ta’ finanzjament dirett biex tistimula r-riċerka u l-innovazzjoni u billi tnaqqas l-ostakli regolatorji għall-intraprenditorija.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 27.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  L-infiq primarju nett tal-gvern hu magħmul mill-infiq totali tal-gvern mingħajr l-infiq marbut mal-imgħax, l-infiq marbut mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fl-infiq marbut mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi. Il-livell referenzjarju tal-infiq għall-Irlanda jirrifletti aġġustament biex jikkoreġi distorsjoni fir-rata ta’ referenza ta’ 10 snin ta’ tkabbir potenzjali kkawżat miż-żieda eċċezzjonalment għolja fit-tkabbir reali tal-PDG fl-2015. Skont l-approċċ meħud mill-awtoritajiet Irlandiżi fil-kalkoli tal-Baġit tagħhom fl-2017, il-Kummissjoni ħadet il-medja tar-rati ta’ tkabbir potenzjali fl-2014 u fl-2016.

7

(8)  Bħal fl-2019, il-parametru referenzjarju tal-infiq jirrifletti aġġustament biex jikkoreġi distorsjoni fir-rata ta’ referenza ta’ 10 snin ta’ tkabbir potenzjali kkawżat minn żieda eċċezzjonalment għolja fit-tkabbir reali tal-PDG fl-2015.

8

(9)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

9

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/42 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/42

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Greċja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Greċja għall-2019

(2019/C 301/08)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Greċja bħala wieħed mill-Istati Membri li għalihom ser issir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Hija kkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lill-Greċja bħala wieħed mill-Istati Membri li għalihom ser issir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-Żona tal-Euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Greċja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. B’mod partikolari, ir-riformi f’konformità mal-impenji ta’ wara l-programm u l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata r-rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Greċja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) hawn taħt. B’mod partikolari, ir-riformi f’konformità mal-impenji ta’ wara l-programm u l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata r-rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 għall-Greċja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Greċja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Greċja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. L-iżbilanċi identifikati kienu relatati b’mod partikolari mad-dejn pubbliku għoli, il-pożizzjoni negattiva ta’ investiment internazzjonali netta, is-self improduttiv għoli fuq il-karti tal-bilanċi tal-banek u r-rata tal-qgħad li għadha għolja. Barra minn hekk, ir-riformi istituzzjonali u strutturali profondi li nbdew fis-snin reċenti biex jimmodernizzaw l-ekonomija u l-Istat ser jeħtieġu ħafna snin ta’ implimentazzjoni sostnuta biex l-impatt tagħhom jinħass bis-sħiħ. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 għall-Greċja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Greċja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Greċja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. L-iżbilanċi identifikati kienu relatati b’mod partikolari mad-dejn pubbliku għoli, il-pożizzjoni negattiva ta’ investiment internazzjonali netta, is-self improduttiv għoli fuq il-karti tal-bilanċi tal-banek u r-rata tal-qgħad li għadha għolja. Barra minn hekk, ir-riformi istituzzjonali u strutturali profondi li nbdew fis-snin reċenti biex jimmodernizzaw l-ekonomija u l-Istat ser jeħtieġu ħafna snin ta’ implimentazzjoni sostnuta biex l-impatt tagħhom jinħass bis-sħiħ.

| (4) | Il-Greċja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Il-Greċja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista’ tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropew ma’ governanza ekonomika tajba (5). |
| --- | --- |

(5)

Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji ulterjuri dwar kif tista’ tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropew ma’ governanza ekonomika tajba (5).

| (6) | Bħalissa l-Greċja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tranżitorja tad-dejn. Jenħtieġ ukoll li tippreserva pożizzjoni fiskali soda li tiżgura l-konformità mal-mira ta’ surplus primarju stabbilita bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2017/1226 (6) ta’ 3,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) għall-2018 u fuq terminu medju. Fir-rebbiegħa tal-2018, il-Kunsill ma ħareġ l-ebda rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż lill-Greċja fil-kuntest tas-Semestru Ewropew minħabba li, skont l-Artikolu 12 tar-Regolament (UE) Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7), il-Greċja kienet eżentata f’dak iż-żmien mill-monitoraġġ u mill-valutazzjoni skont is-Semestru Ewropew billi kienet soġġetta għal programm ta’ aġġustament makroekonomiku. Il-qafas ta’ wara l-programm għall-Greċja jinvolvi l-attivazzjoni ta’ sorveljanza msaħħa flimkien mal-integrazzjoni tal-Greċja fil-qafas tas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u soċjali, filwaqt li jimmassimizza s-sinerġiji bejn is-sorveljanza msaħħa u l-proċessi tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Greċja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tranżitorja tad-dejn. Jenħtieġ ukoll li tippreserva pożizzjoni fiskali soda li tiżgura l-konformità mal-mira ta’ surplus primarju stabbilita bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2017/1226 (6) ta’ 3,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) għall-2018 u fuq terminu medju. Fir-rebbiegħa tal-2018, il-Kunsill ma ħareġ l-ebda rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż lill-Greċja fil-kuntest tas-Semestru Ewropew minħabba li, skont l-Artikolu 12 tar-Regolament (UE) Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7), il-Greċja kienet eżentata f’dak iż-żmien mill-monitoraġġ u mill-valutazzjoni skont is-Semestru Ewropew billi kienet soġġetta għal programm ta’ aġġustament makroekonomiku. Il-qafas ta’ wara l-programm għall-Greċja jinvolvi l-attivazzjoni ta’ sorveljanza msaħħa flimkien mal-integrazzjoni tal-Greċja fil-qafas tas-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u soċjali, filwaqt li jimmassimizza s-sinerġiji bejn is-sorveljanza msaħħa u l-proċessi tas-Semestru Ewropew.

| (7) | Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana surplus nominali ta’ bejn 1,1 % u 1,7 % tal-PDG matul l-2019-2022. Il-gvern stabbilixxa l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — bilanċ pożittiv fiskali ta’ 0,25 % tal-PDG f’termini strutturali mill-2020. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (8), dan l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien huwa ppjanat li jkun inqabeż matul il-perjodu tal-programm u l-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment għal 153,3 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji ġie approvat minn korp indipendenti u huwa favorevoli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 1,9 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Id-dejn gross tal-gvern huwa previst li jibqa’ nieżel u jikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019 u mar-regola tad-dejn fl-2020. B’mod ġenerali, abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 u b’mod li jiġu esklużi l-miżuri l-ġodda adottati wara d-data tal-għeluq tagħha, il-Greċja kienet ipproġettata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. Bl-istess mod, il-Greċja kienet meqjusa wkoll li tikkonforma mal-mira ta’ surplus primarju ta’ 3,5 % tal-PDG taħt monitoraġġ fl-ambitu tal-qafas ta’ sorveljanza msaħħa. |
| --- | --- |

(7)

Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana surplus nominali ta’ bejn 1,1 % u 1,7 % tal-PDG matul l-2019-2022. Il-gvern stabbilixxa l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — bilanċ pożittiv fiskali ta’ 0,25 % tal-PDG f’termini strutturali mill-2020. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (8), dan l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien huwa ppjanat li jkun inqabeż matul il-perjodu tal-programm u l-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment għal 153,3 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji ġie approvat minn korp indipendenti u huwa favorevoli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 1,9 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Id-dejn gross tal-gvern huwa previst li jibqa’ nieżel u jikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019 u mar-regola tad-dejn fl-2020. B’mod ġenerali, abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 u b’mod li jiġu esklużi l-miżuri l-ġodda adottati wara d-data tal-għeluq tagħha, il-Greċja kienet ipproġettata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. Bl-istess mod, il-Greċja kienet meqjusa wkoll li tikkonforma mal-mira ta’ surplus primarju ta’ 3,5 % tal-PDG taħt monitoraġġ fl-ambitu tal-qafas ta’ sorveljanza msaħħa.

| (8) | Il-Programm ta’ Stabbiltà u t-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni ma jinkorporawx miżuri permanenti ġodda li ġew imħabbra u adottati ftit wara d-dati rispettivi tagħhom ta’ preżentazzjoni u ta’ skadenza. Il-Kummissjoni tistma li l-impatt fiskali ta’ dawn il-miżuri jaqbeż il-1,0 % tal-PDG fl-2019 u fis-snin ta’ wara. Huwa vvalutat ukoll li l-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri l-ġodda toħloq riskju għall-mira ta’ surplus primarju miftiehem, kif immonitorjat taħt il-qafas ta’ sorveljanza msaħħa u stabbilit permezz tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) 2017/1226. Barra minn hekk, il-miżuri l-ġodda huma mistennija li jnaqqsu l-bilanċ strutturali, u dan iqajjem tħassib dwar l-ilħuq tal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2020. Iżda, ser issir valutazzjoni mill-ġdid fil-ħarifa tal-2019, u ser tinkludi reviżjoni tal-parametru referenzjarju applikabbli għar-rata netta ta’ tkabbir fl-2020. Filwaqt li d-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ jonqos, jista’ jkun hemm xi riskji għall-konformità mal-valur referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn. Dan ser ikollu jiġi vvalutat mill-ġdid fil-ħarifa bħala konsegwenza ta’ dawn il-miżuri li għadhom kif ġew adottati. Dan ser ikollu jiġi vvalutat mill-ġdid fil-ħarifa bħala riżultat ta’ dawn il-miżuri l-ġodda adottati. |
| --- | --- |

(8)

Il-Programm ta’ Stabbiltà u t-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni ma jinkorporawx miżuri permanenti ġodda li ġew imħabbra u adottati ftit wara d-dati rispettivi tagħhom ta’ preżentazzjoni u ta’ skadenza. Il-Kummissjoni tistma li l-impatt fiskali ta’ dawn il-miżuri jaqbeż il-1,0 % tal-PDG fl-2019 u fis-snin ta’ wara. Huwa vvalutat ukoll li l-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri l-ġodda toħloq riskju għall-mira ta’ surplus primarju miftiehem, kif immonitorjat taħt il-qafas ta’ sorveljanza msaħħa u stabbilit permezz tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) 2017/1226. Barra minn hekk, il-miżuri l-ġodda huma mistennija li jnaqqsu l-bilanċ strutturali, u dan iqajjem tħassib dwar l-ilħuq tal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2020. Iżda, ser issir valutazzjoni mill-ġdid fil-ħarifa tal-2019, u ser tinkludi reviżjoni tal-parametru referenzjarju applikabbli għar-rata netta ta’ tkabbir fl-2020. Filwaqt li d-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ jonqos, jista’ jkun hemm xi riskji għall-konformità mal-valur referenzjarju tat-tnaqqis tad-dejn. Dan ser ikollu jiġi vvalutat mill-ġdid fil-ħarifa bħala konsegwenza ta’ dawn il-miżuri li għadhom kif ġew adottati. Dan ser ikollu jiġi vvalutat mill-ġdid fil-ħarifa bħala riżultat ta’ dawn il-miżuri l-ġodda adottati.

| (9) | Wara t-tlestija b’suċċess tal-programm ta’ assistenza finanzjarja skont il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà, il-Greċja hija soġġetta għal qafas ta’ sorveljanza ta’ wara l-programm li ġie integrat fis-Semestru Ewropew u hija soġġetta għal sorveljanza msaħħa f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 472/2013. L-attivazzjoni ta’ sorveljanza msaħħa għall-Greċja skont id-Deċiżjonijiet ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2018/1192 (9) u (UE) 2019/338 (10) tirrikonoxxi l-fatt li fuq perijodu ta’ żmien medju, il-Greċja teħtieġ tkompli tadotta miżuri biex tindirizza s-sorsi jew is-sorsi potenzjali ta’ żbilanċi makroekonomiċi, filwaqt li timplimenta riformi strutturali biex tappoġġa tkabbir ekonomiku robust u sostenibbli. Il-Greċja ħadet impenn fil-Grupp tal-Euro tat-22 ta’ Ġunju 2018 biex tkompli r-riformi ewlenin kollha adottati skont il-programm sakemm jitlestew kollha. Il-Greċja impenjat ruħha wkoll li timplimenta azzjonijiet speċifiċi relatati mal-politiki fiskali u fiskali-strutturali, mal-protezzjoni soċjali, mal-istabbiltà finanzjarja, mas-swieq tax-xogħol u tal-prodotti, mal-privatizzazzjoni u l-amministrazzjoni pubblika. Il-Greċja hija soġġetta għal rappurtar trimestrali dwar il-progress fl-implimentazzjoni tal-impenji tagħha taħt sorveljanza msaħħa, fejn rapport favorevoli jista’, fuq bażi ta’ sitt xhur, iwitti t-triq għal miżuri ta’ ħelsien mid-dejn li jammonta għal 0,7 % tal-PDG fis-sena. Ir-rilaxx tal-ewwel porzjon ta’ miżuri ta’ dejn kontinġenti fuq il-politika b’valur ta’ EUR 970 miljun ġie miftiehem mill-Grupp tal-Euro f’April 2019. It-tielet Rapport ta’ Sorveljanza Msaħħa li jivvaluta l-progress tal-Greċja fl-implimentazzjoni tal-impenji tagħha ġie ppubblikat fil-5 ta’ Ġunju 2019. |
| --- | --- |

(9)

Wara t-tlestija b’suċċess tal-programm ta’ assistenza finanzjarja skont il-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà, il-Greċja hija soġġetta għal qafas ta’ sorveljanza ta’ wara l-programm li ġie integrat fis-Semestru Ewropew u hija soġġetta għal sorveljanza msaħħa f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 472/2013. L-attivazzjoni ta’ sorveljanza msaħħa għall-Greċja skont id-Deċiżjonijiet ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2018/1192 (9) u (UE) 2019/338 (10) tirrikonoxxi l-fatt li fuq perijodu ta’ żmien medju, il-Greċja teħtieġ tkompli tadotta miżuri biex tindirizza s-sorsi jew is-sorsi potenzjali ta’ żbilanċi makroekonomiċi, filwaqt li timplimenta riformi strutturali biex tappoġġa tkabbir ekonomiku robust u sostenibbli. Il-Greċja ħadet impenn fil-Grupp tal-Euro tat-22 ta’ Ġunju 2018 biex tkompli r-riformi ewlenin kollha adottati skont il-programm sakemm jitlestew kollha. Il-Greċja impenjat ruħha wkoll li timplimenta azzjonijiet speċifiċi relatati mal-politiki fiskali u fiskali-strutturali, mal-protezzjoni soċjali, mal-istabbiltà finanzjarja, mas-swieq tax-xogħol u tal-prodotti, mal-privatizzazzjoni u l-amministrazzjoni pubblika. Il-Greċja hija soġġetta għal rappurtar trimestrali dwar il-progress fl-implimentazzjoni tal-impenji tagħha taħt sorveljanza msaħħa, fejn rapport favorevoli jista’, fuq bażi ta’ sitt xhur, iwitti t-triq għal miżuri ta’ ħelsien mid-dejn li jammonta għal 0,7 % tal-PDG fis-sena. Ir-rilaxx tal-ewwel porzjon ta’ miżuri ta’ dejn kontinġenti fuq il-politika b’valur ta’ EUR 970 miljun ġie miftiehem mill-Grupp tal-Euro f’April 2019. It-tielet Rapport ta’ Sorveljanza Msaħħa li jivvaluta l-progress tal-Greċja fl-implimentazzjoni tal-impenji tagħha ġie ppubblikat fil-5 ta’ Ġunju 2019.

| (10) | Ir-riformi li jtejbu l-ambjent tan-negozju u tal-kwalità tal-istituzzjonijiet, b’mod partikolari l-effettività tas-sistema ġudizzjarja, irawmu r-reżiljenza ekonomika fil-Greċja, itejbu d-dixxiplina tal-pagament u jenħtieġ li jkollhom impatt sinifikanti fuq id-deċiżjonijiet ta’ investiment u li jattiraw in-negozji. Minkejja titjib riċenti, is-sistema ġudizzjarja Griega għadha qed tħabbat wiċċha ma’ sfidi u turi ineffiċjenzi, peress li ż-żmien biex tintlaħaq deċiżjoni huwa twil wisq u x-xogħol b’lura huwa ta’ piż fuq il-produttività tal-qrati. L-azzjoni mmirata ulterjuri f’dan il-qasam hija għalhekk indispensabbli, anke biex tiffaċilita l-funzjonament bla xkiel tas-sistema finanzjarja kif ukoll biex tgħin il-ftuħ tal-potenzjal ta’ investiment. |
| --- | --- |

(10)

Ir-riformi li jtejbu l-ambjent tan-negozju u tal-kwalità tal-istituzzjonijiet, b’mod partikolari l-effettività tas-sistema ġudizzjarja, irawmu r-reżiljenza ekonomika fil-Greċja, itejbu d-dixxiplina tal-pagament u jenħtieġ li jkollhom impatt sinifikanti fuq id-deċiżjonijiet ta’ investiment u li jattiraw in-negozji. Minkejja titjib riċenti, is-sistema ġudizzjarja Griega għadha qed tħabbat wiċċha ma’ sfidi u turi ineffiċjenzi, peress li ż-żmien biex tintlaħaq deċiżjoni huwa twil wisq u x-xogħol b’lura huwa ta’ piż fuq il-produttività tal-qrati. L-azzjoni mmirata ulterjuri f’dan il-qasam hija għalhekk indispensabbli, anke biex tiffaċilita l-funzjonament bla xkiel tas-sistema finanzjarja kif ukoll biex tgħin il-ftuħ tal-potenzjal ta’ investiment.

| (11) | Bosta snin ta’ nuqqas ta’ investiment wasslu għal diskrepanzi kbar fl-investiment fil-Greċja. Iż-żieda fl-investiment b’fattur li jtejjeb it-tkabbir ser ikun strumentali biex tirfed it-tkabbir fit-tul u tnaqqas id-disparitajiet reġjonali. Ir-riformi fis-settur finanzjarju li jiffavorixxu l-espansjoni tal-provvista tal-kreditu ser ikollhom rwol ewlieni fl-appoġġ tal-investiment. Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 identifika oqsma ta’ prijorità għall-investiment mis-settur pubbliku u dak privat. |
| --- | --- |

(11)

Bosta snin ta’ nuqqas ta’ investiment wasslu għal diskrepanzi kbar fl-investiment fil-Greċja. Iż-żieda fl-investiment b’fattur li jtejjeb it-tkabbir ser ikun strumentali biex tirfed it-tkabbir fit-tul u tnaqqas id-disparitajiet reġjonali. Ir-riformi fis-settur finanzjarju li jiffavorixxu l-espansjoni tal-provvista tal-kreditu ser ikollhom rwol ewlieni fl-appoġġ tal-investiment. Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 identifika oqsma ta’ prijorità għall-investiment mis-settur pubbliku u dak privat.

| (12) | Aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ huwa kruċjali biex tittejjeb il-produttività u t-tkabbir inklużiv tal-Greċja fuq terminu twil u biex jiġu indirizzati l-ostakli għat-tkabbir f’setturi innovattivi. Is-sistema edukattiva Griega qed tiffaċċja diversi sfidi b’riżorsi inadegwati, awtonomija baxxa, nuqqas ta’ kisbiet f’ħiliet bażiċi (inklużi dawk diġitali) u spariġġ konsistenti fil-ħiliet. Fil-livelli kollha, ir-responsabbiltà u l-monitoraġġ, li huma meħtieġa għat-titjib fil-kwalità tas-sistema edukattiva, huma fil-biċċa l-kbira neqsin. Il-promozzjoni tal-edukazzjoni u tat-taħriġ ta’ kwalità u inklużivi, l-istabbiliment ta’ rabtiet aktar mill-qrib bejn l-edukazzjoni u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, it-titjib tal-attrattività tal-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali, u ż-żieda fil-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja huma importanti biex isostnu t-tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

(12)

Aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ huwa kruċjali biex tittejjeb il-produttività u t-tkabbir inklużiv tal-Greċja fuq terminu twil u biex jiġu indirizzati l-ostakli għat-tkabbir f’setturi innovattivi. Is-sistema edukattiva Griega qed tiffaċċja diversi sfidi b’riżorsi inadegwati, awtonomija baxxa, nuqqas ta’ kisbiet f’ħiliet bażiċi (inklużi dawk diġitali) u spariġġ konsistenti fil-ħiliet. Fil-livelli kollha, ir-responsabbiltà u l-monitoraġġ, li huma meħtieġa għat-titjib fil-kwalità tas-sistema edukattiva, huma fil-biċċa l-kbira neqsin. Il-promozzjoni tal-edukazzjoni u tat-taħriġ ta’ kwalità u inklużivi, l-istabbiliment ta’ rabtiet aktar mill-qrib bejn l-edukazzjoni u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, it-titjib tal-attrattività tal-edukazzjoni u tat-taħriġ vokazzjonali, u ż-żieda fil-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja huma importanti biex isostnu t-tkabbir sostenibbli.

| (13) | Minkejja t-titjib riċenti, is-sehem ta’ dawk qiegħda fit-tul, li rrappreżenta 70 % ta’ dawk qiegħda fil-Greċja fl-2018, huwa għoli ħafna, u l-qgħad għoli fost iż-żgħażagħ u l-parteċipazzjoni baxxa tan-nisa fis-suq tax-xogħol ukoll huma kwistjoni ta’ tħassib. Jenħtieġ li l-interventi jiffukaw fuq it-titjib tal-prospetti tal-impjiegi, il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, u t-trawwim ta’ kundizzjonijiet għall-ħolqien tal-impjiegi. Id-djalogu soċjali effettiv u s-sħubija soċjali responsabbli fil-Greċja jistgħu jappoġġaw l-ambjent għall-implimentazzjoni u s-sjieda ta’ riformi sostnuti, li jirriżultaw f’funzjonament aħjar tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(13)

Minkejja t-titjib riċenti, is-sehem ta’ dawk qiegħda fit-tul, li rrappreżenta 70 % ta’ dawk qiegħda fil-Greċja fl-2018, huwa għoli ħafna, u l-qgħad għoli fost iż-żgħażagħ u l-parteċipazzjoni baxxa tan-nisa fis-suq tax-xogħol ukoll huma kwistjoni ta’ tħassib. Jenħtieġ li l-interventi jiffukaw fuq it-titjib tal-prospetti tal-impjiegi, il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, u t-trawwim ta’ kundizzjonijiet għall-ħolqien tal-impjiegi. Id-djalogu soċjali effettiv u s-sħubija soċjali responsabbli fil-Greċja jistgħu jappoġġaw l-ambjent għall-implimentazzjoni u s-sjieda ta’ riformi sostnuti, li jirriżultaw f’funzjonament aħjar tas-suq tax-xogħol.

| (14) | Filwaqt li nbdew ir-riformi, il-Greċja hija kkaratterizzata minn inugwaljanza għolja fl-introjtu u għandha waħda mill-inqas impatt ta’ trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tar-riskju tal-faqar fl-Unjoni (15,83 % fl-2017 apparagun tal-medja tal-Unjoni ta’ 33,98 %). Jenħtieġ li l-investimenti jiffukaw fuq it-tisħiħ tal-aċċess għal servizzi soċjali inklużivi, affordabbli u ta’ kwalità għolja, kif ukoll fuq l-iżvilupp ta’ ċentri ta’ kura matul il-ġurnata. L-appoġġ lil dawk l-aktar fil-bżonn u l-promozzjoni tal-integrazzjoni soċjali tat-tfal fir-riskju tal-faqar, tal-persuni b’diżabilità, tal-migranti u tar-refuġjati, filwaqt li tingħata attenzjoni għad-disparitajiet ġeografiċi jtejjeb l-inklużjoni soċjali fil-Greċja. |
| --- | --- |

(14)

Filwaqt li nbdew ir-riformi, il-Greċja hija kkaratterizzata minn inugwaljanza għolja fl-introjtu u għandha waħda mill-inqas impatt ta’ trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tar-riskju tal-faqar fl-Unjoni (15,83 % fl-2017 apparagun tal-medja tal-Unjoni ta’ 33,98 %). Jenħtieġ li l-investimenti jiffukaw fuq it-tisħiħ tal-aċċess għal servizzi soċjali inklużivi, affordabbli u ta’ kwalità għolja, kif ukoll fuq l-iżvilupp ta’ ċentri ta’ kura matul il-ġurnata. L-appoġġ lil dawk l-aktar fil-bżonn u l-promozzjoni tal-integrazzjoni soċjali tat-tfal fir-riskju tal-faqar, tal-persuni b’diżabilità, tal-migranti u tar-refuġjati, filwaqt li tingħata attenzjoni għad-disparitajiet ġeografiċi jtejjeb l-inklużjoni soċjali fil-Greċja.

| (15) | Il-Greċja tat bidu għal riforma estensiva tas-sistema tal-kura tas-saħħa primarja fl-2017, li hija kruċjali biex jiġi żgurat l-aċċess u li teħtieġ investiment kontinwu permezz tal-użu ta’ unitajiet lokali għall-kura tas-saħħa (it-“TOMYs”). |
| --- | --- |

(15)

Il-Greċja tat bidu għal riforma estensiva tas-sistema tal-kura tas-saħħa primarja fl-2017, li hija kruċjali biex jiġi żgurat l-aċċess u li teħtieġ investiment kontinwu permezz tal-użu ta’ unitajiet lokali għall-kura tas-saħħa (it-“TOMYs”).

| (16) | Is-sistema Griega tat-trasport qed tiffaċċja sfidi sinifikanti. Hija bbażata ħafna fuq trasport fit-toroq u tiddependi ħafna fuq iż-żejt, bil-konnessjonijiet ewlenin kollha jduru madwar ir-rotta ta’ Ateni - Tessalonika. L-ispejjeż tat-trasport għadhom għoljin filwaqt li l-kwalità tas-servizz, l-istandards tas-sikurezza u l-penetrazzjoni ta’ sistemi ta’ trasport intelliġenti għadhom baxxi. Hemm bżonn ta’ investiment ġdid biex jiżdied it-trasport multimodali u biex jiġu promossi l-integrazzjoni reġjonali u l-iżvilupp urban. |
| --- | --- |

(16)

Is-sistema Griega tat-trasport qed tiffaċċja sfidi sinifikanti. Hija bbażata ħafna fuq trasport fit-toroq u tiddependi ħafna fuq iż-żejt, bil-konnessjonijiet ewlenin kollha jduru madwar ir-rotta ta’ Ateni - Tessalonika. L-ispejjeż tat-trasport għadhom għoljin filwaqt li l-kwalità tas-servizz, l-istandards tas-sikurezza u l-penetrazzjoni ta’ sistemi ta’ trasport intelliġenti għadhom baxxi. Hemm bżonn ta’ investiment ġdid biex jiżdied it-trasport multimodali u biex jiġu promossi l-integrazzjoni reġjonali u l-iżvilupp urban.

| (17) | It-trattament tal-iskart solidu u tal-ilma mormi urban u industrijali huwa l-qasam ewlieni li jeħtieġ investiment addizzjonali sabiex jiġu allinjati l-istandards tal-protezzjoni ambjentali tal-pajjiż mal-bqija tal-Unjoni. Il-ġestjoni tal-iskart solidu għadha sfida strutturali ewlenija, bil-Greċja għadha tiddependi b’mod qawwi fuq ir-rimi fil-miżbliet u t-trattament mekkaniku bijoloġiku minflok tekniki aktar moderni. Barra minn hekk, il-proporzjon ta’ skart muniċipali li jiġi riċiklat huwa biss madwar terz tal-medja tal-Unjoni. L-investimenti huma meħtieġa wkoll biex jittejjeb it-trattament tal-ilma, tiġi miġġielda s-salinizzazzjoni tal-ilma ta’ taħt l-art, u jiġu appoġġati miżuri li jipprevjenu l-għargħar u jreġġgħu lura l-fluss naturali tax-xmajjar. |
| --- | --- |

(17)

It-trattament tal-iskart solidu u tal-ilma mormi urban u industrijali huwa l-qasam ewlieni li jeħtieġ investiment addizzjonali sabiex jiġu allinjati l-istandards tal-protezzjoni ambjentali tal-pajjiż mal-bqija tal-Unjoni. Il-ġestjoni tal-iskart solidu għadha sfida strutturali ewlenija, bil-Greċja għadha tiddependi b’mod qawwi fuq ir-rimi fil-miżbliet u t-trattament mekkaniku bijoloġiku minflok tekniki aktar moderni. Barra minn hekk, il-proporzjon ta’ skart muniċipali li jiġi riċiklat huwa biss madwar terz tal-medja tal-Unjoni. L-investimenti huma meħtieġa wkoll biex jittejjeb it-trattament tal-ilma, tiġi miġġielda s-salinizzazzjoni tal-ilma ta’ taħt l-art, u jiġu appoġġati miżuri li jipprevjenu l-għargħar u jreġġgħu lura l-fluss naturali tax-xmajjar.

| (18) | L-infrastrutturi sottożviluppati jżidu l-ispejjeż tal-enerġija għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u jiffurmaw ostaklu għall-adozzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Hawnhekk il-Greċja qed tiffaċċja sfida partikolari bil-konnettività elettrika ta’ xi gżejjer u bil-konnessjoni ma’ pajjiżi ġirien. L-iżvilupp ulterjuri tal-infrastruttura kummerċjali tal-gass jkun ta’ għajnuna biex jikber is-suq. Jenħtieġ li r-riforma tas-swieq tal-gass u tal-elettriku tkompli tipprova tieħu vantaġġ minn dawn l-opportunitajiet ta’ infrastruttura ġdida. |
| --- | --- |

(18)

L-infrastrutturi sottożviluppati jżidu l-ispejjeż tal-enerġija għan-negozji u għall-unitajiet domestiċi u jiffurmaw ostaklu għall-adozzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Hawnhekk il-Greċja qed tiffaċċja sfida partikolari bil-konnettività elettrika ta’ xi gżejjer u bil-konnessjoni ma’ pajjiżi ġirien. L-iżvilupp ulterjuri tal-infrastruttura kummerċjali tal-gass jkun ta’ għajnuna biex jikber is-suq. Jenħtieġ li r-riforma tas-swieq tal-gass u tal-elettriku tkompli tipprova tieħu vantaġġ minn dawn l-opportunitajiet ta’ infrastruttura ġdida.

| (19) | It-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomija u tas-soċjetà għadha diffiċli, b’aċċess baxx għal netwerks tal-broadband b’veloċità għolja u ħiliet diġitali sew taħt il-medja tal-Unjoni. Il-Greċja teħtieġ b’mod partikolari li tinvesti fit-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, anke biex tpatti għat-tnaqqis fl-investiment matul il-kriżi. Il-konnettività tal-broadband b’veloċità għolja insuffiċjenti toħloq ostakli kbar għal negozji dinamiċi orjentati lejn l-esportazzjoni. L-investiment fl-innovazzjoni u fil-ħiliet tan-nies mhuwiex biżżejjed biex tippromwovi t-tkabbir tal-produttività, u n-nuqqas ta’ ħiliet diġitali fost il-popolazzjoni inġenerali qed iżommhom milli jsibu impjieg u jostakola l-iżvilupp ta’ negozji innovattivi. |
| --- | --- |

(19)

It-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomija u tas-soċjetà għadha diffiċli, b’aċċess baxx għal netwerks tal-broadband b’veloċità għolja u ħiliet diġitali sew taħt il-medja tal-Unjoni. Il-Greċja teħtieġ b’mod partikolari li tinvesti fit-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, anke biex tpatti għat-tnaqqis fl-investiment matul il-kriżi. Il-konnettività tal-broadband b’veloċità għolja insuffiċjenti toħloq ostakli kbar għal negozji dinamiċi orjentati lejn l-esportazzjoni. L-investiment fl-innovazzjoni u fil-ħiliet tan-nies mhuwiex biżżejjed biex tippromwovi t-tkabbir tal-produttività, u n-nuqqas ta’ ħiliet diġitali fost il-popolazzjoni inġenerali qed iżommhom milli jsibu impjieg u jostakola l-iżvilupp ta’ negozji innovattivi.

| (20) | L-istrateġiji mġedda ta’ “speċjalizzazzjoni intelliġenti” fil-livell nazzjonali u reġjonali, u l-miżuri addizzjonali biex jiġu indirizzati d-dgħufijiet l-aktar urġenti tas-sistema tar-riċerka u tal-innovazzjoni, huma meħtieġa biex jiġi stimulat l-investiment orjentat lejn is-suq fir-riċerka u fl-iżvilupp (R&Ż), li għadu baxx u huwa ta’ piż fuq il-potenzjal tat-tkabbir tal-Greċja. L-avvanzi fl-eċċellenza xjentifika huma mxekkla minn intensità baxxa ta’ R&Ż pubbliku, nuqqas ta’ sistema ta’ finanzjament ibbażata fuq il-prestazzjoni u rabtiet dgħajfa bejn ix-xjenza u n-negozju. Jenħtieġ ukoll investiment akbar biex tingħata spinta lil-livelli baxxi ta’ żvilupp teknoloġiku, rifless fl-għadd baxx ħafna ta’ privattivi meta mqabbel ma’ Stati Membri oħra, u biex jiġi sfruttat bis-sħiħ il-potenzjal ta’ negozji ġodda u negozji li qed jespandu. |
| --- | --- |

(20)

L-istrateġiji mġedda ta’ “speċjalizzazzjoni intelliġenti” fil-livell nazzjonali u reġjonali, u l-miżuri addizzjonali biex jiġu indirizzati d-dgħufijiet l-aktar urġenti tas-sistema tar-riċerka u tal-innovazzjoni, huma meħtieġa biex jiġi stimulat l-investiment orjentat lejn is-suq fir-riċerka u fl-iżvilupp (R&Ż), li għadu baxx u huwa ta’ piż fuq il-potenzjal tat-tkabbir tal-Greċja. L-avvanzi fl-eċċellenza xjentifika huma mxekkla minn intensità baxxa ta’ R&Ż pubbliku, nuqqas ta’ sistema ta’ finanzjament ibbażata fuq il-prestazzjoni u rabtiet dgħajfa bejn ix-xjenza u n-negozju. Jenħtieġ ukoll investiment akbar biex tingħata spinta lil-livelli baxxi ta’ żvilupp teknoloġiku, rifless fl-għadd baxx ħafna ta’ privattivi meta mqabbel ma’ Stati Membri oħra, u biex jiġi sfruttat bis-sħiħ il-potenzjal ta’ negozji ġodda u negozji li qed jespandu.

| (21) | Bħala tema trasversali, l-investiment fir-riġenerazzjoni ta’ żoni urbani, gżejjer u reġjuni muntanjużi nieqsa mill-kumditajiet huwa meħtieġ biex jiġi miġġieled it-telf u l-kwalità deterjorata tal-kapital fiżiku u uman tal-pajjiż matul il-kriżi ekonomika. L-iżvilupp mill-ġdid taż-żoni żvantaġġati u/jew deindustrijalizzati fil-konurbazzjonijiet ta’ Ateni-Piraeus u Tessaloniki u f’xi ċentri urbani periferali prinċipali huwa prijorità speċifika fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien. Il-prijoritajiet fit-tul jinkludu l-iżvilupp ta’ attivitajiet produttivi sostenibbli, it-titjib tas-sistemi tal-mobilità u tas-sigurtà, l-effiċjenza fl-enerġija u l-enerġija rinnovabbli, il-ħarsien tal-ambjent u t-titjib tar-reżiljenza għar-riskji naturali u l-kriżijiet soċjoekonomiċi. Jenħtieġ li l-interventi jimmiraw ukoll lejn l-inklużjoni soċjali, l-integrazzjoni tal-migranti, l-akkwist ta’ ħiliet biex jitnaqqas il-qgħad, u l-attivitajiet kulturali biex tiżdied l-attrazzjoni ta’ żoni żvantaġġati. L-indirizzar ta’ dawn l-isfidi permezz ta’ strateġiji integrati ta’ tiġdid urban jimmassimizza l-possibbiltajiet li jinkisbu l-aħjar riżultati ekonomiċi, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

(21)

Bħala tema trasversali, l-investiment fir-riġenerazzjoni ta’ żoni urbani, gżejjer u reġjuni muntanjużi nieqsa mill-kumditajiet huwa meħtieġ biex jiġi miġġieled it-telf u l-kwalità deterjorata tal-kapital fiżiku u uman tal-pajjiż matul il-kriżi ekonomika. L-iżvilupp mill-ġdid taż-żoni żvantaġġati u/jew deindustrijalizzati fil-konurbazzjonijiet ta’ Ateni-Piraeus u Tessaloniki u f’xi ċentri urbani periferali prinċipali huwa prijorità speċifika fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien. Il-prijoritajiet fit-tul jinkludu l-iżvilupp ta’ attivitajiet produttivi sostenibbli, it-titjib tas-sistemi tal-mobilità u tas-sigurtà, l-effiċjenza fl-enerġija u l-enerġija rinnovabbli, il-ħarsien tal-ambjent u t-titjib tar-reżiljenza għar-riskji naturali u l-kriżijiet soċjoekonomiċi. Jenħtieġ li l-interventi jimmiraw ukoll lejn l-inklużjoni soċjali, l-integrazzjoni tal-migranti, l-akkwist ta’ ħiliet biex jitnaqqas il-qgħad, u l-attivitajiet kulturali biex tiżdied l-attrazzjoni ta’ żoni żvantaġġati. L-indirizzar ta’ dawn l-isfidi permezz ta’ strateġiji integrati ta’ tiġdid urban jimmassimizza l-possibbiltajiet li jinkisbu l-aħjar riżultati ekonomiċi, soċjali u ambjentali.

| (22) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti li l-Greċja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-ġestjoni tal-Fondi huwa fattur importanti għas-suċċess tal-investiment. |
| --- | --- |

(22)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. Dan jippermetti li l-Greċja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva għall-ġestjoni tal-Fondi huwa fattur importanti għas-suċċess tal-investiment.

| (23) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Greċja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Greċja, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(23)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Greċja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Greċja, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika ġenerali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (24) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (11) li l-Greċja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (11) li l-Greċja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (25) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmulaskont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jagħtu kontribut ukoll għall-implimentazzjoni tal-ewwel erba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro, |
| --- | --- |

(25)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmulaskont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (2) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jagħtu kontribut ukoll għall-implimentazzjoni tal-ewwel erba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Greċja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tikseb irkupru ekonomiku sostenibbli u tindirizza l-iżbilanċi makroekonomiċi eċċessivi, billi tkompli u tlesti r-riformi f’konformità mal-impenji ta’ wara l-programm mogħtija fil-Grupp tal-Euro tat-22 ta’ Ġunju 2018.

2.

Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq it-trasport u l-loġistika sostenibbli, il-ħarsien ambjentali, l-effiċjenza enerġetika, l-enerġija rinnovabbli u l-proġetti ta’ interkonnessjoni, it-teknoloġiji diġitali, R&Ż, l-edukazzjoni, il-ħiliet, l-impjegabbiltà, is-saħħa, u t-tiġdid ta’ żoni urbani, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali u l-ħtieġa li tiġi żgurata l-inklużjoni soċjali.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  COM(2014) 494 final.

5

(6)  Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2017/1226 tat-30 ta’ Ġunju 2017 li temenda d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) 2016/544 li tapprova l-programm ta’ aġġustament makroekonomiku tal-Greċja (2015/1411), (ĠU L 174, 7.7.2017, p. 22).

6

(7)  Ir-Regolament (UE) Nru 472/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Mejju 2013 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ekonomika u baġitarja tal-Istati Membri fiż-żona tal-euro li jesperjenzaw jew ikunu mhedda b’diffikultajiet gravi fir-rigward tal-istabbiltà finanzjarja tagħhom, (ĠU L 140, 27.5.2013, p. 1).

7

(8)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

8

(9)  Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2018/1192 tal-11 ta’ Lulju 2018 dwar l-attivazzjoni ta’ sorveljanza msaħħa għall-Greċja (ĠU L 211, 22.8.2018, p. 1).

9

(10)  Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2019/338 tal-20 ta’ Frar 2019 dwar l-estensjoni tas-sorveljanza msaħħa għall-Greċja (ĠU L 60, 28.2.2019, p. 17).

10

(11)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

11

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/48 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/48

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Spanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Spanja għall-2019

(2019/C 301/09)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lil Spanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (ir-“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lil Spanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (ir-“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Spanja jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri għat-titjib tal-produttività ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tat-titjib fil-produttività għar-riekwilibriju taż-żona tal-euro, l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku u l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-bini mill-ġdid tal-bafers u tal-appoġġ għall-investiment, u miżuri biex jittejbu l-ħiliet u l-impjegabbiltà ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Spanja jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri għat-titjib tal-produttività ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tat-titjib fil-produttività għar-riekwilibriju taż-żona tal-euro, l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku u l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-bini mill-ġdid tal-bafers u tal-appoġġ għall-investiment, u miżuri biex jittejbu l-ħiliet u l-impjegabbiltà ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 dwar Spanja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress ta’ Spanja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Spanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li Spanja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. Stokk kbir ta’ dejn intern u estern, kemm pubbliku kif ukoll privat, u qgħad għoli, fil-kuntest ta’ tkabbir dgħajjef fil-produttività, għadhom vulnerabbiltajiet b’rilevanza transfruntiera. It-tnaqqis tad-dejn tas-settur privat miexi ’l quddiem, iżda l-ħtiġijiet ta’ tnaqqis fl-ingranaġġ tad-dejn għadhom imdaqqsa. Minkejja tkabbir robust kontinwu tal-prodott domestiku gross (PDG), id-dejn tal-gvern bħala sehem tal-PDG għadu għoli. Ir-rata tal-qgħad kompliet titbaxxa b’mod mgħaġġel, iżda għadha għolja ħafna u l-grad għoli ta’ segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol bejn kuntratti temporanji u dawk indefiniti jimpedixxi tkabbir fil-produttività tax-xogħol aktar mgħaġġel. Wara momentum qawwi ta’ riforma bejn l-2012 u l-2015, kuntest politiku li qed jevolvi matul l-aħħar sena kkontribwixxa għal sena oħra ta’ progress limitat fl-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi ta’ snin preċedenti. Is-sitwazzjoni ekonomika favorevoli attwali tipprovdi tieqa ta’ opportunità biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet ta’ riforma pendenti bil-għan li l-ekonomija Spanjola ssir iktar reżiljenti u jiżdied it-tkabbir tal-produttività tagħha. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 dwar Spanja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress ta’ Spanja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Spanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li Spanja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. Stokk kbir ta’ dejn intern u estern, kemm pubbliku kif ukoll privat, u qgħad għoli, fil-kuntest ta’ tkabbir dgħajjef fil-produttività, għadhom vulnerabbiltajiet b’rilevanza transfruntiera. It-tnaqqis tad-dejn tas-settur privat miexi ’l quddiem, iżda l-ħtiġijiet ta’ tnaqqis fl-ingranaġġ tad-dejn għadhom imdaqqsa. Minkejja tkabbir robust kontinwu tal-prodott domestiku gross (PDG), id-dejn tal-gvern bħala sehem tal-PDG għadu għoli. Ir-rata tal-qgħad kompliet titbaxxa b’mod mgħaġġel, iżda għadha għolja ħafna u l-grad għoli ta’ segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol bejn kuntratti temporanji u dawk indefiniti jimpedixxi tkabbir fil-produttività tax-xogħol aktar mgħaġġel. Wara momentum qawwi ta’ riforma bejn l-2012 u l-2015, kuntest politiku li qed jevolvi matul l-aħħar sena kkontribwixxa għal sena oħra ta’ progress limitat fl-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi ta’ snin preċedenti. Is-sitwazzjoni ekonomika favorevoli attwali tipprovdi tieqa ta’ opportunità biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet ta’ riforma pendenti bil-għan li l-ekonomija Spanjola ssir iktar reżiljenti u jiżdied it-tkabbir tal-produttività tagħha.

| (4) | Fit-30 ta’ April 2019, Spanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 kif ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Fit-30 ta’ April 2019, Spanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 kif ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jirrapporta dwar l-azzjonijiet meħuda biex jiġu implimentati l-għodod preventivi u korrettivi stabbiliti fil-Liġi ta’ Stabbiltà ta’ Spanja. Madankollu, dan ma jistabbilixxix pjanijiet biex l-infurzar ta’ dawn l-għodod isir b’mod awtomatiku u biex tiġi rieżaminata r-regola tan-nefqa tal-Liġi ta’ Stabbiltà, bil-ħsieb li ssaħħaħ il-kontribut tagħha għall-konsolidazzjoni fiskali, speċjalment matul it-tkabbir ekonomiku. Fil-qasam tal-akkwist pubbliku, biex tittejjeb l-effiċjenza tan-nefqa pubblika kif ukoll biex jiġu evitati l-irregolaritajiet, l-implimentazzjoni ambizzjuża tal-Liġi dwar il-kuntratti tas-settur pubbliku adottata fl-2017 ser tkun strumentali. B’mod partikolari, huwa importanti li l-istruttura ta’ tmexxija l-ġdida, b’mod partikolari l-Uffiċċju Indipendenti għar-Regolament u s-Superviżjoni, tkun tista’ twettaq b’mod effettiv il-kompiti allokati lilha, u li l-Istrateġija Nazzjonali komprensiva dwar l-Akkwist Pubbliku tiġi adottata malajr - bl-involviment attiv tal-awtoritajiet u tal-entitajiet kontraenti fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali. Fl-aħħar nett, għadd ta’ reviżjonijiet tal-nefqa huma mistennija fl-2019 u l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet li jirriżultaw minnhom għandha tgħin biex tiżdied l-effiċjenza tan-nefqa pubblika. |
| --- | --- |

(5)

Il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jirrapporta dwar l-azzjonijiet meħuda biex jiġu implimentati l-għodod preventivi u korrettivi stabbiliti fil-Liġi ta’ Stabbiltà ta’ Spanja. Madankollu, dan ma jistabbilixxix pjanijiet biex l-infurzar ta’ dawn l-għodod isir b’mod awtomatiku u biex tiġi rieżaminata r-regola tan-nefqa tal-Liġi ta’ Stabbiltà, bil-ħsieb li ssaħħaħ il-kontribut tagħha għall-konsolidazzjoni fiskali, speċjalment matul it-tkabbir ekonomiku. Fil-qasam tal-akkwist pubbliku, biex tittejjeb l-effiċjenza tan-nefqa pubblika kif ukoll biex jiġu evitati l-irregolaritajiet, l-implimentazzjoni ambizzjuża tal-Liġi dwar il-kuntratti tas-settur pubbliku adottata fl-2017 ser tkun strumentali. B’mod partikolari, huwa importanti li l-istruttura ta’ tmexxija l-ġdida, b’mod partikolari l-Uffiċċju Indipendenti għar-Regolament u s-Superviżjoni, tkun tista’ twettaq b’mod effettiv il-kompiti allokati lilha, u li l-Istrateġija Nazzjonali komprensiva dwar l-Akkwist Pubbliku tiġi adottata malajr - bl-involviment attiv tal-awtoritajiet u tal-entitajiet kontraenti fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali. Fl-aħħar nett, għadd ta’ reviżjonijiet tal-nefqa huma mistennija fl-2019 u l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet li jirriżultaw minnhom għandha tgħin biex tiżdied l-effiċjenza tan-nefqa pubblika.

| (6) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif jista’ jsir użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(6)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif jista’ jsir użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (7) | Wara l-korrezzjoni f’waqtha u durabbli tad-defiċit eċċessiv u d-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1001 (6) li tabroga l-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, Spanja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tranżitorja tad-dejn. Hija tipprevedi li l-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika ser jiżdied minn – 2,5 % tal-PDG fl-2018 għal – 2,0 % tal-PDG fl-2019 u jilħaq baġit bilanċjat fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (7), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perijodu ta’ żmien tal-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-proporzjon ta’ PDG huwa mistenni li jonqos minn 97,1 % fl-2018 għal 95,8 % fl-2019, qabel ma jilħaq it-88,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji għall-kisba tal-miri fiskali stabbiliti fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 fil-biċċa l-kbira jirrigwardaw in-naħa tad-dħul, fejn hemm inċertezza kbira dwar ir-rendiment jew dwar l-opportunitajiet ta’ adozzjoni ta’ ħafna mill-miżuri ta’ dħul. |
| --- | --- |

(7)

Wara l-korrezzjoni f’waqtha u durabbli tad-defiċit eċċessiv u d-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1001 (6) li tabroga l-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, Spanja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tranżitorja tad-dejn. Hija tipprevedi li l-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika ser jiżdied minn – 2,5 % tal-PDG fl-2018 għal – 2,0 % tal-PDG fl-2019 u jilħaq baġit bilanċjat fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (7), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perijodu ta’ żmien tal-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-proporzjon ta’ PDG huwa mistenni li jonqos minn 97,1 % fl-2018 għal 95,8 % fl-2019, qabel ma jilħaq it-88,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Ir-riskji għall-kisba tal-miri fiskali stabbiliti fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 fil-biċċa l-kbira jirrigwardaw in-naħa tad-dħul, fejn hemm inċertezza kbira dwar ir-rendiment jew dwar l-opportunitajiet ta’ adozzjoni ta’ ħafna mill-miżuri ta’ dħul.

| (8) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li Spanja tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (8) tal-gvern ma taqbiżx iż-0,6 % fl-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,65 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2019. |
| --- | --- |

(8)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li Spanja tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (8) tal-gvern ma taqbiżx iż-0,6 % fl-2019, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,65 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2019.

| (9) | Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali għall-PDG ta’ Spanja, li huwa ogħla mill-valur referenzjarju tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG, u l-marġni previst tal-potenzjal tal-produzzjoni pożittiv ta’ 2,0 % tal-PDG, in-nefqa nominali netta tal-gvern ma għandhiex tikber fl-2020, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament maqbula b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fl-istess ħin, hemm sinjali li l-kapaċità mhux użata fl-ekonomija hija sottovalutata, bl-inflazzjoni prevista li tibqa’ taħt it-2 % fl-2019 u l-2020 u li tibqa’ laxka fis-suq tax-xogħol (rata għolja ta’ qgħad u sehem għoli ħafna tax-xogħol part-time involontarju, l-impjegati temporanji kif ukoll il-faqar fost dawk li jaħdmu). Barra minn hekk, l-għodda tal-plawżibbiltà tindika wkoll li hemm livell għoli ta’ inċertezza tal-istimi tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni bbażati fuq il-metodoloġija komuni. Abbażi ta’ dan, jidher xieraq li jsir aġġustament strutturali annwali ta’ 0,65 % tal-PDG, li jikkorrispondi għal rata massima ta’ tkabbir tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 0,9 %. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament fiskali meħtieġ fl-2020. Barra minn hekk, Spanja mhijiex mistennija tikkonforma mar-rekwiżiti tar-regola tranżitorja tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri neċessarji sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe qligħ mhux mistenni biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn pubbliku. |
| --- | --- |

(9)

Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali għall-PDG ta’ Spanja, li huwa ogħla mill-valur referenzjarju tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG, u l-marġni previst tal-potenzjal tal-produzzjoni pożittiv ta’ 2,0 % tal-PDG, in-nefqa nominali netta tal-gvern ma għandhiex tikber fl-2020, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament maqbula b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fl-istess ħin, hemm sinjali li l-kapaċità mhux użata fl-ekonomija hija sottovalutata, bl-inflazzjoni prevista li tibqa’ taħt it-2 % fl-2019 u l-2020 u li tibqa’ laxka fis-suq tax-xogħol (rata għolja ta’ qgħad u sehem għoli ħafna tax-xogħol part-time involontarju, l-impjegati temporanji kif ukoll il-faqar fost dawk li jaħdmu). Barra minn hekk, l-għodda tal-plawżibbiltà tindika wkoll li hemm livell għoli ta’ inċertezza tal-istimi tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni bbażati fuq il-metodoloġija komuni. Abbażi ta’ dan, jidher xieraq li jsir aġġustament strutturali annwali ta’ 0,65 % tal-PDG, li jikkorrispondi għal rata massima ta’ tkabbir tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 0,9 %. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament fiskali meħtieġ fl-2020. Barra minn hekk, Spanja mhijiex mistennija tikkonforma mar-rekwiżiti tar-regola tranżitorja tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri neċessarji sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe qligħ mhux mistenni biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn pubbliku.

| (10) | It-tkabbir fl-impjiegi jibqa’ robust fi Spanja. Il-qgħad għadu qed jonqos iżda għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni, speċjalment għaż-żgħażagħ u għall-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet. Id-disparitajiet bejn is-sessi fl-impjiegi u fit-tul tal-karrieri tax-xogħol għadhom kbar. Dawn jirrappreżentaw potenzjal mhux sfruttat, mhux l-inqas minħabba l-popolazzjoni li qed tixjieħ malajr. |
| --- | --- |

(10)

It-tkabbir fl-impjiegi jibqa’ robust fi Spanja. Il-qgħad għadu qed jonqos iżda għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni, speċjalment għaż-żgħażagħ u għall-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet. Id-disparitajiet bejn is-sessi fl-impjiegi u fit-tul tal-karrieri tax-xogħol għadhom kbar. Dawn jirrappreżentaw potenzjal mhux sfruttat, mhux l-inqas minħabba l-popolazzjoni li qed tixjieħ malajr.

| (11) | Filwaqt li mnaqqas progressivament, l-użu mifrux ħafna ta’ kuntratti temporanji, inkluż f’setturi inqas suxxettibbli għal attività staġjonali jew ċiklika, jikklassifika ruħu fost l-ogħla fl-Ewropa u jista’ jfixkel il-potenzjal tat-tkabbir u l-koeżjoni soċjali ta’ Spanja. Iż-żgħażagħ, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi huma dawk l-aktar milquta, li ta’ spiss ibatu minn intitolamenti aktar baxxi għall-benefiċċji soċjali u riskji ogħla ta’ faqar. Il-kuntratti temporanji ta’ spiss huma qosra ħafna u jipprovdu inċentivi dgħajfa kemm għall-ħaddiema kif ukoll għal min iħaddem biex jinvestu fit-taħriġ, li min-naħa tiegħu jxekkel it-tkabbir tal-produttività. Iċ-ċaqliq minn kuntratt temporanju għal wieħed permanenti jibqa’ diffiċli u, l-ostakli għall-mobilità tal-forza tax-xogħol inaqqsu l-opportunitajiet għal dawk li qed ifittxu x-xogħol u jfixklu l-allokazzjoni effiċjenti tagħhom madwar il-pajjiż. |
| --- | --- |

(11)

Filwaqt li mnaqqas progressivament, l-użu mifrux ħafna ta’ kuntratti temporanji, inkluż f’setturi inqas suxxettibbli għal attività staġjonali jew ċiklika, jikklassifika ruħu fost l-ogħla fl-Ewropa u jista’ jfixkel il-potenzjal tat-tkabbir u l-koeżjoni soċjali ta’ Spanja. Iż-żgħażagħ, il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi huma dawk l-aktar milquta, li ta’ spiss ibatu minn intitolamenti aktar baxxi għall-benefiċċji soċjali u riskji ogħla ta’ faqar. Il-kuntratti temporanji ta’ spiss huma qosra ħafna u jipprovdu inċentivi dgħajfa kemm għall-ħaddiema kif ukoll għal min iħaddem biex jinvestu fit-taħriġ, li min-naħa tiegħu jxekkel it-tkabbir tal-produttività. Iċ-ċaqliq minn kuntratt temporanju għal wieħed permanenti jibqa’ diffiċli u, l-ostakli għall-mobilità tal-forza tax-xogħol inaqqsu l-opportunitajiet għal dawk li qed ifittxu x-xogħol u jfixklu l-allokazzjoni effiċjenti tagħhom madwar il-pajjiż.

| (12) | Spanja saħħet l-appoġġ lil dawk li ilhom qiegħda, li kienu għadhom jirrappreżentaw 6,4 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. L-inizjattivi reċenti jfittxu li jagħmlu liż-żgħażagħ impjegabbli permezz ta’ konsulenza u gwida għall-karriera, iżda s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għadhom jimmaniġġjaw sehem baxx ta’ postijiet tax-xogħol battala u huma meħtieġa aktar sforzi biex jitjieb l-użu tagħhom fit-tiftix għax-xogħol u fil-kollokament. B’mod partikolari, f’xi reġjuni, l-impenn ta’ min iħaddem huwa dgħajjef u l-għodod tat-tfassil ta’ profil biex il-persuni li qed ifittxu impjieg ikunu jaqblu aħjar mal-ħtiġijiet ta’ min iħaddem għadhom fil-fażi inizjali. Qed isir progress fis-sħubijiet bejn is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u s-servizzi soċjali, iżda f’xi reġjuni l-kooperazzjoni għadha limitata. Iż-żieda fl-investiment f’servizzi pubbliċi moderni għall-impjiegi flimkien ma’ appoġġ għall-mobbiltà tal-forza tax-xogħol tista’ tikkontribwixxi biex jitjiebu l-impjegabbiltà u l-adattament tal-ħaddiema u tiffaċilita t-tranżizzjonijiet fis-suq tax-xogħol, u b’hekk jitjiebu l-produttività u t-tkabbir inklużiv fit-tul ta’ Spanja. |
| --- | --- |

(12)

Spanja saħħet l-appoġġ lil dawk li ilhom qiegħda, li kienu għadhom jirrappreżentaw 6,4 % tal-popolazzjoni attiva fl-2018. L-inizjattivi reċenti jfittxu li jagħmlu liż-żgħażagħ impjegabbli permezz ta’ konsulenza u gwida għall-karriera, iżda s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għadhom jimmaniġġjaw sehem baxx ta’ postijiet tax-xogħol battala u huma meħtieġa aktar sforzi biex jitjieb l-użu tagħhom fit-tiftix għax-xogħol u fil-kollokament. B’mod partikolari, f’xi reġjuni, l-impenn ta’ min iħaddem huwa dgħajjef u l-għodod tat-tfassil ta’ profil biex il-persuni li qed ifittxu impjieg ikunu jaqblu aħjar mal-ħtiġijiet ta’ min iħaddem għadhom fil-fażi inizjali. Qed isir progress fis-sħubijiet bejn is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u s-servizzi soċjali, iżda f’xi reġjuni l-kooperazzjoni għadha limitata. Iż-żieda fl-investiment f’servizzi pubbliċi moderni għall-impjiegi flimkien ma’ appoġġ għall-mobbiltà tal-forza tax-xogħol tista’ tikkontribwixxi biex jitjiebu l-impjegabbiltà u l-adattament tal-ħaddiema u tiffaċilita t-tranżizzjonijiet fis-suq tax-xogħol, u b’hekk jitjiebu l-produttività u t-tkabbir inklużiv fit-tul ta’ Spanja.

| (13) | L-isforzi biex jissaħħu l-ispettorati tax-xogħol sabiex jiġġieldu kontra l-abbuż ta’ kuntratti temporanji qed iħallu xi frott u s-sehem ta’ kuntratti indefiniti fi tkabbir ta’ impjieg nett qed jiżdied. Madankollu, min iħaddem qed ikompli jagħmel użu estensiv mill-kuntratti għal żmien qasir. L-evidenza tal-passat turi li l-bosta inċentivi biex jiġi appoġġat il-ħolqien tal-impjiegi qed ikollhom effetti limitati fil-promozzjoni tal-impjiegi ta’ kwalità. Spanja nediet evalwazzjoni ġdida bil-għan li tissimplifika s-sistema, iżda r-riżultati għadhom mhumiex disponibbli. Il-kompetizzjonijiet ta’ reklutaġġ biex jitnaqqas is-sehem tal-impjieg għal żmien fiss fis-settur pubbliku fil-livelli kollha tal-gvern jenħtieġ li jitħaffu biex tintlaħaq il-mira ta’ 8 % sal-aħħar tal-kompetizzjonijiet ta’ reklutaġġ tal-2020. Filwaqt li d-diskussjonijiet madwar mejda tripartitiċi huwa pass tajjeb biex jiġu involuti aktar is-sħab soċjali fit-tfassil tal-politika, hemm lok għal konsultazzjonijiet aktar profondi u f’waqthom. |
| --- | --- |

(13)

L-isforzi biex jissaħħu l-ispettorati tax-xogħol sabiex jiġġieldu kontra l-abbuż ta’ kuntratti temporanji qed iħallu xi frott u s-sehem ta’ kuntratti indefiniti fi tkabbir ta’ impjieg nett qed jiżdied. Madankollu, min iħaddem qed ikompli jagħmel użu estensiv mill-kuntratti għal żmien qasir. L-evidenza tal-passat turi li l-bosta inċentivi biex jiġi appoġġat il-ħolqien tal-impjiegi qed ikollhom effetti limitati fil-promozzjoni tal-impjiegi ta’ kwalità. Spanja nediet evalwazzjoni ġdida bil-għan li tissimplifika s-sistema, iżda r-riżultati għadhom mhumiex disponibbli. Il-kompetizzjonijiet ta’ reklutaġġ biex jitnaqqas is-sehem tal-impjieg għal żmien fiss fis-settur pubbliku fil-livelli kollha tal-gvern jenħtieġ li jitħaffu biex tintlaħaq il-mira ta’ 8 % sal-aħħar tal-kompetizzjonijiet ta’ reklutaġġ tal-2020. Filwaqt li d-diskussjonijiet madwar mejda tripartitiċi huwa pass tajjeb biex jiġu involuti aktar is-sħab soċjali fit-tfassil tal-politika, hemm lok għal konsultazzjonijiet aktar profondi u f’waqthom.

| (14) | Għalkemm qed jonqos, il-proporzjon tal-persuni f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali kif ukoll l-inugwaljanza fl-introjtu jibqgħu ogħla mill-medja tal-Unjoni. Ir-rati tal-faqar fost dawk li jaħdmu huma għoljin fost il-ħaddiema temporanji jew b’ħiliet baxxi, jew mhux imwielda fl-UE. Ir-rata ta’ faqar fost it-tfal, għalkemm qed tonqos, għadha għolja ħafna. Il-kapaċità tat-trasferimenti soċjali minbarra l-pensjonijiet biex jitnaqqas il-faqar tibqa’ fost l-aktar baxxi fl-Unjoni, speċjalment għat-tfal. L-infiq soċjali bħala sehem tal-PGD fi Spanja għal familji bit-tfal huwa wieħed mill-iktar baxxi fl-Unjoni u mhuwiex immirat tajjeb, minkejja żieda żgħira reċenti fl-allokazzjoni tat-tfal skont test tal-mezzi. Minkejja xejra pożittiva, għad hemm lakuni sinifikanti fil-kopertura ta’ persuni b’dipendenza severa u moderata. L-assistenza nazzjonali għall-qgħad tibqa’ frammentata, bi skemi multipli li jimmiraw għal gruppi differenti ta’ persuni li qed ifittxu impjieg. Il-miżuri reċenti li jtejbu l-kopertura u l-protezzjoni tal-assistenza għall-introjtu għal persuni ixjaħ li ilhom qiegħda (li għandhom 52 sena jew aktar) jistgħu, fl-istess ħin, idgħajfu l-inċentivi għax-xogħol fi ħdan dan il-grupp partikolari. Sadanittant, l-iskemi ta’ introjtu minimu reġjonali jippreżentaw differenzi kbar fil-kundizzjonijiet tal-aċċess, tal-kopertura u tal-adegwatezza madwar ir-reġjuni u l-portabbiltà limitata tagħhom bejn ir-reġjuni tnaqqas l-inċentivi għall-mobilità tal-forza tax-xogħol. B’riżultat ta’ dan, għadd ta’ persuni fil-bżonn ma jirċevux appoġġ. It-tnedija tas-sistema tal-Karta Soċjali Universali ser tagħmel is-sistema tal-benefiċċji soċjali aktar trasparenti u b’hekk tippermetti mmirar aħjar. Filwaqt li l-irkupru ekonomiku jkompli jnaqqas il-faqar, is-sitwazzjoni titlob għal investiment f’politiki ta’ inklużjoni soċjali u infrastruttura soċjali (eż. l-akkomodazzjoni soċjali) sabiex jinkiseb tkabbir inklużiv. Barra minn hekk, Spanja qed tiffaċċja sfidi speċifiċi ta’ koeżjoni territorjali, bħal tnaqqis fil-popolazzjoni u tixjiħ f’ċerti żoni rurali. L-azzjonijiet li jippromwovu l-intraprenditorija, id-diġitalizzazzjoni u l-ekonomija soċjali jistgħu jgħinu fl-indirizzar ta’ dawk l-isfidi, bħala parti minn strateġiji ta’ żvilupp territorjali integrat. |
| --- | --- |

(14)

Għalkemm qed jonqos, il-proporzjon tal-persuni f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali kif ukoll l-inugwaljanza fl-introjtu jibqgħu ogħla mill-medja tal-Unjoni. Ir-rati tal-faqar fost dawk li jaħdmu huma għoljin fost il-ħaddiema temporanji jew b’ħiliet baxxi, jew mhux imwielda fl-UE. Ir-rata ta’ faqar fost it-tfal, għalkemm qed tonqos, għadha għolja ħafna. Il-kapaċità tat-trasferimenti soċjali minbarra l-pensjonijiet biex jitnaqqas il-faqar tibqa’ fost l-aktar baxxi fl-Unjoni, speċjalment għat-tfal. L-infiq soċjali bħala sehem tal-PGD fi Spanja għal familji bit-tfal huwa wieħed mill-iktar baxxi fl-Unjoni u mhuwiex immirat tajjeb, minkejja żieda żgħira reċenti fl-allokazzjoni tat-tfal skont test tal-mezzi. Minkejja xejra pożittiva, għad hemm lakuni sinifikanti fil-kopertura ta’ persuni b’dipendenza severa u moderata. L-assistenza nazzjonali għall-qgħad tibqa’ frammentata, bi skemi multipli li jimmiraw għal gruppi differenti ta’ persuni li qed ifittxu impjieg. Il-miżuri reċenti li jtejbu l-kopertura u l-protezzjoni tal-assistenza għall-introjtu għal persuni ixjaħ li ilhom qiegħda (li għandhom 52 sena jew aktar) jistgħu, fl-istess ħin, idgħajfu l-inċentivi għax-xogħol fi ħdan dan il-grupp partikolari. Sadanittant, l-iskemi ta’ introjtu minimu reġjonali jippreżentaw differenzi kbar fil-kundizzjonijiet tal-aċċess, tal-kopertura u tal-adegwatezza madwar ir-reġjuni u l-portabbiltà limitata tagħhom bejn ir-reġjuni tnaqqas l-inċentivi għall-mobilità tal-forza tax-xogħol. B’riżultat ta’ dan, għadd ta’ persuni fil-bżonn ma jirċevux appoġġ. It-tnedija tas-sistema tal-Karta Soċjali Universali ser tagħmel is-sistema tal-benefiċċji soċjali aktar trasparenti u b’hekk tippermetti mmirar aħjar. Filwaqt li l-irkupru ekonomiku jkompli jnaqqas il-faqar, is-sitwazzjoni titlob għal investiment f’politiki ta’ inklużjoni soċjali u infrastruttura soċjali (eż. l-akkomodazzjoni soċjali) sabiex jinkiseb tkabbir inklużiv. Barra minn hekk, Spanja qed tiffaċċja sfidi speċifiċi ta’ koeżjoni territorjali, bħal tnaqqis fil-popolazzjoni u tixjiħ f’ċerti żoni rurali. L-azzjonijiet li jippromwovu l-intraprenditorija, id-diġitalizzazzjoni u l-ekonomija soċjali jistgħu jgħinu fl-indirizzar ta’ dawk l-isfidi, bħala parti minn strateġiji ta’ żvilupp territorjali integrat.

| (15) | Matul il-kriżi, is-sistema tal-pensjonijiet Spanjola kellha rwol importanti fiż-żamma tal-istandards tal-għajxien tal-anzjani, li jiffaċċjaw riskju iżgħar ta’ faqar. Il-projezzjonijiet fir-Rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ u r-Rapport dwar l-Adegwatezza tal-Pensjonijiet jindika li r-riformi tal-2011 u l-2013 għenu biex jiżguraw is-sostenibbiltà u l-adegwatezza relattiva tal-pensjonijiet fit-tul. Madankollu, il-kontinwazzjoni tar-rabta mill-ġdid taż-żidiet fil-pensjonijiet mal-inflazzjoni (kif deċiż fl-2018 u l-2019) u l-posponiment tal-fattur ta’ sostenibbiltà jkunu jeħtieġu miżuri ta’ kumpens biex jiżguraw is-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet fuq perijodu ta’ żmien minn medju sa twil. Barra minn hekk, ikun hemm bżonn ta’ azzjoni biex jiġu indirizzati kemm l-isfida ewlenija tal-adegwatezza ta’ introjtu futur għall-pensjonanti kif ukoll it-tul u l-kompletezza tal-karrieri tax-xogħol tagħhom f’kuntest ta’ qgħad għoli u użu mifrux ta’ kuntratti temporanji u impjieg part-time. |
| --- | --- |

(15)

Matul il-kriżi, is-sistema tal-pensjonijiet Spanjola kellha rwol importanti fiż-żamma tal-istandards tal-għajxien tal-anzjani, li jiffaċċjaw riskju iżgħar ta’ faqar. Il-projezzjonijiet fir-Rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ u r-Rapport dwar l-Adegwatezza tal-Pensjonijiet jindika li r-riformi tal-2011 u l-2013 għenu biex jiżguraw is-sostenibbiltà u l-adegwatezza relattiva tal-pensjonijiet fit-tul. Madankollu, il-kontinwazzjoni tar-rabta mill-ġdid taż-żidiet fil-pensjonijiet mal-inflazzjoni (kif deċiż fl-2018 u l-2019) u l-posponiment tal-fattur ta’ sostenibbiltà jkunu jeħtieġu miżuri ta’ kumpens biex jiżguraw is-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet fuq perijodu ta’ żmien minn medju sa twil. Barra minn hekk, ikun hemm bżonn ta’ azzjoni biex jiġu indirizzati kemm l-isfida ewlenija tal-adegwatezza ta’ introjtu futur għall-pensjonanti kif ukoll it-tul u l-kompletezza tal-karrieri tax-xogħol tagħhom f’kuntest ta’ qgħad għoli u użu mifrux ta’ kuntratti temporanji u impjieg part-time.

| (16) | Il-prestazzjoni tal-innovazzjoni u t-tkabbir tal-produttività ta’ Spanja huma mxekkla minn livelli mrażżna ta’ investiment fir-riċerka u fl-iżvilupp u minn ta’ spariġġ fil-ħiliet. In-nefqa fir-riċerka u fl-iżvilupp fis-settur tan-negozju fi Spanja hija biss nofs il-medja tal-Unjoni, b’mod partikolari għal ditti kbar, b’differenzi reġjonali sinifikanti. Din id-diverġenza hija msaħħa mir-rata baxxa u li qed tonqos ta’ eżekuzzjoni tal-baġit pubbliku għar-riċerka u għall-iżvilupp, b’mod partikolari tas-self. In-nuqqas u l-ispariġġ ta’ ħiliet huma ostaklu ieħor importanti għall-iżvilupp u għall-użu ta’ teknoloġiji avvanzati, b’mod partikolari minn ditti żgħar u ta’ daqs medju. L-impjiegi f’setturi ta’ teknoloġija għolja u servizzi intensivi tal-għarfien huma ferm taħt il-medja tal-Unjoni f’ħafna reġjuni Spanjoli. Filwaqt li l-istrateġiji reġjonali ta’ innovazzjoni għall-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti qed jiġu żviluppati u l-governanza tal-politika nazzjonali tar-riċerka u tal-innovazzjoni qed tiġi ssimplifikata, il-koordinazzjoni nazzjonali-reġjonali fit-tfassil, fl-implimentazzjoni u fl-evalwazzjoni tal-politika għadha dgħajfa. It-titjib fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni ta’ Spanja jeħtieġ investimenti sinifikanti biex jitrawmu l-intraprenditorija u n-negozji ġodda u jiġu megħjuna jikbru, u biex tiġi promossa l-kompetittività tad-ditti kollha u l-adattament tagħhom - inkluż permezz tad-diġitalizzazzjoni - għal attivitajiet b’valur miżjud ogħla bil-għan li tiġi estiża l-preżenza tagħhom fis-swieq internazzjonali. Dan jirrikjedi wkoll konċentrazzjoni aktar qawwija fuq is-sħubijiet pubbliċi-privati, il-koperazzjoni bejn l-akkademiċi u n-negozji u t-trasferiment tat-teknoloġija, b’mod partikolari favur kumpaniji żgħar u ta’ daqs medju, governanza msaħħa fil-politika tar-riċerka u tal-innovazzjoni fil-livelli kollha tal-gvern, u allinjament aktar mill-qrib ta’ infrastruttura tar-riċerka u tal-iżvilupp u ta’ proġetti għall-istrateġiji ta’ innovazzjoni reġjonali u nazzjonali. |
| --- | --- |

(16)

Il-prestazzjoni tal-innovazzjoni u t-tkabbir tal-produttività ta’ Spanja huma mxekkla minn livelli mrażżna ta’ investiment fir-riċerka u fl-iżvilupp u minn ta’ spariġġ fil-ħiliet. In-nefqa fir-riċerka u fl-iżvilupp fis-settur tan-negozju fi Spanja hija biss nofs il-medja tal-Unjoni, b’mod partikolari għal ditti kbar, b’differenzi reġjonali sinifikanti. Din id-diverġenza hija msaħħa mir-rata baxxa u li qed tonqos ta’ eżekuzzjoni tal-baġit pubbliku għar-riċerka u għall-iżvilupp, b’mod partikolari tas-self. In-nuqqas u l-ispariġġ ta’ ħiliet huma ostaklu ieħor importanti għall-iżvilupp u għall-użu ta’ teknoloġiji avvanzati, b’mod partikolari minn ditti żgħar u ta’ daqs medju. L-impjiegi f’setturi ta’ teknoloġija għolja u servizzi intensivi tal-għarfien huma ferm taħt il-medja tal-Unjoni f’ħafna reġjuni Spanjoli. Filwaqt li l-istrateġiji reġjonali ta’ innovazzjoni għall-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti qed jiġu żviluppati u l-governanza tal-politika nazzjonali tar-riċerka u tal-innovazzjoni qed tiġi ssimplifikata, il-koordinazzjoni nazzjonali-reġjonali fit-tfassil, fl-implimentazzjoni u fl-evalwazzjoni tal-politika għadha dgħajfa. It-titjib fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni ta’ Spanja jeħtieġ investimenti sinifikanti biex jitrawmu l-intraprenditorija u n-negozji ġodda u jiġu megħjuna jikbru, u biex tiġi promossa l-kompetittività tad-ditti kollha u l-adattament tagħhom - inkluż permezz tad-diġitalizzazzjoni - għal attivitajiet b’valur miżjud ogħla bil-għan li tiġi estiża l-preżenza tagħhom fis-swieq internazzjonali. Dan jirrikjedi wkoll konċentrazzjoni aktar qawwija fuq is-sħubijiet pubbliċi-privati, il-koperazzjoni bejn l-akkademiċi u n-negozji u t-trasferiment tat-teknoloġija, b’mod partikolari favur kumpaniji żgħar u ta’ daqs medju, governanza msaħħa fil-politika tar-riċerka u tal-innovazzjoni fil-livelli kollha tal-gvern, u allinjament aktar mill-qrib ta’ infrastruttura tar-riċerka u tal-iżvilupp u ta’ proġetti għall-istrateġiji ta’ innovazzjoni reġjonali u nazzjonali.

| (17) | Għalkemm qed titjieb, ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola għadha għolja ħafna fi Spanja, b’differenzi reġjonali sinifikanti. Hemm lok għal titjib fir-riżultati edukattivi li jvarjaw ħafna bejn ir-reġjuni. Iż-żewġ fatturi jaffettwaw b’mod negattiv il-potenzjal fit-tul għat-tkabbir tal-produttività. L-isforzi biex tiġi riformata s-sistema edukattiva staġnaw. Id-ditti jirrappurtaw diffikultà biex isibu l-ħiliet meħtieġa biex jilqgħu l-innovazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ speċjalisti fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. Spanja approvat miżuri biex ittejjeb is-sistema ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ vokazzjonali doppja, li jista’ jkollha rwol ewlieni fil-provvista ta’ ħiliet u kwalifiki meħtieġa biex jassorbu l-innovazzjoni, iżda r-reġistrazzjoni f’dawk is-sistemi tibqa’ waħda moderata. Ir-rata ta’ gradwati fi Spanja hija ogħla minn dik tal-medja tal-Unjoni, iżda l-gradwati terzjarji jħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu impjieg adegwat. L-iżvilupp tal-kapital uman permezz tal-livelli kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inklużi l-edukazzjoni għolja u t-taħriġ vokazzjonali, u kooperazzjoni akbar bejn l-edukazzjoni u n-negozju bil-għan li jitnaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet eżistenti, jista’ jagħti spinta lill-aċċess għas-suq tax-xogħol lill-gradwati żgħażagħ. Jista’ ukoll jipprovdi lid-ditti bil-ħiliet u bil-kwalifiki meħtieġa biex itejbu l-kapaċità tal-innovazzjoni tagħhom u biex jieħdu vantaġġ sħiħ mill-potenzjal tat-tkabbir offrut mid-diġitalizzazzjoni. It-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema f’ħiliet diġitali jista’ jippermetti wkoll lill-kumpaniji Spanjoli biex jibqgħu kompetittivi f’ekonomija dejjem aktar diġitalizzata. Dawk l-azzjonijiet kollha jikkontribwixxu għat-tnaqqis tad-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(17)

Għalkemm qed titjieb, ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola għadha għolja ħafna fi Spanja, b’differenzi reġjonali sinifikanti. Hemm lok għal titjib fir-riżultati edukattivi li jvarjaw ħafna bejn ir-reġjuni. Iż-żewġ fatturi jaffettwaw b’mod negattiv il-potenzjal fit-tul għat-tkabbir tal-produttività. L-isforzi biex tiġi riformata s-sistema edukattiva staġnaw. Id-ditti jirrappurtaw diffikultà biex isibu l-ħiliet meħtieġa biex jilqgħu l-innovazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ speċjalisti fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. Spanja approvat miżuri biex ittejjeb is-sistema ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ vokazzjonali doppja, li jista’ jkollha rwol ewlieni fil-provvista ta’ ħiliet u kwalifiki meħtieġa biex jassorbu l-innovazzjoni, iżda r-reġistrazzjoni f’dawk is-sistemi tibqa’ waħda moderata. Ir-rata ta’ gradwati fi Spanja hija ogħla minn dik tal-medja tal-Unjoni, iżda l-gradwati terzjarji jħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet biex isibu impjieg adegwat. L-iżvilupp tal-kapital uman permezz tal-livelli kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inklużi l-edukazzjoni għolja u t-taħriġ vokazzjonali, u kooperazzjoni akbar bejn l-edukazzjoni u n-negozju bil-għan li jitnaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet eżistenti, jista’ jagħti spinta lill-aċċess għas-suq tax-xogħol lill-gradwati żgħażagħ. Jista’ ukoll jipprovdi lid-ditti bil-ħiliet u bil-kwalifiki meħtieġa biex itejbu l-kapaċità tal-innovazzjoni tagħhom u biex jieħdu vantaġġ sħiħ mill-potenzjal tat-tkabbir offrut mid-diġitalizzazzjoni. It-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema f’ħiliet diġitali jista’ jippermetti wkoll lill-kumpaniji Spanjoli biex jibqgħu kompetittivi f’ekonomija dejjem aktar diġitalizzata. Dawk l-azzjonijiet kollha jikkontribwixxu għat-tnaqqis tad-differenzi reġjonali.

| (18) | Ir-restrizzjoni u l-frammentazzjoni tar-regolamentazzjoni fi Spanja qed iżommu lid-ditti milli jibbenefikaw mill-ekonomiji ta’ skala u qed iżommu lura l-produttività. Il-Liġi dwar l-Unità tas-Suq tibqa’ għodda importanti biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet. L-implimentazzjoni ta’ dik il-Liġi b’mod aktar deċiżiv u t-tneħħija ta’ restrizzjonijiet identifikati fuq is-servizzi b’mod partikolari għal uħud mis-servizzi professjonali bħall-inġiniera ċivili, il-periti u s-servizzi legali, jistgħu jtejbu l-opportunitajiet tat-tkabbir u tal-kompetizzjoni. Bħal f’oqsma oħra fejn ir-reġjuni huma atturi ewlenin għall-implimentazzjoni b’suċċess tar-riformi, koordinazzjoni aktar b’saħħitha u sostnuta bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali tista’ tagħmel il-politiki f’dan il-qasam aktar effettivi. |
| --- | --- |

(18)

Ir-restrizzjoni u l-frammentazzjoni tar-regolamentazzjoni fi Spanja qed iżommu lid-ditti milli jibbenefikaw mill-ekonomiji ta’ skala u qed iżommu lura l-produttività. Il-Liġi dwar l-Unità tas-Suq tibqa’ għodda importanti biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet. L-implimentazzjoni ta’ dik il-Liġi b’mod aktar deċiżiv u t-tneħħija ta’ restrizzjonijiet identifikati fuq is-servizzi b’mod partikolari għal uħud mis-servizzi professjonali bħall-inġiniera ċivili, il-periti u s-servizzi legali, jistgħu jtejbu l-opportunitajiet tat-tkabbir u tal-kompetizzjoni. Bħal f’oqsma oħra fejn ir-reġjuni huma atturi ewlenin għall-implimentazzjoni b’suċċess tar-riformi, koordinazzjoni aktar b’saħħitha u sostnuta bejn l-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali tista’ tagħmel il-politiki f’dan il-qasam aktar effettivi.

| (19) | Il-konnessjonijiet mhux kompluti għat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija u l-integrazzjoni limitata mas-swieq tal-elettriku u tal-gass tal-Unjoni jipprevjenu lil Spanja milli tibbenefika bis-sħiħ mis-Suq Uniku tal-Unjoni. Għal din ir-raġuni, jenħtieġ ukoll li Spanja tinvesti aktar fl-interkonnessjonijiet tal-elettriku mal-bqija tal-Unjoni biex sal-2020 tilħaq il-mira ta’ mill-inqas 10 % tal-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-elettriku installata tagħha. L-investiment huwa meħtieġ ukoll biex jippermetti użu akbar tal-ferroviji għat-trasport tal-merkanzija, inklużi konnessjonijiet transfruntiera ma’ Franza u mal-Portugall u konnessjonijiet ma’ portijiet u ċentri loġistiċi. |
| --- | --- |

(19)

Il-konnessjonijiet mhux kompluti għat-trasport tal-merkanzija bil-ferrovija u l-integrazzjoni limitata mas-swieq tal-elettriku u tal-gass tal-Unjoni jipprevjenu lil Spanja milli tibbenefika bis-sħiħ mis-Suq Uniku tal-Unjoni. Għal din ir-raġuni, jenħtieġ ukoll li Spanja tinvesti aktar fl-interkonnessjonijiet tal-elettriku mal-bqija tal-Unjoni biex sal-2020 tilħaq il-mira ta’ mill-inqas 10 % tal-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-elettriku installata tagħha. L-investiment huwa meħtieġ ukoll biex jippermetti użu akbar tal-ferroviji għat-trasport tal-merkanzija, inklużi konnessjonijiet transfruntiera ma’ Franza u mal-Portugall u konnessjonijiet ma’ portijiet u ċentri loġistiċi.

| (20) | Għad hemm diskrepanzi sinifikanti fl-investiment fil-qasam tal-ġestjoni tar-riżorsi naturali, biex jiġi żgurat mudell ta’ żvilupp aktar sostenibbli. It-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija fil-bini, u l-iżvilupp ta’ grilji intelliġenti u l-ħżin tal-elettriku rinnovabbli jgħinu biex id-domanda tiġi ġestita aħjar. Jenħtieġ li sforzi addizzjonali jippromwovu t-trasport sostenibbli u l-ekonomija ċirkolari. Ċerti żoni ta’ Spanja huma fost l-aktar esposti fl-Ewropa għat-tibdil fil-klima, bir-riżorsi tal-ilma eżistenti taħt pressjoni u li jeħtieġu aktar investimenti infrastrutturali biex itejbu l-ġestjoni tal-ilma, bħat-trattament tal-ilma mormi, l-indirizzar ta’ tnixxijiet fin-netwerks u l-provvista tal-ilma. Minkejja progress kostanti f’dawn l-aħħar snin, Spanja għad trid tissodisfa wħud mir-rekwiżiti tal-liġi tal-Unjoni dwar l-ilma. Il-progress biex jintlaħqu dawn l-għanijiet kollha jġib miegħu benefiċċji ambjentali, ekonomiċi u soċjali għal Spanja. |
| --- | --- |

(20)

Għad hemm diskrepanzi sinifikanti fl-investiment fil-qasam tal-ġestjoni tar-riżorsi naturali, biex jiġi żgurat mudell ta’ żvilupp aktar sostenibbli. It-tnaqqis tal-konsum tal-enerġija fil-bini, u l-iżvilupp ta’ grilji intelliġenti u l-ħżin tal-elettriku rinnovabbli jgħinu biex id-domanda tiġi ġestita aħjar. Jenħtieġ li sforzi addizzjonali jippromwovu t-trasport sostenibbli u l-ekonomija ċirkolari. Ċerti żoni ta’ Spanja huma fost l-aktar esposti fl-Ewropa għat-tibdil fil-klima, bir-riżorsi tal-ilma eżistenti taħt pressjoni u li jeħtieġu aktar investimenti infrastrutturali biex itejbu l-ġestjoni tal-ilma, bħat-trattament tal-ilma mormi, l-indirizzar ta’ tnixxijiet fin-netwerks u l-provvista tal-ilma. Minkejja progress kostanti f’dawn l-aħħar snin, Spanja għad trid tissodisfa wħud mir-rekwiżiti tal-liġi tal-Unjoni dwar l-ilma. Il-progress biex jintlaħqu dawn l-għanijiet kollha jġib miegħu benefiċċji ambjentali, ekonomiċi u soċjali għal Spanja.

| (21) | Għal kull nuqqas ta’ investiment identifikat, jenħtieġ li jitqiesu d-differenzi reġjonali speċifiċi fil-ħtiġijiet tal-investiment. Id-differenzi territorjali fil-PDG per capita huma moderati iżda jibqgħu usa’ minn qabel il-kriżi, l-aktar minħabba l-impatt asimmetriku tat-tnaqqis tax-xogħol madwar ir-reġjuni. L-aktar differenzi reġjonali wiesgħa huma attwalment identifikati fl-indikaturi tar-riżultati soċjali u tax-xogħol, fejn il-biċċa l-kbira tar-reġjuni Spanjoli ma jissodisfawx il-medja tal-Unjoni. L-indikaturi soċjoekonomiċi oħrajn jippreżentaw differenzi territorjali wiesgħa, bħall-innovazzjoni, l-intraprenditorija, u l-kompetittività. Il-politika ekonomika relatata mal-investiment jenħtieġ li tqis b’mod idoneju d-differenzi reġjonali fil-ħtiġijiet tal-investiment. |
| --- | --- |

(21)

Għal kull nuqqas ta’ investiment identifikat, jenħtieġ li jitqiesu d-differenzi reġjonali speċifiċi fil-ħtiġijiet tal-investiment. Id-differenzi territorjali fil-PDG per capita huma moderati iżda jibqgħu usa’ minn qabel il-kriżi, l-aktar minħabba l-impatt asimmetriku tat-tnaqqis tax-xogħol madwar ir-reġjuni. L-aktar differenzi reġjonali wiesgħa huma attwalment identifikati fl-indikaturi tar-riżultati soċjali u tax-xogħol, fejn il-biċċa l-kbira tar-reġjuni Spanjoli ma jissodisfawx il-medja tal-Unjoni. L-indikaturi soċjoekonomiċi oħrajn jippreżentaw differenzi territorjali wiesgħa, bħall-innovazzjoni, l-intraprenditorija, u l-kompetittività. Il-politika ekonomika relatata mal-investiment jenħtieġ li tqis b’mod idoneju d-differenzi reġjonali fil-ħtiġijiet tal-investiment.

| (22) | Tajjeb li wieħed ifakkar li l-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiżi tal-2019. Dan jippermetti li Spanja tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbiegħda tal-Gżejjer Kanarji. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(22)

Tajjeb li wieħed ifakkar li l-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiżi tal-2019. Dan jippermetti li Spanja tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbiegħda tal-Gżejjer Kanarji. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (23) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Spanja u ppubblikatha fir-rapport għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Spanja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fi Spanja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur. |
| --- | --- |

(23)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Spanja u ppubblikatha fir-rapport għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Spanja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fi Spanja, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

| (24) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (9) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (9) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

| (25) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, b’mod partikolari l-ewwel, it-tieni u t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) fost oħrajn jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn pubbliku għoli. |
| --- | --- |

(25)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, b’mod partikolari l-ewwel, it-tieni u t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) fost oħrajn jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn pubbliku għoli.

B’DAN JIRRAKKOMANDA li Spanja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx 0,9 % fl-2020, ekwivalenti għal aġġustament annwali strutturali ta’ 0,65 % tal-PDG. Tieħu miżuri li jsaħħu l-oqfsa fiskali u tal-akkwist pubbliku fil-livelli kollha tal-gvern. Tippreserva s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet. Tuża l-qligħ mhux mistenni biex jitħaffef it-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern.

2.

Tiżgura li s-servizzi għall-impjieg u dawk soċjali jkollhom il-kapaċità li jipprovdu appoġġ effettiv. Trawwem tranżizzjonijiet lejn kuntratti indefiniti, inkluż billi tissimplifika s-sistema ta’ inċentivi ta’ reklutaġġ. Ittejjeb l-appoġġ għall-familji, tnaqqas il-frammentazzjoni tal-assistenza nazzjonali għall-qgħad u tindirizza l-lakuni fil-koperturi fi skemi reġjonali ta’ introjtu minimu. Tnaqqas it-tluq bikri mill-iskola u ttejjeb ir-riżultati edukattivi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Iżżid il-kooperazzjoni bejn l-edukazzjoni u n-negozji bil-ħsieb li ttejjeb il-provvista ta’ ħiliet u kwalifiki rilevanti għas-suq tax-xogħol, b’mod partikolari għat-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq it-trawwim tal-innovazzjoni, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u tal-enerġija, it-titjib tal-infrastruttura għall-merkanzija bil-ferrovija u l-estensjoni tal-interkonnessjonijiet tal-elettriku mal-bqija tal-Unjoni, filwaqt li tqis id-diversitajiet reġjonali. Ittejjeb l-effettività tal-politiki li jappoġġjaw ir-riċerka u l-innovazzjoni.

4.

Ittejjeb l-implimentazzjoni tal-Liġi dwar l-Unità tas-Suq billi tiżgura li, fil-livelli kollha ta’ amministrazzjoni, ir-regoli li jirregolaw l-aċċess u t-twettiq tal-attivitajiet ekonomiċi, b’mod partikolari għas-servizzi, ikunu konformi mal-prinċipji ta’ din il-Liġi u billi ttejjeb il-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 33.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1001 tal-14 ta’ Ġunju 2019 li tabroga d-Deċiżjoni 2009/417/KE dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fi Spanja (ĠU L 163, 20.6.2019, p. 59).

6

(7)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

7

(8)  In-nefqa pubblika primarja netta hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi.

8

(9)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

9

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/55 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/55

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Franza u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Franza

(2019/C 301/10)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lil Franza bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lil Franza bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li Franza tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jużaw il-qligħ mhux mistenni biex inaqqsu d-dejn pubbliku, jissimplifikaw in-nefqa pubblika u biex jiffukaw il-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tar-rikostruzzjoni tal-buffers fiskali, it-titjib tal-finanzi pubbliċi u l-appoġġ għall-investiment. Miżuri biex jissimplifikaw is-sistema tat-taxxa u jnaqqsu r-restrizzjonijiet regolatorji ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju. Fl-aħħar nett, il-miżuri biex tittejjeb l-impjegabbiltà ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li Franza tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jużaw il-qligħ mhux mistenni biex inaqqsu d-dejn pubbliku, jissimplifikaw in-nefqa pubblika u biex jiffukaw il-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tar-rikostruzzjoni tal-buffers fiskali, it-titjib tal-finanzi pubbliċi u l-appoġġ għall-investiment. Miżuri biex jissimplifikaw is-sistema tat-taxxa u jnaqqsu r-restrizzjonijiet regolatorji ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju. Fl-aħħar nett, il-miżuri biex tittejjeb l-impjegabbiltà ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għal Franza ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress ta’ Franza fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Franza lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li Franza għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari l-iżbilanċi identifikati huma relatati ma’ dejn pubbliku għoli u dinamiċi dgħajfa tal-kompetittività f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għal Franza ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress ta’ Franza fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Franza lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li Franza għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari l-iżbilanċi identifikati huma relatati ma’ dejn pubbliku għoli u dinamiċi dgħajfa tal-kompetittività f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività.

| (4) | Fis-26 ta’ April 2019, Franza ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Fis-26 ta’ April 2019, Franza ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Franza bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana li d-defiċit nominali jiżdied minn 2,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 3,1 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm ’il quddiem jonqos għal 1,2 % tal-PDG fl-2022. Iż-żieda ppjanata tad-defiċit nominali fl-2019, li huwa kkonfermat mit-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hija prinċipalment minħabba l-impatt ta’ darba li jżid id-defiċit tat-trasformazzjoni tal-kreditu tat-taxxa fuq l-impjiegi u l-kompetittività fi tnaqqis permanenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali ta’ min iħaddem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,4 % tal-PDG — mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perijodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jiżdied minn 98,4 % tal-PDG fl-2018 għal 98,9 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm’ il quddiem jonqos għal 96,8 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2020’il quddiem ma ġewx speċifikati. |
| --- | --- |

(6)

Franza bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana li d-defiċit nominali jiżdied minn 2,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 3,1 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm ’il quddiem jonqos għal 1,2 % tal-PDG fl-2022. Iż-żieda ppjanata tad-defiċit nominali fl-2019, li huwa kkonfermat mit-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hija prinċipalment minħabba l-impatt ta’ darba li jżid id-defiċit tat-trasformazzjoni tal-kreditu tat-taxxa fuq l-impjiegi u l-kompetittività fi tnaqqis permanenti tal-kontribuzzjonijiet soċjali ta’ min iħaddem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — defiċit strutturali ta’ 0,4 % tal-PDG — mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perijodu kopert mill-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jiżdied minn 98,4 % tal-PDG fl-2018 għal 98,9 % tal-PDG fl-2019 u li minn hemm’ il quddiem jonqos għal 96,8 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri tad-defiċit ippjanati mill-2020’il quddiem ma ġewx speċifikati.

| (7) | Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat, peress li l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ppjana defiċit nominali bi ksur ta’ 3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG skont it-Trattat fl-2019 u, abbażi tad-data notifikata, prima facie ma kienx hemm konformità mal-2018. Ir-rapport ikkonkluda li, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, il-kriterji tad-defiċit u tad-dejn kif definiti fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 għandhom jitqiesu bħala li qed jiġu attwalment rispettati. |
| --- | --- |

(7)

Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat, peress li l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ppjana defiċit nominali bi ksur ta’ 3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG skont it-Trattat fl-2019 u, abbażi tad-data notifikata, prima facie ma kienx hemm konformità mal-2018. Ir-rapport ikkonkluda li, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, il-kriterji tad-defiċit u tad-dejn kif definiti fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 għandhom jitqiesu bħala li qed jiġu attwalment rispettati.

| (8) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lil Franza tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 1,4 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019. |
| --- | --- |

(8)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lil Franza tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 1,4 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019.

| (9) | Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Franza ’l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,7 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma għandhiex taqbeż 1,2 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi tal-aġġustament miftiehma b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie, Franza mhijiex prevista tikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu miżuri neċessarji biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

(9)

Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika ta’ Franza ’l fuq minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 0,7 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma għandhiex taqbeż 1,2 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi tal-aġġustament miftiehma b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. Prima facie, Franza mhijiex prevista tikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu miżuri neċessarji biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika.

| (10) | L-isforzi biex jiġu kkonsolidati l-finanzi tal-gvern naqqsu biss modestament il-proporzjon tan-nefqa pubblika, li b’56 % fl-2018, baqa’ l-ogħla fl-Unjoni. Tnaqqis kostanti fid-dejn pubbliku ser jiddependi fuq il-kapaċità tal-gvern li jrażżan l-infiq tiegħu. Sa mill-2017, il-gvern nieda strateġija mġedda għall-konsolidazzjoni fiskali tul il-mandat presidenzjali ta’ ħames snin. Is-suċċess tiegħu ser jiddependi fuq li jintlaħqu l-miri ta’ nfiq ippjanati ddefiniti għall-gvernijiet ċentrali u lokali u għas-sistema tal-kura tas-saħħa. |
| --- | --- |

(10)

L-isforzi biex jiġu kkonsolidati l-finanzi tal-gvern naqqsu biss modestament il-proporzjon tan-nefqa pubblika, li b’56 % fl-2018, baqa’ l-ogħla fl-Unjoni. Tnaqqis kostanti fid-dejn pubbliku ser jiddependi fuq il-kapaċità tal-gvern li jrażżan l-infiq tiegħu. Sa mill-2017, il-gvern nieda strateġija mġedda għall-konsolidazzjoni fiskali tul il-mandat presidenzjali ta’ ħames snin. Is-suċċess tiegħu ser jiddependi fuq li jintlaħqu l-miri ta’ nfiq ippjanati ddefiniti għall-gvernijiet ċentrali u lokali u għas-sistema tal-kura tas-saħħa.

| (11) | In-nefqa fuq il-kura tas-saħħa żdiedet b’mod stabbli matul iż-żmien. In-nefqa totali kienet stmata għal 11,5 % tal-PDG fl-2017, l-ogħla livell fost l-Istati Membri tal-UE li jaderixxu mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD). Riforma ġdida tas-sistema tal-kura tas-saħħa tħabbret fil-ħarifa tal-2018 u abbozz ta’ liġi ġie ppreżentat fit-13 ta’ Frar 2019. Is-suċċess tagħha ser jiddependi fuq it-twaqqif ta’ qafas legali u organizzattiv ċar li jipprovdi l-inċentivi t-tajba u li jrawwem il-kollaborazzjoni bejn l-atturi pubbliċi u privati. Ir-riforma mħabbra tas-sistema tal-kura tas-saħħa ma tinkludix reviżjoni tan-norma ta’ tkabbir għan-nefqa fuq il-kura tas-saħħa (Objectif National de Dépenses d’Assurance Maladie, ONDAM). Din in-norma ta’ nfiq tkopri terz tal-infiq tas-sigurtà soċjali. Għalkemm dan l-objettiv ilu jiġi ssodisfat sa mill-2010, il-mira tal-ONDAM diġà żdiedet tliet darbiet mill-2017. Din żdiedet għall-2018-2020, minn mira inizjali ta’ tkabbir ta’ 2,1 %, għal mira riveduta ta’ 2,3 % fil-liġi tal-baġit għall-2018, u kompliet tiżdied sa 2,5 % fl-att dwar il-baġit tas-sigurtà soċjali għall-2019. Dan ser jirrifletti sa ċertu punt in-nefqa addizzjonali li trid titħallas minn “Ma santé 2022”. |
| --- | --- |

(11)

In-nefqa fuq il-kura tas-saħħa żdiedet b’mod stabbli matul iż-żmien. In-nefqa totali kienet stmata għal 11,5 % tal-PDG fl-2017, l-ogħla livell fost l-Istati Membri tal-UE li jaderixxu mal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD). Riforma ġdida tas-sistema tal-kura tas-saħħa tħabbret fil-ħarifa tal-2018 u abbozz ta’ liġi ġie ppreżentat fit-13 ta’ Frar 2019. Is-suċċess tagħha ser jiddependi fuq it-twaqqif ta’ qafas legali u organizzattiv ċar li jipprovdi l-inċentivi t-tajba u li jrawwem il-kollaborazzjoni bejn l-atturi pubbliċi u privati. Ir-riforma mħabbra tas-sistema tal-kura tas-saħħa ma tinkludix reviżjoni tan-norma ta’ tkabbir għan-nefqa fuq il-kura tas-saħħa (Objectif National de Dépenses d’Assurance Maladie, ONDAM). Din in-norma ta’ nfiq tkopri terz tal-infiq tas-sigurtà soċjali. Għalkemm dan l-objettiv ilu jiġi ssodisfat sa mill-2010, il-mira tal-ONDAM diġà żdiedet tliet darbiet mill-2017. Din żdiedet għall-2018-2020, minn mira inizjali ta’ tkabbir ta’ 2,1 %, għal mira riveduta ta’ 2,3 % fil-liġi tal-baġit għall-2018, u kompliet tiżdied sa 2,5 % fl-att dwar il-baġit tas-sigurtà soċjali għall-2019. Dan ser jirrifletti sa ċertu punt in-nefqa addizzjonali li trid titħallas minn “Ma santé 2022”.

| (12) | Fil-livell lokali, in-nefqa pubblika qabżet il-mira ppjanata għat-tkabbir fl-2017. Mill-2014, in-nefqa pubblika tal-gvern lokali fi Franza hija ggwidata minn norma ta’ nfiq li tindika miri ta’ tkabbir mhux vinkolanti annwali kemm għan-nefqa pubblika operattiva kif ukoll għall-ħtiġijiet ta’ finanzjament fil-livell lokali (Objectif d’évolution de la Dépense Locale). Fl-2018, din in-norma ta’ nefqa kienet akkumpanjata minn ftehimiet kuntrattwali vinkolanti bejn l-Istat u 71 % mill-ikbar 322 awtorità lokali, validi fl-2018-2020. It-tnaqqis limitat fl-għadd ta’ muniċipalitajiet, madankollu, jista’ jxekkel il-konformità man-norma tan-nefqa. Ir-riforma territorjali tal-20142016 naqqset l-għadd ta’ reġjuni bin-nofs, iżda l-għadd ta’ muniċipalitajiet naqas biss bi ftit u baqa’ ogħla minn 34 000, bil-bosta l-ogħla fl-Unjoni. |
| --- | --- |

(12)

Fil-livell lokali, in-nefqa pubblika qabżet il-mira ppjanata għat-tkabbir fl-2017. Mill-2014, in-nefqa pubblika tal-gvern lokali fi Franza hija ggwidata minn norma ta’ nfiq li tindika miri ta’ tkabbir mhux vinkolanti annwali kemm għan-nefqa pubblika operattiva kif ukoll għall-ħtiġijiet ta’ finanzjament fil-livell lokali (Objectif d’évolution de la Dépense Locale). Fl-2018, din in-norma ta’ nefqa kienet akkumpanjata minn ftehimiet kuntrattwali vinkolanti bejn l-Istat u 71 % mill-ikbar 322 awtorità lokali, validi fl-2018-2020. It-tnaqqis limitat fl-għadd ta’ muniċipalitajiet, madankollu, jista’ jxekkel il-konformità man-norma tan-nefqa. Ir-riforma territorjali tal-20142016 naqqset l-għadd ta’ reġjuni bin-nofs, iżda l-għadd ta’ muniċipalitajiet naqas biss bi ftit u baqa’ ogħla minn 34 000, bil-bosta l-ogħla fl-Unjoni.

| (13) | L-implimentazzjoni tal-istrateġija mġedda ta’ konsolidazzjoni fiskali mnedija mill-gvern għat-terminu presidenzjali ta’ ħames snin teħtieġ ukoll it-twettiq tal-programm “Azzjoni Pubblika 2022” li għadu mhux definit għal kollox. Dak il-programm għandu l-għan li jwassal għal kisbiet fl-effiċjenza sostanzjali fl-infiq tal-gvern, filwaqt li jtejjeb il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika nazzjonali. Il-Gvern ta prijorità ċara lill-aspetti metodoloġiċi u relatati mal-proċess, iżda ma ffukax fuq kwantifikazzjoni ex ante u ġenerali ta’ ffrankar potenzjali. Filwaqt li dan l-approċċ jista’ jirriżulta minn proċess ta’ riforma kumpless u l-ħtieġa li d-dibattitu pubbliku jiġi ffaċilitat dwar kwistjonijiet sensittivi, jagħmilha wkoll diffiċli biex tiġi vvalutata f’termini kwantitattivi l-istrateġija kumplessiva u l-kontribut tagħha għall-konsolidazzjoni fiskali. B’mod partikolari, mhuwiex ċar kif eżattament u b’liema żmien il-programm ta’ riforma — inklużi l-pjanijiet ta’ trasformazzjoni tal-Ministeri li jinkludu ġabra wiesa’ ta’ miżuri varjati — jikkontribwixxi b’azzjonijiet konkreti għall-objettiv speċifiku ħafna li jitnaqqas il-proporzjon tan-nefqa mal-PDG sal-2022. B’mod ġenerali, l-informazzjoni disponibbli turi konformità parzjali mal-gwida għall-analiżi tal-infiq li ntlaħaq qbil dwarha fl-2016 mill-Grupp tal-euro. |
| --- | --- |

(13)

L-implimentazzjoni tal-istrateġija mġedda ta’ konsolidazzjoni fiskali mnedija mill-gvern għat-terminu presidenzjali ta’ ħames snin teħtieġ ukoll it-twettiq tal-programm “Azzjoni Pubblika 2022” li għadu mhux definit għal kollox. Dak il-programm għandu l-għan li jwassal għal kisbiet fl-effiċjenza sostanzjali fl-infiq tal-gvern, filwaqt li jtejjeb il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika nazzjonali. Il-Gvern ta prijorità ċara lill-aspetti metodoloġiċi u relatati mal-proċess, iżda ma ffukax fuq kwantifikazzjoni ex ante u ġenerali ta’ ffrankar potenzjali. Filwaqt li dan l-approċċ jista’ jirriżulta minn proċess ta’ riforma kumpless u l-ħtieġa li d-dibattitu pubbliku jiġi ffaċilitat dwar kwistjonijiet sensittivi, jagħmilha wkoll diffiċli biex tiġi vvalutata f’termini kwantitattivi l-istrateġija kumplessiva u l-kontribut tagħha għall-konsolidazzjoni fiskali. B’mod partikolari, mhuwiex ċar kif eżattament u b’liema żmien il-programm ta’ riforma — inklużi l-pjanijiet ta’ trasformazzjoni tal-Ministeri li jinkludu ġabra wiesa’ ta’ miżuri varjati — jikkontribwixxi b’azzjonijiet konkreti għall-objettiv speċifiku ħafna li jitnaqqas il-proporzjon tan-nefqa mal-PDG sal-2022. B’mod ġenerali, l-informazzjoni disponibbli turi konformità parzjali mal-gwida għall-analiżi tal-infiq li ntlaħaq qbil dwarha fl-2016 mill-Grupp tal-euro.

| (14) | Ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jibqgħu għoljin fuq perjodu ta’ żmien medju. Id-dejn għoli tal-gvern ġenerali u d-defiċit strutturali tal-amministrazzjoni pubblika jippreżentaw sfidi ta’ sostenibbiltà, speċjalment fuq perjodu ta’ żmien medju. Sforz fiskali li jissarraf f’titjib deċiżiv fil-bilanċ strutturali primarju ta’ Franza jkun essenzjali biex jiġu evitati dawn ir-riskji. It-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern jista’ jtejjeb ukoll il-prospetti tat-tkabbir u r-reżiljenza tal-ekonomija Franċiża. |
| --- | --- |

(14)

Ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jibqgħu għoljin fuq perjodu ta’ żmien medju. Id-dejn għoli tal-gvern ġenerali u d-defiċit strutturali tal-amministrazzjoni pubblika jippreżentaw sfidi ta’ sostenibbiltà, speċjalment fuq perjodu ta’ żmien medju. Sforz fiskali li jissarraf f’titjib deċiżiv fil-bilanċ strutturali primarju ta’ Franza jkun essenzjali biex jiġu evitati dawn ir-riskji. It-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern jista’ jtejjeb ukoll il-prospetti tat-tkabbir u r-reżiljenza tal-ekonomija Franċiża.

| (15) | Ir-riforma ppjanata tal-pensjonijiet tista’ tgħin biex tnaqqas id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika fuq perjodu ta’ żmien medju u għalhekk tnaqqas ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn. Il-bilanċ baġitarju tas-sistema tal-pensjonijiet jiddependi ħafna mis-suppożizzjonijiet makroekonomiċi. Skont l-aħħar rapport annwali mill-Kunsill Konsultattiv tal-Pensjonijiet ta’ Franza (Conseil d’orientation des retraites), l-infiq fuq il-pensjonijiet kien ta’ 13,8 % tal-PDG fl-2018 u huwa mbassar li jilħaq it-13,8 % fl-2022, qabel ma jibqa’ fil-medda ta’ bejn il-11,8 % u t-13,8 % sal-2070 skont ir-rata ta’ tkabbir preżunta għall-evoluzzjoni tal-PDG u l-impjiegi matul iż-żmien. Hemm aktar minn 40 skema ta’ pensjoni differenti li jeżistu flimkien fi Franza. Dawn l-iskemi japplikaw għal gruppi differenti ta’ ħaddiema u funzjonijiet skont ġabriet differenti ta’ regoli. Sal-aħħar tas-sena huwa mistenni abbozz ta’ liġi li progressivament jgħaqqad ir-regoli ta’ dawn l-iskemi, bil-ħsieb li jissimplifika l-funzjonament tas-sistema tal-pensjonijiet b’mod partikolari biex itejjeb it-trasparenza, il-ġustizzja u l-effiċjenza tagħha. |
| --- | --- |

(15)

Ir-riforma ppjanata tal-pensjonijiet tista’ tgħin biex tnaqqas id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika fuq perjodu ta’ żmien medju u għalhekk tnaqqas ir-riskji għas-sostenibbiltà tad-dejn. Il-bilanċ baġitarju tas-sistema tal-pensjonijiet jiddependi ħafna mis-suppożizzjonijiet makroekonomiċi. Skont l-aħħar rapport annwali mill-Kunsill Konsultattiv tal-Pensjonijiet ta’ Franza (Conseil d’orientation des retraites), l-infiq fuq il-pensjonijiet kien ta’ 13,8 % tal-PDG fl-2018 u huwa mbassar li jilħaq it-13,8 % fl-2022, qabel ma jibqa’ fil-medda ta’ bejn il-11,8 % u t-13,8 % sal-2070 skont ir-rata ta’ tkabbir preżunta għall-evoluzzjoni tal-PDG u l-impjiegi matul iż-żmien. Hemm aktar minn 40 skema ta’ pensjoni differenti li jeżistu flimkien fi Franza. Dawn l-iskemi japplikaw għal gruppi differenti ta’ ħaddiema u funzjonijiet skont ġabriet differenti ta’ regoli. Sal-aħħar tas-sena huwa mistenni abbozz ta’ liġi li progressivament jgħaqqad ir-regoli ta’ dawn l-iskemi, bil-ħsieb li jissimplifika l-funzjonament tas-sistema tal-pensjonijiet b’mod partikolari biex itejjeb it-trasparenza, il-ġustizzja u l-effiċjenza tagħha.

| (16) | Ir-rata tal-impjieg kompliet tiżdied u laħqet il-71,3 % fl-2018. Ir-rata tal-qgħad naqset aktar, u laħqet id-9,1 % fl-2018, iżda għadha ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (6,8 %) u l-medja taż-żona tal-euro (8,2 %). Barra minn hekk, is-suq tax-xogħol Franċiż għadu wieħed ferm segmentat. Kważi 85 % tal-impjiegi ġodda huma fuq kuntratti temporanji u r-rata ta’ tranżizzjoni għal kuntratti permanenti hija fost l-aktar baxxa fl-Unjoni. Ix-xogħol part-time involontarju huwa għoli ħafna wkoll, jammonta għal 42,3 % tax-xogħol part-time totali fl-2018. Ir-riforma ppjanata tas-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad (Unédic) għandha l-għan li tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi tnaqqas l-inċentivi għall-ingaġġar b’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna u impjieg mill-ġdid, u li tnaqqas id-dejn tas-sistema. In-negozjati bejn is-sħab soċjali dwar is-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad bdew fil-ħarifa tal-2018. L-għan kien li i) jitnaqqas id-dejn tas-sistema, ii) jiġu rieżaminati l-inċentivi biex il-persuni qiegħda jibdew jaħdmu, u iii) jinstab mekkaniżmu ta’ inċentiv biex jitnaqqsu l-inċentivi għar-reklutaġġ f’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna. Madankollu, is-sħab soċjali ma laħqux ftehim dwar sett ġdid ta’ regoli. Ir-riforma issa tinsab f’idejn il-gvern, li huwa impenjat biex sas-sajf tal-2019 iħabbar liema miżuri ser jinżammu. |
| --- | --- |

(16)

Ir-rata tal-impjieg kompliet tiżdied u laħqet il-71,3 % fl-2018. Ir-rata tal-qgħad naqset aktar, u laħqet id-9,1 % fl-2018, iżda għadha ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (6,8 %) u l-medja taż-żona tal-euro (8,2 %). Barra minn hekk, is-suq tax-xogħol Franċiż għadu wieħed ferm segmentat. Kważi 85 % tal-impjiegi ġodda huma fuq kuntratti temporanji u r-rata ta’ tranżizzjoni għal kuntratti permanenti hija fost l-aktar baxxa fl-Unjoni. Ix-xogħol part-time involontarju huwa għoli ħafna wkoll, jammonta għal 42,3 % tax-xogħol part-time totali fl-2018. Ir-riforma ppjanata tas-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad (Unédic) għandha l-għan li tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi tnaqqas l-inċentivi għall-ingaġġar b’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna u impjieg mill-ġdid, u li tnaqqas id-dejn tas-sistema. In-negozjati bejn is-sħab soċjali dwar is-sistema tal-benefiċċji tal-qgħad bdew fil-ħarifa tal-2018. L-għan kien li i) jitnaqqas id-dejn tas-sistema, ii) jiġu rieżaminati l-inċentivi biex il-persuni qiegħda jibdew jaħdmu, u iii) jinstab mekkaniżmu ta’ inċentiv biex jitnaqqsu l-inċentivi għar-reklutaġġ f’kuntratti ta’ terminu qasir ħafna. Madankollu, is-sħab soċjali ma laħqux ftehim dwar sett ġdid ta’ regoli. Ir-riforma issa tinsab f’idejn il-gvern, li huwa impenjat biex sas-sajf tal-2019 iħabbar liema miżuri ser jinżammu.

| (17) | Il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol għall-gruppi vulnerabbli jibqgħu komparattivament aktar diffiċli milli għal gruppi oħra. Ir-rata ta’ impjieg għal persuni mhux imwielda fl-UE, ta’ 57,5 % fl-2018 (meta mqabbla ma’ 73,1 % ta’ dawk li twieldu fi Franza), hija waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni. L-evidenza turi li n-nies bi sfond ta’ migrazzjoni għandhom it-tendenza li jkunu żvantaġġati matul il-proċess tar-reklutaġġ. Il-konċentrazzjoni ġeografika tagħhom f’viċinati foqra hija wkoll kwistjoni ta’ tħassib. L-abitanti taż-żoni l-aktar żvantaġġati (bħal Quartiers prioritaires de la politique de la ville), inklużi persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, għadhom qed jiffaċċjaw diffikultajiet fis-suq tax-xogħol, b’rata ta’ qgħad ta’ 24,7 % fl-2017. Minkejja xi azzjoni politika, l-impatt tal-isfond soċjoekonomiku u ta’ migrazzjoni fuq il-prestazzjoni edukattiva jibqgħu għoljin u jfixklu l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(17)

Il-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol għall-gruppi vulnerabbli jibqgħu komparattivament aktar diffiċli milli għal gruppi oħra. Ir-rata ta’ impjieg għal persuni mhux imwielda fl-UE, ta’ 57,5 % fl-2018 (meta mqabbla ma’ 73,1 % ta’ dawk li twieldu fi Franza), hija waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni. L-evidenza turi li n-nies bi sfond ta’ migrazzjoni għandhom it-tendenza li jkunu żvantaġġati matul il-proċess tar-reklutaġġ. Il-konċentrazzjoni ġeografika tagħhom f’viċinati foqra hija wkoll kwistjoni ta’ tħassib. L-abitanti taż-żoni l-aktar żvantaġġati (bħal Quartiers prioritaires de la politique de la ville), inklużi persuni bi sfond ta’ migrazzjoni, għadhom qed jiffaċċjaw diffikultajiet fis-suq tax-xogħol, b’rata ta’ qgħad ta’ 24,7 % fl-2017. Minkejja xi azzjoni politika, l-impatt tal-isfond soċjoekonomiku u ta’ migrazzjoni fuq il-prestazzjoni edukattiva jibqgħu għoljin u jfixklu l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol.

| (18) | Ħaddiema bi ftit kwalifiki u żgħażagħ ukoll għadhom fi żvantaġġ fis-suq tax-xogħol. Ir-rata tal-qgħad ta’ dawk b’ħiliet baxxi naqset fl-2017 għall-ewwel darba mill-2008, iżda b’16,2 % fl-2018, għadha ’l fuq sew mil-livelli ta’ qabel il-kriżi. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ (etajiet bejn il-15 u l-24 sena) naqas b’1,6 punti perċentwali fl-2018 għal 20,7 %, iżda għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 15,2 %. Ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ b’livell baxx ta’ ħiliet għadha għolja ħafna, b’35,6 % fl-2018. Appoġġ attiv effettiv biex jinstab impjieg, inkluż konsulenza intensiva fuq l-impjiegi u appoġġ għar-reklutaġġ, aċċess għal azzjonijiet ta’ titjib tal-ħiliet, miżuri innovattivi biex jintlaħqu ż-żgħażagħ l-aktar vulnerabbli barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ u azzjoni aktar soda dwar il-prattiki diskriminatorji, huma kollha kruċjali biex jitrawmu opportunitajiet indaqs fis-suq tax-xogħol. Ir-reġjuni ultraperiferiċi qed iħabbtu wiċċhom ma’ sfidi addizzjonali u jistħoqqilhom attenzjoni partikolari. |
| --- | --- |

(18)

Ħaddiema bi ftit kwalifiki u żgħażagħ ukoll għadhom fi żvantaġġ fis-suq tax-xogħol. Ir-rata tal-qgħad ta’ dawk b’ħiliet baxxi naqset fl-2017 għall-ewwel darba mill-2008, iżda b’16,2 % fl-2018, għadha ’l fuq sew mil-livelli ta’ qabel il-kriżi. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ (etajiet bejn il-15 u l-24 sena) naqas b’1,6 punti perċentwali fl-2018 għal 20,7 %, iżda għadu ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 15,2 %. Ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ b’livell baxx ta’ ħiliet għadha għolja ħafna, b’35,6 % fl-2018. Appoġġ attiv effettiv biex jinstab impjieg, inkluż konsulenza intensiva fuq l-impjiegi u appoġġ għar-reklutaġġ, aċċess għal azzjonijiet ta’ titjib tal-ħiliet, miżuri innovattivi biex jintlaħqu ż-żgħażagħ l-aktar vulnerabbli barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ u azzjoni aktar soda dwar il-prattiki diskriminatorji, huma kollha kruċjali biex jitrawmu opportunitajiet indaqs fis-suq tax-xogħol. Ir-reġjuni ultraperiferiċi qed iħabbtu wiċċhom ma’ sfidi addizzjonali u jistħoqqilhom attenzjoni partikolari.

| (19) | Hekk kif jitjiebu l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol, bosta indikaturi jindikaw nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet. Filwaqt li l-qgħad u s-sottoimpjieg għadhom għoljin, in-nuqqas ta’ ħaddiema tas-sengħa qed jiżdied, speċjalment f’setturi speċifiċi. In-nuqqas ta’ ħiliet u n-nuqqas ta’ kompetenzi huma fatturi ewlenin li jispjegaw il-postijiet tax-xogħol battala. Skont id-data mill-Pôle Emploi ta’ Franza, fl-2017, minn 3,2 miljun post tax-xogħol battal irreġistrati, 150 000 ġew ikkanċellati minħabba n-nuqqas ta’ kandidati. L-evidenza tissuġġerixxi li, matul il-kriżi u l-irkupru sussegwenti, żieda fi spariġġ fil-ħiliet ikkontribwiet għal nuqqas fil-qgħad b’rata aktar bil-mod u għal qgħad ogħla fit-tul. L-eżiti tas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali qed jitjiebu. Il-gvern introduċa ġabra komprensiva ta’ azzjonijiet fl-2018 biex iżid l-aċċess għal taħriġ inizjali u kontinwu u jirrevedi l-governanza u l-finanzjament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. Filwaqt li jikkumplimenta dawn ir-riformi, il-pjan ta’ investiment fil-ħiliet (Plan d’investissement dans les compétences) għandu l-għan li jħarreġ u jipprovdi gwida intensiva lil miljun żagħżugħ u żagħżugħa li mhumiex f’impjieg, edukazzjoni jew taħriġ u lil miljun persuna b’livell baxx ta’ kwalifiki li qed ifittxu impjieg matul il-perjodu 2018-2022. |
| --- | --- |

(19)

Hekk kif jitjiebu l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol, bosta indikaturi jindikaw nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet. Filwaqt li l-qgħad u s-sottoimpjieg għadhom għoljin, in-nuqqas ta’ ħaddiema tas-sengħa qed jiżdied, speċjalment f’setturi speċifiċi. In-nuqqas ta’ ħiliet u n-nuqqas ta’ kompetenzi huma fatturi ewlenin li jispjegaw il-postijiet tax-xogħol battala. Skont id-data mill-Pôle Emploi ta’ Franza, fl-2017, minn 3,2 miljun post tax-xogħol battal irreġistrati, 150 000 ġew ikkanċellati minħabba n-nuqqas ta’ kandidati. L-evidenza tissuġġerixxi li, matul il-kriżi u l-irkupru sussegwenti, żieda fi spariġġ fil-ħiliet ikkontribwiet għal nuqqas fil-qgħad b’rata aktar bil-mod u għal qgħad ogħla fit-tul. L-eżiti tas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali qed jitjiebu. Il-gvern introduċa ġabra komprensiva ta’ azzjonijiet fl-2018 biex iżid l-aċċess għal taħriġ inizjali u kontinwu u jirrevedi l-governanza u l-finanzjament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. Filwaqt li jikkumplimenta dawn ir-riformi, il-pjan ta’ investiment fil-ħiliet (Plan d’investissement dans les compétences) għandu l-għan li jħarreġ u jipprovdi gwida intensiva lil miljun żagħżugħ u żagħżugħa li mhumiex f’impjieg, edukazzjoni jew taħriġ u lil miljun persuna b’livell baxx ta’ kwalifiki li qed ifittxu impjieg matul il-perjodu 2018-2022.

| (20) | B’mod ġenerali, is-sistema ta’ protezzjoni soċjali Franċiża hija effettiva fit-tnaqqis tal-inugwaljanza u l-faqar. Il-proporzjon ta’ persuni f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali kompla jonqos għal livell baxx storiku ta’ 17,1 % fl-2017, meta mqabbel ma’ medja ta’ 22,4 % fl-Unjoni. Madankollu, l-inugwaljanza fl-introjtu għadha ferm ogħla mil-livell ta’ qabel il-kriżi. Barra minn hekk, naqset it-tranżizzjoni lejn il-kwintili ta’ dħul, speċjalment għall-iktar kwintil baxx. Xi gruppi, fosthom il-familji b’ġenitur wieħed u persuni li twieldu barra l-Unjoni jiffaċċjaw riskju akbar ta’ faqar u esklużjoni soċjali. L-għoti ta’ pariri għal benefiċjarji ta’ dħul minimu mhux dejjem huwa suffiċjenti, b’diskrepanzi territorjali wiesgħa. Aktar investimenti kkoordinati aħjar fl-inklużjoni soċjali, kif previst mill-istrateġija nazzjonali kontra l-faqar li ġiet ippreżentata f’Settembru 2018, jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi. Filwaqt li l-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa hija ġeneralment tajba, id-differenzi reġjonali fl-aċċess għas-servizzi jistgħu jibbenefikaw minn aktar investiment, speċjalment fir-reġjuni l-aktar imbegħda. |
| --- | --- |

(20)

B’mod ġenerali, is-sistema ta’ protezzjoni soċjali Franċiża hija effettiva fit-tnaqqis tal-inugwaljanza u l-faqar. Il-proporzjon ta’ persuni f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali kompla jonqos għal livell baxx storiku ta’ 17,1 % fl-2017, meta mqabbel ma’ medja ta’ 22,4 % fl-Unjoni. Madankollu, l-inugwaljanza fl-introjtu għadha ferm ogħla mil-livell ta’ qabel il-kriżi. Barra minn hekk, naqset it-tranżizzjoni lejn il-kwintili ta’ dħul, speċjalment għall-iktar kwintil baxx. Xi gruppi, fosthom il-familji b’ġenitur wieħed u persuni li twieldu barra l-Unjoni jiffaċċjaw riskju akbar ta’ faqar u esklużjoni soċjali. L-għoti ta’ pariri għal benefiċjarji ta’ dħul minimu mhux dejjem huwa suffiċjenti, b’diskrepanzi territorjali wiesgħa. Aktar investimenti kkoordinati aħjar fl-inklużjoni soċjali, kif previst mill-istrateġija nazzjonali kontra l-faqar li ġiet ippreżentata f’Settembru 2018, jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi. Filwaqt li l-prestazzjoni tas-sistema tas-saħħa hija ġeneralment tajba, id-differenzi reġjonali fl-aċċess għas-servizzi jistgħu jibbenefikaw minn aktar investiment, speċjalment fir-reġjuni l-aktar imbegħda.

| (21) | Minkejja l-inizjattivi reċenti, Franza ma rnexxilhiex tnaqqas id-distakk tagħha mal-mexxejja tal-innovazzjoni tal-Unjoni skont it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Ewropea. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp baqa’ stabbli u kumpaniji ġodda għandhom diffikultà biex jikbru. Kollox ma’ kollox, Franza mhijiex fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira totali tagħha ta’ intensità ta’ riċerka u żvilupp ta’ 3 % għall-2020 u l-livell ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp mis-settur tan-negozju għadu ferm taħt il-mira ta’ 2 %. In-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija ogħla mill-medja tal-Unjoni u tinkludi firxa wiesgħa ta’ skemi ta’ appoġġ diretti u indiretti għall-isforzi fir-riċerka u l-innovazzjoni tan-negozju, inkluża l-iskema ta’ kreditu ta’ taxxa għar-riċerka u l-iżvilupp (Crédit d’Impôt Recherche), li hija waħda mill-aktar ġenerużi fost il-pajjiżi tal-OECD. Madankollu, il-prestazzjoni ġenerali tal-ekosistema tar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni għadha ma taqbilx mal-ammont kbir ta’ appoġġ pubbliku. Filwaqt li l-għodod eżistenti, inkluż Crédit d’Impôt Recherche, ġew evalwati reċentement, evalwazzjoni komprensiva tat-taħlita ta’ politiki ġenerali tkun tista’ tgħin fl-implimentazzjoni tal-politika futura. Il-Kunsill tal-Innovazzjoni (Conseil de l’innovation), imwaqqaf f’Lulju 2018, għandu l-kompitu li jissorvelja l-miżuri ta’ simplifikazzjoni, li jinkludu koordinazzjoni aħjar bejn l-appoġġ reġjonali, nazzjonali u Ewropew għall-innovazzjoni. Rabtiet aktar mill-qrib bejn ix-xjenza u n-negozju, b’mod partikolari permezz ta’ skemi ta’ trasferiment tal-għarfien, jistgħu jgħinu wkoll fit-tixrid tal-innovazzjoni, peress li Franza tkompli tikseb punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għar-riċerka pubblika u l-iżvilupp iffinanzjat min-negozji. L-appoġġ għar-raggruppamenti tal-kompetittività (pôles de compétivité) ġie mġedded għar-raba’ fażi (2019-2022) u ser tingħata prijorità lil organizzazzjonijiet tal-gruppi li huma konnessi tajjeb ma’ strutturi oħrajn fil-livell lokali, iffokati fuq prijoritajiet industrijali nazzjonali u b’riżultati fi proġetti tal-Unjoni. Il-Fond għall-Innovazzjoni u l-Industrija (Fonds pour l’innovation et l’industrie), iffinanzjat permezz ta’ privatizzazzjonijiet, ser jgħin ukoll biex jipprovdi finanzjament għall-intelliġenza artifiċjali. L-iżvilupp f’waqtu ta’ teknoloġiji relatati, bħall-Internet tal-oġġetti, in-netwerks 5G, l-informatika ta’ prestazzjoni għolja u, b’mod aktar ġenerali, l-ekonomija tad-data, ser ikun wieħed mill-fatturi ewlenin għas-suċċess ta’ dawn l-inizjattivi. Jeżistu wkoll differenzi kbar bejn ir-reġjuni f’termini ta’ investiment reġjonali fir-riċerka u l-iżvilupp u l-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Bosta reġjuni rurali jew reġjuni fi tranżizzjoni industrijali huma kklassifikati taħt il-medja tal-Unjoni. Ir-reġjuni l-aktar imbegħda huma fin-naħa l-baxxa tal-iskala. |
| --- | --- |

(21)

Minkejja l-inizjattivi reċenti, Franza ma rnexxilhiex tnaqqas id-distakk tagħha mal-mexxejja tal-innovazzjoni tal-Unjoni skont it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Ewropea. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp baqa’ stabbli u kumpaniji ġodda għandhom diffikultà biex jikbru. Kollox ma’ kollox, Franza mhijiex fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira totali tagħha ta’ intensità ta’ riċerka u żvilupp ta’ 3 % għall-2020 u l-livell ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp mis-settur tan-negozju għadu ferm taħt il-mira ta’ 2 %. In-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija ogħla mill-medja tal-Unjoni u tinkludi firxa wiesgħa ta’ skemi ta’ appoġġ diretti u indiretti għall-isforzi fir-riċerka u l-innovazzjoni tan-negozju, inkluża l-iskema ta’ kreditu ta’ taxxa għar-riċerka u l-iżvilupp (Crédit d’Impôt Recherche), li hija waħda mill-aktar ġenerużi fost il-pajjiżi tal-OECD. Madankollu, il-prestazzjoni ġenerali tal-ekosistema tar-riċerka u l-iżvilupp u l-innovazzjoni għadha ma taqbilx mal-ammont kbir ta’ appoġġ pubbliku. Filwaqt li l-għodod eżistenti, inkluż Crédit d’Impôt Recherche, ġew evalwati reċentement, evalwazzjoni komprensiva tat-taħlita ta’ politiki ġenerali tkun tista’ tgħin fl-implimentazzjoni tal-politika futura. Il-Kunsill tal-Innovazzjoni (Conseil de l’innovation), imwaqqaf f’Lulju 2018, għandu l-kompitu li jissorvelja l-miżuri ta’ simplifikazzjoni, li jinkludu koordinazzjoni aħjar bejn l-appoġġ reġjonali, nazzjonali u Ewropew għall-innovazzjoni. Rabtiet aktar mill-qrib bejn ix-xjenza u n-negozju, b’mod partikolari permezz ta’ skemi ta’ trasferiment tal-għarfien, jistgħu jgħinu wkoll fit-tixrid tal-innovazzjoni, peress li Franza tkompli tikseb punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għar-riċerka pubblika u l-iżvilupp iffinanzjat min-negozji. L-appoġġ għar-raggruppamenti tal-kompetittività (pôles de compétivité) ġie mġedded għar-raba’ fażi (2019-2022) u ser tingħata prijorità lil organizzazzjonijiet tal-gruppi li huma konnessi tajjeb ma’ strutturi oħrajn fil-livell lokali, iffokati fuq prijoritajiet industrijali nazzjonali u b’riżultati fi proġetti tal-Unjoni. Il-Fond għall-Innovazzjoni u l-Industrija (Fonds pour l’innovation et l’industrie), iffinanzjat permezz ta’ privatizzazzjonijiet, ser jgħin ukoll biex jipprovdi finanzjament għall-intelliġenza artifiċjali. L-iżvilupp f’waqtu ta’ teknoloġiji relatati, bħall-Internet tal-oġġetti, in-netwerks 5G, l-informatika ta’ prestazzjoni għolja u, b’mod aktar ġenerali, l-ekonomija tad-data, ser ikun wieħed mill-fatturi ewlenin għas-suċċess ta’ dawn l-inizjattivi. Jeżistu wkoll differenzi kbar bejn ir-reġjuni f’termini ta’ investiment reġjonali fir-riċerka u l-iżvilupp u l-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Bosta reġjuni rurali jew reġjuni fi tranżizzjoni industrijali huma kklassifikati taħt il-medja tal-Unjoni. Ir-reġjuni l-aktar imbegħda huma fin-naħa l-baxxa tal-iskala.

| (22) | Fil-preżent, Franza qed taħdem tajjeb fil-politika dwar l-enerġija u l-mitigazzjoni tal-klima u għadha fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tagħha ta’ tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra fl-2020. Madankollu jeħtieġ li żżid b’mod sinifikanti l-isforzi tagħha ta’ investiment biex tilħaq il-miri tagħha tal-2020 għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika kif ukoll il-miri aktar ambizzjużi tagħha dwar il-klima u l-enerġija għall-2030, b’mod partikolari fl-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u r-rinnovazzjoni effiċjenti fl-enerġija tal-bini. Peress li aktar minn nofs il-finanzjament attwali għal dawk l-investimenti huwa mmexxi pubblikament, il-kundizzjonijiet ekonomiċi u regolatorji jkollhom jagħmlu l-finanzjament ta’ proġetti aktar vijabbli għas-settur privat sabiex jisfruttaw opportunitajiet sinifikanti ta’ investiment. L-aċċelerazzjoni tal-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-tisħin u t-tkessiħ tirrappreżenta potenzjal partikolarment kbir mhux sfruttat. Il-ħtiġijiet ta’ investiment għoli jikkonċernaw ukoll l-effiċjenza enerġetika fil-bini. Dan huwa partikolarment il-każ għar-rinnovazzjoni tas-settur tad-djar, li jirrappreżenta parti kbira mid-diskrepanza totali fl-investiment fil-klima, peress li l-maġġoranza tal-istokk tad-djar huwa qadim u fih minn seba’ sa tmien miljun passatur termali (li jirrappreżentaw madwar 20 % tal-għadd totali ta’ djar). Il-perċentwal tal-istokk tal-bini rrappurtat li jissodisfa standards ta’ effiċjenza enerġetika għolja huwa aktar baxx għall-kumpaniji fi Franza (25 %) milli fl-Unjoni kollha (39 %) fl-2017. Hemm differenzi reġjonali sinifikanti fis-settur tal-enerġija. L-intensità enerġetika qiegħda tonqos fi kważi r-reġjuni kollha, iżda b’passi differenti, u jeżistu differenzi konsiderevoli fil-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Investimenti addizzjonali fl-interkonnessjonijiet jistgħu jikkontribwixxu għal integrazzjoni akbar tas-suq intern tal-enerġija tal-Unjoni, filwaqt li jintroduċu aktar kompetizzjoni u jiffaċilitaw l-użu tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari mal-peniżola tal-Iberja. |
| --- | --- |

(22)

Fil-preżent, Franza qed taħdem tajjeb fil-politika dwar l-enerġija u l-mitigazzjoni tal-klima u għadha fit-triq it-tajba biex tilħaq il-mira tagħha ta’ tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra fl-2020. Madankollu jeħtieġ li żżid b’mod sinifikanti l-isforzi tagħha ta’ investiment biex tilħaq il-miri tagħha tal-2020 għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-effiċjenza enerġetika kif ukoll il-miri aktar ambizzjużi tagħha dwar il-klima u l-enerġija għall-2030, b’mod partikolari fl-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u r-rinnovazzjoni effiċjenti fl-enerġija tal-bini. Peress li aktar minn nofs il-finanzjament attwali għal dawk l-investimenti huwa mmexxi pubblikament, il-kundizzjonijiet ekonomiċi u regolatorji jkollhom jagħmlu l-finanzjament ta’ proġetti aktar vijabbli għas-settur privat sabiex jisfruttaw opportunitajiet sinifikanti ta’ investiment. L-aċċelerazzjoni tal-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-tisħin u t-tkessiħ tirrappreżenta potenzjal partikolarment kbir mhux sfruttat. Il-ħtiġijiet ta’ investiment għoli jikkonċernaw ukoll l-effiċjenza enerġetika fil-bini. Dan huwa partikolarment il-każ għar-rinnovazzjoni tas-settur tad-djar, li jirrappreżenta parti kbira mid-diskrepanza totali fl-investiment fil-klima, peress li l-maġġoranza tal-istokk tad-djar huwa qadim u fih minn seba’ sa tmien miljun passatur termali (li jirrappreżentaw madwar 20 % tal-għadd totali ta’ djar). Il-perċentwal tal-istokk tal-bini rrappurtat li jissodisfa standards ta’ effiċjenza enerġetika għolja huwa aktar baxx għall-kumpaniji fi Franza (25 %) milli fl-Unjoni kollha (39 %) fl-2017. Hemm differenzi reġjonali sinifikanti fis-settur tal-enerġija. L-intensità enerġetika qiegħda tonqos fi kważi r-reġjuni kollha, iżda b’passi differenti, u jeżistu differenzi konsiderevoli fil-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Investimenti addizzjonali fl-interkonnessjonijiet jistgħu jikkontribwixxu għal integrazzjoni akbar tas-suq intern tal-enerġija tal-Unjoni, filwaqt li jintroduċu aktar kompetizzjoni u jiffaċilitaw l-użu tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari mal-peniżola tal-Iberja.

| (23) | Il-pjan direzzjonali tal-2018 dwar l-ekonomija ċirkolari nazzjonali (Feuille de Route pour l’Économie Circulaire) huwa qafas ta’ politika ambizzjuż għall-effiċjenza fir-riżorsi, li l-implimentazzjoni tiegħu ser tiddependi fuq l-iżgurar tal-investimenti korrispondenti. Għalkemm il-kontribut tal-materjali riċiklati għad-domanda globali materjali (ir-rata tal-użu ta’ materjal ċirkolari) huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (19,5 % meta mqabbla ma’ 11,7 % fl-2016), ir-rati ta’ riċiklaġġ għall-iskart muniċipali għadhom kemxejn taħt il-medja tal-Unjoni (41,8 % meta mqabbla ma’ 46,4 % fl-2016). F’dan ir-rigward, l-adozzjoni ta’ liġi dwar l-ekonomija ċirkolari ser tkun pass’ il quddiem, inkluż għal użu usa’ ta’ materja prima sekondarja, b’mod partikolari l-plastik. Jeħtieġ li jiġu promossi aktar mudelli ta’ negozju u proċessi ta’ produzzjoni effiċjenti fir-riżorsi, inkluża simbjożi industrijali, b’mod partikolari fost negozji żgħar u ta’ daqs medju. Dan jista’ jiġi ffaċilitat permezz tal-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji innovattivi u finanzjament għall-ekoinnovazzjoni. |
| --- | --- |

(23)

Il-pjan direzzjonali tal-2018 dwar l-ekonomija ċirkolari nazzjonali (Feuille de Route pour l’Économie Circulaire) huwa qafas ta’ politika ambizzjuż għall-effiċjenza fir-riżorsi, li l-implimentazzjoni tiegħu ser tiddependi fuq l-iżgurar tal-investimenti korrispondenti. Għalkemm il-kontribut tal-materjali riċiklati għad-domanda globali materjali (ir-rata tal-użu ta’ materjal ċirkolari) huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (19,5 % meta mqabbla ma’ 11,7 % fl-2016), ir-rati ta’ riċiklaġġ għall-iskart muniċipali għadhom kemxejn taħt il-medja tal-Unjoni (41,8 % meta mqabbla ma’ 46,4 % fl-2016). F’dan ir-rigward, l-adozzjoni ta’ liġi dwar l-ekonomija ċirkolari ser tkun pass’ il quddiem, inkluż għal użu usa’ ta’ materja prima sekondarja, b’mod partikolari l-plastik. Jeħtieġ li jiġu promossi aktar mudelli ta’ negozju u proċessi ta’ produzzjoni effiċjenti fir-riżorsi, inkluża simbjożi industrijali, b’mod partikolari fost negozji żgħar u ta’ daqs medju. Dan jista’ jiġi ffaċilitat permezz tal-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji innovattivi u finanzjament għall-ekoinnovazzjoni.

| (24) | L-investimenti biex titjieb il-konnettività speċjalment f’żoni aktar żvantaġġati jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fi Franza. Franza għandha punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għall-aċċess għal netwerk tal-broadband veloċi, u r-rata ta’ użu tal-broadband veloċi hija baxxa (20 % tal-unitajiet domestiċi apparagun tal-medja ta’ 41 % fl-Unjoni fl-2018). L-użu ta’ servizzi mobbli tal-broadband għadu wkoll taħt il-medja tal-Unjoni. Il-kopertura tal-broadband tvarja ħafna bejn ir-reġjuni u għadha limitata fi ftit żoni rurali u reġjuni ultraperiferiċi. Il-pjan ta’ Franza għall-broadband ultraveloċi (Plan France Très Haut Débit) u l-miżuri relatati huma mistennija li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti biex il-pajjiż jilħaq il-miri tiegħu ta’ konnettività. ser ikun essenzjali li tiġi mmonitorjata mill-qrib l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, b’mod partikolari f’żoni b’kopertura fqira, minħabba l-approċċ predominantement deċentralizzat u l-ostakli potenzjali jekk ma jkunx hemm biżżejjed ħaddiema kwalifikati disponibbli biex jifirxu n-netwerk. |
| --- | --- |

(24)

L-investimenti biex titjieb il-konnettività speċjalment f’żoni aktar żvantaġġati jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fi Franza. Franza għandha punteġġ taħt il-medja tal-Unjoni għall-aċċess għal netwerk tal-broadband veloċi, u r-rata ta’ użu tal-broadband veloċi hija baxxa (20 % tal-unitajiet domestiċi apparagun tal-medja ta’ 41 % fl-Unjoni fl-2018). L-użu ta’ servizzi mobbli tal-broadband għadu wkoll taħt il-medja tal-Unjoni. Il-kopertura tal-broadband tvarja ħafna bejn ir-reġjuni u għadha limitata fi ftit żoni rurali u reġjuni ultraperiferiċi. Il-pjan ta’ Franza għall-broadband ultraveloċi (Plan France Très Haut Débit) u l-miżuri relatati huma mistennija li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti biex il-pajjiż jilħaq il-miri tiegħu ta’ konnettività. ser ikun essenzjali li tiġi mmonitorjata mill-qrib l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, b’mod partikolari f’żoni b’kopertura fqira, minħabba l-approċċ predominantement deċentralizzat u l-ostakli potenzjali jekk ma jkunx hemm biżżejjed ħaddiema kwalifikati disponibbli biex jifirxu n-netwerk.

| (25) | Minkejja l-isforzi kontinwi biex tiżdied iċ-ċertezza għall-kontribwenti (Loi pour un État au service d’une société de confiance, l-liġi ESSOC) u tiġi ssimplifikata s-sistema, is-sistema tat-taxxa Franċiża għadha kumplessa, u dan huwa ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Il-kodiċi tat-taxxa jiġbor fih sistemi b’rati multipli u nefqiet tat-taxxa (kreditu tat-taxxa, eżenzjonijiet, tnaqqis tat-taxxa). Din il-kumplessità spiss għandha l-għan li tikseb għanijiet speċifiċi ta’ politika, bħat-taffija tal-piż tat-taxxa fuq il-familji l-aktar vulnerabbli u tinċentiva jew tikkoreġi mġiba speċifika. Madankollu, dan jirriskja li jwassal għal telf ta’ leġġibbiltà, u b’hekk iżid l-ispejjeż tal-konformità u l-inċertezza legali detrimentali għall-attraenza ta’ Franza filwaqt li joħloq lakuni. |
| --- | --- |

(25)

Minkejja l-isforzi kontinwi biex tiżdied iċ-ċertezza għall-kontribwenti (Loi pour un État au service d’une société de confiance, l-liġi ESSOC) u tiġi ssimplifikata s-sistema, is-sistema tat-taxxa Franċiża għadha kumplessa, u dan huwa ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Il-kodiċi tat-taxxa jiġbor fih sistemi b’rati multipli u nefqiet tat-taxxa (kreditu tat-taxxa, eżenzjonijiet, tnaqqis tat-taxxa). Din il-kumplessità spiss għandha l-għan li tikseb għanijiet speċifiċi ta’ politika, bħat-taffija tal-piż tat-taxxa fuq il-familji l-aktar vulnerabbli u tinċentiva jew tikkoreġi mġiba speċifika. Madankollu, dan jirriskja li jwassal għal telf ta’ leġġibbiltà, u b’hekk iżid l-ispejjeż tal-konformità u l-inċertezza legali detrimentali għall-attraenza ta’ Franza filwaqt li joħloq lakuni.

| (26) | Is-simplifikazzjoni tal-infiq tat-taxxa u t-tnaqqis tal-għadd ta’ taxxi żgħar jistgħu jgħinu biex is-sistema tat-taxxa tkompli tiġi ssimplifikata. In-nefqa totali tat-taxxa hija stmata għal 4 % tal-PDG fl-2019. B’differenza mill-qafas pluriennali preċedenti, il-qafas baġitarju attwali (2018-2022) ma jipprovdix limitu ta’ nefqa għall-infiq tat-taxxa. Minflok, jistabilixxi mira mhux vinkolanti ta’ 28 % għall-proporzjon ta’ nefqiet tat-taxxa għas-somma tad-dħul nett mit-taxxa u l-infiq tat-taxxa. Filwaqt li l-liġi tal-baġit għall-2018 ippjanat proporzjon tan-nefqa tat-taxxa taħt il-mira (28 %) stabbilita fil-qafas baġitarju pluriennali 2018-2022, dan il-proporzjon huwa mistenni li jiżdied fil-futur (25,5 % fi tmiem l-2018 u 26 % fl-2019). |
| --- | --- |

(26)

Is-simplifikazzjoni tal-infiq tat-taxxa u t-tnaqqis tal-għadd ta’ taxxi żgħar jistgħu jgħinu biex is-sistema tat-taxxa tkompli tiġi ssimplifikata. In-nefqa totali tat-taxxa hija stmata għal 4 % tal-PDG fl-2019. B’differenza mill-qafas pluriennali preċedenti, il-qafas baġitarju attwali (2018-2022) ma jipprovdix limitu ta’ nefqa għall-infiq tat-taxxa. Minflok, jistabilixxi mira mhux vinkolanti ta’ 28 % għall-proporzjon ta’ nefqiet tat-taxxa għas-somma tad-dħul nett mit-taxxa u l-infiq tat-taxxa. Filwaqt li l-liġi tal-baġit għall-2018 ippjanat proporzjon tan-nefqa tat-taxxa taħt il-mira (28 %) stabbilita fil-qafas baġitarju pluriennali 2018-2022, dan il-proporzjon huwa mistenni li jiżdied fil-futur (25,5 % fi tmiem l-2018 u 26 % fl-2019).

| (27) | Il-baġit tal-2019 juri tnaqqis fl-ammont kumplessiv ta’ nefqa tat-taxxa taħt il-EUR 100 biljun, li jtemm perjodu ta’ ħames snin ta’ żidiet kostanti fil-volum. Bejn l-2018 u l-2019, madankollu, l-għadd ta’ nefqiet tat-taxxa żdied minn 457 għal 474. Fl-2018, il-Qorti tal-Awdituri rrakkomandat li jiġu ssimplifikati n-nefqiet eżistenti tat-taxxa u enfasizzat in-nuqqas ta’ kontroll u evalwazzjoni tagħhom. Jenħtieġ li jiġu segwiti sforzi biex jitwaqqfu t-taxxi li jġibu dħul limitat jew li huma ineffiċjenti. Fil-liġi tal-baġit għall-2019, minn 26 taxxa li rendew dħul baxx, 20 ġew eliminati fl-2019 għal ammont totali ta’ EUR 132 miljun u sitta għandhom jiġu eliminati fl-2020 għal ammont totali ta’ EUR 208 miljun. L-eliminazzjoni ta’ taxxi żgħar hija mistennija li tkompli fl-2020 bl-istess pass. |
| --- | --- |

(27)

Il-baġit tal-2019 juri tnaqqis fl-ammont kumplessiv ta’ nefqa tat-taxxa taħt il-EUR 100 biljun, li jtemm perjodu ta’ ħames snin ta’ żidiet kostanti fil-volum. Bejn l-2018 u l-2019, madankollu, l-għadd ta’ nefqiet tat-taxxa żdied minn 457 għal 474. Fl-2018, il-Qorti tal-Awdituri rrakkomandat li jiġu ssimplifikati n-nefqiet eżistenti tat-taxxa u enfasizzat in-nuqqas ta’ kontroll u evalwazzjoni tagħhom. Jenħtieġ li jiġu segwiti sforzi biex jitwaqqfu t-taxxi li jġibu dħul limitat jew li huma ineffiċjenti. Fil-liġi tal-baġit għall-2019, minn 26 taxxa li rendew dħul baxx, 20 ġew eliminati fl-2019 għal ammont totali ta’ EUR 132 miljun u sitta għandhom jiġu eliminati fl-2020 għal ammont totali ta’ EUR 208 miljun. L-eliminazzjoni ta’ taxxi żgħar hija mistennija li tkompli fl-2020 bl-istess pass.

| (28) | Taxxi oħra fuq il-produzzjoni jibqgħu jkunu ta’ piż fuq in-negozji. It-taxxi fuq il-produzzjoni kienu ta’ 3,1 % tal-PDG fl-2016, ogħla mill-Italja (1,4 %), Spanja (1,0 %) u l-Ġermanja (0,4 %). Tali taxxi għandhom bażijiet tat-taxxa differenti (il-fatturat, il-valur miżjud, is-salarji, l-art u l-bini) u jistgħu jżidu l-ispiża globali tal-produzzjoni. Dan jista’ jkollu impatt negattiv fuq il-kompetittività b’mod partikolari għas-settur tal-manifattura. Il-liġi tal-baġit tal-2019 tnaqqas taxxa waħda biss fuq il-produzzjoni (forfait social) imposta fil-livell nazzjonali u b’valur ta’ EUR 660 miljun fis-sena (ladarba tkun implimentata bis-sħiħ fl-2020). |
| --- | --- |

(28)

Taxxi oħra fuq il-produzzjoni jibqgħu jkunu ta’ piż fuq in-negozji. It-taxxi fuq il-produzzjoni kienu ta’ 3,1 % tal-PDG fl-2016, ogħla mill-Italja (1,4 %), Spanja (1,0 %) u l-Ġermanja (0,4 %). Tali taxxi għandhom bażijiet tat-taxxa differenti (il-fatturat, il-valur miżjud, is-salarji, l-art u l-bini) u jistgħu jżidu l-ispiża globali tal-produzzjoni. Dan jista’ jkollu impatt negattiv fuq il-kompetittività b’mod partikolari għas-settur tal-manifattura. Il-liġi tal-baġit tal-2019 tnaqqas taxxa waħda biss fuq il-produzzjoni (forfait social) imposta fil-livell nazzjonali u b’valur ta’ EUR 660 miljun fis-sena (ladarba tkun implimentata bis-sħiħ fl-2020).

| (29) | Minkejja l-progress u l-adozzjoni ta’ riformi ambizzjużi, l-ostakli għad-dħul għadhom jippersistu u l-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju u l-professjonijiet regolati għadha baxxa. L-indiċi l-ġdid tal-OECD tas-servizzi intra-ŻEE tan-negozju juri li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja fi Franza huwa ogħla mill-medja taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) f’setturi bħal dawk tal-kontabbiltà, tas-servizzi legali u tad-distribuzzjoni. L-ostakli ewlenin jinħolqu fil-forma ta’ rekwiżiti ta’ awtorizzazzjoni restrittivi, riżervi ta’ attivitajiet, parteċipazzjoni azzjonarja u drittijiet tal-vot. Fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, Franza wettqet għadd ta’ riformi biex tnaqqas il-piż regolatorju. Madankollu, għadd ta’ restrizzjonijiet operattivi għadhom jaffettwaw l-effiċjenza tan-negozji tal-bejgħ bl-imnut u jqegħduhom fi żvantaġġ meta mqabbla mal-kummerċ elettroniku. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 jagħti fid-dettall miżuri ġodda li jsaħħu l-kompetizzjoni fi ftit setturi tas-servizzi speċifiċi (bħal skejjel tas-sewqan, kumpaniji tal-ġestjoni tal-proprjetà u l-bejgħ ta’ spare parts tal-karozzi). Fl-4 ta’ April 2019, l-Awtorità għall-Kompetizzjoni ppreżentat l-opinjoni tagħha biex jitnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq id-distribuzzjoni tal-mediċini filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika. |
| --- | --- |

(29)

Minkejja l-progress u l-adozzjoni ta’ riformi ambizzjużi, l-ostakli għad-dħul għadhom jippersistu u l-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju u l-professjonijiet regolati għadha baxxa. L-indiċi l-ġdid tal-OECD tas-servizzi intra-ŻEE tan-negozju juri li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja fi Franza huwa ogħla mill-medja taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) f’setturi bħal dawk tal-kontabbiltà, tas-servizzi legali u tad-distribuzzjoni. L-ostakli ewlenin jinħolqu fil-forma ta’ rekwiżiti ta’ awtorizzazzjoni restrittivi, riżervi ta’ attivitajiet, parteċipazzjoni azzjonarja u drittijiet tal-vot. Fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, Franza wettqet għadd ta’ riformi biex tnaqqas il-piż regolatorju. Madankollu, għadd ta’ restrizzjonijiet operattivi għadhom jaffettwaw l-effiċjenza tan-negozji tal-bejgħ bl-imnut u jqegħduhom fi żvantaġġ meta mqabbla mal-kummerċ elettroniku. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 jagħti fid-dettall miżuri ġodda li jsaħħu l-kompetizzjoni fi ftit setturi tas-servizzi speċifiċi (bħal skejjel tas-sewqan, kumpaniji tal-ġestjoni tal-proprjetà u l-bejgħ ta’ spare parts tal-karozzi). Fl-4 ta’ April 2019, l-Awtorità għall-Kompetizzjoni ppreżentat l-opinjoni tagħha biex jitnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq id-distribuzzjoni tal-mediċini filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.

| (30) | L-ostakli fis-servizzi wasslu għal kompetizzjoni baxxa, marġini għoljin ta’ profitt u prezzijiet, li jagħmlu ħsara lill-kompetittività tal-ekonomija kollha kemm hi. Ir-rati ta’ attrizzjoni huma inqas f’servizzi tan-negozju ewlenin fi Franza meta mqabbla mal-bqija tal-Unjoni. In-nuqqas ta’ kompetizzjoni fis-servizzi kkombinati ma’ spejjeż tax-xogħol għoljin għen biex jinżammu l-prezzijiet għoljin, b’mod partikolari fi tranżazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli, djar, servizzi ta’ forniment tal-ikel u servizzi legali u ta’ kontabilità. Peress li l-ispejjeż ta’ dawn is-servizzi jitħallsu wkoll minn ditti oħra li jużawhom bħala inputs, dawn jirrappreżentaw fattur addizzjonali li jaffettwa l-kompetittività ta’ Franza, inkluż fuq l-industrija. |
| --- | --- |

(30)

L-ostakli fis-servizzi wasslu għal kompetizzjoni baxxa, marġini għoljin ta’ profitt u prezzijiet, li jagħmlu ħsara lill-kompetittività tal-ekonomija kollha kemm hi. Ir-rati ta’ attrizzjoni huma inqas f’servizzi tan-negozju ewlenin fi Franza meta mqabbla mal-bqija tal-Unjoni. In-nuqqas ta’ kompetizzjoni fis-servizzi kkombinati ma’ spejjeż tax-xogħol għoljin għen biex jinżammu l-prezzijiet għoljin, b’mod partikolari fi tranżazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli, djar, servizzi ta’ forniment tal-ikel u servizzi legali u ta’ kontabilità. Peress li l-ispejjeż ta’ dawn is-servizzi jitħallsu wkoll minn ditti oħra li jużawhom bħala inputs, dawn jirrappreżentaw fattur addizzjonali li jaffettwa l-kompetittività ta’ Franza, inkluż fuq l-industrija.

| (31) | Il-liġi dwar il-PACTE (loi relative à la croissance et la transformation des entreprises) timmira li ssostni t-tkabbir u t-trasformazzjoni tad-ditti. Din ser tnaqqas l-għadd ta’ limiti li d-ditti jiffaċċjaw hekk kif jikbru, għalkemm il-limiti li fadal saru usa’ fl-ambitu u ser ikunu aktar għaljin biex jingħelbu. Hija tintroduċi wkoll perjodu tranżitorju ta’ ħames snin qabel ma tikkunsidra li jkun intlaħaq livell limitu u tħeġġeġ lin-negozji żgħar u ta’ daqs medju biex jużaw inċentivi u skemi ta’ parteċipazzjoni għall-impjegati marbuta mal-prestazzjoni ta’ ditta. Fl-aħħar nett, tipprovdi proċeduri simplifikati biex jibdew jew jirreġistraw in-negozji u tintroduċi regoli ġodda biex jgħinu lill-intraprendituri jingħataw ċans ieħor. Tnaqqas ukoll iż-żmien u l-ispejjeż tal-proċeduri ta’ insolvenza, b’mod partikolari għan-negozji żgħar u ta’ daqs medju, inkluż billi tagħmilhom aktar prevedibbli. Skont l-istimi tal-amministrazzjoni Franċiża nnifisha, l-impatt potenzjali tal-liġi PACTE fuq il-PDG huwa żieda ta’ 0,32 % sal-2025 u ta’ 1 % fuq medda itwal ta’ żmien. L-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tagħha tibqa’ essenzjali biex jitgawdew il-benefiċċji ta’ din ir-riforma. |
| --- | --- |

(31)

Il-liġi dwar il-PACTE (loi relative à la croissance et la transformation des entreprises) timmira li ssostni t-tkabbir u t-trasformazzjoni tad-ditti. Din ser tnaqqas l-għadd ta’ limiti li d-ditti jiffaċċjaw hekk kif jikbru, għalkemm il-limiti li fadal saru usa’ fl-ambitu u ser ikunu aktar għaljin biex jingħelbu. Hija tintroduċi wkoll perjodu tranżitorju ta’ ħames snin qabel ma tikkunsidra li jkun intlaħaq livell limitu u tħeġġeġ lin-negozji żgħar u ta’ daqs medju biex jużaw inċentivi u skemi ta’ parteċipazzjoni għall-impjegati marbuta mal-prestazzjoni ta’ ditta. Fl-aħħar nett, tipprovdi proċeduri simplifikati biex jibdew jew jirreġistraw in-negozji u tintroduċi regoli ġodda biex jgħinu lill-intraprendituri jingħataw ċans ieħor. Tnaqqas ukoll iż-żmien u l-ispejjeż tal-proċeduri ta’ insolvenza, b’mod partikolari għan-negozji żgħar u ta’ daqs medju, inkluż billi tagħmilhom aktar prevedibbli. Skont l-istimi tal-amministrazzjoni Franċiża nnifisha, l-impatt potenzjali tal-liġi PACTE fuq il-PDG huwa żieda ta’ 0,32 % sal-2025 u ta’ 1 % fuq medda itwal ta’ żmien. L-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tagħha tibqa’ essenzjali biex jitgawdew il-benefiċċji ta’ din ir-riforma.

| (32) | Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li Franza tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali u territorjali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbegħda. |
| --- | --- |

(32)

Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li Franza tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali u territorjali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbegħda.

| (33) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Franza u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Franza fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fi Franza, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(33)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Franza u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Franza fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fi Franza, imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (34) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. |
| --- | --- |

(34)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

| (35) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel u t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu inter alia biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern, |
| --- | --- |

(35)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel u t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu inter alia biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li Franza tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ma taqbiżx 1,2 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tuża qligħ mhux mistenni biex taċċellera t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. Tikseb iffrankar fl-infiq u titjib fl-effiċjenza fis-sottosetturi kollha tal-gvern, inkluż billi tispeċifika u tissorvelja bis-sħiħ l-implimentazzjoni tal-miżuri konkreti meħtieġa fil-kuntest tal-Azzjoni Pubblika 2022. Tirriforma s-sistema tal-pensjonijiet biex progressivament tgħaqqad ir-regoli tar-reġimi differenti tal-pensjonijiet, bil-għan li ttejjeb l-imparzjalità u s-sostenibbiltà tagħhom.

2.

Trawwem l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol għal dawk kollha li qed ifittxu impjieg, jiġu żgurati opportunitajiet indaqs b’enfasi partikolari fuq gruppi vulnerabbli inklużi persuni bi sfond ta’ migrazzjoni u tindirizza n-nuqqasijiet u d-diskrepanzi fil-ħiliet.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni (filwaqt li ttejjeb l-effiċjenza tal-iskemi ta’ appoġġ pubbliku, inklużi skemi ta’ trasferiment tal-għarfien), l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u r-rabtiet mal-bqija tal-Unjoni, u fuq l-infrastruttura diġitali, filwaqt li tqis id-disparitajiet territorjali.

4.

Tkompli tissimplifika s-sistema tat-taxxa, b’mod partikolari billi tillimita l-użu tan-nefqa tat-taxxa, tkompli tneħħi t-taxxi ineffiċjenti u tnaqqas it-taxxi fuq il-produzzjoni. Tnaqqas ir-restrizzjonijiet regolatorji, b’mod partikolari fis-settur tas-servizzi, u jiġu implimentati bis-sħiħ il-miżuri biex jitrawwem it-tkabbir tal-kumpaniji.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 39.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni skont il-metodoloġija maqbula b’mod komuni

6

(7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/64 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/64

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Kroazja għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Kroazja għall-2019

(2019/C 301/11)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew 2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Kroazja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew 2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Kroazja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Kroazja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Kroazja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Kroazja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Kroazja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi marbuta ma’ livelli għolja ta’ dejn pubbliku, privat u estern f’kuntest ta’ tkabbir potenzjali baxx. Madankollu, l-iżbilanċi naqsu f’dawn l-aħħar snin appoġġjati minn tkabbir nominali robust u minn politika fiskali prudenti. Il-pożizzjoni netta negattiva esterna kienet qed titjieb minħabba bilanċi pożittivi kontinwi tal-kont kurrenti. Id-dejn pubbliku naqas b’mod sinifikanti mill-ogħla livell tiegħu fl-2015. It-tnaqqis tad-dejn tas-settur privat għadu għaddej, għalkemm il-pass tiegħu hu mistenni li jonqos hekk kif it-tkabbir tal-kreditu u l-investiment jirkupraw. Is-settur finanzjarju huwa kkapitalizzat sew u profittabbli, iżda s-sehem ta’ self improduttiv, għalkemm qed jonqos, għadu għoli. L-azzjoni ta’ politika ġiet intensifikata, iżda l-implimentazzjoni bir-reqqa tal-miżuri strutturali tibqa’ kruċjali għat-tisħiħ tar-reżiljenza tal-ekonomija. Minkejja xi progress, għad hemm kwistjonijiet dwar il-kompletezza, il-preċiżjoni u l-iskedi ta’ statistika ekonomika u finanzjarja tal-gvern. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Kroazja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Kroazja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti lir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Kroazja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Kroazja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi marbuta ma’ livelli għolja ta’ dejn pubbliku, privat u estern f’kuntest ta’ tkabbir potenzjali baxx. Madankollu, l-iżbilanċi naqsu f’dawn l-aħħar snin appoġġjati minn tkabbir nominali robust u minn politika fiskali prudenti. Il-pożizzjoni netta negattiva esterna kienet qed titjieb minħabba bilanċi pożittivi kontinwi tal-kont kurrenti. Id-dejn pubbliku naqas b’mod sinifikanti mill-ogħla livell tiegħu fl-2015. It-tnaqqis tad-dejn tas-settur privat għadu għaddej, għalkemm il-pass tiegħu hu mistenni li jonqos hekk kif it-tkabbir tal-kreditu u l-investiment jirkupraw. Is-settur finanzjarju huwa kkapitalizzat sew u profittabbli, iżda s-sehem ta’ self improduttiv, għalkemm qed jonqos, għadu għoli. L-azzjoni ta’ politika ġiet intensifikata, iżda l-implimentazzjoni bir-reqqa tal-miżuri strutturali tibqa’ kruċjali għat-tisħiħ tar-reżiljenza tal-ekonomija. Minkejja xi progress, għad hemm kwistjonijiet dwar il-kompletezza, il-preċiżjoni u l-iskedi ta’ statistika ekonomika u finanzjarja tal-gvern.

| (3) | Fit-18 ta’ April 2019, il-Kroazja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(3)

Fit-18 ta’ April 2019, il-Kroazja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż sa ċertu punt ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn jeħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż sa ċertu punt ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn jeħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Bħalissa l-Kroazja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Filwaqt li jibda minn bilanċ pożittiv ġenerali tal-gvern ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018, il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora għal – 0,3 % tal-PDG fl-2019, u mbagħad jitjieb gradwalment għal bilanċ pożittiv ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1,75 % tal-PDG fl-2019 għal 1 % tal-PDG fl-2020 — huwa ppjanat li se jkompli jinqabeż matul il-perjodu kollu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon ta’ dejn tal-gvern għall-PDG huwa mistenni jonqos minn 71,6 % tal-PDG fl-2019 għal 68,5 % fl-2020 u jkompli jonqos għal 62 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Madankollu, il-miri baġitarji previsti jidhru kawti. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika se jilħaq 0,1 % u 0,5 % tal-PDG fl-2019 u l-2020, rispettivament. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali għandu jilħaq – 0,8 % tal-PDG fl-2019 u – 0,5 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li jibqa’ jissupera l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Il-Kroazja hija prevista li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Kroazja hija mistennija tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020. |
| --- | --- |

(5)

Bħalissa l-Kroazja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Filwaqt li jibda minn bilanċ pożittiv ġenerali tal-gvern ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018, il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 jippjana li l-bilanċ nominali jiddeterjora għal – 0,3 % tal-PDG fl-2019, u mbagħad jitjieb gradwalment għal bilanċ pożittiv ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1,75 % tal-PDG fl-2019 għal 1 % tal-PDG fl-2020 — huwa ppjanat li se jkompli jinqabeż matul il-perjodu kollu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon ta’ dejn tal-gvern għall-PDG huwa mistenni jonqos minn 71,6 % tal-PDG fl-2019 għal 68,5 % fl-2020 u jkompli jonqos għal 62 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Madankollu, il-miri baġitarji previsti jidhru kawti. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ tal-amministrazzjoni pubblika se jilħaq 0,1 % u 0,5 % tal-PDG fl-2019 u l-2020, rispettivament. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali għandu jilħaq – 0,8 % tal-PDG fl-2019 u – 0,5 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li jibqa’ jissupera l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Il-Kroazja hija prevista li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Kroazja hija mistennija tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u l-2020.

| (6) | F’Diċembru 2018, il-Parlament Kroat adotta l-Att dwar ir-Responsabbiltà Fiskali. Dan għandu l-għan li jsaħħaħ it-twaqqif u l-mandat tal-Kummissjoni għall-Politika Fiskali u li jistabbilixxi regoli fiskali numeriċi, inkluż regola ta’ bilanċ baġitarju strutturali. F’Marzu 2019, il-mandat tal-Uffiċċju tal-Awditjar tal-Istat issaħħaħ permezz tal-introduzzjoni ta’ mekkaniżmi ta’ sanzjonar għal każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-rakkomandazzjonijiet tiegħu u permezz ta’ twessigħ tal-ambitu tal-awditi tiegħu. Il-qafas fiskali se jkompli jissaħħaħ bl-adozzjoni tal-Att dwar il-Baġit emendat. Dan huwa mistenni li jtejjeb l-ippjanar baġitarju, il-ġbir ta’ data fiskali u l-kriterji għall-ħruġ ta’ garanziji tal-gvern. |
| --- | --- |

(6)

F’Diċembru 2018, il-Parlament Kroat adotta l-Att dwar ir-Responsabbiltà Fiskali. Dan għandu l-għan li jsaħħaħ it-twaqqif u l-mandat tal-Kummissjoni għall-Politika Fiskali u li jistabbilixxi regoli fiskali numeriċi, inkluż regola ta’ bilanċ baġitarju strutturali. F’Marzu 2019, il-mandat tal-Uffiċċju tal-Awditjar tal-Istat issaħħaħ permezz tal-introduzzjoni ta’ mekkaniżmi ta’ sanzjonar għal każijiet ta’ nuqqas ta’ konformità mar-rakkomandazzjonijiet tiegħu u permezz ta’ twessigħ tal-ambitu tal-awditi tiegħu. Il-qafas fiskali se jkompli jissaħħaħ bl-adozzjoni tal-Att dwar il-Baġit emendat. Dan huwa mistenni li jtejjeb l-ippjanar baġitarju, il-ġbir ta’ data fiskali u l-kriterji għall-ħruġ ta’ garanziji tal-gvern.

| (7) | Il-frammentazzjoni territorjali tal-amministrazzjoni pubblika tal-Kroazja taffettwa l-effiċjenza tagħha u taggrava d-differenzi reġjonali. Ħafna gvernijiet żgħar lokali spiss ma jkollhomx riżorsi finanzjarji u amministrattivi adegwati biex jipprovdu s-servizzi li jaqgħu taħt il-mandat tagħhom. Dan joħloq differenzi kbar fil-forniment ta’ servizz pubbliku fil-Kroazja bejn unitajiet lokali li huma finanzjarjament u amministrattivament b’saħħithom u dawk li huma dgħajfa. Fil-livell tal-gvern ċentrali, l-awtoritajiet ħadu passi lejn is-simplifikazzjoni tas-sistema kkumplikata tal-aġenziji statali, iżda l-qafas legali li jintroduċi livell ogħla ta’ omoġeneità fis-sistema kollha għadu pendenti. Huwa ppjanat li r-responsabbiltajiet tal-uffiċċji fergħat tal-amministrazzjoni ċentrali li joperaw fil-livell lokali jiġu devoluti lill-amministrazzjoni tal-kontej. |
| --- | --- |

(7)

Il-frammentazzjoni territorjali tal-amministrazzjoni pubblika tal-Kroazja taffettwa l-effiċjenza tagħha u taggrava d-differenzi reġjonali. Ħafna gvernijiet żgħar lokali spiss ma jkollhomx riżorsi finanzjarji u amministrattivi adegwati biex jipprovdu s-servizzi li jaqgħu taħt il-mandat tagħhom. Dan joħloq differenzi kbar fil-forniment ta’ servizz pubbliku fil-Kroazja bejn unitajiet lokali li huma finanzjarjament u amministrattivament b’saħħithom u dawk li huma dgħajfa. Fil-livell tal-gvern ċentrali, l-awtoritajiet ħadu passi lejn is-simplifikazzjoni tas-sistema kkumplikata tal-aġenziji statali, iżda l-qafas legali li jintroduċi livell ogħla ta’ omoġeneità fis-sistema kollha għadu pendenti. Huwa ppjanat li r-responsabbiltajiet tal-uffiċċji fergħat tal-amministrazzjoni ċentrali li joperaw fil-livell lokali jiġu devoluti lill-amministrazzjoni tal-kontej.

| (8) | Is-sistema tal-kura tas-saħħa akkumulat dejn ulterjuri fl-2018, li joħloq riskju għall-finanzi pubbliċi. Il-finanzjament tas-sistema jiddependi mill-kontribuzzjonijiet tal-popolazzjoni li taħdem u t-trasferimenti tal-baġit tal-istat, għalkemm dawn tal-aħħar kienu konsistentement taħt il-kopertura sħiħa tal-ispejjeż. Is-sitwazzjoni finanzjarja tas-sistema tal-kura tas-saħħa mistennija titjieb minħabba ż-żieda fil-primjum tal-assigurazzjoni tas-saħħa introdott fl-2019 u d-dazji tas-sisa fuq it-tabakk f’Diċembru 2018. L-integrazzjoni funzjonali kontinwa tal-isptarijiet u l-azzjonijiet immirati lejn it-titjib tal-kura primarja jistgħu iwasslu għal aktar effiċjenza fl-infiq, iżda l-implimentazzjoni miexja bil-mod. |
| --- | --- |

(8)

Is-sistema tal-kura tas-saħħa akkumulat dejn ulterjuri fl-2018, li joħloq riskju għall-finanzi pubbliċi. Il-finanzjament tas-sistema jiddependi mill-kontribuzzjonijiet tal-popolazzjoni li taħdem u t-trasferimenti tal-baġit tal-istat, għalkemm dawn tal-aħħar kienu konsistentement taħt il-kopertura sħiħa tal-ispejjeż. Is-sitwazzjoni finanzjarja tas-sistema tal-kura tas-saħħa mistennija titjieb minħabba ż-żieda fil-primjum tal-assigurazzjoni tas-saħħa introdott fl-2019 u d-dazji tas-sisa fuq it-tabakk f’Diċembru 2018. L-integrazzjoni funzjonali kontinwa tal-isptarijiet u l-azzjonijiet immirati lejn it-titjib tal-kura primarja jistgħu iwasslu għal aktar effiċjenza fl-infiq, iżda l-implimentazzjoni miexja bil-mod.

| (9) | Il-qafas tal-iffissar tal-pagi ma għandux konsistenza bejn l-amministrazzjoni pubblika u s-servizzi pubbliċi, li jaffettwa l-ugwaljanza fit-trattament u jxekkel il-kontroll ċentrali fuq il-kont tal-pagi pubbliċi. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida dwar l-istabbiliment tal-pagi għall-impjegati taċ-ċivil ġiet posposta bosta drabi. L-għan tal-liġi huwa li tinkiseb armonizzazzjoni akbar fl-amministrazzjoni pubblika permezz tal-introduzzjoni ta’ grilji komuni tal-pagi u ta’ koeffiċjenti ta’ kumplessità tal-impjiegi, abbażi ta’ deskrizzjonijiet tax-xogħol u oqfsa ta’ kompetenza aktar konsistenti. Il-Kroazja għandha qafas ta’ djalogu soċjali, iżda l-metodi u l-proċeduri ta’ ħidma jeħtieġ li jitjiebu għal djalogu soċjali ġenwin. Il-frammentazzjoni tat-trade unions iddgħajjef ukoll l-effettività tad-djalogu soċjali. |
| --- | --- |

(9)

Il-qafas tal-iffissar tal-pagi ma għandux konsistenza bejn l-amministrazzjoni pubblika u s-servizzi pubbliċi, li jaffettwa l-ugwaljanza fit-trattament u jxekkel il-kontroll ċentrali fuq il-kont tal-pagi pubbliċi. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida dwar l-istabbiliment tal-pagi għall-impjegati taċ-ċivil ġiet posposta bosta drabi. L-għan tal-liġi huwa li tinkiseb armonizzazzjoni akbar fl-amministrazzjoni pubblika permezz tal-introduzzjoni ta’ grilji komuni tal-pagi u ta’ koeffiċjenti ta’ kumplessità tal-impjiegi, abbażi ta’ deskrizzjonijiet tax-xogħol u oqfsa ta’ kompetenza aktar konsistenti. Il-Kroazja għandha qafas ta’ djalogu soċjali, iżda l-metodi u l-proċeduri ta’ ħidma jeħtieġ li jitjiebu għal djalogu soċjali ġenwin. Il-frammentazzjoni tat-trade unions iddgħajjef ukoll l-effettività tad-djalogu soċjali.

| (10) | Fl-2018, ir-rata tal-qgħad kompliet tonqos b’ħeffa. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ naqas ukoll b’mod konsiderevoli, iżda għadu għoli. Madankollu, ir-rati tal-attività u tal-impjiegi fil-Kroazja għadhom baxxi, u l-irtirar bikri u r-responsabbiltajiet ta’ kura għandhom rwol importanti fl-inattività. L-aċċess għall-impjieg jeħtieġ jitjieb, pereżempju billi jiġu antiċipati u pprovduti l-ħiliet xierqa. Ħafna muturi ta’ inattività għadhom preżenti u l-miżuri attwali biex jgħinu lin-nies jidħlu fis-suq tax-xogħol jidhru li mhumiex biżżejjed. Il-kapaċità tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol tibqa’ limitata u l-kooperazzjoni bejn is-servizzi tal-impjiegi, is-servizzi soċjali u partijiet interessati rilevanti oħra hija dgħajfa. Pakkett importanti ta’ riformi tas-sistema tal-pensjonijiet daħal fis-seħħ fl-2019. L-objettivi ewlenin tar-riforma huma tlieta: i) li jiġu indirizzati l-inkonsistenzi fit-tfassil, li rriżultaw fi trattament inġust ta’ ċerti gruppi ta’ pensjonanti; ii) li tittejjeb l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet billi tiġi estiża l-ħajja tax-xogħol; u iii) li jissaħħu l-istruttura istituzzjonali u l-prestazzjoni tat-tieni pilastru tal-pensjonijiet. |
| --- | --- |

(10)

Fl-2018, ir-rata tal-qgħad kompliet tonqos b’ħeffa. Il-qgħad fost iż-żgħażagħ naqas ukoll b’mod konsiderevoli, iżda għadu għoli. Madankollu, ir-rati tal-attività u tal-impjiegi fil-Kroazja għadhom baxxi, u l-irtirar bikri u r-responsabbiltajiet ta’ kura għandhom rwol importanti fl-inattività. L-aċċess għall-impjieg jeħtieġ jitjieb, pereżempju billi jiġu antiċipati u pprovduti l-ħiliet xierqa. Ħafna muturi ta’ inattività għadhom preżenti u l-miżuri attwali biex jgħinu lin-nies jidħlu fis-suq tax-xogħol jidhru li mhumiex biżżejjed. Il-kapaċità tal-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol tibqa’ limitata u l-kooperazzjoni bejn is-servizzi tal-impjiegi, is-servizzi soċjali u partijiet interessati rilevanti oħra hija dgħajfa. Pakkett importanti ta’ riformi tas-sistema tal-pensjonijiet daħal fis-seħħ fl-2019. L-objettivi ewlenin tar-riforma huma tlieta: i) li jiġu indirizzati l-inkonsistenzi fit-tfassil, li rriżultaw fi trattament inġust ta’ ċerti gruppi ta’ pensjonanti; ii) li tittejjeb l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet billi tiġi estiża l-ħajja tax-xogħol; u iii) li jissaħħu l-istruttura istituzzjonali u l-prestazzjoni tat-tieni pilastru tal-pensjonijiet.

| (11) | Id-differenzi soċjoekonomiċi huma fattur determinanti importanti tal-kisbiet edukattivi fil-Kroazja. Il-pajjiż għandu prestazzjoni aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni f’dak li għandu x’jaqsam mal-edukazzjoni, b’mod partikolari l-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal, il-ħiliet bażiċi, il-livell edukattiv terzjarju, il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim, u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. Il-Kroazja qed timplimenta r-riforma kurrikulari bħala proġett pilota, iżda r-riforma se tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha biss jekk tkun implimentata bis-sħiħ u akkumpanjata minn taħriġ ta’ għalliema. |
| --- | --- |

(11)

Id-differenzi soċjoekonomiċi huma fattur determinanti importanti tal-kisbiet edukattivi fil-Kroazja. Il-pajjiż għandu prestazzjoni aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni f’dak li għandu x’jaqsam mal-edukazzjoni, b’mod partikolari l-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal, il-ħiliet bażiċi, il-livell edukattiv terzjarju, il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim, u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. Il-Kroazja qed timplimenta r-riforma kurrikulari bħala proġett pilota, iżda r-riforma se tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha biss jekk tkun implimentata bis-sħiħ u akkumpanjata minn taħriġ ta’ għalliema.

| (12) | Minkejja qgħad relattivament għoli, in-nuqqas ta’ ħaddiema qed jaffettwa xi setturi tal-ekonomija, l-aktar minħabba li hemm nuqqas ta’ ħiliet. It-titjib tal-ħiliet diġitali jista’ jżid il-produttività u jnaqqas xi lakuni fil-ħiliet. Ir-rilevanza limitata għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tikkontribwixxi għal rata baxxa ta’ impjiegi fost il-gradwati. Il-parteċipazzjoni tal-istudenti fi programmi li jinkludu tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol hija baxxa. L-istabbiliment ta’ Ċentri Reġjonali ta’ Kompetenzi u l-programm sperimentali fl-edukazzjoni doppja għandu jtejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u jiffaċilita l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet tal-ħiliet. Il-parteċipazzjoni fi programmi ta’ edukazzjoni għall-adulti, offruta bħala parti minn miżuri biex jgħinu lin-nies isibu xogħol jew taħriġ, hija baxxa. Dan huwa speċjalment minnu għal dawk l-aktar fil-bżonn ta’ edukazzjoni, bħal persuni bi kwalifiki baxxi u persuni qiegħda. |
| --- | --- |

(12)

Minkejja qgħad relattivament għoli, in-nuqqas ta’ ħaddiema qed jaffettwa xi setturi tal-ekonomija, l-aktar minħabba li hemm nuqqas ta’ ħiliet. It-titjib tal-ħiliet diġitali jista’ jżid il-produttività u jnaqqas xi lakuni fil-ħiliet. Ir-rilevanza limitata għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tikkontribwixxi għal rata baxxa ta’ impjiegi fost il-gradwati. Il-parteċipazzjoni tal-istudenti fi programmi li jinkludu tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol hija baxxa. L-istabbiliment ta’ Ċentri Reġjonali ta’ Kompetenzi u l-programm sperimentali fl-edukazzjoni doppja għandu jtejjeb il-kwalità tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u jiffaċilita l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet tal-ħiliet. Il-parteċipazzjoni fi programmi ta’ edukazzjoni għall-adulti, offruta bħala parti minn miżuri biex jgħinu lin-nies isibu xogħol jew taħriġ, hija baxxa. Dan huwa speċjalment minnu għal dawk l-aktar fil-bżonn ta’ edukazzjoni, bħal persuni bi kwalifiki baxxi u persuni qiegħda.

| (13) | Il-proporzjon tal-popolazzjoni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali qed jonqos, iżda jibqa’ ogħla mill-medja tal-Unjoni. Dan ir-riskju jikkonċerna prinċipalment lill-anzjani u lill-persuni b’diżabilità. Il-kapaċità tal-benefiċċji soċjali biex jitnaqqas il-faqar għadha dgħajfa meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. L-awtoritajiet ħadu passi biex itejbu r-reġistrazzjoni tal-benefiċċji soċjali pprovduti fil-livell lokali billi jarmonizzaw il-klassifikazzjoni tagħhom. Dan għandu jirriżulta f’ħarsa ġenerali aħjar lejn il-benefiċċji pprovduti fit-territorju, li mbagħad jistgħu jintużaw biex itejbu l-effettività tas-sistema tal-protezzjoni soċjali biex jintlaħqu dawk l-aktar fil-bżonn. |
| --- | --- |

(13)

Il-proporzjon tal-popolazzjoni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali qed jonqos, iżda jibqa’ ogħla mill-medja tal-Unjoni. Dan ir-riskju jikkonċerna prinċipalment lill-anzjani u lill-persuni b’diżabilità. Il-kapaċità tal-benefiċċji soċjali biex jitnaqqas il-faqar għadha dgħajfa meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. L-awtoritajiet ħadu passi biex itejbu r-reġistrazzjoni tal-benefiċċji soċjali pprovduti fil-livell lokali billi jarmonizzaw il-klassifikazzjoni tagħhom. Dan għandu jirriżulta f’ħarsa ġenerali aħjar lejn il-benefiċċji pprovduti fit-territorju, li mbagħad jistgħu jintużaw biex itejbu l-effettività tas-sistema tal-protezzjoni soċjali biex jintlaħqu dawk l-aktar fil-bżonn.

| (14) | In-netwerk tat-trasport huwa żbilanċjat, bl-infrastruttura ferrovjarja waqgħet lura b’mod sinifikanti, b’riżultat li s-servizz huwa ta’ kwalità baxxa u jeżistu ostakli għall-mobbiltà tal-ħaddiema. It-trasport pubbliku fil-bliet iżgħar huwa nieqes minn infrastruttura adegwata. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod sinifikanti matul l-aħħar ħames snin. Is-sehem tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-trasport huwa ferm taħt il-mira ta’ 10 % għall-2020. Hemm bżonn ta’ sforzi u investimenti addizzjonali biex jitnaqqas b’mod effettiv il-proporzjon għoli ta’ karozzi li jaħdmu bil-fjuwils fossili, biex tiġi promossa l-intermodalità u b’mod aktar ġenerali jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra li qed jiżdiedu mis-settur tat-trasport. |
| --- | --- |

(14)

In-netwerk tat-trasport huwa żbilanċjat, bl-infrastruttura ferrovjarja waqgħet lura b’mod sinifikanti, b’riżultat li s-servizz huwa ta’ kwalità baxxa u jeżistu ostakli għall-mobbiltà tal-ħaddiema. It-trasport pubbliku fil-bliet iżgħar huwa nieqes minn infrastruttura adegwata. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod sinifikanti matul l-aħħar ħames snin. Is-sehem tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli fis-settur tat-trasport huwa ferm taħt il-mira ta’ 10 % għall-2020. Hemm bżonn ta’ sforzi u investimenti addizzjonali biex jitnaqqas b’mod effettiv il-proporzjon għoli ta’ karozzi li jaħdmu bil-fjuwils fossili, biex tiġi promossa l-intermodalità u b’mod aktar ġenerali jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra li qed jiżdiedu mis-settur tat-trasport.

| (15) | L-intensità għolja tal-enerġija tal-Kroazja tista’ titnaqqas permezz ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika u sistemi intelliġenti tal-enerġija. Attenzjoni partikolari tista’ twassal għal tnaqqis fil-konsum tal-enerġija fil-bini u titjib fl-effiċjenza enerġetika tan-netwerks tat-tisħin distrettwali. Investimenti fl-enerġija mir-riħ u mix-xemx ukoll għandhom potenzjal konsiderevoli, kif għandhom potenzjal is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-tisħin u t-tkessiħ. Il-promozzjoni tagħhom tkun tippermetti wkoll lill-gżejjer tal-Kroazja biex iżidu l-awtosuffiċjenza fl-enerġija, f’konformità mal-inizjattiva “Enerġija Nadifa għall-gżejjer tal-UE”. Barra minn hekk, il-Kroazja hija partikolarment vulnerabbli għar-riskji klimatiċi, speċjalment l-għargħar u n-nirien fil-foresti. |
| --- | --- |

(15)

L-intensità għolja tal-enerġija tal-Kroazja tista’ titnaqqas permezz ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika u sistemi intelliġenti tal-enerġija. Attenzjoni partikolari tista’ twassal għal tnaqqis fil-konsum tal-enerġija fil-bini u titjib fl-effiċjenza enerġetika tan-netwerks tat-tisħin distrettwali. Investimenti fl-enerġija mir-riħ u mix-xemx ukoll għandhom potenzjal konsiderevoli, kif għandhom potenzjal is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-tisħin u t-tkessiħ. Il-promozzjoni tagħhom tkun tippermetti wkoll lill-gżejjer tal-Kroazja biex iżidu l-awtosuffiċjenza fl-enerġija, f’konformità mal-inizjattiva “Enerġija Nadifa għall-gżejjer tal-UE”. Barra minn hekk, il-Kroazja hija partikolarment vulnerabbli għar-riskji klimatiċi, speċjalment l-għargħar u n-nirien fil-foresti.

| (16) | L-investimenti jistgħu wkoll jippromwovu t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. Huma meħtieġa biex jappoġġjaw il-ġbir separat tal-iskart u r-riċiklaġġ bħala alternattivi għar-rimi fil-miżbliet, jiżviluppaw alternattivi għall-materja prima u jżidu d-domanda għal kontenut riċiklat u jżidu l-għarfien pubbliku dwar il-prattiki u l-imġiba sostenibbli tal-konsum. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll investiment sinifikanti biex jiġi żgurat il-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi f’agglomerazzjonijiet b’ekwivalenza ta’ popolazzjoni ta’ aktar minn 2 000 ruħ. L-investiment fin-netwerks tal-ilma jista’ jnaqqas it-tnixxija tal-ilma tax-xorb u jissodisfa r-rekwiżiti tal-kwalità li mhumiex issodisfati. |
| --- | --- |

(16)

L-investimenti jistgħu wkoll jippromwovu t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. Huma meħtieġa biex jappoġġjaw il-ġbir separat tal-iskart u r-riċiklaġġ bħala alternattivi għar-rimi fil-miżbliet, jiżviluppaw alternattivi għall-materja prima u jżidu d-domanda għal kontenut riċiklat u jżidu l-għarfien pubbliku dwar il-prattiki u l-imġiba sostenibbli tal-konsum. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll investiment sinifikanti biex jiġi żgurat il-ġbir u t-trattament tal-ilma mormi f’agglomerazzjonijiet b’ekwivalenza ta’ popolazzjoni ta’ aktar minn 2 000 ruħ. L-investiment fin-netwerks tal-ilma jista’ jnaqqas it-tnixxija tal-ilma tax-xorb u jissodisfa r-rekwiżiti tal-kwalità li mhumiex issodisfati.

| (17) | Il-kapaċitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni u l-adozzjoni ta’ teknoloġiji avvanzati jeħtieġu investiment biex isaħħu l-prestazzjoni tal-innovazzjoni u jrawmu t-tkabbir tal-produttività, li qed jiġi mfixkel minn politiki ta’ riċerka u innovazzjoni li huma frammentati u ineffiċjenti. L-istrateġija ta’ “speċjalizzazzjoni intelliġenti” (RIS3) tal-Kroazja għall-perjodu bejn l-2016 u l-2020 għandha l-għan li trawwem l-innovazzjoni, tegħleb il-frammentazzjoni fis-sistema u tiżgura li l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp ikunu organizzati madwar prijoritajiet ekonomiċi ewlenin, iżda l-implimentazzjoni tagħha hija mistennija li tkompli taċċellera. L-investiment jista’ jappoġġa l-kollaborazzjoni bejn l-universitajiet u n-negozji, sabiex jippermetti t-trasferiment tat-teknoloġija u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka filwaqt li jista’ jsaħħaħ il-governanza. |
| --- | --- |

(17)

Il-kapaċitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni u l-adozzjoni ta’ teknoloġiji avvanzati jeħtieġu investiment biex isaħħu l-prestazzjoni tal-innovazzjoni u jrawmu t-tkabbir tal-produttività, li qed jiġi mfixkel minn politiki ta’ riċerka u innovazzjoni li huma frammentati u ineffiċjenti. L-istrateġija ta’ “speċjalizzazzjoni intelliġenti” (RIS3) tal-Kroazja għall-perjodu bejn l-2016 u l-2020 għandha l-għan li trawwem l-innovazzjoni, tegħleb il-frammentazzjoni fis-sistema u tiżgura li l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp ikunu organizzati madwar prijoritajiet ekonomiċi ewlenin, iżda l-implimentazzjoni tagħha hija mistennija li tkompli taċċellera. L-investiment jista’ jappoġġa l-kollaborazzjoni bejn l-universitajiet u n-negozji, sabiex jippermetti t-trasferiment tat-teknoloġija u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka filwaqt li jista’ jsaħħaħ il-governanza.

| (18) | Il-miżuri biex tittejjeb il-governanza korporattiva fl-intrapriżi tal-Istat bil-mod għamlu progress. Ġie adottat Kodiċi ta’ Governanza Korporattiva ġdid u ngħataw mandat l-ippjanar u prestazzjoni ta’ nofs it-terminu. Madankollu, it-taħlita tal-preżenza qawwija ta’ intrapriżi tal-Istat f’ħafna setturi u l-profittabbiltà baxxa tagħhom u l-produttività dgħajfa jibqgħu jkunu ta’ piż fuq l-ekonomija. Fl-2018, il-lista tal-kumpaniji ta’ interess speċjali kompliet titnaqqas u issa aktar kumpaniji huma formalment eliġibbli għall-bejgħ, iżda ma hemm l-ebda strateġija ta’ privatizzazzjoni ċara fis-seħħ. L-isforzi tal-awtoritajiet jidhru li jiffukaw fuq it-tneħħija tal-istokk kbir li fadal ta’ ishma minoritarji u l-attivazzjoni ta’ assi mhux produttivi. Huwa meqjus li l-korruzzjoni hija mifruxa u qed tikber. Hemm nuqqas ta’ għodod effettivi li jipprevjenu u jissanzjonaw il-korruzzjoni, b’mod partikolari fil-livell lokali. Għad hemm il-ħtieġa li jissaħħu l-mekkaniżmi ta’ sorveljanza u ta’ sanzjoni għal persuni maħtura għal kumpaniji amministrattivi lokali. |
| --- | --- |

(18)

Il-miżuri biex tittejjeb il-governanza korporattiva fl-intrapriżi tal-Istat bil-mod għamlu progress. Ġie adottat Kodiċi ta’ Governanza Korporattiva ġdid u ngħataw mandat l-ippjanar u prestazzjoni ta’ nofs it-terminu. Madankollu, it-taħlita tal-preżenza qawwija ta’ intrapriżi tal-Istat f’ħafna setturi u l-profittabbiltà baxxa tagħhom u l-produttività dgħajfa jibqgħu jkunu ta’ piż fuq l-ekonomija. Fl-2018, il-lista tal-kumpaniji ta’ interess speċjali kompliet titnaqqas u issa aktar kumpaniji huma formalment eliġibbli għall-bejgħ, iżda ma hemm l-ebda strateġija ta’ privatizzazzjoni ċara fis-seħħ. L-isforzi tal-awtoritajiet jidhru li jiffukaw fuq it-tneħħija tal-istokk kbir li fadal ta’ ishma minoritarji u l-attivazzjoni ta’ assi mhux produttivi. Huwa meqjus li l-korruzzjoni hija mifruxa u qed tikber. Hemm nuqqas ta’ għodod effettivi li jipprevjenu u jissanzjonaw il-korruzzjoni, b’mod partikolari fil-livell lokali. Għad hemm il-ħtieġa li jissaħħu l-mekkaniżmi ta’ sorveljanza u ta’ sanzjoni għal persuni maħtura għal kumpaniji amministrattivi lokali.

| (19) | Rekwiżiti amministrattivi u leġiżlattivi eċċessivi u taxxi parafiskali (mhux tat-taxxa) huma ta’ piż fuq in-negozji, partikolarment dawk iżgħar. L-identifikazzjoni tal-piż amministrattiv tlestiet, li jippermetti lill-awtoritajiet jipproċedu bl-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ salvataġġ ġustifikati. It-tnaqqis fil-ħlasijiet parafiskali kien għadu lura. L-għadd kbir ta’ servizzi professjonali regolati żżejjed ixekkel il-kompetizzjoni. Sar progress f’ċerti setturi, b’mod partikolari fis-servizzi tat-taxi, iżda għad hemm restrizzjonijiet eċċessivi għal ħafna professjonijiet ekonomikament importanti. |
| --- | --- |

(19)

Rekwiżiti amministrattivi u leġiżlattivi eċċessivi u taxxi parafiskali (mhux tat-taxxa) huma ta’ piż fuq in-negozji, partikolarment dawk iżgħar. L-identifikazzjoni tal-piż amministrattiv tlestiet, li jippermetti lill-awtoritajiet jipproċedu bl-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ salvataġġ ġustifikati. It-tnaqqis fil-ħlasijiet parafiskali kien għadu lura. L-għadd kbir ta’ servizzi professjonali regolati żżejjed ixekkel il-kompetizzjoni. Sar progress f’ċerti setturi, b’mod partikolari fis-servizzi tat-taxi, iżda għad hemm restrizzjonijiet eċċessivi għal ħafna professjonijiet ekonomikament importanti.

| (20) | Minkejja l-progress li sar, il-kawżi pendenti sostanzjali u l-proċedimenti fit-tul fil-qrati ċivili u kummerċjali jnaqqsu ċ-ċertezza legali, filwaqt li l-ineffiċjenzi fil-ġustizzja kriminali jfixklu l-ġlieda kontra r-reati ekonomiċi u finanzjarji. Il-perċezzjoni tal-indipendenza tal-ġudikatura kompliet tmur għall-agħar. L-emendi għal-liġi dwar il-Kunsill Ġudizzjarju tal-Istat ġew adottati fl-2018. Bl-eċċezzjoni tal-Qorti Kummerċjali Għolja, it-tnaqqis kontinwu b’lura kien dovut prinċipalment għal tnaqqis fl-għadd ta’ kawżi pendenti. Il-Komunikazzjoni elettronika qed tiġi ttestjata f’xi qrati iżda għad trid tiġi estiża għall-livell nazzjonali. |
| --- | --- |

(20)

Minkejja l-progress li sar, il-kawżi pendenti sostanzjali u l-proċedimenti fit-tul fil-qrati ċivili u kummerċjali jnaqqsu ċ-ċertezza legali, filwaqt li l-ineffiċjenzi fil-ġustizzja kriminali jfixklu l-ġlieda kontra r-reati ekonomiċi u finanzjarji. Il-perċezzjoni tal-indipendenza tal-ġudikatura kompliet tmur għall-agħar. L-emendi għal-liġi dwar il-Kunsill Ġudizzjarju tal-Istat ġew adottati fl-2018. Bl-eċċezzjoni tal-Qorti Kummerċjali Għolja, it-tnaqqis kontinwu b’lura kien dovut prinċipalment għal tnaqqis fl-għadd ta’ kawżi pendenti. Il-Komunikazzjoni elettronika qed tiġi ttestjata f’xi qrati iżda għad trid tiġi estiża għall-livell nazzjonali.

| (21) | Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet u b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti li l-Kroazja tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dawn l-investimenti. L-istruttura istituzzjonali għall-akkwist pubbliku jenħtieġ li tissaħħaħ biex ittejjeb il-konformità u tippermetti l-akkwist strateġiku biex jintlaħqu l-objettivi ta’ politika u jiġi żgurat infiq pubbliku effiċjenti. |
| --- | --- |

(21)

Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 tista’ tgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet u b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti li l-Kroazja tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dawn l-investimenti. L-istruttura istituzzjonali għall-akkwist pubbliku jenħtieġ li tissaħħaħ biex ittejjeb il-konformità u tippermetti l-akkwist strateġiku biex jintlaħqu l-objettivi ta’ politika u jiġi żgurat infiq pubbliku effiċjenti.

| (22) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew 2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Kroazja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Kroazja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Kroazja, iżda anki l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(22)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew 2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Kroazja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Kroazja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Kroazja, iżda anki l-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (23) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li l-Kroazja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(23)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (6) li l-Kroazja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (24) | Fid-dawl tal-analiżi profonda tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu fost l-oħrajn biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern, |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl tal-analiżi profonda tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu magħmula skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu fost l-oħrajn biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Kroazja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Issaħħaħ il-qafas baġitarju u l-monitoraġġ ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti fuq livell ċentrali u lokali. Tnaqqas il-frammentazzjoni territorjali tal-amministrazzjoni pubblika u tissimplifika d-distribuzzjoni funzjonali tal-kompetenzi.

2.

Twettaq ir-riforma tal-edukazzjoni u ttejjeb kemm l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ fil-livelli kollha u l-kwalità tagħhom kif ukoll ir-rilevanza tagħhom għas-suq tax-xogħol. Tikkonsolida l-benefiċċji soċjali u ttejjeb il-kapaċità tagħhom biex tnaqqas il-faqar. Issaħħaħ il-miżuri u l-istituzzjonijiet tas-suq tax-xogħol u l-koordinazzjoni tagħhom mas-servizzi soċjali. F’konsultazzjoni mas-sħab soċjali, tintroduċi oqfsa armonizzati tal-iffissar tal-pagi madwar l-amministrazzjoni pubblika u s-servizzi pubbliċi.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport urban u ferrovjarju sostenibbli, l-effiċjenza enerġetika, l-enerġija rinnovabbli u l-infrastruttura ambjentali, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali. Iżżid il-kapaċità tal-amministrazzjoni biex tfassal u timplimenta proġetti u politiki pubbliċi.

4.

Ittejjeb il-governanza korporattiva fl-intrapriżi tal-Istat u tintensifika l-bejgħ ta’ tali intrapriżi u assi mhux produttivi. Ittejjeb il-prevenzjoni u s-sanzjonar tal-korruzzjoni, b’mod partikolari fil-livell lokali. Tnaqqas it-tul tal-proċedimenti tal-qorti u ttejjeb il-komunikazzjoni elettronika fil-qrati. Tnaqqas l-imposti parafiskali l-aktar ta’ piż u r-regolamentazzjoni eċċessiva fis-suq tal-prodotti u tas-servizzi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU L 320, 10.9.2018, p. 44.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

5

(6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

6

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/69 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/69

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Italja għall-2019

(2019/C 301/12)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Italja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lill-Italja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Italja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri fil-qasam tal-amministrazzjoni pubblika, il-ġustizzja u l-kompetizzjoni se jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq tal-prodotti reżiljenti u l-kwalità tal-istituzzjonijiet; l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati u l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku se jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-bini mill-ġdid tal-bafers; miżuri li jtejbu l-impjegabbiltà u jċaqalqu l-piż tat-taxxa minn fatturi produttivi se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol, u miżuri biex itejbu l-karti tal-bilanċ tal-banek se jgħinu biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ self improduttiv. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Italja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri fil-qasam tal-amministrazzjoni pubblika, il-ġustizzja u l-kompetizzjoni se jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq tal-prodotti reżiljenti u l-kwalità tal-istituzzjonijiet; l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati u l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku se jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-bini mill-ġdid tal-bafers; miżuri li jtejbu l-impjegabbiltà u jċaqalqu l-piż tat-taxxa minn fatturi produttivi se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol, u miżuri biex itejbu l-karti tal-bilanċ tal-banek se jgħinu biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ self improduttiv.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Italja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress li għamlet l-Italja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Italja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Italja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, id-dejn għoli tal-gvern u d-dinamiċi dgħajfin tal-produttività fit-tul jimplikaw riskji b’rilevanza transfruntiera. Il-ħtieġa għal azzjoni biex jitnaqqas ir-riskju ta’ effetti negattivi fuq l-ekonomija Taljana u fuq l-unjoni ekonomika u monetarja, minħabba d-daqs u r-rilevanza transfruntiera tal-ekonomija tal-Italja, hija partikolarment sinifikanti. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għall-Italja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress li għamlet l-Italja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Italja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha għall-konklużjoni li l-Italja għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, id-dejn għoli tal-gvern u d-dinamiċi dgħajfin tal-produttività fit-tul jimplikaw riskji b’rilevanza transfruntiera. Il-ħtieġa għal azzjoni biex jitnaqqas ir-riskju ta’ effetti negattivi fuq l-ekonomija Taljana u fuq l-unjoni ekonomika u monetarja, minħabba d-daqs u r-rilevanza transfruntiera tal-ekonomija tal-Italja, hija partikolarment sinifikanti.

| (4) | Fid-19 ta’ April 2019, l-Italja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja għall-2019 jindirizza parzjalment biss il-kwistjonijiet strutturali li tqajmu mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2018, u d-dettalji dwar il-ftit impenji ġodda li fih, kif ukoll dwar l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni tagħhom, spiss huma neqsin. Madankollu, l-istrateġija ta’ riforma tagħha tibni fuq riformi kbar diġà ppjanati f’oqsma differenti, li juru kontinwità wiesgħa meta mqabbla mal-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma li għaddew. |
| --- | --- |

(4)

Fid-19 ta’ April 2019, l-Italja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. Il-programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Italja għall-2019 jindirizza parzjalment biss il-kwistjonijiet strutturali li tqajmu mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2018, u d-dettalji dwar il-ftit impenji ġodda li fih, kif ukoll dwar l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni tagħhom, spiss huma neqsin. Madankollu, l-istrateġija ta’ riforma tagħha tibni fuq riformi kbar diġà ppjanati f’oqsma differenti, li juru kontinwità wiesgħa meta mqabbla mal-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma li għaddew.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | L-Italja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jistenna li d-defiċit nominali jiżdied minn 2,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 2,4 % fl-2019, u li minn hemm ’il quddiem jonqos għal 2,1 % fl-2020 u 1,5 % sal-2022. Dawn il-projezzjonijiet jassumu żieda fil-VAT (1,3 % tal-PDG fl-2020 u 1,5 % tal-PDG mill-2021) illeġiżlata bħala “klawżola ta’ salvagwardja” biex jintlaħqu l-miri baġitarji mill-2020. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali fl-2019 għal bilanċ pożittiv ta’ 0,5 % tal-PDG f’termini strutturali mill-2020 – mhuwiex ippjanat li jintlaħaq fil-perjodu tal-programm. Wara li żdied fl-2018 (għal 132,2 % tal-PDG, minn 131,4 % fl-2017), il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG, fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, huwa mistenni li jiżdied b’0,4 punti perċentwali tal-PDG għal 132,6 % fl-2019, u li jonqos għal 128,9 % sal-2022. Dawn il-projezzjonijiet jassumu dħul mill-privatizzazzjoni ta’ 1 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,3 % fl-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin iż-żidiet fil-VAT illeġiżlati bħala “klawżoli ta’ salvagwardja” ġew revokati sistematikament mingħajr miżuri alternattivi ta’ finanzjament adegwati, u l-miri tal-privatizzazzjoni ma ntlaħqux. Abbażi ta’ politika li ma tinbidilx, it-tbassir tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2019 jistenna tkabbir tal-PDG nominali aktar baxx u defiċit ogħla tal-gvern għall-2020 minn dawk mistennija fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. It-tbassir tal-Kummissjoni ma jinkorporax iż-żieda fil-VAT illeġiżlata bħala “klawżola ta’ salvagwardja” fl-2020. |
| --- | --- |

(6)

L-Italja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jistenna li d-defiċit nominali jiżdied minn 2,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 2,4 % fl-2019, u li minn hemm ’il quddiem jonqos għal 2,1 % fl-2020 u 1,5 % sal-2022. Dawn il-projezzjonijiet jassumu żieda fil-VAT (1,3 % tal-PDG fl-2020 u 1,5 % tal-PDG mill-2021) illeġiżlata bħala “klawżola ta’ salvagwardja” biex jintlaħqu l-miri baġitarji mill-2020. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali fl-2019 għal bilanċ pożittiv ta’ 0,5 % tal-PDG f’termini strutturali mill-2020 – mhuwiex ippjanat li jintlaħaq fil-perjodu tal-programm. Wara li żdied fl-2018 (għal 132,2 % tal-PDG, minn 131,4 % fl-2017), il-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali mal-PDG, fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, huwa mistenni li jiżdied b’0,4 punti perċentwali tal-PDG għal 132,6 % fl-2019, u li jonqos għal 128,9 % sal-2022. Dawn il-projezzjonijiet jassumu dħul mill-privatizzazzjoni ta’ 1 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,3 % fl-2020. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin iż-żidiet fil-VAT illeġiżlati bħala “klawżoli ta’ salvagwardja” ġew revokati sistematikament mingħajr miżuri alternattivi ta’ finanzjament adegwati, u l-miri tal-privatizzazzjoni ma ntlaħqux. Abbażi ta’ politika li ma tinbidilx, it-tbassir tal-Kummissjoni għar-rebbiegħa tal-2019 jistenna tkabbir tal-PDG nominali aktar baxx u defiċit ogħla tal-gvern għall-2020 minn dawk mistennija fil-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. It-tbassir tal-Kummissjoni ma jinkorporax iż-żieda fil-VAT illeġiżlata bħala “klawżola ta’ salvagwardja” fl-2020.

| (7) | Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Italja mar-regola tad-dejn fl-2018. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 jenħtieġ li jitqies bħala mhux konformi, u li għalhekk proċedura ta’ defiċit eċċessiv ibbażata fuq id-dejn hija ġġustifikata. |
| --- | --- |

(7)

Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport imħejji skont l-Artikolu 126(3) tat-Trattat minħabba n-nuqqas ta’ konformità tal-Italja mar-regola tad-dejn fl-2018. Ir-rapport ikkonkluda, wara valutazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha, li l-kriterju tad-dejn kif definit fit-Trattat u fir-Regolament (KE) Nru 1467/1997 jenħtieġ li jitqies bħala mhux konformi, u li għalhekk proċedura ta’ defiċit eċċessiv ibbażata fuq id-dejn hija ġġustifikata.

| (8) | Wara t-talba li saret fl-Abbozz ta’ Pjan Baġitarju rivedut tal-2019, il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jikkonferma li l-impatt baġitarju tal-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u ta’ kundizzjonijiet tat-temp eċċezzjonalment ħżiena li seħħew fl-2018 kien sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. B’mod partikolari, il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jindika li l-baġit tal-2019 jinkludi nefqa eċċezzjonali li tammonta għal madwar 0,2 % tal-PDG b’rabta ma’ programm straordinarju ta’ manutenzjoni tan-netwerk tat-toroq u pjan preventiv biex jiġu limitati r-riskji idroġeoloġiċi. Minħabba r-rabta diretta mal-waqgħa tal-pont Morandi f’Ġenova u l-kundizzjonijiet ħżiena tat-temp tal-2018, it-trattament speċifiku tal-ispiża għall-manutenzjoni straordinarja tat-toroq u l-prevenzjoni tar-riskju idroġeoloġiku jistgħu jiġu kkunsidrati fl-applikazzjoni tal-“klawżola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa eliġibbli addizzjonali fl-2019 tammonta għal 0,18 % tal-PDG għal dawn il-miżuri. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba li l-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u l-kundizzjonijiet eċċezzjonalment ħżiena tat-temp jitqiesu bħala avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Italja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tiġix kompromessa billi tiġi permessa devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. Valutazzjoni finali, inkluż dwar l-ammonti eliġibbli, se ssir fir-rebbiegħa tal-2020 fuq il-bażi tad-data osservata għall-2019 kif ipprovduta mill-awtoritajiet Taljani. |
| --- | --- |

(8)

Wara t-talba li saret fl-Abbozz ta’ Pjan Baġitarju rivedut tal-2019, il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jikkonferma li l-impatt baġitarju tal-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u ta’ kundizzjonijiet tat-temp eċċezzjonalment ħżiena li seħħew fl-2018 kien sinifikanti u jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. B’mod partikolari, il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jindika li l-baġit tal-2019 jinkludi nefqa eċċezzjonali li tammonta għal madwar 0,2 % tal-PDG b’rabta ma’ programm straordinarju ta’ manutenzjoni tan-netwerk tat-toroq u pjan preventiv biex jiġu limitati r-riskji idroġeoloġiċi. Minħabba r-rabta diretta mal-waqgħa tal-pont Morandi f’Ġenova u l-kundizzjonijiet ħżiena tat-temp tal-2018, it-trattament speċifiku tal-ispiża għall-manutenzjoni straordinarja tat-toroq u l-prevenzjoni tar-riskju idroġeoloġiku jistgħu jiġu kkunsidrati fl-applikazzjoni tal-“klawżola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa eliġibbli addizzjonali fl-2019 tammonta għal 0,18 % tal-PDG għal dawn il-miżuri. Id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba li l-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u l-kundizzjonijiet eċċezzjonalment ħżiena tat-temp jitqiesu bħala avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Italja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tiġix kompromessa billi tiġi permessa devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. Valutazzjoni finali, inkluż dwar l-ammonti eliġibbli, se ssir fir-rebbiegħa tal-2020 fuq il-bażi tad-data osservata għall-2019 kif ipprovduta mill-awtoritajiet Taljani.

| (9) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Italja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 0,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019. Dik il-konklużjoni ma tinbidilx lanqas jekk l-impatt baġitarju tal-programm straordinarju ta’ manutenzjoni għan-netwerk tat-toroq wara l-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u ta’ pjan preventiv biex jiġu limitati r-riskji idroġeoloġiċi wara kundizzjonijiet tat-temp eċċezzjonalment ħżiena, tnaqqsu mir-rekwiżit tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019. |
| --- | --- |

(9)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Italja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 0,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019. Dik il-konklużjoni ma tinbidilx lanqas jekk l-impatt baġitarju tal-programm straordinarju ta’ manutenzjoni għan-netwerk tat-toroq wara l-kollass tal-pont Morandi f’Ġenova u ta’ pjan preventiv biex jiġu limitati r-riskji idroġeoloġiċi wara kundizzjonijiet tat-temp eċċezzjonalment ħżiena, tnaqqsu mir-rekwiżit tal-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019.

| (10) | Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali tal-Italja ta’ aktar minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni mistenni ta’ – 0,1 %, in-nefqa primarja netta għandha tonqos b’ 0,1 % f’termini nominali, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 f’politiki mhux mibdula, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit fl-2020. L-Italja prima facie mhux mistenni li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. Barra minn hekk, għal madwar 132 % tal-PDG, il-proporzjon għoli ta’ dejn pubbliku tal-Italja jimplika li riżorsi kbar huma allokati biex ikopru l-ispejjeż tas-servizz tad-dejn, għad-detriment ta’ aktar oġġetti li jsaħħu t-tkabbir inkluż l-edukazzjoni, l-innovazzjoni u l-infrastruttura. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu miżuri neċessarji biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

(10)

Fl-2020, fid-dawl tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali tal-Italja ta’ aktar minn 60 % tal-PDG u l-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni mistenni ta’ – 0,1 %, in-nefqa primarja netta għandha tonqos b’ 0,1 % f’termini nominali, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 f’politiki mhux mibdula, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit fl-2020. L-Italja prima facie mhux mistenni li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. Barra minn hekk, għal madwar 132 % tal-PDG, il-proporzjon għoli ta’ dejn pubbliku tal-Italja jimplika li riżorsi kbar huma allokati biex ikopru l-ispejjeż tas-servizz tad-dejn, għad-detriment ta’ aktar oġġetti li jsaħħu t-tkabbir inkluż l-edukazzjoni, l-innovazzjoni u l-infrastruttura. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li mill-2019 jenħtieġ li jittieħdu miżuri neċessarji biex jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Ikun importanti li jintuża kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika.

| (11) | Is-sistema tat-taxxa tal-Italja qed tkompli tkun ta’ piż kbir fuq il-fatturi tal-produzzjoni, għad-detriment tat-tkabbir ekonomiku. Il-piż għoli tat-taxxa fuq ix-xogħol u l-kapital jiskoraġġixxi l-impjiegi u l-investiment. Il-baġit tal-2019 naqqas it-tassazzjoni fuq persuni li jaħdmu għal rashom u negozji żgħar. Madankollu, għolla wkoll b’mod temporanju l-piż tat-taxxa fuq id-ditti fil-livell aggregat, b’mod partikolari fuq l-istituzzjonijiet finanzjarji. Bażijiet tat-taxxa li huma inqas detrimentali għat-tkabbir, bħalma huma l-proprjetà u l-konsum, ma jintużawx biżżejjed, u jħallu spazju biex il-piż tat-taxxa jitneħħa minn fuq ix-xogħol u l-kapital b’mod li ma jkollux effett fuq il-baġit. Taxxa rikorrenti fuq l-ewwel proprjetà ġiet revokata fl-2015, inkluż għal familji aktar sinjuri. Barra minn hekk, il-valuri tal-art u tal-proprjetà (jew valuri “katastali”), li jservu bħala bażi għall-kalkolu tat-taxxa fuq il-proprjetà, huma fil-biċċa l-kbira skaduti, u riforma biex jiġu allinjati mal-valuri attwali tas-suq għadha pendenti. L-għadd u d-daqs tan-nefqa tat-taxxa, b’mod partikolari fil-każ tar-rati mnaqqsa għat-taxxa fuq il-valur miżjud, huma għoljin, u s-simplifikazzjoni tagħhom ġiet posposta sistematikament fis-snin reċenti. Hemm ukoll lok biex jittaffa l-piż fuq kumpaniji konformi u unitajiet domestiċi billi titnaqqas il-kumplessità tal-kodiċi tat-taxxa u jiżdied il-livell ġenerali ta’ konformità mat-taxxa. B’mod partikolari, id-diskrepanza tal-VAT (id-differenza bejn id-dħul teoretiku mill-VAT u dak attwalment miġbur) hija fost l-ogħla fl-Unjoni. Waħda mir-raġunijiet għal dan huwa l-livell għoli ta’ evażjoni tat-taxxa, li huwa relatat b’mod speċjali mal-kontijiet u r-riċevuti li tħallew barra. It-trażmissjoni elettronika obbligatorja tal-irċevuti għat-tranżazzjonijiet kummerċjali kollha mal-konsumaturi finali hija pass pożittiv biex tiġi rrimedjata d-diskrepanza. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin żdiedu l-limiti legali għal pagamenti fi flus, u dan jista’ jiskoraġġixxi l-użu ta’ pagamenti elettroniċi. L-inkoraġġiment ta’ pagamenti elettroniċi minflok jista’ jqajjem inċentivi biex jinħarġu kontijiet u riċevuti u b’hekk titjieb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. |
| --- | --- |

(11)

Is-sistema tat-taxxa tal-Italja qed tkompli tkun ta’ piż kbir fuq il-fatturi tal-produzzjoni, għad-detriment tat-tkabbir ekonomiku. Il-piż għoli tat-taxxa fuq ix-xogħol u l-kapital jiskoraġġixxi l-impjiegi u l-investiment. Il-baġit tal-2019 naqqas it-tassazzjoni fuq persuni li jaħdmu għal rashom u negozji żgħar. Madankollu, għolla wkoll b’mod temporanju l-piż tat-taxxa fuq id-ditti fil-livell aggregat, b’mod partikolari fuq l-istituzzjonijiet finanzjarji. Bażijiet tat-taxxa li huma inqas detrimentali għat-tkabbir, bħalma huma l-proprjetà u l-konsum, ma jintużawx biżżejjed, u jħallu spazju biex il-piż tat-taxxa jitneħħa minn fuq ix-xogħol u l-kapital b’mod li ma jkollux effett fuq il-baġit. Taxxa rikorrenti fuq l-ewwel proprjetà ġiet revokata fl-2015, inkluż għal familji aktar sinjuri. Barra minn hekk, il-valuri tal-art u tal-proprjetà (jew valuri “katastali”), li jservu bħala bażi għall-kalkolu tat-taxxa fuq il-proprjetà, huma fil-biċċa l-kbira skaduti, u riforma biex jiġu allinjati mal-valuri attwali tas-suq għadha pendenti. L-għadd u d-daqs tan-nefqa tat-taxxa, b’mod partikolari fil-każ tar-rati mnaqqsa għat-taxxa fuq il-valur miżjud, huma għoljin, u s-simplifikazzjoni tagħhom ġiet posposta sistematikament fis-snin reċenti. Hemm ukoll lok biex jittaffa l-piż fuq kumpaniji konformi u unitajiet domestiċi billi titnaqqas il-kumplessità tal-kodiċi tat-taxxa u jiżdied il-livell ġenerali ta’ konformità mat-taxxa. B’mod partikolari, id-diskrepanza tal-VAT (id-differenza bejn id-dħul teoretiku mill-VAT u dak attwalment miġbur) hija fost l-ogħla fl-Unjoni. Waħda mir-raġunijiet għal dan huwa l-livell għoli ta’ evażjoni tat-taxxa, li huwa relatat b’mod speċjali mal-kontijiet u r-riċevuti li tħallew barra. It-trażmissjoni elettronika obbligatorja tal-irċevuti għat-tranżazzjonijiet kummerċjali kollha mal-konsumaturi finali hija pass pożittiv biex tiġi rrimedjata d-diskrepanza. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin żdiedu l-limiti legali għal pagamenti fi flus, u dan jista’ jiskoraġġixxi l-użu ta’ pagamenti elettroniċi. L-inkoraġġiment ta’ pagamenti elettroniċi minflok jista’ jqajjem inċentivi biex jinħarġu kontijiet u riċevuti u b’hekk titjieb il-konformità mar-regoli tat-taxxa.

| (12) | In-nefqa tal-Italja fir-rigward tal-pensjonijiet, ta’ madwar 15 % tal-PDG fl-2017, hija fost l-ogħla fl-Unjoni, u hija mistennija li tiżdied fuq terminu medju minħabba d-deterjorament tal-proporzjon tad-dipendenza tal-età avvanzata. Il-baġit tal-2019 u d-digriet leġiżlattiv li jimplimenta l-iskema l-ġdida ta’ rtirar bikri f’Jannar 2019 imorru lura fuq elementi ta’ riformi tal-pensjonijiet tal-imgħoddi, u b’hekk aggravaw is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq perjodu ta’ żmien medju. Dawn id-dispożizzjonijiet il-ġodda se jkomplu jżidu n-nefqa tal-pensjonijiet fuq perjodu ta’ żmien medju. Bejn l-2019 u l-2021, l-iskema l-ġdida ta’ rtirar bikri (“kwota 100”) se tippermetti li n-nies jirtiraw fl-età ta’ 62 jekk ikunu ħallsu 38 sena ta’ kontribuzzjonijiet. Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet eżistenti għall-irtirar bikri ġie estiż, inkluż bis-sospensjoni sal-2026 tal-indiċjar għall-istennija tal-għomor tal-kontribuzzjoni minima meħtieġa, li kien introdott minn riformi tal-pensjonijiet fil-passat. Għal dawn id-dispożizzjonijiet, il-baġit tal-2019 alloka fondi li jiswew 0,2 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020 u l-2021, iżda huma mistennija spejjeż addizzjonali fis-snin li ġejjin. In-nefqa pubblika għolja għal pensjonijiet tirrestrinġi nefqiet oħra soċjali u li jsaħħu t-tkabbir bħall-edukazzjoni u l-investiment, u tillimita l-marġini għat-tnaqqis tal-piż tat-taxxa ġenerali għoli u d-dejn pubbliku għoli. Barra minn hekk, it-twessigħ tal-possibbiltà għall-irtirar kmieni jista’ jaffettwa l-provvista tax-xogħol b’mod negattiv, f’kuntest fejn l-Italja diġà tinsab lura meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni għall-parteċipazzjoni tal-ħaddiema aktar anzjani tagħha fl-impjiegi (55-64), u b’hekk jitfixkel it-tkabbir potenzjali u tmur għall-agħar is-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku. Sabiex tiġi limitata ż-żieda fin-nefqa fuq il-pensjonijiet, ir-riformi tal-pensjonijiet li kienu adottati qabel biex jitrażżnu l-obbligazzjonijiet impliċiti li jirriżultaw mit-tixjiħ tal-popolazzjoni jenħtieġ li jiġu implimentati bis-sħiħ. Barra minn hekk, jista’ jinkiseb iffrankar billi jsir intervent fuq l-intitolamenti ta’ pensjoni għolja mhux akkumpanjati minn kontribuzzjonijiet, filwaqt li jiġu rispettati l-prinċipji ta’ ġustizzja u proporzjonalità. |
| --- | --- |

(12)

In-nefqa tal-Italja fir-rigward tal-pensjonijiet, ta’ madwar 15 % tal-PDG fl-2017, hija fost l-ogħla fl-Unjoni, u hija mistennija li tiżdied fuq terminu medju minħabba d-deterjorament tal-proporzjon tad-dipendenza tal-età avvanzata. Il-baġit tal-2019 u d-digriet leġiżlattiv li jimplimenta l-iskema l-ġdida ta’ rtirar bikri f’Jannar 2019 imorru lura fuq elementi ta’ riformi tal-pensjonijiet tal-imgħoddi, u b’hekk aggravaw is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq perjodu ta’ żmien medju. Dawn id-dispożizzjonijiet il-ġodda se jkomplu jżidu n-nefqa tal-pensjonijiet fuq perjodu ta’ żmien medju. Bejn l-2019 u l-2021, l-iskema l-ġdida ta’ rtirar bikri (“kwota 100”) se tippermetti li n-nies jirtiraw fl-età ta’ 62 jekk ikunu ħallsu 38 sena ta’ kontribuzzjonijiet. Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet eżistenti għall-irtirar bikri ġie estiż, inkluż bis-sospensjoni sal-2026 tal-indiċjar għall-istennija tal-għomor tal-kontribuzzjoni minima meħtieġa, li kien introdott minn riformi tal-pensjonijiet fil-passat. Għal dawn id-dispożizzjonijiet, il-baġit tal-2019 alloka fondi li jiswew 0,2 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020 u l-2021, iżda huma mistennija spejjeż addizzjonali fis-snin li ġejjin. In-nefqa pubblika għolja għal pensjonijiet tirrestrinġi nefqiet oħra soċjali u li jsaħħu t-tkabbir bħall-edukazzjoni u l-investiment, u tillimita l-marġini għat-tnaqqis tal-piż tat-taxxa ġenerali għoli u d-dejn pubbliku għoli. Barra minn hekk, it-twessigħ tal-possibbiltà għall-irtirar kmieni jista’ jaffettwa l-provvista tax-xogħol b’mod negattiv, f’kuntest fejn l-Italja diġà tinsab lura meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni għall-parteċipazzjoni tal-ħaddiema aktar anzjani tagħha fl-impjiegi (55-64), u b’hekk jitfixkel it-tkabbir potenzjali u tmur għall-agħar is-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku. Sabiex tiġi limitata ż-żieda fin-nefqa fuq il-pensjonijiet, ir-riformi tal-pensjonijiet li kienu adottati qabel biex jitrażżnu l-obbligazzjonijiet impliċiti li jirriżultaw mit-tixjiħ tal-popolazzjoni jenħtieġ li jiġu implimentati bis-sħiħ. Barra minn hekk, jista’ jinkiseb iffrankar billi jsir intervent fuq l-intitolamenti ta’ pensjoni għolja mhux akkumpanjati minn kontribuzzjonijiet, filwaqt li jiġu rispettati l-prinċipji ta’ ġustizzja u proporzjonalità.

| (13) | Minkejja t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku, l-impjiegi komplew jiżdiedu fl-2018, għalkemm b’pass ftit aktar bil-mod mis-sena ta’ qabel. L-għadd ta’ persuni li għandhom impjieg laħaq it-23,2 miljun fi tmiem is-sena, u b’hekk qabeż il-livelli ta’ qabel il-kriżi. Ir-rata tal-impjiegi (20-64 snin) żdiedet għal 63 % s-sena l-oħra, iżda għadha ferm taħt il-medja tal-Unjoni (73,2 %). Barra minn hekk, il-lakuni reġjonali huma sostanzjali u s-suq tax-xogħol għadu segmentat, bis-sehem ta’ kuntratti temporanji li komplew jiżdiedu fl-2018. Ir-rata tal-qgħad naqset għal 10,6 %. Il-qgħad fit-tul u fost iż-żgħażagħ għadu għoli, meta wieħed iqis it-tkabbir potenzjali u l-koeżjoni soċjali. L-inattività hija prevalenti fost in-nisa, il-persuni b’ħiliet baxxi u ż-żgħażagħ. Barra minn hekk, is-sehem taż-żgħażagħ (15-24) la fl-impjieg u lanqas fl-edukazzjoni jew it-taħriġ, fil-livell ta’ 19,2 % fl-2018, huwa l-ogħla fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-part-time involontarju huwa mifrux, u dan jindika li għad hemm laxkezza fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(13)

Minkejja t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku, l-impjiegi komplew jiżdiedu fl-2018, għalkemm b’pass ftit aktar bil-mod mis-sena ta’ qabel. L-għadd ta’ persuni li għandhom impjieg laħaq it-23,2 miljun fi tmiem is-sena, u b’hekk qabeż il-livelli ta’ qabel il-kriżi. Ir-rata tal-impjiegi (20-64 snin) żdiedet għal 63 % s-sena l-oħra, iżda għadha ferm taħt il-medja tal-Unjoni (73,2 %). Barra minn hekk, il-lakuni reġjonali huma sostanzjali u s-suq tax-xogħol għadu segmentat, bis-sehem ta’ kuntratti temporanji li komplew jiżdiedu fl-2018. Ir-rata tal-qgħad naqset għal 10,6 %. Il-qgħad fit-tul u fost iż-żgħażagħ għadu għoli, meta wieħed iqis it-tkabbir potenzjali u l-koeżjoni soċjali. L-inattività hija prevalenti fost in-nisa, il-persuni b’ħiliet baxxi u ż-żgħażagħ. Barra minn hekk, is-sehem taż-żgħażagħ (15-24) la fl-impjieg u lanqas fl-edukazzjoni jew it-taħriġ, fil-livell ta’ 19,2 % fl-2018, huwa l-ogħla fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-part-time involontarju huwa mifrux, u dan jindika li għad hemm laxkezza fis-suq tax-xogħol.

| (14) | L-inugwaljanza fid-dħul u r-riskju tal-faqar huma għoljin, b’disparitajiet reġjonali u territorjali wiesgħa. Fl-2017, 28,9 % tal-popolazzjoni kienet f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali, ’il fuq mil-livelli ta’ qabel il-kriżi u sew ogħla mill-medja tal-Unjoni tal-2017 (22,4 %). It-tfal, speċjalment dawk bi sfond ta’ migrazzjoni, huma affettwati b’mod partikolari. Il-faqar fost dawk li jaħdmu huwa għoli u qed jiżdied, b’mod partikolari fost il-ħaddiema temporanji u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Dawk li jaħdmu għal rashom, li jirrappreżentaw 20,8 % tal-forza tax-xogħol (kontra l-medja tal-Unjoni ta’ 13,7 %), huma ġeneralment inqas protetti kontra r-riskji soċjali mill-impjegati. L-aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli u adegwata huwa wkoll sfida u l-forniment ta’ servizzi soċjali għadu mhux żviluppat u frammentat. L-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-inugwaljanza huwa wieħed mill-aktar baxxi fl-Unjoni. L-iskema kontra l-faqar introdotta fl-2018 ġiet sostitwita minn skema ġdida ewlenija (introjtu miċ-ċittadinanza), li żżomm approċċ ta’ inklużjoni attiva, soġġett għal ċerti kundizzjonijiet. Il-piż amministrattiv konsiderevoli fuq l-impjiegi u s-servizzi soċjali jirrappreżenta sfida għall-implimentazzjoni tar-riforma. L-impatt reali tagħha se jiddependi fuq kemm huma effettivi l-politiki biex in-nies jibdew jaħdmu jew jitħarrġu, il-punt sa fejn jiġu pprovduti s-servizzi soċjali personalizzati u fuq il-kontrolli. B’mod partikolari, il-kapaċità effettiva biex jintlaħqu dawk l-aktar fil-bżonn se tinfluwenza l-impatt fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-esklużjoni soċjali. Ir-riżultat tas-sistema tas-saħħa huwa tajjeb b’mod ġenerali, minkejja l-infiq taħt il-medja tal-Unjoni. Madankollu, il-provvista tal-kura tas-saħħa tvarja ħafna madwar ir-reġjuni, li taffettwa l-aċċess, l-ekwità u l-effiċjenza, u tista’ tittejjeb permezz ta’ amministrazzjoni aħjar u billi timmonitorja t-twassil ta’ livelli standard ta’ servizzi. Aktar kura domestika u bbażata fil-komunità u kura fit-tul huma essenzjali biex jingħata appoġġ lill-persuni b’diżabilità u lil gruppi żvantaġġati oħra. |
| --- | --- |

(14)

L-inugwaljanza fid-dħul u r-riskju tal-faqar huma għoljin, b’disparitajiet reġjonali u territorjali wiesgħa. Fl-2017, 28,9 % tal-popolazzjoni kienet f’riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali, ’il fuq mil-livelli ta’ qabel il-kriżi u sew ogħla mill-medja tal-Unjoni tal-2017 (22,4 %). It-tfal, speċjalment dawk bi sfond ta’ migrazzjoni, huma affettwati b’mod partikolari. Il-faqar fost dawk li jaħdmu huwa għoli u qed jiżdied, b’mod partikolari fost il-ħaddiema temporanji u l-persuni bi sfond ta’ migrazzjoni. Dawk li jaħdmu għal rashom, li jirrappreżentaw 20,8 % tal-forza tax-xogħol (kontra l-medja tal-Unjoni ta’ 13,7 %), huma ġeneralment inqas protetti kontra r-riskji soċjali mill-impjegati. L-aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli u adegwata huwa wkoll sfida u l-forniment ta’ servizzi soċjali għadu mhux żviluppat u frammentat. L-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-inugwaljanza huwa wieħed mill-aktar baxxi fl-Unjoni. L-iskema kontra l-faqar introdotta fl-2018 ġiet sostitwita minn skema ġdida ewlenija (introjtu miċ-ċittadinanza), li żżomm approċċ ta’ inklużjoni attiva, soġġett għal ċerti kundizzjonijiet. Il-piż amministrattiv konsiderevoli fuq l-impjiegi u s-servizzi soċjali jirrappreżenta sfida għall-implimentazzjoni tar-riforma. L-impatt reali tagħha se jiddependi fuq kemm huma effettivi l-politiki biex in-nies jibdew jaħdmu jew jitħarrġu, il-punt sa fejn jiġu pprovduti s-servizzi soċjali personalizzati u fuq il-kontrolli. B’mod partikolari, il-kapaċità effettiva biex jintlaħqu dawk l-aktar fil-bżonn se tinfluwenza l-impatt fuq it-tnaqqis tal-faqar u l-esklużjoni soċjali. Ir-riżultat tas-sistema tas-saħħa huwa tajjeb b’mod ġenerali, minkejja l-infiq taħt il-medja tal-Unjoni. Madankollu, il-provvista tal-kura tas-saħħa tvarja ħafna madwar ir-reġjuni, li taffettwa l-aċċess, l-ekwità u l-effiċjenza, u tista’ tittejjeb permezz ta’ amministrazzjoni aħjar u billi timmonitorja t-twassil ta’ livelli standard ta’ servizzi. Aktar kura domestika u bbażata fil-komunità u kura fit-tul huma essenzjali biex jingħata appoġġ lill-persuni b’diżabilità u lil gruppi żvantaġġati oħra.

| (15) | Ix-xogħol mhux iddikjarat huwa mifrux fl-Italja, speċjalment fir-reġjuni tan-Nofsinhar. Skont l-istimi tal-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika, l-ekonomija mhux osservata kienet valutata madwar EUR 210 biljun (12,4 % tal-PDG) fl-2016. Madwar 37,2 % minnha tista’ tiġi attribwita għax-xogħol mhux iddikjarat. Dan jaffettwa b’mod partikolari lill-gruppi vulnerabbli, bħall-migranti, in-nisa u l-minorenni. L-Aġenzija l-ġdida tal-Ispettorat tax-Xogħol, li ilha topera mill-2017, tat attenzjoni partikolari lill-fenomenu tal-“caporalato” fis-settur agrikolu, ikkaratterizzat minn inċidenza għolja ta’ irregolarità u minn riskju ta’ sfruttament tax-xogħol, speċjalment għall-migranti irregolari. Monitoraġġ mill-qrib tal-miżuri adottati dan l-aħħar kif ukoll passi addizzjonali huma meħtieġa biex jiġu indirizzati u evitati x-xogħol mhux iddikjarat u l-isfruttament tax-xogħol, u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u sikuri. Fl-aħħar nett, huwa importanti li jiġi żgurat li l-operazzjonalizzazzjoni tal-introjtu taċ-ċittadinanza jimmassimizza l-inċentivi għal xogħol regolari u t-trasformazzjoni tax-xogħol mhux iddikjarat f’impjieg regolari, kemm permezz ta’ monitoraġġ mill-qrib kif ukoll permezz ta’ inċentivi pożittivi. |
| --- | --- |

(15)

Ix-xogħol mhux iddikjarat huwa mifrux fl-Italja, speċjalment fir-reġjuni tan-Nofsinhar. Skont l-istimi tal-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika, l-ekonomija mhux osservata kienet valutata madwar EUR 210 biljun (12,4 % tal-PDG) fl-2016. Madwar 37,2 % minnha tista’ tiġi attribwita għax-xogħol mhux iddikjarat. Dan jaffettwa b’mod partikolari lill-gruppi vulnerabbli, bħall-migranti, in-nisa u l-minorenni. L-Aġenzija l-ġdida tal-Ispettorat tax-Xogħol, li ilha topera mill-2017, tat attenzjoni partikolari lill-fenomenu tal-“caporalato” fis-settur agrikolu, ikkaratterizzat minn inċidenza għolja ta’ irregolarità u minn riskju ta’ sfruttament tax-xogħol, speċjalment għall-migranti irregolari. Monitoraġġ mill-qrib tal-miżuri adottati dan l-aħħar kif ukoll passi addizzjonali huma meħtieġa biex jiġu indirizzati u evitati x-xogħol mhux iddikjarat u l-isfruttament tax-xogħol, u biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u sikuri. Fl-aħħar nett, huwa importanti li jiġi żgurat li l-operazzjonalizzazzjoni tal-introjtu taċ-ċittadinanza jimmassimizza l-inċentivi għal xogħol regolari u t-trasformazzjoni tax-xogħol mhux iddikjarat f’impjieg regolari, kemm permezz ta’ monitoraġġ mill-qrib kif ukoll permezz ta’ inċentivi pożittivi.

| (16) | It-titjib tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, billi jiġu pprovduti aktar riżorsi u servizzi ta’ kwalità aħjar, huwa kruċjali għall-implimentazzjoni tar-riforma dwar l-iskema l-ġdida tad-dħul taċ-ċittadinanza. F’dan il-kuntest ta’ skema ġdida ta’ dħul taċ-ċittadinanza għal persuni b’introjtu baxx u għal persuni qiegħda, politiki attivi tas-suq tax-xogħol effettivi huma għodda importanti biex jitnaqqsu l-frizzjonijiet tas-suq tax-xogħol u jiġu inċentivati n-nies biex ifittxu impjieg. F’dan ir-rigward, huwa kruċjali li s-servizzi tal-impjiegi jkunu mgħammra b’persunal suffiċjenti u kkwalifikat. Għajnuna effettiva għat-tfittix ta’ impjieg bil-għan li jissaħħu t-taħriġ u t-titjib tal-ħiliet hija kruċjali biex titjieb il-mobilità tax-xogħol u l-ħaddiema jingħataw il-ħiliet xierqa għall-isfidi futuri tas-suq tax-xogħol u ambjent tax-xogħol dejjem aktar diffiċli u kompetittiv. Dan l-aħħar ittieħdu xi passi biex il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol isiru aktar effettivi, bħad-definizzjoni tal-indikaturi tal-monitoraġġ u l-istandards minimi, l-adozzjoni ta’ strateġija għal dawk li ilhom qiegħda għal żmien twil u l-iżvilupp ta’ għodda kwalitattiva għat-tfassil ta’ profili. Madankollu, l-effiċjenza ġenerali tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u l-kapaċità tagħhom biex isibu impjiegi għan-nies għadhom dgħajfa, il-prestazzjoni tvarja ħafna bejn ir-reġjuni u l-integrazzjoni mal-politiki soċjali u edukattivi hija limitata. Il-kooperazzjoni ma’ min iħaddem hija wkoll dgħajfa. |
| --- | --- |

(16)

It-titjib tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, billi jiġu pprovduti aktar riżorsi u servizzi ta’ kwalità aħjar, huwa kruċjali għall-implimentazzjoni tar-riforma dwar l-iskema l-ġdida tad-dħul taċ-ċittadinanza. F’dan il-kuntest ta’ skema ġdida ta’ dħul taċ-ċittadinanza għal persuni b’introjtu baxx u għal persuni qiegħda, politiki attivi tas-suq tax-xogħol effettivi huma għodda importanti biex jitnaqqsu l-frizzjonijiet tas-suq tax-xogħol u jiġu inċentivati n-nies biex ifittxu impjieg. F’dan ir-rigward, huwa kruċjali li s-servizzi tal-impjiegi jkunu mgħammra b’persunal suffiċjenti u kkwalifikat. Għajnuna effettiva għat-tfittix ta’ impjieg bil-għan li jissaħħu t-taħriġ u t-titjib tal-ħiliet hija kruċjali biex titjieb il-mobilità tax-xogħol u l-ħaddiema jingħataw il-ħiliet xierqa għall-isfidi futuri tas-suq tax-xogħol u ambjent tax-xogħol dejjem aktar diffiċli u kompetittiv. Dan l-aħħar ittieħdu xi passi biex il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol isiru aktar effettivi, bħad-definizzjoni tal-indikaturi tal-monitoraġġ u l-istandards minimi, l-adozzjoni ta’ strateġija għal dawk li ilhom qiegħda għal żmien twil u l-iżvilupp ta’ għodda kwalitattiva għat-tfassil ta’ profili. Madankollu, l-effiċjenza ġenerali tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u l-kapaċità tagħhom biex isibu impjiegi għan-nies għadhom dgħajfa, il-prestazzjoni tvarja ħafna bejn ir-reġjuni u l-integrazzjoni mal-politiki soċjali u edukattivi hija limitata. Il-kooperazzjoni ma’ min iħaddem hija wkoll dgħajfa.

| (17) | Id-disparità bejn is-sessi fl-impjiegi tibqa’ waħda mill-ogħla fl-Unjoni u r-rata ta’ impjieg tan-nisa, għalkemm żdiedet bi ftit, hija sostanzjalment aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni (53,1 % meta mqabbla ma’ 67,4 % fl-2018). L-investiment fis-servizzi tal-kura u l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol għadu mhux biżżejjed, kif ukoll miżuri għall-promozzjoni ta’ opportunitajiet indaqs u politiki adegwati dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Madankollu, għadha ma teżistix strateġija komprensiva għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol. Filwaqt li l-liv tal-paternità obbligatorju kien estiż marġinalment minn erba’ għal ħamest ijiem, is-sistema tal-liv tal-ġenituri għadha inadegwata. Dan, flimkien ma’ servizzi tal-kura tat-tfal u servizzi tal-kura fit-tul li mhumiex żviluppati biżżejjed, għandu t-tendenza li jipprevjeni lin-nisa bit-tfal jew membri oħrajn tal-familja li jeħtieġu l-kura milli jaħdmu. Fl-2017, 28,6 % biss tat-tfal taħt it-tliet snin kienu f’edukazzjoni formali bikrija tat-tfal, ferm taħt il-medja tal-Unjoni. L-investiment fil-kura tat-tfal, is-saħħa u l-kura fit-tul jenħtieġ li jqisu d-differenzi ġeografiċi wiesgħa fid-disponibbiltà tas-servizzi. Barra minn hekk, porzjon ta’ taxxa għoli għal dawk li jaqilgħu t-tieni paga jnaqqas l-inċentiv finanzjarju għan-nisa biex jibdew jaħdmu. Il-parteċipazzjoni ogħla tan-nisa fil-forza tax-xogħol, daqs ir-rati ogħla ta’ parteċipazzjoni b’mod ġenerali, tista’ trawwem it-tkabbir ekonomiku billi żżid il-provvista tax-xogħol, ittaffi l-faqar u ttaffi r-riskji soċjali u finanzjarji li qed jiżdiedu minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni. |
| --- | --- |

(17)

Id-disparità bejn is-sessi fl-impjiegi tibqa’ waħda mill-ogħla fl-Unjoni u r-rata ta’ impjieg tan-nisa, għalkemm żdiedet bi ftit, hija sostanzjalment aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni (53,1 % meta mqabbla ma’ 67,4 % fl-2018). L-investiment fis-servizzi tal-kura u l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol għadu mhux biżżejjed, kif ukoll miżuri għall-promozzjoni ta’ opportunitajiet indaqs u politiki adegwati dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata. Madankollu, għadha ma teżistix strateġija komprensiva għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol. Filwaqt li l-liv tal-paternità obbligatorju kien estiż marġinalment minn erba’ għal ħamest ijiem, is-sistema tal-liv tal-ġenituri għadha inadegwata. Dan, flimkien ma’ servizzi tal-kura tat-tfal u servizzi tal-kura fit-tul li mhumiex żviluppati biżżejjed, għandu t-tendenza li jipprevjeni lin-nisa bit-tfal jew membri oħrajn tal-familja li jeħtieġu l-kura milli jaħdmu. Fl-2017, 28,6 % biss tat-tfal taħt it-tliet snin kienu f’edukazzjoni formali bikrija tat-tfal, ferm taħt il-medja tal-Unjoni. L-investiment fil-kura tat-tfal, is-saħħa u l-kura fit-tul jenħtieġ li jqisu d-differenzi ġeografiċi wiesgħa fid-disponibbiltà tas-servizzi. Barra minn hekk, porzjon ta’ taxxa għoli għal dawk li jaqilgħu t-tieni paga jnaqqas l-inċentiv finanzjarju għan-nisa biex jibdew jaħdmu. Il-parteċipazzjoni ogħla tan-nisa fil-forza tax-xogħol, daqs ir-rati ogħla ta’ parteċipazzjoni b’mod ġenerali, tista’ trawwem it-tkabbir ekonomiku billi żżid il-provvista tax-xogħol, ittaffi l-faqar u ttaffi r-riskji soċjali u finanzjarji li qed jiżdiedu minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni.

| (18) | Ir-riforma prevista fil-bidu tal-qafas ta’ negozjar kollettiv kellha l-għan li s-salarji u l-pagi jkunu aktar konformi mal-kundizzjonijiet ekonomiċi fil-livell reġjonali u sod. F’Marzu 2018, Confindustria ffirmat ftehim qafas mat-tliet trejdjunjins ewlenin Taljani (Cgil, Cisl u Uil) sabiex tiftaħ in-negozjar tat-tieni livell. Barra minn hekk, il-ftehim iżid iċ-ċertezza legali billi jistabbilixxi regoli aktar ċari għar-rappreżentazzjoni tas-sħab soċjali fin-negozjati u jistabbilixxi algoritmu mtejjeb biex jiġu stabbiliti l-valuri minimi tal-pagi. L-ewwel ftehim ta’ implimentazzjoni dwar ir-rappreżentattività, is-saħħa u s-sikurezza tax-xogħol ġie ffirmat fi tmiem l-2018 mill-assoċjazzjoni ta’ min iħaddem u t-tliet trejdjunjins ewlenin. |
| --- | --- |

(18)

Ir-riforma prevista fil-bidu tal-qafas ta’ negozjar kollettiv kellha l-għan li s-salarji u l-pagi jkunu aktar konformi mal-kundizzjonijiet ekonomiċi fil-livell reġjonali u sod. F’Marzu 2018, Confindustria ffirmat ftehim qafas mat-tliet trejdjunjins ewlenin Taljani (Cgil, Cisl u Uil) sabiex tiftaħ in-negozjar tat-tieni livell. Barra minn hekk, il-ftehim iżid iċ-ċertezza legali billi jistabbilixxi regoli aktar ċari għar-rappreżentazzjoni tas-sħab soċjali fin-negozjati u jistabbilixxi algoritmu mtejjeb biex jiġu stabbiliti l-valuri minimi tal-pagi. L-ewwel ftehim ta’ implimentazzjoni dwar ir-rappreżentattività, is-saħħa u s-sikurezza tax-xogħol ġie ffirmat fi tmiem l-2018 mill-assoċjazzjoni ta’ min iħaddem u t-tliet trejdjunjins ewlenin.

| (19) | L-investiment fl-edukazzjoni u l-ħiliet huwa kruċjali biex jiġi promoss tkabbir intelliġenti, inklużiv u sostenibbli. Ix-xejra fil-produttività kajmana tal-Italja hija affettwata mid-dgħufijiet tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ u d-domanda dgħajfa għal ħiliet għolja. It-titjib tal-kwalità tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ hija sfida kbira. Ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola (tluq bikri mill-iskola) tibqa’ ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (14,5 % vs 10,6 % fl-2018) u hemm differenzi reġjonali u territorjali kbar fir-riżultati edukattivi. Filwaqt li s-sehem tal-finanzjament allokat għall-edukazzjoni primarja u sekondarja huwa ġeneralment konformi mal-medja tal-Unjoni, aktar sforzi biex jattiraw, effettivament jirreklutaw u jimmotivaw lill-għalliema jistgħu jtejbu r-riżultati tat-tagħlim. Is-sistema ta’ reklutaġġ hija bbażata wisq fuq l-għarfien aktar milli bbażata fuq il-ħiliet, filwaqt li l-komponent tat-taħriġ huwa limitat. Barra minn hekk, is-salarji tal-għalliema Taljani għadhom baxxi meta mqabbla mal-istandards internazzjonali u għal ħaddiema b’edukazzjoni terzjarja. Iż-żidiet fis-salarji huma aktar bil-mod milli fost il-pari internazzjonali u l-prospetti tal-karriera huma aktar limitati, ibbażati fuq perkors ta’ karriera waħda. Barra minn hekk, il-promozzjonijiet huma bbażati esklużivament fuq l-anzjanità fil-kariga u mhux fuq il-mertu. Dan jirriżulta f’attraenza baxxa ħafna tal-professjoni tal-għalliema għal persuni bi kwalifiki għolja u skoraġġiment tal-persunal tat-tagħlim, li mbagħad għandu impatt negattiv fuq l-eżiti tat-tagħlim tal-istudenti. Is-sistema ta’ apprendistat kienet qed iżżid il-momentum f’dawn l-aħħar snin, iżda l-miżuri adottati naqqsu dan ir-ritmu. L-istudenti u l-adulti Taljani huma fost dawk li jmorru l-agħar fl-Unjoni fil-kompetenzi ewlenin u fil-ħiliet bażiċi. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim hija limitata ħafna u qed tonqos, f’kuntest fejn id-differenza fl-impjiegi bejn dawk bi ftit kwalifiki u dawk b’livell baxx ta’ ħiliet hija fost l-ogħla fl-Unjoni. Hemm bżonn ta’ titjib tal-ħiliet b’mod partikolari għall-ħiliet diġitali. Sa issa sar progress limitat fl-iżvilupp tal-ħiliet diġitali u l-infrastruttura. L-investiment fil-kapital uman huwa prerekwiżit biex tingħata spinta lill-investiment pubbliku u privat u l-miżuri attwali biex tingħata spinta lill-ħiliet diġitali u t-tagħlim għall-adulti huma nieqsa minn approċċ komprensiv. Livelli ta’ ħiliet diġitali bażiċi u avvanzati huma taħt il-medja tal-Unjoni – 44 % biss tal-individwi bejn 16 u 74 sena għandhom ħiliet diġitali bażiċi (57 % fl-Unjoni). |
| --- | --- |

(19)

L-investiment fl-edukazzjoni u l-ħiliet huwa kruċjali biex jiġi promoss tkabbir intelliġenti, inklużiv u sostenibbli. Ix-xejra fil-produttività kajmana tal-Italja hija affettwata mid-dgħufijiet tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ u d-domanda dgħajfa għal ħiliet għolja. It-titjib tal-kwalità tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ hija sfida kbira. Ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola (tluq bikri mill-iskola) tibqa’ ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (14,5 % vs 10,6 % fl-2018) u hemm differenzi reġjonali u territorjali kbar fir-riżultati edukattivi. Filwaqt li s-sehem tal-finanzjament allokat għall-edukazzjoni primarja u sekondarja huwa ġeneralment konformi mal-medja tal-Unjoni, aktar sforzi biex jattiraw, effettivament jirreklutaw u jimmotivaw lill-għalliema jistgħu jtejbu r-riżultati tat-tagħlim. Is-sistema ta’ reklutaġġ hija bbażata wisq fuq l-għarfien aktar milli bbażata fuq il-ħiliet, filwaqt li l-komponent tat-taħriġ huwa limitat. Barra minn hekk, is-salarji tal-għalliema Taljani għadhom baxxi meta mqabbla mal-istandards internazzjonali u għal ħaddiema b’edukazzjoni terzjarja. Iż-żidiet fis-salarji huma aktar bil-mod milli fost il-pari internazzjonali u l-prospetti tal-karriera huma aktar limitati, ibbażati fuq perkors ta’ karriera waħda. Barra minn hekk, il-promozzjonijiet huma bbażati esklużivament fuq l-anzjanità fil-kariga u mhux fuq il-mertu. Dan jirriżulta f’attraenza baxxa ħafna tal-professjoni tal-għalliema għal persuni bi kwalifiki għolja u skoraġġiment tal-persunal tat-tagħlim, li mbagħad għandu impatt negattiv fuq l-eżiti tat-tagħlim tal-istudenti. Is-sistema ta’ apprendistat kienet qed iżżid il-momentum f’dawn l-aħħar snin, iżda l-miżuri adottati naqqsu dan ir-ritmu. L-istudenti u l-adulti Taljani huma fost dawk li jmorru l-agħar fl-Unjoni fil-kompetenzi ewlenin u fil-ħiliet bażiċi. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim hija limitata ħafna u qed tonqos, f’kuntest fejn id-differenza fl-impjiegi bejn dawk bi ftit kwalifiki u dawk b’livell baxx ta’ ħiliet hija fost l-ogħla fl-Unjoni. Hemm bżonn ta’ titjib tal-ħiliet b’mod partikolari għall-ħiliet diġitali. Sa issa sar progress limitat fl-iżvilupp tal-ħiliet diġitali u l-infrastruttura. L-investiment fil-kapital uman huwa prerekwiżit biex tingħata spinta lill-investiment pubbliku u privat u l-miżuri attwali biex tingħata spinta lill-ħiliet diġitali u t-tagħlim għall-adulti huma nieqsa minn approċċ komprensiv. Livelli ta’ ħiliet diġitali bażiċi u avvanzati huma taħt il-medja tal-Unjoni – 44 % biss tal-individwi bejn 16 u 74 sena għandhom ħiliet diġitali bażiċi (57 % fl-Unjoni).

| (20) | Investiment dgħajjef fil-ħiliet qed inaqqas ir-ritmu tat-tranżizzjoni tal-Italja għal ekonomija bbażata fuq l-għarfien, qed iżomm lura t-tkabbir tal-produttività u jillimita l-potenzjal li jtejjeb il-kompetittività mhux marbuta mal-prezzijiet u t-tkabbir tal-PDG. Id-diskrepanzi fl-edukazzjoni jgħinu wkoll biex jispjegaw il-produttività aktar baxxa tal-intrapriżi mikro u żgħar tal-Italja meta mqabbla mal-pajjiżi pari. L-edukazzjoni terzjarja hija sottofinanzjata u ma għandhiex biżżejjed persunal, u l-ambitu tal-edukazzjoni għolja orjentata lejn il-vokazzjoni huwa limitat minkejja rati għoljin ta’ impjegabbiltà. Il-proporzjon ta’ gradwati universitarji għadu baxx (27,9 % tal-popolazzjoni ta’ bejn l-30 u l-34 sena fl-2018) u huwa akkumpanjat minn disponibbiltà relattivament baxxa ta’ gradwati terzjarji, speċjalment f’oqsma xjentifiċi u tekniċi, investimenti mmirati fil-ħiliet huma prerekwiżit biex tingħata spinta kemm lill-investiment pubbliku kif ukoll dak privat, b’mod partikolari fl-assi intanġibbli. Hemm bżonn li jissaħħu l-istudji f’oqsma rilevanti għal setturi b’għarfien intensiv u li jissaħħu l-ħiliet speċifiċi, bħal dawk diġitali u finanzjarji. |
| --- | --- |

(20)

Investiment dgħajjef fil-ħiliet qed inaqqas ir-ritmu tat-tranżizzjoni tal-Italja għal ekonomija bbażata fuq l-għarfien, qed iżomm lura t-tkabbir tal-produttività u jillimita l-potenzjal li jtejjeb il-kompetittività mhux marbuta mal-prezzijiet u t-tkabbir tal-PDG. Id-diskrepanzi fl-edukazzjoni jgħinu wkoll biex jispjegaw il-produttività aktar baxxa tal-intrapriżi mikro u żgħar tal-Italja meta mqabbla mal-pajjiżi pari. L-edukazzjoni terzjarja hija sottofinanzjata u ma għandhiex biżżejjed persunal, u l-ambitu tal-edukazzjoni għolja orjentata lejn il-vokazzjoni huwa limitat minkejja rati għoljin ta’ impjegabbiltà. Il-proporzjon ta’ gradwati universitarji għadu baxx (27,9 % tal-popolazzjoni ta’ bejn l-30 u l-34 sena fl-2018) u huwa akkumpanjat minn disponibbiltà relattivament baxxa ta’ gradwati terzjarji, speċjalment f’oqsma xjentifiċi u tekniċi, investimenti mmirati fil-ħiliet huma prerekwiżit biex tingħata spinta kemm lill-investiment pubbliku kif ukoll dak privat, b’mod partikolari fl-assi intanġibbli. Hemm bżonn li jissaħħu l-istudji f’oqsma rilevanti għal setturi b’għarfien intensiv u li jissaħħu l-ħiliet speċifiċi, bħal dawk diġitali u finanzjarji.

| (21) | L-adozzjoni minn ditti iżgħar ta’ strateġiji biex iżidu l-produttività, bħall-innovazzjoni tal-prodott, il-proċess u l-organizzazzjoni, għadha limitata, b’mod partikolari fin-Nofsinhar tal-Italja. L-investiment fl-assi intanġibbli kien ferm taħt il-medja tal-Unjoni sa mill-bidu tas-snin 2000. In-nefqa tan-negozju fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija kważi nofs il-livell medju taż-żona tal-euro. L-appoġġ pubbliku għan-nefqa kummerċjali fuq ir-riċerka u l-iżvilupp għadu baxx, għalkemm qed jitjieb bis-saħħa tar-rwol akbar ta’ inċentivi fiskali. In-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp ukoll tinsab taħt il-medja taż-żona tal-euro. Livell baxx ta’ innovazzjoni jista’ jnaqqas ukoll it-tranżizzjoni għal ekonomija ekoloġika. It-titjib fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni tal-Italja jeħtieġ aktar investiment fl-assi intanġibbli, kif ukoll aktar enfasi fuq it-trasferiment tat-teknoloġija, filwaqt li jitqiesu d-dgħufijiet reġjonali u d-daqs tad-ditti. Dan l-aħħar tħabbru xi miżuri fil-baġit biex jippromwovu teknoloġiji innovattivi. L-appoġġ pubbliku għan-nefqa kummerċjali fuq ir-riċerka u l-iżvilupp jista’ jittejjeb permezz ta’ taħlita bbilanċjata ta’ miżuri diretti u indiretti u valutazzjoni fil-fond tal-inċentivi temporanji eżistenti tat-taxxa, sabiex dawk l-aktar effiċjenti jsiru permanenti. Miżuri għall-appoġġ tal-għarfien (bħal raggruppamenti teknoloġiċi) u l-kooperazzjoni bejn il-kumpaniji jgħinu kumpaniji iżgħar b’mod partikolari biex jindirizzaw dawn id-diffikultajiet u jżidu l-produttività baxxa tagħhom. |
| --- | --- |

(21)

L-adozzjoni minn ditti iżgħar ta’ strateġiji biex iżidu l-produttività, bħall-innovazzjoni tal-prodott, il-proċess u l-organizzazzjoni, għadha limitata, b’mod partikolari fin-Nofsinhar tal-Italja. L-investiment fl-assi intanġibbli kien ferm taħt il-medja tal-Unjoni sa mill-bidu tas-snin 2000. In-nefqa tan-negozju fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija kważi nofs il-livell medju taż-żona tal-euro. L-appoġġ pubbliku għan-nefqa kummerċjali fuq ir-riċerka u l-iżvilupp għadu baxx, għalkemm qed jitjieb bis-saħħa tar-rwol akbar ta’ inċentivi fiskali. In-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp ukoll tinsab taħt il-medja taż-żona tal-euro. Livell baxx ta’ innovazzjoni jista’ jnaqqas ukoll it-tranżizzjoni għal ekonomija ekoloġika. It-titjib fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni tal-Italja jeħtieġ aktar investiment fl-assi intanġibbli, kif ukoll aktar enfasi fuq it-trasferiment tat-teknoloġija, filwaqt li jitqiesu d-dgħufijiet reġjonali u d-daqs tad-ditti. Dan l-aħħar tħabbru xi miżuri fil-baġit biex jippromwovu teknoloġiji innovattivi. L-appoġġ pubbliku għan-nefqa kummerċjali fuq ir-riċerka u l-iżvilupp jista’ jittejjeb permezz ta’ taħlita bbilanċjata ta’ miżuri diretti u indiretti u valutazzjoni fil-fond tal-inċentivi temporanji eżistenti tat-taxxa, sabiex dawk l-aktar effiċjenti jsiru permanenti. Miżuri għall-appoġġ tal-għarfien (bħal raggruppamenti teknoloġiċi) u l-kooperazzjoni bejn il-kumpaniji jgħinu kumpaniji iżgħar b’mod partikolari biex jindirizzaw dawn id-diffikultajiet u jżidu l-produttività baxxa tagħhom.

| (22) | Hemm bżonn ta’ investiment biex jiżdiedu l-kwalità u s-sostenibbiltà tal-infrastruttura tal-pajjiż. Fis-settur tat-trasport, l-Italja ma laħqitx l-għanijiet tal-istrateġija tagħha marbuta mal-investiment fl-infrastruttura (Connettere l’Italia). Sar progress limitat ħafna fl-implimentazzjoni tal-investimenti ppjanati fil-mobilità ferrovjarja, tat-toroq u tal-mobilità urbana sostenibbli. Dan huwa minħabba dewmien amministrattiv, ineffiċjenzi fl-infiq, implimentazzjoni mhux kompluta tal-Kodiċi dwar l-akkwist u l-konċessjonijiet u l-litigazzjoni. It-tabella ta’ valutazzjoni tat-trasport fl-Unjoni turi li l-kwalità tal-infrastruttura tal-Italja hija taħt il-medja tal-Unjoni. L-istat tat-tiswija huwa sors ċar ta’ tħassib, kif jidher mill-waqgħa tal-pont Morandi f’Ġenova. Il-Gvern ta prijorità lill-manutenzjoni u s-sikurezza bi pjan li jimmonitorja l-istatus ta’ manutenzjoni tal-infrastruttura kollha u l-ħolqien ta’ aġenzija ġdida responsabbli għas-sikurezza tal-infrastruttura ferrovjarja u tat-toroq. F’dan ir-rigward, għall-2019 l-Italja ngħata provvediment ta’ EUR 1 biljun skont ir-regoli fiskali tal-Unjoni għal pjan ta’ investiment biex tagħmel sikura l-infrastruttura tat-toroq simili għall-pont Morandi. L-investiment fit-trasport u l-infrastruttura sostenibbli huwa wkoll mod kif jiġu indirizzati l-isfidi ambjentali. Hemm bżonn ta’ investiment sostnut favur l-ambjent biex jintlaħqu l-miri ambizzjużi tal-2030 tal-Unjoni dwar l-enerġija u l-klima. Il-Pjan Nazzjonali Integrat tal-Enerġija u l-Klima huwa sors ewlieni ta’ gwida biex jiġu stabbiliti ħtiġijiet ta’ investiment fil-qasam tad-dekarbonizzazzjoni u l-enerġija. Hemm bżonn ta’ investimenti biex tittejjeb l-infrastruttura tal-enerġija, li tikkontribwixxi għal sistema tal-enerġija aktar reżiljenti, nadifa, sigura u flessibbli, filwaqt li tittejjeb l-integrazzjoni tas-suq u jitnaqqsu d-distakki fil-prezzijiet. Il-grilja tal-elettriku Taljana għadha mhijiex mgħammra biżżejjed biex tlaħħaq ma’ aktar skambji bejn il-fruntieri u biex tlaħħaq mal-kobor ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli varjabbli kif previst għall-2030. L-investiment fil-prevenzjoni tar-riskji idroġeoloġiċi u sismiċi huwa meħtieġ biex titnaqqas in-nefqa ta’ emerġenza, inkluż għall-infrastruttura. Għall-2019, l-Italja ngħatat allokazzjoni ta’ EUR 2,1 biljun fir-rigward tar-regoli fiskali tal-Unjoni biex tiġi żgurata l-prevenzjoni kontra r-riskji idroġeoloġiċi maġġuri. Fl-aħħar nett, investiment effettiv insuffiċjenti qed isir fl-infrastruttura tal-immaniġġjar tal-iskart u tal-ilma fin-Nofsinhar tal-Italja, filwaqt li r-riskji ta’ skarsezza u ta’ nixfa qed ikomplu. Il-frammentazzjoni tas-settur, flimkien mal-profil ta’ kreditu dgħajjef ta’ operaturi iżgħar, jibqgħu ostaklu għall-investiment. L-investiment, inkluż ir-rispons tat-tibdil fil-klima, is-sostenibbiltà ambjentali u l-prevenzjoni tar-riskju kif ukoll il-konnettività rurali jikkontribwixxu wkoll biex jiġu indirizzati d-disparitajiet reġjonali. Fiż-żoni rurali, in-netwerk tal-broadband huwa wkoll inqas avvanzat. Dwar il-kopertura broadband ultraveloċi (100 Mbps u aktar), l-Italja għadha lura (24 % biss meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 60 %) u tinsab qrib il-qiegħ (fis-27 post) b’rata ta’ tkabbir li għadha moderata ħafna. Kemm il-kopertura tal-broadband veloċi ħafna kif ukoll l-adozzjoni juru riżultati ferm inqas mill-medji tal-Unjoni. |
| --- | --- |

(22)

Hemm bżonn ta’ investiment biex jiżdiedu l-kwalità u s-sostenibbiltà tal-infrastruttura tal-pajjiż. Fis-settur tat-trasport, l-Italja ma laħqitx l-għanijiet tal-istrateġija tagħha marbuta mal-investiment fl-infrastruttura (Connettere l’Italia). Sar progress limitat ħafna fl-implimentazzjoni tal-investimenti ppjanati fil-mobilità ferrovjarja, tat-toroq u tal-mobilità urbana sostenibbli. Dan huwa minħabba dewmien amministrattiv, ineffiċjenzi fl-infiq, implimentazzjoni mhux kompluta tal-Kodiċi dwar l-akkwist u l-konċessjonijiet u l-litigazzjoni. It-tabella ta’ valutazzjoni tat-trasport fl-Unjoni turi li l-kwalità tal-infrastruttura tal-Italja hija taħt il-medja tal-Unjoni. L-istat tat-tiswija huwa sors ċar ta’ tħassib, kif jidher mill-waqgħa tal-pont Morandi f’Ġenova. Il-Gvern ta prijorità lill-manutenzjoni u s-sikurezza bi pjan li jimmonitorja l-istatus ta’ manutenzjoni tal-infrastruttura kollha u l-ħolqien ta’ aġenzija ġdida responsabbli għas-sikurezza tal-infrastruttura ferrovjarja u tat-toroq. F’dan ir-rigward, għall-2019 l-Italja ngħata provvediment ta’ EUR 1 biljun skont ir-regoli fiskali tal-Unjoni għal pjan ta’ investiment biex tagħmel sikura l-infrastruttura tat-toroq simili għall-pont Morandi. L-investiment fit-trasport u l-infrastruttura sostenibbli huwa wkoll mod kif jiġu indirizzati l-isfidi ambjentali. Hemm bżonn ta’ investiment sostnut favur l-ambjent biex jintlaħqu l-miri ambizzjużi tal-2030 tal-Unjoni dwar l-enerġija u l-klima. Il-Pjan Nazzjonali Integrat tal-Enerġija u l-Klima huwa sors ewlieni ta’ gwida biex jiġu stabbiliti ħtiġijiet ta’ investiment fil-qasam tad-dekarbonizzazzjoni u l-enerġija. Hemm bżonn ta’ investimenti biex tittejjeb l-infrastruttura tal-enerġija, li tikkontribwixxi għal sistema tal-enerġija aktar reżiljenti, nadifa, sigura u flessibbli, filwaqt li tittejjeb l-integrazzjoni tas-suq u jitnaqqsu d-distakki fil-prezzijiet. Il-grilja tal-elettriku Taljana għadha mhijiex mgħammra biżżejjed biex tlaħħaq ma’ aktar skambji bejn il-fruntieri u biex tlaħħaq mal-kobor ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli varjabbli kif previst għall-2030. L-investiment fil-prevenzjoni tar-riskji idroġeoloġiċi u sismiċi huwa meħtieġ biex titnaqqas in-nefqa ta’ emerġenza, inkluż għall-infrastruttura. Għall-2019, l-Italja ngħatat allokazzjoni ta’ EUR 2,1 biljun fir-rigward tar-regoli fiskali tal-Unjoni biex tiġi żgurata l-prevenzjoni kontra r-riskji idroġeoloġiċi maġġuri. Fl-aħħar nett, investiment effettiv insuffiċjenti qed isir fl-infrastruttura tal-immaniġġjar tal-iskart u tal-ilma fin-Nofsinhar tal-Italja, filwaqt li r-riskji ta’ skarsezza u ta’ nixfa qed ikomplu. Il-frammentazzjoni tas-settur, flimkien mal-profil ta’ kreditu dgħajjef ta’ operaturi iżgħar, jibqgħu ostaklu għall-investiment. L-investiment, inkluż ir-rispons tat-tibdil fil-klima, is-sostenibbiltà ambjentali u l-prevenzjoni tar-riskju kif ukoll il-konnettività rurali jikkontribwixxu wkoll biex jiġu indirizzati d-disparitajiet reġjonali. Fiż-żoni rurali, in-netwerk tal-broadband huwa wkoll inqas avvanzat. Dwar il-kopertura broadband ultraveloċi (100 Mbps u aktar), l-Italja għadha lura (24 % biss meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 60 %) u tinsab qrib il-qiegħ (fis-27 post) b’rata ta’ tkabbir li għadha moderata ħafna. Kemm il-kopertura tal-broadband veloċi ħafna kif ukoll l-adozzjoni juru riżultati ferm inqas mill-medji tal-Unjoni.

| (23) | Il-kapaċità dgħajfa tas-settur pubbliku, speċjalment fil-livell lokali, biex tamministra l-finanzjament tirrappreżenta ostaklu ta’ investiment fis-setturi kollha, minħabba proċeduri kumplessi, duplikazzjoni ta’ responsabbiltajiet u ġestjoni ħażina tal-impjieg pubbliku. Ħiliet inadegwati fis-settur pubbliku jillimitaw il-kapaċità ta’ valutazzjoni, selezzjoni u ġestjoni tal-proġetti ta’ investiment. Dan ixekkel ukoll l-implimentazzjoni tal-fondi tal-Unjoni, fejn l-Italja għadha lura meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. Il-kwalità inferjuri tal-governanza fin-Nofsinhar tal-Italja tillimita serjament in-nefqa u l-kapaċità tat-tfassil tal-politika. It-titjib tal-kapaċità amministrattiva huwa prekundizzjoni għat-twassil effettiv tal-investiment pubbliku u l-użu tal-fondi tal-Unjoni, b’effetti pożittivi fuq l-investiment privat u t-tkabbir tal-PDG. Dan it-titjib jista’ jagħti aktar impatt lill-investimenti fil-broadband, it-trasport, il-ġestjoni tal-ilma u l-ekonomija ċirkolari, speċjalment fin-Nofsinhar tal-Italja. Dan tal-aħħar għadu lura l-aktar f’termini ta’ investiment intanġibbli. It-titjib tal-kapaċità amministrattiva tal-korpi ċentrali u lokali jkollu impatt pożittiv fuq l-ippjanar, l-evalwazzjoni u l-monitoraġġ tal-proġetti ta’ investiment, kif ukoll fuq l-identifikazzjoni u l-indirizzar ta’ ostakli possibbli. |
| --- | --- |

(23)

Il-kapaċità dgħajfa tas-settur pubbliku, speċjalment fil-livell lokali, biex tamministra l-finanzjament tirrappreżenta ostaklu ta’ investiment fis-setturi kollha, minħabba proċeduri kumplessi, duplikazzjoni ta’ responsabbiltajiet u ġestjoni ħażina tal-impjieg pubbliku. Ħiliet inadegwati fis-settur pubbliku jillimitaw il-kapaċità ta’ valutazzjoni, selezzjoni u ġestjoni tal-proġetti ta’ investiment. Dan ixekkel ukoll l-implimentazzjoni tal-fondi tal-Unjoni, fejn l-Italja għadha lura meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. Il-kwalità inferjuri tal-governanza fin-Nofsinhar tal-Italja tillimita serjament in-nefqa u l-kapaċità tat-tfassil tal-politika. It-titjib tal-kapaċità amministrattiva huwa prekundizzjoni għat-twassil effettiv tal-investiment pubbliku u l-użu tal-fondi tal-Unjoni, b’effetti pożittivi fuq l-investiment privat u t-tkabbir tal-PDG. Dan it-titjib jista’ jagħti aktar impatt lill-investimenti fil-broadband, it-trasport, il-ġestjoni tal-ilma u l-ekonomija ċirkolari, speċjalment fin-Nofsinhar tal-Italja. Dan tal-aħħar għadu lura l-aktar f’termini ta’ investiment intanġibbli. It-titjib tal-kapaċità amministrattiva tal-korpi ċentrali u lokali jkollu impatt pożittiv fuq l-ippjanar, l-evalwazzjoni u l-monitoraġġ tal-proġetti ta’ investiment, kif ukoll fuq l-identifikazzjoni u l-indirizzar ta’ ostakli possibbli.

| (24) | Iż-żieda fl-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika tal-Italja u r-rispons tagħha għan-negozju jkollha impatt pożittiv fuq l-ambjent tan-negozju, l-investiment u l-kapaċità tad-ditti li jisfruttaw opportunitajiet ta’ innovazzjoni. Fl-2015, ġiet adottata liġi abilitanti li tirriforma l-amministrazzjoni pubblika. Ir-riforma indirizzat l-aktar sorsi ta’ ineffiċjenza bħalma huma t-tul u l-kumplessità tal-proċeduri, in-nuqqas ta’ trasparenza, il-ġestjoni ineffettiva tal-impjieg pubbliku, il-ġestjoni ineffiċjenti tal-intrapriżi li huma proprjetà pubblika, u d-diġitalizzazzjoni baxxa. Sa tmiem l-2017, il-biċċa l-kbira tar-riforma ġiet implimentata u l-infurzar għadu għaddej, bl-appoġġ tal-liġi l-ġdida “Concretezza”. Madankollu, l-ippjanar inkonsistenti, l-iskarsezza tar-riżorsi finanzjarji u l-koordinazzjoni insuffiċjenti qed idewmu l-implimentazzjoni tas-servizzi pubbliċi diġitali f’oqsma ewlenin bħas-sistemi ta’ pagament online, li jgħinu biex titnaqqas il-kumplessità u tiżdied it-trasparenza. L-età medja għolja u l-ħiliet diġitali medji baxxi tal-impjegati pubbliċi qed ikomplu jnaqqsu r-rata tal-proċess. Madankollu, meta jiġu kkombinati miri ċari u infurzar effettiv, ir-riżultati huma evidenti bħal fil-każ tal-iżvilupp rapidu tas-suq elettroniku għall-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-fatturazzjoni elettronika. Ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika tal-2015 kienet tipprevedi wkoll qafas ġdid li jirriforma l-ġestjoni tas-servizzi pubbliċi lokali. Madankollu, f’Novembru 2016 il-Qorti Kostituzzjonali tal-Italja ddikjarat il-proċedura segwita biex tadotta għadd ta’ digrieti leġiżlattivi, inkluż dak dwar is-servizzi pubbliċi lokali, bħala antikostituzzjonali. Għalhekk hija meħtieġa inizjattiva leġiżlattiva ġdida li tippromwovi l-effiċjenza u l-kwalità tas-servizzi pubbliċi lokali, inkluż billi tagħti prijorità lill-offerti kompetittivi fuq soluzzjonijiet interni jew għotjiet diretti. |
| --- | --- |

(24)

Iż-żieda fl-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika tal-Italja u r-rispons tagħha għan-negozju jkollha impatt pożittiv fuq l-ambjent tan-negozju, l-investiment u l-kapaċità tad-ditti li jisfruttaw opportunitajiet ta’ innovazzjoni. Fl-2015, ġiet adottata liġi abilitanti li tirriforma l-amministrazzjoni pubblika. Ir-riforma indirizzat l-aktar sorsi ta’ ineffiċjenza bħalma huma t-tul u l-kumplessità tal-proċeduri, in-nuqqas ta’ trasparenza, il-ġestjoni ineffettiva tal-impjieg pubbliku, il-ġestjoni ineffiċjenti tal-intrapriżi li huma proprjetà pubblika, u d-diġitalizzazzjoni baxxa. Sa tmiem l-2017, il-biċċa l-kbira tar-riforma ġiet implimentata u l-infurzar għadu għaddej, bl-appoġġ tal-liġi l-ġdida “Concretezza”. Madankollu, l-ippjanar inkonsistenti, l-iskarsezza tar-riżorsi finanzjarji u l-koordinazzjoni insuffiċjenti qed idewmu l-implimentazzjoni tas-servizzi pubbliċi diġitali f’oqsma ewlenin bħas-sistemi ta’ pagament online, li jgħinu biex titnaqqas il-kumplessità u tiżdied it-trasparenza. L-età medja għolja u l-ħiliet diġitali medji baxxi tal-impjegati pubbliċi qed ikomplu jnaqqsu r-rata tal-proċess. Madankollu, meta jiġu kkombinati miri ċari u infurzar effettiv, ir-riżultati huma evidenti bħal fil-każ tal-iżvilupp rapidu tas-suq elettroniku għall-amministrazzjonijiet pubbliċi u l-fatturazzjoni elettronika. Ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika tal-2015 kienet tipprevedi wkoll qafas ġdid li jirriforma l-ġestjoni tas-servizzi pubbliċi lokali. Madankollu, f’Novembru 2016 il-Qorti Kostituzzjonali tal-Italja ddikjarat il-proċedura segwita biex tadotta għadd ta’ digrieti leġiżlattivi, inkluż dak dwar is-servizzi pubbliċi lokali, bħala antikostituzzjonali. Għalhekk hija meħtieġa inizjattiva leġiżlattiva ġdida li tippromwovi l-effiċjenza u l-kwalità tas-servizzi pubbliċi lokali, inkluż billi tagħti prijorità lill-offerti kompetittivi fuq soluzzjonijiet interni jew għotjiet diretti.

| (25) | L-aġġornament għad-Dokument Ekonomiku u Finanzjarju 2018 (NADEF 2018) identifika t-tħejjija u t-titjib fil-kwalità taċ-ċiklu tal-proġett bħala fatturi kritiċi għat-tnedija mill-ġdid ta’ nfiq ta’ investiment effettiv fl-Italja. Fl-istess dokument, ġiet irrappurtata t-twaqqif ta’ fond ta’ finanzjament speċifiku għall-preparazzjoni tal-proġetti u għar-rieżami tal-proġetti infrastrutturali ewlenin. Kien previst fond ta’ għotja ieħor għat-tħejjija ta’ proġetti iżgħar implimentati minn korpi lokali. Madankollu, digrieti ta’ implimentazzjoni dwar iż-żewġ fondi għadhom ma nħarġux, u l-allokazzjoni assenjata lil dawn il-fondi tista’ tkun aktar baxxa minn dik inizjalment ippreżentata fid-DEF 2018. Fil-liġi tal-baġit għall-2019, il-ħolqien ta’ “Centrale per la progettazione” jissemma iżda dan il-korp għadu mhux operattiv u l-ħolqien tiegħu jidher li jeħtieġ sforz aktar fit-tul. F’termini ta’ funzjonalità, mhuwiex ċar kif iċ-Centrale per la progettazione se tinteraġixxi mal-muniċipalitajiet u korpi lokali oħra. |
| --- | --- |

(25)

L-aġġornament għad-Dokument Ekonomiku u Finanzjarju 2018 (NADEF 2018) identifika t-tħejjija u t-titjib fil-kwalità taċ-ċiklu tal-proġett bħala fatturi kritiċi għat-tnedija mill-ġdid ta’ nfiq ta’ investiment effettiv fl-Italja. Fl-istess dokument, ġiet irrappurtata t-twaqqif ta’ fond ta’ finanzjament speċifiku għall-preparazzjoni tal-proġetti u għar-rieżami tal-proġetti infrastrutturali ewlenin. Kien previst fond ta’ għotja ieħor għat-tħejjija ta’ proġetti iżgħar implimentati minn korpi lokali. Madankollu, digrieti ta’ implimentazzjoni dwar iż-żewġ fondi għadhom ma nħarġux, u l-allokazzjoni assenjata lil dawn il-fondi tista’ tkun aktar baxxa minn dik inizjalment ippreżentata fid-DEF 2018. Fil-liġi tal-baġit għall-2019, il-ħolqien ta’ “Centrale per la progettazione” jissemma iżda dan il-korp għadu mhux operattiv u l-ħolqien tiegħu jidher li jeħtieġ sforz aktar fit-tul. F’termini ta’ funzjonalità, mhuwiex ċar kif iċ-Centrale per la progettazione se tinteraġixxi mal-muniċipalitajiet u korpi lokali oħra.

| (26) | It-titjib fl-ambjent tan-negozju jiffaċilita l-intraprenditorija, u kundizzjonijiet ta’ qafas aħjar għall-kompetizzjoni jkunu favur allokazzjoni aktar effiċjenti tar-riżorsi u titjib fil-produttività. Jeħtieġ li l-liġi tal-kompetizzjoni annwali tal-2015, adottata f’Awwissu 2017, tiġi implimentata b’mod xieraq. Barra minn hekk, għad hemm ostakli sinifikanti għall-kompetizzjoni f’ċerti setturi, bħas-servizzi ta’ negozju u l-bejgħ bl-imnut. It-titjib fil-kwalità tal-qafas regolatorju jiżgura kundizzjonijiet ekwi kemm għall-pjattaformi innovattivi kif ukoll għall-operaturi tradizzjonali, billi jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekonomija kollaborattiva u l-kompetizzjoni aktar ġusta fis-setturi kollha. Iż-żieda fil-proċessi kompetittivi għall-għoti ta’ kuntratti ta’ servizz pubbliku u konċessjonijiet għall-aċċess għall-beni pubbliċi jaffettwaw b’mod pożittiv il-kwalità tas-servizzi. In-nuqqas ta’ stabbiltà regolatorja fis-sistema tal-akkwist pubbliku tista’ tipperikola xi benefiċċji ewlenin tar-riformi preċedenti u tikkontribwixxi għad-differiment tal-investiment. Is-sorveljanza tas-suq tal-prodotti hija mifruxa fuq diversi organizzazzjonijiet, għandha ħafna sovrapożizzjonijiet u hija nieqsa minn sistemi għal koordinazzjoni effiċjenti. Dan inaqqas l-effettività tal-kontrolli fil-prevenzjoni ta’ kompetizzjoni inġusta minn negozju mhux konformi. |
| --- | --- |

(26)

It-titjib fl-ambjent tan-negozju jiffaċilita l-intraprenditorija, u kundizzjonijiet ta’ qafas aħjar għall-kompetizzjoni jkunu favur allokazzjoni aktar effiċjenti tar-riżorsi u titjib fil-produttività. Jeħtieġ li l-liġi tal-kompetizzjoni annwali tal-2015, adottata f’Awwissu 2017, tiġi implimentata b’mod xieraq. Barra minn hekk, għad hemm ostakli sinifikanti għall-kompetizzjoni f’ċerti setturi, bħas-servizzi ta’ negozju u l-bejgħ bl-imnut. It-titjib fil-kwalità tal-qafas regolatorju jiżgura kundizzjonijiet ekwi kemm għall-pjattaformi innovattivi kif ukoll għall-operaturi tradizzjonali, billi jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekonomija kollaborattiva u l-kompetizzjoni aktar ġusta fis-setturi kollha. Iż-żieda fil-proċessi kompetittivi għall-għoti ta’ kuntratti ta’ servizz pubbliku u konċessjonijiet għall-aċċess għall-beni pubbliċi jaffettwaw b’mod pożittiv il-kwalità tas-servizzi. In-nuqqas ta’ stabbiltà regolatorja fis-sistema tal-akkwist pubbliku tista’ tipperikola xi benefiċċji ewlenin tar-riformi preċedenti u tikkontribwixxi għad-differiment tal-investiment. Is-sorveljanza tas-suq tal-prodotti hija mifruxa fuq diversi organizzazzjonijiet, għandha ħafna sovrapożizzjonijiet u hija nieqsa minn sistemi għal koordinazzjoni effiċjenti. Dan inaqqas l-effettività tal-kontrolli fil-prevenzjoni ta’ kompetizzjoni inġusta minn negozju mhux konformi.

| (27) | L-effiċjenza baxxa tas-sistema tal-ġustizzja ċivili tal-Italja għadha sors ta’ tħassib. Fl-2017, iż-żmien meħtieġ biex jiġu solvuti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi fl-Italja kien għadu l-ogħla fl-Unjoni fl-istanzi kollha. Filwaqt li t-tul tal-proċedimenti wera żieda fl-ewwel istanza meta mqabbel mal-2016, ir-riformi tal-passat qed jibdew jaffettwaw b’mod pożittiv it-tul tal-prova f’każijiet ogħla, iżda għad hemm lok biex jiġu limitati l-abbużi tal-proċess u jiġi żgurat funzjonament aktar effiċjenti tal-qrati. Fil-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, għadd kbir ta’ kawżi li jidħlu flimkien ma’ rati ta’ approvazzjoni aktar baxxi tat-taqsima tat-taxxa tagħha jaffettwaw b’mod negattiv l-effiċjenza tal-Qorti u jqajjmu tħassib dwar is-sistema ġudizzjarja tat-taxxa fl-ewwel u t-tieni istanza. B’mod ġenerali, l-infurzar adegwat ta’ regoli proċedurali aktar sempliċi jista’ jgħin biex jitħaffu b’mod deċiżiv il-proċessi ċivili. F’dan ir-rigward, tħabbret riforma biex tiġi ssimplifikata l-proċedura ċivili, iżda għadha ma ġietx ippreżentata lill-Parlament. Sfidi oħra huma l-użu, li għadu limitat u inkonsistenti, tal-filtru ta’ inammissibbiltà għal appelli fit-tieni istanza, l-għadd kbir ta’ postijiet battala għall-persunal amministrattiv, u d-differenzi li fadal fil-qrati fl-effettività tal-ġestjoni tal-każijiet. |
| --- | --- |

(27)

L-effiċjenza baxxa tas-sistema tal-ġustizzja ċivili tal-Italja għadha sors ta’ tħassib. Fl-2017, iż-żmien meħtieġ biex jiġu solvuti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi fl-Italja kien għadu l-ogħla fl-Unjoni fl-istanzi kollha. Filwaqt li t-tul tal-proċedimenti wera żieda fl-ewwel istanza meta mqabbel mal-2016, ir-riformi tal-passat qed jibdew jaffettwaw b’mod pożittiv it-tul tal-prova f’każijiet ogħla, iżda għad hemm lok biex jiġu limitati l-abbużi tal-proċess u jiġi żgurat funzjonament aktar effiċjenti tal-qrati. Fil-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, għadd kbir ta’ kawżi li jidħlu flimkien ma’ rati ta’ approvazzjoni aktar baxxi tat-taqsima tat-taxxa tagħha jaffettwaw b’mod negattiv l-effiċjenza tal-Qorti u jqajjmu tħassib dwar is-sistema ġudizzjarja tat-taxxa fl-ewwel u t-tieni istanza. B’mod ġenerali, l-infurzar adegwat ta’ regoli proċedurali aktar sempliċi jista’ jgħin biex jitħaffu b’mod deċiżiv il-proċessi ċivili. F’dan ir-rigward, tħabbret riforma biex tiġi ssimplifikata l-proċedura ċivili, iżda għadha ma ġietx ippreżentata lill-Parlament. Sfidi oħra huma l-użu, li għadu limitat u inkonsistenti, tal-filtru ta’ inammissibbiltà għal appelli fit-tieni istanza, l-għadd kbir ta’ postijiet battala għall-persunal amministrattiv, u d-differenzi li fadal fil-qrati fl-effettività tal-ġestjoni tal-każijiet.

| (28) | Dan l-aħħar, l-Italja għamlet xi progress biex ittejjeb il-qafas tagħha kontra l-korruzzjoni, inkluż permezz ta’ protezzjoni aħjar għall-informaturi, rwol aktar b’saħħtu tal-Awtorità Nazzjonali Kontra l-Korruzzjoni fl-implimentazzjoni tagħha, u liġi ġdida kontra l-korruzzjoni f’Jannar 2019. Din tal-aħħar għandha l-għan li tagħti spinta lid-detezzjoni u r-ripressjoni tal-korruzzjoni permezz ta’ penali aktar stretti, tekniki ta’ investigazzjoni aħjar u skema ta’ klemenza għal dawk li jiddenunzjaw il-korruzzjoni. Il-liġi trażżan ukoll termini ta’ preskrizzjoni wara kundanna fl-ewwel istanza, iżda biss mill-2020. Dan tal-aħħar huwa pass pożittiv li ilu mistenni f’konformità mal-istandards internazzjonali. Madankollu, it-trażżin tal-korruzzjoni għadu ineffettiv fl-Italja, prinċipalment minħabba li t-tul tal-proċedimenti kriminali għadu eċċessiv fin-nuqqas ta’ riforma tant meħtieġa tal-proċess kriminali, inkluża s-sistema ta’ appell biex jiġi evitat l-abbuż ta’ litigazzjoni. Barra minn hekk, għad hemm lakuni fil-qafas tal-prosekuzzjoni għal reati speċifiċi, bħal serq ta’ flus pubbliċi. |
| --- | --- |

(28)

Dan l-aħħar, l-Italja għamlet xi progress biex ittejjeb il-qafas tagħha kontra l-korruzzjoni, inkluż permezz ta’ protezzjoni aħjar għall-informaturi, rwol aktar b’saħħtu tal-Awtorità Nazzjonali Kontra l-Korruzzjoni fl-implimentazzjoni tagħha, u liġi ġdida kontra l-korruzzjoni f’Jannar 2019. Din tal-aħħar għandha l-għan li tagħti spinta lid-detezzjoni u r-ripressjoni tal-korruzzjoni permezz ta’ penali aktar stretti, tekniki ta’ investigazzjoni aħjar u skema ta’ klemenza għal dawk li jiddenunzjaw il-korruzzjoni. Il-liġi trażżan ukoll termini ta’ preskrizzjoni wara kundanna fl-ewwel istanza, iżda biss mill-2020. Dan tal-aħħar huwa pass pożittiv li ilu mistenni f’konformità mal-istandards internazzjonali. Madankollu, it-trażżin tal-korruzzjoni għadu ineffettiv fl-Italja, prinċipalment minħabba li t-tul tal-proċedimenti kriminali għadu eċċessiv fin-nuqqas ta’ riforma tant meħtieġa tal-proċess kriminali, inkluża s-sistema ta’ appell biex jiġi evitat l-abbuż ta’ litigazzjoni. Barra minn hekk, għad hemm lakuni fil-qafas tal-prosekuzzjoni għal reati speċifiċi, bħal serq ta’ flus pubbliċi.

| (29) | Il-banek Taljani komplew jagħmlu progress tajjeb fit-tiswija tal-karta tal-bilanċ tagħhom minkejja l-pressjoni ġdida fis-suq. Madankollu, minħabba l-esponiment għoli tagħhom għall-bonds sovrani, il-volatilità tas-suq affettwat b’mod negattiv il-pożizzjonijiet kapitali tagħhom, billi għamlet pressjoni fuq il-kostijiet tal-finanzjament u għamlet aktar diffiċli l-aċċess tagħhom għall-finanzjament tal-operaturi mhux garantit. It-tnaqqis kontinwu tal-istokk ta’ legat ta’ self improduttiv u self li mhuwiex lest biex jitħallas, għadhom jeħtieġu azzjoni speċjalment għal banek żgħar u tat-tieni saff, sabiex tiġi salvagwardjata ulterjorment l-istabbiltà finanzjarja u tissaħħaħ l-estensjoni tal-kreditu għall-ekonomija. Il-fatt li l-banek, speċjalment dawk iżgħar, jagħmlu passi ’l quddiem biex jintlaħqu r-rekwiżiti ta’ finanzjament regolatorju, jagħti spinta wkoll lir-reżiljenza tas-sistema għal xokkijiet esterni. Huwa importanti wkoll li l-profittabbiltà strutturali baxxa tal-banek tiġi indirizzata billi titjieb l-effiċjenza u l-ottimizzazzjoni tal-mudell. L-implimentazzjoni f’waqtha tad-digrieti ta’ riforma ta’ insolvenza tgħin biex jitħaffu l-proċeduri ta’ esklużjoni u ta’ infurzar tal-kollateral li għadhom baxxi u tkompli ssaħħaħ ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Kwalunkwe kumpens mogħti mill-Istat lill-azzjonisti u d-detenturi ta’ dejn subordinat ta’ banek soġġetti għal proċeduri amministrattivi ta’ likwidazzjoni tal-passat jenħtieġ li jkun immirat b’mod strett lejn l-indirizzar tal-effetti soċjali ta’ bejgħ mhux adatt fil-passat. Il-governanza fis-sistema bankarja jenħtieġ li tittejjeb aktar, billi titlesta fil-pront ir-riforma tal-2015 tal-banek kooperattivi l-kbar wara li tkun ġiet stabbilita ċ-ċarezza legali. |
| --- | --- |

(29)

Il-banek Taljani komplew jagħmlu progress tajjeb fit-tiswija tal-karta tal-bilanċ tagħhom minkejja l-pressjoni ġdida fis-suq. Madankollu, minħabba l-esponiment għoli tagħhom għall-bonds sovrani, il-volatilità tas-suq affettwat b’mod negattiv il-pożizzjonijiet kapitali tagħhom, billi għamlet pressjoni fuq il-kostijiet tal-finanzjament u għamlet aktar diffiċli l-aċċess tagħhom għall-finanzjament tal-operaturi mhux garantit. It-tnaqqis kontinwu tal-istokk ta’ legat ta’ self improduttiv u self li mhuwiex lest biex jitħallas, għadhom jeħtieġu azzjoni speċjalment għal banek żgħar u tat-tieni saff, sabiex tiġi salvagwardjata ulterjorment l-istabbiltà finanzjarja u tissaħħaħ l-estensjoni tal-kreditu għall-ekonomija. Il-fatt li l-banek, speċjalment dawk iżgħar, jagħmlu passi ’l quddiem biex jintlaħqu r-rekwiżiti ta’ finanzjament regolatorju, jagħti spinta wkoll lir-reżiljenza tas-sistema għal xokkijiet esterni. Huwa importanti wkoll li l-profittabbiltà strutturali baxxa tal-banek tiġi indirizzata billi titjieb l-effiċjenza u l-ottimizzazzjoni tal-mudell. L-implimentazzjoni f’waqtha tad-digrieti ta’ riforma ta’ insolvenza tgħin biex jitħaffu l-proċeduri ta’ esklużjoni u ta’ infurzar tal-kollateral li għadhom baxxi u tkompli ssaħħaħ ir-reżiljenza tas-settur bankarju. Kwalunkwe kumpens mogħti mill-Istat lill-azzjonisti u d-detenturi ta’ dejn subordinat ta’ banek soġġetti għal proċeduri amministrattivi ta’ likwidazzjoni tal-passat jenħtieġ li jkun immirat b’mod strett lejn l-indirizzar tal-effetti soċjali ta’ bejgħ mhux adatt fil-passat. Il-governanza fis-sistema bankarja jenħtieġ li tittejjeb aktar, billi titlesta fil-pront ir-riforma tal-2015 tal-banek kooperattivi l-kbar wara li tkun ġiet stabbilita ċ-ċarezza legali.

| (30) | Il-kreditu bankarju jibqa’ s-sors dominanti ta’ finanzjament korporattiv. Madankollu, kumpaniji iżgħar u innovattivi għadhom ibatu biex ikollhom aċċess għall-kreditu, speċjalment fin-Nofsinhar tal-Italja. Is-suq kapitali huwa sottożviluppat meta mqabbel ma’ Stati Membri oħra, ukoll minħabba fatturi li jxekklu d-domanda, bħalma huma l-edukazzjoni finanzjarja baxxa, il-biża’ li jintilef il-kontroll fuq in-negozju u rekwiżiti amministrattivi ta’ piż. Diversi miżuri ġew introdotti f’dawn l-aħħar snin biex jitjieb l-aċċess għall-finanzi, li jiffoka l-aktar fuq il-kanal tal-kreditu tal-bank, għalkemm miżuri bbażati fuq is-suq bħal mini-bonds, is-suq ta’ investiment alternattiv, il-kapital ta’ riskju u l-appoġġ pubbliku dirett għenu wkoll ditti iżgħar u innovattivi biex jiksbu aċċess għal finanzjament. It-tneħħija tal-provvediment għall-ekwità korporattiva mill-baġit tal-2019 tista’ tnaqqas l-inċentivi għall-kumpaniji biex jużaw il-finanzjament tal-ekwità. It-tisħiħ effettiv tal-aċċess mhux bankarju għall-finanzjament jirrikjedi li jitqiesu l-ħtiġijiet ta’ ditti iżgħar u innovattivi kif ukoll il-kapaċità tal-investituri biex jevalwaw il-proġetti ta’ investiment. Id-diversifikazzjoni tas-sorsi ta’ finanzjament tipproteġi aħjar l-investiment tal-kumpaniji minn xokkijiet fis-settur bankarju, filwaqt li tappoġġa l-innovazzjoni u t-tkabbir. |
| --- | --- |

(30)

Il-kreditu bankarju jibqa’ s-sors dominanti ta’ finanzjament korporattiv. Madankollu, kumpaniji iżgħar u innovattivi għadhom ibatu biex ikollhom aċċess għall-kreditu, speċjalment fin-Nofsinhar tal-Italja. Is-suq kapitali huwa sottożviluppat meta mqabbel ma’ Stati Membri oħra, ukoll minħabba fatturi li jxekklu d-domanda, bħalma huma l-edukazzjoni finanzjarja baxxa, il-biża’ li jintilef il-kontroll fuq in-negozju u rekwiżiti amministrattivi ta’ piż. Diversi miżuri ġew introdotti f’dawn l-aħħar snin biex jitjieb l-aċċess għall-finanzi, li jiffoka l-aktar fuq il-kanal tal-kreditu tal-bank, għalkemm miżuri bbażati fuq is-suq bħal mini-bonds, is-suq ta’ investiment alternattiv, il-kapital ta’ riskju u l-appoġġ pubbliku dirett għenu wkoll ditti iżgħar u innovattivi biex jiksbu aċċess għal finanzjament. It-tneħħija tal-provvediment għall-ekwità korporattiva mill-baġit tal-2019 tista’ tnaqqas l-inċentivi għall-kumpaniji biex jużaw il-finanzjament tal-ekwità. It-tisħiħ effettiv tal-aċċess mhux bankarju għall-finanzjament jirrikjedi li jitqiesu l-ħtiġijiet ta’ ditti iżgħar u innovattivi kif ukoll il-kapaċità tal-investituri biex jevalwaw il-proġetti ta’ investiment. Id-diversifikazzjoni tas-sorsi ta’ finanzjament tipproteġi aħjar l-investiment tal-kumpaniji minn xokkijiet fis-settur bankarju, filwaqt li tappoġġa l-innovazzjoni u t-tkabbir.

| (31) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti lill-Italja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(31)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti lill-Italja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (32) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Italja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Italja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(32)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Italja u ppubblikatha fir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Italja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (33) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. |
| --- | --- |

(33)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

| (34) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu li saru skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jagħtu kontribut ukoll għall-implimentazzjoni tal-ewwel erba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu inter alia biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern, |
| --- | --- |

(34)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu li saru skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jagħtu kontribut ukoll għall-implimentazzjoni tal-ewwel erba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) jikkontribwixxu inter alia biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn għoli tal-gvern,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Italja tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiżgura tnaqqis nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ta’ 0,1 % fl-2020, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tuża qligħ mhux mistenni biex tħaffef it-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn tal-gvern ġenerali. Iċċaqlaq it-tassazzjoni lil hinn mix-xogħol, inkluż billi tnaqqas in-nefqa tat-taxxa u tirriforma l-valuri katastali skaduti. Tiġġieled kontra l-evażjoni tat-taxxa, speċjalment fil-forma ta’ fatturat li ma jsirx, inkluż billi jissaħħaħ l-użu obbligatorju ta’ pagamenti elettroniċi, inkluż permezz ta’ limiti legali aktar baxxi għal pagamenti fi flus kontanti. Timplimenta b’mod sħiħ riformi tal-pensjonijiet imgħoddija biex tnaqqas is-sehem ta’ pensjonijiet fl-infiq pubbliku u toħloq spazju għal infiq ieħor soċjali u li jsaħħaħ it-tkabbir.

2.

Iżżid l-isforzi biex tindirizza x-xogħol mhux iddikjarat. Tiżgura li s-suq tax-xogħol attiv u l-politiki soċjali jkunu integrati b’mod effettiv u jilħqu b’mod partikolari liż-żgħażagħ u l-gruppi vulnerabbli. Tappoġġa l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol permezz ta’ strateġija komprensiva, inkluż permezz ta’ aċċess għal kura tat-tfal ta’ kwalità u kura fit-tul. Ittejjeb l-eżiti edukattivi, anki permezz ta’ investiment adegwat u mmirat, u trawwem it-titjib tal-ħiliet, inkluż permezz tat-tisħiħ tal-ħiliet diġitali.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika marbuta mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, u l-kwalità tal-infrastruttura, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Ittejjeb l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika, inkluż billi tinvesti fil-ħiliet tal-impjegati pubbliċi, billi taċċellera d-diġitalizzazzjoni, u billi żżid l-effiċjenza u l-kwalità tas-servizzi pubbliċi lokali. Tindirizza restrizzjonijiet għall-kompetizzjoni, b’mod partikolari fis-settur tal-bejgħ bl-imnut u fis-servizzi tan-negozju, ukoll permezz ta’ liġi ġdida annwali dwar il-kompetizzjoni.

4.

Tnaqqas it-tul ta’ proċessi ċivili fl-istanzi kollha billi ssaħħaħ u tissimplifika r-regoli proċedurali, inkluż dawk taħt konsiderazzjoni mil-leġiżlatur u b’attenzjoni speċjali għar-reġimi ta’ insolvenza. Ittejjeb l-effettività tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi tirriforma r-regoli proċedurali biex jitnaqqas it-tul tal-proċessi kriminali.

5.

Trawwem ir-ristrutturar tal-karta tal-bilanċ tal-banek, b’mod partikolari għall-banek ta’ daqs żgħir u medju, billi ttejjeb l-effiċjenza u l-kwalità tal-assi, tkompli tnaqqas is-self improduttiv, u tiddiversifika l-finanzjament. Ittejjeb il-finanzjament mhux bankarju għal ditti iżgħar u innovattivi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 48.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/80 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/80

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma ta’ Ċipru għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà ta’ Ċipru għall-2019

(2019/C 301/13)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn Ċipru kien identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, fejn Ċipru kien identifikat bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li Ċipru jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jitnaqqas il-piż amministrattiv ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib tal-produttività għal riekwilibriju taż-żona tal-euro; l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment; il-miżuri tat-taxxa u l-miżuri biex jitjiebu l-ħiliet ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u l-funzjonament tas-suq tax-xogħol; u l-miżuri biex jitjieb il-funzjonament tal-kumpannija tal-ġestjoni tal-assi ser jgħinu biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ selfiet improduttivi. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li Ċipru jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri biex jitnaqqas il-piż amministrattiv ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib tal-produttività għal riekwilibriju taż-żona tal-euro; l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment; il-miżuri tat-taxxa u l-miżuri biex jitjiebu l-ħiliet ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u l-funzjonament tas-suq tax-xogħol; u l-miżuri biex jitjieb il-funzjonament tal-kumpannija tal-ġestjoni tal-assi ser jgħinu biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ selfiet improduttivi.

| (3) | Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal Ċipru ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ir-rapport ivvaluta l-progress li għamel Ċipru biex indirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li l-Istat Membru jindirizza l-ammonti kbar ta’ dejn privat, pubbliku u estern u ta’ selfiet improduttivi. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal Ċipru ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ir-rapport ivvaluta l-progress li għamel Ċipru biex indirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Ċipru biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha wkoll ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li Ċipru għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, huwa essenzjali li l-Istat Membru jindirizza l-ammonti kbar ta’ dejn privat, pubbliku u estern u ta’ selfiet improduttivi.

| (4) | Ċipru ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tiegħu tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Ċipru ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tiegħu tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Attwalment, Ċipru jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali, li fl-2018 inbidel f’defiċit ta’ 4,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) u li b’hekk qabeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG kif stipulat fit-Trattat, huwa mistenni li jilħaq surplus f’termini nominali ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u iktar minn 2,0 % tal-PDG matul il-perijodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, huwa ppjanat li jintlaħaq matul il-perijodu 2019-2022. Wara li żdied għal madwar 102,5 % tal-PDG fl-2018, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni li jonqos għal 95,7 % fl-2019 u li jkompli jonqos b’mod konsistenti wara dan, għal 77,5 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Ir-riskji assoċjati mas-suppożizzjonijiet makroekonomiċi u baġitarji ppreżentati fil-Programm ta’ Stabbiltà jxaqilbu ’l isfel, u dan primarjament huwa marbut mal-iżviluppi esterni kif ukoll mal-impatt fiskali potenzjali tas-sentenzi tal-Qorti b’rabta mar-riformi fiskali preċedenti u mal-ħtiġijiet ta’ finanzjament tal-isptarijiet pubbliċi matul l-ewwel snin tas-sistema tal-kura tas-saħħa nazzjonali. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali mistenni jirreġistra surplus ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u 2,8 % tal-PDG fl-2020. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jilħaq 1,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,7 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li jibqa’ jissupera l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Ċipru huwa previst li jkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li Ċipru x’aktarx ikun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. |
| --- | --- |

(6)

Attwalment, Ċipru jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali, li fl-2018 inbidel f’defiċit ta’ 4,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) u li b’hekk qabeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG kif stipulat fit-Trattat, huwa mistenni li jilħaq surplus f’termini nominali ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u iktar minn 2,0 % tal-PDG matul il-perijodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’pożizzjoni baġitarja bbilanċjata f’termini strutturali, huwa ppjanat li jintlaħaq matul il-perijodu 2019-2022. Wara li żdied għal madwar 102,5 % tal-PDG fl-2018, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni li jonqos għal 95,7 % fl-2019 u li jkompli jonqos b’mod konsistenti wara dan, għal 77,5 % sal-2022, skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Ir-riskji assoċjati mas-suppożizzjonijiet makroekonomiċi u baġitarji ppreżentati fil-Programm ta’ Stabbiltà jxaqilbu ’l isfel, u dan primarjament huwa marbut mal-iżviluppi esterni kif ukoll mal-impatt fiskali potenzjali tas-sentenzi tal-Qorti b’rabta mar-riformi fiskali preċedenti u mal-ħtiġijiet ta’ finanzjament tal-isptarijiet pubbliċi matul l-ewwel snin tas-sistema tal-kura tas-saħħa nazzjonali. Skont it-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ tal-gvern ġenerali mistenni jirreġistra surplus ta’ 3,0 % tal-PDG fl-2019 u 2,8 % tal-PDG fl-2020. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jilħaq 1,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,7 % tal-PDG fl-2020, filwaqt li jibqa’ jissupera l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Ċipru huwa previst li jkun konformi mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li Ċipru x’aktarx ikun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020.

| (7) | Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport ippreparat f’konformità mal-Artikolu 126(3) tat-Trattat, peress li, fuq il-bażi tad-data notifikata, fl-2018 id-defiċit nominali kien jaqbeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG stipulat fit-Trattat. Ir-rapport ikkonkluda li jenħtieġ ma jittiħdux passi addizzjonali li jwasslu għal deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern. L-ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni pubblika u fil-gvernijiet lokali għadhom sfida minkejja li sar xi progress fis-servizzi elettroniċi tal-gvern. Dan għandu impatt fuq l-ambjent tan-negozju. Proposti leġislattivi ewlenin li jindirizzaw il-kwistjoni għadhom pendenti. Dawn jinkludu abbozzi ta’ liġijiet dwar ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u tal-gvernijiet lokali. Nuqqasijiet fil-qafas ta’ governanza għal entitajiet li jappartjenu għall-Istat jistgħu jiffaċilitaw l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti pubbliċi u jxekklu l-kapaċità tal-investiment f’utilitajiet importanti, bħat-telekomunikazzjoni u l-enerġija. Peress li t-trażżin tal-kont tal-pagi tas-settur pubbliku kien fattur sinifikanti fil-konsolidament fiskali f’Ċipru, dan jiġġustifika kontinwazzjoni. |
| --- | --- |

(7)

Fil-5 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet rapport ippreparat f’konformità mal-Artikolu 126(3) tat-Trattat, peress li, fuq il-bażi tad-data notifikata, fl-2018 id-defiċit nominali kien jaqbeż il-valur referenzjarju ta’ 3 % tal-PDG stipulat fit-Trattat. Ir-rapport ikkonkluda li jenħtieġ ma jittiħdux passi addizzjonali li jwasslu għal deċiżjoni dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern. L-ineffiċjenzi fl-amministrazzjoni pubblika u fil-gvernijiet lokali għadhom sfida minkejja li sar xi progress fis-servizzi elettroniċi tal-gvern. Dan għandu impatt fuq l-ambjent tan-negozju. Proposti leġislattivi ewlenin li jindirizzaw il-kwistjoni għadhom pendenti. Dawn jinkludu abbozzi ta’ liġijiet dwar ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u tal-gvernijiet lokali. Nuqqasijiet fil-qafas ta’ governanza għal entitajiet li jappartjenu għall-Istat jistgħu jiffaċilitaw l-akkumulazzjoni ta’ obbligazzjonijiet kontinġenti pubbliċi u jxekklu l-kapaċità tal-investiment f’utilitajiet importanti, bħat-telekomunikazzjoni u l-enerġija. Peress li t-trażżin tal-kont tal-pagi tas-settur pubbliku kien fattur sinifikanti fil-konsolidament fiskali f’Ċipru, dan jiġġustifika kontinwazzjoni.

| (8) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Ċipru ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livelli għolja ta’ pagamenti ta’ dividendi u mgħax (relattivi għall-PDG) jindikaw li r-regoli tat-taxxa ta’ Ċipru jistgħu jintużaw minn kumpanniji li jeżerċitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ’l barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni lejn residenti ta’ pajjiżi terzi) ta’ dividendi, imgħax u, f’bosta każijiet, royalties minn kumpanniji bbażati f’Ċipru lejn residenti ta’ pajjiżi terzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk lanqas fil-ġurisdizzjoni riċeventi ma jkunu soġġetti għat-taxxa. In-nuqqas ta’ tali taxxi, flimkien mar-regoli ta’ residenza tat-taxxa korporattiva, jistgħu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. L-iskema tat-Tnaqqis ta’ Mgħax Nozzjonali jenħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib għall-prevenzjoni ta’ kull użu ħażin għall-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Fl-aħħar nett, l-Iskema għan-Naturalizzazzjoni tal-Investituri f’Ċipru b’eċċezzjoni u l-Iskema ta’ Residenza b’Investiment jagħtu aċċess għal rata tat-taxxa personali baxxa fuq dħul minn assi finanzjarji barranin u ma jirrikjedux li individwu jagħmel żmien twil fil-ġurisdizzjoni li qed toffri l-iskema. L-OECD tqis li għandhom riskju potenzjalment għoli li jintużaw ħażin għaċ-ċirkomvenzjoni tal-iskambju awtomatiku ta’ informazzjoni dwar kontijiet finanzjarji. |
| --- | --- |

(8)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Ċipru ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livelli għolja ta’ pagamenti ta’ dividendi u mgħax (relattivi għall-PDG) jindikaw li r-regoli tat-taxxa ta’ Ċipru jistgħu jintużaw minn kumpanniji li jeżerċitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ’l barra mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni lejn residenti ta’ pajjiżi terzi) ta’ dividendi, imgħax u, f’bosta każijiet, royalties minn kumpanniji bbażati f’Ċipru lejn residenti ta’ pajjiżi terzi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk lanqas fil-ġurisdizzjoni riċeventi ma jkunu soġġetti għat-taxxa. In-nuqqas ta’ tali taxxi, flimkien mar-regoli ta’ residenza tat-taxxa korporattiva, jistgħu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. L-iskema tat-Tnaqqis ta’ Mgħax Nozzjonali jenħtieġ li tiġi mmonitorjata mill-qrib għall-prevenzjoni ta’ kull użu ħażin għall-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Fl-aħħar nett, l-Iskema għan-Naturalizzazzjoni tal-Investituri f’Ċipru b’eċċezzjoni u l-Iskema ta’ Residenza b’Investiment jagħtu aċċess għal rata tat-taxxa personali baxxa fuq dħul minn assi finanzjarji barranin u ma jirrikjedux li individwu jagħmel żmien twil fil-ġurisdizzjoni li qed toffri l-iskema. L-OECD tqis li għandhom riskju potenzjalment għoli li jintużaw ħażin għaċ-ċirkomvenzjoni tal-iskambju awtomatiku ta’ informazzjoni dwar kontijiet finanzjarji.

| (9) | Ġew implimentati miżuri sinifikanti fil-kuntest ta’ strateġija komprensiva għas-selfiet improduttivi. Dawn wasslu għal tnaqqis sinifikanti fis-selfiet improduttivi fis-settur bankarju, primarjament minħabba l-bejgħ u l-istralċ ta’ Cyprus Cooperative Bank u t-trasferiment tal-portafoll tas-selfiet improduttivi tiegħu lejn kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat. Barra minn hekk, il-liġi dwar il-bejgħ tas-selfiet ġiet imtejba u ġiet adottata liġi dwar it-titolizzazzjoni tas-selfiet. Sabiex jiġu massimizzati r-rikavati mill-bejgħ tal-assi u fl-aħħar mill-aħħar jonqos id-dejn privat huwa essenzjali li l-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat ikollha struttura ta’ governanza effettiva, maniġment bi speċjalizzazzjoni għolja, indipendenza operattiva mill-Istat Ċiprijott, u miri ddefiniti sew li huma konformi mal-impenji magħmula mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat b’rabta mal-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Barra minn hekk, huwa importanti li jiġi stabbilit qafas superviżorju adegwat għall-kumpanniji li jakkwistaw kreditu, peress li l-ammont ta’ kumpanniji li jakkwistaw kreditu, inkluż il-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat, żdied u fil-futur huwa ppjanat iktar bejgħ ta’ portafolli ta’ selfiet improduttivi. Il-kapaċità amministrattiva u ta’ governanza tas-superviżuri tal-assigurazzjoni u tal-fondi ta’ pensjoni għadha dgħajfa. Jenħtieġ li l-integrazzjoni ta’ dawn is-superviżuri tiġi finalizzata malajr. B’mod ġenerali, il-qafas superviżorju għas-swieq kapitali jrid jissaħħaħ minħabba l-attivitajiet transfruntiera relattivament imdaqqsa tal-kumpanniji tas-servizzi finanzjarji mhux bankarji u t-tkabbir sinifikanti ta’ ditti liċenzjati f’dawn l-aħħar snin. |
| --- | --- |

(9)

Ġew implimentati miżuri sinifikanti fil-kuntest ta’ strateġija komprensiva għas-selfiet improduttivi. Dawn wasslu għal tnaqqis sinifikanti fis-selfiet improduttivi fis-settur bankarju, primarjament minħabba l-bejgħ u l-istralċ ta’ Cyprus Cooperative Bank u t-trasferiment tal-portafoll tas-selfiet improduttivi tiegħu lejn kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat. Barra minn hekk, il-liġi dwar il-bejgħ tas-selfiet ġiet imtejba u ġiet adottata liġi dwar it-titolizzazzjoni tas-selfiet. Sabiex jiġu massimizzati r-rikavati mill-bejgħ tal-assi u fl-aħħar mill-aħħar jonqos id-dejn privat huwa essenzjali li l-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat ikollha struttura ta’ governanza effettiva, maniġment bi speċjalizzazzjoni għolja, indipendenza operattiva mill-Istat Ċiprijott, u miri ddefiniti sew li huma konformi mal-impenji magħmula mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat b’rabta mal-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Barra minn hekk, huwa importanti li jiġi stabbilit qafas superviżorju adegwat għall-kumpanniji li jakkwistaw kreditu, peress li l-ammont ta’ kumpanniji li jakkwistaw kreditu, inkluż il-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat, żdied u fil-futur huwa ppjanat iktar bejgħ ta’ portafolli ta’ selfiet improduttivi. Il-kapaċità amministrattiva u ta’ governanza tas-superviżuri tal-assigurazzjoni u tal-fondi ta’ pensjoni għadha dgħajfa. Jenħtieġ li l-integrazzjoni ta’ dawn is-superviżuri tiġi finalizzata malajr. B’mod ġenerali, il-qafas superviżorju għas-swieq kapitali jrid jissaħħaħ minħabba l-attivitajiet transfruntiera relattivament imdaqqsa tal-kumpanniji tas-servizzi finanzjarji mhux bankarji u t-tkabbir sinifikanti ta’ ditti liċenzjati f’dawn l-aħħar snin.

| (10) | L-okkupazzjoni qed tiżdied, il-qgħad qed jonqos u l-kapaċità ta’ terminu qasir tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jiffaċilitaw is-sostenn attiv għax-xogħol tjiebet. Madankollu, is-sostenibbiltà fit-tul tal-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għadha problema, peress li l-persunal addizzjonali ġie rreklutat għal sentejn biss. Fl-2018 il-proporzjon taż-żgħażagħ mhux impjegati, barra mill-edukazzjoni jew mhux f’taħriġ kien fost l-ogħla fl-Unjoni. L-effiċjenza baxxa tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi kif ukoll l-offerti limitati ta’ xogħol u l-parteċipazzjoni limitata tagħhom f’dak li għandu x’jaqsam ma’ miżuri ta’ attivazzjoni biex jgħinu lin-nies isibu xogħol, għadhom sfida. Għaldaqstant, huwa possibbli li jiġu rinforzati s-sensibilizzazzjoni u l-appoġġ għall-attivazzjoni biex jiġu aċċessati l-impjiegi, partikolarment għaż-żgħażagħ u għal dawk diżokkupati fit-tul. Dan jinkludi l-promozzjoni tal-impjiegi indipendenti u tal-ekonomija soċjali kif ukoll il-modernizzazzjoni tal-istituzzjonijiet u tas-servizzi tas-suq tax-xogħol biex in-nies ikunu jistgħu jiksbu ħiliet li huma iktar kompatibbli mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(10)

L-okkupazzjoni qed tiżdied, il-qgħad qed jonqos u l-kapaċità ta’ terminu qasir tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex jiffaċilitaw is-sostenn attiv għax-xogħol tjiebet. Madankollu, is-sostenibbiltà fit-tul tal-kapaċità tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għadha problema, peress li l-persunal addizzjonali ġie rreklutat għal sentejn biss. Fl-2018 il-proporzjon taż-żgħażagħ mhux impjegati, barra mill-edukazzjoni jew mhux f’taħriġ kien fost l-ogħla fl-Unjoni. L-effiċjenza baxxa tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi kif ukoll l-offerti limitati ta’ xogħol u l-parteċipazzjoni limitata tagħhom f’dak li għandu x’jaqsam ma’ miżuri ta’ attivazzjoni biex jgħinu lin-nies isibu xogħol, għadhom sfida. Għaldaqstant, huwa possibbli li jiġu rinforzati s-sensibilizzazzjoni u l-appoġġ għall-attivazzjoni biex jiġu aċċessati l-impjiegi, partikolarment għaż-żgħażagħ u għal dawk diżokkupati fit-tul. Dan jinkludi l-promozzjoni tal-impjiegi indipendenti u tal-ekonomija soċjali kif ukoll il-modernizzazzjoni tal-istituzzjonijiet u tas-servizzi tas-suq tax-xogħol biex in-nies ikunu jistgħu jiksbu ħiliet li huma iktar kompatibbli mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol.

| (11) | In-nuqqas u l-ispariġġi tal-ħiliet huma fost l-ostakli ewlenin għall-investiment tan-negozji, u dan jenfasizza l-bżonn li jsir iktar investiment fit-taħriġ tal-forza tax-xogħol potenzjali li hija inutilizzata jew mhux utilizzata biżżejjed, li l-kurrikuli tal-edukazzjoni jiġu allinjati aħjar mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, u li jsir investiment f’infrastruttura adattata ta’ edukazzjoni vokazzjonali. Il-progress fir-riformi kruċjali fl-edukazzjoni u fit-taħriġ, bħat-titjib fl-ingaġġ u fl-evalwazzjoni tal-għalliema, mhuwiex uniformi. Il-kisbiet edukattivi għadhom baxxi; l-istess bħall-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal li saret inqas affordabbli għall-familji, peress li waqt il-kriżi d-dħul tagħhom naqas b’rata iktar mgħaġġla minn dik tal-ispejjeż marbuta mal-indukrar tat-tfal. Iktar sforzi biex tiġi modernizzata s-sistema tal-edukazzjoni u tat-taħriġ fil-livelli kollha jgħinu biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u jiżdied il-potenzjal ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli f’Ċipru. Ir-reviżjoni tal-kurrikuli vokazzjonali u tat-taħriġ hija pass importanti biex jitnaqqsu l-ispariġġi fil-ħiliet fis-suq tax-xogħol. Madankollu, spariġġi prevalenti fil-ħiliet ta’ gradwati terzjarji u parteċipazzjoni baxxa fl-edukazzjoni għall-adulti, speċjalment minn dawk b’ħiliet baxxi, jindikaw il-bżonn ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid iktar b’saħħithom. |
| --- | --- |

(11)

In-nuqqas u l-ispariġġi tal-ħiliet huma fost l-ostakli ewlenin għall-investiment tan-negozji, u dan jenfasizza l-bżonn li jsir iktar investiment fit-taħriġ tal-forza tax-xogħol potenzjali li hija inutilizzata jew mhux utilizzata biżżejjed, li l-kurrikuli tal-edukazzjoni jiġu allinjati aħjar mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, u li jsir investiment f’infrastruttura adattata ta’ edukazzjoni vokazzjonali. Il-progress fir-riformi kruċjali fl-edukazzjoni u fit-taħriġ, bħat-titjib fl-ingaġġ u fl-evalwazzjoni tal-għalliema, mhuwiex uniformi. Il-kisbiet edukattivi għadhom baxxi; l-istess bħall-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal li saret inqas affordabbli għall-familji, peress li waqt il-kriżi d-dħul tagħhom naqas b’rata iktar mgħaġġla minn dik tal-ispejjeż marbuta mal-indukrar tat-tfal. Iktar sforzi biex tiġi modernizzata s-sistema tal-edukazzjoni u tat-taħriġ fil-livelli kollha jgħinu biex jitjiebu r-riżultati edukattivi u jiżdied il-potenzjal ta’ tkabbir ekonomiku sostenibbli f’Ċipru. Ir-reviżjoni tal-kurrikuli vokazzjonali u tat-taħriġ hija pass importanti biex jitnaqqsu l-ispariġġi fil-ħiliet fis-suq tax-xogħol. Madankollu, spariġġi prevalenti fil-ħiliet ta’ gradwati terzjarji u parteċipazzjoni baxxa fl-edukazzjoni għall-adulti, speċjalment minn dawk b’ħiliet baxxi, jindikaw il-bżonn ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid iktar b’saħħithom.

| (12) | Ċipru għamel progress fil-kura tas-saħħa billi adotta leġislazzjoni biex jistabbilixxi s-Sistema Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa ġdida. Is-sistema l-ġdida għandha l-għan li ttejjeb l-aċċess, tintroduċi kopertura universali tas-saħħa, tnaqqas il-livell għoli ta’ pagamenti mill-but u żżid l-effiċjenza fl-għoti tal-kura fis-settur pubbliku. Qabel ma tibda taħdem bis-sħiħ fl-2020, is-sistema għadha qed tiffaċċa sfidi kbar ta’ implimentazzjoni u investiment. Il-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema, inkluż l-iżgurar tal-awtonomija finanzjarja u operattiva tal-isptarijiet pubbliċi, kif ippjanata, għadha kruċjali. Miżuri li jkollhom l-għan li jimmodernizzaw u jtejbu l-effiċjenza tal-fornituri tal-kura tas-saħħa, inkluż il-kura tas-saħħa primarja, l-introduzzjoni tas-saħħa elettronika u t-twaqqif ta’ Organizzazzjoni Nazzjonali tal-Mediċini, ikunu qed ikomplu jsaħħu s-sistema tal-kura tas-saħħa. Il-livell tal-kura fit-tul huwa baxx u jibqa’ ta’ sfida meta jitqies it-tixjiħ tal-popolazzjoni. |
| --- | --- |

(12)

Ċipru għamel progress fil-kura tas-saħħa billi adotta leġislazzjoni biex jistabbilixxi s-Sistema Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa ġdida. Is-sistema l-ġdida għandha l-għan li ttejjeb l-aċċess, tintroduċi kopertura universali tas-saħħa, tnaqqas il-livell għoli ta’ pagamenti mill-but u żżid l-effiċjenza fl-għoti tal-kura fis-settur pubbliku. Qabel ma tibda taħdem bis-sħiħ fl-2020, is-sistema għadha qed tiffaċċa sfidi kbar ta’ implimentazzjoni u investiment. Il-preservazzjoni tas-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema, inkluż l-iżgurar tal-awtonomija finanzjarja u operattiva tal-isptarijiet pubbliċi, kif ippjanata, għadha kruċjali. Miżuri li jkollhom l-għan li jimmodernizzaw u jtejbu l-effiċjenza tal-fornituri tal-kura tas-saħħa, inkluż il-kura tas-saħħa primarja, l-introduzzjoni tas-saħħa elettronika u t-twaqqif ta’ Organizzazzjoni Nazzjonali tal-Mediċini, ikunu qed ikomplu jsaħħu s-sistema tal-kura tas-saħħa. Il-livell tal-kura fit-tul huwa baxx u jibqa’ ta’ sfida meta jitqies it-tixjiħ tal-popolazzjoni.

| (13) | Il-prestazzjoni ambjentali dgħajfa ta’ Ċipru hija ta’ tħassib kbir, u l-pajjiż għadu vulnerabbli għat-tibdil fil-klima. Ċipru jrid itejjeb b’mod sinifikanti s-sistema tiegħu tal-immaniġġar tal-iskart kif ukoll l-ekonomija ċirkolari. Il-ġenerazzjoni ta’ skart għadha ogħla b’mod sinifikanti meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni u mill-2014 ’l hawn kompliet tiżdied. Il-faċilitajiet attwali għat-trattament tal-iskart ma jilħqux rati ta’ riċiklaġġ għoljin, u minħabba l-assenza ta’ strumenti ekonomiċi, bħal taxxi tal-landfills, ir-riċiklaġġ mhuwiex ekonomikament attraenti. Il-ġestjoni tal-ilma, b’mod partikolari f’żoni urbani, hija karatterizzata minn ineffiċjenzi. Il-problema ewlenija ta’ Ċipru hija l-iskarsezza tal-ilma, flimkien mal-astrazzjoni eċċessiva tal-ilma ta’ taħt l-art. Għad hemm ammont konsiderevoli ta’ ilma mormi fiż-żoni urbani li qed jiġi rrilaxxat mingħajr ġbir jew trattament — huwa biss madwar nofs l-ilma mormi totali li jgħaddi minn trattament sekondarju. In-nixfiet u l-iskarsezza tal-ilma huma ta’ tħassib ewlieni, u r-rispons ta’ politika insuffiċjenti jaf jaffettwa l-ekonomija rurali u t-turiżmu ta’ Ċipru. Għaldaqstant, biex Ċipru jimmitiga l-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, jippreserva u jirriabilita l-ambjent naturali tiegħu u jiżgura t-tkabbir ekonomiku sostenibbli ta’ terminu twil, huma essenzjali l-ġestjoni sostenibbli u l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali tiegħu, flimkien ma’ infurzar iktar strett tal-leġislazzjoni ambjentali u tal-klima. |
| --- | --- |

(13)

Il-prestazzjoni ambjentali dgħajfa ta’ Ċipru hija ta’ tħassib kbir, u l-pajjiż għadu vulnerabbli għat-tibdil fil-klima. Ċipru jrid itejjeb b’mod sinifikanti s-sistema tiegħu tal-immaniġġar tal-iskart kif ukoll l-ekonomija ċirkolari. Il-ġenerazzjoni ta’ skart għadha ogħla b’mod sinifikanti meta mqabbla mal-medja fl-Unjoni u mill-2014 ’l hawn kompliet tiżdied. Il-faċilitajiet attwali għat-trattament tal-iskart ma jilħqux rati ta’ riċiklaġġ għoljin, u minħabba l-assenza ta’ strumenti ekonomiċi, bħal taxxi tal-landfills, ir-riċiklaġġ mhuwiex ekonomikament attraenti. Il-ġestjoni tal-ilma, b’mod partikolari f’żoni urbani, hija karatterizzata minn ineffiċjenzi. Il-problema ewlenija ta’ Ċipru hija l-iskarsezza tal-ilma, flimkien mal-astrazzjoni eċċessiva tal-ilma ta’ taħt l-art. Għad hemm ammont konsiderevoli ta’ ilma mormi fiż-żoni urbani li qed jiġi rrilaxxat mingħajr ġbir jew trattament — huwa biss madwar nofs l-ilma mormi totali li jgħaddi minn trattament sekondarju. In-nixfiet u l-iskarsezza tal-ilma huma ta’ tħassib ewlieni, u r-rispons ta’ politika insuffiċjenti jaf jaffettwa l-ekonomija rurali u t-turiżmu ta’ Ċipru. Għaldaqstant, biex Ċipru jimmitiga l-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, jippreserva u jirriabilita l-ambjent naturali tiegħu u jiżgura t-tkabbir ekonomiku sostenibbli ta’ terminu twil, huma essenzjali l-ġestjoni sostenibbli u l-użu effiċjenti tar-riżorsi naturali tiegħu, flimkien ma’ infurzar iktar strett tal-leġislazzjoni ambjentali u tal-klima.

| (14) | Ċipru jista’ jagħmel użu ħafna aħjar mis-sorsi tiegħu ta’ enerġija rinnovabbli — partikolarment mix-xemx — u b’hekk jindirizza l-ineffiċjenzi attwali tal-enerġija. Fl-2017 il-proporzjon ta’ enerġija rinnovabbli f’Ċipru kien 9,72 %, filwaqt li l-mira għall-2020 hija 13 %. Il-binjiet residenzjali u kummerċjali li qed jinbnew b’livell baxx ta’ protezzjoni termali jew mingħajrha, partikolarment f’żoni urbani, huma sors sostanzjali ta’ ineffiċjenza enerġetika. Il-kondizzjonijiet qafas għall-investiment fis-settur tal-enerġija rinnovabbli tjiebu, u ġew introdotti diversi miżuri, inkluż l-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi u skemi ta’ għajnuna għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) u għall-unitajiet domestiċi. Madankollu, Ċipru għadu ma ħax vantaġġ sħiħ mill-potenzjal konsiderevoli li għandu fil-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari minn sorsi solari. Id-dipendenza fuq it-toroq għat-trasport intern toħloq numru ta’ sfidi tal-politika, speċjalment l-isfida biex jitnaqqsu t-tniġġis tal-arja u l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, u din twassal ukoll konġestjoni kbira fiż-żoni urbani fil-ħinijiet bl-ogħla traffiku u fit-toroq li jagħtu għall-portijiet. B’sehem ta’ 2,7 % fl-2016, Ċipru qiegħed lura wkoll fl-użu tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u jaf isibha diffiċli biex jilħaq il-mira vinkolanti ta’ 10 % sal-2020. |
| --- | --- |

(14)

Ċipru jista’ jagħmel użu ħafna aħjar mis-sorsi tiegħu ta’ enerġija rinnovabbli — partikolarment mix-xemx — u b’hekk jindirizza l-ineffiċjenzi attwali tal-enerġija. Fl-2017 il-proporzjon ta’ enerġija rinnovabbli f’Ċipru kien 9,72 %, filwaqt li l-mira għall-2020 hija 13 %. Il-binjiet residenzjali u kummerċjali li qed jinbnew b’livell baxx ta’ protezzjoni termali jew mingħajrha, partikolarment f’żoni urbani, huma sors sostanzjali ta’ ineffiċjenza enerġetika. Il-kondizzjonijiet qafas għall-investiment fis-settur tal-enerġija rinnovabbli tjiebu, u ġew introdotti diversi miżuri, inkluż l-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi u skemi ta’ għajnuna għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) u għall-unitajiet domestiċi. Madankollu, Ċipru għadu ma ħax vantaġġ sħiħ mill-potenzjal konsiderevoli li għandu fil-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari minn sorsi solari. Id-dipendenza fuq it-toroq għat-trasport intern toħloq numru ta’ sfidi tal-politika, speċjalment l-isfida biex jitnaqqsu t-tniġġis tal-arja u l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, u din twassal ukoll konġestjoni kbira fiż-żoni urbani fil-ħinijiet bl-ogħla traffiku u fit-toroq li jagħtu għall-portijiet. B’sehem ta’ 2,7 % fl-2016, Ċipru qiegħed lura wkoll fl-użu tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-trasport u jaf isibha diffiċli biex jilħaq il-mira vinkolanti ta’ 10 % sal-2020.

| (15) | L-investiment fl-ekonomija tal-Internet u t-titjib tal-ħiliet diġitali tal-ħaddiema huma essenzjali biex tissaħħaħ il-produttività. Ċipru qiegħed lejn l-aħħar fl-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) tal-Kummissjoni Ewropea tal-2019. Huma biss 50 % taċ-Ċiprijotti ta’ età bejn is-16 u l-74 sena li għandhom ħiliet diġitali bażiċi u l-ispeċjalisti tal-ICT għadhom jirrappreżentaw proporzjon iktar baxx tal-forza tax-xogħol meta mqabbel mal-Unjoni kollha kemm hi (2,3 % versus 3,7 %), u dan qed ixekkel il-potenzjal tal-ekonomija diġitali. Hemm livell baxx ta’ interazzjoni online bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ċ-ċittadini, u 50 % biss taċ-Ċiprijotti jinteraġixxu online. Il-kummerċ elettroniku qed jitjieb, imma għadu taħt il-medja tal-Unjoni. |
| --- | --- |

(15)

L-investiment fl-ekonomija tal-Internet u t-titjib tal-ħiliet diġitali tal-ħaddiema huma essenzjali biex tissaħħaħ il-produttività. Ċipru qiegħed lejn l-aħħar fl-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) tal-Kummissjoni Ewropea tal-2019. Huma biss 50 % taċ-Ċiprijotti ta’ età bejn is-16 u l-74 sena li għandhom ħiliet diġitali bażiċi u l-ispeċjalisti tal-ICT għadhom jirrappreżentaw proporzjon iktar baxx tal-forza tax-xogħol meta mqabbel mal-Unjoni kollha kemm hi (2,3 % versus 3,7 %), u dan qed ixekkel il-potenzjal tal-ekonomija diġitali. Hemm livell baxx ta’ interazzjoni online bejn l-awtoritajiet pubbliċi u ċ-ċittadini, u 50 % biss taċ-Ċiprijotti jinteraġixxu online. Il-kummerċ elettroniku qed jitjieb, imma għadu taħt il-medja tal-Unjoni.

| (16) | Ċipru jibqa’ innovatur moderat, u l-prestazzjoni fl-innovazzjoni naqset mill-2010 ’l hawn. In-nefqa pubblika u privata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija fost l-inqas fl-Unjoni, u b’hekk hija mxekkla l-kapaċità innovattiva taċ-ċentri tar-riċerka u tas-settur tan-negozju. L-interazzjoni bejn l-akkademja u n-negozji wkoll hija limitata ħafna. Biex titjieb il-kompetittività ta’ Ċipru u b’mod partikolari dik tal-SMEs, huwa kruċjali li tiżdied il-kapaċità innovattiva tas-settur tan-negozju u li jissaħħaħ l-aċċess għal finanzjament u investimenti li jiffokaw fuq oqsma ddefiniti sew ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti. |
| --- | --- |

(16)

Ċipru jibqa’ innovatur moderat, u l-prestazzjoni fl-innovazzjoni naqset mill-2010 ’l hawn. In-nefqa pubblika u privata fuq ir-riċerka u l-iżvilupp hija fost l-inqas fl-Unjoni, u b’hekk hija mxekkla l-kapaċità innovattiva taċ-ċentri tar-riċerka u tas-settur tan-negozju. L-interazzjoni bejn l-akkademja u n-negozji wkoll hija limitata ħafna. Biex titjieb il-kompetittività ta’ Ċipru u b’mod partikolari dik tal-SMEs, huwa kruċjali li tiżdied il-kapaċità innovattiva tas-settur tan-negozju u li jissaħħaħ l-aċċess għal finanzjament u investimenti li jiffokaw fuq oqsma ddefiniti sew ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti.

| (17) | Il-piż amministrattiv huwa għoli, speċjalment biex jingħata bidu għal investimenti strateġiċi. Hemm lok biex jiġu simplifikati b’mod sinifikanti l-proċeduri għall-ksib ta’ permessi għal investimenti strateġiċi, u l-leġislazzjoni rilevanti għadha pendenti. |
| --- | --- |

(17)

Il-piż amministrattiv huwa għoli, speċjalment biex jingħata bidu għal investimenti strateġiċi. Hemm lok biex jiġu simplifikati b’mod sinifikanti l-proċeduri għall-ksib ta’ permessi għal investimenti strateġiċi, u l-leġislazzjoni rilevanti għadha pendenti.

| (18) | L-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir wassal għal xi progress fl-intraprenditorija u fl-aċċess tal-SMEs għal finanzjament. Madankollu, il-miżuri ta’ appoġġ finanzjarju għall-SMEs għadhom ibbażati ġeneralment fuq għotjiet u finanzjament bankarju appoġġat mill-Unjoni u/jew minn fondi nazzjonali. Sorsi alternattivi ta’ finanzjament, bħalma huma l-kapital ta’ riskju, il-finanzjament permezz tal-ekwità u l-finanzjament kollettiv għadhom marġinali għan-negozji Ċiprijotti. Koordinazzjoni mtejba tal-appoġġ għan-negozji tista’ ttejjeb l-użu. Sforzi ta’ privatizzazzjoni biex jiġu attirati investimenti barranin li jtejbu l-produttività, f’bosta każijiet huma sospiżi u wħud mill-proġetti ta’ privatizzazzjoni biss qed javvanzaw b’mod gradwali. |
| --- | --- |

(18)

L-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni għat-tkabbir wassal għal xi progress fl-intraprenditorija u fl-aċċess tal-SMEs għal finanzjament. Madankollu, il-miżuri ta’ appoġġ finanzjarju għall-SMEs għadhom ibbażati ġeneralment fuq għotjiet u finanzjament bankarju appoġġat mill-Unjoni u/jew minn fondi nazzjonali. Sorsi alternattivi ta’ finanzjament, bħalma huma l-kapital ta’ riskju, il-finanzjament permezz tal-ekwità u l-finanzjament kollettiv għadhom marġinali għan-negozji Ċiprijotti. Koordinazzjoni mtejba tal-appoġġ għan-negozji tista’ ttejjeb l-użu. Sforzi ta’ privatizzazzjoni biex jiġu attirati investimenti barranin li jtejbu l-produttività, f’bosta każijiet huma sospiżi u wħud mill-proġetti ta’ privatizzazzjoni biss qed javvanzaw b’mod gradwali.

| (19) | Ineffiċjenzi persistenti fis-sistema ġudizzjarja jkomplu jaffettwaw l-infurzar ta’ kuntratti u jipprevjenu r-riżoluzzjoni rapida ta’ kawżi ċivili u kummerċjali u l-investigazzjoni ta’ delitti. Regoli kkumplikati u antikwati tal-proċedura ċivili kif ukoll l-infurzar dgħajjef tad-deċiżjonijiet tal-qrati huma ta’ piż fuq l-inċentivi tal-banek biex jużaw oqfsa ta’ insolvenza u preklużjoni biex inaqqsu l-ammont ta’ selfiet improduttivi tagħhom. Serje ta’ riformi bdew jindirizzaw il-problemi l-iktar serji fis-sistema tal-ġustizzja, b’mod partikolari r-regoli antikwati tal-proċedura ċivili, l-ispeċjalizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni baxxi tal-qrati, il-konklużjoni ta’ għadd kbir ta’ kawżi pendenti u l-assenza tat-taħriġ tul il-ħajja għall-imħallfin; iżda l-progress jibqa’ bil-mod. Jenħtieġ li r-riforma tkun konformi mal-impenji li saru mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat dwar il-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Fl-2018 ġew adottati oqfsa mtejbin tal-insolvenza u tal-preklużjoni. L-implimentazzjoni deċiżiva tal-liġijiet il-ġodda flimkien mal-iżgurar ta’ sistema ġudizzjarja effiċjenti u l-infurzar iktar strett tas-sentenzi għandhom jgħinu fit-titjib tad-dixxiplina tar-rimborż tad-dejn. Strateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni ilha fis-seħħ minn Diċembru 2017, u din ġiet rinforzata bl-approvazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni orizzontali nazzjonali kontra l-korruzzjoni mill-Kunsill tal-Ministri f’Mejju 2019. Fil-Parlament ġew ippreżentati abbozzi ta’ liġijiet għat-twaqqif ta’ aġenzija indipendenti ġdida kontra l-korruzzjoni u għall-protezzjoni tal-informaturi, iżda għadhom iridu jiġu adottati. Dawn il-liġijiet ikunu ta’ għajnuna għat-tisħiħ tal-qafas nazzjonali kontra l-korruzzjoni. Jenħtieġ li r-riformi kontra l-korruzzjoni jiġu aċċellerati permezz tal-implimentazzjoni malajr tal-Pjan ta’ Azzjoni kontra l-korruzzjoni. L-indipendenza tal-prosekuzzjoni trid tiġi salvagwardjata u jenħtieġ li tissaħħaħ il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi. |
| --- | --- |

(19)

Ineffiċjenzi persistenti fis-sistema ġudizzjarja jkomplu jaffettwaw l-infurzar ta’ kuntratti u jipprevjenu r-riżoluzzjoni rapida ta’ kawżi ċivili u kummerċjali u l-investigazzjoni ta’ delitti. Regoli kkumplikati u antikwati tal-proċedura ċivili kif ukoll l-infurzar dgħajjef tad-deċiżjonijiet tal-qrati huma ta’ piż fuq l-inċentivi tal-banek biex jużaw oqfsa ta’ insolvenza u preklużjoni biex inaqqsu l-ammont ta’ selfiet improduttivi tagħhom. Serje ta’ riformi bdew jindirizzaw il-problemi l-iktar serji fis-sistema tal-ġustizzja, b’mod partikolari r-regoli antikwati tal-proċedura ċivili, l-ispeċjalizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni baxxi tal-qrati, il-konklużjoni ta’ għadd kbir ta’ kawżi pendenti u l-assenza tat-taħriġ tul il-ħajja għall-imħallfin; iżda l-progress jibqa’ bil-mod. Jenħtieġ li r-riforma tkun konformi mal-impenji li saru mill-gvern fil-kuntest tad-deċiżjoni dwar l-għajnuna mill-Istat dwar il-bejgħ ta’ Cyprus Cooperative Bank, li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea. Fl-2018 ġew adottati oqfsa mtejbin tal-insolvenza u tal-preklużjoni. L-implimentazzjoni deċiżiva tal-liġijiet il-ġodda flimkien mal-iżgurar ta’ sistema ġudizzjarja effiċjenti u l-infurzar iktar strett tas-sentenzi għandhom jgħinu fit-titjib tad-dixxiplina tar-rimborż tad-dejn. Strateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni ilha fis-seħħ minn Diċembru 2017, u din ġiet rinforzata bl-approvazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni orizzontali nazzjonali kontra l-korruzzjoni mill-Kunsill tal-Ministri f’Mejju 2019. Fil-Parlament ġew ippreżentati abbozzi ta’ liġijiet għat-twaqqif ta’ aġenzija indipendenti ġdida kontra l-korruzzjoni u għall-protezzjoni tal-informaturi, iżda għadhom iridu jiġu adottati. Dawn il-liġijiet ikunu ta’ għajnuna għat-tisħiħ tal-qafas nazzjonali kontra l-korruzzjoni. Jenħtieġ li r-riformi kontra l-korruzzjoni jiġu aċċellerati permezz tal-implimentazzjoni malajr tal-Pjan ta’ Azzjoni kontra l-korruzzjoni. L-indipendenza tal-prosekuzzjoni trid tiġi salvagwardjata u jenħtieġ li tissaħħaħ il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi.

| (20) | Minkejja li saru xi sforzi biex jitnaqqas ix-xogħol b’lura fil-ħruġ ta’ titoli tal-proprjetà, għad hemm ħafna xogħol b’lura. Soluzzjoni strutturali li tindirizza l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni tal-proprjetà (jiġifieri l-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà) għadha trid tinstab. Din hija essenzjali biex jiġu faċilitati l-proċeduri ta’ preklużjoni u tkun possibbli l-likwidazzjoni tal-kollateral. |
| --- | --- |

(20)

Minkejja li saru xi sforzi biex jitnaqqas ix-xogħol b’lura fil-ħruġ ta’ titoli tal-proprjetà, għad hemm ħafna xogħol b’lura. Soluzzjoni strutturali li tindirizza l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni tal-proprjetà (jiġifieri l-ħruġ u t-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà) għadha trid tinstab. Din hija essenzjali biex jiġu faċilitati l-proċeduri ta’ preklużjoni u tkun possibbli l-likwidazzjoni tal-kollateral.

| (21) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. B’hekk Ċipru jkun jista’ jagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi territorjali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi hija fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(21)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż. B’hekk Ċipru jkun jista’ jagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi territorjali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi hija fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (22) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(22)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Ċipru u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Ċipru fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Ċipru imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (23) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li Ċipru mistenni jkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(23)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li Ċipru mistenni jkun konformi mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (24) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel, it-tielet u r-raba’ rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro, |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond mill-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (5) hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel, it-tielet u r-raba’ rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li Ċipru jieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Jadotta riformi leġislattivi ewlenin biex itejjeb l-effiċjenza fis-settur pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika u tal-governanza tal-entitajiet li jappartjenu għal-Istat u l-gvernijiet lokali. Jindirizza karatteristiċi tas-sistema fiskali li jaf jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u ditti multinazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti ’l barra minn ditti multinazzjonali.

2.

Jiffaċilita t-tnaqqis ta’ selfiet improduttivi, inkluż billi jwaqqaf struttura ta’ governanza effettiva għall-kumpannija maniġerjali tal-assi li jappartjenu għall-Istat, filwaqt li jieħu passi biex itejjeb id-dixxiplina fil-pagamenti u jsaħħaħ is-superviżjoni ta’ kumpanniji li jakkwistaw kreditu. Isaħħaħ il-kapaċitajiet ta’ superviżjoni fis-settur finanzjarju mhux bankarju, inkluż bl-integrazzjoni sħiħa tas-superviżuri tal-assigurazzjoni u tal-fondi ta’ pensjoni.

3.

Ilesti r-riformi mmirati biex iżidu l-effettività tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi u jsaħħaħ il-miżuri ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ attivazzjoni għaż-żgħażagħ. Iwettaq f’dak li għandu x’jaqsam mar-riforma tas-sistema tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inkluża l-evalwazzjoni tal-għalliema, iżid l-involviment ta’ min iħaddem u ta’ min qed jitgħallem fl-edukazzjoni vokazzjonali u fit-taħriġ, kif ukoll joffri edukazzjoni u indukrar tat-tfal affordabbli. Jieħu miżuri biex jiżgura li s-Sistema Nazzjonali tal-Kura tas-Saħħa ssir operazzjonali fl-2020, kif ippjanat, filwaqt li tippreserva s-sostenibbiltà fit-tul tagħha.

4.

Jiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq it-trasport sostenibbli, l-ambjent, b’mod partikolari l-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma, l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli, id-diġitalizzazzjoni, inklużi l-ħiliet diġitali, kif ukoll ir-riċerka u l-innovazzjoni, b’kont meħud tad-differenzi territorjali fi ħdan Ċipru. Jadotta leġislazzjoni biex jissimplifika l-proċeduri li jippermettu lill-investituri strateġiċi jiksbu l-permessi u l-liċenzji neċessarji. Itejjeb l-aċċess tal-SMEs għal finanzjament, u jkompli bl-implimentazzjoni tal-proġetti ta’ privatizzazzjoni.

5.

Iżid l-isforzi biex itejjeb l-effiċjenza tal-ġudikatura, anki permezz tat-titjib tal-funzjonament tal-qrati amministrattivi u permezz tar-reviżjoni tal-proċeduri ċivili, permezz ta’ speċjalizzazzjoni iktar b’saħħitha tal-qrati u permezz tat-twaqqif ta’ sistema ta’ ġustizzja elettronika operazzjonali. Jieħu miżuri biex isaħħaħ l-infurzar legali tat-talbiet u jieħu ħsieb li jkun hemm sistemi affidabbli u rapidi għall-ħruġ u għat-trasferiment ta’ titoli tal-proprjetà u ta’ drittijiet tal-proprjetà immobbli. Iħaffef ir-riformi kontra l-korruzzjoni, jiggarantixxi l-indipendenza tal-prosekuzzjoni u jsaħħaħ il-kapaċità tal-eżekuzzjoni tal-liġi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 55.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/86 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/86

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Latvja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Latvja għall-2019

(2019/C 301/14)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Latvja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Latvja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati u l-miżuri għat-titjib tal-ħiliet ser jgħinu biex jindirizzaw l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward it-titjib tal-produttività għar-riekwilibriju fiż-żona tal-euro u l-miżuri tat-taxxa ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Latvja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati u l-miżuri għat-titjib tal-ħiliet ser jgħinu biex jindirizzaw l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward it-titjib tal-produttività għar-riekwilibriju fiż-żona tal-euro u l-miżuri tat-taxxa ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Latvja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Latvja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Latvja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Latvja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (4) | Il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-17 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Il-Latvja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-17 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb bilanċ nominali, minn defiċit ta’ 1,0 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG) fl-2018 għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 u 0,4 % tal-PDG fl-2020 u 0,2 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’defiċit ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali, huwa mistenni jintlaħaq fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel għal 33,1 % tal-PDG sal-2022. Il-projezzjonijiet tat-tkabbir tal-PDG skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jidher li huma plawżibbli. Ir-riskji għall-pożizzjoni baġitarja huma bbilanċjati. |
| --- | --- |

(6)

Il-Latvja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb bilanċ nominali, minn defiċit ta’ 1,0 % tal-Prodott Domestiku Gross (PDG) fl-2018 għal defiċit ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 u 0,4 % tal-PDG fl-2020 u 0,2 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit f’defiċit ta’ 1 % tal-PDG f’termini strutturali, huwa mistenni jintlaħaq fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel għal 33,1 % tal-PDG sal-2022. Il-projezzjonijiet tat-tkabbir tal-PDG skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 jidher li huma plawżibbli. Ir-riskji għall-pożizzjoni baġitarja huma bbilanċjati.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Latvja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Dan huwa konformi ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima tan-nefqa tal-gvern primarja netta (7) ta’ 4,8 % fl-2019, li tikkorrispondi għal titjib tal-bilanċ strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2019. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2019 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, filwaqt li titqies id-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Latvja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Dan huwa konformi ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima tan-nefqa tal-gvern primarja netta (7) ta’ 4,8 % fl-2019, li tikkorrispondi għal titjib tal-bilanċ strutturali ta’ 0,2 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha, b’kont meħud tad-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2019. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2019 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, filwaqt li titqies id-devjazzjoni temporanja approvata b’rabta mal-konċessjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit.

| (8) | Fl-2020, b’kunsiderazzjoni tal-marġni ta’ 1,3 % tal-potenzjal tal-produzzjoni mbassar għal-Latvja, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma taqbiżx it-3,5 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG skont il-matriċi tal-aġġustament maqbula b’mod komuni fir-rigward tar-rekwiżiti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, jekk il-politiki tagħha ma jinbidlux, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2020 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Latvja trid tkun lesta biex mill-2019 tieħu miżuri addizzjonali biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, b’kunsiderazzjoni tal-marġni ta’ 1,3 % tal-potenzjal tal-produzzjoni mbassar għal-Latvja, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma taqbiżx it-3,5 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG skont il-matriċi tal-aġġustament maqbula b’mod komuni fir-rigward tar-rekwiżiti tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, jekk il-politiki tagħha ma jinbidlux, il-Latvja mistennija tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha. Għaldaqstant, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Fl-istess ħin, ir-rata ta’ tkabbir nominali mbassra tan-nefqa tal-gvern primarja netta attwalment tindika riskju li fl-2020 ikun hemm devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit. Jekk ma jibqax previst li l-bilanċ strutturali se jkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, valutazzjoni globali fil-kuntest tal-valutazzjonijiet futuri jkollha bżonn tqis devjazzjoni possibbli mir-rekwiżit. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Latvja trid tkun lesta biex mill-2019 tieħu miżuri addizzjonali biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Id-dħul mit-taxxa bħala sehem mill-prodott domestiku gross tal-Latvja huwa baxx meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni u sa ċertu punt jillimita l-għoti ta’ servizzi pubbliċi, b’mod partikolari l-kura tas-saħħa u l-inklużjoni soċjali. Il-kapital u l-proprjetà huma relattivament sottotaxxati u l-iffriżar tal-valuri użati għall-kalkolu tat-taxxi fuq l-art u l-proprjetà se jkompli jnaqqas id-dħul korrispondenti. Fl-istess ħin, il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol għadu għoli għall-ħaddiema b’paga baxxa meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni, minkejja li dan naqas. Skont estimi differenti, is-sehem tal-ekonomija sotterranja jidher li naqas f’dawn l-aħħar snin. Minkejja dan, is-sehem tal-attività ekonomika sottorapportata fil-Latvja għadu ogħla minn fi Stati Baltiċi oħra. B’mod partikolari, is-sottorapportar tas-salarji (“ħlas fl-idejn”), partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni, jammonta għal parti kbira mill-ekonomija sotterranja. |
| --- | --- |

(9)

Id-dħul mit-taxxa bħala sehem mill-prodott domestiku gross tal-Latvja huwa baxx meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni u sa ċertu punt jillimita l-għoti ta’ servizzi pubbliċi, b’mod partikolari l-kura tas-saħħa u l-inklużjoni soċjali. Il-kapital u l-proprjetà huma relattivament sottotaxxati u l-iffriżar tal-valuri użati għall-kalkolu tat-taxxi fuq l-art u l-proprjetà se jkompli jnaqqas id-dħul korrispondenti. Fl-istess ħin, il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol għadu għoli għall-ħaddiema b’paga baxxa meta mqabbel mal-medja fl-Unjoni, minkejja li dan naqas. Skont estimi differenti, is-sehem tal-ekonomija sotterranja jidher li naqas f’dawn l-aħħar snin. Minkejja dan, is-sehem tal-attività ekonomika sottorapportata fil-Latvja għadu ogħla minn fi Stati Baltiċi oħra. B’mod partikolari, is-sottorapportar tas-salarji (“ħlas fl-idejn”), partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni, jammonta għal parti kbira mill-ekonomija sotterranja.

| (10) | Wara l-għeluq tat-tielet l-ikbar bank minħabba allegazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus, il-Latvja ssikkat ir-regolazzjoni b’rabta mal-klijenti li mhumiex residenti. B’riżultat ta’ dan, id-depożiti ta’ dawk li mhumiex residenti, li jirrappreżentaw is-sors ewlieni għar-riskju tal-ħasil tal-flus fil-Latvja, naqsu b’mod sinifikanti sa minn Mejju 2018, iżda għad fadal sfidi fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Barra minn hekk, il-Latvja fasslet pjan ta’ azzjoni dettaljat biex ittejjeb l-istrateġija tagħha kontra l-ħasil tal-flus u kontra l-finanzjament tat-terroriżmu. Il-prijoritajiet ewlenin elenkati fil-pjan ta’ azzjoni jinkludu żieda fis-superviżjoni fuq il-bażi tar-riskji, il-garanzija tar-riżorsi umani meħtieġa għall-awtoritajiet superviżorji, u l-garanzija tal-iskambju tal-informazzjoni effettiv u l-kollaborazzjoni fost l-awtoritajiet investigattivi kif ukoll mas-settur privat. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni lill-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. Finalment, hemm bżonn li tiżdied ukoll il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi u tal-awtoritajiet ġudizzjarji. |
| --- | --- |

(10)

Wara l-għeluq tat-tielet l-ikbar bank minħabba allegazzjonijiet ta’ ħasil tal-flus, il-Latvja ssikkat ir-regolazzjoni b’rabta mal-klijenti li mhumiex residenti. B’riżultat ta’ dan, id-depożiti ta’ dawk li mhumiex residenti, li jirrappreżentaw is-sors ewlieni għar-riskju tal-ħasil tal-flus fil-Latvja, naqsu b’mod sinifikanti sa minn Mejju 2018, iżda għad fadal sfidi fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Barra minn hekk, il-Latvja fasslet pjan ta’ azzjoni dettaljat biex ittejjeb l-istrateġija tagħha kontra l-ħasil tal-flus u kontra l-finanzjament tat-terroriżmu. Il-prijoritajiet ewlenin elenkati fil-pjan ta’ azzjoni jinkludu żieda fis-superviżjoni fuq il-bażi tar-riskji, il-garanzija tar-riżorsi umani meħtieġa għall-awtoritajiet superviżorji, u l-garanzija tal-iskambju tal-informazzjoni effettiv u l-kollaborazzjoni fost l-awtoritajiet investigattivi kif ukoll mas-settur privat. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni lill-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri, ladarba jiġu adottati. Finalment, hemm bżonn li tiżdied ukoll il-kapaċità tal-infurzar tal-liġi u tal-awtoritajiet ġudizzjarji.

| (11) | Fl-implimentazzjoni ta’ diversi prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali fir-rigward tal-protezzjoni soċjali u tal-inklużjoni soċjali, il-Latvja qed tiffaċċja sfidi. Fil-Latvja l-inugwaljanza fl-introjtu hija għolja, peress li r-ridistribuzzjoni permezz tas-sistema tal-benefiċċji tat-taxxa hija baxxa. L-adegwatezza tal-benefiċċji soċjali għadha baxxa u l-impatt tat-trasferimenti soċjali biex jitnaqqsu l-faqar u l-inugwaljanza huwa limitat. Ir-riskju tal-faqar fost l-anzjani u persuni b’diżabbiltà huwa relattivament għoli u qed jiżdied minħabba li l-benefiċċji mhux qed ilaħħqu maż-żieda fil-pagi. Ir-rata ta’ riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali għall-anzjani kienet ta’ 49,0 % fl-2018 (il-medja tal-Unjoni: 18,2 % fl-2017) u għal persuni b’diżabbiltà 40,7 % fl-2017, (il-medja tal-Unjoni: 29,3 % fl-2017). Il-benefiċċju tas-sigurtà soċjali mill-Istat għall-persuni b’diżabbiltà u għall-pensjonijiet tal-irtirar minimi ilhom ma jiġu riveduti mill-2006. Ir-riforma tal-introjtu minimu, imħabbra fl-2014, ma ġietx implimentata u dan qed jaffettwa b’mod negattiv lill-unitajiet domestiċi l-iktar foqra. Għadu dgħajjef ukoll l-aċċess għall-kura fit-tul. Għaldaqstant, huwa meħtieġ investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali, inkluż permezz tal-ikel u tal-għajnuna materjali għal dawk l-iktar fil-bżonn. Barra minn hekk, huma meħtieġa investimenti, fosthom fl-infrastruttura, biex jitjieb l-aċċess għat-tħaris tat-tfal, għall-kura fit-tul, għall-impjieg u għas-servizzi soċjali l-oħra, u biex tkun possibbli l-integrazzjoni tas-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali, inkluż it-tranżizzjoni minn kura istituzzjonali għal waħda komunitarja. Is-sehem ta’ persuni li qed jiffaċċjaw privazzjoni severa ta’ abitazzjoni huwa fost l-ogħla fl-Ewropa (15,2 % versus 4,0 % bħala medja fl-Unjoni fl-2017) u hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali. Jeħtieġ isir investiment biex titjieb il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli. |
| --- | --- |

(11)

Fl-implimentazzjoni ta’ diversi prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali fir-rigward tal-protezzjoni soċjali u tal-inklużjoni soċjali, il-Latvja qed tiffaċċja sfidi. Fil-Latvja l-inugwaljanza fl-introjtu hija għolja, peress li r-ridistribuzzjoni permezz tas-sistema tal-benefiċċji tat-taxxa hija baxxa. L-adegwatezza tal-benefiċċji soċjali għadha baxxa u l-impatt tat-trasferimenti soċjali biex jitnaqqsu l-faqar u l-inugwaljanza huwa limitat. Ir-riskju tal-faqar fost l-anzjani u persuni b’diżabbiltà huwa relattivament għoli u qed jiżdied minħabba li l-benefiċċji mhux qed ilaħħqu maż-żieda fil-pagi. Ir-rata ta’ riskju ta’ faqar jew ta’ esklużjoni soċjali għall-anzjani kienet ta’ 49,0 % fl-2018 (il-medja tal-Unjoni: 18,2 % fl-2017) u għal persuni b’diżabbiltà 40,7 % fl-2017, (il-medja tal-Unjoni: 29,3 % fl-2017). Il-benefiċċju tas-sigurtà soċjali mill-Istat għall-persuni b’diżabbiltà u għall-pensjonijiet tal-irtirar minimi ilhom ma jiġu riveduti mill-2006. Ir-riforma tal-introjtu minimu, imħabbra fl-2014, ma ġietx implimentata u dan qed jaffettwa b’mod negattiv lill-unitajiet domestiċi l-iktar foqra. Għadu dgħajjef ukoll l-aċċess għall-kura fit-tul. Għaldaqstant, huwa meħtieġ investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali, inkluż permezz tal-ikel u tal-għajnuna materjali għal dawk l-iktar fil-bżonn. Barra minn hekk, huma meħtieġa investimenti, fosthom fl-infrastruttura, biex jitjieb l-aċċess għat-tħaris tat-tfal, għall-kura fit-tul, għall-impjieg u għas-servizzi soċjali l-oħra, u biex tkun possibbli l-integrazzjoni tas-servizzi tas-saħħa u dawk soċjali, inkluż it-tranżizzjoni minn kura istituzzjonali għal waħda komunitarja. Is-sehem ta’ persuni li qed jiffaċċjaw privazzjoni severa ta’ abitazzjoni huwa fost l-ogħla fl-Ewropa (15,2 % versus 4,0 % bħala medja fl-Unjoni fl-2017) u hemm skarsezza ta’ akkomodazzjoni soċjali. Jeħtieġ isir investiment biex titjieb il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli.

| (12) | Filwaqt li r-rati ta’ impjieg globali huma għoljin u qed jiżdiedu, l-iżviluppi demografiċi żvantaġġużi u l-emigrazzjoni qed ikollhom effett negattiv fuq in-numru ta’ persuni impjegati. Barra minn hekk, l-impjieg ivarja skont ir-reġjun u l-livell tal-ħiliet. Il-persuni kbar fl-età li għandhom ħiliet antikwati jiffaċċjaw iktar diffikultajiet. Il-livell baxx ta’ ħiliet diġitali fost il-forza tax-xogħol jillimita l-użu tat-teknoloġiji diġitali min-negozji kif ukoll il-potenzjal ta’ innovazzjoni. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim u l-involviment tal-qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma iktar baxxi mill-medja fl-Unjoni. |
| --- | --- |

(12)

Filwaqt li r-rati ta’ impjieg globali huma għoljin u qed jiżdiedu, l-iżviluppi demografiċi żvantaġġużi u l-emigrazzjoni qed ikollhom effett negattiv fuq in-numru ta’ persuni impjegati. Barra minn hekk, l-impjieg ivarja skont ir-reġjun u l-livell tal-ħiliet. Il-persuni kbar fl-età li għandhom ħiliet antikwati jiffaċċjaw iktar diffikultajiet. Il-livell baxx ta’ ħiliet diġitali fost il-forza tax-xogħol jillimita l-użu tat-teknoloġiji diġitali min-negozji kif ukoll il-potenzjal ta’ innovazzjoni. Il-parteċipazzjoni tal-adulti fit-tagħlim u l-involviment tal-qiegħda f’miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huma iktar baxxi mill-medja fl-Unjoni.

| (13) | Is-sistema edukattiva qed tiffaċċja l-isfida li tikkonsolida r-riżorsi filwaqt li ttejjeb il-kwalità u l-effiċjenza. Filwaqt li s-sistema edukattiva tal-Latvja sejra tajjeb f’dak li għandu x’jaqsam mal-eżiti tat-tagħlim, l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għadu jiddependi fuq il-post ta’ residenza u t-tip ta’ skola. Ir-riforma tal-kurrikulu tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, bil-għan li jiġi allinjat mar-rekwiżiti l-ġodda tal-ħiliet, avvanzat u l-ambjent tal-iskejjel vokazzjonali tjieb b’mod sinifikanti. Madankollu, l-attrattività għadha baxxa, u r-rati tar-reġistrazzjoni u r-rata tal-impjieg fost gradwati reċenti għadhom taħt il-medja fl-Unjoni. |
| --- | --- |

(13)

Is-sistema edukattiva qed tiffaċċja l-isfida li tikkonsolida r-riżorsi filwaqt li ttejjeb il-kwalità u l-effiċjenza. Filwaqt li s-sistema edukattiva tal-Latvja sejra tajjeb f’dak li għandu x’jaqsam mal-eżiti tat-tagħlim, l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għadu jiddependi fuq il-post ta’ residenza u t-tip ta’ skola. Ir-riforma tal-kurrikulu tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, bil-għan li jiġi allinjat mar-rekwiżiti l-ġodda tal-ħiliet, avvanzat u l-ambjent tal-iskejjel vokazzjonali tjieb b’mod sinifikanti. Madankollu, l-attrattività għadha baxxa, u r-rati tar-reġistrazzjoni u r-rata tal-impjieg fost gradwati reċenti għadhom taħt il-medja fl-Unjoni.

| (14) | L-iżgurar tal-offerta tal-ħiliet huwa wieħed mill-oqsma ewlenin fejn id-domanda ta’ investiment għadha sinifikanti. Huma meħtieġa investimenti adattati, anki fl-infrastruttura, biex jitjiebu l-kwalità, l-effettività u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, u għall-promozzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja, partikolarment opportunitajiet flessibbli ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid. Hemm bżonn ukoll ta’ investiment biex jitjieb l-aċċess għall-impjiegi, inkluż billi jitjiebu s-sensibilizzazzjoni u l-kopertura tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, u billi jissaħħu l-possibbiltà ta’ impjieg tal-manodopera kif ukoll il-mobbiltà settorjali u reġjonali tal-forza tax-xogħol. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jiġu promossi l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u biex jiġi rrealizzat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. |
| --- | --- |

(14)

L-iżgurar tal-offerta tal-ħiliet huwa wieħed mill-oqsma ewlenin fejn id-domanda ta’ investiment għadha sinifikanti. Huma meħtieġa investimenti adattati, anki fl-infrastruttura, biex jitjiebu l-kwalità, l-effettività u r-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, u għall-promozzjoni tat-tagħlim tul il-ħajja, partikolarment opportunitajiet flessibbli ta’ taħriġ ta’ aġġornament u taħriġ mill-ġdid. Hemm bżonn ukoll ta’ investiment biex jitjieb l-aċċess għall-impjiegi, inkluż billi jitjiebu s-sensibilizzazzjoni u l-kopertura tal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol, u billi jissaħħu l-possibbiltà ta’ impjieg tal-manodopera kif ukoll il-mobbiltà settorjali u reġjonali tal-forza tax-xogħol. F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jiġu promossi l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti u biex jiġi rrealizzat il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

| (15) | In-nefqa pubblika baxxa fuq il-kura tas-saħħa u stil ta’ ħajja li huwa ħażin għas-saħħa huma r-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena tal-popolazzjoni fil-qasam tas-saħħa. Il-finanzjament tal-kura tas-saħħa li riċentement żdied jindirizza xi restrizzjonijiet għall-aċċess li huma marbuta mal-limiti annwali tas-servizz u maż-żminijiet twal ta’ stennija. Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-kura tas-saħħa għadu ferm iktar baxx mill-medja fl-Unjoni. L-aċċess fil-ħin u ugwali għall-kura tas-saħħa huwa limitat. Dan iwassal għal dak li huwa, kif irrapportat min-nies stess, bżonn kbir ta’ kura li mhuwiex kopert minħabba livell għoli ta’ ħlas mill-but, speċjalment fost il-gruppi vulnerabbli, kif ukoll inugwaljanza tal-opportunitajiet. Qed isir progress rigward ir-riformi biex tiżdied l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, iżda għadhom f’fażi bikrija u jenħtieġ li jitħaffef il-pass, inkluż b’miżuri effettivi tal-prevenzjoni, bir-razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, bit-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja u b’immaniġġjar tal-kwalità mmirat. Barra minn hekk, il-Latvja nieqsa minn forza tax-xogħol fil-qasam tas-saħħa, speċjalment fejn jidħlu infermiera, u dan qed ifixkel il-forniment tal-kura tas-saħħa pubblika u jirrappreżenta riskji għas-suċċess tar-riformi fis-saħħa. Jekk tidħol fis-seħħ id-diviżjoni tas-servizzi tas-saħħa f’żewġ tipi ta’ pakketti (pakkett sħiħ u pakkett minimu), din ikollha r-riskju li tkompli tillimita l-aċċess ugwali għall-kura tas-saħħa u twassal għal riżultati negattivi fil-qasam tas-saħħa. Sabiex jiżdiedu l-aċċessibbiltà, l-affordabbiltà u l-kwalità tal-kura tas-saħħa u b’hekk titjieb is-saħħa tal-popolazzjoni kif ukoll tiġi ggarantita ħajja tax-xogħol iktar b’saħħitha u itwal, huma meħtieġa investimenti adattati fil-kura tas-saħħa, fosthom fl-infrastruttura. |
| --- | --- |

(15)

In-nefqa pubblika baxxa fuq il-kura tas-saħħa u stil ta’ ħajja li huwa ħażin għas-saħħa huma r-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena tal-popolazzjoni fil-qasam tas-saħħa. Il-finanzjament tal-kura tas-saħħa li riċentement żdied jindirizza xi restrizzjonijiet għall-aċċess li huma marbuta mal-limiti annwali tas-servizz u maż-żminijiet twal ta’ stennija. Madankollu, il-finanzjament pubbliku tal-kura tas-saħħa għadu ferm iktar baxx mill-medja fl-Unjoni. L-aċċess fil-ħin u ugwali għall-kura tas-saħħa huwa limitat. Dan iwassal għal dak li huwa, kif irrapportat min-nies stess, bżonn kbir ta’ kura li mhuwiex kopert minħabba livell għoli ta’ ħlas mill-but, speċjalment fost il-gruppi vulnerabbli, kif ukoll inugwaljanza tal-opportunitajiet. Qed isir progress rigward ir-riformi biex tiżdied l-effiċjenza u l-kwalità fil-kura tas-saħħa, iżda għadhom f’fażi bikrija u jenħtieġ li jitħaffef il-pass, inkluż b’miżuri effettivi tal-prevenzjoni, bir-razzjonalizzazzjoni tas-settur tal-isptarijiet, bit-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja u b’immaniġġjar tal-kwalità mmirat. Barra minn hekk, il-Latvja nieqsa minn forza tax-xogħol fil-qasam tas-saħħa, speċjalment fejn jidħlu infermiera, u dan qed ifixkel il-forniment tal-kura tas-saħħa pubblika u jirrappreżenta riskji għas-suċċess tar-riformi fis-saħħa. Jekk tidħol fis-seħħ id-diviżjoni tas-servizzi tas-saħħa f’żewġ tipi ta’ pakketti (pakkett sħiħ u pakkett minimu), din ikollha r-riskju li tkompli tillimita l-aċċess ugwali għall-kura tas-saħħa u twassal għal riżultati negattivi fil-qasam tas-saħħa. Sabiex jiżdiedu l-aċċessibbiltà, l-affordabbiltà u l-kwalità tal-kura tas-saħħa u b’hekk titjieb is-saħħa tal-popolazzjoni kif ukoll tiġi ggarantita ħajja tax-xogħol iktar b’saħħitha u itwal, huma meħtieġa investimenti adattati fil-kura tas-saħħa, fosthom fl-infrastruttura.

| (16) | Il-Latvja ftit tinvesti fir-riċerka u żvilupp u fl-innovazzjoni għandha diskrepanza kbira fl-investiment. Fl-2017, is-sehem tan-nefqa tal-Latvja fuq ir-riċerka u żvilupp kien fost l-iktar baxxi fl-Unjoni u pjuttost kien stabbli f’dawn l-aħħar għaxar snin. Barra minn hekk, il-finanzjament tar-riċerka jiddependi kważi għalkollox fuq fondi tal-Unjoni. B’riżultat ta’ dan, il-Latvja hija innovatur moderat b’xi punti b’saħħithom, bħall-infrastruttura tagħha tal-informazzjoni, tal-komunikazzjoni u tat-teknoloġija, iżda l-prestazzjoni tagħha taqa’ lura fejn jidħlu r-riżorsi umani, il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u pubbliku, kif ukoll l-investiment fil-proprjetà intellettwali. |
| --- | --- |

(16)

Il-Latvja ftit tinvesti fir-riċerka u żvilupp u fl-innovazzjoni għandha diskrepanza kbira fl-investiment. Fl-2017, is-sehem tan-nefqa tal-Latvja fuq ir-riċerka u żvilupp kien fost l-iktar baxxi fl-Unjoni u pjuttost kien stabbli f’dawn l-aħħar għaxar snin. Barra minn hekk, il-finanzjament tar-riċerka jiddependi kważi għalkollox fuq fondi tal-Unjoni. B’riżultat ta’ dan, il-Latvja hija innovatur moderat b’xi punti b’saħħithom, bħall-infrastruttura tagħha tal-informazzjoni, tal-komunikazzjoni u tat-teknoloġija, iżda l-prestazzjoni tagħha taqa’ lura fejn jidħlu r-riżorsi umani, il-kooperazzjoni bejn is-settur privat u pubbliku, kif ukoll l-investiment fil-proprjetà intellettwali.

| (17) | Għad fadal ukoll diskrepanzi kbar fl-investiment biex jiġu indirizzati d-differenzi reġjonali. Għadhom jeżistu differenzi ekonomiċi sinifikanti bejn Riga u r-reġjuni l-oħra tal-Latvja. Filwaqt li l-Latvja b’mod globali qed tikkonverġi mal-Unjoni, id-diskrepanza fil-prestazzjoni ekonomika bejn ir-reġjun kapitali u r-reġjuni l-oħra għadha ma ċkinitx wara l-adeżjoni tal-Latvja mal-Unjoni. Il-kompetittività u l-kwalità tas-servizz pubbliku tiddistingwi ruħha b’mod konsiderevoli fost ir-reġjuni Latvjani differenti, u dan jinfluwenza l-attrattività territorjali tagħhom. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-investiment jindirizza differenzi reġjonali sinifikanti fir-rigward tal-mobbiltà u tal-infrastruttura diġitali, b’mod partikolari l-konnessjonijiet taċ-ċirkwit lokali. Il-lakuni fil-konnettività man-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport u mar-reġjuni periferali u tal-fruntiera għadhom kbar, u dan qed ikollu impatt negattiv fuq l-attivitajiet ekonomiċi u fuq l-esportazzjonijiet tal-Latvja. Jeżistu wkoll diskrepanzi fl-investiment biex jitlesta l-proġett Rail Baltica u l-proġetti ewlenin tal-infrastruttura għall-enerġija elettrika li jagħmlu parti mill-pjan ta’ interkonnessjoni tas-suq tal-enerġija tal-Baltiku. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll l-investiment fl-effiċjenza fir-riżorsi biex it-tranżizzjoni enerġetika tal-Latvja ssir iktar malajr. Hemm bżonn isiru iktar sforzi biex titjieb l-effiċjenza enerġetika globali, b’mod partikolari fis-settur residenzjali u tat-trasport. |
| --- | --- |

(17)

Għad fadal ukoll diskrepanzi kbar fl-investiment biex jiġu indirizzati d-differenzi reġjonali. Għadhom jeżistu differenzi ekonomiċi sinifikanti bejn Riga u r-reġjuni l-oħra tal-Latvja. Filwaqt li l-Latvja b’mod globali qed tikkonverġi mal-Unjoni, id-diskrepanza fil-prestazzjoni ekonomika bejn ir-reġjun kapitali u r-reġjuni l-oħra għadha ma ċkinitx wara l-adeżjoni tal-Latvja mal-Unjoni. Il-kompetittività u l-kwalità tas-servizz pubbliku tiddistingwi ruħha b’mod konsiderevoli fost ir-reġjuni Latvjani differenti, u dan jinfluwenza l-attrattività territorjali tagħhom. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-investiment jindirizza differenzi reġjonali sinifikanti fir-rigward tal-mobbiltà u tal-infrastruttura diġitali, b’mod partikolari l-konnessjonijiet taċ-ċirkwit lokali. Il-lakuni fil-konnettività man-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport u mar-reġjuni periferali u tal-fruntiera għadhom kbar, u dan qed ikollu impatt negattiv fuq l-attivitajiet ekonomiċi u fuq l-esportazzjonijiet tal-Latvja. Jeżistu wkoll diskrepanzi fl-investiment biex jitlesta l-proġett Rail Baltica u l-proġetti ewlenin tal-infrastruttura għall-enerġija elettrika li jagħmlu parti mill-pjan ta’ interkonnessjoni tas-suq tal-enerġija tal-Baltiku. Barra minn hekk, huwa meħtieġ ukoll l-investiment fl-effiċjenza fir-riżorsi biex it-tranżizzjoni enerġetika tal-Latvja ssir iktar malajr. Hemm bżonn isiru iktar sforzi biex titjieb l-effiċjenza enerġetika globali, b’mod partikolari fis-settur residenzjali u tat-trasport.

| (18) | L-adozzjoni reċenti tal-liġi dwar l-informaturi timmarka pass pożittiv u l-korp tal-pajjiż kontra l-korruzzjoni wkoll irnexxielu jirranka dan l-aħħar, u kixef għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ profil għoli. Madankollu, għad hemm il-perċezzjoni li t-teħid tad-deċiżjonijiet mill-gvern jiġi influwenzat minn favoritiżmu u li l-proċess tal-akkwist pubbliku huwa suxxettibbli għall-korruzzjoni minħabba nuqqas ta’ trasparenza, b’mod partikolari f’muniċipalitajiet u f’impriżi muniċipali u tal-Istat. L-emendi fil-Liġi tal-Kompetizzjoni li jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2020, ser jillimitaw il-kapaċità tal-intrapriżi statali u muniċipali li bl-attivitajiet tagħhom jaffettwaw il-kompetizzjoni b’mod negattiv. L-emendi leġiżlattivi fis-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess jistgħu jagħtu lok għal abbużi. Il-Kodiċi tal-Etika li ġie adottat riċentement ma jkoprix il-persuni maħtura politikament. |
| --- | --- |

(18)

L-adozzjoni reċenti tal-liġi dwar l-informaturi timmarka pass pożittiv u l-korp tal-pajjiż kontra l-korruzzjoni wkoll irnexxielu jirranka dan l-aħħar, u kixef għadd ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ profil għoli. Madankollu, għad hemm il-perċezzjoni li t-teħid tad-deċiżjonijiet mill-gvern jiġi influwenzat minn favoritiżmu u li l-proċess tal-akkwist pubbliku huwa suxxettibbli għall-korruzzjoni minħabba nuqqas ta’ trasparenza, b’mod partikolari f’muniċipalitajiet u f’impriżi muniċipali u tal-Istat. L-emendi fil-Liġi tal-Kompetizzjoni li jidħlu fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2020, ser jillimitaw il-kapaċità tal-intrapriżi statali u muniċipali li bl-attivitajiet tagħhom jaffettwaw il-kompetizzjoni b’mod negattiv. L-emendi leġiżlattivi fis-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess jistgħu jagħtu lok għal abbużi. Il-Kodiċi tal-Etika li ġie adottat riċentement ma jkoprix il-persuni maħtura politikament.

| (19) | Is-servizzi pubbliċi ma ġewx aġġustati għall-popolazzjoni li qed tiċkien u tixjiħ. Minħabba l-popolazzjoni li qed tiċkien u l-urbanizzazzjoni, l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi mhux qed jintużaw biżżejjed fiż-żoni rurali. L-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni, u s-servizzi tal-kura tas-saħħa jeħtieġu strateġiji għall-preservazzjoni tal-aċċess għal servizzi ta’ kwalità f’żoni b’popolazzjoni baxxa u li huma milquta mid-depopolazzjoni, filwaqt li jiżguraw effiċjenza ogħla. Riċentement tħabbret riforma ġenerali tat-territorji amministrattivi, li għandha tiġi implimentata sa Diċembru 2021. Implimentazzjoni fil-ħin ta’ din ir-riforma tista’ tikkontribwixxi għal żieda fil-kontabbiltà u fl-effiċjenza tas-settur pubbliku, iktar u iktar fid-dawl tal-programm operazzjonali għall-fondi tal-Unjoni, li jrid jiġi approvat sal-2020. |
| --- | --- |

(19)

Is-servizzi pubbliċi ma ġewx aġġustati għall-popolazzjoni li qed tiċkien u tixjiħ. Minħabba l-popolazzjoni li qed tiċkien u l-urbanizzazzjoni, l-infrastruttura u s-servizzi pubbliċi mhux qed jintużaw biżżejjed fiż-żoni rurali. L-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni, u s-servizzi tal-kura tas-saħħa jeħtieġu strateġiji għall-preservazzjoni tal-aċċess għal servizzi ta’ kwalità f’żoni b’popolazzjoni baxxa u li huma milquta mid-depopolazzjoni, filwaqt li jiżguraw effiċjenza ogħla. Riċentement tħabbret riforma ġenerali tat-territorji amministrattivi, li għandha tiġi implimentata sa Diċembru 2021. Implimentazzjoni fil-ħin ta’ din ir-riforma tista’ tikkontribwixxi għal żieda fil-kontabbiltà u fl-effiċjenza tas-settur pubbliku, iktar u iktar fid-dawl tal-programm operazzjonali għall-fondi tal-Unjoni, li jrid jiġi approvat sal-2020.

| (20) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. B’hekk il-Latvja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, b’kont meħud tad-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(20)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. B’hekk il-Latvja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, b’kont meħud tad-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (21) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(21)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Latvja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Latvja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Italja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (22) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(22)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Latvja tieħu azzjoni biex:

1.

Tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa tal-gvern primarja netta ma teċċedix it-3,5 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Tnaqqas it-tassazzjoni għal dawk bi dħul baxx billi timpostaha fuq sorsi oħra, partikolarment il-kapital u l-proprjetà, u billi ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Tiżgura s-superviżjoni effettiva u l-infurzar tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

2.

Tindirizza l-esklużjoni soċjali, partikolarment billi ttejjeb l-adegwatezza tal-benefiċċji għall-introjtu minimu, tal-pensjonijiet tal-irtirar minimi u tal-appoġġ għall-introjtu għal persuni b’diżabbiltà. Iżżid il-kwalità u l-effiċjenza tal-edukazzjoni u tat-taħriġ b’mod partikolari tal-ħaddiema bi ftit kwalifiki u tal-persuni li qed ifittxu impjieg, inkluż billi ssaħħaħ il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali u fit-tagħlim għall-adulti. Iżżid l-aċċessibbiltà, il-kwalità u l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, il-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli, it-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-effiċjenza fir-riżorsi u l-effiċjenza enerġetika, l-interkonnessjoni tal-enerġija u fuq l-infrastruttura diġitali, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

4.

Iżżid il-kontabbiltà u l-effiċjenza tas-settur pubbliku, b’mod partikolari rigward l-awtoritajiet lokali u l-impriżi muniċipali u tal-Istat u ssaħħaħ is-sistema għat-trattament tal-kunflitti ta’ interess.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 60.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/91 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/91

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Litwanja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Litwanja għall-2019

(2019/C 301/15)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121(2) u l-Artikolu 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet debitament inkunsiderazzjoni l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lil-Litwanja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess jum, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri tal-investiment jindirizzaw it-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward is-sostenn tal-investiment u l-miżuri tal-edukazzjoni jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Litwanja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri tal-investiment jindirizzaw it-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward is-sostenn tal-investiment u l-miżuri tal-edukazzjoni jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Litwanja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-2019 speċifiku għal-Litwanja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Litwanja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Litwanja lejn il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

| (4) | Il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fl-10 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Il-Litwanja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fl-10 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), il-Kummissjoni tista’ titlob Stat Membru biex jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu, fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li huma rilevanti ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), il-Kummissjoni tista’ titlob Stat Membru biex jirrieżamina u jipproponi emendi għall-Ftehim ta’ Sħubija u għall-programmi rilevanti tiegħu, fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill. Il-Kummissjoni pprovdiet dettalji addizzjonali dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Il-Litwanja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb surplus nominali ta’ 0,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u 0,2 % tal-PDG fl-2020, qabel ma huwa mistenni li jkompli jonqos għal 0,1 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit b’defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, qed jiġi ssuperat matul il-perijodu kollu tal-programm. Fl-2017 il-Litwanja ngħatat ukoll devjazzjoni temporanja b’rabta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Din id-devjazzjoni hija riportata għal perijodu ta’ tliet snin. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel minn 34,2 % tal-PDG fl-2018 għal 32,9 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati fir-rigward tas-surplus mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra defiċit ta’ 1 % tal-PDG fl-2019 u 0,9 % tal-PDG fl-2020, f’konformità mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu ta’ żmien qasir kif ukoll medju, speċjalment minħabba r-riskji futuri possibbli marbutin mas-saħħa tad-dħul. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Litwanja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir kemm fl-2019 kif ukoll fl-2020. |
| --- | --- |

(6)

Il-Litwanja bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qiegħed jippjana li jikseb surplus nominali ta’ 0,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u 0,2 % tal-PDG fl-2020, qabel ma huwa mistenni li jkompli jonqos għal 0,1 % tal-PDG fl-2021. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, stabbilit b’defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, qed jiġi ssuperat matul il-perijodu kollu tal-programm. Fl-2017 il-Litwanja ngħatat ukoll devjazzjoni temporanja b’rabta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali. Din id-devjazzjoni hija riportata għal perijodu ta’ tliet snin. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn tal-gvern ġenerali bħala proporzjon tal-PDG mistenni jinżel minn 34,2 % tal-PDG fl-2018 għal 32,9 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-proġezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati fir-rigward tas-surplus mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. Fuq il-bażi tat-tbassir tal-Kummissjoni tar-rebbiegħa għall-2019, il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra defiċit ta’ 1 % tal-PDG fl-2019 u 0,9 % tal-PDG fl-2020, f’konformità mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu ta’ żmien qasir kif ukoll medju, speċjalment minħabba r-riskji futuri possibbli marbutin mas-saħħa tad-dħul. Kollox ma’ kollox, il-Kunsill huwa tal-fehma li l-Litwanja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir kemm fl-2019 kif ukoll fl-2020.

| (7) | F’Ġunju 2018, il-gvern adotta ġabra ta’ atti leġislattivi biex jimplimenta pakkett komprensiv ta’ sitt riformi strutturali li jkopru dawn l-oqsma ewlenin li ġejjin: l-edukazzjoni, is-saħħa, it-tassazzjoni, l-ekonomija informali, il-pensjonijiet u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

(7)

F’Ġunju 2018, il-gvern adotta ġabra ta’ atti leġislattivi biex jimplimenta pakkett komprensiv ta’ sitt riformi strutturali li jkopru dawn l-oqsma ewlenin li ġejjin: l-edukazzjoni, is-saħħa, it-tassazzjoni, l-ekonomija informali, il-pensjonijiet u l-innovazzjoni.

| (8) | Il-Litwanja kompliet tieħu miżuri biex tiġġieled l-ekonomija sotterranja u ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Filwaqt li dawn il-miżuri wrew riżultati pożittivi, b’mod ġenerali l-konformità mar-regoli tat-taxxa għadha baxxa. Il-Litwanja għad għandha waħda mill-ikbar diskrepanzi tal-VAT fl-Unjoni. Jekk il-konformità mar-regoli tat-taxxa tkompli tiżdied, id-dħul mit-taxxa jiżdied u s-sistema fiskali tkun iktar ġusta. Ma ttieħdu l-ebda miżuri biex il-bażi taxxabbli tiġi estiża għal sorsi li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. It-taxxi ambjentali u fuq il-proprjetà għadhom taħt il-medja tal-Unjoni u ma hemm l-ebda bidliet ippjanati fir-rigward tat-taxxa fuq il-karozzi jew tat-taxxa fuq l-użu tat-triq għal passiġġieri privati. |
| --- | --- |

(8)

Il-Litwanja kompliet tieħu miżuri biex tiġġieled l-ekonomija sotterranja u ttejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa. Filwaqt li dawn il-miżuri wrew riżultati pożittivi, b’mod ġenerali l-konformità mar-regoli tat-taxxa għadha baxxa. Il-Litwanja għad għandha waħda mill-ikbar diskrepanzi tal-VAT fl-Unjoni. Jekk il-konformità mar-regoli tat-taxxa tkompli tiżdied, id-dħul mit-taxxa jiżdied u s-sistema fiskali tkun iktar ġusta. Ma ttieħdu l-ebda miżuri biex il-bażi taxxabbli tiġi estiża għal sorsi li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. It-taxxi ambjentali u fuq il-proprjetà għadhom taħt il-medja tal-Unjoni u ma hemm l-ebda bidliet ippjanati fir-rigward tat-taxxa fuq il-karozzi jew tat-taxxa fuq l-użu tat-triq għal passiġġieri privati.

| (9) | Sa mill-2018, il-pensjonijiet pubbliċi qed jiġu aġġustati awtomatikament għaż-żieda fil-pagi. Dan mistenni jnaqqas in-nefqa fuq il-pensjonijiet pubbliċi minn 6,9 % tal-PDG fl-2016 għal 5,2 % fl-2070. Madankollu, minħabba li l-livell ta’ okkupazzjoni mistenni jonqos, l-adegwatezza tal-pensjonijiet x’aktarx tonqos għax il-benefiċċji tal-pensjoni ma jlaħħqux maż-żieda fil-pagi. Il-proporzjon tal-benefiċċju tal-pensjoni — li jirrifletti l-pensjoni medja f’relazzjoni mal-paga medja — mistenni jonqos b’mod kontinwu, filwaqt li dan il-livell diġà huwa wieħed mill-iktar baxxi fl-Unjoni. Il-leġislazzjoni preżenti tgħid li meta l-proporzjon tal-benefiċċju jonqos, il-gvern ikollu bżonn jipproponi miżuri korrettivi. Peress li hemm inċertezza dwar in-natura preċiża u l-mument ta’ tali miżuri futuri, dawn ma jitqisux fil-proġezzjonijiet tar-Rapport dwar l-Anzjanità tal-Popolazzjoni. Madankollu, dawn jirrappreżentaw riskju għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Jekk il-proporzjon tal-benefiċċji totali ma jinbidilx sal-2070, in-nefqa fuq il-pensjonijiet tiżdied għal 7 % tal-PDG minflok ma tonqos għal 5,2 % kif mistenni. B’hekk hemm inċertezza dwar kif il-leġislazzjoni tal-pensjoni ser tiġi applikata fil-prattika u x’ikunu l-konsegwenzi tagħha maż-żmien għas-sostenibbiltà fiskali u għall-adegwatezza tal-pensjonijiet. |
| --- | --- |

(9)

Sa mill-2018, il-pensjonijiet pubbliċi qed jiġu aġġustati awtomatikament għaż-żieda fil-pagi. Dan mistenni jnaqqas in-nefqa fuq il-pensjonijiet pubbliċi minn 6,9 % tal-PDG fl-2016 għal 5,2 % fl-2070. Madankollu, minħabba li l-livell ta’ okkupazzjoni mistenni jonqos, l-adegwatezza tal-pensjonijiet x’aktarx tonqos għax il-benefiċċji tal-pensjoni ma jlaħħqux maż-żieda fil-pagi. Il-proporzjon tal-benefiċċju tal-pensjoni — li jirrifletti l-pensjoni medja f’relazzjoni mal-paga medja — mistenni jonqos b’mod kontinwu, filwaqt li dan il-livell diġà huwa wieħed mill-iktar baxxi fl-Unjoni. Il-leġislazzjoni preżenti tgħid li meta l-proporzjon tal-benefiċċju jonqos, il-gvern ikollu bżonn jipproponi miżuri korrettivi. Peress li hemm inċertezza dwar in-natura preċiża u l-mument ta’ tali miżuri futuri, dawn ma jitqisux fil-proġezzjonijiet tar-Rapport dwar l-Anzjanità tal-Popolazzjoni. Madankollu, dawn jirrappreżentaw riskju għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Jekk il-proporzjon tal-benefiċċji totali ma jinbidilx sal-2070, in-nefqa fuq il-pensjonijiet tiżdied għal 7 % tal-PDG minflok ma tonqos għal 5,2 % kif mistenni. B’hekk hemm inċertezza dwar kif il-leġislazzjoni tal-pensjoni ser tiġi applikata fil-prattika u x’ikunu l-konsegwenzi tagħha maż-żmien għas-sostenibbiltà fiskali u għall-adegwatezza tal-pensjonijiet.

| (10) | Il-proporzjon għoli ta’ nies f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali, flimkien ma’ inugwaljanza għolja fl-introjtu, għadhom sfidi ewlenin għal-Litwanja u jxekklu l-prospettivi tagħha ta’ tkabbir ekonomiku inklużiv. Minkejja tkabbir ekonomiku konsistenti, ħafna membri tas-soċjetà Litwana (eż. l-anzjani, il-persuni b’diżabilità, it-tfal, l-unitajiet domestiċi b’ġenitur waħdu u l-persuni qiegħda) jiffaċċjaw riskju partikularment għoli ta’ faqar u esklużjoni soċjali. Filwaqt li s-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali tjiebet f’dawn l-aħħar snin, il-possibiltajiet ta’ korrezzjoni globali tas-sistema ta’ taxxa u benefiċċji Litwana u n-nefqa fuq il-protezzjoni soċjali bħala sehem mill-PDG għadhom fost l-iktar baxxi fl-Unjoni. Ittieħdu l-ewwel passi biex jiġi indirizzat il-livell għoli ta’ faqar u ta’ inugwaljanza fl-introjtu, fosthom l-introduzzjoni tal-“ammont tal-bżonnijiet minimi tal-konsum”, iż-żieda fil-benefiċċji tat-tfal universali u l-indiċjar tal-pensjonijiet tal-irtirar. Madankollu, il-livelli għoljin ta’ faqar u inugwaljanza li baqgħu għoljin b’mod persistenti juru li l-pajjiż għad fadallu ħafna biex jilħaq il-livelli medji ta’ sigurtà soċjali fl-Unjoni u li huwa meħtieġ l-investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali. L-istrateġiji għall-inklużjoni attiva ta’ gruppi vulnerabbli huma iktar effettivi meta jkopru adegwatezza mtejba tal-introjtu minimu u tal-iskemi tal-pensjoni, l-attivazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-provvista mtejba ta’ servizzi soċjali, inkluż it-tħaris tat-tfal u l-akkomodazzjoni soċjali. |
| --- | --- |

(10)

Il-proporzjon għoli ta’ nies f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali, flimkien ma’ inugwaljanza għolja fl-introjtu, għadhom sfidi ewlenin għal-Litwanja u jxekklu l-prospettivi tagħha ta’ tkabbir ekonomiku inklużiv. Minkejja tkabbir ekonomiku konsistenti, ħafna membri tas-soċjetà Litwana (eż. l-anzjani, il-persuni b’diżabilità, it-tfal, l-unitajiet domestiċi b’ġenitur waħdu u l-persuni qiegħda) jiffaċċjaw riskju partikularment għoli ta’ faqar u esklużjoni soċjali. Filwaqt li s-salvagwardja tal-protezzjoni soċjali tjiebet f’dawn l-aħħar snin, il-possibiltajiet ta’ korrezzjoni globali tas-sistema ta’ taxxa u benefiċċji Litwana u n-nefqa fuq il-protezzjoni soċjali bħala sehem mill-PDG għadhom fost l-iktar baxxi fl-Unjoni. Ittieħdu l-ewwel passi biex jiġi indirizzat il-livell għoli ta’ faqar u ta’ inugwaljanza fl-introjtu, fosthom l-introduzzjoni tal-“ammont tal-bżonnijiet minimi tal-konsum”, iż-żieda fil-benefiċċji tat-tfal universali u l-indiċjar tal-pensjonijiet tal-irtirar. Madankollu, il-livelli għoljin ta’ faqar u inugwaljanza li baqgħu għoljin b’mod persistenti juru li l-pajjiż għad fadallu ħafna biex jilħaq il-livelli medji ta’ sigurtà soċjali fl-Unjoni u li huwa meħtieġ l-investiment biex tiġi indirizzata l-esklużjoni soċjali. L-istrateġiji għall-inklużjoni attiva ta’ gruppi vulnerabbli huma iktar effettivi meta jkopru adegwatezza mtejba tal-introjtu minimu u tal-iskemi tal-pensjoni, l-attivazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-provvista mtejba ta’ servizzi soċjali, inkluż it-tħaris tat-tfal u l-akkomodazzjoni soċjali.

| (11) | Is-suq tax-xogħol qiegħed jissikka b’riżultat tat-tkabbir ekonomiku, iżda wkoll minħabba żviluppi demografiċi negattivi, fosthom l-emigrazzjoni. Hemm bżonn investiment fil-kapital uman u aċċess imtejjeb għal kulħadd għas-suq tax-xogħol biex jittaffa l-effett tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol li qed tonqos. Fid-dawl tan-nuqqasijiet u tal-ispariġġi persistenti tal-ħiliet, huwa importanti li l-Litwanja tħaffef ir-riformi biex ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza fil-livelli kollha tal-edukazzjoni, u tiżgura l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u għat-taħriġ inklużivi u ta’ kwalità. It-tnaqqis tal-popolazzjoni qed jitfa’ pressjoni fuq in-netwerk tal-iskejjel. Minħabba din il-bidla demografika, hemm bżonn strateġiji biex jiġi ppreservat l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għolja għal kulħadd u fl-istess waqt tiġi żgurata l-effiċjenza tan-netwerk tal-iskejjel kif ukoll biex jingħata appoġġ lill-għalliema milqutin mill-konsolidazzjoni tal-iskejjel. Għad fadal jittieħdu passi sinifikanti biex jiġi kkonsolidat in-netwerk tal-edukazzjoni għolja, li jkopri iktar minn 40 università u kulleġġ tal-Istat u privati. Il-fornituri tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali jeħtieġu jimmodernizzaw il-kurrikuli kif ukoll itejbu l-offerta tagħhom skont il-ħtiġijiet tas-swieq tax-xogħol lokali u reġjonali. L-edukazzjoni għall-adulti effettiva u faċilment aċċessibbli kif ukoll miżuri ta’ taħriġ mill-ġdid u taħriġ ta’ aġġornament flimkien mal-provvista ta’ servizzi soċjali, kollha jistgħu jintroduċu iktar nies fis-suq tax-xogħol. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni għall-adulti għadha baxxa, u b’6,6 % fl-2018 hija ferm iktar baxxa mill-medja ta’ 11,1 % fl-Unjoni. L-ekonomija Litwana għandha l-potenzjal li tibbenefika mill-investiment fl-aġġornament tal-ħiliet, inkluż il-ħiliet diġitali, l-innovazzjoni u l-integrazzjoni mtejba tal-persuni żvantaġġati fis-suq tax-xogħol (pereżempju persuni b’diżabilità, kif ukoll persuni anzjani, qiegħda jew inattivi). F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jitrawwem l-involviment tagħhom. |
| --- | --- |

(11)

Is-suq tax-xogħol qiegħed jissikka b’riżultat tat-tkabbir ekonomiku, iżda wkoll minħabba żviluppi demografiċi negattivi, fosthom l-emigrazzjoni. Hemm bżonn investiment fil-kapital uman u aċċess imtejjeb għal kulħadd għas-suq tax-xogħol biex jittaffa l-effett tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol li qed tonqos. Fid-dawl tan-nuqqasijiet u tal-ispariġġi persistenti tal-ħiliet, huwa importanti li l-Litwanja tħaffef ir-riformi biex ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza fil-livelli kollha tal-edukazzjoni, u tiżgura l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u għat-taħriġ inklużivi u ta’ kwalità. It-tnaqqis tal-popolazzjoni qed jitfa’ pressjoni fuq in-netwerk tal-iskejjel. Minħabba din il-bidla demografika, hemm bżonn strateġiji biex jiġi ppreservat l-aċċess għall-edukazzjoni ta’ kwalità għolja għal kulħadd u fl-istess waqt tiġi żgurata l-effiċjenza tan-netwerk tal-iskejjel kif ukoll biex jingħata appoġġ lill-għalliema milqutin mill-konsolidazzjoni tal-iskejjel. Għad fadal jittieħdu passi sinifikanti biex jiġi kkonsolidat in-netwerk tal-edukazzjoni għolja, li jkopri iktar minn 40 università u kulleġġ tal-Istat u privati. Il-fornituri tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali jeħtieġu jimmodernizzaw il-kurrikuli kif ukoll itejbu l-offerta tagħhom skont il-ħtiġijiet tas-swieq tax-xogħol lokali u reġjonali. L-edukazzjoni għall-adulti effettiva u faċilment aċċessibbli kif ukoll miżuri ta’ taħriġ mill-ġdid u taħriġ ta’ aġġornament flimkien mal-provvista ta’ servizzi soċjali, kollha jistgħu jintroduċu iktar nies fis-suq tax-xogħol. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni għall-adulti għadha baxxa, u b’6,6 % fl-2018 hija ferm iktar baxxa mill-medja ta’ 11,1 % fl-Unjoni. L-ekonomija Litwana għandha l-potenzjal li tibbenefika mill-investiment fl-aġġornament tal-ħiliet, inkluż il-ħiliet diġitali, l-innovazzjoni u l-integrazzjoni mtejba tal-persuni żvantaġġati fis-suq tax-xogħol (pereżempju persuni b’diżabilità, kif ukoll persuni anzjani, qiegħda jew inattivi). F’kuntest usa’, it-tisħiħ tal-kapaċità tas-sħab soċjali huwa importanti biex jitrawwem l-involviment tagħhom.

| (12) | Ir-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa u l-investiment baxx fil-provvista tal-kura tas-saħħa huma sfidi persistenti. Għad fadal potenzjal sinifikanti għal użu iktar effiċjenti tar-riżorsi, billi tkompli ssir it-transizzjoni minn kura stazzjonarja għal waħda ambulatorja. L-użu tas-servizzi tal-isptar għadu għoli, b’rati għoljin ta’ ammissjonijiet fl-isptarijiet minħabba mard kroniku filwaqt li r-rati tal-okkupazzjoni tas-sodod huma relattivament baxxi. Sabiex ikun hemm titjib fl-effiċjenza u jitjiebu r-riżultati fil-qasam tas-saħħa, hemm bżonn li r-riżorsi tal-isptarijiet jintużaw b’mod iktar razzjonali, flimkien ma’ investimenti mmirati biex jissaħħu s-servizzi tal-kura tas-saħħa primarja, inkluż fil-forza tax-xogħol tal-kura tas-saħħa. Il-kwalità tal-kura għadha waħda mir-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Il-miżuri biex titjieb il-kwalità tal-kura huma fframmentati, filwaqt li l-akkreditazzjoni fil-qasam tal-kura primarja hija baxxa ħafna u s-sistema tal-akkreditazzjoni mhijiex tiġi applikata biżżejjed fl-isptarijiet. L-investiment f’miżuri għall-prevenzjoni tal-mard huwa partikularment baxx. Barra minn hekk, il-passi meħuda biex jissaħħu l-miżuri għall-prevenzjoni tal-mard f’livell lokali ma għandhomx viżjoni globali u huma mxekkla min-nuqqas ta’ kooperazzjoni sistemika bejn l-uffiċċji tas-saħħa pubblika u l-kura tas-saħħa primarja. Fl-aħħar nett, il-livelli baxxi ta’ nfiq għas-saħħa flimkien ma’ pagamenti informali relattivament għoljin u ħlas addizzjonali għoli għandhom implikazzjonijiet negattivi fuq l-ugwaljanza tal-aċċess għall-kura tas-saħħa. |
| --- | --- |

(12)

Ir-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa u l-investiment baxx fil-provvista tal-kura tas-saħħa huma sfidi persistenti. Għad fadal potenzjal sinifikanti għal użu iktar effiċjenti tar-riżorsi, billi tkompli ssir it-transizzjoni minn kura stazzjonarja għal waħda ambulatorja. L-użu tas-servizzi tal-isptar għadu għoli, b’rati għoljin ta’ ammissjonijiet fl-isptarijiet minħabba mard kroniku filwaqt li r-rati tal-okkupazzjoni tas-sodod huma relattivament baxxi. Sabiex ikun hemm titjib fl-effiċjenza u jitjiebu r-riżultati fil-qasam tas-saħħa, hemm bżonn li r-riżorsi tal-isptarijiet jintużaw b’mod iktar razzjonali, flimkien ma’ investimenti mmirati biex jissaħħu s-servizzi tal-kura tas-saħħa primarja, inkluż fil-forza tax-xogħol tal-kura tas-saħħa. Il-kwalità tal-kura għadha waħda mir-raġunijiet ewlenin għar-riżultati ħżiena fil-qasam tas-saħħa. Il-miżuri biex titjieb il-kwalità tal-kura huma fframmentati, filwaqt li l-akkreditazzjoni fil-qasam tal-kura primarja hija baxxa ħafna u s-sistema tal-akkreditazzjoni mhijiex tiġi applikata biżżejjed fl-isptarijiet. L-investiment f’miżuri għall-prevenzjoni tal-mard huwa partikularment baxx. Barra minn hekk, il-passi meħuda biex jissaħħu l-miżuri għall-prevenzjoni tal-mard f’livell lokali ma għandhomx viżjoni globali u huma mxekkla min-nuqqas ta’ kooperazzjoni sistemika bejn l-uffiċċji tas-saħħa pubblika u l-kura tas-saħħa primarja. Fl-aħħar nett, il-livelli baxxi ta’ nfiq għas-saħħa flimkien ma’ pagamenti informali relattivament għoljin u ħlas addizzjonali għoli għandhom implikazzjonijiet negattivi fuq l-ugwaljanza tal-aċċess għall-kura tas-saħħa.

| (13) | Fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni ttieħdu xi miżuri, iżda għadu ma jeżistix reġistru integrat tad-dikjarazzjonijiet tal-interessi. Il-leġislazzjoni li timplimenta l-liġi għall-protezzjoni tal-informaturi ġiet adottata fl-2018, u qed tiġi diskussa liġi ġdida li tirregola l-lobbying. Għadhom jeżistu irregolaritajiet fl-indirizzar tal-korruzzjoni fis-sistema tal-kura tas-saħħa. |
| --- | --- |

(13)

Fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni ttieħdu xi miżuri, iżda għadu ma jeżistix reġistru integrat tad-dikjarazzjonijiet tal-interessi. Il-leġislazzjoni li timplimenta l-liġi għall-protezzjoni tal-informaturi ġiet adottata fl-2018, u qed tiġi diskussa liġi ġdida li tirregola l-lobbying. Għadhom jeżistu irregolaritajiet fl-indirizzar tal-korruzzjoni fis-sistema tal-kura tas-saħħa.

| (14) | Fil-Litwanja l-investiment bħala sehem mill-PDG għadu taħt il-medja tal-Unjoni kif ukoll tal-Istati Baltiċi. Fil-Litwanja, il-livell tal-innovazzjoni u l-kapaċità tan-negozji biex jassorbu t-teknoloġiji huma baxxi. Hemm bżonn isir iktar investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni, speċjalment fis-settur privat. Dan jagħti spinta lill-produttività li, minkejja żieda reċenti, għadha ferm iktar baxxa minn dik fl-Unjoni. In-nuqqas ta’ speċjalisti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni jindika l-ħtieġa li jsir investiment fil-ħiliet diġitali li jsostnu l-kompetittività, l-innovazzjoni u l-kapaċità tal-Litwanja biex tassorbi t-teknoloġiji, u li trawwem it-transizzjoni lejn ekonomija iktar ibbażata fuq l-għarfien u b’iktar valur miżjud. |
| --- | --- |

(14)

Fil-Litwanja l-investiment bħala sehem mill-PDG għadu taħt il-medja tal-Unjoni kif ukoll tal-Istati Baltiċi. Fil-Litwanja, il-livell tal-innovazzjoni u l-kapaċità tan-negozji biex jassorbu t-teknoloġiji huma baxxi. Hemm bżonn isir iktar investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni, speċjalment fis-settur privat. Dan jagħti spinta lill-produttività li, minkejja żieda reċenti, għadha ferm iktar baxxa minn dik fl-Unjoni. In-nuqqas ta’ speċjalisti tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni jindika l-ħtieġa li jsir investiment fil-ħiliet diġitali li jsostnu l-kompetittività, l-innovazzjoni u l-kapaċità tal-Litwanja biex tassorbi t-teknoloġiji, u li trawwem it-transizzjoni lejn ekonomija iktar ibbażata fuq l-għarfien u b’iktar valur miżjud.

| (15) | L-ekonomija tagħmel użu relattivament għoli mir-riżorsi, u hemm dipendenza għolja fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija u tal-materjali. Il-produttività tar-riżorsi hija baxxa filwaqt li l-konsum tal-enerġija huwa għoli, speċjalment fis-settur residenzjali u tat-trasport. Jekk isir iktar investiment fl-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini u fil-ġenerazzjoni tal-enerġija domestika minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, l-ekonomija tkun tista’ ssir iktar ekoloġika u timxi f’direzzjoni ta’ tkabbir ekonomiku iktar sostenibbli, filwaqt li tonqos id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija. |
| --- | --- |

(15)

L-ekonomija tagħmel użu relattivament għoli mir-riżorsi, u hemm dipendenza għolja fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija u tal-materjali. Il-produttività tar-riżorsi hija baxxa filwaqt li l-konsum tal-enerġija huwa għoli, speċjalment fis-settur residenzjali u tat-trasport. Jekk isir iktar investiment fl-effiċjenza enerġetika, b’mod partikolari fis-settur tal-bini u fil-ġenerazzjoni tal-enerġija domestika minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, l-ekonomija tkun tista’ ssir iktar ekoloġika u timxi f’direzzjoni ta’ tkabbir ekonomiku iktar sostenibbli, filwaqt li tonqos id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-enerġija.

| (16) | Fit-trasport ferrovjarju, bit-triq, marittimu u tal-ajru, il-Litwanja għadha tbati minn aċċessibbiltà internazzjonali baxxa u trid tiġi integrata iktar mal-bqija tal-Ewropa. Permezz tal-konnettività tat-trasport imtejba tkun tista’ żżid il-produttività tal-ekonomija u tkun tista’ tgawdi mill-vantaġġi kollha tas-suq intern. Il-prestazzjoni tas-settur tat-trasport hija ferm iktar baxxa mill-medja tal-Unjoni f’dak li għandu x’jaqsam mal-firxa tan-netwerks tat-toroq u tal-binarji tat-TEN-T, mal-investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni fis-settur tat-trasport, mal-aspetti tas-sostenibbiltà u mas-sikurezza fit-toroq. It-traffiku ferrovjarju huwa ddominat minn flussi Lvant-Punent, filwaqt li l-assi Tramuntana-Nofsinhar għadu sottożviluppat. B’hekk huma meħtieġa investimenti sinifikanti biex jiġi żviluppat netwerk TEN-T li jkun sostenibbli, reżistenti għat-tibdil fil-klima, intelliġenti, sigur, intermodali u aċċessibbli, kif ukoll biex tiġi promossa l-mobbiltà urbana sostenibbli. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu sostanzjalment matul dawn l-aħħar ħames snin. Is-sinkronizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku tal-Litwanja man-netwerk kontinentali Ewropew hija essenzjali biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fir-reġjun sħiħ tal-Baltiku. |
| --- | --- |

(16)

Fit-trasport ferrovjarju, bit-triq, marittimu u tal-ajru, il-Litwanja għadha tbati minn aċċessibbiltà internazzjonali baxxa u trid tiġi integrata iktar mal-bqija tal-Ewropa. Permezz tal-konnettività tat-trasport imtejba tkun tista’ żżid il-produttività tal-ekonomija u tkun tista’ tgawdi mill-vantaġġi kollha tas-suq intern. Il-prestazzjoni tas-settur tat-trasport hija ferm iktar baxxa mill-medja tal-Unjoni f’dak li għandu x’jaqsam mal-firxa tan-netwerks tat-toroq u tal-binarji tat-TEN-T, mal-investiment fir-riċerka u fl-innovazzjoni fis-settur tat-trasport, mal-aspetti tas-sostenibbiltà u mas-sikurezza fit-toroq. It-traffiku ferrovjarju huwa ddominat minn flussi Lvant-Punent, filwaqt li l-assi Tramuntana-Nofsinhar għadu sottożviluppat. B’hekk huma meħtieġa investimenti sinifikanti biex jiġi żviluppat netwerk TEN-T li jkun sostenibbli, reżistenti għat-tibdil fil-klima, intelliġenti, sigur, intermodali u aċċessibbli, kif ukoll biex tiġi promossa l-mobbiltà urbana sostenibbli. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu sostanzjalment matul dawn l-aħħar ħames snin. Is-sinkronizzazzjoni tas-sistema tal-elettriku tal-Litwanja man-netwerk kontinentali Ewropew hija essenzjali biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku fir-reġjun sħiħ tal-Baltiku.

| (17) | Id-differenzi reġjonali fil-Litwanja huma ikbar mill-medja fl-Unjoni u komplew jikbru fl-aħħar għoxrin sena. Il-benefiċċji tal-konverġenza ekonomika rapida tal-Litwanja qed jinħassu l-iktar fiż-żewġ żoni metropolitani. Iż-żoni li huma b’mod predominanti rurali, u li jkopru l-biċċa l-kbira tat-territorju u li fihom jgħixu kważi 55 % tal-popolazzjoni, qed jesperjenzaw depopolazzjoni qawwija, li qed tinħass iktar minħabba inqas aċċess għal servizzi pubbliċi ta’ kwalità. Id-differenzi soċjoekonomiċi sinifikanti fil-pajjiż juru li ċerti reġjuni għandhom bżonn investimenti speċifiċi. Iż-żieda fil-konnessjonijiet bejn territorji biswit xulxin fil-Litwanja, inkluż il-konnessjoni diġitali u bit-trasport, għadha tirrappreżenta sfida. |
| --- | --- |

(17)

Id-differenzi reġjonali fil-Litwanja huma ikbar mill-medja fl-Unjoni u komplew jikbru fl-aħħar għoxrin sena. Il-benefiċċji tal-konverġenza ekonomika rapida tal-Litwanja qed jinħassu l-iktar fiż-żewġ żoni metropolitani. Iż-żoni li huma b’mod predominanti rurali, u li jkopru l-biċċa l-kbira tat-territorju u li fihom jgħixu kważi 55 % tal-popolazzjoni, qed jesperjenzaw depopolazzjoni qawwija, li qed tinħass iktar minħabba inqas aċċess għal servizzi pubbliċi ta’ kwalità. Id-differenzi soċjoekonomiċi sinifikanti fil-pajjiż juru li ċerti reġjuni għandhom bżonn investimenti speċifiċi. Iż-żieda fil-konnessjonijiet bejn territorji biswit xulxin fil-Litwanja, inkluż il-konnessjoni diġitali u bit-trasport, għadha tirrappreżenta sfida.

| (18) | L-awtoritajiet Litwani aġġornaw ir-regoli għat-tħejjija u għall-għażla tal-proġetti tal-investiment iffinanzjati mill-baġit tal-Istat sabiex titjieb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku. Sa mill-2018 jenħtieġ li l-proġetti tal-investiment ġodda kollha jiġu skrutinizzati b’analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji u jissodisfaw kriterji tal-għażla addizzjonali. Filwaqt li dan huwa pass importanti, jeħtieġ li jsir iktar biex jinkiseb l-impatt massimu tal-investiment pubbliku fuq iż-żieda tal-potenzjal tat-tkabbir ta’ terminu twil u fuq l-indirizzar tad-differenzi reġjonali li qed jikbru. L-awtoritajiet bdew jirrevedu s-sistema Statali tal-ippjanar tal-baġit bil-għan li jtawwlu l-orizzont temporali għall-ippjanar tal-baġit u biex in-nefqa tkun iktar adattata għall-miri ekonomiċi globali. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li s-sistema l-ġdida għall-ippjanar tal-investiment strateġiku tkun lesta għall-proċess tal-ippjanar tal-baġit ta’ 2021-2023 u għall-bidu taċ-ċiklu l-ġdid tal-finanzjament mill-Unjoni fl-2021. |
| --- | --- |

(18)

L-awtoritajiet Litwani aġġornaw ir-regoli għat-tħejjija u għall-għażla tal-proġetti tal-investiment iffinanzjati mill-baġit tal-Istat sabiex titjieb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku. Sa mill-2018 jenħtieġ li l-proġetti tal-investiment ġodda kollha jiġu skrutinizzati b’analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji u jissodisfaw kriterji tal-għażla addizzjonali. Filwaqt li dan huwa pass importanti, jeħtieġ li jsir iktar biex jinkiseb l-impatt massimu tal-investiment pubbliku fuq iż-żieda tal-potenzjal tat-tkabbir ta’ terminu twil u fuq l-indirizzar tad-differenzi reġjonali li qed jikbru. L-awtoritajiet bdew jirrevedu s-sistema Statali tal-ippjanar tal-baġit bil-għan li jtawwlu l-orizzont temporali għall-ippjanar tal-baġit u biex in-nefqa tkun iktar adattata għall-miri ekonomiċi globali. Huwa kruċjali li jiġi żgurat li s-sistema l-ġdida għall-ippjanar tal-investiment strateġiku tkun lesta għall-proċess tal-ippjanar tal-baġit ta’ 2021-2023 u għall-bidu taċ-ċiklu l-ġdid tal-finanzjament mill-Unjoni fl-2021.

| (19) | Il-Litwanja ma għandhiex strateġija unika għar-riċerka u għall-innovazzjoni. Il-miżuri huma fframmentati, u jeżistu għadd ta’ skemi ta’ sostenn li ma għandhomx sinerġiji. Jeżistu diversi aġenziji tal-implimentazzjoni li ma jiftehmux bejniethom fis-sostenn tat-taħlita ta’ politiki fil-qasam tar-riċerka u tal-innovazzjoni, u dan jikkontribwixxi għal sistema ta’ governanza kumplessa li tidher li tirrestrinġi l-aċċess tal-utenti għall-bosta strumenti disponibbli. Dan huwa partikolarment detrimentali għall-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji u jxekkel l-attività innovattiva. Id-diviżjoni l-ġdida tar-responsabbiltà għall-politika tar-riċerka u tal-innovazzjoni bejn il-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Innovazzjoni u l-Ministeru għall-Edukazzjoni u għax-Xjenza għadha ma tipprovdix lill-benefiċjarji potenzjali qafas ta’ politika koerenti bi skemi ta’ sostenn sinerġetiċi, kif kien jiġri f’każ ta’ one-stop shop. |
| --- | --- |

(19)

Il-Litwanja ma għandhiex strateġija unika għar-riċerka u għall-innovazzjoni. Il-miżuri huma fframmentati, u jeżistu għadd ta’ skemi ta’ sostenn li ma għandhomx sinerġiji. Jeżistu diversi aġenziji tal-implimentazzjoni li ma jiftehmux bejniethom fis-sostenn tat-taħlita ta’ politiki fil-qasam tar-riċerka u tal-innovazzjoni, u dan jikkontribwixxi għal sistema ta’ governanza kumplessa li tidher li tirrestrinġi l-aċċess tal-utenti għall-bosta strumenti disponibbli. Dan huwa partikolarment detrimentali għall-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji u jxekkel l-attività innovattiva. Id-diviżjoni l-ġdida tar-responsabbiltà għall-politika tar-riċerka u tal-innovazzjoni bejn il-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Innovazzjoni u l-Ministeru għall-Edukazzjoni u għax-Xjenza għadha ma tipprovdix lill-benefiċjarji potenzjali qafas ta’ politika koerenti bi skemi ta’ sostenn sinerġetiċi, kif kien jiġri f’każ ta’ one-stop shop.

| (20) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. B’hekk il-Litwanja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(20)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. B’hekk il-Litwanja tkun tista’ tagħmel l-aħjar użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

| (21) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Barra minn hekk ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, kif ukoll l-azzjoni li ttieħdet wara r-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(21)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Litwanja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Barra minn hekk ivvalutat il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019, kif ukoll l-azzjoni li ttieħdet wara r-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Litwanja fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss ħadet kont tar-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Litwanja, iżda wkoll tal-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li l-governanza ekonomika globali tal-Unjoni tissaħħaħ billi jingħata input f’livell tal-Unjoni dwar deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (22) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-fehma (7) li l-Litwanja mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, |
| --- | --- |

(22)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-fehma (7) li l-Litwanja mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Litwanja tieħu azzjoni biex:

1.

Ittejjeb il-konformità mar-regoli tat-taxxa u twessa’ l-bażi taxxabbli għal sorsi li huma inqas detrimentali għat-tkabbir. Tindirizza l-inugwaljanza fl-introjtu, il-faqar u l-esklużjoni soċjali, inkluż billi ttejjeb it-tifsila tas-sistema ta’ taxxa u benefiċċji.

2.

Ittejjeb il-kwalità u l-effiċjenza fil-livelli kollha tal-edukazzjoni u tat-taħriġ, inkluża l-edukazzjoni għall-adulti. Iżżid il-kwalità, l-affordabilità u l-effiċjenza tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, l-enerġija u l-effiċjenza fir-riżorsi, it-trasport sostenibbli u l-interkonnessjonijiet tal-enerġija, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. Tistimola t-tkabbir tal-produttività billi ttejjeb l-effiċjenza tal-investiment pubbliku. Tiżviluppa qafas ta’ politika koerenti biex issostni l-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozji u tikkonsolida l-aġenziji tal-implimentazzjoni fil-qasam tar-riċerka u tal-innovazzjoni.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 64.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ nett aġġustat b’mod ċikliku ta’ miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/97 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/97

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Lussemburgu għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Lussemburgu għall-2019

(2019/C 301/16)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew 2019 biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika. Qies kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro għall-2019”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew 2019 biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika. Qies kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil-Lussemburgu bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-Żona tal-Euro għall-2019”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar ta’ politika ekonomika relatata mal-investiment f’oqsma speċifiċi u l-indirizzar ta’ pagamenti ’l barra mill-pajjiż ser jgħinu jindirizzaw t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u miżuri għat-titjib tal-parteċipazzjoni tal-persuni akbar fl-età fis-suq tax-xogħol ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-iżgurar ta’ sistema ta’ protezzjoni soċjali adegwata u sostenibbli. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Lussemburgu jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar ta’ politika ekonomika relatata mal-investiment f’oqsma speċifiċi u l-indirizzar ta’ pagamenti ’l barra mill-pajjiż ser jgħinu jindirizzaw t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u miżuri għat-titjib tal-parteċipazzjoni tal-persuni akbar fl-età fis-suq tax-xogħol ser jgħinu biex jindirizzaw it-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-iżgurar ta’ sistema ta’ protezzjoni soċjali adegwata u sostenibbli.

| (3) | Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal-Lussemburgu ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport speċifiku għall-pajjiż tal-2019 għal-Lussemburgu ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress li għamel il-Lussemburgu biex jilħaq il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020.

| (4) | Fit-30 ta’ April 2019, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(4)

Fit-30 ta’ April 2019, il-Lussemburgu ppreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali minn 2,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 1,0 % tal-PDG fl-2019, segwit minn kważi żieda kostanti minn hemm ’il quddiem, sakemm jintlaħaq surplus ta’ 2,2 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien - li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal surplus, f’termini strutturali, ta’ 0,5 % tal-PDG mill-2020 - inqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ stabbiltà għall-2019, ħlief għall-2023 meta huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020, inqas, b’mod partikolari għall-2020, milli fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, iżda xorta ogħla jew konformi mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jkunu segwiti b’attenzjoni fit-terminu qasir u medju, b’mod partikolari fid-dawl ta’ riskji futuri eventwali għar-robustezza tad-dħul. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hu previst li l-Lussemburgu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Lussemburgu qiegħed fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali minn 2,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 1,0 % tal-PDG fl-2019, segwit minn kważi żieda kostanti minn hemm ’il quddiem, sakemm jintlaħaq surplus ta’ 2,2 % tal-PDG fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien - li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal surplus, f’termini strutturali, ta’ 0,5 % tal-PDG mill-2020 - inqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika għall-PDG mistenni li jibqa’ ferm taħt il-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli matul il-perjodu kopert mill-Programm ta’ stabbiltà għall-2019, ħlief għall-2023 meta huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,9 % tal-PDG fl-2019 u 0,5 % tal-PDG fl-2020, inqas, b’mod partikolari għall-2020, milli fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, iżda xorta ogħla jew konformi mal-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jkunu segwiti b’attenzjoni fit-terminu qasir u medju, b’mod partikolari fid-dawl ta’ riskji futuri eventwali għar-robustezza tad-dħul. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li hu previst li l-Lussemburgu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020.

| (7) | Minkejja r-riformi riċenti, in-nefqa tal-Lussemburgu relatata mal-età (relatata mal-pensjonijiet, mal-kura tas-saħħa u mal-kostijiet tal-kura fit-tul) hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti fuq medda twila ta’ żmien. Jekk wieħed jassumi li ma ssir l-ebda bidla fil-politika għas-sistema attwali, dan jista’ jpoġġi f’riskju s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq medda twila ta’ żmien. Dan minkejja l-livell baxx attwali ta’ dejn pubbliku u r-riżervi akkumulati tas-sistema tas-sigurtà soċjali, li huma mistennija li jiżguraw il-vijabbiltà tas-sistema sal-2041. Ir-rakkomandazzjonijiet dwar din l-isfida ġew indirizzati lil-Lussemburgu mill-2011 ’l hawn, iżda sal-lum sar progress limitat. Fir-rapport tiegħu tal-2018, il-grupp ta’ ħidma dwar il-pensjonijiet tal-gvern iddiskuta diversi modi biex tittejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż li tiżdied gradwalment ir-rata tal-kontribuzzjoni, tiżdied l-età tal-pensjoni biex tkun ikkunsidrata l-istennija tal-għomor itwal u jiġi mħeġġeġ l-irtirar progressiv. Ir-rapport jissuġġerixxi strateġija fuq diversi binarji ta’ riformi kkalibrati biex jiggarantixxu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema filwaqt li jimminimizzaw l-impatti kemm fuq l-ekonomija kif ukoll fuq il-pensjonanti. Żidiet previsti fin-nefqa marbuta mal-età jheddu wkoll is-sostenibbiltà fit-tul tal-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul. Aktar minn tliet kwarti tan-nefqa fuq il-kura fit-tul tiġi minn sorsi pubbliċi. Is-sistema tal-assigurazzjoni għall-kura fit-tul għandha tibqa’ finanzjarjament stabbli sal-2030 jekk ir-rata ta’ kontribuzzjoni tiżdied b’mod gradwali minn 1,4 % għal 1,7 %, skont analiżi mwettqa fl-2013 mill-Ispettorat Ġenerali għas-Sigurtà Soċjali, sabiex l-ispejjeż jinżammu f’konformità mal-proporzjon tan-nies dipendenti. Madankollu, l-impatti f’termini ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul għadhom mhumiex ċari. Biex jiġu sostnuti l-koeżjoni soċjali u l-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, il-politiki demografiċi jeħtieġ li jaqblu mal-politiki dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li jieħdu approċċ olistiku biex jikkunsidraw kemm l-isfidi kif ukoll l-opportunitajiet ta’ bidliet fid-demografija kif ukoll fl-ekonomija diġitali, minħabba l-impatt mistenni tat-tixjiħ tal-popolazzjoni fuq il-provvista tax-xogħol fil-futur qrib. Dan l-aħħar tfaċċaw nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, li jistgħu jfixklu t-tkabbir tal-produttività u jnaqqsu l-potenzjal ta’ tkabbir fit-tul. |
| --- | --- |

(7)

Minkejja r-riformi riċenti, in-nefqa tal-Lussemburgu relatata mal-età (relatata mal-pensjonijiet, mal-kura tas-saħħa u mal-kostijiet tal-kura fit-tul) hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti fuq medda twila ta’ żmien. Jekk wieħed jassumi li ma ssir l-ebda bidla fil-politika għas-sistema attwali, dan jista’ jpoġġi f’riskju s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq medda twila ta’ żmien. Dan minkejja l-livell baxx attwali ta’ dejn pubbliku u r-riżervi akkumulati tas-sistema tas-sigurtà soċjali, li huma mistennija li jiżguraw il-vijabbiltà tas-sistema sal-2041. Ir-rakkomandazzjonijiet dwar din l-isfida ġew indirizzati lil-Lussemburgu mill-2011 ’l hawn, iżda sal-lum sar progress limitat. Fir-rapport tiegħu tal-2018, il-grupp ta’ ħidma dwar il-pensjonijiet tal-gvern iddiskuta diversi modi biex tittejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż li tiżdied gradwalment ir-rata tal-kontribuzzjoni, tiżdied l-età tal-pensjoni biex tkun ikkunsidrata l-istennija tal-għomor itwal u jiġi mħeġġeġ l-irtirar progressiv. Ir-rapport jissuġġerixxi strateġija fuq diversi binarji ta’ riformi kkalibrati biex jiggarantixxu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema filwaqt li jimminimizzaw l-impatti kemm fuq l-ekonomija kif ukoll fuq il-pensjonanti. Żidiet previsti fin-nefqa marbuta mal-età jheddu wkoll is-sostenibbiltà fit-tul tal-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul. Aktar minn tliet kwarti tan-nefqa fuq il-kura fit-tul tiġi minn sorsi pubbliċi. Is-sistema tal-assigurazzjoni għall-kura fit-tul għandha tibqa’ finanzjarjament stabbli sal-2030 jekk ir-rata ta’ kontribuzzjoni tiżdied b’mod gradwali minn 1,4 % għal 1,7 %, skont analiżi mwettqa fl-2013 mill-Ispettorat Ġenerali għas-Sigurtà Soċjali, sabiex l-ispejjeż jinżammu f’konformità mal-proporzjon tan-nies dipendenti. Madankollu, l-impatti f’termini ta’ sostenibbiltà fiskali fit-tul għadhom mhumiex ċari. Biex jiġu sostnuti l-koeżjoni soċjali u l-finanzi pubbliċi fuq terminu twil, il-politiki demografiċi jeħtieġ li jaqblu mal-politiki dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ, filwaqt li jieħdu approċċ olistiku biex jikkunsidraw kemm l-isfidi kif ukoll l-opportunitajiet ta’ bidliet fid-demografija kif ukoll fl-ekonomija diġitali, minħabba l-impatt mistenni tat-tixjiħ tal-popolazzjoni fuq il-provvista tax-xogħol fil-futur qrib. Dan l-aħħar tfaċċaw nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, li jistgħu jfixklu t-tkabbir tal-produttività u jnaqqsu l-potenzjal ta’ tkabbir fit-tul.

| (8) | Minkejja rendiment tajjeb fis-suq tax-xogħol kumplessiv, ir-rata tal-impjiegi qed tistaġna u gruppi speċifiċi għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet fis-suq tax-xogħol. B’mod partikolari, ir-rata ta’ impjieg ta’ persuni anzjani għadha partikolarment baxxa, u hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri biex itejbu l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Skemi ta’ rtirar kmieni li jħeġġu l-ħaddiema biex jitilqu l-impjieg għadhom mifruxa ħafna, b’57,5 % tal-pensjonijiet ġodda attribwiti huma pensjonijiet bikrin tax-xjuħija fl-2017. Fl-2018, il-gvern ħassar waħda mill-iskemi ta’ qabel l-irtirar li tippermetti lin-nies jirtiraw mill-età ta’ 57 sena, iżda l-effett ta’ din ir-riforma ddgħajjef billi tnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq skemi oħra ta’ qabel l-irtirar. Ir-rati baxxi ta’ attività għax-xjuħ ukoll jirriżultaw minn diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol li jirriżultaw mis-sistema ta’ benefiċċji tat-taxxa li huma komparattivament għoljin għal dan il-grupp ta’ età. L-inkoraġġiment tal-impjieg tal-ħaddiema kbar fl-età jeħtieġ strateġija komprensiva li tinkludi miżuri biex jgħinuhom jibqgħu jaħdmu għal żmien itwal. Il-“Patt tal-Età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ lill-kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat biex jimpjegaw u jżommu l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età permezz ta’ miżuri ta’ ġestjoni, għadu ma ġiex adottat. |
| --- | --- |

(8)

Minkejja rendiment tajjeb fis-suq tax-xogħol kumplessiv, ir-rata tal-impjiegi qed tistaġna u gruppi speċifiċi għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ diffikultajiet fis-suq tax-xogħol. B’mod partikolari, ir-rata ta’ impjieg ta’ persuni anzjani għadha partikolarment baxxa, u hemm bżonn ta’ miżuri ulterjuri biex itejbu l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. Skemi ta’ rtirar kmieni li jħeġġu l-ħaddiema biex jitilqu l-impjieg għadhom mifruxa ħafna, b’57,5 % tal-pensjonijiet ġodda attribwiti huma pensjonijiet bikrin tax-xjuħija fl-2017. Fl-2018, il-gvern ħassar waħda mill-iskemi ta’ qabel l-irtirar li tippermetti lin-nies jirtiraw mill-età ta’ 57 sena, iżda l-effett ta’ din ir-riforma ddgħajjef billi tnaqqsu r-restrizzjonijiet fuq skemi oħra ta’ qabel l-irtirar. Ir-rati baxxi ta’ attività għax-xjuħ ukoll jirriżultaw minn diżinċentivi finanzjarji għax-xogħol li jirriżultaw mis-sistema ta’ benefiċċji tat-taxxa li huma komparattivament għoljin għal dan il-grupp ta’ età. L-inkoraġġiment tal-impjieg tal-ħaddiema kbar fl-età jeħtieġ strateġija komprensiva li tinkludi miżuri biex jgħinuhom jibqgħu jaħdmu għal żmien itwal. Il-“Patt tal-Età”, abbozz ta’ liġi ppreżentat lill-Parlament f’April 2014, li għandu l-għan li jħeġġeġ lill-kumpaniji b’aktar minn 150 impjegat biex jimpjegaw u jżommu l-ħaddiema aktar avvanzati fl-età permezz ta’ miżuri ta’ ġestjoni, għadu ma ġiex adottat.

| (9) | Filwaqt li l-Lussemburgu għadu impenjat li jtejjeb l-ambjent regolatorju għas-settur tas-servizzi tan-negozju, l-ostakli regolatorji għadhom għoljin f’diversi setturi, bħas-servizzi legali, tal-kontabilità, tal-arkitettura u tal-inġinerija, skont l-indikatur ta’ restrizzjoni tal-Kummissjoni (7). L-indiċi tar-Restrittività għall-Kummerċ fis-Servizzi fiż-ŻEE tal-OECD, ippubblikat f’Diċembru 2018, ikkonferma wkoll li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja tal-Lussemburgu fir-rigward ta’ Stati Membri oħra huwa ogħla mill-medja tas-Suq Uniku għal dawn is-setturi. |
| --- | --- |

(9)

Filwaqt li l-Lussemburgu għadu impenjat li jtejjeb l-ambjent regolatorju għas-settur tas-servizzi tan-negozju, l-ostakli regolatorji għadhom għoljin f’diversi setturi, bħas-servizzi legali, tal-kontabilità, tal-arkitettura u tal-inġinerija, skont l-indikatur ta’ restrizzjoni tal-Kummissjoni (7). L-indiċi tar-Restrittività għall-Kummerċ fis-Servizzi fiż-ŻEE tal-OECD, ippubblikat f’Diċembru 2018, ikkonferma wkoll li l-livell ta’ restrizzjoni regolatorja tal-Lussemburgu fir-rigward ta’ Stati Membri oħra huwa ogħla mill-medja tas-Suq Uniku għal dawn is-setturi.

| (10) | Il-mudell ekonomiku tal-Lussemburgu jippreżenta prestazzjonijiet b’saħħithom li huma konsistenti mal-ħolqien robust u sostnut ta’ impjiegi bi kwalifiki għoljin. Dan huwa appoġġat minn livelli għoljin ta’ produttività, li jirriflettu l-aktar it-titjib fl-effiċjenza mill-parteċipazzjoni fis-swieq globali, b’mod partikolari fis-settur finanzjarju. Madankollu, it-tkabbir tal-produttività staġna f’dawn l-aħħar snin, imxekkel minn livelli baxxi ta’ investiment tan-negozju fl-innovazzjoni u l-integrazzjoni diġitali. L-istrateġija tal-Lussemburgu biex jiddiversifika l-ekonomija tiegħu, billi jiżviluppa setturi ewlenin b’għarfien intensiv fi tranżizzjoni għal ekonomija mmexxija mid-data, juri potenzjal qawwi biex jistimula investiment b’valur miżjud għoli u biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-produttività. F’dak il-kuntest, l-investiment pubbliku għadu għoli u ffukat fuq dawk is-setturi, inkluż is-settur b’saħħtu tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni. Madankollu, dan ma għenx biex jiġi stimulat l-investiment privat fl-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni. Aktar investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, kif ukoll fl-integrazzjoni diġitali, speċjalment f’kumpaniji u b’mod speċifiku f’intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, huwa importanti għat-titjib tat-tkabbir tal-produttività u għad-diversifikazzjoni ulterjuri tal-ekonomija tal-Lussemburgu. L-iżvilupp ta’ qafas nazzjonali koerenti u integrat għal politiki ta’ riċerka u innovazzjoni u strumenti ta’ appoġġ, inkluża l-prijoritizzazzjoni bbażata fuq valutazzjoni robusta tal-impatti ekonomiċi mistennija, huwa essenzjali biex jippermetti lil-Lussemburgu jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni tiegħu. |
| --- | --- |

(10)

Il-mudell ekonomiku tal-Lussemburgu jippreżenta prestazzjonijiet b’saħħithom li huma konsistenti mal-ħolqien robust u sostnut ta’ impjiegi bi kwalifiki għoljin. Dan huwa appoġġat minn livelli għoljin ta’ produttività, li jirriflettu l-aktar it-titjib fl-effiċjenza mill-parteċipazzjoni fis-swieq globali, b’mod partikolari fis-settur finanzjarju. Madankollu, it-tkabbir tal-produttività staġna f’dawn l-aħħar snin, imxekkel minn livelli baxxi ta’ investiment tan-negozju fl-innovazzjoni u l-integrazzjoni diġitali. L-istrateġija tal-Lussemburgu biex jiddiversifika l-ekonomija tiegħu, billi jiżviluppa setturi ewlenin b’għarfien intensiv fi tranżizzjoni għal ekonomija mmexxija mid-data, juri potenzjal qawwi biex jistimula investiment b’valur miżjud għoli u biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-produttività. F’dak il-kuntest, l-investiment pubbliku għadu għoli u ffukat fuq dawk is-setturi, inkluż is-settur b’saħħtu tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni. Madankollu, dan ma għenx biex jiġi stimulat l-investiment privat fl-innovazzjoni u d-diġitalizzazzjoni. Aktar investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, kif ukoll fl-integrazzjoni diġitali, speċjalment f’kumpaniji u b’mod speċifiku f’intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, huwa importanti għat-titjib tat-tkabbir tal-produttività u għad-diversifikazzjoni ulterjuri tal-ekonomija tal-Lussemburgu. L-iżvilupp ta’ qafas nazzjonali koerenti u integrat għal politiki ta’ riċerka u innovazzjoni u strumenti ta’ appoġġ, inkluża l-prijoritizzazzjoni bbażata fuq valutazzjoni robusta tal-impatti ekonomiċi mistennija, huwa essenzjali biex jippermetti lil-Lussemburgu jisfrutta l-potenzjal sħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni tiegħu.

| (11) | Żieda fl-investiment fil-ħiliet, b’mod partikolari l-ħiliet tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-impjegabbiltà, l-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u t-trawwim tat-trasformazzjonijiet teknoloġiċi u diġitali, huma importanti għat-titjib tal-produttività, l-impjiegi u l-potenzjal tat-tkabbir fit-tul tal-Lussemburgu, u għat-trawwim tal-opportunitajiet indaqs. |
| --- | --- |

(11)

Żieda fl-investiment fil-ħiliet, b’mod partikolari l-ħiliet tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-impjegabbiltà, l-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluż allinjament aħjar tal-kurrikuli tal-edukazzjoni mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol u t-trawwim tat-trasformazzjonijiet teknoloġiċi u diġitali, huma importanti għat-titjib tal-produttività, l-impjiegi u l-potenzjal tat-tkabbir fit-tul tal-Lussemburgu, u għat-trawwim tal-opportunitajiet indaqs.

| (12) | It-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni tat-traffiku fil-ħinijiet l-aktar intensivi xorta waħda jikkostitwixxu problemi kbar għal-Lussemburgu, kemm mil-lat tal-kompetittività kif ukoll mil-lat ambjentali. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tas-CO2 mit-trasport bit-triq jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima. Skont il-projezzjonijiet nazzjonali tal-2017 sottomessi lill-Kummissjoni, huwa mistenni li fin-nuqqas ta’ miżuri addizzjonali, il-Lussemburgu mhux se jissodisfa l-mira tiegħu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra għall-2020 bi 3 punti perċentwali u l-mira tiegħu għall-2030 b’20 punt perċentwali. In-numru ta’ ħaddiema transfruntiera, li bħalissa jirrappreżentaw madwar 45 % tal-forza lavorattiva tal-Lussemburgu, it-tassazzjoni baxxa tal-fjuwil għat-trasport u l-prezzijiet għoljin tad-djar jistimulaw użu akbar tal-karozzi u huma ostaklu għat-titjib tal-kwalità tal-arja u għall-kundizzjonijiet tat-traffiku. Sadanittant, l-użu ta’ fjuwils alternattivi f’karozzi ġodda tal-passiġġieri mibjugħa fil-Lussemburgu żdied matul dawn l-aħħar ftit snin. |
| --- | --- |

(12)

It-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni tat-traffiku fil-ħinijiet l-aktar intensivi xorta waħda jikkostitwixxu problemi kbar għal-Lussemburgu, kemm mil-lat tal-kompetittività kif ukoll mil-lat ambjentali. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tas-CO2 mit-trasport bit-triq jikkontribwixxu għat-tibdil fil-klima. Skont il-projezzjonijiet nazzjonali tal-2017 sottomessi lill-Kummissjoni, huwa mistenni li fin-nuqqas ta’ miżuri addizzjonali, il-Lussemburgu mhux se jissodisfa l-mira tiegħu ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra għall-2020 bi 3 punti perċentwali u l-mira tiegħu għall-2030 b’20 punt perċentwali. In-numru ta’ ħaddiema transfruntiera, li bħalissa jirrappreżentaw madwar 45 % tal-forza lavorattiva tal-Lussemburgu, it-tassazzjoni baxxa tal-fjuwil għat-trasport u l-prezzijiet għoljin tad-djar jistimulaw użu akbar tal-karozzi u huma ostaklu għat-titjib tal-kwalità tal-arja u għall-kundizzjonijiet tat-traffiku. Sadanittant, l-użu ta’ fjuwils alternattivi f’karozzi ġodda tal-passiġġieri mibjugħa fil-Lussemburgu żdied matul dawn l-aħħar ftit snin.

| (13) | Provvista ta’ akkomodazzjoni insuffiċjenti tista’ taffettwa b’mod negattiv l-attraenza tal-Lussemburgu. Id-domanda qawwija tiegħu għall-akkomodazzjoni għadha xprunata mit-tkabbir tal-popolazzjoni, minn kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli u minn forza lavorattiva transfruntiera kbira. Il-provvista u l-investiment fl-akkomodazzjoni jidhru insuffiċjenti, ristretti mid-disponibbiltà insuffiċjenti ta’ art u minn densità baxxa ta’ akkomodazzjoni, l-aktar minħabba nuqqas ta’ inċentivi għas-sidien tal-art biex jibnu djar ġodda jew biex ibigħu. Il-provvista ta’ akkomodazzjoni soċjali wkoll tidher insuffiċjenti u tindika l-ħtieġa għal investiment sinifikanti biex jittaffew it-tensjonijiet li qed jiżdiedu fis-suq tal-akkomodazzjoni. F’dak ir-rigward, il-miżuri ta’ politika stabbiliti fil-programm governattiv għall-perijodu 2018-2023 għandhom l-għan li jżidu l-provvista tad-djar. Dawn jinkludu bidliet fil-liġijiet tal-ippjanar urban biex jiżdiedu ż-żoni ta’ bini u tiġi żviluppata akkomodazzjoni affordabbli u soċjali. |
| --- | --- |

(13)

Provvista ta’ akkomodazzjoni insuffiċjenti tista’ taffettwa b’mod negattiv l-attraenza tal-Lussemburgu. Id-domanda qawwija tiegħu għall-akkomodazzjoni għadha xprunata mit-tkabbir tal-popolazzjoni, minn kundizzjonijiet ta’ finanzjament favorevoli u minn forza lavorattiva transfruntiera kbira. Il-provvista u l-investiment fl-akkomodazzjoni jidhru insuffiċjenti, ristretti mid-disponibbiltà insuffiċjenti ta’ art u minn densità baxxa ta’ akkomodazzjoni, l-aktar minħabba nuqqas ta’ inċentivi għas-sidien tal-art biex jibnu djar ġodda jew biex ibigħu. Il-provvista ta’ akkomodazzjoni soċjali wkoll tidher insuffiċjenti u tindika l-ħtieġa għal investiment sinifikanti biex jittaffew it-tensjonijiet li qed jiżdiedu fis-suq tal-akkomodazzjoni. F’dak ir-rigward, il-miżuri ta’ politika stabbiliti fil-programm governattiv għall-perijodu 2018-2023 għandhom l-għan li jżidu l-provvista tad-djar. Dawn jinkludu bidliet fil-liġijiet tal-ippjanar urban biex jiżdiedu ż-żoni ta’ bini u tiġi żviluppata akkomodazzjoni affordabbli u soċjali.

| (14) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Il-Lussemburgu ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-imgħax tad-dividendi u ta’ pagamenti tar-royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż jistgħu jintużaw mill-kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċirkostanzi speċifiċi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi. |
| --- | --- |

(14)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. Il-Lussemburgu ħa miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-imgħax tad-dividendi u ta’ pagamenti tar-royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż jistgħu jintużaw mill-kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-biċċa l-kbira tal-investiment dirett barrani huwa miżmum mill-entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi miżmuma fuq interessi u royalties li jħallu l-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-eżenzjoni minn taxxi minn ras il-għajn fuq ħlasijiet ta’ dividendi taħt ċirkostanzi speċifiċi jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll mhux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi.

| (15) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Lussemburgu jagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati. |
| --- | --- |

(15)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Lussemburgu jagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati.

| (16) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni ma qiesitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur. |
| --- | --- |

(16)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Lussemburgu u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil-Lussemburgu fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni ma qiesitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Lussemburgu iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

| (17) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (8) li l-Lussemburgu huwa mistenni jikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, |
| --- | --- |

(17)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (8) li l-Lussemburgu huwa mistenni jikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Lussemburgu jieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Iżid ir-rata tal-impjieg tal-ħaddiema akbar fl-età billi jsaħħaħ l-opportunitajiet ta’ impjieg tagħhom u l-impjegabbiltà. Itejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż billi jkompli jillimita l-irtirar bikri.

2.

Inaqqas l-ostakli għall-kompetizzjoni fis-servizzi tan-negozju professjonali regolati.

3.

Jiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, biex jippromwovi d-diġitalizzazzjoni u l-innovazzjoni, jistimola l-iżvilupp tal-ħiliet, itejjeb it-trasport sostenibbli, u jżid il-provvista tal-akkomodazzjoni, anki billi jżid l-inċentivi u jneħħi l-ostakoli għall-bini.

4.

Jindirizza karatteristiċi fis-sistema tat-taxxa li jistgħu jiffaċilitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti diretti ’l barra mill-pajjiż.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 68.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkolat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  SWD(2016) 436 final

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/101 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/101

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Ungerija għall-2019 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Ungerija għall-2019

(2019/C 301/17)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-2019 biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Ungerija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew għall-2019 biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Ungerija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Ungerija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Ungerija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Ungerija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Ungerija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Ungerija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Ungerija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (3) | Fit-30 ta’ April 2019, l-Ungerija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom. |
| --- | --- |

(3)

Fit-30 ta’ April 2019, l-Ungerija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Bħalissa l-Ungerija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019, il-gvern qed jippjana titjib tad-defiċit nominali għal 1,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 minn 2,2 % fl-2018. Id-defiċit huwa ppjanat li jkompli jitjieb gradwalment minn hemm ’il quddiem għal 1,2 % fl-2021 u li tintlaħaq pożizzjoni baġitarja bilanċjata fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat (5), l-Ungerija ser tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1,5 % tal-PDG fl-2019 għal 1,0 % tal-PDG mill-2020 — sal-2022, u ser tilħqu fis-sena ta’ wara. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment għal taħt is-60 % sa tmiem l-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli għall-2019 u distintament favorevoli mill-2020, li joħloq riskji għall-implimentazzjoni tal-miri tad-defiċit. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. |
| --- | --- |

(5)

Bħalissa l-Ungerija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019, il-gvern qed jippjana titjib tad-defiċit nominali għal 1,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 minn 2,2 % fl-2018. Id-defiċit huwa ppjanat li jkompli jitjieb gradwalment minn hemm ’il quddiem għal 1,2 % fl-2021 u li tintlaħaq pożizzjoni baġitarja bilanċjata fl-2023. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkolat (5), l-Ungerija ser tkun qrib l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 1,5 % tal-PDG fl-2019 għal 1,0 % tal-PDG mill-2020 — sal-2022, u ser tilħqu fis-sena ta’ wara. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos gradwalment għal taħt is-60 % sa tmiem l-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli għall-2019 u distintament favorevoli mill-2020, li joħloq riskji għall-implimentazzjoni tal-miri tad-defiċit. Fl-istess ħin, il-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed.

| (6) | Fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill, f’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, sab li fl-2017 fl-Ungerija kienet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fid-dawl tad-devjazzjoni sinifikanti stabbilita, fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni (6), fejn irrakkomanda lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern (7) ma taqbiżx it-2,8 % fl-2018, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2018/2028 (8), li tistabbilixxi li l-Ungerija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tagħha tat-22 ta’ Ġunju 2018, u ħareġ Rakkomandazzjoni riveduta (9). Fir-Rakkomandazzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill talab lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx it-3,3 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2019/1003 (10), li tistabbilixxi li l-Ungerija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018. Barra minn hekk, abbażi tad-data tal-eżitu tal-2018, l-Ungerija nstabet li kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2018. |
| --- | --- |

(6)

Fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill, f’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, sab li fl-2017 fl-Ungerija kienet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Fid-dawl tad-devjazzjoni sinifikanti stabbilita, fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni (6), fejn irrakkomanda lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern (7) ma taqbiżx it-2,8 % fl-2018, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2018/2028 (8), li tistabbilixxi li l-Ungerija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tagħha tat-22 ta’ Ġunju 2018, u ħareġ Rakkomandazzjoni riveduta (9). Fir-Rakkomandazzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill talab lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx it-3,3 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2019/1003 (10), li tistabbilixxi li l-Ungerija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018. Barra minn hekk, abbażi tad-data tal-eżitu tal-2018, l-Ungerija nstabet li kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2018.

| (7) | F’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-Kummissjoni ħarġet twissija lill-Ungerija fil-5 ta’ Ġunju 2019 li devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju ġiet osservata fl-2018. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni (11) sussegwenti lill-Ungerija li tikkonferma l-ħtieġa għall-Ungerija li tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx it-3,3 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni minn dik ir-Rakkomandazzjoni fl-2019. |
| --- | --- |

(7)

F’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, il-Kummissjoni ħarġet twissija lill-Ungerija fil-5 ta’ Ġunju 2019 li devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju ġiet osservata fl-2018. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni (11) sussegwenti lill-Ungerija li tikkonferma l-ħtieġa għall-Ungerija li tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx it-3,3 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fuq il-bażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni minn dik ir-Rakkomandazzjoni fl-2019.

| (8) | Fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill irrakkomanda lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,7 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,75 % tal-PDG. Dan iqiegħed lill-Ungerija fil-perkors ta’ aġġustament xieraq lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li miżuri ulterjuri sinifikanti ser ikunu meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. |
| --- | --- |

(8)

Fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill irrakkomanda lill-Ungerija biex tieħu l-miżuri neċessarji biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,7 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,75 % tal-PDG. Dan iqiegħed lill-Ungerija fil-perkors ta’ aġġustament xieraq lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li miżuri ulterjuri sinifikanti ser ikunu meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien.

| (9) | Ir-rata ta’ impjiegi kumplessivament tjiebet b’mod sinifikanti fost espansjoni ekonomika qawwija iżda ma kinitx ta’ benefiċċju bl-istess mod għall-gruppi kollha. Id-differenzi fl-impjiegi u fil-pagi bejn il-gruppi tal-ħiliet u bejn l-irġiel u n-nisa għadhom wiesgħa meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. Id-differenza bejn is-sessi fl-impjiegi hija dovuta parzjalment għall-provvista limitata ta’ kura tat-tfal ta’ kwalità tajba. L-eżiti tas-suq tax-xogħol għal diversi gruppi vulnerabbli, inkluż ir-Rom u l-persuni b’diżabilità, huma dgħajfa. Minkejja t-tnaqqis tagħha, l-Iskema ta’ Xogħlijiet Pubbliċi, li mhijiex effettiva biex twassal il-parteċipanti għall-impjiegi fis-suq tax-xogħol primarju, għadha mdaqqsa. Politiki oħra biex jgħinu lin-nies qiegħda jew inattivi jsibu xogħol jew taħriġ mhumiex immirati biżżejjed. L-iżvilupp tal-ħiliet diġitali jista’ jgħin biex titjieb l-impjegabbiltà. Il-miżuri reċenti tfasslu biex aktar ħaddiema rtirati jerġgħu jsibu xogħol u biex jiżdied l-għadd tagħhom maż-żmien. Is-sitwazzjoni kumplessiva tal-faqar fl-Ungerija ilha titjieb sa mill-2013. Id-durata tal-benefiċċji tal-qgħad hija l-iqsar fl-Unjoni, b’massimu ta’ tliet xhur, li huwa ferm inqas mill-medja taż-żmien meħtieġ biex jinstab impjieg. |
| --- | --- |

(9)

Ir-rata ta’ impjiegi kumplessivament tjiebet b’mod sinifikanti fost espansjoni ekonomika qawwija iżda ma kinitx ta’ benefiċċju bl-istess mod għall-gruppi kollha. Id-differenzi fl-impjiegi u fil-pagi bejn il-gruppi tal-ħiliet u bejn l-irġiel u n-nisa għadhom wiesgħa meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni. Id-differenza bejn is-sessi fl-impjiegi hija dovuta parzjalment għall-provvista limitata ta’ kura tat-tfal ta’ kwalità tajba. L-eżiti tas-suq tax-xogħol għal diversi gruppi vulnerabbli, inkluż ir-Rom u l-persuni b’diżabilità, huma dgħajfa. Minkejja t-tnaqqis tagħha, l-Iskema ta’ Xogħlijiet Pubbliċi, li mhijiex effettiva biex twassal il-parteċipanti għall-impjiegi fis-suq tax-xogħol primarju, għadha mdaqqsa. Politiki oħra biex jgħinu lin-nies qiegħda jew inattivi jsibu xogħol jew taħriġ mhumiex immirati biżżejjed. L-iżvilupp tal-ħiliet diġitali jista’ jgħin biex titjieb l-impjegabbiltà. Il-miżuri reċenti tfasslu biex aktar ħaddiema rtirati jerġgħu jsibu xogħol u biex jiżdied l-għadd tagħhom maż-żmien. Is-sitwazzjoni kumplessiva tal-faqar fl-Ungerija ilha titjieb sa mill-2013. Id-durata tal-benefiċċji tal-qgħad hija l-iqsar fl-Unjoni, b’massimu ta’ tliet xhur, li huwa ferm inqas mill-medja taż-żmien meħtieġ biex jinstab impjieg.

| (10) | Il-proporzjon ta’ nies fir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali qed jonqos. Kien hemm bidla ċara mill-benefiċċji soċjali lejn l-appoġġ tal-familja relatat max-xogħol u l-benefiċċji in natura, li madankollu mhumiex immirati biżżejjed għall-foqra. Filwaqt li s-sussidji għas-sjieda tad-djar espandew, ma kien hemm l-ebda titjib fil-provvista tal-akkomodazzjoni soċjali. |
| --- | --- |

(10)

Il-proporzjon ta’ nies fir-riskju tal-faqar u l-esklużjoni soċjali qed jonqos. Kien hemm bidla ċara mill-benefiċċji soċjali lejn l-appoġġ tal-familja relatat max-xogħol u l-benefiċċji in natura, li madankollu mhumiex immirati biżżejjed għall-foqra. Filwaqt li s-sussidji għas-sjieda tad-djar espandew, ma kien hemm l-ebda titjib fil-provvista tal-akkomodazzjoni soċjali.

| (11) | L-eżiti tal-edukazzjoni huma taħt il-medja tal-Unjoni u juru disparitajiet territorjali wiesgħa. Ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola hija ogħla u r-rata ta’ kisba tal-edukazzjoni terzjarja hija aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni. Is-sistema edukattiva xxekkel il-mobbiltà soċjali. L-istudenti jiġu strimjati kmieni f’tipi ta’ skejjel differenti, b’distakki kbar fir-riżultati edukattivi u fil-perkorsi lejn l-impjieg. Il-proporzjon ta’ skejjel primarji b’maġġoranza ta’ parteċipazzjoni tar-Rom żdied minn 10 % fl-2008 għal 15 % fl-2017. L-impatt ta’ miżuri reċenti mmirati lejn id-distribuzzjoni uniformi ta’ studenti żvantaġġati fl-iskejjel huwa limitat minħabba li skejjel mhux statali huma eżentati mir-rekwiżit li jieħdu studenti żvantaġġati. Tfal żvantaġġati għandhom it-tendenza li jkunu kkonċentrati fl-iskejjel sekondarji vokazzjonali fejn livelli ifqar ta’ ħiliet bażiċi, rati ogħla ta’ tluq bikri mill-iskola u pagi u prospetti ta’ karriera aktar baxxi huma aktar prevalenti. Il-parteċipazzjoni baxxa ta’ gruppi żvantaġġati, b’mod partikolari r-Rom, f’edukazzjoni ta’ kwalità hija opportunità mitlufa biex jinbena l-kapital uman. In-nuqqas ta’ għalliema jibqa’ wkoll sfida. Is-salarji tal-għalliema żdiedu f’dawn l-aħħar snin iżda għadhom relattivament baxxi, meta mqabbla ma’ gradwati oħrajn fl-edukazzjoni terzjarja. L-għadd baxx ta’ studenti li jipparteċipaw fl-edukazzjoni għolja mhuwiex konformi mad-domanda qawwija għal ħaddiema b’ħiliet għolja u l-primjum tal-pagi tal-gradwati terzjarji, li huwa l-ogħla fl-Unjoni. L-istituzzjonijiet Ungeriżi tal-edukazzjoni għolja għandhom l-aktar awtonomija finanzjarja baxxa fl-Unjoni. Barra minn hekk, l-emenda ta’ April 2017 tal-Att dwar l-Edukazzjoni Għolja, li stabbiliet rekwiżiti addizzjonali għall-universitajiet internazzjonali biex joperaw fl-Ungerija, qajmet aktar tħassib dwar il-libertà akkademika. Fl-2018, l-università Ungeriża kklassifikata internazzjonalment uriet l-intenzjoni tagħha li tħalli l-pajjiż minħabba l-inċertezza regolatorja maħluqa minn din l-emenda. |
| --- | --- |

(11)

L-eżiti tal-edukazzjoni huma taħt il-medja tal-Unjoni u juru disparitajiet territorjali wiesgħa. Ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola hija ogħla u r-rata ta’ kisba tal-edukazzjoni terzjarja hija aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni. Is-sistema edukattiva xxekkel il-mobbiltà soċjali. L-istudenti jiġu strimjati kmieni f’tipi ta’ skejjel differenti, b’distakki kbar fir-riżultati edukattivi u fil-perkorsi lejn l-impjieg. Il-proporzjon ta’ skejjel primarji b’maġġoranza ta’ parteċipazzjoni tar-Rom żdied minn 10 % fl-2008 għal 15 % fl-2017. L-impatt ta’ miżuri reċenti mmirati lejn id-distribuzzjoni uniformi ta’ studenti żvantaġġati fl-iskejjel huwa limitat minħabba li skejjel mhux statali huma eżentati mir-rekwiżit li jieħdu studenti żvantaġġati. Tfal żvantaġġati għandhom it-tendenza li jkunu kkonċentrati fl-iskejjel sekondarji vokazzjonali fejn livelli ifqar ta’ ħiliet bażiċi, rati ogħla ta’ tluq bikri mill-iskola u pagi u prospetti ta’ karriera aktar baxxi huma aktar prevalenti. Il-parteċipazzjoni baxxa ta’ gruppi żvantaġġati, b’mod partikolari r-Rom, f’edukazzjoni ta’ kwalità hija opportunità mitlufa biex jinbena l-kapital uman. In-nuqqas ta’ għalliema jibqa’ wkoll sfida. Is-salarji tal-għalliema żdiedu f’dawn l-aħħar snin iżda għadhom relattivament baxxi, meta mqabbla ma’ gradwati oħrajn fl-edukazzjoni terzjarja. L-għadd baxx ta’ studenti li jipparteċipaw fl-edukazzjoni għolja mhuwiex konformi mad-domanda qawwija għal ħaddiema b’ħiliet għolja u l-primjum tal-pagi tal-gradwati terzjarji, li huwa l-ogħla fl-Unjoni. L-istituzzjonijiet Ungeriżi tal-edukazzjoni għolja għandhom l-aktar awtonomija finanzjarja baxxa fl-Unjoni. Barra minn hekk, l-emenda ta’ April 2017 tal-Att dwar l-Edukazzjoni Għolja, li stabbiliet rekwiżiti addizzjonali għall-universitajiet internazzjonali biex joperaw fl-Ungerija, qajmet aktar tħassib dwar il-libertà akkademika. Fl-2018, l-università Ungeriża kklassifikata internazzjonalment uriet l-intenzjoni tagħha li tħalli l-pajjiż minħabba l-inċertezza regolatorja maħluqa minn din l-emenda.

| (12) | Ir-riżultati tas-saħħa għadhom lura meta mqabbla ma’ ħafna mill-Istati Membri, u dan jirrifletti kemm stili ta’ ħajja li mhumiex tajbin għas-saħħa kif ukoll l-effikaċja limitata tal-provvediment tal-kura tas-saħħa. Il-prevalenza tat-tipjip, tal-problemi tal-abbuż tal-alkoħol u tal-obeżità hija waħda mill-ogħla fl-Unjoni. L-Ungeriżi huma fost dawk li l-aktar probabbli fl-Unjoni li jsofru minn mewta prematura minħabba l-kwalità ħażina tal-arja. L-għadd ta’ mwiet li jistgħu jiġu evitati huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni parzjalment minħabba kontroll u ġestjoni tal-kura primarja inadegwati. Hemm differenzi soċjoekonomiċi sinifikanti fl-aċċess għall-kura ta’ kwalità. L-infiq pubbliku fuq il-kura tas-saħħa huwa taħt il-medja tal-Unjoni u ċ-ċittadini jiddependu fuq ħlasijiet minn buthom biex jaċċessaw kura ta’ kwalità, bir-riskju li d-distakk soċjoekonomiku jkompli jitwessa’. Is-sistema għadha wisq iddur mal-isptar, b’nuqqasijiet fil-kura primarja, b’mod partikolari d-detezzjoni bikrija u l-prevenzjoni ta’ mard kroniku. Nuqqas kbir ta’ persunal tal-kura tas-saħħa, b’mod partikolari tobba tal-familja u infermiera, ifixkel l-aċċess għall-kura f’żoni ifqar. |
| --- | --- |

(12)

Ir-riżultati tas-saħħa għadhom lura meta mqabbla ma’ ħafna mill-Istati Membri, u dan jirrifletti kemm stili ta’ ħajja li mhumiex tajbin għas-saħħa kif ukoll l-effikaċja limitata tal-provvediment tal-kura tas-saħħa. Il-prevalenza tat-tipjip, tal-problemi tal-abbuż tal-alkoħol u tal-obeżità hija waħda mill-ogħla fl-Unjoni. L-Ungeriżi huma fost dawk li l-aktar probabbli fl-Unjoni li jsofru minn mewta prematura minħabba l-kwalità ħażina tal-arja. L-għadd ta’ mwiet li jistgħu jiġu evitati huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni parzjalment minħabba kontroll u ġestjoni tal-kura primarja inadegwati. Hemm differenzi soċjoekonomiċi sinifikanti fl-aċċess għall-kura ta’ kwalità. L-infiq pubbliku fuq il-kura tas-saħħa huwa taħt il-medja tal-Unjoni u ċ-ċittadini jiddependu fuq ħlasijiet minn buthom biex jaċċessaw kura ta’ kwalità, bir-riskju li d-distakk soċjoekonomiku jkompli jitwessa’. Is-sistema għadha wisq iddur mal-isptar, b’nuqqasijiet fil-kura primarja, b’mod partikolari d-detezzjoni bikrija u l-prevenzjoni ta’ mard kroniku. Nuqqas kbir ta’ persunal tal-kura tas-saħħa, b’mod partikolari tobba tal-familja u infermiera, ifixkel l-aċċess għall-kura f’żoni ifqar.

| (13) | Iż-żieda fil-kapaċitajiet tar-riċerka u l-innovazzjoni tista’ ttejjeb il-prestazzjoni modesta tal-innovazzjoni tal-Ungerija u żżid il-produttività. Il-livell baxx ta’ akkumulazzjoni ta’ assi intellettwali huwa rifless fl-għadd baxx ta’ applikazzjonijiet għal privattivi, trademarks u disinn, l-għadd żgħir ta’ negozji innovattivi u l-livell baxx ta’ internazzjonalizzazzjoni minn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Kumpaniji iżgħar qegħdin isibuha bi tqila biex jinnovaw, u dan ixekkel l-involviment tagħhom fil-ktajjen tal-valur globali. Ir-R&Ż tan-negozju huma kkonċentrati fi ftit kumpaniji kbar, prinċipalment b’sjieda barranija, u jibbenefikaw minn appoġġ ġeneruż mill-gvern. L-appoġġ għall-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju jikkontribwixxi għal prestazzjoni aħjar fl-innovazzjoni u għat-trasferiment tat-teknoloġija. Il-kwalità tax-xjenza pubblika qed issofri minn politiki ineffiċjenti tar-R&Ż u minn nuqqas ta’ finanzjament minħabba li n-nefqa tas-settur pubbliku fuq ir-R&Ż hija ferm inqas mill-medja tal-Unjoni. Miżuri ta’ politika reċenti, li għandhom l-għan li jnaqqsu l-finanzjament u li jillimitaw l-indipendenza ta’ fora akkademiċi u ta’ riċerka qed joħolqu inċertezza f’dawk il-fora, u jistgħu jirriżultaw fl-emigrazzjoni tal-aqwa talent ta’ riċerka u fir-riskju ta’ tnaqqis persistenti fil-kwalità tar-riċerka. |
| --- | --- |

(13)

Iż-żieda fil-kapaċitajiet tar-riċerka u l-innovazzjoni tista’ ttejjeb il-prestazzjoni modesta tal-innovazzjoni tal-Ungerija u żżid il-produttività. Il-livell baxx ta’ akkumulazzjoni ta’ assi intellettwali huwa rifless fl-għadd baxx ta’ applikazzjonijiet għal privattivi, trademarks u disinn, l-għadd żgħir ta’ negozji innovattivi u l-livell baxx ta’ internazzjonalizzazzjoni minn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. Kumpaniji iżgħar qegħdin isibuha bi tqila biex jinnovaw, u dan ixekkel l-involviment tagħhom fil-ktajjen tal-valur globali. Ir-R&Ż tan-negozju huma kkonċentrati fi ftit kumpaniji kbar, prinċipalment b’sjieda barranija, u jibbenefikaw minn appoġġ ġeneruż mill-gvern. L-appoġġ għall-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju jikkontribwixxi għal prestazzjoni aħjar fl-innovazzjoni u għat-trasferiment tat-teknoloġija. Il-kwalità tax-xjenza pubblika qed issofri minn politiki ineffiċjenti tar-R&Ż u minn nuqqas ta’ finanzjament minħabba li n-nefqa tas-settur pubbliku fuq ir-R&Ż hija ferm inqas mill-medja tal-Unjoni. Miżuri ta’ politika reċenti, li għandhom l-għan li jnaqqsu l-finanzjament u li jillimitaw l-indipendenza ta’ fora akkademiċi u ta’ riċerka qed joħolqu inċertezza f’dawk il-fora, u jistgħu jirriżultaw fl-emigrazzjoni tal-aqwa talent ta’ riċerka u fir-riskju ta’ tnaqqis persistenti fil-kwalità tar-riċerka.

| (14) | Konnettività tat-trasport pubbliku lokali dgħajfa u kostijiet għolja għall-ivvjaġġar qed jikkontribwixxu għall-qgħad f’żoni żvantaġġati. Il-kundizzjoni ħażina tan-netwerks tat-toroq u tal-ferroviji xxekkel il-mobilità u tnaqqas is-sikurezza tal-ivvjaġġar, b’aktar minn nofs in-netwerk tat-toroq f’kundizzjoni ħażina, speċjalment f’reġjuni żvantaġġati. In-netwerks tat-trasport huma ċċentrati fuq Budapest, filwaqt li netwerks lokali u konnessjonijiet trasversali madwar il-pajjiż mhumiex żviluppati sew. Il-konġestjoni tat-toroq hija sfida li qiegħda dejjem tikber u ostaklu għall-produttività fiż-żoni urbani tal-Ungerija. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna dawn l-aħħar ħames snin. |
| --- | --- |

(14)

Konnettività tat-trasport pubbliku lokali dgħajfa u kostijiet għolja għall-ivvjaġġar qed jikkontribwixxu għall-qgħad f’żoni żvantaġġati. Il-kundizzjoni ħażina tan-netwerks tat-toroq u tal-ferroviji xxekkel il-mobilità u tnaqqas is-sikurezza tal-ivvjaġġar, b’aktar minn nofs in-netwerk tat-toroq f’kundizzjoni ħażina, speċjalment f’reġjuni żvantaġġati. In-netwerks tat-trasport huma ċċentrati fuq Budapest, filwaqt li netwerks lokali u konnessjonijiet trasversali madwar il-pajjiż mhumiex żviluppati sew. Il-konġestjoni tat-toroq hija sfida li qiegħda dejjem tikber u ostaklu għall-produttività fiż-żoni urbani tal-Ungerija. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna dawn l-aħħar ħames snin.

| (15) | L-effiċjenza enerġetika fis-settur residenzjali għadha dgħajfa. In-netwerk tal-elettriku jeħtieġ li jiġi ppreparat għar-rwol dejjem jikber tal-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli deċentralizzata. Nofs it-territorju tal-Ungerija huwa espost b’mod sinifikanti għar-riskji tat-tibdil fil-klima inkluż in-nixfa u l-għargħar, li joħolqu l-ħtieġa għal investiment fil-ġestjoni tal-ilma fix-xmajjar ewlenin. It-tniġġis tal-arja u l-kwalità tal-ilma għadhom ta’ tħassib. Is-sorsi ewlenin ta’ tniġġis huma l-kombustjoni residenzjali ta’ fjuwil solidu, l-emissjonijiet mill-agrikoltura u mit-trasport. L-ekonomija ċirkolari għadha f’fażi inizjali, ir-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali huwa sottożviluppat u l-istrumenti ekonomiċi mhumiex biżżejjed biex jindirizzaw l-isfidi ambjentali Ungeriżi. |
| --- | --- |

(15)

L-effiċjenza enerġetika fis-settur residenzjali għadha dgħajfa. In-netwerk tal-elettriku jeħtieġ li jiġi ppreparat għar-rwol dejjem jikber tal-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli deċentralizzata. Nofs it-territorju tal-Ungerija huwa espost b’mod sinifikanti għar-riskji tat-tibdil fil-klima inkluż in-nixfa u l-għargħar, li joħolqu l-ħtieġa għal investiment fil-ġestjoni tal-ilma fix-xmajjar ewlenin. It-tniġġis tal-arja u l-kwalità tal-ilma għadhom ta’ tħassib. Is-sorsi ewlenin ta’ tniġġis huma l-kombustjoni residenzjali ta’ fjuwil solidu, l-emissjonijiet mill-agrikoltura u mit-trasport. L-ekonomija ċirkolari għadha f’fażi inizjali, ir-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali huwa sottożviluppat u l-istrumenti ekonomiċi mhumiex biżżejjed biex jindirizzaw l-isfidi ambjentali Ungeriżi.

| (16) | Għad hemm tħassib dwar il-prevenzjoni u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni. Diversi indikaturi jissuġġerixxu li l-esponiment tal-Ungerija għall-korruzzjoni żdied f’dawn l-aħħar snin. Ir-riskji ta’ korruzzjoni u l-favoritiżmu jfixklu l-allokazzjoni tar-riżorsi peress li dawn mhumiex mgħoddija lejn l-aktar ditti produttivi. Il-funzjonament tas-servizz tal-prosekuzzjoni huwa ta’ importanza kruċjali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Filwaqt li miżuri biex tiġi miġġielda l-korruzzjoni ta’ livell baxx jidhru li ġew applikati b’xi suċċess, għad m’hemm l-ebda sinjal ta’ azzjoni determinata biex issir prosekuzzjoni tal-korruzzjoni li tinvolvi uffiċjali ta’ livell għoli jew iċ-ċirku immedjat tagħhom meta jirriżultaw allegazzjonijiet serji. Ir-responsabbiltà għad-deċiżjonijiet biex jingħalqu l-investigazzjonijiet hija kwistjoni ta’ tħassib, peress li ma hemm l-ebda rimedju effettiv biex jiġu kkontestati tali deċiżjonijiet. Il-prevenzjoni tal-korruzzjoni hija mxekkla ulterjorment mill-istituzzjonijiet pubbliċi li japplikaw restrizzjonijiet, inkluż miżati dissważivi għall-aċċess għall-informazzjoni. |
| --- | --- |

(16)

Għad hemm tħassib dwar il-prevenzjoni u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni. Diversi indikaturi jissuġġerixxu li l-esponiment tal-Ungerija għall-korruzzjoni żdied f’dawn l-aħħar snin. Ir-riskji ta’ korruzzjoni u l-favoritiżmu jfixklu l-allokazzjoni tar-riżorsi peress li dawn mhumiex mgħoddija lejn l-aktar ditti produttivi. Il-funzjonament tas-servizz tal-prosekuzzjoni huwa ta’ importanza kruċjali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Filwaqt li miżuri biex tiġi miġġielda l-korruzzjoni ta’ livell baxx jidhru li ġew applikati b’xi suċċess, għad m’hemm l-ebda sinjal ta’ azzjoni determinata biex issir prosekuzzjoni tal-korruzzjoni li tinvolvi uffiċjali ta’ livell għoli jew iċ-ċirku immedjat tagħhom meta jirriżultaw allegazzjonijiet serji. Ir-responsabbiltà għad-deċiżjonijiet biex jingħalqu l-investigazzjonijiet hija kwistjoni ta’ tħassib, peress li ma hemm l-ebda rimedju effettiv biex jiġu kkontestati tali deċiżjonijiet. Il-prevenzjoni tal-korruzzjoni hija mxekkla ulterjorment mill-istituzzjonijiet pubbliċi li japplikaw restrizzjonijiet, inkluż miżati dissważivi għall-aċċess għall-informazzjoni.

| (17) | L-indipendenza, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema ġudizzjarja huma kruċjali biex jattiraw in-negozju u jippermettu t-tkabbir ekonomiku. Jidher li l-kontrolli u l-bilanċi, li huma kruċjali biex tiġi żgurata l-indipendenza ġudizzjarja, qed jaqgħu taħt aktar pressjoni fi ħdan is-sistema tal-qrati ta’ ġudikatura ordinarja. Il-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi dejjem akbar biex jibbilanċja s-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura. Tqajmu mistoqsijiet dwar il-konsegwenzi ta’ dan għall-indipendenza ġuridika. Fir-rigward tal-Liġi tal-Qrati Amministrattivi, huwa nnutat li l-gvern ippreżenta abbozz ta’ liġi li tirtira l-Att dwar ir-regoli għad-dħul fis-seħħ u r-regoli tranżizzjonali għall-qrati amministrattivi fit-30 ta’ Mejju 2019. |
| --- | --- |

(17)

L-indipendenza, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema ġudizzjarja huma kruċjali biex jattiraw in-negozju u jippermettu t-tkabbir ekonomiku. Jidher li l-kontrolli u l-bilanċi, li huma kruċjali biex tiġi żgurata l-indipendenza ġudizzjarja, qed jaqgħu taħt aktar pressjoni fi ħdan is-sistema tal-qrati ta’ ġudikatura ordinarja. Il-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali qed iħabbat wiċċu ma’ sfidi dejjem akbar biex jibbilanċja s-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura. Tqajmu mistoqsijiet dwar il-konsegwenzi ta’ dan għall-indipendenza ġuridika. Fir-rigward tal-Liġi tal-Qrati Amministrattivi, huwa nnutat li l-gvern ippreżenta abbozz ta’ liġi li tirtira l-Att dwar ir-regoli għad-dħul fis-seħħ u r-regoli tranżizzjonali għall-qrati amministrattivi fit-30 ta’ Mejju 2019.

| (18) | Il-qafas tal-akkwist pubbliku tjieb f’dawn l-aħħar snin iżda għad hemm ostakli għall-kompetizzjoni. Dawn jinkludu l-użu ta’ proċeduri speċjali b’pubbliċità limitata u irregolaritajiet sistemiċi fil-proċessi tal-offerti, b’mod partikolari relatati ma’ kriterji tal-għażla u tal-għoti inadegwati u trattament mhux ugwali tal-offerenti. Filwaqt li xi indikaturi juru titjib, l-għadd ta’ proċeduri b’offerent wieħed għadu għoli. L-użu effikaċi tal-akkwist elettroniku jista’ jkompli jżid l-effiċjenza u t-trasparenza. |
| --- | --- |

(18)

Il-qafas tal-akkwist pubbliku tjieb f’dawn l-aħħar snin iżda għad hemm ostakli għall-kompetizzjoni. Dawn jinkludu l-użu ta’ proċeduri speċjali b’pubbliċità limitata u irregolaritajiet sistemiċi fil-proċessi tal-offerti, b’mod partikolari relatati ma’ kriterji tal-għażla u tal-għoti inadegwati u trattament mhux ugwali tal-offerenti. Filwaqt li xi indikaturi juru titjib, l-għadd ta’ proċeduri b’offerent wieħed għadu għoli. L-użu effikaċi tal-akkwist elettroniku jista’ jkompli jżid l-effiċjenza u t-trasparenza.

| (19) | L-istrutturi u l-proċessi Ungeriżi tad-djalogu soċjali għadhom sottożviluppati u ma jippermettux involviment sinifikanti tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika. In-nuqqasijiet fl-impenn tal-partijiet ikkonċernati u t-trasparenza limitata jimminaw il-bażi ta’ evidenza għat-tfassil ta’ politika u l-kwalità tiegħu. Dan jirriżulta f’bidliet frekwenti u imprevedibbli fir-regolamenti u jiskoraġġixxi l-investimenti ta’ valur miżjud għoli. |
| --- | --- |

(19)

L-istrutturi u l-proċessi Ungeriżi tad-djalogu soċjali għadhom sottożviluppati u ma jippermettux involviment sinifikanti tas-sħab soċjali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika. In-nuqqasijiet fl-impenn tal-partijiet ikkonċernati u t-trasparenza limitata jimminaw il-bażi ta’ evidenza għat-tfassil ta’ politika u l-kwalità tiegħu. Dan jirriżulta f’bidliet frekwenti u imprevedibbli fir-regolamenti u jiskoraġġixxi l-investimenti ta’ valur miżjud għoli.

| (20) | Ittieħdu miżuri biex tkompli titjieb is-sistema tat-taxxa, iżda għad hemm xi sfidi. Il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol naqas iżda għadu għoli għal dawk bi dħul baxx. Taxxi speċifiċi għas-settur u għadd kbir ta’ taxxi żgħar jikkomplikaw is-sistema tat-taxxa u jgħollu l-kostijiet ta’ konformità, b’mod partikolari għal ditti iżgħar. |
| --- | --- |

(20)

Ittieħdu miżuri biex tkompli titjieb is-sistema tat-taxxa, iżda għad hemm xi sfidi. Il-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol naqas iżda għadu għoli għal dawk bi dħul baxx. Taxxi speċifiċi għas-settur u għadd kbir ta’ taxxi żgħar jikkomplikaw is-sistema tat-taxxa u jgħollu l-kostijiet ta’ konformità, b’mod partikolari għal ditti iżgħar.

| (21) | L-ostakli regolatorji u l-involviment tal-Istat fis-swieq tal-prodotti jfixklu l-għażla tal-intrapriżi effiċjenti u jillimitaw il-kompetizzjoni. L-awtoritajiet qed ikomplu jafdaw ċerti servizzi lil ditti tal-Istat jew ditti privati maħluqa speċifikament għal dawn l-għanijiet. Ċerta leġiżlazzjoni u ċerti miżuri mfassla apposta u eżenzjonijiet ad hoc mill-iskrutinju tal-kompetizzjoni jfixklu l-funzjonament tas-suq u jxekklu l-investiment. In-nuqqas ta’ prevedibbiltà tal-qafas legali huwa problema ulterjuri, speċjalment fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, li fis-snin reċenti ħabbat wiċċu ma’ bidliet frekwenti fir-regolamenti. Il-leġiżlazzjoni li timponi awtorizzazzjoni speċjali addizzjonali għal modifiki fl-użu jew disinn ta’ postijiet għall-bejgħ bl-imnut ġiet introdotta s-sena li għaddiet. Ir-regolamentazzjoni tal-professjonijiet għadha restrittiva wkoll. In-nuqqas ta’ kompetizzjoni f’dawn is-setturi jista’ jkun detrimentali għall-innovazzjoni u l-effiċjenza. |
| --- | --- |

(21)

L-ostakli regolatorji u l-involviment tal-Istat fis-swieq tal-prodotti jfixklu l-għażla tal-intrapriżi effiċjenti u jillimitaw il-kompetizzjoni. L-awtoritajiet qed ikomplu jafdaw ċerti servizzi lil ditti tal-Istat jew ditti privati maħluqa speċifikament għal dawn l-għanijiet. Ċerta leġiżlazzjoni u ċerti miżuri mfassla apposta u eżenzjonijiet ad hoc mill-iskrutinju tal-kompetizzjoni jfixklu l-funzjonament tas-suq u jxekklu l-investiment. In-nuqqas ta’ prevedibbiltà tal-qafas legali huwa problema ulterjuri, speċjalment fis-settur tal-bejgħ bl-imnut, li fis-snin reċenti ħabbat wiċċu ma’ bidliet frekwenti fir-regolamenti. Il-leġiżlazzjoni li timponi awtorizzazzjoni speċjali addizzjonali għal modifiki fl-użu jew disinn ta’ postijiet għall-bejgħ bl-imnut ġiet introdotta s-sena li għaddiet. Ir-regolamentazzjoni tal-professjonijiet għadha restrittiva wkoll. In-nuqqas ta’ kompetizzjoni f’dawn is-setturi jista’ jkun detrimentali għall-innovazzjoni u l-effiċjenza.

| (22) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. L-Ungerija ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda tirreġistra dħul u ħruġ ta’ kapital relattivament għoljin permezz ta’ entitajiet bi skop speċjali, li l-effett tagħhom fuq l-ekonomija reali hu ftit li xejn jew xejn. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ta’ dividend, ta’ interessi u ta’ royalties li joħorġu mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiżi terzi), li jsiru minn kumpaniji bbażati fl-Ungerija jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jaħarbu t-taxxa għalkollox, jekk ma jkunux soġġetti għal taxxa fil-ġurisdizzjoni reċipjenti. |
| --- | --- |

(22)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. L-Ungerija ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda tirreġistra dħul u ħruġ ta’ kapital relattivament għoljin permezz ta’ entitajiet bi skop speċjali, li l-effett tagħhom fuq l-ekonomija reali hu ftit li xejn jew xejn. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ta’ dividend, ta’ interessi u ta’ royalties li joħorġu mill-pajjiż (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiżi terzi), li jsiru minn kumpaniji bbażati fl-Ungerija jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jaħarbu t-taxxa għalkollox, jekk ma jkunux soġġetti għal taxxa fil-ġurisdizzjoni reċipjenti.

| (23) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Ungerija tagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, waqt li tikkunsidra d-disparitajiet reġjonali. |
| --- | --- |

(23)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Ungerija tagħmel l-aqwa użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, waqt li tikkunsidra d-disparitajiet reġjonali.

| (24) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Ungerija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ungerija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Ungerija iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(24)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Ungerija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ungerija fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Ungerija iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (25) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni (12) tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(25)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni (12) tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Ungerija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Tiżgura konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019, bil-ħsieb li tiġi korretta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju.

2.

Tkompli l-integrazzjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari permezz tat-titjib tal-ħiliet, u ttejjeb l-adegwatezza tal-assistenza soċjali u l-benefiċċji tal-qgħad. Ittejjeb ir-riżultati edukattivi u żżid il-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati, b’mod partikolari r-Rom, f’edukazzjoni formali inklużiva ta’ kwalità. Ittejjeb ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa billi tappoġġa miżuri sanitarji preventivi u ssaħħaħ il-kura tas-saħħa primarja.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-enerġija b’livell baxx ta’ karbonju,l-infrastruttura tat-trasport, il-ġestjoni tal-iskart u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u tar-riżorsi, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali. Ittejjeb il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku.

4.

Issaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni, anki billi ttejjeb l-isforzi tal-prosekuzzjoni u l-aċċess għall-informazzjoni pubblika, u ssaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja. Ittejjeb il-kwalità u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet permezz ta’ djalogu soċjali effettiv u impenn ma’ partijiet interessati oħrajn u permezz ta’ valutazzjonijiet tal-impatt regolari u xierqa. Tkompli tissimplifika s-sistema tat-taxxa, filwaqt li ssaħħaħha kontra r-riskju ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa. Ittejjeb il-kompetizzjoni u l-prevedibbiltà regolatorja fis-settur tas-servizzi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 72.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

5

(6)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2018 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-Ungerija (ĠU C 223, 27.6.2018, p. 1).

6

(7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/2028 tal-4 ta’ Diċembru 2018 li tistabbilixxi li ma ttieħdet ebda azzjoni effettiva mill-Ungerija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tas-22 ta’ Ġunju 2018 (ĠU L 325, 20.12.2018, p. 29)

8

(9)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 bil-għan li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-Ungerija (ĠU C 460, 21.12.2018, p. 4).

9

(10)  Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1003 tal-14 ta’ Ġunju 2019 li tistabbilixxi li ebda azzjoni effettiva ma ttieħdet mill-Ungerija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 (ĠU L 163, 20.6.2019, p. 64).

10

(11)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2019 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-Ungerija (ĠU C 210, 21.6.2019, p. 4).

11

(12)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

12

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/107 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/107

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 ta’ Malta u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ta’ Malta

(2019/C 301/18)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil Malta bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lil Malta bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u minħabba r-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Malta jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro kif muri fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq oqsma u miżuri tat-taxxa speċifikati ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u minħabba r-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, Malta jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro kif muri fir-rakkomandazzjonijiet (2) u (3) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq oqsma u miżuri tat-taxxa speċifikati ser jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment u l-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 ta’ Malta ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamlet Malta biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Malta biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 ta’ Malta ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Ġie vvalutat il-progress li għamlet Malta biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress ta’ Malta biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha tal-Ewropa 2020.

| (4) | Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-16 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-16 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fit-30 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Malta bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali, minn 2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,9 % tal-PDG fl-2019, segwit minn żieda marġinali ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2020 li jkompli għal 1,1 % tal-PDG fl-2021 u fl-2022. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — baġit li f’termini strutturali jkun ibbilanċjat — għadu qed jiġi ssuperat matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jibqa’ taħt il-valur referenzjarju tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG, u mistenni jonqos gradwalment minn 46 % tal-PDG fl-2018 għal madwar 33 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. B’mod ġenerali, il-Kunsill hu tal-opinjoni li Malta hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu ta’ żmien qasir kif ukoll medju, speċjalment minħabba r-riskji futuri possibbli marbutin mas-saħħa tad-dħul. |
| --- | --- |

(6)

Malta bħalissa tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, il-gvern qed jippjana tnaqqis fis-surplus nominali, minn 2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,9 % tal-PDG fl-2019, segwit minn żieda marġinali ta’ 1,0 % tal-PDG fl-2020 li jkompli għal 1,1 % tal-PDG fl-2021 u fl-2022. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkulat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — baġit li f’termini strutturali jkun ibbilanċjat — għadu qed jiġi ssuperat matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern mal-PDG huwa mistenni li jibqa’ taħt il-valur referenzjarju tat-Trattat ta’ 60 % tal-PDG, u mistenni jonqos gradwalment minn 46 % tal-PDG fl-2018 għal madwar 33 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa għall-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa previst li jirreġistra surplus ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2019 u ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2020, aktar mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. B’mod ġenerali, il-Kunsill hu tal-opinjoni li Malta hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, l-iżviluppi fin-nefqa jenħtieġ li jiġu mmonitorjati bir-reqqa fuq terminu ta’ żmien qasir kif ukoll medju, speċjalment minħabba r-riskji futuri possibbli marbutin mas-saħħa tad-dħul.

| (7) | Iż-żieda fin-nefqa marbuta mal-età tirrappreżenta riskju għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq terminu twil. In-nefqa pubblika relatata mal-età fis-sistemi tal-pensjonijiet u tal-kura tas-saħħa hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra, u dan jindika riskju fiż-żieda fid-dejn fuq terminu twil. Diversi miżuri għandhom l-għan li jagħmlu l-pensjonijiet aktar adegwati, anke billi jiġu msaħħa l-inċentivi għat-tfaddil għall-pensjonijiet privati u għall-pensjonijiet volontarji tal-irtirar mix-xogħol. L-isforzi li għaddejjin għenu biex tiżdied il-provvista tax-xogħol u biex il-ħajja tax-xogħol titwal, b’impatt pożittiv fuq ir-rati tal-impjiegi tan-nisa u tal-ħaddiema akbar fl-età. Fl-2018, il-gvern għamel aġġustamenti biex jinkludi kontribuzzjonijiet li jkunu saru wara l-età tal-pensjoni u ppermetta lil persuni li jaħdmu għal rashom u lill-pensjonanti taħt il-65 sena li jaħdmu part-time biex iħallsu kontribuzzjonijiet li jkunu proporzjonati mal-pagi tagħhom, biex b’hekk jippromwovu ħajjiet tax-xogħol itwal. Madankollu, l-età statutorja tal-irtirar, li gradwalment qed tiżdied mil-livell attwali ta’ 63 sena għal 65 sena, hija mistennija li tibqa’ l-istess wara l-2027, minkejja li huwa mistenni li l-istennija tal-għomor se tkompli tiżdied. Il-Grupp ta’ Strateġija għall-Pensjonijiet imwaqqaf fl-2018 huwa mistenni li jippubblika rapport sa Diċembru 2020, li jiddeskrivi r-rakkomandazzjonijiet sabiex is-sostenibbiltà u l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet titjieb. Fir-rigward tal-kura tas-saħħa, bħalissa għaddejjin miżuri biex jiġu deċentralizzati s-servizzi, mill-isptarijiet sal-kura tas-saħħa primarja, u biex fuq terminu twil jitjieb l-għoti tas-servizzi tal-kura tas-saħħa. Il-pjanijiet attwali biex tiġi estiża l-kapaċità tal-kura tal-outpatients fl-isptarijiet pubbliċi jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-ħinijiet twal ta’ stennija għal ċerti oqsma ta’ speċjalizzazzjoni. Madankollu, sa issa ma ntużawx għal kollox miżuri oħra biex jitnaqqsu r-riferimenti bla bżonn għal għand speċjalisti u biex l-użu mhux xieraq tal-kura fid-dipartiment ta’ emerġenza jiġi ttrasferit għal dak tal-kura tal-outpatients, u b’hekk dan qed iżomm milli jsir titjib fl-effiċjenza tas-sistema. Kunċett ġdid għaċ-ċentri tal-kura primarja tas-saħħa kif ukoll investimenti sabiex gradwalment jiġi estiż l-użu tas-servizzi elettroniċi fil-qasam tas-saħħa (eHealth), bl-għan li s-servizzi jiġu deċentralizzati mill-isptarijiet għal-livell ta’ kura primarja tas-saħħa. Biex tiġi riflessa d-domanda li dejjem qed tikber għall-kura fuq terminu twil, ġew introdotti fl-2017-2018 tipi ġodda ta’ servizzi ta’ kura fil-komunità u fid-djar. Minkejja l-potenzjal tagħhom, l-impatt tal-miżuri fil-qasam tal-pensjonijiet u tal-kura tas-saħħa dwar is-sostenibbiltà fiskali għad trid isseħħ. |
| --- | --- |

(7)

Iż-żieda fin-nefqa marbuta mal-età tirrappreżenta riskju għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi fuq terminu twil. In-nefqa pubblika relatata mal-età fis-sistemi tal-pensjonijiet u tal-kura tas-saħħa hija mistennija li tiżdied b’mod sinifikanti meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra, u dan jindika riskju fiż-żieda fid-dejn fuq terminu twil. Diversi miżuri għandhom l-għan li jagħmlu l-pensjonijiet aktar adegwati, anke billi jiġu msaħħa l-inċentivi għat-tfaddil għall-pensjonijiet privati u għall-pensjonijiet volontarji tal-irtirar mix-xogħol. L-isforzi li għaddejjin għenu biex tiżdied il-provvista tax-xogħol u biex il-ħajja tax-xogħol titwal, b’impatt pożittiv fuq ir-rati tal-impjiegi tan-nisa u tal-ħaddiema akbar fl-età. Fl-2018, il-gvern għamel aġġustamenti biex jinkludi kontribuzzjonijiet li jkunu saru wara l-età tal-pensjoni u ppermetta lil persuni li jaħdmu għal rashom u lill-pensjonanti taħt il-65 sena li jaħdmu part-time biex iħallsu kontribuzzjonijiet li jkunu proporzjonati mal-pagi tagħhom, biex b’hekk jippromwovu ħajjiet tax-xogħol itwal. Madankollu, l-età statutorja tal-irtirar, li gradwalment qed tiżdied mil-livell attwali ta’ 63 sena għal 65 sena, hija mistennija li tibqa’ l-istess wara l-2027, minkejja li huwa mistenni li l-istennija tal-għomor se tkompli tiżdied. Il-Grupp ta’ Strateġija għall-Pensjonijiet imwaqqaf fl-2018 huwa mistenni li jippubblika rapport sa Diċembru 2020, li jiddeskrivi r-rakkomandazzjonijiet sabiex is-sostenibbiltà u l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet titjieb. Fir-rigward tal-kura tas-saħħa, bħalissa għaddejjin miżuri biex jiġu deċentralizzati s-servizzi, mill-isptarijiet sal-kura tas-saħħa primarja, u biex fuq terminu twil jitjieb l-għoti tas-servizzi tal-kura tas-saħħa. Il-pjanijiet attwali biex tiġi estiża l-kapaċità tal-kura tal-outpatients fl-isptarijiet pubbliċi jistgħu jgħinu biex jiġu indirizzati l-ħinijiet twal ta’ stennija għal ċerti oqsma ta’ speċjalizzazzjoni. Madankollu, sa issa ma ntużawx għal kollox miżuri oħra biex jitnaqqsu r-riferimenti bla bżonn għal għand speċjalisti u biex l-użu mhux xieraq tal-kura fid-dipartiment ta’ emerġenza jiġi ttrasferit għal dak tal-kura tal-outpatients, u b’hekk dan qed iżomm milli jsir titjib fl-effiċjenza tas-sistema. Kunċett ġdid għaċ-ċentri tal-kura primarja tas-saħħa kif ukoll investimenti sabiex gradwalment jiġi estiż l-użu tas-servizzi elettroniċi fil-qasam tas-saħħa (eHealth), bl-għan li s-servizzi jiġu deċentralizzati mill-isptarijiet għal-livell ta’ kura primarja tas-saħħa. Biex tiġi riflessa d-domanda li dejjem qed tikber għall-kura fuq terminu twil, ġew introdotti fl-2017-2018 tipi ġodda ta’ servizzi ta’ kura fil-komunità u fid-djar. Minkejja l-potenzjal tagħhom, l-impatt tal-miżuri fil-qasam tal-pensjonijiet u tal-kura tas-saħħa dwar is-sostenibbiltà fiskali għad trid isseħħ.

| (8) | Fl-aħħar deċennju, Malta esperjenzat bidla qawwija lejn is-settur tas-servizzi, b’enfasi qawwija fuq oqsma orjentati internazzjonalment bħas-servizzi finanzjarji, it-turiżmu u r-remote gaming. L-espansjoni tas-settur tas-servizzi kkontribwiet għat-tkabbir ekonomiku u biex jitkattar bilanċ favorevoli kbir fil-kont kurrenti. Fl-istess waqt, id-dipendenza dejjem akbar fuq setturi li huma meqjusa vulnerabbli għall-integrità finanzjarja toħloq sfidi għall-qafas ta’ governanza, u b’hekk titqiegħed pressjoni fuq il-kapaċità ta’ superviżjoni u ta’ infurzar. B’mod partikolari, id-daqs tas-settur finanzjarju u dak tal-gaming u l-isforzi biex jiġu attirati operaturi tal-kriptovaluti jeħtieġu infurzar effettiv kontra l-ħasil tal-flus. Iż-żieda reċenti fir-riżorsi umani u baġitarji tal-Unità ta’ Analiżi tal-Intelligence Finanzjarja flimkien mat-tisħiħ tal-proċeduri u tal-proċessi tagħha huma passi pożittivi. Nuqqasijiet fil-governanza, b’mod partikolari fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, jistgħu jkunu detrimentali għall-klima tal-kummerċ u jaffettwa l-investiment b’mod negattiv. B’mod partikolari, hemm riskju ta’ kunflitt ta’ interess f’diversi livelli tal-gvern. Barra minn hekk, bħalissa l-Iskwadra kontra Reati Ekonomiċi, tal-Pulizija, hija nieqsa mill-persunal. F’dan il-kuntest, huwa importanti li qafas leġiżlattiv imsaħħaħ jimxi id f’id ma’ implimentazzjoni f’waqtha u bir-reqqa. It-titjib fil-qafas ta’ governanza u l-iżgurar ta’ implimentazzjoni effettiva huma l-element prinċipali biex tiġi ppreservata l-attraenza ta’ Malta u biex l-ekonomija tiġi protetta minn riskji għar-reputazzjoni tagħha. |
| --- | --- |

(8)

Fl-aħħar deċennju, Malta esperjenzat bidla qawwija lejn is-settur tas-servizzi, b’enfasi qawwija fuq oqsma orjentati internazzjonalment bħas-servizzi finanzjarji, it-turiżmu u r-remote gaming. L-espansjoni tas-settur tas-servizzi kkontribwiet għat-tkabbir ekonomiku u biex jitkattar bilanċ favorevoli kbir fil-kont kurrenti. Fl-istess waqt, id-dipendenza dejjem akbar fuq setturi li huma meqjusa vulnerabbli għall-integrità finanzjarja toħloq sfidi għall-qafas ta’ governanza, u b’hekk titqiegħed pressjoni fuq il-kapaċità ta’ superviżjoni u ta’ infurzar. B’mod partikolari, id-daqs tas-settur finanzjarju u dak tal-gaming u l-isforzi biex jiġu attirati operaturi tal-kriptovaluti jeħtieġu infurzar effettiv kontra l-ħasil tal-flus. Iż-żieda reċenti fir-riżorsi umani u baġitarji tal-Unità ta’ Analiżi tal-Intelligence Finanzjarja flimkien mat-tisħiħ tal-proċeduri u tal-proċessi tagħha huma passi pożittivi. Nuqqasijiet fil-governanza, b’mod partikolari fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, jistgħu jkunu detrimentali għall-klima tal-kummerċ u jaffettwa l-investiment b’mod negattiv. B’mod partikolari, hemm riskju ta’ kunflitt ta’ interess f’diversi livelli tal-gvern. Barra minn hekk, bħalissa l-Iskwadra kontra Reati Ekonomiċi, tal-Pulizija, hija nieqsa mill-persunal. F’dan il-kuntest, huwa importanti li qafas leġiżlattiv imsaħħaħ jimxi id f’id ma’ implimentazzjoni f’waqtha u bir-reqqa. It-titjib fil-qafas ta’ governanza u l-iżgurar ta’ implimentazzjoni effettiva huma l-element prinċipali biex tiġi ppreservata l-attraenza ta’ Malta u biex l-ekonomija tiġi protetta minn riskji għar-reputazzjoni tagħha.

| (9) | Is-settur tal-assigurazzjoni huwa espost għal riskji ta’ superviżjoni passiva, fejn il-kooperazzjoni bejn is-superviżuri domestiċi u esterni hija essenzjali. B’kuntrast mas-settur bankarju, is-superviżjoni tas-sussidjarji fis-settur tal-assigurazzjoni huma soġġetti għas-superviżjoni domestika, jiġifieri l-kumpaniji tal-assigurazzjoni rreġistrati f’Malta u li jipprovdu assigurazzjoni f’pajjiżi oħra huma taħt is-superviżjoni diretta tar-regolatur Malti. Madankollu, il-kapaċità superviżorja sa issa għadha ma ġietx imsaħħa biżżejjed. Barra minn hekk, il-kumplessità tal-mudelli tan-negozju tal-assigurazzjoni kif ukoll il-prodotti, flimkien maż-żieda fid-domanda għall-istabbiliment u l-espansjoni ta’ mekkaniżmi speċjalizzati tal-assigurazzjoni jeħtieġu superviżjoni stretta. |
| --- | --- |

(9)

Is-settur tal-assigurazzjoni huwa espost għal riskji ta’ superviżjoni passiva, fejn il-kooperazzjoni bejn is-superviżuri domestiċi u esterni hija essenzjali. B’kuntrast mas-settur bankarju, is-superviżjoni tas-sussidjarji fis-settur tal-assigurazzjoni huma soġġetti għas-superviżjoni domestika, jiġifieri l-kumpaniji tal-assigurazzjoni rreġistrati f’Malta u li jipprovdu assigurazzjoni f’pajjiżi oħra huma taħt is-superviżjoni diretta tar-regolatur Malti. Madankollu, il-kapaċità superviżorja sa issa għadha ma ġietx imsaħħa biżżejjed. Barra minn hekk, il-kumplessità tal-mudelli tan-negozju tal-assigurazzjoni kif ukoll il-prodotti, flimkien maż-żieda fid-domanda għall-istabbiliment u l-espansjoni ta’ mekkaniżmi speċjalizzati tal-assigurazzjoni jeħtieġu superviżjoni stretta.

| (10) | Ir-riformi li għandhom l-għan li jtejbu l-indipendenza tal-ġudikatura u tas-sistema tal-ġustizzja għadhom għaddejjin. Dawn jinkludu, b’mod partikolari, it-twaqqif ta’ servizz ta’ prosekuzzjoni ġdid, indipendenti mill-Avukat Ġenerali u mill-pulizija, kif irrakkomandat ukoll mill-Kummissjoni għad-Demokrazija tal-Kunsill tal-Ewropa permezz tad-Dritt (il-Kummissjoni ta’ Venezja), f’opinjoni dwar Malta, adottata f’Diċembru 2018. Barra minn hekk, qafas imsaħħaħ ta’ governanza, inkluż l-infurzar effettiv ġudizzjarju u ta’ kontra l-korruzzjoni, huwa prerekwiżit biex jinkisbu l-benefiċċji sħaħ tal-investiment. |
| --- | --- |

(10)

Ir-riformi li għandhom l-għan li jtejbu l-indipendenza tal-ġudikatura u tas-sistema tal-ġustizzja għadhom għaddejjin. Dawn jinkludu, b’mod partikolari, it-twaqqif ta’ servizz ta’ prosekuzzjoni ġdid, indipendenti mill-Avukat Ġenerali u mill-pulizija, kif irrakkomandat ukoll mill-Kummissjoni għad-Demokrazija tal-Kunsill tal-Ewropa permezz tad-Dritt (il-Kummissjoni ta’ Venezja), f’opinjoni dwar Malta, adottata f’Diċembru 2018. Barra minn hekk, qafas imsaħħaħ ta’ governanza, inkluż l-infurzar effettiv ġudizzjarju u ta’ kontra l-korruzzjoni, huwa prerekwiżit biex jinkisbu l-benefiċċji sħaħ tal-investiment.

| (11) | Il-proporzjon tal-intrapriżi innovattivi għadu lura. Il-prestazzjoni tar-riċerka u l-innovazzjoni jenħtieġ li tissaħħaħ permezz tal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti sabiex din tkun tista’ tikkontribwixxi għat-tkabbir fil-produttività. Malta għadha ma fformulatx strateġija tal-kompetittività koerenti, komprensiva u fit-tul biex l-ekonomija domestika tavvanza fil-katina tal-valur. Minħabba l-ispeċjalizzazzjoni ta’ Malta f’servizzi li qed jikbru malajr u l-aspirazzjonijiet tagħha rigward it-teknoloġija tal-blockchain, huwa ferm importanti li jsir aktar investiment fil-kapaċità amministrattiva u superviżorja. Barra minn hekk, iż-żieda fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni ta’ Malta se teħtieġ aktar investiment f’assi intanġibbli, inkluż fir-riċerka u fl-iżvilupp (R&Ż), biex jiġu indirizzati d-defiċits u l-lakuni fil-ħiliet, u biex jiġu ffaċilitati r-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju, kollha b’governanza aktar effettiva tas-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

(11)

Il-proporzjon tal-intrapriżi innovattivi għadu lura. Il-prestazzjoni tar-riċerka u l-innovazzjoni jenħtieġ li tissaħħaħ permezz tal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti sabiex din tkun tista’ tikkontribwixxi għat-tkabbir fil-produttività. Malta għadha ma fformulatx strateġija tal-kompetittività koerenti, komprensiva u fit-tul biex l-ekonomija domestika tavvanza fil-katina tal-valur. Minħabba l-ispeċjalizzazzjoni ta’ Malta f’servizzi li qed jikbru malajr u l-aspirazzjonijiet tagħha rigward it-teknoloġija tal-blockchain, huwa ferm importanti li jsir aktar investiment fil-kapaċità amministrattiva u superviżorja. Barra minn hekk, iż-żieda fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni ta’ Malta se teħtieġ aktar investiment f’assi intanġibbli, inkluż fir-riċerka u fl-iżvilupp (R&Ż), biex jiġu indirizzati d-defiċits u l-lakuni fil-ħiliet, u biex jiġu ffaċilitati r-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju, kollha b’governanza aktar effettiva tas-sistema tar-riċerka u l-innovazzjoni.

| (12) | Malta teħtieġ li tippromwovi l-bidla lejn ekonomija aktar sostenibbli u effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, pereżempju billi tinvesti fil-potenzjal mhux sfruttat għall-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli, fiċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma, fil-ġestjoni tal-iskart, u tindirizza l-emissjonijiet li dejjem qed jiżdiedu mill-air conditioning, l-azzjoni klimatika u l-mobbiltà sostenibbli, li ser ikun fiha emissjonijiet mit-trasport bit-triq. Minħabba alternattivi limitati fit-trasport u fl-ivvjaġġar kif ukoll il-propagazzjoni għolja tal-karozzi, il-konġestjoni fit-toroq hija waħda mill-aspetti l-aktar dgħajfin tal-ambjent kummerċjali ta’ Malta, u għadha sfida kbira. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq f’dawn l-aħħar ħames snin żdiedu. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu matul dawn l-aħħar 5 snin. Is-sehem ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-taħlita enerġetika żdied għal 7,2 % fl-2017, ftit aktar mil-livell tal-perkors indikattiv ta’ 6,5 % għall-2017/2018. Madankollu, il-konsum aħħari tal-enerġija f’Malta qed jiżdied kontinwament. Aktar investimenti fis-setturi kollha huma meħtieġa fuq terminu ta’ żmien qasir sabiex jintlaħqu l-miri nazzjonali tal-enerġija rinnovabbli u tal-effiċjenza enerġetika tal-2020. I-finanzjament għar-R&Ż jew il-miżuri ta’ appoġġ jiġu implimentati biex jiġu żviluppati teknoloġiji ġodda/imtejba li jindirizzaw l-ambjent u t-tibdil fil-klima. Il-prezz soċjali u ambjentali tal-isplużjoni fil-qasam tad-djar jeħtieġ monitoraġġ aktar mill-qrib. Il-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari jenħtieġ li jiġu applikati għar-rimi tal-iskart tal-kostruzzjoni biex jiġi limitat l-impatt ambjentali tiegħu. Il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tad-djar jenħtieġ li jingħataw attenzjoni. |
| --- | --- |

(12)

Malta teħtieġ li tippromwovi l-bidla lejn ekonomija aktar sostenibbli u effiċjenti fl-użu tar-riżorsi, pereżempju billi tinvesti fil-potenzjal mhux sfruttat għall-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli, fiċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma, fil-ġestjoni tal-iskart, u tindirizza l-emissjonijiet li dejjem qed jiżdiedu mill-air conditioning, l-azzjoni klimatika u l-mobbiltà sostenibbli, li ser ikun fiha emissjonijiet mit-trasport bit-triq. Minħabba alternattivi limitati fit-trasport u fl-ivvjaġġar kif ukoll il-propagazzjoni għolja tal-karozzi, il-konġestjoni fit-toroq hija waħda mill-aspetti l-aktar dgħajfin tal-ambjent kummerċjali ta’ Malta, u għadha sfida kbira. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq f’dawn l-aħħar ħames snin żdiedu. Barra minn hekk, l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu matul dawn l-aħħar 5 snin. Is-sehem ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-taħlita enerġetika żdied għal 7,2 % fl-2017, ftit aktar mil-livell tal-perkors indikattiv ta’ 6,5 % għall-2017/2018. Madankollu, il-konsum aħħari tal-enerġija f’Malta qed jiżdied kontinwament. Aktar investimenti fis-setturi kollha huma meħtieġa fuq terminu ta’ żmien qasir sabiex jintlaħqu l-miri nazzjonali tal-enerġija rinnovabbli u tal-effiċjenza enerġetika tal-2020. I-finanzjament għar-R&Ż jew il-miżuri ta’ appoġġ jiġu implimentati biex jiġu żviluppati teknoloġiji ġodda/imtejba li jindirizzaw l-ambjent u t-tibdil fil-klima. Il-prezz soċjali u ambjentali tal-isplużjoni fil-qasam tad-djar jeħtieġ monitoraġġ aktar mill-qrib. Il-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari jenħtieġ li jiġu applikati għar-rimi tal-iskart tal-kostruzzjoni biex jiġi limitat l-impatt ambjentali tiegħu. Il-konsegwenzi ekonomiċi u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tad-djar jenħtieġ li jingħataw attenzjoni.

| (13) | Ir-rata tal-impjiegi f’Malta, li issa hija aktar mill-medja tal-Unjoni, għadha qed tiżdied. Enfasi speċjali f’dan ir-rigward tista’ tkun ta’ benefiċċju għall-persuni b’diżabilità. Id-diskrepanza fl-impjiegi bejn l-irġiel u n-nisa għadha l-akbar waħda fl-Unjoni u l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol tonqos wara li jagħlqu 40 sena, l-aktar minħabba responsabbiltajiet ta’ indukrar. Aktar sostenn fis-suq tax-xogħol għall-persuni qiegħda li jindukraw b’mod informali jista’ jindirizza din il-lakuna. Id-dipendenza li dejjem qed tikber fuq il-ħaddiema barrani biex jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ ħaddiema u ta’ ħiliet toħloq sfidi soċjali u ta’ sostenibbiltà. L-inizjattivi ta’ politika fl-oqsma tas-suq tax-xogħol, tal-ħiliet u tal-inklużjoni soċjali jistgħu jibbenefikaw minn monitoraġġ u evalwazzjoni aħjar. |
| --- | --- |

(13)

Ir-rata tal-impjiegi f’Malta, li issa hija aktar mill-medja tal-Unjoni, għadha qed tiżdied. Enfasi speċjali f’dan ir-rigward tista’ tkun ta’ benefiċċju għall-persuni b’diżabilità. Id-diskrepanza fl-impjiegi bejn l-irġiel u n-nisa għadha l-akbar waħda fl-Unjoni u l-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol tonqos wara li jagħlqu 40 sena, l-aktar minħabba responsabbiltajiet ta’ indukrar. Aktar sostenn fis-suq tax-xogħol għall-persuni qiegħda li jindukraw b’mod informali jista’ jindirizza din il-lakuna. Id-dipendenza li dejjem qed tikber fuq il-ħaddiema barrani biex jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ ħaddiema u ta’ ħiliet toħloq sfidi soċjali u ta’ sostenibbiltà. L-inizjattivi ta’ politika fl-oqsma tas-suq tax-xogħol, tal-ħiliet u tal-inklużjoni soċjali jistgħu jibbenefikaw minn monitoraġġ u evalwazzjoni aħjar.

| (14) | Malta tinvesti ammonti relattivament għoljin fl-edukazzjoni u t-taħriġ; u, filwaqt li żdiedu l-parteċipazzjoni u l-livell ta’ kisba ġenerali, dan mhuwiex rifless f’riżultati aħjar għal kulħadd. L-istrateġija tal-investiment tibbenefika jekk issir aktar enfasi biex jiġi kkoreġut l-iżvantaġġ soċjali, sabiex tkun konformi mal-prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-edukazzjoni inklużiva u ta’ kwalità. Il-miżuri meħuda matul dawn l-aħħar għaxar snin wasslu għal tnaqqis fit-tluq bikri mill-iskola, iżda r-rata għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni. Miżuri riċenti jfittxu wkoll li jtejbu l-inklużività fl-edukazzjoni terzjarja, iżda f’dan il-livell għadha taħt il-medja tal-Unjoni u twassal għal sfidi marbutin mal-ħiliet. Il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti qed tiżdied iżda għadha baxxa għal dawk b’ħiliet baxxi u mhux attivi. |
| --- | --- |

(14)

Malta tinvesti ammonti relattivament għoljin fl-edukazzjoni u t-taħriġ; u, filwaqt li żdiedu l-parteċipazzjoni u l-livell ta’ kisba ġenerali, dan mhuwiex rifless f’riżultati aħjar għal kulħadd. L-istrateġija tal-investiment tibbenefika jekk issir aktar enfasi biex jiġi kkoreġut l-iżvantaġġ soċjali, sabiex tkun konformi mal-prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-edukazzjoni inklużiva u ta’ kwalità. Il-miżuri meħuda matul dawn l-aħħar għaxar snin wasslu għal tnaqqis fit-tluq bikri mill-iskola, iżda r-rata għadha waħda mill-ogħla fl-Unjoni. Miżuri riċenti jfittxu wkoll li jtejbu l-inklużività fl-edukazzjoni terzjarja, iżda f’dan il-livell għadha taħt il-medja tal-Unjoni u twassal għal sfidi marbutin mal-ħiliet. Il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti qed tiżdied iżda għadha baxxa għal dawk b’ħiliet baxxi u mhux attivi.

| (15) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Malta ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-pagamenti ta’ dividendi u ta’ royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa ta’ Malta jistgħu jintużaw minn kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq il-pagamenti diretti ’l barra (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) ta’ dividendi, interessi u royalties magħmula minn kumpaniji bbażati f’Malta jistgħu jwasslu għal sitwazzjoni fejn dawn il-pagamenti jaħarbu t-taxxa għal kollox, jekk ma jkunux ukoll soġġetti għat-taxxa fil-pajjiż destinatarju. Filwaqt li s-sistema ta’ Tnaqqis ta’ Mgħax Nozzjonali ta’ Malta tgħin biex titnaqqas id-distorsjoni favur id-dejn fuq l-ekwità, ir-regoli kontra l-abbuż tal-iskema flimkien ma’ rata tajba u sistema bbażata fuq l-istokk kollu ta’ ekwità, jirrikjedu monitoraġġ mill-qrib biex jiġi evitat kull użu ħażin ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa. Minkejja li l-Programm għal Investituri Individwali ta’ Malta u l-Programm ta’ Residenza u Viża ta’ Malta ma jagħtux b’mod awtomatiku residenza għal finijiet ta’ taxxa, l-introjtu jista’, jekk jiġu ssodisfati ċerti rekwiżiti, jiġi eżentat skont ir-reġim tan- ‘nondom’ mingħajr rekwiżiti sostanzjali ta’ preżenza fiżika, sakemm ma jiġix rimess introjtu f’Malta. Dawn jistgħu jiffaċilitaw prattiki ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa, u mill-OECD ġew elenkati li potenzjalment għandhom ir-riskju għoli li jiġu użati ħażin biex jiġi evitat l-iskambju awtomatiku tal-kontijiet finanzjarji. |
| --- | --- |

(15)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi tat-taxxa jsiru aktar effiċjenti u ġusti, kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro. L-effetti sekondarji tal-istrateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa mill-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni kkoordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Malta ħadet miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli tal-pagamenti ta’ dividendi u ta’ royalties bħala perċentwal tal-PDG jindika li r-regoli tat-taxxa ta’ Malta jistgħu jintużaw minn kumpaniji li jieħdu sehem fl-ippjanar aggressiv tat-taxxa. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq il-pagamenti diretti ’l barra (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) ta’ dividendi, interessi u royalties magħmula minn kumpaniji bbażati f’Malta jistgħu jwasslu għal sitwazzjoni fejn dawn il-pagamenti jaħarbu t-taxxa għal kollox, jekk ma jkunux ukoll soġġetti għat-taxxa fil-pajjiż destinatarju. Filwaqt li s-sistema ta’ Tnaqqis ta’ Mgħax Nozzjonali ta’ Malta tgħin biex titnaqqas id-distorsjoni favur id-dejn fuq l-ekwità, ir-regoli kontra l-abbuż tal-iskema flimkien ma’ rata tajba u sistema bbażata fuq l-istokk kollu ta’ ekwità, jirrikjedu monitoraġġ mill-qrib biex jiġi evitat kull użu ħażin ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa. Minkejja li l-Programm għal Investituri Individwali ta’ Malta u l-Programm ta’ Residenza u Viża ta’ Malta ma jagħtux b’mod awtomatiku residenza għal finijiet ta’ taxxa, l-introjtu jista’, jekk jiġu ssodisfati ċerti rekwiżiti, jiġi eżentat skont ir-reġim tan- ‘nondom’ mingħajr rekwiżiti sostanzjali ta’ preżenza fiżika, sakemm ma jiġix rimess introjtu f’Malta. Dawn jistgħu jiffaċilitaw prattiki ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa, u mill-OECD ġew elenkati li potenzjalment għandhom ir-riskju għoli li jiġu użati ħażin biex jiġi evitat l-iskambju awtomatiku tal-kontijiet finanzjarji.

| (16) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-2019 tal-pajjiż. Dan jippermetti li Malta tagħmel l-aqwa użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati. |
| --- | --- |

(16)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-2019 tal-pajjiż. Dan jippermetti li Malta tagħmel l-aqwa użu minn dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati.

| (17) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Malta u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Malta fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Malta imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(17)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika ta’ Malta u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lil Malta fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli f’Malta imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (18) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li Malta hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, |
| --- | --- |

(18)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (7) li Malta hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li Malta tieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Tiżgura s-sostenibbiltà fiskali tas-sistemi tal-kura tas-saħħa u tal-pensjonijiet, inkluż billi tillimita l-irtirar bikri u taġġusta l-età statutorja tal-irtirar minħabba li huwa mistenni li l-istennija tal-għomor tiżdied.

1.

Tindirizza l-karatteristiċi fis-sistema tat-taxxa li jistgħu jiffaċilitaw ippjanar aggressiv tat-taxxa minn individwi u kumpaniji multinazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti diretti ’l barra mill-pajjiż. Issaħħaħ il-qafas globali ta’ governanza, inkluż billi tkompli l-isforzi biex tinkixef il-korruzzjoni u jinfetħu kawżi għall-każijiet ta’ korruzzjoni. Tkompli bil-progress li qed isir dwar it-tisħiħ tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus, b’mod partikolari rigward l-infurzar. Issaħħaħ l-indipendenza tal-ġudikatura, b’mod partikolari s-salvagwardji għall-ħatriet ġudizzjarji u għas-sensji, u tistabbilixxi servizz ta’ prosekuzzjoni separat.

1.

Tiffoka l-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, il-ġestjoni tar-riżorsi naturali, l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u tal-enerġija, it-trasport sostenibbli, it-tnaqqis tal-konġestjoni tat-traffiku kif ukoll l-edukazzjoni u t-taħriġ inklużivi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 76.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/112 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/112

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tan-Netherlands għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tan-Netherlands għall-2019

(2019/C 301/19)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lin-Netherlands bħala wieħed mill-Istati Membri li huwa meħtieġ li ssirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019”) li tagħti ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija identifikat lin-Netherlands bħala wieħed mill-Istati Membri li huwa meħtieġ li ssirlu analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019”) li tagħti ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li n-Netherlands jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri tal-investiment u l-miżuri li jappoġġaw it-tkabbir tal-pagi se jgħinu biex tiġi indirizzata r-rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward ta’ bilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro, il-miżuri tat-taxxa se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u t-tnaqqis tad-distorsjoni favur id-dejn għall-unitajiet domestiċi se jgħin biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward it-tnaqqis tad-distorsjoni favur id-dejn fit-tassazzjoni. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li n-Netherlands jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri tal-investiment u l-miżuri li jappoġġaw it-tkabbir tal-pagi se jgħinu biex tiġi indirizzata r-rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward ta’ bilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro, il-miżuri tat-taxxa se jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u t-tnaqqis tad-distorsjoni favur id-dejn għall-unitajiet domestiċi se jgħin biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward it-tnaqqis tad-distorsjoni favur id-dejn fit-tassazzjoni.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tan-Netherlands ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Fih ġie vvalutat il-progress li għamlu n-Netherlands biex jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tan-Netherlands biex jilħqu l-miri nazzjonali tagħhom tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li n-Netherlands qed jesperjenzaw żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, l-istokk kbir ta’ dejn privat u l-bilanċ pożittiv kbir fil-kont kurrenti jikkostitwixxu sorsi ta’ żbilanċ, b’rilevanza transfruntiera. Bl-appoġġ tat-tkabbir ekonomiku, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG kompla bix-xejra ’l isfel tiegħu, kemm għad-dejn korporattiv kif ukoll għal dak tal-unitajiet domestiċi, għalkemm għadu għoli. Minkejja dan, id-dejn domestiku nominali qiegħed jiżdied bil-mod bis-saħħa ta’ prezzijiet tad-djar li qed jiżdiedu. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tan-Netherlands ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Fih ġie vvalutat il-progress li għamlu n-Netherlands biex jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tan-Netherlands biex jilħqu l-miri nazzjonali tagħhom tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li n-Netherlands qed jesperjenzaw żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, l-istokk kbir ta’ dejn privat u l-bilanċ pożittiv kbir fil-kont kurrenti jikkostitwixxu sorsi ta’ żbilanċ, b’rilevanza transfruntiera. Bl-appoġġ tat-tkabbir ekonomiku, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG kompla bix-xejra ’l isfel tiegħu, kemm għad-dejn korporattiv kif ukoll għal dak tal-unitajiet domestiċi, għalkemm għadu għoli. Minkejja dan, id-dejn domestiku nominali qiegħed jiżdied bil-mod bis-saħħa ta’ prezzijiet tad-djar li qed jiżdiedu.

| (4) | Fid-29 ta’ April 2019, in-Netherlands ippreżentaw il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħhom għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħhom għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Fid-29 ta’ April 2019, in-Netherlands ippreżentaw il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħhom għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħhom għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | In-Netherlands bħalissa jinsabu fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana tnaqqis fil-bilanċ pożittiv tal-gvern ġenerali, minn 1,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fit-terminu medju – defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG – jibqa’ jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG hu mistenni li jonqos minn 52,4 % tal-PDG fl-2018 għal 44,6 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali mistenni li jonqos minn bilanċ pożittiv ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2018 għal 0,7 % tal-PDG fl-2019 u għal 0,2 % tal-PDG fl-2020, ’il fuq mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ jonqos. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li n-Netherlands huma previsti li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, filwaqt li jiġi rrispettat l-objettiv baġitarju fit-terminu medju, ikun importanti li jintużaw politiki fiskali u strutturali biex jappoġġaw irpiljar ekonomiku fl-investiment. |
| --- | --- |

(6)

In-Netherlands bħalissa jinsabu fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana tnaqqis fil-bilanċ pożittiv tal-gvern ġenerali, minn 1,5 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fit-terminu medju – defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG – jibqa’ jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG hu mistenni li jonqos minn 52,4 % tal-PDG fl-2018 għal 44,6 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali mistenni li jonqos minn bilanċ pożittiv ta’ 0,8 % tal-PDG fl-2018 għal 0,7 % tal-PDG fl-2019 u għal 0,2 % tal-PDG fl-2020, ’il fuq mill-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika huwa previst li jibqa’ jonqos. Kollox ma’ kollox il-Kunsill huwa tal-opinjoni li n-Netherlands huma previsti li jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u fl-2020. Fl-istess ħin, filwaqt li jiġi rrispettat l-objettiv baġitarju fit-terminu medju, ikun importanti li jintużaw politiki fiskali u strutturali biex jappoġġaw irpiljar ekonomiku fl-investiment.

| (7) | Fir-rigward tas-sostenibbiltà fiskali, iż-żieda prevista fin-nefqa pubblika fil-kura fit-tul tindika riskji medji fis-sostenibbiltà fit-tul. Fl-2015, il-gvern ċaqlaq parti kbira mis-sistema tal-kura fit-tul lejn id-dominju muniċipali biex itejjeb l-effiċjenza tagħha u jnaqqas l-infiq pubbliku. L-impatt ta’ din ir-riforma fuq is-sostenibbiltà fiskali jeħtieġ li jkun monitorjat. |
| --- | --- |

(7)

Fir-rigward tas-sostenibbiltà fiskali, iż-żieda prevista fin-nefqa pubblika fil-kura fit-tul tindika riskji medji fis-sostenibbiltà fit-tul. Fl-2015, il-gvern ċaqlaq parti kbira mis-sistema tal-kura fit-tul lejn id-dominju muniċipali biex itejjeb l-effiċjenza tagħha u jnaqqas l-infiq pubbliku. L-impatt ta’ din ir-riforma fuq is-sostenibbiltà fiskali jeħtieġ li jkun monitorjat.

| (8) | Minn Novembru 2018, il-fondi tal-Fond ta’ Garanzija tad-Depożiti, entità legali indipendenti, ġew spustati mill-kont segregat fil-bank ċentrali Olandiż għal kont mat-Teżor. Il-Fond ta’ Garanzija tad-Depożiti tan-Netherlands kien qed jinbena gradwalment u sa issa akkumula madwar EUR 1 biljun, b’EUR 4 biljuni addizzjonali li kellhom jitħallsu mill-banek sal-2024, li kellhom jiġu investiti f’portafoll diversifikat ta’ assi b’riskju baxx skont id-Direttiva 2014/49/UE tas-16 ta’ April 2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7) (id-Direttiva dwar Skemi ta’ Garanzija tad-Depożiti). It-trasferiment tal-kont tal-fond inaqqas il-livell tad-dejn gross, iżda ma għandu l-ebda effett fuq id-defiċit pubbliku. Wara dan it-trasferiment, it-Teżor se jkun jista’ juża l-fondi għall-finanzjament tal-infiq tal-gvern, iżda se jkollu jagħmel disponibbli l-fondi f’każ li jkun hemm il-ħtieġa li jsiru pagamenti lid-depożitanti jew li jiġu ffinanzjati interventi skont il-mandat legali tiegħu, li jista’ jkollu impatt fuq l-istabbiltà finanzjarja. |
| --- | --- |

(8)

Minn Novembru 2018, il-fondi tal-Fond ta’ Garanzija tad-Depożiti, entità legali indipendenti, ġew spustati mill-kont segregat fil-bank ċentrali Olandiż għal kont mat-Teżor. Il-Fond ta’ Garanzija tad-Depożiti tan-Netherlands kien qed jinbena gradwalment u sa issa akkumula madwar EUR 1 biljun, b’EUR 4 biljuni addizzjonali li kellhom jitħallsu mill-banek sal-2024, li kellhom jiġu investiti f’portafoll diversifikat ta’ assi b’riskju baxx skont id-Direttiva 2014/49/UE tas-16 ta’ April 2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7) (id-Direttiva dwar Skemi ta’ Garanzija tad-Depożiti). It-trasferiment tal-kont tal-fond inaqqas il-livell tad-dejn gross, iżda ma għandu l-ebda effett fuq id-defiċit pubbliku. Wara dan it-trasferiment, it-Teżor se jkun jista’ juża l-fondi għall-finanzjament tal-infiq tal-gvern, iżda se jkollu jagħmel disponibbli l-fondi f’każ li jkun hemm il-ħtieġa li jsiru pagamenti lid-depożitanti jew li jiġu ffinanzjati interventi skont il-mandat legali tiegħu, li jista’ jkollu impatt fuq l-istabbiltà finanzjarja.

| (9) | L-unitajiet domestiċi tan-Netherlands jikkombinaw assi illikwidi kbar fid-djar u l-pensjonijiet ma’ dejn għoli għall-unitajiet domestiċi. Il-karti tal-bilanċi twal irendu lill-unitajiet domestiċi vulnerabbli għal xokkijiet finanzjarji u ekonomiċi. Il-livell għoli tad-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa spjegat permezz ta’ ħelsien ġeneruż mit-taxxa fuq il-pagamenti tal-imgħax fuq l-ipoteki, iżda wkoll min-nuqqas ta’ segment tan-nofs li jiffunzjona tajjeb fis-suq tal-kiri u minn tfaddil obbligatorju għoli għall-pensjonijiet. Sfida ewlenija fl-indirizzar tal-livelli għolja ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi hija dik tas-suq tad-djar, fejn riġiditajiet u inċentivi li joħolqu distorsjonijiet li akkumulaw matul deċennji jsawru x-xejriet tal-finanzjament tad-djar u dawk tat-tfaddil settorjali. Mill-2012, ġew implimentati sensiela ta’ miżuri li, parzjalment, jindirizzaw din is-sitwazzjoni. L-aċċellerazzjoni mħabbra tat-tnaqqis fid-deduċibbiltà tat-taxxa fuq l-imgħax ipotekarju saret liġi u se tibda fl-2020. Minkejja dan, il-ħelsien mit-taxxa fuq pagamenti ta’ self ipotekarju għadu ġeneruż u jibqa’ jirriżulta f’distorsjoni sostanzjali favur id-dejn għall-unitajiet domestiċi. Fl-istess ħin, is-suq tal-kiri privat, bħala l-uniku segment mhux sussidjat, jibqa’ sottożviluppat filwaqt li huwa responsabbli għal 13 % tad-djar kollha. In-nuqqas ta’ suq li jiffunzjona tajjeb għas-segment tan-nofs tas-suq tal-kiri jinkoraġġixxi lill-unitajiet domestiċi biex jixtru pjuttost milli jikru, li jwassal għal proporzjonijiet għoljin ta’ dejn meta mqabbel mad-dħul u għal vulnerabbiltà finanzjarja. |
| --- | --- |

(9)

L-unitajiet domestiċi tan-Netherlands jikkombinaw assi illikwidi kbar fid-djar u l-pensjonijiet ma’ dejn għoli għall-unitajiet domestiċi. Il-karti tal-bilanċi twal irendu lill-unitajiet domestiċi vulnerabbli għal xokkijiet finanzjarji u ekonomiċi. Il-livell għoli tad-dejn tal-unitajiet domestiċi huwa spjegat permezz ta’ ħelsien ġeneruż mit-taxxa fuq il-pagamenti tal-imgħax fuq l-ipoteki, iżda wkoll min-nuqqas ta’ segment tan-nofs li jiffunzjona tajjeb fis-suq tal-kiri u minn tfaddil obbligatorju għoli għall-pensjonijiet. Sfida ewlenija fl-indirizzar tal-livelli għolja ta’ dejn tal-unitajiet domestiċi hija dik tas-suq tad-djar, fejn riġiditajiet u inċentivi li joħolqu distorsjonijiet li akkumulaw matul deċennji jsawru x-xejriet tal-finanzjament tad-djar u dawk tat-tfaddil settorjali. Mill-2012, ġew implimentati sensiela ta’ miżuri li, parzjalment, jindirizzaw din is-sitwazzjoni. L-aċċellerazzjoni mħabbra tat-tnaqqis fid-deduċibbiltà tat-taxxa fuq l-imgħax ipotekarju saret liġi u se tibda fl-2020. Minkejja dan, il-ħelsien mit-taxxa fuq pagamenti ta’ self ipotekarju għadu ġeneruż u jibqa’ jirriżulta f’distorsjoni sostanzjali favur id-dejn għall-unitajiet domestiċi. Fl-istess ħin, is-suq tal-kiri privat, bħala l-uniku segment mhux sussidjat, jibqa’ sottożviluppat filwaqt li huwa responsabbli għal 13 % tad-djar kollha. In-nuqqas ta’ suq li jiffunzjona tajjeb għas-segment tan-nofs tas-suq tal-kiri jinkoraġġixxi lill-unitajiet domestiċi biex jixtru pjuttost milli jikru, li jwassal għal proporzjonijiet għoljin ta’ dejn meta mqabbel mad-dħul u għal vulnerabbiltà finanzjarja.

| (10) | Filwaqt li s-sistema tal-pensjonijiet tiffunzjona sew rigward l-adegwatezza tal-pensjonijiet u s-sostenibbiltà fiskali, hija għandha żvantaġġi f’termini ta’ ġustizzja interġenerazzjonali, ta’ trasparenza fuq id-drittijiet tal-pensjoni u ta’ flessibilità. Barra minn hekk, il-kontribuzzjonijiet tal-pensjoni okkupazzjonali huma għoljin u jvarjaw skont il-prestazzjoni tal-fondi tal-pensjonijiet. Għaldaqstant, tista’ taffettwa l-infiq tal-unitajiet domestiċi b’mod proċikliku. Riforma tas-sistema tal-pensjonijiet tista’, matul iċ-ċiklu tal-ħajja, twassal għal kontribuzzjonijiet tal-pensjoni aktar baxxi u konsum aktar stabbli (jew “livellar tal-konsum”). Il-gvern ikkonferma l-intenzjoni tiegħu li jirriforma b’mod sostanzjali t-tieni pilastru tal-pensjonijiet biex itejjeb il-kopertura u joħloq ambjent aktar trasparenti, aktar flessibbli u sistema aktar ġusta mil-lat attwarju. Ir-riforma simultanja tal-istituzzjonijiet tas-suq tad-djar u tas-sistema tal-pensjonijiet għandha l-potenzjal li tqassar il-karti tal-bilanċ tal-unitajiet domestiċi, u li tagħmel is-settur tal-unitajiet domestiċi inqas vulnerabbli għal xokkijiet finanzjarji u ekonomiċi b’effetti ta’ benefiċċju għar-reżiljenza makroekonomika u għat-tkabbir ekonomiku. |
| --- | --- |

(10)

Filwaqt li s-sistema tal-pensjonijiet tiffunzjona sew rigward l-adegwatezza tal-pensjonijiet u s-sostenibbiltà fiskali, hija għandha żvantaġġi f’termini ta’ ġustizzja interġenerazzjonali, ta’ trasparenza fuq id-drittijiet tal-pensjoni u ta’ flessibilità. Barra minn hekk, il-kontribuzzjonijiet tal-pensjoni okkupazzjonali huma għoljin u jvarjaw skont il-prestazzjoni tal-fondi tal-pensjonijiet. Għaldaqstant, tista’ taffettwa l-infiq tal-unitajiet domestiċi b’mod proċikliku. Riforma tas-sistema tal-pensjonijiet tista’, matul iċ-ċiklu tal-ħajja, twassal għal kontribuzzjonijiet tal-pensjoni aktar baxxi u konsum aktar stabbli (jew “livellar tal-konsum”). Il-gvern ikkonferma l-intenzjoni tiegħu li jirriforma b’mod sostanzjali t-tieni pilastru tal-pensjonijiet biex itejjeb il-kopertura u joħloq ambjent aktar trasparenti, aktar flessibbli u sistema aktar ġusta mil-lat attwarju. Ir-riforma simultanja tal-istituzzjonijiet tas-suq tad-djar u tas-sistema tal-pensjonijiet għandha l-potenzjal li tqassar il-karti tal-bilanċ tal-unitajiet domestiċi, u li tagħmel is-settur tal-unitajiet domestiċi inqas vulnerabbli għal xokkijiet finanzjarji u ekonomiċi b’effetti ta’ benefiċċju għar-reżiljenza makroekonomika u għat-tkabbir ekonomiku.

| (11) | Minkejja qgħad baxx, rati għoljin ta’ postijiet ta’ xogħol battala u nuqqas dejjem jikber ta’ ħaddiema, sa issa t-tkabbir fil-pagi nominali baqa’ moderat (1,1 % fl-2017 u 2,4 % fl-2018). Il-pagi fil-ftehimiet kollettivi żdiedu b’medja ta’ 2,1 % fl-2018 filwaqt li l-pagi pubbliċi żdiedu b’rata aktar mgħaġġla (bi 3 % fit-tieni nofs tal-2018). Barra minn hekk, intlaħqu ftehimiet dwar il-pagi li wasslu għal żieda nominali ta’ 7 % f’sentejn għall-ħaddiema kollha taċ-ċivil mal-gvern ċentrali. Ġie pprovdut finanzjament addizzjonali biex jiżdiedu s-salarji tal-għalliema tal-iskejjel primarji. Barra minn hekk, il-gvern adotta diversi miżuri fiskali, li jnaqqsu l-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol u jimmiraw biex iżidu d-dħul nett disponibbli tal-familja ta’ dawk li jaħdmu. Li d-dħul nett disponibbli tal-unitajiet domestiċi jkompli jingħata spinta billi jissaħħu l-kundizzjonijiet li jappoġġaw it-tkabbir tal-pagi u bir-riforma tat-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet sabiex din issir aktar trasparenti, aktar ġusta bejn il-ġenerazzjonijiet u aktar reżiljenti għax-xokkijiet, għandu jappoġġa d-domanda domestika u jgħin l-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

(11)

Minkejja qgħad baxx, rati għoljin ta’ postijiet ta’ xogħol battala u nuqqas dejjem jikber ta’ ħaddiema, sa issa t-tkabbir fil-pagi nominali baqa’ moderat (1,1 % fl-2017 u 2,4 % fl-2018). Il-pagi fil-ftehimiet kollettivi żdiedu b’medja ta’ 2,1 % fl-2018 filwaqt li l-pagi pubbliċi żdiedu b’rata aktar mgħaġġla (bi 3 % fit-tieni nofs tal-2018). Barra minn hekk, intlaħqu ftehimiet dwar il-pagi li wasslu għal żieda nominali ta’ 7 % f’sentejn għall-ħaddiema kollha taċ-ċivil mal-gvern ċentrali. Ġie pprovdut finanzjament addizzjonali biex jiżdiedu s-salarji tal-għalliema tal-iskejjel primarji. Barra minn hekk, il-gvern adotta diversi miżuri fiskali, li jnaqqsu l-piż tat-taxxa fuq ix-xogħol u jimmiraw biex iżidu d-dħul nett disponibbli tal-familja ta’ dawk li jaħdmu. Li d-dħul nett disponibbli tal-unitajiet domestiċi jkompli jingħata spinta billi jissaħħu l-kundizzjonijiet li jappoġġaw it-tkabbir tal-pagi u bir-riforma tat-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet sabiex din issir aktar trasparenti, aktar ġusta bejn il-ġenerazzjonijiet u aktar reżiljenti għax-xokkijiet, għandu jappoġġa d-domanda domestika u jgħin l-ibbilanċjar mill-ġdid taż-żona tal-euro.

| (12) | Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi fiskali jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019. L-effetti sekondarji ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni koordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. In-Netherlands ħadu miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli ta’ dividendi, royalties u pagamenti ta’ imgħax li jsiru permezz tan-Netherlands jissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż huma użati minn kumpaniji li jinvolvu ruħhom f’ippjanar aggressiv tat-taxxa. Proporzjon kbir tal-istokk tal-investiment dirett barrani huwa miżmum minn entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq outbound royalties (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-pagamenti ta’ imgħax jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll ma jiġux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi. It-tħabbir tal-aġenda ta’ riforma dwar it-tassazzjoni, inkluż taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ta’ royalties u ta’ imgħax f’każ ta’ abbuż jew ħlasijiet għal ġuriżdizzjonijiet b’taxxa baxxa, huwa pass importanti sabiex jitnaqqas l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u għandu jiġi implimentat malajr u segwit mill-qrib. |
| --- | --- |

(12)

Il-ġlieda kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa hija essenzjali biex is-sistemi fiskali jsiru aktar effiċjenti u ġusti kif rikonoxxut fir-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro tal-2019. L-effetti sekondarji ta’ strateġiji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa tal-kontribwenti bejn l-Istati Membri jirrikjedu azzjoni koordinata ta’ politiki nazzjonali biex jikkomplementaw il-leġislazzjoni tal-Unjoni. In-Netherlands ħadu miżuri kontra l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, iżda l-livell għoli ta’ dividendi, royalties u pagamenti ta’ imgħax li jsiru permezz tan-Netherlands jissuġġerixxi li r-regoli tat-taxxa tal-pajjiż huma użati minn kumpaniji li jinvolvu ruħhom f’ippjanar aggressiv tat-taxxa. Proporzjon kbir tal-istokk tal-investiment dirett barrani huwa miżmum minn entitajiet bi skop speċjali. In-nuqqas ta’ taxxi minn ras il-għajn fuq outbound royalties (jiġifieri minn residenti tal-Unjoni għal residenti ta’ pajjiż terz) u l-pagamenti ta’ imgħax jista’ jwassal biex dawk il-pagamenti jevadu t-taxxa kompletament, jekk huma wkoll ma jiġux soġġetti għat-taxxa fil-ġurisdizzjoni riċeventi. It-tħabbir tal-aġenda ta’ riforma dwar it-tassazzjoni, inkluż taxxi minn ras il-għajn fuq pagamenti ta’ royalties u ta’ imgħax f’każ ta’ abbuż jew ħlasijiet għal ġuriżdizzjonijiet b’taxxa baxxa, huwa pass importanti sabiex jitnaqqas l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u għandu jiġi implimentat malajr u segwit mill-qrib.

| (13) | It-tkabbir fl-impjieg fis-snin reċenti kien dovut l-aktar għal impjieg temporanju u għal impjieg indipendenti, għalkemm it-tkabbir fl-impjiegi għal impjegati b’kuntratti permanenti reċentement qabeż it-tkabbir tal-impjiegi għal impjieg temporanju. Minkejja dan, is-sehem tal-impjieg flessibbli għadu għoli u jirrappreżenta sehem sostanzjali tas-suq tax-xogħol. Il-perċentwal għoli ta’ kuntratti temporanji u ż-żieda rapida ta’ persuni li jaħdmu għal rashom mingħajr impjegati magħhom jidher fil-kuntest ta’ differenzi kbar fir-regolamenti li japplikaw għax-xogħol, fil-protezzjoni tal-ħaddiema, u fid-differenzi bejn il-leġislazzjoni tat-taxxa u tas-sigurtà soċjali. Ġie adottat pakkett ta’ miżuri (liġi dwar is-suq tax-xogħol f’bilanċ, “Wet Arbeidsmarkt in Balans”) biex jagħmilha aktar faċli li jiġu ingaġġati impjegati permanenti u biex il-kuntratti flessibbli jsiru anqas flessibbli. L-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri (li għandha tidħol fis-seħħ fl-2020) għandha tiġi mmonitorjata mill-qrib. Barra minn hekk, ġew imħabbra miżuri biex jitħaffef l-obbligu tal-impjegaturi biex ikomplu jħallsu s-salarji għal sentejn f’każ ta’ mard. Madankollu, ma ġiet adottata l-ebda miżura konkreta oħra sa issa. Għalhekk, xi wħud minn dawn il-fatturi istituzzjonali għadhom joħolqu inċentivi finanzjarji għall-impjegati biex jibdew jaħdmu għal rashom jew favur tal-użu tal-istatus ta’ persuni li jaħdmu għal rashom mingħajr impjegati. Il-persuni li jaħdmu għal rashom aktar hemm ċans li jkunu assigurati b’mod insuffiċjenti kontra d-diżabilità, il-qgħad u x-xjuħija, li jista’ jaffettwa s-sostenibilità tas-sistema tas-sigurtà soċjali fuq medda twila ta’ żmien. Apparti dan, l-infurzar ta’ miżuri li jindirizzaw l-impjiegi indipendenti fittizji ġie sospiż sal-2020. |
| --- | --- |

(13)

It-tkabbir fl-impjieg fis-snin reċenti kien dovut l-aktar għal impjieg temporanju u għal impjieg indipendenti, għalkemm it-tkabbir fl-impjiegi għal impjegati b’kuntratti permanenti reċentement qabeż it-tkabbir tal-impjiegi għal impjieg temporanju. Minkejja dan, is-sehem tal-impjieg flessibbli għadu għoli u jirrappreżenta sehem sostanzjali tas-suq tax-xogħol. Il-perċentwal għoli ta’ kuntratti temporanji u ż-żieda rapida ta’ persuni li jaħdmu għal rashom mingħajr impjegati magħhom jidher fil-kuntest ta’ differenzi kbar fir-regolamenti li japplikaw għax-xogħol, fil-protezzjoni tal-ħaddiema, u fid-differenzi bejn il-leġislazzjoni tat-taxxa u tas-sigurtà soċjali. Ġie adottat pakkett ta’ miżuri (liġi dwar is-suq tax-xogħol f’bilanċ, “Wet Arbeidsmarkt in Balans”) biex jagħmilha aktar faċli li jiġu ingaġġati impjegati permanenti u biex il-kuntratti flessibbli jsiru anqas flessibbli. L-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri (li għandha tidħol fis-seħħ fl-2020) għandha tiġi mmonitorjata mill-qrib. Barra minn hekk, ġew imħabbra miżuri biex jitħaffef l-obbligu tal-impjegaturi biex ikomplu jħallsu s-salarji għal sentejn f’każ ta’ mard. Madankollu, ma ġiet adottata l-ebda miżura konkreta oħra sa issa. Għalhekk, xi wħud minn dawn il-fatturi istituzzjonali għadhom joħolqu inċentivi finanzjarji għall-impjegati biex jibdew jaħdmu għal rashom jew favur tal-użu tal-istatus ta’ persuni li jaħdmu għal rashom mingħajr impjegati. Il-persuni li jaħdmu għal rashom aktar hemm ċans li jkunu assigurati b’mod insuffiċjenti kontra d-diżabilità, il-qgħad u x-xjuħija, li jista’ jaffettwa s-sostenibilità tas-sistema tas-sigurtà soċjali fuq medda twila ta’ żmien. Apparti dan, l-infurzar ta’ miżuri li jindirizzaw l-impjiegi indipendenti fittizji ġie sospiż sal-2020.

| (14) | Minkejja suq tax-xogħol li jaħdem tajjeb b’mod ġenerali, it-trawwim ta’ opportunitajiet rigward l-impjieg u ta’ inklużjoni attiva jibqa’ jirrappreżenta sfida importanti, b’mod partikolari għal persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni, għal dawk li joperaw fil-marġni tas-suq tax-xogħol u għal dawk li huma ekonomikament inattivi. Barra minn hekk, għad hemm potenzjal ta’ xogħol li għadu ma ġiex sfruttat, b’mod partikolari fost l-għadd kbir ta’ nisa li jaħdmu part-time. |
| --- | --- |

(14)

Minkejja suq tax-xogħol li jaħdem tajjeb b’mod ġenerali, it-trawwim ta’ opportunitajiet rigward l-impjieg u ta’ inklużjoni attiva jibqa’ jirrappreżenta sfida importanti, b’mod partikolari għal persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni, għal dawk li joperaw fil-marġni tas-suq tax-xogħol u għal dawk li huma ekonomikament inattivi. Barra minn hekk, għad hemm potenzjal ta’ xogħol li għadu ma ġiex sfruttat, b’mod partikolari fost l-għadd kbir ta’ nisa li jaħdmu part-time.

| (15) | Il-ħiliet tekniċi u diġitali u l-professjonisti kwalifikati huma kruċjali għall-kapaċità tal-ekonomija tan-Netherlands biex tkun innovattiva u tkabbar il-produttività. Dan jindika l-ħtieġa li jkun hemm aktar investiment fit-taħriġ, inkluż taħriġ fil-ħiliet diġitali, u biex jiġu promossi opportunitajiet flessibbli ta’ titjib tal-kompetenzi u taħriġ mill-ġdid. It-titjib fil-kapaċità tas-soċjetà għall-innovazzjoni jirrikjedi wkoll investimenti li jappoġġaw l-edukazzjoni fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika. Barra minn hekk, iż-żieda tal-investiment fil-ħiliet, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ hija kruċjali biex jitjieb l-aċċess għas-suq tax-xogħol u l-impjegabbiltà għal dawk li jinsabu fil-marġni tas-suq tax-xogħol, filwaqt li jitrawmu l-opportunitajiet indaqs u l-inklużjoni attiva. |
| --- | --- |

(15)

Il-ħiliet tekniċi u diġitali u l-professjonisti kwalifikati huma kruċjali għall-kapaċità tal-ekonomija tan-Netherlands biex tkun innovattiva u tkabbar il-produttività. Dan jindika l-ħtieġa li jkun hemm aktar investiment fit-taħriġ, inkluż taħriġ fil-ħiliet diġitali, u biex jiġu promossi opportunitajiet flessibbli ta’ titjib tal-kompetenzi u taħriġ mill-ġdid. It-titjib fil-kapaċità tas-soċjetà għall-innovazzjoni jirrikjedi wkoll investimenti li jappoġġaw l-edukazzjoni fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika. Barra minn hekk, iż-żieda tal-investiment fil-ħiliet, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ hija kruċjali biex jitjieb l-aċċess għas-suq tax-xogħol u l-impjegabbiltà għal dawk li jinsabu fil-marġni tas-suq tax-xogħol, filwaqt li jitrawmu l-opportunitajiet indaqs u l-inklużjoni attiva.

| (16) | Filwaqt li l-intensità tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għan-Netherlands żdiedet għal aktar minn 2 %, għadha ferm anqas mill-mira nazzjonali ta’ 2,5 % u mil-livell ta’ dawk bl-aqwa prestazzjoni. F’termini ta’ produttività, in-Netherlands huwa wieħed mill-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni f’diversi setturi. It-tkabbir kontinwu tal-produttività, għalhekk, jiddependi ħafna fuq l-innovazzjoni. L-investiment addizzjonali fir-riċerka u l-iżvilupp, u fl-innovazzjoni, speċjalment fis-settur privat, jappoġġa dan. |
| --- | --- |

(16)

Filwaqt li l-intensità tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp għan-Netherlands żdiedet għal aktar minn 2 %, għadha ferm anqas mill-mira nazzjonali ta’ 2,5 % u mil-livell ta’ dawk bl-aqwa prestazzjoni. F’termini ta’ produttività, in-Netherlands huwa wieħed mill-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni f’diversi setturi. It-tkabbir kontinwu tal-produttività, għalhekk, jiddependi ħafna fuq l-innovazzjoni. L-investiment addizzjonali fir-riċerka u l-iżvilupp, u fl-innovazzjoni, speċjalment fis-settur privat, jappoġġa dan.

| (17) | It-transizzjoni fl-enerġija u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra tesiġi investimenti sostanzjali biex jiġi żgurat żvilupp ekonomiku aktar sostenibbli u effiċjenti fir-riżorsi. In-Netherlands x’aktarx se jaqbżu l-miri tal-2020 fil-qasam tat-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra, filwaqt li biex jintlaħqu l-miri tal-2030 se jkunu meħtieġa miżuri addizzjonali. Il-miri tal-effiċjenza enerġetika primarja u tal-enerġija rinnovabbli tal-2020 mhux se jintlaħqu mingħajr miżuri addizzjonali. Jenħtieġ li l-mira tan-Netherlands għal enerġija rinnovabbli sal-2023, kif definita mill-mira tal-Ftehim dwar l-Enerġija tan-Netherlands, tkun tista’ tintlaħaq bis-saħħa tal-investimenti f’parks eoliċi lil hinn mill-kosta. Sa tmiem l-2019, il-gvern għandu l-għan li jadotta l-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima li se jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-bżonnijiet ta’ investiment tiegħu sal-2030 għad-dimensjonijiet differenti tal-Unjoni tal-Enerġija, inkluż l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, is-sigurtà tal-provvista u l-mitigazzjoni u l-adattament tal-klima. |
| --- | --- |

(17)

It-transizzjoni fl-enerġija u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra tesiġi investimenti sostanzjali biex jiġi żgurat żvilupp ekonomiku aktar sostenibbli u effiċjenti fir-riżorsi. In-Netherlands x’aktarx se jaqbżu l-miri tal-2020 fil-qasam tat-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra, filwaqt li biex jintlaħqu l-miri tal-2030 se jkunu meħtieġa miżuri addizzjonali. Il-miri tal-effiċjenza enerġetika primarja u tal-enerġija rinnovabbli tal-2020 mhux se jintlaħqu mingħajr miżuri addizzjonali. Jenħtieġ li l-mira tan-Netherlands għal enerġija rinnovabbli sal-2023, kif definita mill-mira tal-Ftehim dwar l-Enerġija tan-Netherlands, tkun tista’ tintlaħaq bis-saħħa tal-investimenti f’parks eoliċi lil hinn mill-kosta. Sa tmiem l-2019, il-gvern għandu l-għan li jadotta l-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima li se jipprovdi ħarsa ġenerali lejn il-bżonnijiet ta’ investiment tiegħu sal-2030 għad-dimensjonijiet differenti tal-Unjoni tal-Enerġija, inkluż l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, is-sigurtà tal-provvista u l-mitigazzjoni u l-adattament tal-klima.

| (18) | Il-konġestjoni għadha tirrappreżenta sfida fin-Netherlands, li huwa pajjiż dens u mgħammar sew u attur ewlieni fil-loġistika tal-Unjoni bl-akbar port fl-Unjoni f’Rotterdam u wieħed mill-akbar ajruporti f’Schiphol. Il-kwistjoni ttaffiet b’xogħlijiet addizzjonali ta’ infrastruttura iżda xorta tibqa’ kwistjoni bi spejjeż soċjali għolja u sigħat moħlija fejn wieħed jinqabad fit-traffiku. |
| --- | --- |

(18)

Il-konġestjoni għadha tirrappreżenta sfida fin-Netherlands, li huwa pajjiż dens u mgħammar sew u attur ewlieni fil-loġistika tal-Unjoni bl-akbar port fl-Unjoni f’Rotterdam u wieħed mill-akbar ajruporti f’Schiphol. Il-kwistjoni ttaffiet b’xogħlijiet addizzjonali ta’ infrastruttura iżda xorta tibqa’ kwistjoni bi spejjeż soċjali għolja u sigħat moħlija fejn wieħed jinqabad fit-traffiku.

| (19) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mill-ħtiġijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li n-Netherlands jagħmlu l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati. |
| --- | --- |

(19)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mill-ħtiġijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li n-Netherlands jagħmlu l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati.

| (20) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tan-Netherlands u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lin-Netherlands fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni ma qisitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fin-Netherlands iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(20)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tan-Netherlands u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lin-Netherlands fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni ma qisitx biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fin-Netherlands iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (21) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (8) li n-Netherlands huma mistennija jikkonformaw mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(21)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u huwa tal-opinjoni (8) li n-Netherlands huma mistennija jikkonformaw mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (22) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu li saru skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel u r-raba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (3) jikkontribwixxu fost l-oħrajn għall-indirizzar tal-iżbilanċi marbuta mal-bilanċ pożittiv tal-kont kurrenti, |
| --- | --- |

(22)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu li saru skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1) u (3) hawn taħt. Dawk ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, b’mod partikolari l-ewwel u r-raba’ rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (3) jikkontribwixxu fost l-oħrajn għall-indirizzar tal-iżbilanċi marbuta mal-bilanċ pożittiv tal-kont kurrenti,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li n-Netherlands jieħdu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Inaqqsu d-distorsjoni favur id-dejn għall-unitajiet domestiċi u d-distorsjonijiet fis-suq tad-djar, inkluż billi jappoġġaw l-iżvilupp tas-settur tal-kiri privat. Jiżguraw li t-tieni pilastru tas-sistema tal-pensjonijiet isir aktar trasparenti, ġust bejn il-ġenerazzjonijiet u reżiljenti għax-xokkijiet. Jimplimentaw politiki biex iżidu l-introjtu nett tal-unitajiet domestiċi, inkluż billi jsaħħu l-kundizzjonijiet li jappoġġaw it-tkabbir fil-pagi, filwaqt li jirrispettaw ir-rwol tas-sħab soċjali. Jindirizzaw karatteristiċi tas-sistema tat-taxxa li jistgħu jiffaċilitaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, b’mod partikolari permezz ta’ pagamenti ttrasferiti ’l barra, speċjalment bl-implimentazzjoni tal-miżuri mħabbra.

2.

Inaqqsu l-inċentivi għal dawk li jaħdmu għal rashom mingħajr impjegati, filwaqt li jippromwovu protezzjoni soċjali adegwata għal dawk li jaħdmu għal rashom, u jindirizzaw l-impjieg indipendenti fittizju. Isaħħu tagħlim komprensiv tul il-ħajja u jaġġornaw il-ħiliet b’mod partikolari ta’ dawk li jinsabu fil-marġni tas-suq tax-xogħol u dawk inattivi.

3.

Filwaqt li jirrispettaw l-objettiv baġitarju fuq terminu medju, jużaw politiki fiskali u strutturali biex jappoġġaw irpiljar ekonomiku fl-investiment. Jiffokaw il-politika ekonomika, marbuta mal-investiment, fuq ir-riċerka u l-iżvilupp, b’mod partikolari fis-settur privat, fuq l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-enerġija u l-istrateġiji ta’ tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gass serra u fuq l-indirizzar ta’ ostakli fis-settur tat-trasport.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 80.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ nett aġġustat b’mod ċikliku għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  Direttiva 2014/49/UE tas-16 ta’ April 2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-iskemi ta’ garanzija tad-depożiti (ĠU L 173, 12.6.2014, p. 149).

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/117 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/117

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Awstrija għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Awstrija għall-2019

(2019/C 301/20)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Awstrija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tagħti ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Hija ħadet kont debitu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, iddikjarat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Awstrija bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”), li tagħti ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Awstrija tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq oqsma speċifiċi se jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward l-appoġġ tal-investiment, filwaqt li r-rakkomandazzjoni biex it-taxxi jiġu trasferiti lil hinn mix-xogħol tindirizza t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li l-Awstrija tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq oqsma speċifiċi se jgħin biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward l-appoġġ tal-investiment, filwaqt li r-rakkomandazzjoni biex it-taxxi jiġu trasferiti lil hinn mix-xogħol tindirizza t-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro rigward il-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Awstrija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Awstrija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Awstrija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Awstrija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tal-Awstrija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Awstrija lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (4) | Fl-24 ta’ April 2019, l-Awstrija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Fl-24 ta’ April 2019, l-Awstrija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa l-Awstrija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern jistenna li d-defiċit normali jitjieb minn bilanċ pożittiv ta’ 0,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,3 % fl-2019 u jonqos b’mod inkrementali għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata fl-2023. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG – għadu qed jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG hu mistenni li jonqos gradwalment minn 73,8 % tal-PDG fl-2018 għal 59,8 % tal-PDG fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Ir-riskji sottostanti tal-ippjanar baġitarju fuq terminu medju jidhru moderati u li jikkonċernaw prinċipalment l-implimentazzjoni mħabbra tal-iffrankar tal-ispejjeż fl-amministrazzjoni pubblika li għandhom jintużaw biex jiffinanzjaw ir-riforma ppjanata tat-taxxa fuq l-introjtu personali u korporattiv. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Awstrija qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u hija soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern jistenna li d-defiċit normali jitjieb minn bilanċ pożittiv ta’ 0,1 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,3 % fl-2019 u jonqos b’mod inkrementali għal pożizzjoni baġitarja bbilanċjata fl-2023. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (6), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG – għadu qed jinqabeż matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG hu mistenni li jonqos gradwalment minn 73,8 % tal-PDG fl-2018 għal 59,8 % tal-PDG fl-2023. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Ir-riskji sottostanti tal-ippjanar baġitarju fuq terminu medju jidhru moderati u li jikkonċernaw prinċipalment l-implimentazzjoni mħabbra tal-iffrankar tal-ispejjeż fl-amministrazzjoni pubblika li għandhom jintużaw biex jiffinanzjaw ir-riforma ppjanata tat-taxxa fuq l-introjtu personali u korporattiv.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Awstrija li tilħaq l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019, filwaqt li tqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ta’ 2,9 %, korrispondenti għal titjib fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li jitjieb minn –0,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,0 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. L-Awstrija hija prevista li ser tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Awstrija hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Awstrija li tilħaq l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fl-2019, filwaqt li tqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima ta’ nefqa primarja netta tal-gvern (7) ta’ 2,9 %, korrispondenti għal titjib fil-bilanċ strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2019 tal-Kummissjoni, il-bilanċ strutturali huwa mbassar li jitjieb minn –0,1 % tal-PDG fl-2019 u 0,0 % tal-PDG fl-2020, ogħla mill-objettiv baġitarju fuq terminu medju. L-Awstrija hija prevista li ser tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Awstrija hija mistennija li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (8) | L-Awstrija qed tiffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu fit-tul. Dawn ir-riskji huma dovuti għaż-żieda prevista fin-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa, il-kura fit-tul u l-pensjonijiet. Filwaqt li l-kopertura tas-servizzi tal-kura tas-saħħa ġeneralment hija għolja fl-Awstrija, in-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa mistennija tiżdied b’1,3 punti perċentwali għal 8,3 % tal-PDG sal-2070 u għalhekk aktar mill-medja tal-Unjoni ta’ 0,9 punti perċentwali. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul mistennija tirdoppja minn 1,9 % għal 3,8 % tal-PDG sal-2070. L-introduzzjoni tal-limiti tan-nefqa permezz tal-Liġi dwar l-Ugwalizzazzjoni Finanzjarja tal-2017 u r-Riforma dwar il-Kura tas-Saħħa Primarja bil-għan li titnaqqas id-dipendenza fuq is-settur tal-isptarijiet bdew jindirizzaw il-kwistjoni tas-sostenibbiltà. L-Att dwar l-Organizzazzjoni tas-Sigurtà Soċjali adottat reċentement jista’ jinvolvi tfaddil fil-governanza u fl-ispejjeż amministrattivi iżda se jiġġenera spejjeż inizjali. L-effiċjenza tal-kwalità u l-kosteffiċjenza jiġu megħjuna aktar permezz ta’ akkwist pubbliku iktar effettiv (pereżempju sejħiet għall-offerti fl-Unjoni kollha, l-użu ta’ kriterji għall-għoti ta’ kuntratti għajr il-prezz, u l-aggregazzjoni tal-offerti bejn ir-reġjuni) u użu usa’ ta’ soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika. Fil-qasam tal-kura fit-tul, il-miżuri tal-politika reċenti bħad-deċiżjoni tal-abolizzjoni tar-rikors għall-assi privati ta’ persuni biex jiffinanzjaw il-kura fit-tul ta’ pazjenti rikoverati - huma mistennija li jżidu n-nefqa minflok jillimitawha. |
| --- | --- |

(8)

L-Awstrija qed tiffaċċja riskji medji għas-sostenibbiltà fiskali fuq perjodu fit-tul. Dawn ir-riskji huma dovuti għaż-żieda prevista fin-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa, il-kura fit-tul u l-pensjonijiet. Filwaqt li l-kopertura tas-servizzi tal-kura tas-saħħa ġeneralment hija għolja fl-Awstrija, in-nefqa pubblika fuq il-kura tas-saħħa mistennija tiżdied b’1,3 punti perċentwali għal 8,3 % tal-PDG sal-2070 u għalhekk aktar mill-medja tal-Unjoni ta’ 0,9 punti perċentwali. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul mistennija tirdoppja minn 1,9 % għal 3,8 % tal-PDG sal-2070. L-introduzzjoni tal-limiti tan-nefqa permezz tal-Liġi dwar l-Ugwalizzazzjoni Finanzjarja tal-2017 u r-Riforma dwar il-Kura tas-Saħħa Primarja bil-għan li titnaqqas id-dipendenza fuq is-settur tal-isptarijiet bdew jindirizzaw il-kwistjoni tas-sostenibbiltà. L-Att dwar l-Organizzazzjoni tas-Sigurtà Soċjali adottat reċentement jista’ jinvolvi tfaddil fil-governanza u fl-ispejjeż amministrattivi iżda se jiġġenera spejjeż inizjali. L-effiċjenza tal-kwalità u l-kosteffiċjenza jiġu megħjuna aktar permezz ta’ akkwist pubbliku iktar effettiv (pereżempju sejħiet għall-offerti fl-Unjoni kollha, l-użu ta’ kriterji għall-għoti ta’ kuntratti għajr il-prezz, u l-aggregazzjoni tal-offerti bejn ir-reġjuni) u użu usa’ ta’ soluzzjonijiet tas-saħħa elettronika. Fil-qasam tal-kura fit-tul, il-miżuri tal-politika reċenti bħad-deċiżjoni tal-abolizzjoni tar-rikors għall-assi privati ta’ persuni biex jiffinanzjaw il-kura fit-tul ta’ pazjenti rikoverati - huma mistennija li jżidu n-nefqa minflok jillimitawha.

| (9) | L-infiq tal-pensjonijiet se jilħaq l-ogħla punt tiegħu fl-2036, f’livell ta’ 1,2 punti perċentwali tal-PDG ogħla mill-punt ta’ referenza tal-2016. Ir-riformi tal-passat irnexxielhom jipprovdu inċentivi biex wieħed jirtira aktar tard (l-età effettiva tal-ħruġ mis-suq tax-xogħol żdiedet b’madwar 1,5 sena għall-irġiel u b’sena għan-nisa bejn l-2014 u l-2017). Madankollu, l-eliminazzjoni tad-distakk bejn l-età statutorja u l-età effettiva tal-irtirar tibqa’ sfida u jenħtieġ li jiġu promossi ħajjiet itwal ta’ xogħol. Barra minn hekk, l-aġġustament tal-età minima għall-irtirar kemm bikri kif ukoll statutorju jgħin biex titjieb is-sostenibbiltà fit-tul b’mod aktar effettiv fil-kuntest ta’ soċjetà li qed tixjieħ. L-introduzzjoni ta’ rabta awtomatika bejn l-età statutorja tal-irtirar u ż-żieda fl-istennija tal-għomor fil-futur jistgħu jnaqqsu n-nefqa pubblika għall-pensjonijiet. Tnaqqis bħal dan huwa stmat għal 2,4 punti perċentwali tal-PDG fl-2016-2070 u b’hekk pattiet għaż-żieda li kienet tkun ir-riżultat ta’ politika mhux mibdula. |
| --- | --- |

(9)

L-infiq tal-pensjonijiet se jilħaq l-ogħla punt tiegħu fl-2036, f’livell ta’ 1,2 punti perċentwali tal-PDG ogħla mill-punt ta’ referenza tal-2016. Ir-riformi tal-passat irnexxielhom jipprovdu inċentivi biex wieħed jirtira aktar tard (l-età effettiva tal-ħruġ mis-suq tax-xogħol żdiedet b’madwar 1,5 sena għall-irġiel u b’sena għan-nisa bejn l-2014 u l-2017). Madankollu, l-eliminazzjoni tad-distakk bejn l-età statutorja u l-età effettiva tal-irtirar tibqa’ sfida u jenħtieġ li jiġu promossi ħajjiet itwal ta’ xogħol. Barra minn hekk, l-aġġustament tal-età minima għall-irtirar kemm bikri kif ukoll statutorju jgħin biex titjieb is-sostenibbiltà fit-tul b’mod aktar effettiv fil-kuntest ta’ soċjetà li qed tixjieħ. L-introduzzjoni ta’ rabta awtomatika bejn l-età statutorja tal-irtirar u ż-żieda fl-istennija tal-għomor fil-futur jistgħu jnaqqsu n-nefqa pubblika għall-pensjonijiet. Tnaqqis bħal dan huwa stmat għal 2,4 punti perċentwali tal-PDG fl-2016-2070 u b’hekk pattiet għaż-żieda li kienet tkun ir-riżultat ta’ politika mhux mibdula.

| (10) | Il-federaliżmu fiskali tal-Awstrija jwassal għal spariġġ sinifikanti bejn in-nefqa u r-responsabbiltajiet għall-ġbir tad-dħul fil-livell sottonazzjonali. Minflok ma jiddependu fuq l-awtonomija tat-taxxa, il-baġits sottonazzjonali huma alimentati minn sistema kumplessa ta’ kondiviżjoni tat-taxxa u trasferimenti intergovernattivi. Dan ifixkel kemm it-trasparenza fiskali kif ukoll ir-responsabbiltà politika, u jipprovdi ftit inċentivi għal infiq pubbliku effiċjenti. L-Att tal-2017 dwar ir-Relazzjonijiet Fiskali introduċa serje ta’ bidliet biex jissimplifika r-relazzjonijiet fiskali bejn livelli differenti tal-gvern. Il-bidliet jinkludu s-simplifikazzjoni tad-distribuzzjoni tat-taxxi kondiviżi, l-assenjar ta’ sors proprju ta’ dħul lil-Länder, u l-qbil dwar aktar riformi għal allokazzjoni aktar trasparenti tar-responsabbiltajiet leġiżlattivi u eżekuttivi bejn il-livell tal-gvern. Rigward dan tal-aħħar, il-Kompetenzbereinigungspaket huwa l-ewwel pass lejn is-separazzjoni tar-responsabbiltajiet peress li dan jalloka mill-ġdid l-oqsma tal-politika komuni għal livell (esklussivament) federali jew għal-livell tal-Länder, u jnaqqas id-drittijiet reċiproċi tal-kunsens. Madankollu, il-liġi taffettwa biss għadd limitat ta’ oqsma ta’ politika. |
| --- | --- |

(10)

Il-federaliżmu fiskali tal-Awstrija jwassal għal spariġġ sinifikanti bejn in-nefqa u r-responsabbiltajiet għall-ġbir tad-dħul fil-livell sottonazzjonali. Minflok ma jiddependu fuq l-awtonomija tat-taxxa, il-baġits sottonazzjonali huma alimentati minn sistema kumplessa ta’ kondiviżjoni tat-taxxa u trasferimenti intergovernattivi. Dan ifixkel kemm it-trasparenza fiskali kif ukoll ir-responsabbiltà politika, u jipprovdi ftit inċentivi għal infiq pubbliku effiċjenti. L-Att tal-2017 dwar ir-Relazzjonijiet Fiskali introduċa serje ta’ bidliet biex jissimplifika r-relazzjonijiet fiskali bejn livelli differenti tal-gvern. Il-bidliet jinkludu s-simplifikazzjoni tad-distribuzzjoni tat-taxxi kondiviżi, l-assenjar ta’ sors proprju ta’ dħul lil-Länder, u l-qbil dwar aktar riformi għal allokazzjoni aktar trasparenti tar-responsabbiltajiet leġiżlattivi u eżekuttivi bejn il-livell tal-gvern. Rigward dan tal-aħħar, il-Kompetenzbereinigungspaket huwa l-ewwel pass lejn is-separazzjoni tar-responsabbiltajiet peress li dan jalloka mill-ġdid l-oqsma tal-politika komuni għal livell (esklussivament) federali jew għal-livell tal-Länder, u jnaqqas id-drittijiet reċiproċi tal-kunsens. Madankollu, il-liġi taffettwa biss għadd limitat ta’ oqsma ta’ politika.

| (11) | L-istruttura tat-taxxa tal-Awstrija hija kkaratterizzata minn piż kbir fuq ix-xogħol (taxxi fuq pagi u kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali). Il-piż mistenni jiżdied maż-żmien, sakemm il-kategoriji tat-taxxa ma jkunux indiċjati skont l-inflazzjoni. Meta kien fil-livell ta’ 55,3 % fl-2017, is-sehem ta’ taxxi fuq ix-xogħol fit-total ta’ dħul mit-taxxa kien wieħed mill-ogħla fl-Unjoni (medja: 49,7 %). Ir-riformi reċenti, bħat-tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għal dawk bi dħul baxx u impjegaturi kif ukoll il-ħelsien mit-taxxa għal ġenituri li jaħdmu pprovdut mill-Family Bonus plus il-ġdid, għenu biex jonqos il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol. Hemm lok għal bidla fil-portafoll ta’ miżuri fiskali lejn sorsi li jappoġġaw tkabbir aktar inklużiv u tkabbir sostenibbli. B’mod partikolari, it-taxxi fuq il-proprjetà kienu relattivament favorevoli u progressivi, peress li dawk li jaqilgħu paga ogħla x’aktarx li jkollhom aktar patrimonju immobiljari. Madankollu, minħabba bażi tat-taxxa fil-biċċa l-kbira skaduta, id-dħul minn taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà fl-Awstrija għadu baxx u ħafna inqas mill-medja tal-Unjoni. Ir-rivalutazzjoni tal-bażi għat-taxxa tgħin biex jiġi iġġenerat aktar dħul u jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ imparzjalità li jirriżultaw meta l-valuri tal-art/proprjetà immobbli jiġu diżakkoppjati mill-prezzijiet tas-suq. Taxxi effettivi, imfassla tajjeb u marbuta mal-ġid jistgħu jagħmlu s-sistema fiskali aktar ġusta, speċjalment fuq sfond ta’ inugwaljanza qawwija fil-ġid fl-Awstrija u fin-nuqqas ta’ taxxi fuq il-wirt u d-donazzjonijiet. Finalment, taxxi ambjentali jgħinu biex jinternalizzaw l-esternalitajiet negattivi tal-użu tar-riżorsi u l-attivitajiet li jniġġsu relatati mas-saħħa u l-klima. F’dan il-kuntest, it-trattament preferenzjali tat-taxxa li tali attivitajiet igawdu bħalissa għandu jiġi kkunsidrat mill-ġdid. |
| --- | --- |

(11)

L-istruttura tat-taxxa tal-Awstrija hija kkaratterizzata minn piż kbir fuq ix-xogħol (taxxi fuq pagi u kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali). Il-piż mistenni jiżdied maż-żmien, sakemm il-kategoriji tat-taxxa ma jkunux indiċjati skont l-inflazzjoni. Meta kien fil-livell ta’ 55,3 % fl-2017, is-sehem ta’ taxxi fuq ix-xogħol fit-total ta’ dħul mit-taxxa kien wieħed mill-ogħla fl-Unjoni (medja: 49,7 %). Ir-riformi reċenti, bħat-tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għal dawk bi dħul baxx u impjegaturi kif ukoll il-ħelsien mit-taxxa għal ġenituri li jaħdmu pprovdut mill-Family Bonus plus il-ġdid, għenu biex jonqos il-porzjon tat-taxxa fuq ix-xogħol. Hemm lok għal bidla fil-portafoll ta’ miżuri fiskali lejn sorsi li jappoġġaw tkabbir aktar inklużiv u tkabbir sostenibbli. B’mod partikolari, it-taxxi fuq il-proprjetà kienu relattivament favorevoli u progressivi, peress li dawk li jaqilgħu paga ogħla x’aktarx li jkollhom aktar patrimonju immobiljari. Madankollu, minħabba bażi tat-taxxa fil-biċċa l-kbira skaduta, id-dħul minn taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà fl-Awstrija għadu baxx u ħafna inqas mill-medja tal-Unjoni. Ir-rivalutazzjoni tal-bażi għat-taxxa tgħin biex jiġi iġġenerat aktar dħul u jiġu indirizzati kwistjonijiet ta’ imparzjalità li jirriżultaw meta l-valuri tal-art/proprjetà immobbli jiġu diżakkoppjati mill-prezzijiet tas-suq. Taxxi effettivi, imfassla tajjeb u marbuta mal-ġid jistgħu jagħmlu s-sistema fiskali aktar ġusta, speċjalment fuq sfond ta’ inugwaljanza qawwija fil-ġid fl-Awstrija u fin-nuqqas ta’ taxxi fuq il-wirt u d-donazzjonijiet. Finalment, taxxi ambjentali jgħinu biex jinternalizzaw l-esternalitajiet negattivi tal-użu tar-riżorsi u l-attivitajiet li jniġġsu relatati mas-saħħa u l-klima. F’dan il-kuntest, it-trattament preferenzjali tat-taxxa li tali attivitajiet igawdu bħalissa għandu jiġi kkunsidrat mill-ġdid.

| (12) | Is-suq tax-xogħol qed jitjieb; madankollu, il-potenzjal mhux sfruttat tal-kapital uman qed ixekkel il-produttività u t-tkabbir fit-tul b’bidliet partikolarment meħtieġa għan-nisa, il-ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet, il-ħaddiema akbar fl-età u l-persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni. Minkejja li rata ta’ impjieg tan-nisa hija ġeneralment għolja (l-Awstrija b’71,7 % versus l-Unjoni b’67,4 % fl-2018), l-għadd ta’ impjieg full-time jibqa’ pjuttost baxx. L-impjieg part-time tan-nisa huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’47,6 % versus l-Unjoni bi 30,8 % fl-2018) u huwa prinċipalment relatat ma’ faċilitajiet insuffiċjenti għall-indukrar tat-tfal u sehem għoli ta’ nisa li jwettqu kompiti mhux imħallsa marbutin mal-kura. It-tfassil attwali tal-provvista ta’ servizzi għall-indukrar tat-tfal u liv relatat mal-familja ma jikkontribwixxux biżżejjed għall-opportunitajiet indaqs għall-irġiel u n-nisa fis-suq tax-xogħol. Aktar investiment f’servizzi affordabbli għall-indukrar tat-tfal full-time u skejjel għall-ġurnata sħiħa jgħinu aktar nisa jaħdmu full-time, jużaw aħjar il-potenzjal tan-nisa għas-suq tax-xogħol u jtejbu l-produttività u t-tkabbir inklużiv fit-tul. L-impjieg part-time tan-nisa jispjega wkoll sehem importanti tad-differenza mhux aġġustata bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, li tibqa’ viżibbilment ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’19,9 % versus l-Unjoni b’16,0 % fl-2017). Xpruni importanti oħra ta’ dan id-distakk huma r-rappreżentanza żejda tan-nisa f’setturi b’paga baxxa, is-segregazzjoni relatata mal-għażla tal-edukazzjoni, in-nuqqas ta’ rappreżentanza tan-nisa fil-pożizzjonijiet maniġjerali u superviżorji u l-waqfiet fil-karriera. B’mod ġenerali, id-diskrepanza fid-dħul mill-pensjonijiet bejn is-sessi (l-Awstrija b’40,5 % versus l-Unjoni b’35,2 % fl-2017), hija prinċipalment ir-riżultat ta’ dawn l-inugwaljanza fl-introjtu li jiġu ġġenerati matul il-ħajja tax-xogħol. Barra minn hekk, persuni b’impjieg marġinali, li l-maġġoranza tagħhom huma nisa, mhumiex koperti minn benefiċċji tal-qgħad. Ir-rati għoljin tal-qgħad fost persuni b’livell baxx ta’ ħiliet jindikaw potenzjal tas-suq tax-xogħol li mhuwiex jintuża biżżejjed. Aktar minn 44 % tal-persuni qiegħda kollha lestew biss skola bażika (sa skola sekondarja inferjuri, “Pflichtschule”). Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol li jinkoraġġixxu aktar nies biex jaħdmu jew ifittxu impjieg, inkluż opportunitajiet ta’ tagħlim tul il-ħajja, jibqgħu kruċjali biex jitwettaq il-potenzjal tax-xogħol ta’ ħaddiema li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u adulti b’livell baxx ta’ ħiliet. L-involviment tas-sħab soċjali fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet għal dawn il-politiki, minkejja li huwa tradizzjonalment b’saħħtu, ġie kkontestat. |
| --- | --- |

(12)

Is-suq tax-xogħol qed jitjieb; madankollu, il-potenzjal mhux sfruttat tal-kapital uman qed ixekkel il-produttività u t-tkabbir fit-tul b’bidliet partikolarment meħtieġa għan-nisa, il-ħaddiema b’livell baxx ta’ ħiliet, il-ħaddiema akbar fl-età u l-persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni. Minkejja li rata ta’ impjieg tan-nisa hija ġeneralment għolja (l-Awstrija b’71,7 % versus l-Unjoni b’67,4 % fl-2018), l-għadd ta’ impjieg full-time jibqa’ pjuttost baxx. L-impjieg part-time tan-nisa huwa ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’47,6 % versus l-Unjoni bi 30,8 % fl-2018) u huwa prinċipalment relatat ma’ faċilitajiet insuffiċjenti għall-indukrar tat-tfal u sehem għoli ta’ nisa li jwettqu kompiti mhux imħallsa marbutin mal-kura. It-tfassil attwali tal-provvista ta’ servizzi għall-indukrar tat-tfal u liv relatat mal-familja ma jikkontribwixxux biżżejjed għall-opportunitajiet indaqs għall-irġiel u n-nisa fis-suq tax-xogħol. Aktar investiment f’servizzi affordabbli għall-indukrar tat-tfal full-time u skejjel għall-ġurnata sħiħa jgħinu aktar nisa jaħdmu full-time, jużaw aħjar il-potenzjal tan-nisa għas-suq tax-xogħol u jtejbu l-produttività u t-tkabbir inklużiv fit-tul. L-impjieg part-time tan-nisa jispjega wkoll sehem importanti tad-differenza mhux aġġustata bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa, li tibqa’ viżibbilment ogħla mill-medja tal-Unjoni (l-Awstrija b’19,9 % versus l-Unjoni b’16,0 % fl-2017). Xpruni importanti oħra ta’ dan id-distakk huma r-rappreżentanza żejda tan-nisa f’setturi b’paga baxxa, is-segregazzjoni relatata mal-għażla tal-edukazzjoni, in-nuqqas ta’ rappreżentanza tan-nisa fil-pożizzjonijiet maniġjerali u superviżorji u l-waqfiet fil-karriera. B’mod ġenerali, id-diskrepanza fid-dħul mill-pensjonijiet bejn is-sessi (l-Awstrija b’40,5 % versus l-Unjoni b’35,2 % fl-2017), hija prinċipalment ir-riżultat ta’ dawn l-inugwaljanza fl-introjtu li jiġu ġġenerati matul il-ħajja tax-xogħol. Barra minn hekk, persuni b’impjieg marġinali, li l-maġġoranza tagħhom huma nisa, mhumiex koperti minn benefiċċji tal-qgħad. Ir-rati għoljin tal-qgħad fost persuni b’livell baxx ta’ ħiliet jindikaw potenzjal tas-suq tax-xogħol li mhuwiex jintuża biżżejjed. Aktar minn 44 % tal-persuni qiegħda kollha lestew biss skola bażika (sa skola sekondarja inferjuri, “Pflichtschule”). Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol li jinkoraġġixxu aktar nies biex jaħdmu jew ifittxu impjieg, inkluż opportunitajiet ta’ tagħlim tul il-ħajja, jibqgħu kruċjali biex jitwettaq il-potenzjal tax-xogħol ta’ ħaddiema li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u adulti b’livell baxx ta’ ħiliet. L-involviment tas-sħab soċjali fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet għal dawn il-politiki, minkejja li huwa tradizzjonalment b’saħħtu, ġie kkontestat.

| (13) | In-nuqqas ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati jindika l-ħtieġa li jsir aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ ġenerali. Ir-riżultati tat-tagħlim għal studenti żvantaġġati ma tjibux. Għad fadal distakk wiesa’ fil-prestazzjoni bejn l-istudenti li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u dawk li mhumiex. It-testijiet nazzjonali fl-2016 urew li l-livell ta’ ħiliet bażiċi huwa ta’ sfida, peress li madwar kwart tal-istudenti tat-tmien sena ma jissodisfawx jew jissodisfaw biss parzjalment l-istandards edukattivi bil-Ġermaniż. Ir-riżultati għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku dgħajjef u/jew ta’ migrazzjoni ftit li xejn tjiebu fit-testijiet nazzjonali. L-ittestjar internazzjonali reċenti kkonferma wkoll distakk dejjem jikber għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku baxx jew ta’ migrazzjoni. Fil-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti, l-istudenti mwielda fl-Awstrija jkollhom prestazzjoni aħjar mill-migranti tal-ewwel ġenerazzjoni b’livell ekwivalenti għal kważi tliet snin ta’ skola. Ir-riformi reċenti tal-edukazzjoni jmorru parzjalment kontra l-isforzi ta’ riforma preċedenti u mhumiex konformi mal-aqwa prattika tal-Unjoni u tal-OECD. F’dan il-kuntest, l-espansjoni tat-tagħlim matul il-ġurnata kollha naqset, u l-monitoraġġ u l-istreaming fl-iskola ġenerali qed jiġu intensifikati. L-investiment huwa meħtieġ biex jiġu indirizzati r-riżultati mhux ugwali fl-edukazzjoni minħabba kuntest soċjoekonomiku jew ta’ migrazzjoni. Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni ogħla mill-medja fl-Unjoni fir-rigward tal-ħiliet diġitali taċ-ċittadini tagħha, hija qed taqa’ lura wara l-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni. Hemm nuqqas dejjem jiżdied ta’ ħaddiema bi kwalifiki fl-IT fl-ekonomija, minħabba li d-domanda dejjem tikber mhijiex issodisfata minn provvista suffiċjenti ta’ gradwati fl-informatika. |
| --- | --- |

(13)

In-nuqqas ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati jindika l-ħtieġa li jsir aktar investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ ġenerali. Ir-riżultati tat-tagħlim għal studenti żvantaġġati ma tjibux. Għad fadal distakk wiesa’ fil-prestazzjoni bejn l-istudenti li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni u dawk li mhumiex. It-testijiet nazzjonali fl-2016 urew li l-livell ta’ ħiliet bażiċi huwa ta’ sfida, peress li madwar kwart tal-istudenti tat-tmien sena ma jissodisfawx jew jissodisfaw biss parzjalment l-istandards edukattivi bil-Ġermaniż. Ir-riżultati għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku dgħajjef u/jew ta’ migrazzjoni ftit li xejn tjiebu fit-testijiet nazzjonali. L-ittestjar internazzjonali reċenti kkonferma wkoll distakk dejjem jikber għal dawk li ġejjin minn kuntest soċjoekonomiku baxx jew ta’ migrazzjoni. Fil-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Istudenti, l-istudenti mwielda fl-Awstrija jkollhom prestazzjoni aħjar mill-migranti tal-ewwel ġenerazzjoni b’livell ekwivalenti għal kważi tliet snin ta’ skola. Ir-riformi reċenti tal-edukazzjoni jmorru parzjalment kontra l-isforzi ta’ riforma preċedenti u mhumiex konformi mal-aqwa prattika tal-Unjoni u tal-OECD. F’dan il-kuntest, l-espansjoni tat-tagħlim matul il-ġurnata kollha naqset, u l-monitoraġġ u l-istreaming fl-iskola ġenerali qed jiġu intensifikati. L-investiment huwa meħtieġ biex jiġu indirizzati r-riżultati mhux ugwali fl-edukazzjoni minħabba kuntest soċjoekonomiku jew ta’ migrazzjoni. Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni ogħla mill-medja fl-Unjoni fir-rigward tal-ħiliet diġitali taċ-ċittadini tagħha, hija qed taqa’ lura wara l-pajjiżi bl-aqwa prestazzjoni. Hemm nuqqas dejjem jiżdied ta’ ħaddiema bi kwalifiki fl-IT fl-ekonomija, minħabba li d-domanda dejjem tikber mhijiex issodisfata minn provvista suffiċjenti ta’ gradwati fl-informatika.

| (14) | L-Awstrija hija pajjiż li jinvesti ħafna fir-riċerka u l-iżvilupp, b’miri nazzjonali ambizzjużi. Madankollu, l-outputs fix-xjenza u fl-innovazzjoni mhumiex fil-livell ta’ dawk ta’ “Mexxejja tal-Innovazzjoni” tal-Unjoni (8). Iż-żieda fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ma tirriżultax b’mod sħiħ f’eżiti ta’ innovazzjoni u ta’ tkabbir fil-produttività. B’mod partikolari, l-Awstrija għandha prestazzjoni baxxa fejn jidħlu impjiegi f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ikun aktar effettiv jekk jissarraf bis-sħiħ fi xjenza eċċellenti u innovazzjoni rivoluzzjonarja. Biex dan isir, aktar rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju jenħtieġ li jiġu ffaċilitati u l-kooperazzjoni dwar il-prijoritajiet ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti bejn reġjuni differenti u ma’ pajjiżi oħrajn jenħtieġ li tiġi inkoraġġita. Barra minn hekk, aktar investiment jista’ jiġġenera kisbiet ewlenin fil-produttività u eżiti fl-innovazzjoni inkluż fl-ekoinnovazzjoni, il-kapaċità tal-innovazzjoni ta’ impriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”) u f’assi intanġibbli kumplimentari. |
| --- | --- |

(14)

L-Awstrija hija pajjiż li jinvesti ħafna fir-riċerka u l-iżvilupp, b’miri nazzjonali ambizzjużi. Madankollu, l-outputs fix-xjenza u fl-innovazzjoni mhumiex fil-livell ta’ dawk ta’ “Mexxejja tal-Innovazzjoni” tal-Unjoni (8). Iż-żieda fl-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ma tirriżultax b’mod sħiħ f’eżiti ta’ innovazzjoni u ta’ tkabbir fil-produttività. B’mod partikolari, l-Awstrija għandha prestazzjoni baxxa fejn jidħlu impjiegi f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp ikun aktar effettiv jekk jissarraf bis-sħiħ fi xjenza eċċellenti u innovazzjoni rivoluzzjonarja. Biex dan isir, aktar rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju jenħtieġ li jiġu ffaċilitati u l-kooperazzjoni dwar il-prijoritajiet ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti bejn reġjuni differenti u ma’ pajjiżi oħrajn jenħtieġ li tiġi inkoraġġita. Barra minn hekk, aktar investiment jista’ jiġġenera kisbiet ewlenin fil-produttività u eżiti fl-innovazzjoni inkluż fl-ekoinnovazzjoni, il-kapaċità tal-innovazzjoni ta’ impriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”) u f’assi intanġibbli kumplimentari.

| (15) | Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni aħjar mill-medja tal-Unjoni fil-progress ġenerali tad-diġitalizzazzjoni, hija ma tilħaqx il-livell tal-“Mexxejja tal-Innovazzjoni” fl-Unjoni. Dan jikkonċerna kemm l-użu ta’ teknoloġiji diġitali kif ukoll l-iżvilupp tagħhom. Is-settur tal-informatika u tat-teknoloġija tal-Awstrija huwa relattivament żgħir u ma kienx suġġett għall-istess tkabbir bħal setturi simili fil-pajjiżi “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Addizzjonalment, iż-żoni rurali għandhom nuqqas ta’ konnettività b’veloċità għolja, li jżid id-differenza fil-kapaċitajiet ta’ diġitalizzazzjoni u tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni. Jeżistu wkoll nuqqasijiet sinifikanti fir-rigward ta’ infrastruttura diġitali fl-iskejjel, pereżempju għall-kopertura ta’ netwerks ta’ żona lokali bir-radju. L-Awstrija introduċiet xi programmi ta’ finanzjament biex ittejjeb il-konnettività tal-Internet b’veloċità għolja madwar il-pajjiż. It-tnedija mill-ġdid tal-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija toffri l-opportunità biex jiġu adottati miri u indikaturi u wkoll biex jiġi mmonitorjat il-progress fuq l-investiment pubbliku u privat meħtieġ fid-diġitalizzazzjoni. |
| --- | --- |

(15)

Filwaqt li l-Awstrija għandha prestazzjoni aħjar mill-medja tal-Unjoni fil-progress ġenerali tad-diġitalizzazzjoni, hija ma tilħaqx il-livell tal-“Mexxejja tal-Innovazzjoni” fl-Unjoni. Dan jikkonċerna kemm l-użu ta’ teknoloġiji diġitali kif ukoll l-iżvilupp tagħhom. Is-settur tal-informatika u tat-teknoloġija tal-Awstrija huwa relattivament żgħir u ma kienx suġġett għall-istess tkabbir bħal setturi simili fil-pajjiżi “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Addizzjonalment, iż-żoni rurali għandhom nuqqas ta’ konnettività b’veloċità għolja, li jżid id-differenza fil-kapaċitajiet ta’ diġitalizzazzjoni u tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni. Jeżistu wkoll nuqqasijiet sinifikanti fir-rigward ta’ infrastruttura diġitali fl-iskejjel, pereżempju għall-kopertura ta’ netwerks ta’ żona lokali bir-radju. L-Awstrija introduċiet xi programmi ta’ finanzjament biex ittejjeb il-konnettività tal-Internet b’veloċità għolja madwar il-pajjiż. It-tnedija mill-ġdid tal-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija toffri l-opportunità biex jiġu adottati miri u indikaturi u wkoll biex jiġi mmonitorjat il-progress fuq l-investiment pubbliku u privat meħtieġ fid-diġitalizzazzjoni.

| (16) | Iż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u fis-sehem tar-riżorsi tal-enerġija rinnovabbli għandha ssaħħaħ il-potenzjal ta’ tkabbir sostenibbli tal-Awstrija u tgħin biex jintlaħqu l-miri tal-pajjiż dwar il-klima u l-enerġija għall-2030. Madankollu, ser ikunu meħtieġa sforzi addizzjonali biex jintlaħqu dawn il-miri. Barra minn hekk, l-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp fil-qasam tal-ambjent u tal-enerġija huwa anqas mill-medja tal-Unjoni. It-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija u fl-użu tal-enerġija rinnovabbli fl-SMEs jgħin biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija. L-investiment fir-rinnovazzjoni tal-bini, fil-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli u fil-mobbiltà sostenibbli jista’ jipprovdi spinta sinifikanti għall-ekonomija Awstrijaka. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari teħtieġ strateġija kumplessiva u żieda fl-investiment min-negozji. |
| --- | --- |

(16)

Iż-żieda fl-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u fis-sehem tar-riżorsi tal-enerġija rinnovabbli għandha ssaħħaħ il-potenzjal ta’ tkabbir sostenibbli tal-Awstrija u tgħin biex jintlaħqu l-miri tal-pajjiż dwar il-klima u l-enerġija għall-2030. Madankollu, ser ikunu meħtieġa sforzi addizzjonali biex jintlaħqu dawn il-miri. Barra minn hekk, l-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp fil-qasam tal-ambjent u tal-enerġija huwa anqas mill-medja tal-Unjoni. It-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija u fl-użu tal-enerġija rinnovabbli fl-SMEs jgħin biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija. L-investiment fir-rinnovazzjoni tal-bini, fil-ġenerazzjoni tal-elettriku rinnovabbli u fil-mobbiltà sostenibbli jista’ jipprovdi spinta sinifikanti għall-ekonomija Awstrijaka. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari teħtieġ strateġija kumplessiva u żieda fl-investiment min-negozji.

| (17) | Minkejja żieda żgħira reċenti marbuta mal-klima ekonomika favorevoli, l-Awstrija għad ma rnexxilhiex tagħti nifs ġdid lit-tkabbir fil-produttività totali tal-fatturi u tħalli warajha l-istaġnar ta’ għaxar snin f’dan il-mutur ewlieni ta’ tkabbir ekonomiku u kompetittività. L-ingranaġġ għall-appoġġ tat-tkabbir tal-produttività huwa relatat mad-diġitalizzazzjoni tan-negozji, mat-tkabbir tal-kumpaniji u mal-kompetizzjoni fis-servizzi. Filwaqt li l-negozji l-kbar tal-Awstrija qed jadottaw teknoloġiji diġitali u mudelli kummerċjali b’pass mgħaġġel, in-negozji ż-żgħar tagħha għadhom lura. Id-diġitalizzazzjoni tad-ditti ż-żgħar, inkluż il-mikrointrapriżi, hija partikolarment importanti, minħabba li jifformaw is-sinsla tal-ekonomija Awstrijaka. L-assorbiment konsiderevoli tal-programm “KMU Digital” juri d-domanda u l-interess forst l-SMEs biex jiksbu parir dwar id-diġitalizzazzjoni. L-estensjoni u l-espansjoni ta’ dan il-programm għandhom jgħinu, kif ukoll enfasi akbar fuq il-politika dwar id-diġitalizzazzjoni tan-negozju skont l-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija. |
| --- | --- |

(17)

Minkejja żieda żgħira reċenti marbuta mal-klima ekonomika favorevoli, l-Awstrija għad ma rnexxilhiex tagħti nifs ġdid lit-tkabbir fil-produttività totali tal-fatturi u tħalli warajha l-istaġnar ta’ għaxar snin f’dan il-mutur ewlieni ta’ tkabbir ekonomiku u kompetittività. L-ingranaġġ għall-appoġġ tat-tkabbir tal-produttività huwa relatat mad-diġitalizzazzjoni tan-negozji, mat-tkabbir tal-kumpaniji u mal-kompetizzjoni fis-servizzi. Filwaqt li l-negozji l-kbar tal-Awstrija qed jadottaw teknoloġiji diġitali u mudelli kummerċjali b’pass mgħaġġel, in-negozji ż-żgħar tagħha għadhom lura. Id-diġitalizzazzjoni tad-ditti ż-żgħar, inkluż il-mikrointrapriżi, hija partikolarment importanti, minħabba li jifformaw is-sinsla tal-ekonomija Awstrijaka. L-assorbiment konsiderevoli tal-programm “KMU Digital” juri d-domanda u l-interess forst l-SMEs biex jiksbu parir dwar id-diġitalizzazzjoni. L-estensjoni u l-espansjoni ta’ dan il-programm għandhom jgħinu, kif ukoll enfasi akbar fuq il-politika dwar id-diġitalizzazzjoni tan-negozju skont l-istrateġija ġenerali tad-diġitalizzazzjoni tal-Awstrija.

| (18) | Għan-negozji li għadhom jibdew jew li jridu jikbru u b’mod partikolari kumpaniji innovattivi ħafna, l-isfidi strutturali fl-Awstrija jibqgħu. L-Awstrija għadha lura meta mqabbla ma’ Stati Membri komparabbli fir-rigward tal-impjieg f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. Dan jindika l-ħtieġa li jittejbu l-kundizzjonijiet biex jikbru n-negozji innovattivi, li għadhom ostakolati minn fatturi bħal xenarju tal-kapital ta’ riskju li huwa inqas żviluppat u differenti minn pajjiżi li huma “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Il-finanzjament fi stadju iktar tard, bħal fil-forom ta’ kapital ta’ riskju u l-aċċess għas-swieq kapitali pubbliċi għat-tkabbir, huwa ta’ diffikultà. Is-segment il-ġdid tal-SMEs fil-Borża ta’ Vjenna huwa pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-kumpaniji b’rata għolja ta’ tkabbir huma kruċjali għat-tixrid ta’ teknoloġiji u ta’ mudelli kummerċjali ġodda, inkluż dawk diġitali, u b’hekk għat-tkabbir tal-produttività. |
| --- | --- |

(18)

Għan-negozji li għadhom jibdew jew li jridu jikbru u b’mod partikolari kumpaniji innovattivi ħafna, l-isfidi strutturali fl-Awstrija jibqgħu. L-Awstrija għadha lura meta mqabbla ma’ Stati Membri komparabbli fir-rigward tal-impjieg f’ditti innovattivi li qed jikbru b’rata mgħaġġla. Dan jindika l-ħtieġa li jittejbu l-kundizzjonijiet biex jikbru n-negozji innovattivi, li għadhom ostakolati minn fatturi bħal xenarju tal-kapital ta’ riskju li huwa inqas żviluppat u differenti minn pajjiżi li huma “Mexxejja tal-Innovazzjoni”. Il-finanzjament fi stadju iktar tard, bħal fil-forom ta’ kapital ta’ riskju u l-aċċess għas-swieq kapitali pubbliċi għat-tkabbir, huwa ta’ diffikultà. Is-segment il-ġdid tal-SMEs fil-Borża ta’ Vjenna huwa pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-kumpaniji b’rata għolja ta’ tkabbir huma kruċjali għat-tixrid ta’ teknoloġiji u ta’ mudelli kummerċjali ġodda, inkluż dawk diġitali, u b’hekk għat-tkabbir tal-produttività.

| (19) | L-Awstrija għandha ostakli sinifikanti għall-aċċess u regoli restrittivi fuq l-eżerċizzju ta’ servizzi tan-negozju u fuq il-professjonijiet regolati. Dawn jinkludu r-rekwiżiti ta’ parteċipazzjoni azzjonarja, attivitajiet riżervati estensivi u restrizzjonijiet interdixxiplinari. L-ostakli regolatorji, speċjalment fir-rigward tal-operat ta’ kuljum tal-ħwienet, jikkontribwixxu għall-iżvilupp relattivament dgħajjef tas-settur tal-bejgħ bl-imnut tal-Awstrija. Il-piż amministrattiv għoli jibqa’ ta’ tħassib urġenti għan-negozji tal-Awstrija. L-isforzi kontinwi biex jitnaqqsu l-piżijiet u l-evalwazzjoni ppjanata tar-regolamentazzjoni tal-kummerċ tal-Awstrija (Gewerbeordnung) huma strumenti importanti biex jindirizzaw din il-kwistjoni. Aktar kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi tista’ tikkontribwixxi wkoll biex tindirizza l-isfidi tal-Awstrija fit-tixrid tat-teknoloġiji diġitali u tal-mudelli kummerċjali. |
| --- | --- |

(19)

L-Awstrija għandha ostakli sinifikanti għall-aċċess u regoli restrittivi fuq l-eżerċizzju ta’ servizzi tan-negozju u fuq il-professjonijiet regolati. Dawn jinkludu r-rekwiżiti ta’ parteċipazzjoni azzjonarja, attivitajiet riżervati estensivi u restrizzjonijiet interdixxiplinari. L-ostakli regolatorji, speċjalment fir-rigward tal-operat ta’ kuljum tal-ħwienet, jikkontribwixxu għall-iżvilupp relattivament dgħajjef tas-settur tal-bejgħ bl-imnut tal-Awstrija. Il-piż amministrattiv għoli jibqa’ ta’ tħassib urġenti għan-negozji tal-Awstrija. L-isforzi kontinwi biex jitnaqqsu l-piżijiet u l-evalwazzjoni ppjanata tar-regolamentazzjoni tal-kummerċ tal-Awstrija (Gewerbeordnung) huma strumenti importanti biex jindirizzaw din il-kwistjoni. Aktar kompetizzjoni fis-settur tas-servizzi tista’ tikkontribwixxi wkoll biex tindirizza l-isfidi tal-Awstrija fit-tixrid tat-teknoloġiji diġitali u tal-mudelli kummerċjali.

| (20) | Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Awstrija tagħmel l-aħjar użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(20)

Il-programmazzjoni tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li l-Awstrija tagħmel l-aħjar użu ta’ dawn il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali.

| (21) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Awstrija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Awstrija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Awstrija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(21)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Awstrija u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Awstrija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Awstrija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (22) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà 2019 u huwa tal-opinjoni (9) li l-Awstrija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(22)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà 2019 u huwa tal-opinjoni (9) li l-Awstrija hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Awstrija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistemi tas-saħħa, tal-kura fit-tul u tal-pensjoni, inkluż billi taġġusta l-età statutorja tal-irtirar minħabba li huwa mistenni li l-istennija tal-għomor tiżdied. Tissimplifika u tirrazzjonalizza r-relazzjonijiet fiskali u r-responsabbiltajiet fis-safef kollha tal-gvern u tallinja r-responsabbiltajiet tal-finanzjament u tal-infiq.

2.

Tmexxi t-taxxi lil hinn mix-xogħol għal fuq sorsi ta’ inqas ħsara għat-tkabbir inklużiv u sostenibbli. Tappoġġa impjiegi full-time fost in-nisa, inkluż billi ttejjeb is-servizzi tal-kura tat-tfal, u ssaħħaħ l-eżiti tas-suq tax-xogħol għal dawk b’livell baxx ta’ ħiliet f’kooperazzjoni mas-sħab soċjali. Iżżid il-livelli ta’ ħiliet bażiċi għal gruppi żvantaġġati, inkluż persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni.

3.

Tiffoka politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-iżvilupp, l-innovazzjoni, id-diġitalizzazzjoni u s-sostenibbiltà, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali. Tappoġġa t-tkabbir tal-produttività billi tistimula d-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi u t-tkabbir tal-kumpaniji u billi tnaqqas l-ostakli regolatorji fis-settur tas-servizzi.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 84.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni skont il-metodoloġija maqbula b’mod komuni

6

(7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Kif definit mit-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni 2018 – Mexxej tal-innovazzjoni: SE, DK, FI, NL, UK, LU Innovatur b’saħħtu: DE, BE, IE, AT, FR, SI.

8

Mexxej tal-innovazzjoni

Innovatur b’saħħtu

(9)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

9

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/123 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/123

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Polonja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Polonja għall-2019

(2019/C 301/21)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Polonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Polonja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Polonja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Polonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Polonja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Polonja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tal-Polonja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Polonja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (3) | Il-Polonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2019 fid-29 ta’ April 2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom. |
| --- | --- |

(3)

Il-Polonja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2019 fid-29 ta’ April 2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Bħalissa l-Polonja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana deterjorament żgħir fil-bilanċ normali minn defiċit ta’ 0,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,6 % tal-PDG fl-2022, b’defiċit ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2020. Il-bilanċ strutturali rikalkulat, b’defiċit ta’ 1,1 % tal-PDG ser ikun qrib l-objettiv baġitarju fuq terminu medju, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG, fl-2022. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos minn 48,9 % tal-PDG fl-2018 għal 40,6 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, id-dettalji operazzjonali ta’ wħud mill-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed. |
| --- | --- |

(5)

Bħalissa l-Polonja qiegħda fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern qed jippjana deterjorament żgħir fil-bilanċ normali minn defiċit ta’ 0,4 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal 0,6 % tal-PDG fl-2022, b’defiċit ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2019 u surplus ta’ 0,2 % tal-PDG fl-2020. Il-bilanċ strutturali rikalkulat, b’defiċit ta’ 1,1 % tal-PDG ser ikun qrib l-objettiv baġitarju fuq terminu medju, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1,0 % tal-PDG, fl-2022. Skont il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jonqos minn 48,9 % tal-PDG fl-2018 għal 40,6 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess ħin, id-dettalji operazzjonali ta’ wħud mill-miżuri meħtieġa biex jiġu appoġġati l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2020 ’il quddiem ma ġewx speċifikati biżżejjed.

| (6) | Il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 jindika li l-Polonja implimentat miżuri kompensatorji relatati man-nixfa u li l-impatt baġitarju fl-2018 kien sinifikanti. Il-Programm ta’ Konverġenza jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. It-trattament ta’ nefqa relatata speċifikament man-nixfa jista’ jiġi kkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, fl-2018 in-nefqa addizzjonali eliġibbli relatata ammontat għal 0,07 % tal-PDG. Id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, billi l-eċċezzjonalità tan-nixfa hija meqjusa avveniment mhux tas-soltu, l-impatt tiegħu fuq il-finanzi pubbliċi tal-Polonja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa billi tingħata l-konċessjoni ta’ devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali. |
| --- | --- |

(6)

Il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 jindika li l-Polonja implimentat miżuri kompensatorji relatati man-nixfa u li l-impatt baġitarju fl-2018 kien sinifikanti. Il-Programm ta’ Konverġenza jipprovdi evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn l-ispejjeż baġitarji addizzjonali. It-trattament ta’ nefqa relatata speċifikament man-nixfa jista’ jiġi kkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, fl-2018 in-nefqa addizzjonali eliġibbli relatata ammontat għal 0,07 % tal-PDG. Id-dispożizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, billi l-eċċezzjonalità tan-nixfa hija meqjusa avveniment mhux tas-soltu, l-impatt tiegħu fuq il-finanzi pubbliċi tal-Polonja huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa billi tingħata l-konċessjoni ta’ devjazzjoni temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Polonja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern (5) ma taqbiżx 4,2 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Polonja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern (5) ma taqbiżx 4,2 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019.

| (8) | Fl-2020, fid-dawl tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 2,0 % tal-PDG, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,4 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li joriġina mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa sa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, fid-dawl tal-marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni ta’ 2,0 % tal-PDG, jenħtieġ li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,4 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG li joriġina mill-matriċi ta’ aġġustament miftiehma b’mod komuni tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dan ir-rekwiżit fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa sa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Il-Polonja għamlet progress sinifikanti fiż-żieda tal-konformità fiskali. Fl-istess ħin, il-pajjiż gawda minn tkabbir ekonomiku qawwi, is-suq tax-xogħol kien vibranti u s-sehem ta’ kuntratti tax-xogħol li kienu soġġetti għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali qed jiżdied b’mod gradwali. Dawk il-fatturi kollha kkontribwew għal żieda fid-dħul pubbliku. Parti miż-żieda fid-dħul hija ta’ natura ċiklika u tista’ tonqos meta l-ambjent makroekonomiku jiddeterjora. Fl-istess ħin, matul is-snin reċenti, l-infiq pubbliku żdied bħala sehem tal-PDG. Diversi kategoriji ġodda tan-nefqa huma ta’ natura permanenti u jista’ ma jkunx faċli li jinbidlu fil-futur qarib. Barra minn hekk, il-finanzi pubbliċi tal-Polonja ser jiffaċċjaw pressjonijiet għal infiq ogħla, b’mod partikolari minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni. Dawn il-fatturi jintensifikaw il-ħtieġa għal għodod ġodda biex tissaħħaħ il-ġestjoni tan-nefqa, inkluż valutazzjoni regolari tal-effikaċja u l-effiċjenza tal-infiq. Filwaqt li fl-2018, il-Polonja kompliet taħdem biex ittejjeb is-sistema baġitarja, ir-riforma ġenerali hija kumplessa u ser tiġi applikata fi stadji matul diversi snin. Billi l-qafas fiskali huwa b’saħħtu u l-istituzzjonijiet indipendenti jkopru wħud mill-funzjonijiet li tipikament jiġu ssodisfati minn kunsilli fiskali, il-Polonja tibqa’ l-uniku Stat Membru mingħajr kunsill fiskali indipendenti. Filwaqt li l-Polonja ma għamlet l-ebda progress biex tillimita l-użu ta’ rati ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, il-gvern nieda riforma li għandha l-potenzjal li tagħmel ir-rati inqas kumplessi u inqas suxxettibbli għall-iżbalji. |
| --- | --- |

(9)

Il-Polonja għamlet progress sinifikanti fiż-żieda tal-konformità fiskali. Fl-istess ħin, il-pajjiż gawda minn tkabbir ekonomiku qawwi, is-suq tax-xogħol kien vibranti u s-sehem ta’ kuntratti tax-xogħol li kienu soġġetti għal kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali qed jiżdied b’mod gradwali. Dawk il-fatturi kollha kkontribwew għal żieda fid-dħul pubbliku. Parti miż-żieda fid-dħul hija ta’ natura ċiklika u tista’ tonqos meta l-ambjent makroekonomiku jiddeterjora. Fl-istess ħin, matul is-snin reċenti, l-infiq pubbliku żdied bħala sehem tal-PDG. Diversi kategoriji ġodda tan-nefqa huma ta’ natura permanenti u jista’ ma jkunx faċli li jinbidlu fil-futur qarib. Barra minn hekk, il-finanzi pubbliċi tal-Polonja ser jiffaċċjaw pressjonijiet għal infiq ogħla, b’mod partikolari minħabba t-tixjiħ tal-popolazzjoni. Dawn il-fatturi jintensifikaw il-ħtieġa għal għodod ġodda biex tissaħħaħ il-ġestjoni tan-nefqa, inkluż valutazzjoni regolari tal-effikaċja u l-effiċjenza tal-infiq. Filwaqt li fl-2018, il-Polonja kompliet taħdem biex ittejjeb is-sistema baġitarja, ir-riforma ġenerali hija kumplessa u ser tiġi applikata fi stadji matul diversi snin. Billi l-qafas fiskali huwa b’saħħtu u l-istituzzjonijiet indipendenti jkopru wħud mill-funzjonijiet li tipikament jiġu ssodisfati minn kunsilli fiskali, il-Polonja tibqa’ l-uniku Stat Membru mingħajr kunsill fiskali indipendenti. Filwaqt li l-Polonja ma għamlet l-ebda progress biex tillimita l-użu ta’ rati ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, il-gvern nieda riforma li għandha l-potenzjal li tagħmel ir-rati inqas kumplessi u inqas suxxettibbli għall-iżbalji.

| (10) | Sal-2017, l-età medja tal-irtirar kienet qed tiżdied, li jirrifletti r-riformi tal-passat, bħal tneħħija ta’ għażliet ta’ rtirar bikri u żieda gradwali tal-età statutorja tal-pensjoni. Fl-2018, l-età medja tal-irtirar naqset kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel, li jirrifletti tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar fit-tieni nofs tal-2017. Żieda kontinwa fl-età effettiva tal-irtirar hija kruċjali għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u għalhekk għat-tkabbir ekonomiku, minħabba t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol. Huwa kruċjali wkoll li tiġi żgurata l-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri, li jiġi evitat il-faqar fl-età anzjana u għalhekk li titjieb ukoll is-sostenibbiltà fiskali tas-sistema tal-pensjonijiet. It-tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar għal 60 għan-nisa u 65 għall-irġiel fil-ħarifa fl-2017 ser ikollha impatt negattiv sinifikanti fuq il-livelli futuri tal-benefiċċji tal-pensjoni u ser tintroduċi distakk sinifikanti bejn l-irġiel u n-nisa f’dan ir-rigward. L-iskemi tal-pensjoni preferenzjali eżistenti jimplikaw spejjeż fiskali u jnaqqsu l-mobbiltà tal-ħaddiema bejn is-setturi. Is-sistema speċjali tal-assigurazzjoni soċjali għall-bdiewa, li qed tiġi ssussidjata bi spiża ta’ madwar 0,8 % tal-PDG, qed tostakola l-mobbiltà fis-suq tax-xogħol u tikkontribwixxi għal qgħad mistur fl-agrikoltura. |
| --- | --- |

(10)

Sal-2017, l-età medja tal-irtirar kienet qed tiżdied, li jirrifletti r-riformi tal-passat, bħal tneħħija ta’ għażliet ta’ rtirar bikri u żieda gradwali tal-età statutorja tal-pensjoni. Fl-2018, l-età medja tal-irtirar naqset kemm għan-nisa kif ukoll għall-irġiel, li jirrifletti tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar fit-tieni nofs tal-2017. Żieda kontinwa fl-età effettiva tal-irtirar hija kruċjali għall-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol u għalhekk għat-tkabbir ekonomiku, minħabba t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol. Huwa kruċjali wkoll li tiġi żgurata l-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri, li jiġi evitat il-faqar fl-età anzjana u għalhekk li titjieb ukoll is-sostenibbiltà fiskali tas-sistema tal-pensjonijiet. It-tnaqqis tal-età statutorja tal-irtirar għal 60 għan-nisa u 65 għall-irġiel fil-ħarifa fl-2017 ser ikollha impatt negattiv sinifikanti fuq il-livelli futuri tal-benefiċċji tal-pensjoni u ser tintroduċi distakk sinifikanti bejn l-irġiel u n-nisa f’dan ir-rigward. L-iskemi tal-pensjoni preferenzjali eżistenti jimplikaw spejjeż fiskali u jnaqqsu l-mobbiltà tal-ħaddiema bejn is-setturi. Is-sistema speċjali tal-assigurazzjoni soċjali għall-bdiewa, li qed tiġi ssussidjata bi spiża ta’ madwar 0,8 % tal-PDG, qed tostakola l-mobbiltà fis-suq tax-xogħol u tikkontribwixxi għal qgħad mistur fl-agrikoltura.

| (11) | L-ambjent makroekonomiku favorevoli għen il-prestazzjoni b’saħħitha tas-suq tax-xogħol Pollakk f’dawn l-aħħar snin. Ir-rati tal-impjieg komplew jiżdiedu, filwaqt li r-rati tal-qgħad, wara bosta snin ta’ tnaqqis, stabbilizzaw f’livell baxx storiku ta’ inqas minn 4 % fl-2018. Madankollu, il-parteċipazzjoni ta’ ċerti gruppi fis-suq tax-xogħol, speċjalment tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi, tal-persuni b’diżabbiltà u min jieħu ħsiebhom u tal-anzjani, baqgħet baxxa meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Is-sistema tal-benefiċċji soċjali tal-Polonja ma tipprovdix biżżejjed inċentivi għall-bidu ta’ xogħol. Il-benefiċċji għat-tfal naqqsu l-faqar u l-inugwaljanza, iżda kellhom effett negattiv fuq il-parteċipazzjoni tal-ġenituri, l-aktar in-nisa, fis-suq tax-xogħol minħabba d-daqs u l-għamla tagħhom. Ir-rata ta’ reġistrazzjoni għal tfal taħt l-età ta’ tliet snin biex jiġu indukrati formalment għadha fost l-iktar baxxa fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-kura fit-tul tingħata l-aktar minn membri tal-familja kważi mingħajr ebda appoġġ istituzzjonali, li jipprevjeni lill-persuni li jindukraw milli jaħdmu. It-tnaqqis fl-età statutorja tal-irtirar ħeġġet lil xi ħaddiema aktar imdaħħlin fiż-żmien biex joħorġu mid-dinja tax-xogħol. Il-migrazzjoni minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni qed tgħin biex tintlaħaq iż-żieda fid-domanda għax-xogħol, iżda hemm sinjali li jista’ jkun diffiċli li jinkiseb influss kontinwu ta’ ħaddiema migranti. |
| --- | --- |

(11)

L-ambjent makroekonomiku favorevoli għen il-prestazzjoni b’saħħitha tas-suq tax-xogħol Pollakk f’dawn l-aħħar snin. Ir-rati tal-impjieg komplew jiżdiedu, filwaqt li r-rati tal-qgħad, wara bosta snin ta’ tnaqqis, stabbilizzaw f’livell baxx storiku ta’ inqas minn 4 % fl-2018. Madankollu, il-parteċipazzjoni ta’ ċerti gruppi fis-suq tax-xogħol, speċjalment tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi, tal-persuni b’diżabbiltà u min jieħu ħsiebhom u tal-anzjani, baqgħet baxxa meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra. Is-sistema tal-benefiċċji soċjali tal-Polonja ma tipprovdix biżżejjed inċentivi għall-bidu ta’ xogħol. Il-benefiċċji għat-tfal naqqsu l-faqar u l-inugwaljanza, iżda kellhom effett negattiv fuq il-parteċipazzjoni tal-ġenituri, l-aktar in-nisa, fis-suq tax-xogħol minħabba d-daqs u l-għamla tagħhom. Ir-rata ta’ reġistrazzjoni għal tfal taħt l-età ta’ tliet snin biex jiġu indukrati formalment għadha fost l-iktar baxxa fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-kura fit-tul tingħata l-aktar minn membri tal-familja kważi mingħajr ebda appoġġ istituzzjonali, li jipprevjeni lill-persuni li jindukraw milli jaħdmu. It-tnaqqis fl-età statutorja tal-irtirar ħeġġet lil xi ħaddiema aktar imdaħħlin fiż-żmien biex joħorġu mid-dinja tax-xogħol. Il-migrazzjoni minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni qed tgħin biex tintlaħaq iż-żieda fid-domanda għax-xogħol, iżda hemm sinjali li jista’ jkun diffiċli li jinkiseb influss kontinwu ta’ ħaddiema migranti.

| (12) | Bejn l-2015 u l-2017, il-Polonja ħadet miżuri biex tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi llimitat il-possibbiltà li l-impjiegi temporanji jiġu abbużati, żiedet il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fuq kuntratti tax-xogħol mhux standard u introduċiet paga minima fis-siegħa għal xi wħud minn dawn il-kuntratti. Filwaqt li s-sehem tal-kuntratti temporanji ilu jonqos mill-2015, bis-saħħa tal-miżuri meħuda u minħabba n-nuqqas ta’ ħaddiema, u dan il-proċess aċċellera matul l-2018, xorta jibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni. Bidliet leġislattivi ulterjuri li jindirizzaw din il-kwistjoni ma ġewx segwiti peress li r-riforma tal-kodiċi ta-xogħol fl-aħħar ma ġietx implimentata. L-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri tal-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u ta’ dawk li għandhom ċerti kuntratti mhux standard tirrappreżenta kwistjoni potenzjali. |
| --- | --- |

(12)

Bejn l-2015 u l-2017, il-Polonja ħadet miżuri biex tindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol billi llimitat il-possibbiltà li l-impjiegi temporanji jiġu abbużati, żiedet il-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fuq kuntratti tax-xogħol mhux standard u introduċiet paga minima fis-siegħa għal xi wħud minn dawn il-kuntratti. Filwaqt li s-sehem tal-kuntratti temporanji ilu jonqos mill-2015, bis-saħħa tal-miżuri meħuda u minħabba n-nuqqas ta’ ħaddiema, u dan il-proċess aċċellera matul l-2018, xorta jibqa’ fost l-ogħla fl-Unjoni. Bidliet leġislattivi ulterjuri li jindirizzaw din il-kwistjoni ma ġewx segwiti peress li r-riforma tal-kodiċi ta-xogħol fl-aħħar ma ġietx implimentata. L-adegwatezza tal-pensjonijiet futuri tal-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u ta’ dawk li għandhom ċerti kuntratti mhux standard tirrappreżenta kwistjoni potenzjali.

| (13) | Sistema ta’ edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità li tieħu perspettiva tul il-ħajja, appoġġata minn investiment suffiċjenti, tista’ tkun fattur kruċjali li jappoġġa l-prospetti futuri ta’ tkabbir fil-Polonja. It-tħejjija tal-persuni bil-ħiliet u l-kompetenzi li huma meħtieġa biex isibu impjieg f’suq tax-xogħol li qed jinbidel b’mod rapidu hija ta’ importanza kruċjali biex tinkoraġġixxi kemm il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol kif ukoll il-kapaċità innovattiva tal-ekonomija. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ hija ħafna aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni u t-taħriġ vokazzjonali fl-intrapriżi mhuwiex utilizzat biżżejjed. Dan, flimkien ma’ ċerti nuqqasijiet fil-ħiliet diġitali, kif ukoll fil-ħiliet tal-litteriżmu u l-matematika, b’mod partikolari fost l-adulti mingħajr edukazzjoni għolja, qed ixekkel l-impjegabbiltà tagħhom. Il-kwalità insuffiċjenti tat-taħriġ tal-għalliema u xi lakuni fil-ħiliet tagħhom x’aktarx ikollhom impatt negattiv fuq il-kwalità tal-edukazzjoni. Hemm ukoll nuqqasijiet fis-sistema tal-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Minkejja r-riformi reċenti fl-edukazzjoni vokazzjonali u fl-edukazzjoni għolja, il-koordinazzjoni effettiva tat-tagħlim tal-adulti għadha nieqsa u l-impatt ta’ miżuri ta’ politika differenti fuq il-kwalità tal-edukazzjoni u t-taħriġ ipprovdut u fuq il-livelli tal-ħiliet mhuwiex ċar. |
| --- | --- |

(13)

Sistema ta’ edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità li tieħu perspettiva tul il-ħajja, appoġġata minn investiment suffiċjenti, tista’ tkun fattur kruċjali li jappoġġa l-prospetti futuri ta’ tkabbir fil-Polonja. It-tħejjija tal-persuni bil-ħiliet u l-kompetenzi li huma meħtieġa biex isibu impjieg f’suq tax-xogħol li qed jinbidel b’mod rapidu hija ta’ importanza kruċjali biex tinkoraġġixxi kemm il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol kif ukoll il-kapaċità innovattiva tal-ekonomija. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni tal-adulti fl-edukazzjoni u t-taħriġ hija ħafna aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni u t-taħriġ vokazzjonali fl-intrapriżi mhuwiex utilizzat biżżejjed. Dan, flimkien ma’ ċerti nuqqasijiet fil-ħiliet diġitali, kif ukoll fil-ħiliet tal-litteriżmu u l-matematika, b’mod partikolari fost l-adulti mingħajr edukazzjoni għolja, qed ixekkel l-impjegabbiltà tagħhom. Il-kwalità insuffiċjenti tat-taħriġ tal-għalliema u xi lakuni fil-ħiliet tagħhom x’aktarx ikollhom impatt negattiv fuq il-kwalità tal-edukazzjoni. Hemm ukoll nuqqasijiet fis-sistema tal-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Minkejja r-riformi reċenti fl-edukazzjoni vokazzjonali u fl-edukazzjoni għolja, il-koordinazzjoni effettiva tat-tagħlim tal-adulti għadha nieqsa u l-impatt ta’ miżuri ta’ politika differenti fuq il-kwalità tal-edukazzjoni u t-taħriġ ipprovdut u fuq il-livelli tal-ħiliet mhuwiex ċar.

| (14) | Il-prospetti ekonomiċi fit-tul tal-Polonja jiddependu fuq l-iżvilupp tal-kapaċità tal-ekonomija biex tkun innovattiva. Madankollu, il-Polonja għadha tikklassifika bħala baxxa fl-innovazzjoni, b’setturi ta’ teknoloġija baxxa li jirrappreżentaw parti importanti mill-istruttura ekonomika tal-pajjiż u b’differenzi reġjonali sinifikanti fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex titjieb il-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju, jeżistu għadd ta’ ostakli finanzjarji u mhux finanzjarji. B’mod partikolari, proċeduri amministrattivi kumplessi u ħiliet limitati ta’ akkademiċi fil-ġestjoni tal-proġetti konġunti pubbliċi-privati u l-proġetti ta’ riċerka u żvilupp (R&Ż) jibqgħu ostakli ewlenin. Ir-raggruppamenti u n-netwerks korporattivi formalizzati, speċjalment bejn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u ditti kbar, għandhom rwol limitat fit-tixrid ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Ir-riforma fl-edukazzjoni għolja tal-2018 ittejjeb xi aspetti tal-pajsaġġ xjentifiku Pollakk, iżda tindirizza biss parzjalment kwistjonijiet importanti bħall-frammentazzjoni tas-settur tar-riċerka, il-pagi tar-riċerkaturi jew l-internalizzazzjoni tax-xjenza Pollakka. In-nefqa domestika grossa fuq ir-R&Ż baqgħet madwar nofs il-medja tal-Unjoni fl-2017, b’differenzi reġjonali sinifikanti. |
| --- | --- |

(14)

Il-prospetti ekonomiċi fit-tul tal-Polonja jiddependu fuq l-iżvilupp tal-kapaċità tal-ekonomija biex tkun innovattiva. Madankollu, il-Polonja għadha tikklassifika bħala baxxa fl-innovazzjoni, b’setturi ta’ teknoloġija baxxa li jirrappreżentaw parti importanti mill-istruttura ekonomika tal-pajjiż u b’differenzi reġjonali sinifikanti fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni. Filwaqt li ttieħdu xi miżuri biex titjieb il-kooperazzjoni bejn ix-xjenza u n-negozju, jeżistu għadd ta’ ostakli finanzjarji u mhux finanzjarji. B’mod partikolari, proċeduri amministrattivi kumplessi u ħiliet limitati ta’ akkademiċi fil-ġestjoni tal-proġetti konġunti pubbliċi-privati u l-proġetti ta’ riċerka u żvilupp (R&Ż) jibqgħu ostakli ewlenin. Ir-raggruppamenti u n-netwerks korporattivi formalizzati, speċjalment bejn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u ditti kbar, għandhom rwol limitat fit-tixrid ta’ soluzzjonijiet innovattivi. Ir-riforma fl-edukazzjoni għolja tal-2018 ittejjeb xi aspetti tal-pajsaġġ xjentifiku Pollakk, iżda tindirizza biss parzjalment kwistjonijiet importanti bħall-frammentazzjoni tas-settur tar-riċerka, il-pagi tar-riċerkaturi jew l-internalizzazzjoni tax-xjenza Pollakka. In-nefqa domestika grossa fuq ir-R&Ż baqgħet madwar nofs il-medja tal-Unjoni fl-2017, b’differenzi reġjonali sinifikanti.

| (15) | Ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa komplew jitjiebu iżda jibqgħu anqas mill-medja tal-Unjoni bl-irġiel imorru agħar min-nisa fl-istennija tal-għomor bi 7,9 snin fl-2017, filwaqt li fl-2016 id-distakk bejn il-Pollakki l-iktar edukati u dawk l-inqas edukati kienet ta’ 10 snin. L-aċċess għas-sistema tal-kura tas-saħħa u l-effikaċja tagħha huma affettwati minn infiq baxx u nuqqas ta’ persunal. L-għadd ta’ tobba u infermiera prattikanti meta mqabbel mad-daqs tal-popolazzjoni huwa fost l-aktar baxx fl-Unjoni fejn kwart tal-persuna mediku huwa akbar mill-età tal-irtirar. Il-ħtiġijiet mhux issodisfati għas-servizzi mediċi naqsu fl-2017, iżda jibqgħu fost l-ogħla fl-Unjoni u l-ħinijiet ta’ stennija għal ċerti proċeduri żdiedu sostanzjalment mill-2010 ’l hawn. Il-Polonja żviluppat mapep tal-bżonnijiet tal-kura tas-saħħa, iżda dawn għadhom ma sarux għodod biex jappoġġaw deċiżjonijiet dwar ix-xiri ta’ servizzi u investimenti tas-saħħa. Is-sistema tal-kura tas-saħħa għadha bbażata wisq fuq kura fl-isptar u l-kura primarja u ambulatorja jibqgħu sottożviluppati. Is-sistema tal-kura fit-tul hija dgħajfa, nieqsa minn servizzi standardizzati u minn approċċ strateġiku koerenti. Il-maġġoranza tal-kura fit-tul hija pprovduta minn persuni li jindukraw b’mod informali, spiss membri tal-familja bi ftit appoġġ istituzzjonali. Fl-2017, in-nefqa fuq il-kura tas-saħħa pubblika tal-Polonja kienet tammonta għal 4,7 % tal-PDG, ferm anqas mill-medja tal-Unjoni ta’ 7 % tal-PDG. Il-Polonja qed tippjana li żżid din in-nefqa b’mod gradwali fis-snin li ġejjin. Madankollu, dan jista’ jkun diffiċli biex jinkiseb, peress li l-pjanijiet imħabbra dan l-aħħar biex it-trasferimenti soċjali jiżdiedu għal djar b’introjtu medju u għoli ser jillimitaw l-ispazju fiskali fil-futur. |
| --- | --- |

(15)

Ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa komplew jitjiebu iżda jibqgħu anqas mill-medja tal-Unjoni bl-irġiel imorru agħar min-nisa fl-istennija tal-għomor bi 7,9 snin fl-2017, filwaqt li fl-2016 id-distakk bejn il-Pollakki l-iktar edukati u dawk l-inqas edukati kienet ta’ 10 snin. L-aċċess għas-sistema tal-kura tas-saħħa u l-effikaċja tagħha huma affettwati minn infiq baxx u nuqqas ta’ persunal. L-għadd ta’ tobba u infermiera prattikanti meta mqabbel mad-daqs tal-popolazzjoni huwa fost l-aktar baxx fl-Unjoni fejn kwart tal-persuna mediku huwa akbar mill-età tal-irtirar. Il-ħtiġijiet mhux issodisfati għas-servizzi mediċi naqsu fl-2017, iżda jibqgħu fost l-ogħla fl-Unjoni u l-ħinijiet ta’ stennija għal ċerti proċeduri żdiedu sostanzjalment mill-2010 ’l hawn. Il-Polonja żviluppat mapep tal-bżonnijiet tal-kura tas-saħħa, iżda dawn għadhom ma sarux għodod biex jappoġġaw deċiżjonijiet dwar ix-xiri ta’ servizzi u investimenti tas-saħħa. Is-sistema tal-kura tas-saħħa għadha bbażata wisq fuq kura fl-isptar u l-kura primarja u ambulatorja jibqgħu sottożviluppati. Is-sistema tal-kura fit-tul hija dgħajfa, nieqsa minn servizzi standardizzati u minn approċċ strateġiku koerenti. Il-maġġoranza tal-kura fit-tul hija pprovduta minn persuni li jindukraw b’mod informali, spiss membri tal-familja bi ftit appoġġ istituzzjonali. Fl-2017, in-nefqa fuq il-kura tas-saħħa pubblika tal-Polonja kienet tammonta għal 4,7 % tal-PDG, ferm anqas mill-medja tal-Unjoni ta’ 7 % tal-PDG. Il-Polonja qed tippjana li żżid din in-nefqa b’mod gradwali fis-snin li ġejjin. Madankollu, dan jista’ jkun diffiċli biex jinkiseb, peress li l-pjanijiet imħabbra dan l-aħħar biex it-trasferimenti soċjali jiżdiedu għal djar b’introjtu medju u għoli ser jillimitaw l-ispazju fiskali fil-futur.

| (16) | Filwaqt li l-infrastruttura fil-Polonja tjiebet b’mod sinifikanti, xi setturi għadhom juru lakuni importanti fil-konnettività. L-investimenti fit-toroq li għandhom jitlestew sal-2024 skont il-programm nazzjonali ta’ kostruzzjoni tat-toroq ser ikunu kkonċentrati l-aktar fil-parti tal-Lvant tal-Polonja, li jħalli xi reġjuni fit-Tramuntana b’inqas konnessjonijiet. Għad hemm lakuni importanti fin-Netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew tal-Ferroviji, u l-investiment ferrovjarju miexi aktar bil-mod mill-investiment fit-toroq. Ir-rata ta’ mwiet fit-toroq għadha fost l-ogħla fl-Unjoni. Il-bliet qed jiffaċċjaw sfidi ta’ mobbiltà li dejjem qed tikber, bħall-konġestjoni u t-tniġġis tal-arja li nħolqu biż-żieda tal-flotta tal-karozzi tal-passiġġieri u s-sehem kbir ta’ vetturi qodma. L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna matul dawn l-aħħar ħames snin. L-inċentivi attwali biex jintużaw mezzi ta’ trasport kollettivi, b’emissjonijiet baxxi mhumiex biżżejjed biex jindirizzaw dawn l-isfidi. Il-konnettività fissa bl-Internet fil-Polonja tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’broadband ultraveloċi disponibbli prinċipalment fi bliet kbar. |
| --- | --- |

(16)

Filwaqt li l-infrastruttura fil-Polonja tjiebet b’mod sinifikanti, xi setturi għadhom juru lakuni importanti fil-konnettività. L-investimenti fit-toroq li għandhom jitlestew sal-2024 skont il-programm nazzjonali ta’ kostruzzjoni tat-toroq ser ikunu kkonċentrati l-aktar fil-parti tal-Lvant tal-Polonja, li jħalli xi reġjuni fit-Tramuntana b’inqas konnessjonijiet. Għad hemm lakuni importanti fin-Netwerk tat-Trasport Trans-Ewropew tal-Ferroviji, u l-investiment ferrovjarju miexi aktar bil-mod mill-investiment fit-toroq. Ir-rata ta’ mwiet fit-toroq għadha fost l-ogħla fl-Unjoni. Il-bliet qed jiffaċċjaw sfidi ta’ mobbiltà li dejjem qed tikber, bħall-konġestjoni u t-tniġġis tal-arja li nħolqu biż-żieda tal-flotta tal-karozzi tal-passiġġieri u s-sehem kbir ta’ vetturi qodma. L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra mit-trasport bit-triq żdiedu ħafna matul dawn l-aħħar ħames snin. L-inċentivi attwali biex jintużaw mezzi ta’ trasport kollettivi, b’emissjonijiet baxxi mhumiex biżżejjed biex jindirizzaw dawn l-isfidi. Il-konnettività fissa bl-Internet fil-Polonja tibqa’ waħda mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’broadband ultraveloċi disponibbli prinċipalment fi bliet kbar.

| (17) | L-ekonomija Pollakka hija fost dawk l-inqas effiċjenti fl-użu tal-karbonju fl-Unjoni. Nuqqas ta’ iżolament ta’ bini pubbliku u privat jikkontribwixxi għal konsum ogħla ta’ enerġija u faqar enerġetiku. Il-Polonja għandha wkoll l-aktar bliet fl-Unjoni b’arja mniġġsa, speċjalment fir-reġjuni tan-Nofsinhar u ċentrali. L-investiment f’effiċjenza enerġetika ogħla, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, iżid is-sehem tal-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u produzzjoni ta’ enerġija aktar nadifa, u jappoġġa emissjonijiet aktar baxxi mit-trasport, inaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili u jillimita t-tniġġis tal-arja, filwaqt li jnaqqas l-ispejjeż soċjali u jtejjeb il-kwalità tal-ħajja. L-ambjent leġislattiv attwali, inkluż l-att dwar il-ħażna tal-gass, l-att dwar l-iffriżar tal-prezzijiet tal-elettriku u r-regolamenti dwar parks eoliċi fuq l-art, jistgħu jfixklu l-investimenti fis-swieq tal-elettriku u tal-gass u jaffettwaw il-kompetittività tas-settur tal-enerġija tal-Polonja u l-industriji li jużaw l-enerġija b’mod intensiv fit-tul. |
| --- | --- |

(17)

L-ekonomija Pollakka hija fost dawk l-inqas effiċjenti fl-użu tal-karbonju fl-Unjoni. Nuqqas ta’ iżolament ta’ bini pubbliku u privat jikkontribwixxi għal konsum ogħla ta’ enerġija u faqar enerġetiku. Il-Polonja għandha wkoll l-aktar bliet fl-Unjoni b’arja mniġġsa, speċjalment fir-reġjuni tan-Nofsinhar u ċentrali. L-investiment f’effiċjenza enerġetika ogħla, b’mod partikolari fis-settur tal-bini, iżid is-sehem tal-enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u produzzjoni ta’ enerġija aktar nadifa, u jappoġġa emissjonijiet aktar baxxi mit-trasport, inaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili u jillimita t-tniġġis tal-arja, filwaqt li jnaqqas l-ispejjeż soċjali u jtejjeb il-kwalità tal-ħajja. L-ambjent leġislattiv attwali, inkluż l-att dwar il-ħażna tal-gass, l-att dwar l-iffriżar tal-prezzijiet tal-elettriku u r-regolamenti dwar parks eoliċi fuq l-art, jistgħu jfixklu l-investimenti fis-swieq tal-elettriku u tal-gass u jaffettwaw il-kompetittività tas-settur tal-enerġija tal-Polonja u l-industriji li jużaw l-enerġija b’mod intensiv fit-tul.

| (18) | Il-kwalità ta’ leġislazzjoni ġdida u riveduta u ambjent tan-negozju stabbli u prevedibbli huma ta’ importanza kbira għas-sostenn ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli u għall-appoġġ għaż-żieda fl-investiment privat. Il-qafas regolatorju instabbli u ostakli oħrajn għall-espansjoni tad-ditti qed jaffettwaw b’mod negattiv l-attività tal-investiment u l-produttività. L-istabbiliment ta’ djalogu effettiv mal-partijiet ikkonċernati kollha jgħin biex titjieb il-kwalità tal-leġislazzjoni u – billi jillimita l-għadd ta’ reviżjonijiet meħtieġa – jikkontribwixxi b’mod pożittiv għall-istabbiltà tal-ambjent tan-negozju. Għalhekk, it-tisħiħ tar-rwol tal-konsultazzjonijiet tas-sħab soċjali u l-konsultazzjonijiet pubbliċi – billi jiġi żgurat tul ta’ żmien biżżejjed għall-konsultazzjonijiet, billi jitjieb it-teħid tal-opinjonijiet tal-partijiet ikkonċernati miġbura fil-proċess, u jiitnaqqas l-għadd ta’ liġijiet eżentati mill-konsultazzjonijiet – jgħin b’mod sostanzjali biex jitnaqqas il-piż amministrattiv li jirriżulta minn bidliet frekwenti fil-liġi, iżid l-investiment u jippromwovi tkabbir ekonomiku sostenibbli fit-tul. Il-garanzija tal-istat tad-dritt u l-indipendenza tal-ġudikatura huma essenzjali wkoll f’dan il-kuntest. Huwa mfakkar li f’Diċembru 2017, il-Kummissjoni ppreżentat lill-Kunsill proposta motivata biex jiġi determinat li hemm riskju ċar ta’ ksur serju mill-Polonja tal-istat tad-dritt. Dan it-tħassib huwa s-suġġett ta’ sentenza u proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Iċ-ċertezza legali u l-fiduċja fil-kwalità u l-prevedibbiltà tal-politiki regolatorji, tat-taxxa u politiki oħra u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet huma fatturi importanti għall-ambjent tal-investiment. |
| --- | --- |

(18)

Il-kwalità ta’ leġislazzjoni ġdida u riveduta u ambjent tan-negozju stabbli u prevedibbli huma ta’ importanza kbira għas-sostenn ta’ kundizzjonijiet ekonomiċi favorevoli u għall-appoġġ għaż-żieda fl-investiment privat. Il-qafas regolatorju instabbli u ostakli oħrajn għall-espansjoni tad-ditti qed jaffettwaw b’mod negattiv l-attività tal-investiment u l-produttività. L-istabbiliment ta’ djalogu effettiv mal-partijiet ikkonċernati kollha jgħin biex titjieb il-kwalità tal-leġislazzjoni u – billi jillimita l-għadd ta’ reviżjonijiet meħtieġa – jikkontribwixxi b’mod pożittiv għall-istabbiltà tal-ambjent tan-negozju. Għalhekk, it-tisħiħ tar-rwol tal-konsultazzjonijiet tas-sħab soċjali u l-konsultazzjonijiet pubbliċi – billi jiġi żgurat tul ta’ żmien biżżejjed għall-konsultazzjonijiet, billi jitjieb it-teħid tal-opinjonijiet tal-partijiet ikkonċernati miġbura fil-proċess, u jiitnaqqas l-għadd ta’ liġijiet eżentati mill-konsultazzjonijiet – jgħin b’mod sostanzjali biex jitnaqqas il-piż amministrattiv li jirriżulta minn bidliet frekwenti fil-liġi, iżid l-investiment u jippromwovi tkabbir ekonomiku sostenibbli fit-tul. Il-garanzija tal-istat tad-dritt u l-indipendenza tal-ġudikatura huma essenzjali wkoll f’dan il-kuntest. Huwa mfakkar li f’Diċembru 2017, il-Kummissjoni ppreżentat lill-Kunsill proposta motivata biex jiġi determinat li hemm riskju ċar ta’ ksur serju mill-Polonja tal-istat tad-dritt. Dan it-tħassib huwa s-suġġett ta’ sentenza u proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Iċ-ċertezza legali u l-fiduċja fil-kwalità u l-prevedibbiltà tal-politiki regolatorji, tat-taxxa u politiki oħra u l-fiduċja fl-istituzzjonijiet huma fatturi importanti għall-ambjent tal-investiment.

| (19) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jista’ jippermetti li l-Polonja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali. |
| --- | --- |

(19)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jista’ jippermetti li l-Polonja tagħmel l-aħjar użu ta’ dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali.

| (20) | F’dawn l-aħħar snin, ir-rwol tal-Istat espanda bil-qawwa fis-setturi bankarji, tal-assigurazzjoni u tal-enerġija. Żieda fis-sjieda tal-Istat tippreżenta sfida ġdida għall-kompetizzjoni u għall-qafas regolatorju u ta’ governanza. Il-kwalità tal-governanza u l-indipendenza tar-regolaturi u s-superviżjoni, għalhekk, qed issir dejjem aktar importanti minħabba interessi potenzjalment konfliġġenti u rabtiet finanzjarji sovrani aktar b’saħħithom. |
| --- | --- |

(20)

F’dawn l-aħħar snin, ir-rwol tal-Istat espanda bil-qawwa fis-setturi bankarji, tal-assigurazzjoni u tal-enerġija. Żieda fis-sjieda tal-Istat tippreżenta sfida ġdida għall-kompetizzjoni u għall-qafas regolatorju u ta’ governanza. Il-kwalità tal-governanza u l-indipendenza tar-regolaturi u s-superviżjoni, għalhekk, qed issir dejjem aktar importanti minħabba interessi potenzjalment konfliġġenti u rabtiet finanzjarji sovrani aktar b’saħħithom.

| (21) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni (6) tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(21)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni (6) tiegħu hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Polonja tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Tiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern ma taqbiżx l-4,4 % fl-2020, li tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Tieħu passi ulterjuri biex ittejjeb l-effiċjenza tal-infiq pubbliku, inkluż billi jitjieb is-sistema baġitarja.

2.

Tiżgura l-adegwatezza tal-benefiċċji tal-pensjoni futuri u s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet billi jittieħdu miżuri biex tiżdied l-età effettiva ta’ rtirar u billi jiġu riformati l-iskemi preferenzjali tal-pensjonijiet. Tieħu miżuri biex iżżid il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol, inkluż billi ttejjeb l-aċċess għall-indukrar tat-tfal u kura fit-tul, u tneħħi l-ostakli għal aktar tipi ta’ impjiegi permanenti. Trawwem edukazzjoni ta’ kwalità u ħiliet rilevanti għas-suq tax-xogħol, speċjalment permezz ta’ tagħlim għall-adulti.

3.

Issaħħaħ il-kapaċità innovattiva tal-ekonomija, inkluż billi tappoġġa l-istituzzjonijiet tar-riċerka u l-kollaborazzjoni aktar mill-qrib tagħhom man-negozju. Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-innovazzjoni, it-trasport, b’mod partikolari s-sostenibbiltà tiegħu, l-infrastruttura diġitali u tal-enerġija, il-kura tas-saħħa u enerġija aktar nadifa, filwaqt li jitqiesu d-differenti reġjonali. Ittejjeb l-ambjent regolatorju, b’mod partikolari billi ssaħħaħ ir-rwol tal-konsultazzjonijiet tas-sħab soċjali u l-konsultazzjonijiet pubbliċi fil-proċess leġislattiv.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 88.

3

(4)  Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

5

(6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

6

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/129 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/129

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Portugall għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Portugall għall-2019

(2019/C 301/22)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lill-Portugall bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (ir-“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih ma identifikatx lill-Portugall bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019”), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (ir-“rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Portugall jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investimenti fuq l-oqsma speċifiċi u l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ tal-investiment u l-bini mill-ġdid tal-bafers. Miżuri biex titnaqqas is-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, jitjiebu l-ħiliet u l-effettività tax-xibka tas-sigurtà soċjali ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol u tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali. Miżuri biex jitnaqqas il-piż regolatorju ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib fil-produttività għar-riekwilibriju taż-żona tal-euro. Iż-żieda fl-effiċjenza tal-proċedimenti ta’ insolvenza u rkupru ser tgħin biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ self improduttiv. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Portugall jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (1) sa (4) hawn isfel. B’mod partikolari, l-iffokar tal-politika ekonomika relatata mal-investimenti fuq l-oqsma speċifiċi u l-użu ta’ qligħ mhux mistenni biex jitnaqqas id-dejn pubbliku jgħinu biex tiġi indirizzata t-tieni rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ tal-investiment u l-bini mill-ġdid tal-bafers. Miżuri biex titnaqqas is-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, jitjiebu l-ħiliet u l-effettività tax-xibka tas-sigurtà soċjali ser jgħinu biex tiġi indirizzata t-tielet rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol u tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali. Miżuri biex jitnaqqas il-piż regolatorju ser jgħinu biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward tal-ambjent tan-negozju u t-titjib fil-produttività għar-riekwilibriju taż-żona tal-euro. Iż-żieda fl-effiċjenza tal-proċedimenti ta’ insolvenza u rkupru ser tgħin biex tiġi indirizzata r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tat-tnaqqis ta’ self improduttiv.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Portugall ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Portugall biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Portugall lejn il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Portugall għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, stokkijiet kbar ta’ obbligazzjonijiet esterni netti, dejn privat u pubbliku u sehem għoli ta’ self improduttiv jikkostitwixxu vulnerabbiltajiet f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività. Għad hemm lakuni fil-politika, partikolarment f’termini ta’ implimentazzjoni tal-miżuri indikati biex jitnaqqas is-self improduttiv u biex jitjieb l-ambjent tan-negozju. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ bosta pjanijiet ta’ riforma, inkluż riformi fiskali-strutturali biex tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, ser ikollhom bżonn jiġu mmonitorjati. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 dwar il-Portugall ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tal-Portugall biex jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tal-Portugall lejn il-miri nazzjonali tiegħu tal-Ewropa 2020. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Portugall għaddej minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, stokkijiet kbar ta’ obbligazzjonijiet esterni netti, dejn privat u pubbliku u sehem għoli ta’ self improduttiv jikkostitwixxu vulnerabbiltajiet f’kuntest ta’ tkabbir baxx fil-produttività. Għad hemm lakuni fil-politika, partikolarment f’termini ta’ implimentazzjoni tal-miżuri indikati biex jitnaqqas is-self improduttiv u biex jitjieb l-ambjent tan-negozju. L-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ bosta pjanijiet ta’ riforma, inkluż riformi fiskali-strutturali biex tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi, ser ikollhom bżonn jiġu mmonitorjati.

| (4) | Fit-30 ta’ April 2019, il-Portugall ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tiegħu. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Fit-30 ta’ April 2019, il-Portugall ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tiegħu. Sabiex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif jista’ jsir użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif jista’ jsir użu minn dik id-dispożizzjoni f’linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa l-Portugall jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Portugall qed jippjana li jilħaq defiċit nominali ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, surplus ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2020 u titjib ulterjuri għal surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2022. Dawn il-pjanijiet jinkludu parzjalment biss l-impatt potenzjali li jżid id-defiċit tal-miżuri ta’ appoġġ għall-banek mill-2020 ’il quddiem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq fl-2020. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jipprevedi li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG jilħaq 118,6 % fl-2019 u 115,2 % fl-2020; il-proporzjon imbagħad ikun ta’ 103,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma msejsa dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli għall-2019 u l-2020, u favorevoli għas-snin ta’ wara. Fl-istess ħin, il-miżuri neċessarji biex jappoġġaw il-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem għadhom ma ġewx speċifikati b’mod suffiċjenti. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Portugall jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn tranżizzjonali. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-Portugall qed jippjana li jilħaq defiċit nominali ta’ 0,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, surplus ta’ 0,3 % tal-PDG fl-2020 u titjib ulterjuri għal surplus ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2022. Dawn il-pjanijiet jinkludu parzjalment biss l-impatt potenzjali li jżid id-defiċit tal-miżuri ta’ appoġġ għall-banek mill-2020 ’il quddiem. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal pożizzjoni baġitarja bilanċjata f’termini strutturali mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq fl-2020. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 jipprevedi li d-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG jilħaq 118,6 % fl-2019 u 115,2 % fl-2020; il-proporzjon imbagħad ikun ta’ 103,7 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li fuqu huma msejsa dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli għall-2019 u l-2020, u favorevoli għas-snin ta’ wara. Fl-istess ħin, il-miżuri neċessarji biex jappoġġaw il-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem għadhom ma ġewx speċifikati b’mod suffiċjenti.

| (7) | Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ma jipprovdix informazzjoni dwar l-impatt baġitarju tan-nefqa eċċezzjonali b’rabta mal-miżuri ta’ prevenzjoni għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti, wara n-nirien fuq skala kbira li seħħew fl-2017. Madankollu, f’ittra datata d-9 ta’ Mejju 2019, l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn il-kostijiet baġitarji addizzjonali. B’mod partikolari, l-ittra tindika li l-implimentazzjoni tal-baġit 2018 tinkludi nefqa eċċezzjonali li tammonta għal madwar 0,04 % tal-PDG fir-rigward ta’ miżuri preventivi għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti. L-ittra tad-9 ta’ Mejju 2019 tistabbilixxi n-nefqa relatata mal-ġestjoni tal-emerġenzi, ikklassifikata bħala miżura ta’ darba, u nefqa relatata mal-prevenzjoni. Minħabba n-natura integrata ta’ dawn in-nefqiet u minħabba r-rabta diretta man-nirien fil-foresti fuq skala kbira tal-2017, it-trattament speċifiku tan-nefqa tal-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti għandu jkun ikkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa addizzjonali eliġibbli fl-2018 tammonta għal 0,04 % tal-PDG għal miżuri preventivi. Il-provvedimenti stipulati fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba li nirien fil-foresti fuq skala kbira bla preċedent huma meqjusa avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Portugall huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa jekk tingħata devjazzjoni temporanja mit-triq ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali. |
| --- | --- |

(7)

Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 ma jipprovdix informazzjoni dwar l-impatt baġitarju tan-nefqa eċċezzjonali b’rabta mal-miżuri ta’ prevenzjoni għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti, wara n-nirien fuq skala kbira li seħħew fl-2017. Madankollu, f’ittra datata d-9 ta’ Mejju 2019, l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew evidenza adegwata dwar l-ambitu u n-natura ta’ dawn il-kostijiet baġitarji addizzjonali. B’mod partikolari, l-ittra tindika li l-implimentazzjoni tal-baġit 2018 tinkludi nefqa eċċezzjonali li tammonta għal madwar 0,04 % tal-PDG fir-rigward ta’ miżuri preventivi għall-protezzjoni tat-territorju nazzjonali kontra n-nirien fil-foresti. L-ittra tad-9 ta’ Mejju 2019 tistabbilixxi n-nefqa relatata mal-ġestjoni tal-emerġenzi, ikklassifikata bħala miżura ta’ darba, u nefqa relatata mal-prevenzjoni. Minħabba n-natura integrata ta’ dawn in-nefqiet u minħabba r-rabta diretta man-nirien fil-foresti fuq skala kbira tal-2017, it-trattament speċifiku tan-nefqa tal-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti għandu jkun ikkunsidrat bl-applikazzjoni tal-“klawsola ta’ avveniment mhux tas-soltu”. Skont il-Kummissjoni, in-nefqa addizzjonali eliġibbli fl-2018 tammonta għal 0,04 % tal-PDG għal miżuri preventivi. Il-provvedimenti stipulati fl-Artikoli 5(1) u 6(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 ikopru din in-nefqa addizzjonali, minħabba li nirien fil-foresti fuq skala kbira bla preċedent huma meqjusa avvenimenti mhux tas-soltu, l-impatt tagħhom fuq il-finanzi pubbliċi tal-Portugall huwa sinifikanti u s-sostenibbiltà ma tkunx kompromessa jekk tingħata devjazzjoni temporanja mit-triq ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Għalhekk, l-aġġustament meħtieġ lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju għall-2018 tnaqqas biex jitqiesu dawn l-ispejjeż addizzjonali.

| (8) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Portugall biex jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (6) ma taqbiżx iż-0,7 % fl-2019, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019. |
| --- | --- |

(8)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lill-Portugall biex jiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (6) ma taqbiżx iż-0,7 % fl-2019, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm ir-riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament irrakkomandat fl-2019.

| (9) | Jenħtieġ li l-Portugal jikseb l-għan baġitarju tiegħu fit-terminu medju fl-2020, filwaqt li jqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 1,5 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Fl-istess ħin, il-Portugall huwa previst li jikkonforma mar-regola tranżitorja tad-dejn fl-2019, b’riżultat tad-devjazzjoni annwali permessa ta’ 0,25 %, iżda prima facie mhuwiex mistenni li jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. L-użu ta’ kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jkun importanti. |
| --- | --- |

(9)

Jenħtieġ li l-Portugal jikseb l-għan baġitarju tiegħu fit-terminu medju fl-2020, filwaqt li jqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 1,5 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jekk il-politiki ma jinbidlux, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Fl-istess ħin, il-Portugall huwa previst li jikkonforma mar-regola tranżitorja tad-dejn fl-2019, b’riżultat tad-devjazzjoni annwali permessa ta’ 0,25 %, iżda prima facie mhuwiex mistenni li jikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li jittieħdu l-miżuri meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. L-użu ta’ kwalunkwe gwadann mhux previst biex ikompli jitnaqqas il-proporzjon tad-dejn tal-amministrazzjoni pubblika jkun importanti.

| (10) | It-tisħiħ tas-sostenibbiltà fiskali tal-Portugall jiddependi fuq konsolidazzjoni fiskali kontinwa li tiffavorixxi t-tkabbir. Madankollu, hemm lok biex tittejjeb il-kwalità tal-finanzi pubbliċi u biex in-nefqa ssir aktar favorevoli għat-tkabbir billi jiġi appoġġat l-investiment (ara hawn taħt). Minkejja li żdied fl-2018, l-investiment pubbliku baqa’ baxx ħafna meta mqabbel mal-istandards tal-Unjoni u b’mod konsistenti taħt il-miri tal-gvern innifsu. L-infurzar tal-liġi dwar il-kontroll tal-impenji, l-implimentazzjoni tal-liġi qafas tal-baġit b’mod strett u f’waqtu u t-tkomplija ta’ sforzi ta’ razzjonalizzazzjoni jibqgħu kruċjali biex jitjieb il-kontroll tan-nefqa u biex in-nefqa ssir aktar effiċjenti. Reviżjonijiet indipendenti reċenti tan-nefqa minn isfel għal fuq f’setturi speċifiċi wasslu għal iffrankar limitat mill-effiċjenza b’mod ġenerali. Sabiex jinkisbu iktar gwadanji ta’ effiċjenza, jenħtieġ li r-rieżamijiet tan-nefqa jsiru karatteristika regolari tal-qafas baġitarju tal-Portugall. Barra minn hekk, għadhom meħtieġa riformi aktar profondi biex tiżdied l-effiċjenza u fokus ċar minn fuq għal isfel biex tiġi kkontrollata n-nefqa ġenerali. Jenħtieġ li dan jibni l-iktar fuq strateġija għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika mmirata biex il-livelli pubbliċi tal-impjiegi jiġu allinjati aħjar mal-ħtieġa li jiġu pprovduti servizzi effettivi, li jinkludu l-appoġġ ta’ riallokazzjoni tal-persunal u t-taħriġ mill-ġdid, u l-promozzjoni ta’ prestazzjoni individwali u l-attraenza tas-servizz pubbliku għal persunal b’ħiliet għolja. |
| --- | --- |

(10)

It-tisħiħ tas-sostenibbiltà fiskali tal-Portugall jiddependi fuq konsolidazzjoni fiskali kontinwa li tiffavorixxi t-tkabbir. Madankollu, hemm lok biex tittejjeb il-kwalità tal-finanzi pubbliċi u biex in-nefqa ssir aktar favorevoli għat-tkabbir billi jiġi appoġġat l-investiment (ara hawn taħt). Minkejja li żdied fl-2018, l-investiment pubbliku baqa’ baxx ħafna meta mqabbel mal-istandards tal-Unjoni u b’mod konsistenti taħt il-miri tal-gvern innifsu. L-infurzar tal-liġi dwar il-kontroll tal-impenji, l-implimentazzjoni tal-liġi qafas tal-baġit b’mod strett u f’waqtu u t-tkomplija ta’ sforzi ta’ razzjonalizzazzjoni jibqgħu kruċjali biex jitjieb il-kontroll tan-nefqa u biex in-nefqa ssir aktar effiċjenti. Reviżjonijiet indipendenti reċenti tan-nefqa minn isfel għal fuq f’setturi speċifiċi wasslu għal iffrankar limitat mill-effiċjenza b’mod ġenerali. Sabiex jinkisbu iktar gwadanji ta’ effiċjenza, jenħtieġ li r-rieżamijiet tan-nefqa jsiru karatteristika regolari tal-qafas baġitarju tal-Portugall. Barra minn hekk, għadhom meħtieġa riformi aktar profondi biex tiżdied l-effiċjenza u fokus ċar minn fuq għal isfel biex tiġi kkontrollata n-nefqa ġenerali. Jenħtieġ li dan jibni l-iktar fuq strateġija għar-riforma tal-amministrazzjoni pubblika mmirata biex il-livelli pubbliċi tal-impjiegi jiġu allinjati aħjar mal-ħtieġa li jiġu pprovduti servizzi effettivi, li jinkludu l-appoġġ ta’ riallokazzjoni tal-persunal u t-taħriġ mill-ġdid, u l-promozzjoni ta’ prestazzjoni individwali u l-attraenza tas-servizz pubbliku għal persunal b’ħiliet għolja.

| (11) | Il-finanzi pubbliċi tal-Portugall jinsabu taħt pressjoni kontinwa minn xejriet demografiċi negattivi, b’mod partikolari l-popolazzjoni li qed tixjieħ, b’konsegwenzi negattivi, speċjalment għas-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet u tas-saħħa. Filwaqt li r-riformi tal-imgħoddi tejbu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, żidiet diskrezzjonali fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u riformi tal-irtirar kmieni wasslu għal aktar żidiet fin-nefqa fuq il-pensjonijiet minbarra x-xejra ’l fuq sottostanti xprunata mit-tixjiħ. Is-sostenibbiltà ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet tista’ tkun affettwata b’ mod negattiv jekk ma jkunx hemm miżuri ta’ kumpens adegwati. Fis-settur tas-saħħa, il-kosteffettività kompliet tiġi promossa fl-2018, inkluż permezz ta’ dipendenza akbar fuq xiri ċentralizzat u użu akbar tal-mediċina ġenerika u bijosimili. Fl-istess ħin, arretrati persistentement għoljin fl-isptarijiet jirriżultaw minn ippjanar baġitarju inadegwat u implimentazzjoni u dgħufijiet fil-kontroll kontabilistiku u l-prattiki maniġerjali. Tnaqqis temporanju fl-arretrati fl-isptarijiet fl-2018 irriżulta essenzjalment minn miżuri straordinarji mdaqqsa ta’ approvazzjoni. Programm ġdid għall-2019 għandu l-għan li jindirizza b’mod strutturali l-arretrati tal-isptarijiet billi jintroduċi mudell ta’ governanza ġdid għall-isptarijiet pubbliċi, flimkien ma’ żieda sostanzjali fil-baġits annwali tagħhom. L-abbiltà ta’ dan il-programm li jnaqqas l-akkumulazzjoni tal-arretrati tal-isptar f’terminu ta’ żmien qasir u b’hekk iwassal għal tnaqqis strutturali tal-istokk globali tagħhom jiddependi b’mod kruċjali fuq l-implimentazzjoni effettiva u f’waqtha tiegħu. |
| --- | --- |

(11)

Il-finanzi pubbliċi tal-Portugall jinsabu taħt pressjoni kontinwa minn xejriet demografiċi negattivi, b’mod partikolari l-popolazzjoni li qed tixjieħ, b’konsegwenzi negattivi, speċjalment għas-sostenibbiltà tas-sistemi tal-pensjonijiet u tas-saħħa. Filwaqt li r-riformi tal-imgħoddi tejbu s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, żidiet diskrezzjonali fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u riformi tal-irtirar kmieni wasslu għal aktar żidiet fin-nefqa fuq il-pensjonijiet minbarra x-xejra ’l fuq sottostanti xprunata mit-tixjiħ. Is-sostenibbiltà ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet tista’ tkun affettwata b’ mod negattiv jekk ma jkunx hemm miżuri ta’ kumpens adegwati. Fis-settur tas-saħħa, il-kosteffettività kompliet tiġi promossa fl-2018, inkluż permezz ta’ dipendenza akbar fuq xiri ċentralizzat u użu akbar tal-mediċina ġenerika u bijosimili. Fl-istess ħin, arretrati persistentement għoljin fl-isptarijiet jirriżultaw minn ippjanar baġitarju inadegwat u implimentazzjoni u dgħufijiet fil-kontroll kontabilistiku u l-prattiki maniġerjali. Tnaqqis temporanju fl-arretrati fl-isptarijiet fl-2018 irriżulta essenzjalment minn miżuri straordinarji mdaqqsa ta’ approvazzjoni. Programm ġdid għall-2019 għandu l-għan li jindirizza b’mod strutturali l-arretrati tal-isptarijiet billi jintroduċi mudell ta’ governanza ġdid għall-isptarijiet pubbliċi, flimkien ma’ żieda sostanzjali fil-baġits annwali tagħhom. L-abbiltà ta’ dan il-programm li jnaqqas l-akkumulazzjoni tal-arretrati tal-isptar f’terminu ta’ żmien qasir u b’hekk iwassal għal tnaqqis strutturali tal-istokk globali tagħhom jiddependi b’mod kruċjali fuq l-implimentazzjoni effettiva u f’waqtha tiegħu.

| (12) | Iż-żieda fid-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat u t-tnaqqis tad-dejn tagħhom jgħinu biex il-finanzi pubbliċi Portugiżi jsiru aktar sostenibbli. L-awtoritajiet qed jippjanaw id-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat bħala ħaġa waħda biex joqorbu lejn livell qrib il-bilanċ fl-2019, li jfisser dewmien meta mqabbel ma’ avviżi preċedenti li diġà kellhom l-għan ta’ eżitu simili fl-2018. Barra minn hekk, miżuri biex jiżguraw l-aderenza ma’ pjanijiet ta’ attività inizjali u sforzi biex jiżguraw monitoraġġ aktar f’waqtu, trasparenti u komprensiv ittardjaw u kienu qed idumu biex jissarrfu f’azzjoni korrettiva fejn meħtieġ. B’mod partikolari, ma ġiex żgurat livell suffiċjenti ta’ trasparenza ex-ante rigward il-finanzjament ta’ intrapriżi tal-Istat permezz ta’ rikapitalizzazzjonijiet u self. |
| --- | --- |

(12)

Iż-żieda fid-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat u t-tnaqqis tad-dejn tagħhom jgħinu biex il-finanzi pubbliċi Portugiżi jsiru aktar sostenibbli. L-awtoritajiet qed jippjanaw id-dħul nett tal-intrapriżi tal-Istat bħala ħaġa waħda biex joqorbu lejn livell qrib il-bilanċ fl-2019, li jfisser dewmien meta mqabbel ma’ avviżi preċedenti li diġà kellhom l-għan ta’ eżitu simili fl-2018. Barra minn hekk, miżuri biex jiżguraw l-aderenza ma’ pjanijiet ta’ attività inizjali u sforzi biex jiżguraw monitoraġġ aktar f’waqtu, trasparenti u komprensiv ittardjaw u kienu qed idumu biex jissarrfu f’azzjoni korrettiva fejn meħtieġ. B’mod partikolari, ma ġiex żgurat livell suffiċjenti ta’ trasparenza ex-ante rigward il-finanzjament ta’ intrapriżi tal-Istat permezz ta’ rikapitalizzazzjonijiet u self.

| (13) | Minkejja l-implimentazzjoni kontinwa ta’ xi miżuri li jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, bħat-tisħiħ tal-ispettorat tax-xogħol u t-tnedija ta’ programm ta’ integrazzjoni għal ħaddiema prekarji fis-servizz pubbliku, il-proporzjon ta’ ħaddiema temporanji fil-Portugall għadu jaqbeż il-medja tal-Unjoni. Miżuri aktar speċifiċi miftiehma bejn il-gvern, l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-impjegati bl-għan li jkomplu jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-prekarjetà u l-promozzjoni tan-negozjar kollettiv għadhom iridu jiġu approvati mill-Parlament u jimmaterjalizzaw f’leġiżlazzjoni konkreta. |
| --- | --- |

(13)

Minkejja l-implimentazzjoni kontinwa ta’ xi miżuri li jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol, bħat-tisħiħ tal-ispettorat tax-xogħol u t-tnedija ta’ programm ta’ integrazzjoni għal ħaddiema prekarji fis-servizz pubbliku, il-proporzjon ta’ ħaddiema temporanji fil-Portugall għadu jaqbeż il-medja tal-Unjoni. Miżuri aktar speċifiċi miftiehma bejn il-gvern, l-impjegaturi u r-rappreżentanti tal-impjegati bl-għan li jkomplu jnaqqsu s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-prekarjetà u l-promozzjoni tan-negozjar kollettiv għadhom iridu jiġu approvati mill-Parlament u jimmaterjalizzaw f’leġiżlazzjoni konkreta.

| (14) | Kundizzjonijiet mtejba tas-suq tax-xogħol irriżultaw f’inqas persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Minkejja dan it-titjib, l-inugwaljanza fid-dħul għadha għolja u l-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar huwa limitat. Filwaqt li l-inugwaljanza fid-dħul fil-Portugall qed tonqos, għadha ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-adegwatezza tal-iskema ta’ introjtu minimu hija fost l-aktar baxxi fl-Unjoni billi tipprovdi introjtu ta’ 40 % biss tal-limitu nazzjonali tal-faqar. Sakemm ma ssirx reviżjoni, l-effettività baxxa tat-trasferimenti soċjali tista’ tiġi ttestjata b’mod sever fil-każ ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku fil-ġejjieni u l-persuni vulnerabbli jiġu affettwati partikolarment. |
| --- | --- |

(14)

Kundizzjonijiet mtejba tas-suq tax-xogħol irriżultaw f’inqas persuni f’riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali. Minkejja dan it-titjib, l-inugwaljanza fid-dħul għadha għolja u l-impatt tat-trasferimenti soċjali fuq it-tnaqqis tal-faqar huwa limitat. Filwaqt li l-inugwaljanza fid-dħul fil-Portugall qed tonqos, għadha ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni. L-adegwatezza tal-iskema ta’ introjtu minimu hija fost l-aktar baxxi fl-Unjoni billi tipprovdi introjtu ta’ 40 % biss tal-limitu nazzjonali tal-faqar. Sakemm ma ssirx reviżjoni, l-effettività baxxa tat-trasferimenti soċjali tista’ tiġi ttestjata b’mod sever fil-każ ta’ tnaqqis fir-ritmu ekonomiku fil-ġejjieni u l-persuni vulnerabbli jiġu affettwati partikolarment.

| (15) | Il-livell baxx ta’ kwalifiki tal-ħaddiema huwa ostaklu għall-investiment u t-tkabbir tal-produttività. Madwar 50 % tal-popolazzjoni ta’ bejn l-25 u l-64 sena għandhom livelli edukattivi baxxi, proporzjon ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 22 % fl-2018. Id-disponibbiltà baxxa ta’ persunal ikkwalifikat hija ostaklu importanti għall-investiment li l-kumpaniji jirrappurtaw. Fir-rigward tat-tagħlim tal-adulti b’mod partikolari, hemm lok għal aktar involviment ta’ dawk bi kwalifiki baxxi (li l-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim hija taħt il-medja tal-Unjoni) u biex jiġu estiżi inċentivi pubbliċi mmirati għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju biex iħarrġu l-persunal tagħhom. Il-ħiliet diġitali huma sfida partikolari, b’50 % tal-popolazzjoni Portugiża mingħajr ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 43 %. L-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluża l-infrastruttura, huwa essenzjali biex titjieb l-impjegabbiltà u l-mobilità soċjali. |
| --- | --- |

(15)

Il-livell baxx ta’ kwalifiki tal-ħaddiema huwa ostaklu għall-investiment u t-tkabbir tal-produttività. Madwar 50 % tal-popolazzjoni ta’ bejn l-25 u l-64 sena għandhom livelli edukattivi baxxi, proporzjon ferm ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 22 % fl-2018. Id-disponibbiltà baxxa ta’ persunal ikkwalifikat hija ostaklu importanti għall-investiment li l-kumpaniji jirrappurtaw. Fir-rigward tat-tagħlim tal-adulti b’mod partikolari, hemm lok għal aktar involviment ta’ dawk bi kwalifiki baxxi (li l-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim hija taħt il-medja tal-Unjoni) u biex jiġu estiżi inċentivi pubbliċi mmirati għal intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju biex iħarrġu l-persunal tagħhom. Il-ħiliet diġitali huma sfida partikolari, b’50 % tal-popolazzjoni Portugiża mingħajr ħiliet diġitali bażiċi meta mqabbla mal-medja tal-Unjoni ta’ 43 %. L-investiment fl-edukazzjoni u t-taħriġ, inkluża l-infrastruttura, huwa essenzjali biex titjieb l-impjegabbiltà u l-mobilità soċjali.

| (16) | Miżuri biex tiżdied ir-reġistrazzjoni fl-edukazzjoni għolja, bħal żieda sinifikanti fil-boroż ta’ studju, huma għaddejjin bħala parti mill-isforzi biex jiżdied l-għadd ta’ gradwati fl-edukazzjoni għolja. Fost dawk li għandhom bejn 30 u 34 sena fil-Portugall, 33,5 % lestew l-edukazzjoni għolja, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 40,7 %. Il-persistenza ta’ dawn il-kwoti baxxi, b’mod partikolari għall-gradwati fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, ix-xjenzi naturali, il-matematika u l-istatistika jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi fuq it-tkabbir tal-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Portugall. Filwaqt li l-gvern qed jipprova jindirizza l-kwistjoni billi jżid l-għadd ta’ postijiet ta’ studju f’dawn l-oqsma u jimplimenta reviżjoni tas-sistema ta’ edukazzjoni ogħla, huma meħtieġa aktar sforzi. |
| --- | --- |

(16)

Miżuri biex tiżdied ir-reġistrazzjoni fl-edukazzjoni għolja, bħal żieda sinifikanti fil-boroż ta’ studju, huma għaddejjin bħala parti mill-isforzi biex jiżdied l-għadd ta’ gradwati fl-edukazzjoni għolja. Fost dawk li għandhom bejn 30 u 34 sena fil-Portugall, 33,5 % lestew l-edukazzjoni għolja, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni ta’ 40,7 %. Il-persistenza ta’ dawn il-kwoti baxxi, b’mod partikolari għall-gradwati fit-teknoloġiji tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni, ix-xjenzi naturali, il-matematika u l-istatistika jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi fuq it-tkabbir tal-produttività u l-kapaċità ta’ innovazzjoni tal-Portugall. Filwaqt li l-gvern qed jipprova jindirizza l-kwistjoni billi jżid l-għadd ta’ postijiet ta’ studju f’dawn l-oqsma u jimplimenta reviżjoni tas-sistema ta’ edukazzjoni ogħla, huma meħtieġa aktar sforzi.

| (17) | Il-proporzjon ta’ self improduttiv fis-sistema finanzjarja għadu relattivament għoli bil-valur ta’ 9,4 %. Madankollu, il-parti l-kbira tal-banek għamlu progress sostanzjali biex jintlaħqu l-miri biex jitnaqqas is-self improduttiv u l-istokk globali ta’ self improduttiv naqas b’50 % bejn l-ogħla livell f’Ġunju 2016, u Diċembru 2018. Is-suq sekondarju għal assi f’diffikultà qabad ir-ritmu filwaqt li l-banek ukoll aċċeleraw it-tħassir u l-kuri għal kreditu improduttiv. Id-diżaggregazzjoni ta’ self improduttiv għadha turi proporzjon għoli kostanti (65 %) ta’ self improduttiv korporattiv. Fuq l-aħħar ftit snin, l-awtoritajiet implimentaw għadd ta’ riformi legali u istituzzjonali għall-insolvenza u għall-infurzar tad-dejn. Madankollu, it-tul medju tal-proċediment ta’ insolvenza għadu għoli b’mod persistenti, l-istess bħall-għadd ta’ kawżi pendenti fil-qorti. L-oqfsa legali u ġudizzjarji qed jaffettwaw b’mod qawwi l-proċess ta’ rkupru u l-prospetti għal ripussess effiċjenti ta’ kollateral. Id-durata medja twila tal-proċedimenti ta’ rkupru hija ta’ piż fuq il-prezzijiet applikati mis-suq għal assi improduttivi. |
| --- | --- |

(17)

Il-proporzjon ta’ self improduttiv fis-sistema finanzjarja għadu relattivament għoli bil-valur ta’ 9,4 %. Madankollu, il-parti l-kbira tal-banek għamlu progress sostanzjali biex jintlaħqu l-miri biex jitnaqqas is-self improduttiv u l-istokk globali ta’ self improduttiv naqas b’50 % bejn l-ogħla livell f’Ġunju 2016, u Diċembru 2018. Is-suq sekondarju għal assi f’diffikultà qabad ir-ritmu filwaqt li l-banek ukoll aċċeleraw it-tħassir u l-kuri għal kreditu improduttiv. Id-diżaggregazzjoni ta’ self improduttiv għadha turi proporzjon għoli kostanti (65 %) ta’ self improduttiv korporattiv. Fuq l-aħħar ftit snin, l-awtoritajiet implimentaw għadd ta’ riformi legali u istituzzjonali għall-insolvenza u għall-infurzar tad-dejn. Madankollu, it-tul medju tal-proċediment ta’ insolvenza għadu għoli b’mod persistenti, l-istess bħall-għadd ta’ kawżi pendenti fil-qorti. L-oqfsa legali u ġudizzjarji qed jaffettwaw b’mod qawwi l-proċess ta’ rkupru u l-prospetti għal ripussess effiċjenti ta’ kollateral. Id-durata medja twila tal-proċedimenti ta’ rkupru hija ta’ piż fuq il-prezzijiet applikati mis-suq għal assi improduttivi.

| (18) | Ir-riformi mmirati lejn is-simplifikazzjoni amministrattiva kienu fil-biċċa l-kbira limitati għal implimentazzjoni ġenerali tad-dematerjalizzazzjoni tal-proċeduri u l-prinċipju ta’ darba biss. Il-kisbiet fil-modernizzazzjoni amministrattiva jenħtieġ li jkunu kkumplementati b’aktar simplifikazzjoni amministrattiva sostanzjali. Jenħtieġ li tingħata prijorità b’mod partikolari biex jiġi limitat l-għadd ta’ dokumenti li jridu jiġu sottomessi u jew jiġu sostitwiti l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni b’dikjarazzjonijiet sempliċi ta’ konformità mal-kundizzjonijiet applikabbli jew inkella, għas-setturi l-aktar sensittivi, billi jiġu ssimplifikati l-awtorizzazzjonijiet billi jitnaqqas iż-żmien tad-deċiżjoni u tiġi adottata approvazzjoni taċita. Is-simplifikazzjoni tal-proċeduri għal setturi speċifiċi għadha nieqsa. Għad hemm imposti amministrattivi eċċessivi, b’mod partikolari fis-settur tal-kostruzzjoni. Barra minn hekk, nuqqasijiet fl-ippjanar u l-monitoraġġ tal-akkwist pubbliku jfixklu l-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni tal-akkwist pubbliku tista’ tittejjeb billi jiġi introdott ippjanar strutturat u kwantifikat u tiġi żgurata superviżjoni aktar mill-qrib tal-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratti. Minkejja tnaqqis sinifikanti f’għotjiet diretti bejn l-2017 u l-2018, l-użu tagħhom għadu għoli. |
| --- | --- |

(18)

Ir-riformi mmirati lejn is-simplifikazzjoni amministrattiva kienu fil-biċċa l-kbira limitati għal implimentazzjoni ġenerali tad-dematerjalizzazzjoni tal-proċeduri u l-prinċipju ta’ darba biss. Il-kisbiet fil-modernizzazzjoni amministrattiva jenħtieġ li jkunu kkumplementati b’aktar simplifikazzjoni amministrattiva sostanzjali. Jenħtieġ li tingħata prijorità b’mod partikolari biex jiġi limitat l-għadd ta’ dokumenti li jridu jiġu sottomessi u jew jiġu sostitwiti l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni b’dikjarazzjonijiet sempliċi ta’ konformità mal-kundizzjonijiet applikabbli jew inkella, għas-setturi l-aktar sensittivi, billi jiġu ssimplifikati l-awtorizzazzjonijiet billi jitnaqqas iż-żmien tad-deċiżjoni u tiġi adottata approvazzjoni taċita. Is-simplifikazzjoni tal-proċeduri għal setturi speċifiċi għadha nieqsa. Għad hemm imposti amministrattivi eċċessivi, b’mod partikolari fis-settur tal-kostruzzjoni. Barra minn hekk, nuqqasijiet fl-ippjanar u l-monitoraġġ tal-akkwist pubbliku jfixklu l-kompetizzjoni. Il-prestazzjoni tal-akkwist pubbliku tista’ tittejjeb billi jiġi introdott ippjanar strutturat u kwantifikat u tiġi żgurata superviżjoni aktar mill-qrib tal-fażi ta’ eżekuzzjoni tal-kuntratti. Minkejja tnaqqis sinifikanti f’għotjiet diretti bejn l-2017 u l-2018, l-użu tagħhom għadu għoli.

| (19) | Fil-kuntest tal-programm ta’ assistenza finanzjarja, il-Portugall għamel sforz biex inaqqas il-piż regolatorju għal professjonijiet regolati ħafna, b’mod partikolari bl-introduzzjoni tal-liġi qafas tal-2013. F’xi każijiet, madankollu, dan il-progress twaqqaf jew saħansitra treġġa’ lura bl-adozzjoni ta’ liġijiet amministrattivi għall-professjonijiet individwali u bl-introduzzjoni ta’ projbizzjoni fuq gruppi korporattivi. Restrizzjonijiet regolatorji u amministrattivi fuq in-negozju u s-servizzi professjonali jipprevalu, u jqajmu tħassib dwar il-kompetizzjoni, il-livelli tal-prezzijiet, l-innovazzjoni u l-kwalità tas-servizzi. Sa issa, ma ġie mħabbar l-ebda pjan ta’ riforma b’reazzjoni għar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar ir-regolamentazzjoni tas-servizzi professjonali, jew b’reazzjoni għar-Rieżami tal-Valutazzjoni tal-Kompetizzjoni għall-2018 tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) dwar il-professjonijiet awto regolati tal-Portugall (f’kooperazzjoni mal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Portugiża). |
| --- | --- |

(19)

Fil-kuntest tal-programm ta’ assistenza finanzjarja, il-Portugall għamel sforz biex inaqqas il-piż regolatorju għal professjonijiet regolati ħafna, b’mod partikolari bl-introduzzjoni tal-liġi qafas tal-2013. F’xi każijiet, madankollu, dan il-progress twaqqaf jew saħansitra treġġa’ lura bl-adozzjoni ta’ liġijiet amministrattivi għall-professjonijiet individwali u bl-introduzzjoni ta’ projbizzjoni fuq gruppi korporattivi. Restrizzjonijiet regolatorji u amministrattivi fuq in-negozju u s-servizzi professjonali jipprevalu, u jqajmu tħassib dwar il-kompetizzjoni, il-livelli tal-prezzijiet, l-innovazzjoni u l-kwalità tas-servizzi. Sa issa, ma ġie mħabbar l-ebda pjan ta’ riforma b’reazzjoni għar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar ir-regolamentazzjoni tas-servizzi professjonali, jew b’reazzjoni għar-Rieżami tal-Valutazzjoni tal-Kompetizzjoni għall-2018 tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) dwar il-professjonijiet awto regolati tal-Portugall (f’kooperazzjoni mal-Awtorità tal-Kompetizzjoni Portugiża).

| (20) | Il-kundizzjonijiet għal ditti biex ikollhom aċċess għall-finanzjament ilhom jitjiebu matul l-aħħar ftit snin u l-proporzjon ta’ ditti li jirrapportaw l-aċċess għall-finanzi bħala restrizzjoni ewlenija għall-investiment issa huwa konformi mal-medja tal-Unjoni. L-awtoritajiet Portugiżi nedew u saħħew bosta inizjattivi f’dan il-qasam, bħall-programm Capitalizar u programmi oħra mmirati lejn tipi speċifiċi ta’ kumpaniji jew setturi. Madankollu, ditti Portugiżi għandhom it-tendenza li jiddependu ħafna fuq ir-riżorsi proprji tagħhom biex jiffinanzjaw l-investiment, u ammont mhux suffiċjenti ta’ self bankarju jispiċċa f’ditti bi produttività ogħla. Il-livell baxx ta’ kapital investit għal kull ħaddiem jirrappreżenta ostaklu kbir biex tiġi aġġornata l-istruttura produttiva tal-ekonomija Portugiża. F’dan il-kuntest, huwa importanti li l-investiment produttiv jiżdied filwaqt li jiġi ttrasferit b’mod gradwali lejn ditti b’potenzjal ta’ tkabbir u f’setturi bi profili ta’ produttività għolja. Għalkemm sorsi oħra ta’ finanzjament, bħall-kapital ta’ riskju u ta’ ekwità, kienu qed jiżdiedu matul l-aħħar ftit snin, dawn għadhom ferm aktar baxxi mill-medja tal-Unjoni. |
| --- | --- |

(20)

Il-kundizzjonijiet għal ditti biex ikollhom aċċess għall-finanzjament ilhom jitjiebu matul l-aħħar ftit snin u l-proporzjon ta’ ditti li jirrapportaw l-aċċess għall-finanzi bħala restrizzjoni ewlenija għall-investiment issa huwa konformi mal-medja tal-Unjoni. L-awtoritajiet Portugiżi nedew u saħħew bosta inizjattivi f’dan il-qasam, bħall-programm Capitalizar u programmi oħra mmirati lejn tipi speċifiċi ta’ kumpaniji jew setturi. Madankollu, ditti Portugiżi għandhom it-tendenza li jiddependu ħafna fuq ir-riżorsi proprji tagħhom biex jiffinanzjaw l-investiment, u ammont mhux suffiċjenti ta’ self bankarju jispiċċa f’ditti bi produttività ogħla. Il-livell baxx ta’ kapital investit għal kull ħaddiem jirrappreżenta ostaklu kbir biex tiġi aġġornata l-istruttura produttiva tal-ekonomija Portugiża. F’dan il-kuntest, huwa importanti li l-investiment produttiv jiżdied filwaqt li jiġi ttrasferit b’mod gradwali lejn ditti b’potenzjal ta’ tkabbir u f’setturi bi profili ta’ produttività għolja. Għalkemm sorsi oħra ta’ finanzjament, bħall-kapital ta’ riskju u ta’ ekwità, kienu qed jiżdiedu matul l-aħħar ftit snin, dawn għadhom ferm aktar baxxi mill-medja tal-Unjoni.

| (21) | Is-sistema ġudizzjarja qed issir aktar effiċjenti iżda qed tkompli tiffaċċja sfidi kritiċi bi proċedimenti twal u b’akkumulu kbir ta’ kawżi, b’mod partikolari fil-qrati amministrattivi u tat-taxxa. Filwaqt li jkomplu l-isforzi biex titrażżan il-korruzzjoni, il-prevenzjoni tal-korruzzjoni għadha kwistjoni minħabba n-nuqqas ta’ strateġija koordinata u responsabbiltajiet frammentati. |
| --- | --- |

(21)

Is-sistema ġudizzjarja qed issir aktar effiċjenti iżda qed tkompli tiffaċċja sfidi kritiċi bi proċedimenti twal u b’akkumulu kbir ta’ kawżi, b’mod partikolari fil-qrati amministrattivi u tat-taxxa. Filwaqt li jkomplu l-isforzi biex titrażżan il-korruzzjoni, il-prevenzjoni tal-korruzzjoni għadha kwistjoni minħabba n-nuqqas ta’ strateġija koordinata u responsabbiltajiet frammentati.

| (22) | L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) reġa’ żdied reċentement iżda għadu mhux biżżejjed biex itejjeb is-sistema nazzjonali Portugiża tar-riċerka u l-innovazzjoni. Wara snin ta’ tnaqqis, is-sehem tan-nefqa fuq ir-R&Ż b’rabta mal-PDG żdied reċentement u fl-2017, l-intensità tar-R&Ż tan-negozju qabżet kemxejn l-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp pubblika. Ftit sar progress biex l-istruttura ekonomika tal-Portugall tiġi aġġornata għal sehem akbar ta’ valur miżjud fil-manifattura ta’ teknoloġija għolja u fis-servizzi ta’ għarfien intensiv. Il-promozzjoni tal-investiment f’assi intanġibbli, inkluż ir-R&Ż kif ukoll il-ħiliet maniġerjali, il-litteriżmu finanzjarju u ħiliet diġitali sabiex jippermettu lid-ditti jikbru, iżidu l-kapaċità ta’ innovazzjoni tagħhom u jidħlu fis-swieq tal-esportazzjoni, joffru lill-Portugal potenzjal sinifikanti biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-investiment u tal-produttività. |
| --- | --- |

(22)

L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) reġa’ żdied reċentement iżda għadu mhux biżżejjed biex itejjeb is-sistema nazzjonali Portugiża tar-riċerka u l-innovazzjoni. Wara snin ta’ tnaqqis, is-sehem tan-nefqa fuq ir-R&Ż b’rabta mal-PDG żdied reċentement u fl-2017, l-intensità tar-R&Ż tan-negozju qabżet kemxejn l-intensità tar-riċerka u l-iżvilupp pubblika. Ftit sar progress biex l-istruttura ekonomika tal-Portugall tiġi aġġornata għal sehem akbar ta’ valur miżjud fil-manifattura ta’ teknoloġija għolja u fis-servizzi ta’ għarfien intensiv. Il-promozzjoni tal-investiment f’assi intanġibbli, inkluż ir-R&Ż kif ukoll il-ħiliet maniġerjali, il-litteriżmu finanzjarju u ħiliet diġitali sabiex jippermettu lid-ditti jikbru, iżidu l-kapaċità ta’ innovazzjoni tagħhom u jidħlu fis-swieq tal-esportazzjoni, joffru lill-Portugal potenzjal sinifikanti biex jagħti spinta lit-tkabbir tal-investiment u tal-produttività.

| (23) | Il-konnessjonijiet marittimi u ferrovjarji insuffiċjenti jagħmluha diffiċli għan-negozji orjentati għall-esportazzjoni li jibbenefikaw b’mod sħiħ mill-potenzjal tas-suq uniku. Minħabba l-pożizzjoni ġeografika tiegħu, il-Portugall huwa punt ta’ dħul marittimu naturali, speċjalment għar-rotot transatlantiċi. Investimenti f’waqthom fit-terminals il-ġodda tal-kontejners f’Sines (Terminal Vasco da Gama), f’Leixões u f’Barreiro u l-finalizzazzjoni tal-proġetti ta’ investiment li għaddejjin fil-portijiet l-oħra Portugiżi ewlenin (Viana do Castelo, Leixoes, Aveiro, Figueira da Foz, u Setubal) ser iżidu l-kapaċità tal-ġestjoni tal-merkanzija ta’ dawn il-portijiet. Linji ferrovjarji għadhom mhux qed jintużaw biżżejjed fil-konnessjonijiet għal Spanja (kemm il-kurituri bejn il-Lvant u l-Punent kif ukoll dawk mit-Tramuntana għal Nofsinhar). L-iżvilupp ta’ pjan Iberiku komprensiv, li jinkludi l-identifikazzjoni tal-passi intermedji, it-terminals, l-interkonnessjonijiet meħtieġa biex jibbenefikaw mill-aġġornament tan-netwerk Spanjol u l-iżvilupp tal-qies standard tal-Unjoni Internazzjonali tal-Ferroviji, jgħinu biex il-prestazzjoni ferrovjarja internazzjonali tal-Portugall tingħata spinta ’l quddiem. |
| --- | --- |

(23)

Il-konnessjonijiet marittimi u ferrovjarji insuffiċjenti jagħmluha diffiċli għan-negozji orjentati għall-esportazzjoni li jibbenefikaw b’mod sħiħ mill-potenzjal tas-suq uniku. Minħabba l-pożizzjoni ġeografika tiegħu, il-Portugall huwa punt ta’ dħul marittimu naturali, speċjalment għar-rotot transatlantiċi. Investimenti f’waqthom fit-terminals il-ġodda tal-kontejners f’Sines (Terminal Vasco da Gama), f’Leixões u f’Barreiro u l-finalizzazzjoni tal-proġetti ta’ investiment li għaddejjin fil-portijiet l-oħra Portugiżi ewlenin (Viana do Castelo, Leixoes, Aveiro, Figueira da Foz, u Setubal) ser iżidu l-kapaċità tal-ġestjoni tal-merkanzija ta’ dawn il-portijiet. Linji ferrovjarji għadhom mhux qed jintużaw biżżejjed fil-konnessjonijiet għal Spanja (kemm il-kurituri bejn il-Lvant u l-Punent kif ukoll dawk mit-Tramuntana għal Nofsinhar). L-iżvilupp ta’ pjan Iberiku komprensiv, li jinkludi l-identifikazzjoni tal-passi intermedji, it-terminals, l-interkonnessjonijiet meħtieġa biex jibbenefikaw mill-aġġornament tan-netwerk Spanjol u l-iżvilupp tal-qies standard tal-Unjoni Internazzjonali tal-Ferroviji, jgħinu biex il-prestazzjoni ferrovjarja internazzjonali tal-Portugall tingħata spinta ’l quddiem.

| (24) | Investimenti fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih jgħinu biex jinkiseb tkabbir sostenibbli fit-tul. L-antiċipazzjoni tal-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, bħall-għargħar u n-nirien fil-foresti, għadha sfida fil-Portugall. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza fl-enerġija għall-2020, u l-aħħar data għall-2017 turi li l-konsum tal-enerġija qed jiżdied. Għad hemm marġini wiesa’ biex tittejjeb l-effiċjenza enerġetika fil-bini u biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija fin-negozju. Konnettività transkonfinali aħjar tal-enerġija tista’ tippermetti aktar kompetizzjoni u tiffaċilita l-użu tal-enerġija rinnovabbli. |
| --- | --- |

(24)

Investimenti fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u l-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih jgħinu biex jinkiseb tkabbir sostenibbli fit-tul. L-antiċipazzjoni tal-effetti negattivi tat-tibdil fil-klima, bħall-għargħar u n-nirien fil-foresti, għadha sfida fil-Portugall. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza fl-enerġija għall-2020, u l-aħħar data għall-2017 turi li l-konsum tal-enerġija qed jiżdied. Għad hemm marġini wiesa’ biex tittejjeb l-effiċjenza enerġetika fil-bini u biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija fin-negozju. Konnettività transkonfinali aħjar tal-enerġija tista’ tippermetti aktar kompetizzjoni u tiffaċilita l-użu tal-enerġija rinnovabbli.

| (25) | Tajjeb li wieħed ifakkar li l-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiżi tal-2019. Dan ikun jippermetti lill-Portugall biex jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbiegħda. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(25)

Tajjeb li wieħed ifakkar li l-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiżi tal-2019. Dan ikun jippermetti lill-Portugall biex jagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati, filwaqt li jqis id-differenzi reġjonali u s-sitwazzjoni speċjali tar-reġjuni l-aktar imbiegħda. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (26) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Portugall u ppubblikatha fir-rapport speċifiku tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Portugall fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Portugall, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur. |
| --- | --- |

(26)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Portugall u ppubblikatha fir-rapport speċifiku tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li ngħataw ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Portugall fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Portugall, iżda qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali fil-futur.

| (27) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. |
| --- | --- |

(27)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (7) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

| (28) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, b’mod partikolari l-ewwel, it-tieni u r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt fost oħrajn jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn pubbliku għoli, |
| --- | --- |

(28)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (4) ta’ hawn taħt. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro għall-2019, b’mod partikolari l-ewwel, it-tieni u r-raba’ rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt fost oħrajn jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati l-iżbilanċi marbuta mad-dejn pubbliku għoli,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li l-Portugall jieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Jikseb l-għan baġitarju fit-terminu medju fl-2020, filwaqt li jqis il-marġnijiet marbuta mal-avvenimenti mhux tas-soltu li għalihom ingħatat devjazzjoni temporanja. Juża qligħ mhux mistenni biex jaċċellera t-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn pubbliku. Itejjeb il-kwalità tal-finanzi pubbliċi billi jipprijoritizza n-nefqa li jsaħħaħ it-tkabbir filwaqt li jsaħħaħ il-kontroll tan-nefqa globali, il-kosteffiċjenza u l-ibbaġitjar adegwat, b’enfasi partikolari fuq tnaqqisfit-tul ta’ arretrati fl-isptarijiet. Itejjeb is-sostenibbiltà finanzjarja tal-intrapriżi tal-Istat, filwaqt li jiżgura monitoraġġ aktar f’waqtu, trasparenti u komprensiv.

2.

Jadotta miżuri biex jindirizza s-segmentazzjoni tas-suq tax-xogħol. Itejjeb il-livell tal-ħiliet tal-popolazzjoni, b’mod partikolari l-litteriżmu diġitali tagħha, inkluż billi jagħmel it-tagħlim għall-adulti aktar rilevanti għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Iżid l-għadd ta’ gradwati tal-edukazzjoni għolja, b’mod partikolari fit-teknoloġija tax-xjenza u tal-informazzjoni. Iżid l-effettività u l-adegwatezza tax-xibka ta’ sigurtà soċjali.

3.

Jiffoka l-politika ekonomika fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport ferrovjarju u l-infrastruttura tal-portijiet, it-tranżizzjoni lejn enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u jestendi l-interkonnessjonijiet tal-enerġija, filwaqt li jqis id-disparitajiet reġjonali.

4.

Jippermetti rkupru aktar mgħaġġel tal-kollateral marbut ma’ self improduttiv billi jżid l-effiċjenza tal-proċedimenti ta’ insolvenza u rkupru. Inaqqas il-piż amministrattiv u regolatorju fuq in-negozji, l-iktar billi jnaqqas l-ostakli speċifiċi għas-settur għal-liċenzjar. Jiżviluppa pjan direzzjonali biex jitnaqqsu r-restrizzjonijiet fi professjonijiet regolati ħafna. Iżid l-effiċjenza tal-qrati amministrattivi u tat-taxxa, b’mod partikolari billi jnaqqas it-tul tal-proċedimenti.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 92.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  In-nefqa pubblika primarja netta hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern bl-esklużjoni tan-nefqa fuq l-imgħax, nefqa fuq programmi tal-Unjoni korrisposti bis-sħiħ mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa tal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi.

6

(7)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

7

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/135 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/135

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-2019 tar-Rumanija u li twassal opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tar-Rumanija

(2019/C 301/23)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politiki ekonomiċi (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ikkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lir-Rumanija bħala waħda mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Ikkunsidrat kif xieraq il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih identifikat lir-Rumanija bħala waħda mill-Istati Membri li għalih trid issir analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għar-Rumanija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tar-Rumanija hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li r-Rumanija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet huma marbutin ma’ kompetittività fil-kostijiet li qed tonqos u defiċit fil-kont kurrenti li qed jikber, f’kuntest ta’ politika fiskali espansjonarja u ambjent tan-negozju imprevedibbli. Inizjattivi leġiżlattivi riċenti qed joħolqu riskji għall-funzjonament tas-settur finanzjarju u jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-investiment tas-settur privat. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għar-Rumanija ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress tar-Rumanija hi u tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Rumanija lejn il-miri nazzjonali Ewropa 2020 tagħha. Ir-rapport inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati wkoll fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li r-Rumanija għaddejja minn żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet huma marbutin ma’ kompetittività fil-kostijiet li qed tonqos u defiċit fil-kont kurrenti li qed jikber, f’kuntest ta’ politika fiskali espansjonarja u ambjent tan-negozju imprevedibbli. Inizjattivi leġiżlattivi riċenti qed joħolqu riskji għall-funzjonament tas-settur finanzjarju u jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-investiment tas-settur privat.

| (3) | Ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fid-9 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha fit-8 ta’ Mejju 2019. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(3)

Ir-Rumanija ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fid-9 ta’ Mejju 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 tagħha fit-8 ta’ Mejju 2019. Biex jiġu kkunsidrati l-konnessjonijiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tagħmel użu minn dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (5) | Bħalissa r-Rumanija tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 2,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, u li wara dan it-tnaqqis gradwali tiegħu, għal 2,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jilħaq l-40 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-proġezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Barra minn hekk, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit ma ġewx speċifikati biżżejjed. |
| --- | --- |

(5)

Bħalissa r-Rumanija tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu tal-2019, il-gvern jippjana defiċit nominali ta’ 2,8 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, u li wara dan it-tnaqqis gradwali tiegħu, għal 2,0 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat (5), l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ żmien, stabbilit għal defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG, mhuwiex ippjanat li jintlaħaq matul il-perjodu tal-programm. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn pubbliku bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni li jilħaq l-40 % fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-proġezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. Barra minn hekk, il-miżuri meħtieġa biex isostnu l-miri ppjanati tad-defiċit ma ġewx speċifikati biżżejjed.

| (6) | Fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill sab f’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat li fir-Rumanija seħħet devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2017. Fid-dawl tad-devjazzjoni sinifikanti stabbilita, fit-22 ta’ Ġunju 2018 il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni (6), li tirrakkomanda li r-Rumanija tieħu l-passi meħtieġa biex tiggarantixxi li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett (7) ma taqbiżx it-3,3 % fl-2018 u l-5,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,8 % tal-PDG f’kull sena. Fl-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2018/2020 (8), li tistabbilixxi li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tiegħu tat-22 ta’ Ġunju 2018, u ħareġ Rakkomandazzjoni riveduta (9). Fir-Rakkomandazzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill talab lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2019/1002 (10), li stabbilixxiet li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018. Barra minn hekk, fuq il-bażi tad-data tar-riżultati tal-2018, instab li r-Rumanija kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2018. Fuq il-bażi tal-Artikolu 121(4) tat-Trattat u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, fil-5 ta’ Ġunju 2019 il-Kummissjoni ħarġet twissija lir-Rumanija li fl-2018 ġiet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni sussegwenti (11), li tikkonferma l-ħtieġa għar-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni minn din ir-Rakkomandazzjoni fl-2019. |
| --- | --- |

(6)

Fit-22 ta’ Ġunju 2018, il-Kunsill sab f’konformità mal-Artikolu 121(4) tat-Trattat li fir-Rumanija seħħet devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2017. Fid-dawl tad-devjazzjoni sinifikanti stabbilita, fit-22 ta’ Ġunju 2018 il-Kunsill ħareġ Rakkomandazzjoni (6), li tirrakkomanda li r-Rumanija tieħu l-passi meħtieġa biex tiggarantixxi li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett (7) ma taqbiżx it-3,3 % fl-2018 u l-5,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,8 % tal-PDG f’kull sena. Fl-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2018/2020 (8), li tistabbilixxi li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tiegħu tat-22 ta’ Ġunju 2018, u ħareġ Rakkomandazzjoni riveduta (9). Fir-Rakkomandazzjoni tal-4 ta’ Diċembru 2018, il-Kunsill talab lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2019/1002 (10), li stabbilixxiet li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018. Barra minn hekk, fuq il-bażi tad-data tar-riżultati tal-2018, instab li r-Rumanija kienet f’devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament rakkomandat fl-2018. Fuq il-bażi tal-Artikolu 121(4) tat-Trattat u l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97, fil-5 ta’ Ġunju 2019 il-Kummissjoni ħarġet twissija lir-Rumanija li fl-2018 ġiet osservata devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju. Fl-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni sussegwenti (11), li tikkonferma l-ħtieġa għar-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-4,5 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 1,0 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni minn din ir-Rakkomandazzjoni fl-2019.

| (7) | Fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill irrakkomanda lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-5,1 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,75 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Barra minn hekk, it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 ipproġetta defiċit tal-amministrazzjoni pubblika ogħla mill-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li miżuri ulterjuri sinifikanti se jkunu meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, fid-dawl ta’ prospettiva fiskali li qed tiddeterjora b’mod qawwi, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019, bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju. |
| --- | --- |

(7)

Fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2019, il-Kunsill irrakkomanda lir-Rumanija biex tieħu l-miżuri meħtieġa biex tiżgura li r-rata nominali ta’ tkabbir tal-infiq pubbliku primarju nett ma taqbiżx l-5,1 % fl-2020, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,75 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fl-2020. Barra minn hekk, it-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019 ipproġetta defiċit tal-amministrazzjoni pubblika ogħla mill-valur ta’ referenza tat-Trattat ta’ 3 % tal-PDG fl-2019 u fl-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li miżuri ulterjuri sinifikanti se jkunu meħtieġa mill-2019 biex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir, fid-dawl ta’ prospettiva fiskali li qed tiddeterjora b’mod qawwi, f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019, bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv fuq terminu medju.

| (8) | L-ippjanar baġitarju tar-Rumanija regolarment jinjora d-dispożizzjonijiet tal-qafas fiskali nazzjonali. Ir-regola tad-defiċit strutturali nazzjonali tirrikjedi konformità jew konverġenza mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ defiċit strutturali li ma jaqbiżx 1 % tal-PDG. Fl-2016 ir-Rumanija tbiegħdet mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju u ilha fi triq diverġenti minn dakinhar, bi ksur tar-regola tad-defiċit nazzjonali. Iż-żewġ emendi tal-baġit tal-2018 adottati fil-ħarifa tal-2018, reġgħu tbiegħdu mill-ġdid minn diversi regoli awżiljarji li jipprojbixxu żidiet fil-limiti tal-iżbilanċ u tan-nefqa matul is-sena fiskali li għaddejja. Il-baġit tal-2019, adottat mill-gvern fi Frar 2019 u approvat mill-Parlament f’Marzu, reġa’ tbiegħed minn għadd ta’ regoli fiskali, inkluża r-regola tad-defiċit strutturali. Barra minn hekk, bħal fi snin preċedenti, l-awtoritajiet ma bagħtux aġġornament tal-istrateġija fiskali fuq terminu medju lill-Parlament sal-iskadenza statutorja ta’ Awwissu, u b’hekk imminaw ir-rwol tagħha ta’ gwida. Bħal fi snin preċedenti wkoll, l-awtoritajiet ma kinux konformi mar-rekwiżit li jiffirmaw dikjarazzjoni li l-baġit tal-2019 u l-istrateġija fiskali jirrispettaw ir-regoli fiskali u l-prinċipji tar-responsabbiltà fiskali. |
| --- | --- |

(8)

L-ippjanar baġitarju tar-Rumanija regolarment jinjora d-dispożizzjonijiet tal-qafas fiskali nazzjonali. Ir-regola tad-defiċit strutturali nazzjonali tirrikjedi konformità jew konverġenza mal-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ defiċit strutturali li ma jaqbiżx 1 % tal-PDG. Fl-2016 ir-Rumanija tbiegħdet mill-objettiv baġitarju ta’ terminu medju u ilha fi triq diverġenti minn dakinhar, bi ksur tar-regola tad-defiċit nazzjonali. Iż-żewġ emendi tal-baġit tal-2018 adottati fil-ħarifa tal-2018, reġgħu tbiegħdu mill-ġdid minn diversi regoli awżiljarji li jipprojbixxu żidiet fil-limiti tal-iżbilanċ u tan-nefqa matul is-sena fiskali li għaddejja. Il-baġit tal-2019, adottat mill-gvern fi Frar 2019 u approvat mill-Parlament f’Marzu, reġa’ tbiegħed minn għadd ta’ regoli fiskali, inkluża r-regola tad-defiċit strutturali. Barra minn hekk, bħal fi snin preċedenti, l-awtoritajiet ma bagħtux aġġornament tal-istrateġija fiskali fuq terminu medju lill-Parlament sal-iskadenza statutorja ta’ Awwissu, u b’hekk imminaw ir-rwol tagħha ta’ gwida. Bħal fi snin preċedenti wkoll, l-awtoritajiet ma kinux konformi mar-rekwiżit li jiffirmaw dikjarazzjoni li l-baġit tal-2019 u l-istrateġija fiskali jirrispettaw ir-regoli fiskali u l-prinċipji tar-responsabbiltà fiskali.

| (9) | Il-konformità mat-taxxa għadha baxxa. Fir-rigward tat-taxxa fuq il-valur miżjud, id-differenza bejn id-dħul teoretikament mistenni u dak attwalment miġbur għadha għolja ħafna. L-ekonomija informali kbira tirrappreżenta sfida addizzjonali għall-konformità mat-taxxa, filwaqt li l-livelli għoljin ta’ xogħol mhux iddikjarat iċaħħdu lill-baġit tal-Istat minn riżorsi sinifikanti. Barra minn hekk, il-prevalenza ta’ pagamenti fi flus kontanti tiffaċilita l-evażjoni tat-taxxa. F’din l-aħħar sena, ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż ripetuta biex tissaħħaħ il-konformità u l-ġbir tat-taxxa. L-introduzzjoni ta’ cash registers elettroniċi mqabbdin mas-sistema tat-teknoloġija tal-informatika tal-amministrazzjoni tat-taxxa qed tavvanza pjuttost bil-mod. L-amministrazzjoni tat-taxxa qed tieħu passi biex tistabbilixxi sistema ta’ valutazzjoni tar-riskju għall-awditjar tal-kontribwenti. |
| --- | --- |

(9)

Il-konformità mat-taxxa għadha baxxa. Fir-rigward tat-taxxa fuq il-valur miżjud, id-differenza bejn id-dħul teoretikament mistenni u dak attwalment miġbur għadha għolja ħafna. L-ekonomija informali kbira tirrappreżenta sfida addizzjonali għall-konformità mat-taxxa, filwaqt li l-livelli għoljin ta’ xogħol mhux iddikjarat iċaħħdu lill-baġit tal-Istat minn riżorsi sinifikanti. Barra minn hekk, il-prevalenza ta’ pagamenti fi flus kontanti tiffaċilita l-evażjoni tat-taxxa. F’din l-aħħar sena, ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż ripetuta biex tissaħħaħ il-konformità u l-ġbir tat-taxxa. L-introduzzjoni ta’ cash registers elettroniċi mqabbdin mas-sistema tat-teknoloġija tal-informatika tal-amministrazzjoni tat-taxxa qed tavvanza pjuttost bil-mod. L-amministrazzjoni tat-taxxa qed tieħu passi biex tistabbilixxi sistema ta’ valutazzjoni tar-riskju għall-awditjar tal-kontribwenti.

| (10) | Wara diversi snin ta’ sforzi kontinwi biex jiġi kkonsolidat is-settur finanzjarju, fl-2018 reġa’ kien hemm pressjoni fuq l-istabbiltà finanzjarja minn sett ta’ inizjattivi leġiżlattiv parlamentari u tal-gvern. It-taxxa fuq l-assi tal-banek adottata mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fl-aħħar ta’ Diċembru 2018, mingħajr valutazzjoni tal-impatt jew konsultazzjoni mal-partijiet interessati, qajmet għadd ta’ preokkupazzjonijiet serji relatati mal-impatt negattiv tagħha fuq is-sitwazzjoni prudenzjali tal-banek, it-twettiq tal-politika monetarja u fl-aħħar mill-aħħar l-investiment u t-tkabbir ekonomiku. Il-mod tal-adozzjoni tagħha u d-dispożizzjonijiet tagħha kellhom effett negattiv sinifikanti fuq ir-rata tal-kambju, l-abbiltà tal-gvern li jissellef mis-suq u fl-aħħar mill-aħħar fuq il-perċezzjoni tal-partijiet interessati dwar ir-riskji operazzjonali. Filwaqt li xi aspetti kontroversjali tat-taxxa ġew emendati f’Marzu 2019, il-bidliet reġgħu ġew adottati permezz ta’ ordinanza governattiva ta’ emerġenza u mingħajr valutazzjoni tal-impatt. L-iktar aspetti ta’ sfida tat-taxxa bankarja fuq l-assi totali tneħħew. Madankollu, skont il-formulazzjoni l-ġdida, it-taxxa tista’ tfixkel l-inċentivi tal-kreditu, li jista’ jirriżulta f’allokazzjoni ħażina ta’ kreditu għall-ekonomija. Jenħtieġ li jiġu vvalutati l-implikazzjonijiet potenzjali ta’ dawn il-bidliet għat-trażmissjoni tal-politika monetarja. Diversi inizjattivi leġiżlattivi adottati mill-Parlament fi tmiem l-2018, minkejja li ġew iddikjarati antikostituzzjonali mill-Qorti Kostituzzjonali f’Marzu 2019, poġġew pressjoni addizzjonali fuq is-settur bankarju u saħħew il-perċezzjoni ġenerali ta’ qafas legali imprevedibbli. L-esperjenza tal-passat turi li tali inizjattivi jistgħu jerġgħu jiġu ppreżentati mil-leġiżlatura. |
| --- | --- |

(10)

Wara diversi snin ta’ sforzi kontinwi biex jiġi kkonsolidat is-settur finanzjarju, fl-2018 reġa’ kien hemm pressjoni fuq l-istabbiltà finanzjarja minn sett ta’ inizjattivi leġiżlattiv parlamentari u tal-gvern. It-taxxa fuq l-assi tal-banek adottata mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fl-aħħar ta’ Diċembru 2018, mingħajr valutazzjoni tal-impatt jew konsultazzjoni mal-partijiet interessati, qajmet għadd ta’ preokkupazzjonijiet serji relatati mal-impatt negattiv tagħha fuq is-sitwazzjoni prudenzjali tal-banek, it-twettiq tal-politika monetarja u fl-aħħar mill-aħħar l-investiment u t-tkabbir ekonomiku. Il-mod tal-adozzjoni tagħha u d-dispożizzjonijiet tagħha kellhom effett negattiv sinifikanti fuq ir-rata tal-kambju, l-abbiltà tal-gvern li jissellef mis-suq u fl-aħħar mill-aħħar fuq il-perċezzjoni tal-partijiet interessati dwar ir-riskji operazzjonali. Filwaqt li xi aspetti kontroversjali tat-taxxa ġew emendati f’Marzu 2019, il-bidliet reġgħu ġew adottati permezz ta’ ordinanza governattiva ta’ emerġenza u mingħajr valutazzjoni tal-impatt. L-iktar aspetti ta’ sfida tat-taxxa bankarja fuq l-assi totali tneħħew. Madankollu, skont il-formulazzjoni l-ġdida, it-taxxa tista’ tfixkel l-inċentivi tal-kreditu, li jista’ jirriżulta f’allokazzjoni ħażina ta’ kreditu għall-ekonomija. Jenħtieġ li jiġu vvalutati l-implikazzjonijiet potenzjali ta’ dawn il-bidliet għat-trażmissjoni tal-politika monetarja. Diversi inizjattivi leġiżlattivi adottati mill-Parlament fi tmiem l-2018, minkejja li ġew iddikjarati antikostituzzjonali mill-Qorti Kostituzzjonali f’Marzu 2019, poġġew pressjoni addizzjonali fuq is-settur bankarju u saħħew il-perċezzjoni ġenerali ta’ qafas legali imprevedibbli. L-esperjenza tal-passat turi li tali inizjattivi jistgħu jerġgħu jiġu ppreżentati mil-leġiżlatura.

| (11) | Il-liġi tal-pensjoni l-ġdida, adottata mill-Parlament f’Diċembru 2018, x’aktarx se toħloq riskji għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Il-punt tal-pensjoni, jiġifieri l-parametru ewlieni użat għall-indiċjar tal-pensjonijiet, se jiżdied bi 15 % f’Settembru 2019 u b’40 % f’Settembru 2020. Il-liġi dwar il-pensjonijiet tibdel diversi parametri użati biex jiġu kkalkulati l-benefiċċji tal-pensjoni. B’mod partikolari, il-valur tal-punt tal-pensjoni huwa mistenni jiżdied, peress li l-fattur ta’ indiċjar għall-pensjonijiet eżistenti ma jibqax jikkonverġi lejn il-prezzijiet iżda minflok jibqa’ permanentement magħmul minn pagi u prezzijiet. Barra minn hekk, il-perjodu ta’ kontribuzzjoni użat biex tiġi kkalkulata l-pensjoni ta’ persuna se jitqassar, u dan iwassal għal nefqa ogħla fil-pensjonijiet għal pensjonijiet ġodda. Madankollu, l-abolizzjoni tal-indiċi ta’ korrezzjoni għal pensjonijiet ġodda (li kienet tintuża biex parzjalment torbot l-ewwel pensjoni mal-pagi) se timmitiga ż-żieda ġenerali fin-nefqa tal-pensjoni kkawżata mill-parametri l-oħra. Xi sfidi strutturali li jaffettwaw l-adegwatezza tal-pensjonijiet għadhom ma ġewx indirizzati. L-età effettiva ta’ rtirar medja hija qrib għall-medja tal-Unjoni, iżda mhix l-istess bejn in-nisa u l-irġiel. Flimkien ma’ perjodi iqsar ta’ kontribuzzjoni għan-nisa, din l-inugwaljanza ssarraf f’lakuna konsiderevoli fil-pensjoni bejn is-sessi. |
| --- | --- |

(11)

Il-liġi tal-pensjoni l-ġdida, adottata mill-Parlament f’Diċembru 2018, x’aktarx se toħloq riskji għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Il-punt tal-pensjoni, jiġifieri l-parametru ewlieni użat għall-indiċjar tal-pensjonijiet, se jiżdied bi 15 % f’Settembru 2019 u b’40 % f’Settembru 2020. Il-liġi dwar il-pensjonijiet tibdel diversi parametri użati biex jiġu kkalkulati l-benefiċċji tal-pensjoni. B’mod partikolari, il-valur tal-punt tal-pensjoni huwa mistenni jiżdied, peress li l-fattur ta’ indiċjar għall-pensjonijiet eżistenti ma jibqax jikkonverġi lejn il-prezzijiet iżda minflok jibqa’ permanentement magħmul minn pagi u prezzijiet. Barra minn hekk, il-perjodu ta’ kontribuzzjoni użat biex tiġi kkalkulata l-pensjoni ta’ persuna se jitqassar, u dan iwassal għal nefqa ogħla fil-pensjonijiet għal pensjonijiet ġodda. Madankollu, l-abolizzjoni tal-indiċi ta’ korrezzjoni għal pensjonijiet ġodda (li kienet tintuża biex parzjalment torbot l-ewwel pensjoni mal-pagi) se timmitiga ż-żieda ġenerali fin-nefqa tal-pensjoni kkawżata mill-parametri l-oħra. Xi sfidi strutturali li jaffettwaw l-adegwatezza tal-pensjonijiet għadhom ma ġewx indirizzati. L-età effettiva ta’ rtirar medja hija qrib għall-medja tal-Unjoni, iżda mhix l-istess bejn in-nisa u l-irġiel. Flimkien ma’ perjodi iqsar ta’ kontribuzzjoni għan-nisa, din l-inugwaljanza ssarraf f’lakuna konsiderevoli fil-pensjoni bejn is-sessi.

| (12) | Ir-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet introdotta fl-2008 treġġgħet lura gradwalment. Wara posponimenti ripetuti taż-żidiet skedati għall-kontribuzzjonijiet għall-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, li kellhom jilħqu 6 % tal-pagi gross sal-2016, il-kontribuzzjonijiet tnaqqsu għal 3,75 % tal-pagi gross mill-2018. Fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru komplew jiddgħajfu bis-sett ta’ miżuri adottati mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fi tmiem l-2018. Il-kontribuzzjonijiet għal dawn il-fondi saru fakultattivi wara perjodu minimu ta’ kontribuzzjoni ta’ ħames snin. Ir-rekwiżiti kapitali minimi għall-kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru żdiedu b’mod sinifikanti, li wasslu għal riskju ta’ ħruġ minn kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi mis-suq Rumen. It-tariffi amministrattivi imposti fuq il-kontribuzzjonijiet gross kienu wkoll maqtugħin b’mod sinifikanti, u b’hekk potenzjalment jaffettwaw ir-riżultati finanzjarji ta’ kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi u jżidu l-possibbiltà ta’ ħruġ mis-suq. Dan jista’ jkollu implikazzjonijiet negattivi għall-iżvilupp tas-suq tal-kapital lokali u l-grupp ta’ investituri istituzzjonali, kif ukoll iċaħħad lill-ekonomija minn sors tant meħtieġ ta’ investiment fit-tul. Barra minn hekk, f’każ li t-tieni pilastru jiddgħajjef jew jitneħħa, dan jirriżulta f’introjtu tal-irtirar inqas iddiversifikat u jesponi l-pensjonijiet għal riskji politiċi u demografiċi ogħla. F’Marzu 2019, permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza, il-gvern żamm ir-rekwiżiti minimi ġodda ta’ kapital għall-kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi, iżda ppospona l-iskadenza biex jitħallas il-kapital addizzjonali kollu sa Diċembru 2019. F’Mejju 2019 il-gvern naqqas b’mod sinifikanti r-rekwiżiti minimi ta’ kapital għal kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi tal-pensjonijiet, li parzjalment ibbilanċja ż-żieda deċiża f’Diċembru 2018. Dispożizzjonijiet oħra fl-ordinanza ta’ emerġenza ta’ Diċembru 2018 li jipperikolaw il-vijabbiltà tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru jibqgħu l-istess. |
| --- | --- |

(12)

Ir-riforma tas-sistema tal-pensjonijiet introdotta fl-2008 treġġgħet lura gradwalment. Wara posponimenti ripetuti taż-żidiet skedati għall-kontribuzzjonijiet għall-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, li kellhom jilħqu 6 % tal-pagi gross sal-2016, il-kontribuzzjonijiet tnaqqsu għal 3,75 % tal-pagi gross mill-2018. Fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru komplew jiddgħajfu bis-sett ta’ miżuri adottati mill-gvern permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza fi tmiem l-2018. Il-kontribuzzjonijiet għal dawn il-fondi saru fakultattivi wara perjodu minimu ta’ kontribuzzjoni ta’ ħames snin. Ir-rekwiżiti kapitali minimi għall-kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru żdiedu b’mod sinifikanti, li wasslu għal riskju ta’ ħruġ minn kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi mis-suq Rumen. It-tariffi amministrattivi imposti fuq il-kontribuzzjonijiet gross kienu wkoll maqtugħin b’mod sinifikanti, u b’hekk potenzjalment jaffettwaw ir-riżultati finanzjarji ta’ kumpaniji ta’ ġestjoni ta’ fondi u jżidu l-possibbiltà ta’ ħruġ mis-suq. Dan jista’ jkollu implikazzjonijiet negattivi għall-iżvilupp tas-suq tal-kapital lokali u l-grupp ta’ investituri istituzzjonali, kif ukoll iċaħħad lill-ekonomija minn sors tant meħtieġ ta’ investiment fit-tul. Barra minn hekk, f’każ li t-tieni pilastru jiddgħajjef jew jitneħħa, dan jirriżulta f’introjtu tal-irtirar inqas iddiversifikat u jesponi l-pensjonijiet għal riskji politiċi u demografiċi ogħla. F’Marzu 2019, permezz ta’ ordinanza ta’ emerġenza, il-gvern żamm ir-rekwiżiti minimi ġodda ta’ kapital għall-kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi, iżda ppospona l-iskadenza biex jitħallas il-kapital addizzjonali kollu sa Diċembru 2019. F’Mejju 2019 il-gvern naqqas b’mod sinifikanti r-rekwiżiti minimi ta’ kapital għal kumpaniji ta’ ġestjoni tal-fondi tal-pensjonijiet, li parzjalment ibbilanċja ż-żieda deċiża f’Diċembru 2018. Dispożizzjonijiet oħra fl-ordinanza ta’ emerġenza ta’ Diċembru 2018 li jipperikolaw il-vijabbiltà tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru jibqgħu l-istess.

| (13) | Sfidi marbuta mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għandhom impatt negattiv fuq il-potenzjal ta’ tkabbir inklużiv tar-Rumanija. Għalkemm il-baġit żdied fl-2019, l-infiq fuq l-edukazzjoni jibqa’ wieħed mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’mod partikolari fil-livelli tal-edukazzjoni li huma essenzjali biex jiġi evitat it-tluq bikri mill-iskola (li għadu għoli), jiġu żgurati opportunitajiet indaqs u jiġu indirizzati l-inugwaljanzi aktar tard fil-ħajja. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija ta’ kwalità tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni, parzjalment minħabba nuqqas ta’ faċilitajiet. Dan għandu implikazzjonijiet għall-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol kif ukoll għall-ksib bikri ta’ ħiliet. Il-modernizzazzjoni tan-netwerk tal-iskejjel u l-ottimizzazzjoni biex jiġu indirizzati x-xejriet demografiċi għadha lura, b’10 % tal-iskejjel huma ffullati żżejjed, filwaqt li 58 % għandhom kapaċitajiet żejda. Il-ksib ta’ ħiliet bażiċi u diġitali qed jiffaċċja sfidi sinifikanti. L-abbiltajiet tal-għalliema li japplikaw approċċ ibbażat fuq l-istudenti mhumiex żviluppati biżżejjed. Id-disparitajiet rurali-urbani għadhom jippersistu u gruppi vulnerabbli, inklużi r-Roma, għad għandhom aċċess limitat għal edukazzjoni ta’ kwalità għolja u inklużiva. |
| --- | --- |

(13)

Sfidi marbuta mal-kwalità u l-inklużività tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għandhom impatt negattiv fuq il-potenzjal ta’ tkabbir inklużiv tar-Rumanija. Għalkemm il-baġit żdied fl-2019, l-infiq fuq l-edukazzjoni jibqa’ wieħed mill-aktar baxxi fl-Unjoni, b’mod partikolari fil-livelli tal-edukazzjoni li huma essenzjali biex jiġi evitat it-tluq bikri mill-iskola (li għadu għoli), jiġu żgurati opportunitajiet indaqs u jiġu indirizzati l-inugwaljanzi aktar tard fil-ħajja. Il-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni u l-kura bikrija ta’ kwalità tibqa’ taħt il-medja tal-Unjoni, parzjalment minħabba nuqqas ta’ faċilitajiet. Dan għandu implikazzjonijiet għall-parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol kif ukoll għall-ksib bikri ta’ ħiliet. Il-modernizzazzjoni tan-netwerk tal-iskejjel u l-ottimizzazzjoni biex jiġu indirizzati x-xejriet demografiċi għadha lura, b’10 % tal-iskejjel huma ffullati żżejjed, filwaqt li 58 % għandhom kapaċitajiet żejda. Il-ksib ta’ ħiliet bażiċi u diġitali qed jiffaċċja sfidi sinifikanti. L-abbiltajiet tal-għalliema li japplikaw approċċ ibbażat fuq l-istudenti mhumiex żviluppati biżżejjed. Id-disparitajiet rurali-urbani għadhom jippersistu u gruppi vulnerabbli, inklużi r-Roma, għad għandhom aċċess limitat għal edukazzjoni ta’ kwalità għolja u inklużiva.

| (14) | Is-suq tax-xogħol kien taħt pressjoni dejjem akbar, peress li r-rata tal-qgħad (4,2 % fl-2018) hija baxxa ħafna, filwaqt li l-forza tax-xogħol qed tonqos u n-nuqqas ta’ ħiliet għadu qed jippersisti. Ir-rata ta’ attività tan-nisa, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ u ta’ età medja, hija baxxa. Dan huwa prinċipalment minħabba responsabbiltajiet personali u tal-familja u l-parteċipazzjoni baxxa ta’ tfal ta’ età bejn 0 u 3 snin f’indukrar formali tat-tfal. Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol jipprovdu rispons limitat għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, b’miżuri ffukati prinċipalment fuq inċentivi finanzjarji aktar milli fuq approċċi mfassla apposta u komprensivi. Id-dewmien tar-riforma ppjanata għas-servizz pubbliku tal-impjiegi jibqa’ ostaklu sinifikanti għat-twassil modernizzat ta’ servizzi lil impjegaturi u n-nies qiegħda. It-titjib tal-ħiliet u s-servizzi integrati huma wkoll dgħajfa. Il-ħiliet mhumiex qed jevolvu skont il-ħtiġijiet ta’ setturi ekonomiċi li qed jespandu, b’81 % ta’ impjegaturi b’diffikultajiet biex jimlew il-postijiet tax-xogħol battala. Is-settur tal-ICT qed jikber, filwaqt li l-għadd ta’ Rumeni ta’ bejn l-20 u d-29 sena li għandhom lawrja fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija jew il-matematika naqas bejn l-2014 u l-2016. Bħalissa ma teżisti l-ebda valutazzjoni fil-livell globali jew f’dak settorjali tal-ħtiġijiet tal-ħiliet, u t-tbassir tal-ħiliet jibqa’ ma jintużax, u b’hekk jiġi ostakolat l-adattament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Bdiet l-introduzzjoni ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji biex tiġi indirizzata l-iskarsezza ta’ ħiliet. Madankollu, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għadhom jitqiesu bħala għażla tat-tieni rata minn studenti u ġenituri, u r-rata ta’ impjieg relattivament baxxa għal dawk li ggradwaw mill-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tindika li r-rilevanza għas-suq tax-xogħol hija sfida. L-edukazzjoni għolja mhix allinjata biżżejjed mas-suq tax-xogħol. Minkejja li l-livell ta’ edukazzjoni terzjarja irdoppja matul id-deċennju, għadu baxx. |
| --- | --- |

(14)

Is-suq tax-xogħol kien taħt pressjoni dejjem akbar, peress li r-rata tal-qgħad (4,2 % fl-2018) hija baxxa ħafna, filwaqt li l-forza tax-xogħol qed tonqos u n-nuqqas ta’ ħiliet għadu qed jippersisti. Ir-rata ta’ attività tan-nisa, b’mod partikolari għaż-żgħażagħ u ta’ età medja, hija baxxa. Dan huwa prinċipalment minħabba responsabbiltajiet personali u tal-familja u l-parteċipazzjoni baxxa ta’ tfal ta’ età bejn 0 u 3 snin f’indukrar formali tat-tfal. Il-politiki attivi tas-suq tax-xogħol jipprovdu rispons limitat għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, b’miżuri ffukati prinċipalment fuq inċentivi finanzjarji aktar milli fuq approċċi mfassla apposta u komprensivi. Id-dewmien tar-riforma ppjanata għas-servizz pubbliku tal-impjiegi jibqa’ ostaklu sinifikanti għat-twassil modernizzat ta’ servizzi lil impjegaturi u n-nies qiegħda. It-titjib tal-ħiliet u s-servizzi integrati huma wkoll dgħajfa. Il-ħiliet mhumiex qed jevolvu skont il-ħtiġijiet ta’ setturi ekonomiċi li qed jespandu, b’81 % ta’ impjegaturi b’diffikultajiet biex jimlew il-postijiet tax-xogħol battala. Is-settur tal-ICT qed jikber, filwaqt li l-għadd ta’ Rumeni ta’ bejn l-20 u d-29 sena li għandhom lawrja fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija jew il-matematika naqas bejn l-2014 u l-2016. Bħalissa ma teżisti l-ebda valutazzjoni fil-livell globali jew f’dak settorjali tal-ħtiġijiet tal-ħiliet, u t-tbassir tal-ħiliet jibqa’ ma jintużax, u b’hekk jiġi ostakolat l-adattament tas-sistema tal-edukazzjoni u t-taħriġ għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Bdiet l-introduzzjoni ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali doppji biex tiġi indirizzata l-iskarsezza ta’ ħiliet. Madankollu, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għadhom jitqiesu bħala għażla tat-tieni rata minn studenti u ġenituri, u r-rata ta’ impjieg relattivament baxxa għal dawk li ggradwaw mill-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali tindika li r-rilevanza għas-suq tax-xogħol hija sfida. L-edukazzjoni għolja mhix allinjata biżżejjed mas-suq tax-xogħol. Minkejja li l-livell ta’ edukazzjoni terzjarja irdoppja matul id-deċennju, għadu baxx.

| (15) | Minkejja t-titjib reċenti, il-faqar u l-inugwaljanza fid-dħul għadhom għoljin, u disparitajiet reġjonali qed jikbru. Wieħed minn kull tliet Rumeni għadu f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali, bi gruppi partikolari bħat-tfal, ir-Rom, persuni b’diżabilità u l-anzjani jkunu aktar affettwati. Is-servizzi soċjali m’għandhomx biżżejjed kwalità u kopertura, u distribuzzjoni ġeografika li mhix uniformi, mhux marbuta mal-ħtiġijiet speċifiċi tal-komunitajiet. Madwar 20 % biss tal-unitajiet territorjali amministrattivi għandhom servizzi soċjali liċenzjati. Is-servizzi ġeneralment huma kkonċentrati madwar żoni aktar sinjuri jew urbani, filwaqt li l-ħtiġijiet huma aktar urġenti f’żoni u reġjuni ifqar rurali. L-integrazzjoni limitata tas-servizzi tal-impjieg, l-edukazzjoni, is-saħħa u s-servizzi soċjali ma tippermettix l-inklużjoni sostenibbli ta’ diversi gruppi żvantaġġati. Persuni b’diżabilità jingħataw biss appoġġ limitat għal għajxien indipendenti u aċċess għall-impjieg. Is-sitwazzjoni tal-komunità Rom ftit li xejn turi progress. Il-privazzjoni mill-akkomodazzjoni hija l-ogħla fl-Unjoni u hija ta’ ħsara għall-inklużjoni soċjali. Il-politiki tal-akkomodazzjoni qed ikunu deċentralizzati mingħajr qafas strateġiku, u l-komunitajiet foqra ta’ spiss ma jkollhomx riżorsi finanzjarji. L-indiċi ta’ referenza soċjali użat bħala bażi għall-biċċa l-kbira tal-benefiċċji soċjali ma ġiex aġġornat mill-2008 u ddeprezza b’mod konsiderevoli fir-rigward tal-paga minima. B’riżultat ta’ dan, ir-rati ta’ faqar għall-persuni b’intensità baxxa jew baxxa ta’ xogħol żdiedu bin-nofs mill-2010. Barra minn hekk, is-sigurtà soċjali għal ħaddiema atipiċi hija inadegwata. Wieħed minn kull tliet ħaddiema atipiċi jinsab f’riskju ta’ deprivazzjoni materjali estrema. Ħaddiema ta’ kuljum u staġjonali m’għandhomx aċċess formali għad-drittijiet tas-sigurtà soċjali li jkopri l-qgħad, il-liv tal-maternità, l-inċidenti u l-korrimenti fuq ix-xogħol. L-implimentazzjoni tar-riforma tal-introjtu minimu tal-inklużjoni li nbdiet fl-2016, li żżid il-kopertura u l-adegwatezza tal-għajnuna soċjali, reġgħet ġiet posposta għall-2021. |
| --- | --- |

(15)

Minkejja t-titjib reċenti, il-faqar u l-inugwaljanza fid-dħul għadhom għoljin, u disparitajiet reġjonali qed jikbru. Wieħed minn kull tliet Rumeni għadu f’riskju ta’ faqar u esklużjoni soċjali, bi gruppi partikolari bħat-tfal, ir-Rom, persuni b’diżabilità u l-anzjani jkunu aktar affettwati. Is-servizzi soċjali m’għandhomx biżżejjed kwalità u kopertura, u distribuzzjoni ġeografika li mhix uniformi, mhux marbuta mal-ħtiġijiet speċifiċi tal-komunitajiet. Madwar 20 % biss tal-unitajiet territorjali amministrattivi għandhom servizzi soċjali liċenzjati. Is-servizzi ġeneralment huma kkonċentrati madwar żoni aktar sinjuri jew urbani, filwaqt li l-ħtiġijiet huma aktar urġenti f’żoni u reġjuni ifqar rurali. L-integrazzjoni limitata tas-servizzi tal-impjieg, l-edukazzjoni, is-saħħa u s-servizzi soċjali ma tippermettix l-inklużjoni sostenibbli ta’ diversi gruppi żvantaġġati. Persuni b’diżabilità jingħataw biss appoġġ limitat għal għajxien indipendenti u aċċess għall-impjieg. Is-sitwazzjoni tal-komunità Rom ftit li xejn turi progress. Il-privazzjoni mill-akkomodazzjoni hija l-ogħla fl-Unjoni u hija ta’ ħsara għall-inklużjoni soċjali. Il-politiki tal-akkomodazzjoni qed ikunu deċentralizzati mingħajr qafas strateġiku, u l-komunitajiet foqra ta’ spiss ma jkollhomx riżorsi finanzjarji. L-indiċi ta’ referenza soċjali użat bħala bażi għall-biċċa l-kbira tal-benefiċċji soċjali ma ġiex aġġornat mill-2008 u ddeprezza b’mod konsiderevoli fir-rigward tal-paga minima. B’riżultat ta’ dan, ir-rati ta’ faqar għall-persuni b’intensità baxxa jew baxxa ta’ xogħol żdiedu bin-nofs mill-2010. Barra minn hekk, is-sigurtà soċjali għal ħaddiema atipiċi hija inadegwata. Wieħed minn kull tliet ħaddiema atipiċi jinsab f’riskju ta’ deprivazzjoni materjali estrema. Ħaddiema ta’ kuljum u staġjonali m’għandhomx aċċess formali għad-drittijiet tas-sigurtà soċjali li jkopri l-qgħad, il-liv tal-maternità, l-inċidenti u l-korrimenti fuq ix-xogħol. L-implimentazzjoni tar-riforma tal-introjtu minimu tal-inklużjoni li nbdiet fl-2016, li żżid il-kopertura u l-adegwatezza tal-għajnuna soċjali, reġgħet ġiet posposta għall-2021.

| (16) | Id-djalogu soċjali huwa kkaratterizzat minn kopertura ta’ ftehim kollettiv baxx, b’mod partikolari fil-livell settorjali, anki minħabba d-definizzjoni attwali ta’ setturi. L-awtoritajiet bdew pjanijiet biex jirrevedu d-definizzjonijiet tas-setturi ekonomiċi iżda għadu ma ntlaħaq l-ebda ftehim. Lil hinn mill-qafas ta’ negozjar kollettiv, l-involviment f’waqtu u sinifikanti tas-sħab soċjali dwar kwistjonijiet ta’ politika u riformi huwa limitat. Il-parti l-kbira tad-djalogu soċjali jsir formalment, fil-Kunsill Ekonomiku u Soċjali u l-Kumitati tad-Djalogu Soċjali. Madankollu, minkejja l-qafas stabbilit ta’ djalogu u konsultazzjonijiet, l-istabbiltà u r-rwol ta’ dawn l-istituzzjonijiet iddgħajfu matul l-aħħar sena. |
| --- | --- |

(16)

Id-djalogu soċjali huwa kkaratterizzat minn kopertura ta’ ftehim kollettiv baxx, b’mod partikolari fil-livell settorjali, anki minħabba d-definizzjoni attwali ta’ setturi. L-awtoritajiet bdew pjanijiet biex jirrevedu d-definizzjonijiet tas-setturi ekonomiċi iżda għadu ma ntlaħaq l-ebda ftehim. Lil hinn mill-qafas ta’ negozjar kollettiv, l-involviment f’waqtu u sinifikanti tas-sħab soċjali dwar kwistjonijiet ta’ politika u riformi huwa limitat. Il-parti l-kbira tad-djalogu soċjali jsir formalment, fil-Kunsill Ekonomiku u Soċjali u l-Kumitati tad-Djalogu Soċjali. Madankollu, minkejja l-qafas stabbilit ta’ djalogu u konsultazzjonijiet, l-istabbiltà u r-rwol ta’ dawn l-istituzzjonijiet iddgħajfu matul l-aħħar sena.

| (17) | Wara snin ta’ tkabbir moderat fil-pagi, ir-Rumanija qed tesperjenza waħda mill-aktar rati mgħaġġla ta’ tkabbir fil-pagi fl-Unjoni. Din hija xprunata minn politiki tal-gvern li jżidu l-pagi pubbliċi u minimi, rata baxxa rekord ta’ qgħad u n-nuqqas strutturali ta’ ħaddiema. Il-paga minima għadha tiġi stabbilita b’mod mhux sistematiku, mingħajr mekkaniżmu oġġettiv. Żidiet konsekuttivi matul is-snin irriżultaw f’wieħed minn kull tliet impjegati jaqilgħu paga minima fl-2017, rata ta’ kważi erba’ darbiet ogħla milli fl-2011. |
| --- | --- |

(17)

Wara snin ta’ tkabbir moderat fil-pagi, ir-Rumanija qed tesperjenza waħda mill-aktar rati mgħaġġla ta’ tkabbir fil-pagi fl-Unjoni. Din hija xprunata minn politiki tal-gvern li jżidu l-pagi pubbliċi u minimi, rata baxxa rekord ta’ qgħad u n-nuqqas strutturali ta’ ħaddiema. Il-paga minima għadha tiġi stabbilita b’mod mhux sistematiku, mingħajr mekkaniżmu oġġettiv. Żidiet konsekuttivi matul is-snin irriżultaw f’wieħed minn kull tliet impjegati jaqilgħu paga minima fl-2017, rata ta’ kważi erba’ darbiet ogħla milli fl-2011.

| (18) | Is-sistema tas-saħħa taffaċċa ħafna sfidi. Finanzjament baxx, użu ineffiċjenti tar-riżorsi pubbliċi u n-nuqqas ta’ riforma jillimitaw l-effikaċja tas-sistema tas-saħħa. L-emigrazzjoni kontinwa wasslet għal nuqqas sostanzjali ta’ tobba u infermiera. L-infrastruttura tas-saħħa u l-prevalenza ta’ pagamenti informali għadhom sorsi ta’ tħassib. L-aċċess għas-servizzi tal-kura tas-saħħa għal dawk li jgħixu f’żoni rurali u gruppi vulnerabbli huwa limitat. Dawn il-fatturi min-naħa tagħhom għandhom impatt negattiv fuq is-saħħa tan-nies, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni minkejja titjib riċenti. Hu ħtieġa kbira għat-titjib fil-kura tal-komunità iżda hemm dewmien. Il-proġett pilota għall-istabbiliment ta’ ċentri ta’ kura fil-komunità beda b’dewmien, u dan kellu impatt fuq l-introduzzjoni ta’ servizzi ta’ kura integrata. Is-settur tal-kura fit-tul mhuwiex lest biex jittratta popolazzjoni li qed tixjieħ malajr. Hemm ftit li xejn servizzi f’dar il-pazjenti u s-servizzi ta’ kura matul il-ġurnata, l-iktar ikkonċentrati f’żoni bi dħul ogħla. Il-kopertura u l-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huma fost l-aktar baxxi fl-Unjoni u l-aċċess għall-kura fit-tul, ir-riabilitazzjoni u l-kura palljativa huma fqar. |
| --- | --- |

(18)

Is-sistema tas-saħħa taffaċċa ħafna sfidi. Finanzjament baxx, użu ineffiċjenti tar-riżorsi pubbliċi u n-nuqqas ta’ riforma jillimitaw l-effikaċja tas-sistema tas-saħħa. L-emigrazzjoni kontinwa wasslet għal nuqqas sostanzjali ta’ tobba u infermiera. L-infrastruttura tas-saħħa u l-prevalenza ta’ pagamenti informali għadhom sorsi ta’ tħassib. L-aċċess għas-servizzi tal-kura tas-saħħa għal dawk li jgħixu f’żoni rurali u gruppi vulnerabbli huwa limitat. Dawn il-fatturi min-naħa tagħhom għandhom impatt negattiv fuq is-saħħa tan-nies, li għadha taħt il-medja tal-Unjoni minkejja titjib riċenti. Hu ħtieġa kbira għat-titjib fil-kura tal-komunità iżda hemm dewmien. Il-proġett pilota għall-istabbiliment ta’ ċentri ta’ kura fil-komunità beda b’dewmien, u dan kellu impatt fuq l-introduzzjoni ta’ servizzi ta’ kura integrata. Is-settur tal-kura fit-tul mhuwiex lest biex jittratta popolazzjoni li qed tixjieħ malajr. Hemm ftit li xejn servizzi f’dar il-pazjenti u s-servizzi ta’ kura matul il-ġurnata, l-iktar ikkonċentrati f’żoni bi dħul ogħla. Il-kopertura u l-infiq pubbliku fuq il-kura fit-tul huma fost l-aktar baxxi fl-Unjoni u l-aċċess għall-kura fit-tul, ir-riabilitazzjoni u l-kura palljativa huma fqar.

| (19) | Il-kwalità tal-infrastruttura, inkluż is-setturi tat-trasport, l-enerġija, l-iskart u l-ilma mormi, għadha baxxa u tillimita l-prospetti tat-tkabbir tar-Rumanija. Minkejja investiment pubbliku sinifikanti wara li r-Rumanija ssieħbet fl-Unjoni, l-infrastruttura fiżika tagħha għadha sottożviluppata. Il-kundizzjoni ġenerali u l-affidabbiltà tan-netwerks tat-toroq u tal-ferroviji huma foqra ħafna. L-infrastruttura mhijiex tlaħħaq mad-domanda tat-traffiku ġġenerata minn ekonomija li qed tespandi. In-netwerk tat-toroq huwa fost l-inqas żviluppati fl-Unjoni, u r-riforma tas-settur ferrovjarju għadha lura. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ investiment qawwi fil-manutenzjoni naqqas il-veloċità tal-ferrovija u affettwa l-ħinijiet ta’ kunsinna tat-trasport ferrovjarju tal-merkanzija. It-trasport urban ibati minn nuqqas kroniku ta’ finanzjament, organizzazzjoni fqira fis-settur u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa tal-fornituri lokali. Barra minn hekk, l-infrastruttura tal-enerġija, l-iskart, l-ilma u l-ilma mormi u l-interkonnessjonijiet tal-enerġija qed ikomplu juru nuqqasijiet. Is-sistema tal-ġestjoni tal-iskart għadha kkaratterizzata minn riċiklaġġ baxx ħafna tal-iskart muniċipali u rati għoljin ħafna ta’ miżbliet. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini, b’mod partikolari għad hemm marġini wiesa’ biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini. |
| --- | --- |

(19)

Il-kwalità tal-infrastruttura, inkluż is-setturi tat-trasport, l-enerġija, l-iskart u l-ilma mormi, għadha baxxa u tillimita l-prospetti tat-tkabbir tar-Rumanija. Minkejja investiment pubbliku sinifikanti wara li r-Rumanija ssieħbet fl-Unjoni, l-infrastruttura fiżika tagħha għadha sottożviluppata. Il-kundizzjoni ġenerali u l-affidabbiltà tan-netwerks tat-toroq u tal-ferroviji huma foqra ħafna. L-infrastruttura mhijiex tlaħħaq mad-domanda tat-traffiku ġġenerata minn ekonomija li qed tespandi. In-netwerk tat-toroq huwa fost l-inqas żviluppati fl-Unjoni, u r-riforma tas-settur ferrovjarju għadha lura. L-emissjonijiet tal-gassijiet serra mit-trasport bit-triq żdiedu b’mod qawwi matul dawn l-aħħar ħames snin. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ investiment qawwi fil-manutenzjoni naqqas il-veloċità tal-ferrovija u affettwa l-ħinijiet ta’ kunsinna tat-trasport ferrovjarju tal-merkanzija. It-trasport urban ibati minn nuqqas kroniku ta’ finanzjament, organizzazzjoni fqira fis-settur u l-kapaċità amministrattiva dgħajfa tal-fornituri lokali. Barra minn hekk, l-infrastruttura tal-enerġija, l-iskart, l-ilma u l-ilma mormi u l-interkonnessjonijiet tal-enerġija qed ikomplu juru nuqqasijiet. Is-sistema tal-ġestjoni tal-iskart għadha kkaratterizzata minn riċiklaġġ baxx ħafna tal-iskart muniċipali u rati għoljin ħafna ta’ miżbliet. Għad hemm sfidi biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini, b’mod partikolari għad hemm marġini wiesa’ biex tintlaħaq il-mira tal-effiċjenza enerġetika fil-bini.

| (20) | Il-kapaċità ġenerali ta’ innovazzjoni tar-Rumanija għadha baxxa u l-kompetittività futura tagħha hija kkontestata mill-qabża kbira fil-produttività u l-innovazzjoni bejn ditti b’sjieda barranija u dawk domestiċi. L-investiment tar-Rumanija fir-riċerka u l-iżvilupp huwa l-aktar wieħed baxx fl-Unjoni (0,5 % tal-PDG), u n-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp kompliet tonqos minn 0,32 % tal-PDG fl-2011 għal 0,21 % tal-PDG fl-2017, u dan jimpedixxi kwalunkwe bini ta’ kapaċità. Bħala konsegwenza, il-kwalità tal-bażi tax-xjenza pubblika għadha baxxa ħafna u r-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju huma sottożviluppati. Hekk kif l-għadd ta’ gradwati terzjarji fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika wkoll naqas iktar, in-nuqqas ta’ ħiliet joffri sfida kbira għall-potenzjal innovattiv tal-ekonomija Rumena. Id-diġitalizzazzjoni hija sfida ewlenija jekk l-innovazzjoni u l-kompetittività Rumeni se jitjiebu. Ir-Rumanija għandha rekord ħażin f’ħafna komponenti tal-Ekonomija Diġitali u l-Indiċi Soċjali, inklużi s-servizzi pubbliċi diġitali, il-ħiliet diġitali tal-popolazzjoni ġenerali u d-diġitalizzazzjoni tan-negozji. |
| --- | --- |

(20)

Il-kapaċità ġenerali ta’ innovazzjoni tar-Rumanija għadha baxxa u l-kompetittività futura tagħha hija kkontestata mill-qabża kbira fil-produttività u l-innovazzjoni bejn ditti b’sjieda barranija u dawk domestiċi. L-investiment tar-Rumanija fir-riċerka u l-iżvilupp huwa l-aktar wieħed baxx fl-Unjoni (0,5 % tal-PDG), u n-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp kompliet tonqos minn 0,32 % tal-PDG fl-2011 għal 0,21 % tal-PDG fl-2017, u dan jimpedixxi kwalunkwe bini ta’ kapaċità. Bħala konsegwenza, il-kwalità tal-bażi tax-xjenza pubblika għadha baxxa ħafna u r-rabtiet bejn ix-xjenza u n-negozju huma sottożviluppati. Hekk kif l-għadd ta’ gradwati terzjarji fix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika wkoll naqas iktar, in-nuqqas ta’ ħiliet joffri sfida kbira għall-potenzjal innovattiv tal-ekonomija Rumena. Id-diġitalizzazzjoni hija sfida ewlenija jekk l-innovazzjoni u l-kompetittività Rumeni se jitjiebu. Ir-Rumanija għandha rekord ħażin f’ħafna komponenti tal-Ekonomija Diġitali u l-Indiċi Soċjali, inklużi s-servizzi pubbliċi diġitali, il-ħiliet diġitali tal-popolazzjoni ġenerali u d-diġitalizzazzjoni tan-negozji.

| (21) | Sar progress limitat fir-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex issaħħaħ il-prijoritizzazzjoni tal-proġetti u t-tħejjija tal-investiment pubbliku. Il-Ministeru tal-Finanzi huwa responsabbli mit-tħejjija ta’ lista prijoritarja ta’ proġetti ta’ investiment pubbliku ’l fuq minn RON 100 miljun (EUR 21 miljun) u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tagħhom, iżda l-proġetti huma ġestiti mill-ministeri kkonċernati. Il-lista ta’ proġetti prijoritarji bħalissa tinkludi madwar 136 proġett, l-iktar fil-qasam tat-trasport. Il-parti l-kbira ta’ dawn il-proġetti prijoritarji jistgħu jiġu kofinanzjati minn fondi tal-Unjoni. L-użu tal-fondi tal-Unjoni qed jinżamm lura minn fatturi bħal kapaċità amministrattiva limitata biex jitħejjew, jiġu pprijoritizzati u implimentati proġetti kbar ta’ investiment. Minkejja li dan l-aħħar qed jitħejjew u jintbagħtu proġetti infrastrutturali kbar lill-Kummissjoni Ewropea għall-approvazzjoni, xi proġetti importanti bħall-awtostrada Sibiu-Pitești (li tiżgura l-konnettività mal-kurituri TEN-T li jgħaqqdu r-Renu mad-Danubju u l-Orjent mal-Mediterran tal-Lvant) għadhom nieqsa u l-implimentazzjoni b’mod ġenerali għadha lura. Barra minn hekk, l-assorbiment tal-fondi tal-Unjoni s’issa kien xprunat minn proġetti mħejjija għall-perjodu preċedenti ta’ programmazzjoni, filwaqt li sensiela ta’ proġetti ġodda għall-perjodu attwali għad iridu jiġu żviluppati bis-sħiħ. |
| --- | --- |

(21)

Sar progress limitat fir-Rumanija fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex issaħħaħ il-prijoritizzazzjoni tal-proġetti u t-tħejjija tal-investiment pubbliku. Il-Ministeru tal-Finanzi huwa responsabbli mit-tħejjija ta’ lista prijoritarja ta’ proġetti ta’ investiment pubbliku ’l fuq minn RON 100 miljun (EUR 21 miljun) u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tagħhom, iżda l-proġetti huma ġestiti mill-ministeri kkonċernati. Il-lista ta’ proġetti prijoritarji bħalissa tinkludi madwar 136 proġett, l-iktar fil-qasam tat-trasport. Il-parti l-kbira ta’ dawn il-proġetti prijoritarji jistgħu jiġu kofinanzjati minn fondi tal-Unjoni. L-użu tal-fondi tal-Unjoni qed jinżamm lura minn fatturi bħal kapaċità amministrattiva limitata biex jitħejjew, jiġu pprijoritizzati u implimentati proġetti kbar ta’ investiment. Minkejja li dan l-aħħar qed jitħejjew u jintbagħtu proġetti infrastrutturali kbar lill-Kummissjoni Ewropea għall-approvazzjoni, xi proġetti importanti bħall-awtostrada Sibiu-Pitești (li tiżgura l-konnettività mal-kurituri TEN-T li jgħaqqdu r-Renu mad-Danubju u l-Orjent mal-Mediterran tal-Lvant) għadhom nieqsa u l-implimentazzjoni b’mod ġenerali għadha lura. Barra minn hekk, l-assorbiment tal-fondi tal-Unjoni s’issa kien xprunat minn proġetti mħejjija għall-perjodu preċedenti ta’ programmazzjoni, filwaqt li sensiela ta’ proġetti ġodda għall-perjodu attwali għad iridu jiġu żviluppati bis-sħiħ.

| (22) | L-akkwist pubbliku effiċjenti huwa essenzjali biex jintlaħqu għanijiet politiċi importanti fir-Rumanija, inkluż l-infiq pubbliku effiċjenti, il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u l-promozzjoni tal-innovazzjoni, u tkabbir sostenibbli u inklużiv. Ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex ittejjeb it-trasparenza tal-akkwist pubbliku. L-effiċjenza tal-akkwist pubbliku għadha kwistjoni, filwaqt li l-irriversibbiltà ta’ ċerti miżuri, notevolment is-simplifikazzjoni tal-kontroll ex-ante, hija fil-periklu. L-istrateġija nazzjonali tal-akkwist pubbliku tenfasizza l-importanza ta’ kontroll unitarju ex ante mwettaq mill-Aġenzija Nazzjonali għall-Akkwist Pubbliku. Inizjattivi leġiżlattivi rikorrenti jirriskjaw li jimminaw il-kisba tal-objettivi fl-istrateġija. Il-prevedibbiltà u l-istabbiltà tal-leġiżlazzjoni tal-akkwist pubbliku għadhom sfidi importanti u l-istrateġija tal-akkwist pubbliku nazzjonali mhijiex implimentata b’mod sħiħ. |
| --- | --- |

(22)

L-akkwist pubbliku effiċjenti huwa essenzjali biex jintlaħqu għanijiet politiċi importanti fir-Rumanija, inkluż l-infiq pubbliku effiċjenti, il-modernizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u l-promozzjoni tal-innovazzjoni, u tkabbir sostenibbli u inklużiv. Ir-Rumanija għamlet progress limitat fl-indirizzar tar-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż biex ittejjeb it-trasparenza tal-akkwist pubbliku. L-effiċjenza tal-akkwist pubbliku għadha kwistjoni, filwaqt li l-irriversibbiltà ta’ ċerti miżuri, notevolment is-simplifikazzjoni tal-kontroll ex-ante, hija fil-periklu. L-istrateġija nazzjonali tal-akkwist pubbliku tenfasizza l-importanza ta’ kontroll unitarju ex ante mwettaq mill-Aġenzija Nazzjonali għall-Akkwist Pubbliku. Inizjattivi leġiżlattivi rikorrenti jirriskjaw li jimminaw il-kisba tal-objettivi fl-istrateġija. Il-prevedibbiltà u l-istabbiltà tal-leġiżlazzjoni tal-akkwist pubbliku għadhom sfidi importanti u l-istrateġija tal-akkwist pubbliku nazzjonali mhijiex implimentata b’mod sħiħ.

| (23) | It-twettiq tat-tfassil tal-politika pubblika sar dejjem aktar imprevedibbli, u qed ikun ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Eżempju riċenti huwa l-adozzjoni permezz ta’ ordinanza tal-gvern f’sett ta’ miżuri estensivi li jaffettwaw il-funzjonament tas-settur bankarju, il-maniġers tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, u l-kumpaniji tal-enerġija u tat-telekomunikazzjoni, mingħajr konsultazzjoni mal-partijiet interessati jew valutazzjoni tal-impatt. Valutazzjonijiet tal-impatt regolatorji jibqgħu formalità, filwaqt li l-kwalità u l-użu reali tagħhom ivarjaw sostanzjalment bejn is-setturi. Hemm biss kontroll tal-kwalità limitat tal-valutazzjonijiet tal-impatt regolatorju u tat-tfassil tal-politika. Ma hemm l-ebda mekkaniżmu sostenibbli ta’ monitoraġġ tal-politika b’sistema ta’ rappurtar trasparenti u evalwazzjonijiet ex-post. Inizjattivi leġiżlattivi importanti ta’ spiss jitħabbru eżatt qabel l-adozzjoni. L-involviment tal-partijiet interessati fit-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi huwa dgħajjef, u rarament jeżisti djalogu ġenwin, għalkemm l-istrutturi istituzzjonali għalih huma disponibbli. Proċeduri amministrattivi kkumplikati b’mod partikolari jaffettwaw in-negozji ż-żgħar u ta’ daqs medju. Pereżempju, proċeduri amministrattivi onerużi għat-twaqqif ta’ negozji kif ukoll rekwiżiti regolatorji imposti fuq il-fornituri ta’ servizzi, inklużi professjonijiet regolati, jimpedixxu aktar żvilupp tas-suq. L-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni rilevanti rigward il-ġestjoni tar-riżorsi umani fl-amministrazzjoni pubblika għadha lura. Il-frammentazzjoni għolja tar-responsabbiltajiet u r-riżorsi taffettwa l-konsistenza u d-disponibbiltà tas-servizzi pubbliċi pprovduti, speċjalment fil-livell lokali. Strateġiji nazzjonali u reġjonali għal servizzi pubbliċi differenti ma jiġux tradotti f’miżuri integrati fil-livell reġjonali u lokali. Il-finanzjament tas-servizzi pubbliċi huwa irregolari fil-pajjiż u spiss ma jikkorrispondix għall-ħtiġijiet lokali. Fatturi bħal approċċ strateġiku unifikat għal kull tip ta’ servizz, lakuni eżistenti u ħtiġijiet biex jiġu żviluppati servizzi ġodda huma injorati. Id-dħul tal-awtoritajiet lokali huwa nieqes mill-istabbiltà u l-prevedibbiltà. Ittieħdet azzjoni limitata biex jittejjeb il-bilanċ bejn ir-responsabilitajiet li għandhom ikunu deċentralizzati u l-allokazzjoni ta’ riżorsi finanzjarji biex l-awtoritajiet lokali jkunu jistgħu jwasslu servizzi ta’ kwalità. Huma meħtieġa azzjonijiet addizzjonali biex tiżdied il-kapaċità amministrattiva fil-livell lokali. |
| --- | --- |

(23)

It-twettiq tat-tfassil tal-politika pubblika sar dejjem aktar imprevedibbli, u qed ikun ta’ piż fuq l-ambjent tan-negozju. Eżempju riċenti huwa l-adozzjoni permezz ta’ ordinanza tal-gvern f’sett ta’ miżuri estensivi li jaffettwaw il-funzjonament tas-settur bankarju, il-maniġers tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru, u l-kumpaniji tal-enerġija u tat-telekomunikazzjoni, mingħajr konsultazzjoni mal-partijiet interessati jew valutazzjoni tal-impatt. Valutazzjonijiet tal-impatt regolatorji jibqgħu formalità, filwaqt li l-kwalità u l-użu reali tagħhom ivarjaw sostanzjalment bejn is-setturi. Hemm biss kontroll tal-kwalità limitat tal-valutazzjonijiet tal-impatt regolatorju u tat-tfassil tal-politika. Ma hemm l-ebda mekkaniżmu sostenibbli ta’ monitoraġġ tal-politika b’sistema ta’ rappurtar trasparenti u evalwazzjonijiet ex-post. Inizjattivi leġiżlattivi importanti ta’ spiss jitħabbru eżatt qabel l-adozzjoni. L-involviment tal-partijiet interessati fit-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi huwa dgħajjef, u rarament jeżisti djalogu ġenwin, għalkemm l-istrutturi istituzzjonali għalih huma disponibbli. Proċeduri amministrattivi kkumplikati b’mod partikolari jaffettwaw in-negozji ż-żgħar u ta’ daqs medju. Pereżempju, proċeduri amministrattivi onerużi għat-twaqqif ta’ negozji kif ukoll rekwiżiti regolatorji imposti fuq il-fornituri ta’ servizzi, inklużi professjonijiet regolati, jimpedixxu aktar żvilupp tas-suq. L-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni rilevanti rigward il-ġestjoni tar-riżorsi umani fl-amministrazzjoni pubblika għadha lura. Il-frammentazzjoni għolja tar-responsabbiltajiet u r-riżorsi taffettwa l-konsistenza u d-disponibbiltà tas-servizzi pubbliċi pprovduti, speċjalment fil-livell lokali. Strateġiji nazzjonali u reġjonali għal servizzi pubbliċi differenti ma jiġux tradotti f’miżuri integrati fil-livell reġjonali u lokali. Il-finanzjament tas-servizzi pubbliċi huwa irregolari fil-pajjiż u spiss ma jikkorrispondix għall-ħtiġijiet lokali. Fatturi bħal approċċ strateġiku unifikat għal kull tip ta’ servizz, lakuni eżistenti u ħtiġijiet biex jiġu żviluppati servizzi ġodda huma injorati. Id-dħul tal-awtoritajiet lokali huwa nieqes mill-istabbiltà u l-prevedibbiltà. Ittieħdet azzjoni limitata biex jittejjeb il-bilanċ bejn ir-responsabilitajiet li għandhom ikunu deċentralizzati u l-allokazzjoni ta’ riżorsi finanzjarji biex l-awtoritajiet lokali jkunu jistgħu jwasslu servizzi ta’ kwalità. Huma meħtieġa azzjonijiet addizzjonali biex tiżdied il-kapaċità amministrattiva fil-livell lokali.

| (24) | L-intrapriżi tal-Istat għandhom rwol ċentrali fis-setturi tal-infrastruttura kritika bħall-enerġija u t-trasport ferrovjarju. Il-prestazzjoni ekonomika u finanzjarja tagħhom tjiebet dan l-aħħar, bis-saħħa ta’ ambjent makroekonomiku favorevoli. Madankollu, it-trasparenza u l-iżvelar tar-riżultati finanzjarji u operazzjonali ma tjiebux u r-regoli ta’ governanza korporattiva għadhom qed jiġu applikati biss irregolarment. Eżempji speċifiċi jinkludu l-ħatra ripetuta ta’ bordijiet interim, li jitbiegħdu mill-ispirtu tal-liġi, u n-nuqqas ta’ użu ta’ għodod ta’ infurzar disponibbli f’konformità mal-leġiżlazzjoni għal kumpaniji mhux konformi. Riskji li l-leġiżlazzjoni fuq l-intrapriżi tal-Istat tista’ tiddgħajjef b’mod sostanzjali ma ttaffewx. Dan jammonta għal treġġigħ lura tal-progress li sar fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż mill-2015 u l-2016. B’riżultat ta’ dan, il-kundizzjonijiet ewlenin biex jiġi promoss l-użu effiċjenti tar-riżorsi pubbliċi qed jiġu mfixkla, u hemm lok għal distorsjoni fid-deċiżjonijiet ta’ investiment. It-trasferiment tas-sjieda ta’ diversi intrapriżi kbar tal-Istat lill-Fond Sovran għall-Iżvilupp u għall-Investiment il-ġdid se jirrikjedi implimentazzjoni bir-reqqa ta’ regoli ta’ governanza korporattiva b’saħħithom kemm għall-Fond kif ukoll għall-kumpaniji fil-portafoll tiegħu. |
| --- | --- |

(24)

L-intrapriżi tal-Istat għandhom rwol ċentrali fis-setturi tal-infrastruttura kritika bħall-enerġija u t-trasport ferrovjarju. Il-prestazzjoni ekonomika u finanzjarja tagħhom tjiebet dan l-aħħar, bis-saħħa ta’ ambjent makroekonomiku favorevoli. Madankollu, it-trasparenza u l-iżvelar tar-riżultati finanzjarji u operazzjonali ma tjiebux u r-regoli ta’ governanza korporattiva għadhom qed jiġu applikati biss irregolarment. Eżempji speċifiċi jinkludu l-ħatra ripetuta ta’ bordijiet interim, li jitbiegħdu mill-ispirtu tal-liġi, u n-nuqqas ta’ użu ta’ għodod ta’ infurzar disponibbli f’konformità mal-leġiżlazzjoni għal kumpaniji mhux konformi. Riskji li l-leġiżlazzjoni fuq l-intrapriżi tal-Istat tista’ tiddgħajjef b’mod sostanzjali ma ttaffewx. Dan jammonta għal treġġigħ lura tal-progress li sar fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż mill-2015 u l-2016. B’riżultat ta’ dan, il-kundizzjonijiet ewlenin biex jiġi promoss l-użu effiċjenti tar-riżorsi pubbliċi qed jiġu mfixkla, u hemm lok għal distorsjoni fid-deċiżjonijiet ta’ investiment. It-trasferiment tas-sjieda ta’ diversi intrapriżi kbar tal-Istat lill-Fond Sovran għall-Iżvilupp u għall-Investiment il-ġdid se jirrikjedi implimentazzjoni bir-reqqa ta’ regoli ta’ governanza korporattiva b’saħħithom kemm għall-Fond kif ukoll għall-kumpaniji fil-portafoll tiegħu.

| (25) | Żviluppi matul l-aħħar sena qajmu tħassib fir-rigward tal-istat tad-dritt u saħħew it-tħassib serju preċedenti rigward l-irriversibbiltà u s-sostenibbiltà tal-progress preċedenti tar-Rumanija dwar ir-riforma tas-sistema ġudizzjarja tagħha u l-indirizzar tal-korruzzjoni f’livell għoli. Dawn il-kwistjonijiet huma s-suġġett tal-monitoraġġ taħt il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika. Emendi għal tliet liġijiet tal-ġustizzja issa huma fis-seħħ u fihom numru ta’ miżuri li jdgħajfu l-garanziji legali għall-indipendenza ġudizzjarja. Dawn x’aktarx se jimminaw kemm l-effettività tax-xogħol ta’ kuljum mill-imħallfin u l-prosekuturi kif ukoll il-fiduċja tal-pubbliku fil-ġudikatura. Qed issir pressjoni fuq istituzzjonijiet ġudizzjarji u fuq maġistrati individwali. inkluż permezz tat-twaqqif ta’ sezzjoni speċjalizzata ta’ prosekuzzjoni għal reati allegatament imwettqa minn maġistrati. Il-passi kontinwi biex jiġi emendat il-kodiċi kriminali u l-kodiċi tal-proċedura kriminali jkollhom impatt negattiv fuq l-effettività tal-investigazzjonijiet u l-proċessi kriminali u jnaqqsu wkoll il-kamp ta’ applikazzjoni tal-korruzzjoni bħala reat. Aktar tħassib jirrigwarda l-proċessi ta’ tkeċċija u ta’ ħatra ta’ maġistrati ta’ livell għoli. Avviżi riċenti jissuġġerixxu li miżuri relatati mar-riforma tas-sistema tal-ġustizzja jistgħu jiġu kkunsidrati mill-ġdid. |
| --- | --- |

(25)

Żviluppi matul l-aħħar sena qajmu tħassib fir-rigward tal-istat tad-dritt u saħħew it-tħassib serju preċedenti rigward l-irriversibbiltà u s-sostenibbiltà tal-progress preċedenti tar-Rumanija dwar ir-riforma tas-sistema ġudizzjarja tagħha u l-indirizzar tal-korruzzjoni f’livell għoli. Dawn il-kwistjonijiet huma s-suġġett tal-monitoraġġ taħt il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika. Emendi għal tliet liġijiet tal-ġustizzja issa huma fis-seħħ u fihom numru ta’ miżuri li jdgħajfu l-garanziji legali għall-indipendenza ġudizzjarja. Dawn x’aktarx se jimminaw kemm l-effettività tax-xogħol ta’ kuljum mill-imħallfin u l-prosekuturi kif ukoll il-fiduċja tal-pubbliku fil-ġudikatura. Qed issir pressjoni fuq istituzzjonijiet ġudizzjarji u fuq maġistrati individwali. inkluż permezz tat-twaqqif ta’ sezzjoni speċjalizzata ta’ prosekuzzjoni għal reati allegatament imwettqa minn maġistrati. Il-passi kontinwi biex jiġi emendat il-kodiċi kriminali u l-kodiċi tal-proċedura kriminali jkollhom impatt negattiv fuq l-effettività tal-investigazzjonijiet u l-proċessi kriminali u jnaqqsu wkoll il-kamp ta’ applikazzjoni tal-korruzzjoni bħala reat. Aktar tħassib jirrigwarda l-proċessi ta’ tkeċċija u ta’ ħatra ta’ maġistrati ta’ livell għoli. Avviżi riċenti jissuġġerixxu li miżuri relatati mar-riforma tas-sistema tal-ġustizzja jistgħu jiġu kkunsidrati mill-ġdid.

| (26) | Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-Rumanija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għar-Rumanija iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent soċjoekonomiku pożittiv fil-pajjiż. |
| --- | --- |

(26)

Skont il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika, il-Kummissjoni tkompli timmonitorja r-riforma tas-sistema ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fir-Rumanija. Għalhekk dawn l-oqsma mhumiex koperti mir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għar-Rumanija iżda huma rilevanti għall-iżvilupp ta’ ambjent soċjoekonomiku pożittiv fil-pajjiż.

| (27) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lir-Rumanija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(27)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perjodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lir-Rumanija tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (28) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(28)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Rumanija u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Rumanija fis-snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għall-politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Rumanija imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (29) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (12) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. |
| --- | --- |

(29)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (12) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.

| (30) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (5) hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati żbilanċi marbuta mal-kompetittività u l-pożizzjoni esterna, |
| --- | --- |

(30)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (5) hawn taħt. Il-politiki fiskali msemmija fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt jikkontribwixxu, fost l-oħrajn, biex jiġu indirizzati żbilanċi marbuta mal-kompetittività u l-pożizzjoni esterna,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Rumanija tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Tiżgura konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-għan li tikkoreġi d-devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju. Tiżgura l-applikazzjoni sħiħa tal-qafas fiskali. Issaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa u l-ġbir tat-taxxa.

2.

Tissalvagwardja l-istabbiltà finanzjarja u r-robustezza tas-settur bankarju. Tiżgura s-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet pubbliċi u l-vijabbiltà fit-tul tal-fondi tal-pensjonijiet tat-tieni pilastru.

3.

Ittejjeb il-kwalità u l-inklużività tal-edukazzjoni, b’mod partikolari għar-Rom u gruppi żvantaġġati oħra. Ittejjeb il-ħiliet, inkluż dawk diġitali, b’mod partikolari billi żżid ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-edukazzjoni għolja. Iżżid il-kopertura u l-kwalità tas-servizzi soċjali u tlesti r-riforma tad-dħul tal-inklużjoni minima. Ittejjeb il-funzjonament tad-djalogu soċjali. Tiżgura li l-paga minima tiġi stabbilita fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi, konsistenti mal-ħolqien tal-impjiegi u l-kompetittività. Ittejjeb l-aċċess għall-kura tas-saħħa u l-kosteffiċjenza tagħha, inkluż permezz tal-bidla għall-kura ambulatorja.

4.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fit-trasport, b’mod partikolari fuq is-sostenibbiltà tiegħu, l-enerġija b’użu baxx ta’ karbonju u l-effiċjenza fl-enerġija, l-infrastruttura ambjentali kif ukoll l-innovazzjoni, filwaqt li tqis id-disparitajiet reġjonali. Ittejjeb it-tħejjija u l-prijoritizzazzjoni ta’ proġetti kbar u taċċellera l-implimentazzjoni tagħhom. Ittejjeb l-effiċjenza tal-akkwist pubbliku u tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u sostenibbli tal-istrateġija nazzjonali tal-akkwist pubbliku.

5.

Tiżgura li l-inizjattivi leġiżlattivi ma jimminawx iċ-ċertezza ġuridika billi ttejjeb il-kwalità u l-prevedibbiltà tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, inkluż permezz ta’ konsultazzjonijiet xierqa mal-partijiet interessati, valutazzjonijiet tal-impatt effettivi u proċeduri amministrattivi simplifikati. Issaħħaħ il-governanza korporattiva ta’ intrapriżi tal-Istat.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 98.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għal miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

5

(6)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2018 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni osservata sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 223, 27.6.2018, p. 3).

6

(7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern hija magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa fuq l-imgħax, in-nefqa fuq programmi tal-Unjoni li huma korrisposti bis-sħiħ minn dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fuq in-nefqa tal-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/2020 tal-4 ta’ Diċembru 2018 li tistabbilixxi li ebda azzjoni effettiva ma ttieħdet mir-Rumanija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 2018 (ĠU L 323, 19.12.2018, p. 16).

8

(9)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 bil-għan li tiġi korretta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 460, 21.12.2018, p. 1).

9

(10)  Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2019/1002 tal-14 ta’ Ġunju 2019 li tistabbilixxi li ebda azzjoni effettiva ma ttieħdet mir-Rumanija b’reazzjoni għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 2018 (ĠU L 163, 20.6.2019, p. 62).

10

(11)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 2019 bil-ħsieb li tiġi kkoreġuta d-devjazzjoni sinifikanti osservata mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju fir-Rumanija (ĠU C 210, 21.6.2019, p. 1).

11

(12)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

12

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/143 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/143

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tas-Slovenja u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 tas-Slovenja

(2019/C 301/24)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovenja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovenja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovenja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, it-tnaqqis tar-restrizzjonijiet regolatorji se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ prodotti u servizzi reżiljenti, u l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni. |
| --- | --- |

(2)

Bħala pajjiż li l-munita tiegħu hija l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovenja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (1) sa (3) hawn taħt. B’mod partikolari, it-tnaqqis tar-restrizzjonijiet regolatorji se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro fir-rigward ta’ swieq ta’ prodotti u servizzi reżiljenti, u l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin biex tiġi indirizzata l-ewwel rakkomandazzjoni.

| (3) | Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għas-Slovenja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovenja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport dwar il-pajjiż tal-2019 għas-Slovenja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovenja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (4) | Is-Slovenja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(4)

Is-Slovenja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha tal-2019 fil-15 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha tal-2019 fis-26 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi relevanti għall-pajjiż ġew indirizzati waqt l-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perjodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun neċessarju li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa s-Slovenja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jistenna li s-surplus nominali se jiżdied għal 0,9 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u mbagħad se jilħaq 1,2 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2021 (6). Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn pubbliku ġenerali bħala proporzjon tal-PDG huwa pproġettat li jkompli jonqos għal 65,4 % tal-PDG fl-2019 u għal 54,7 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa s-Slovenja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġetta għar-regola tad-dejn. Fil-programm ta’ Stabbiltà tiegħu għall-2019, il-gvern qed jistenna li s-surplus nominali se jiżdied għal 0,9 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019 u mbagħad se jilħaq 1,2 % tal-PDG fl-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali rikalkulat, l-objettiv baġitarju fuq terminu medju – li nbidel minn surplus strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG fl-2019 għal defiċit strutturali ta’ 0,25 % tal-PDG mill-2020 – huwa ppjanat li jintlaħaq sal-2021 (6). Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, id-dejn pubbliku ġenerali bħala proporzjon tal-PDG huwa pproġettat li jkompli jonqos għal 65,4 % tal-PDG fl-2019 u għal 54,7 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa favorevoli.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovenja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 3,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,65 % tal-PDG. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2019. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovenja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 3,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,65 % tal-PDG. Abbażi tal-previżjoni tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-perkors ta’ aġġustament rakkomandat lejn l-objettiv baġitarju fit-terminu medju fl-2019.

| (8) | Fl-2020, jenħtieġ li s-Slovenja tilħaq l-objettiv baġitarju tat-terminu medju tagħha. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima netta fl-infiq primarju tal-gvern ta’ 4,0 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni f’politiki mhux mibdula, is-Slovenja hija mistennija li tkun viċin l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2020. Għalhekk, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Filwaqt li r-rata ta’ tkabbir nominali proġettata tal-infiq pubbliku primarju nett attwalment tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2020, tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2019 u l-2020 meħuda flimkien. Jekk il-bilanċ strutturali ma jibqax ipproġettat li jkun viċin l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, f’valutazzjonijiet futuri valutazzjoni ġenerali tkun teħtieġ li tqis il-possibbiltà ta’ devjazzjoni mir-rekwiżit. Skont il-previżjonijiet, is-Slovenja għandha tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li fl-2019 jittieħdu l-miżuri meħtieġa u li s-Slovenja tkun lesta tieħu miżuri ulterjuri mill-2020 biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, jenħtieġ li s-Slovenja tilħaq l-objettiv baġitarju tat-terminu medju tagħha. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, dan huwa konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali massima netta fl-infiq primarju tal-gvern ta’ 4,0 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni f’politiki mhux mibdula, is-Slovenja hija mistennija li tkun viċin l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2020. Għalhekk, il-valutazzjoni attwali tindika riskju ta’ xi devjazzjoni fl-2020. Filwaqt li r-rata ta’ tkabbir nominali proġettata tal-infiq pubbliku primarju nett attwalment tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2020, tkun tindika riskju ta’ xi devjazzjoni mir-rekwiżit matul l-2019 u l-2020 meħuda flimkien. Jekk il-bilanċ strutturali ma jibqax ipproġettat li jkun viċin l-objettiv baġitarju fuq perjodu medju ta’ żmien, f’valutazzjonijiet futuri valutazzjoni ġenerali tkun teħtieġ li tqis il-possibbiltà ta’ devjazzjoni mir-rekwiżit. Skont il-previżjonijiet, is-Slovenja għandha tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u l-2020. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-fehma li jenħtieġ li fl-2019 jittieħdu l-miżuri meħtieġa u li s-Slovenja tkun lesta tieħu miżuri ulterjuri mill-2020 biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Il-popolazzjoni li qed tixjieħ se tagħmel pressjoni dejjem akbar fuq il-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul tas-Slovenja. Il-finanzjament għas-sistema tal-kura tas-saħħa mhuwiex adattat biex jiffaċċja ż-żidiet mistennija fil-kostijiet imġarrba mit-tixjiħ tal-popolazzjoni. Sa issa s-Slovenja ma adottatx miżuri komprensivi biex tiżgura l-kwalità, l-aċċessibbiltà u s-sostenibbiltà fiskali fit-tul tal-kura tas-saħħa fis-Slovenja. Qed jitfassal abbozz ta’ att ta’ kura fit-tul bħala parti mill-istrateġija ta’ tixjiħ attiv tas-Slovenja. Madankollu, għadu mhux ċar kif il-miżuri previsti se jtejbu l-kosteffettività, l-aċċessibbiltà u l-kwalità tal-kura ħlief li l-akkwist pubbliku fil-kura tas-saħħa huwa mistenni li jsir aktar kosteffiċjenti permezz ta’ koordinazzjoni mtejba. L-investimenti fis-saħħa u l-istrutturi tal-kura fit-tul u t-tagħmir jistgħu jgħinu biex tittaffa l-pressjoni futura fuq is-sistemi tal-kura. |
| --- | --- |

(9)

Il-popolazzjoni li qed tixjieħ se tagħmel pressjoni dejjem akbar fuq il-kura tas-saħħa u s-sistemi tal-kura fit-tul tas-Slovenja. Il-finanzjament għas-sistema tal-kura tas-saħħa mhuwiex adattat biex jiffaċċja ż-żidiet mistennija fil-kostijiet imġarrba mit-tixjiħ tal-popolazzjoni. Sa issa s-Slovenja ma adottatx miżuri komprensivi biex tiżgura l-kwalità, l-aċċessibbiltà u s-sostenibbiltà fiskali fit-tul tal-kura tas-saħħa fis-Slovenja. Qed jitfassal abbozz ta’ att ta’ kura fit-tul bħala parti mill-istrateġija ta’ tixjiħ attiv tas-Slovenja. Madankollu, għadu mhux ċar kif il-miżuri previsti se jtejbu l-kosteffettività, l-aċċessibbiltà u l-kwalità tal-kura ħlief li l-akkwist pubbliku fil-kura tas-saħħa huwa mistenni li jsir aktar kosteffiċjenti permezz ta’ koordinazzjoni mtejba. L-investimenti fis-saħħa u l-istrutturi tal-kura fit-tul u t-tagħmir jistgħu jgħinu biex tittaffa l-pressjoni futura fuq is-sistemi tal-kura.

| (10) | Sfidi li jirrigwardaw is-sostenibbiltà u l-adegwatezza fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet qed isiru dejjem aktar urġenti peress li l-popolazzjoni Slovena qed tixjieħ b’rata aktar mgħaġġla mill-popolazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-Istati Membri. Fid-dokument “Il-Punt tat-tluq għall-modernizzazzjoni tas-Sistema tal-Assigurazzjoni tal-Pensjoni u d-Diżabbiltà fir-Repubblika tas-Slovenja”, adottat fl-2017 mill-Kunsill Ekonomiku u Soċjali, kien previst mis-sħab soċjali u mill-gvern preċedenti li tiġi adottata riforma sal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019-2020 isemmi l-possibbiltà ta’ reviżjoni ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet biex tiġi appoġġata s-sostenibbiltà tas-sistema u livelli xierqa ta’ pensjonijiet fuq terminu medju sa twil ta’ żmien. Jistabbilixxi wkoll l-objettiv li jiġu estiżi l-ħajjiet tax-xogħol u li jiġu pprovduti opportunitajiet aħjar għall-isfruttament tar-riżorsi umani ta’ ħaddiema akbar fl-età, iżda ma jispeċifikax kif u meta għandu jintlaħaq dan l-objettiv. L-aġġustament tal-età statutorja tal-pensjoni f’konformità maż-żieda fl-istennija tal-għomor u l-promozzjoni tal-irtirar aktar tard jagħmlu s-sistema aktar sostenibbli. L-iżgurar ta’ pensjonijiet adegwati jibqa’ sfida, minħabba li xi benefiċjarji tal-pensjoni għadhom fil-linja tal-faqar jew taħtha. Kważi 70 % tal-persuni kollha li jaħdmu għal rashom fis-Slovenja jagħżlu li jħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fil-livell minimu li jintitolahom biss għall-pensjoni tax-xjuħija minima. L-adegwatezza tal-pensjonijiet tista’ tittejjeb aktar billi tingħata spinta lill-kopertura tal-iskemi tal-pensjoni supplimentari, billi jiġu indirizzati b’mod xieraq il-mogħdijiet tal-karriera li jinbidlu u billi jitnaqqsu r-riskji tal-faqar fix-xjuħija. |
| --- | --- |

(10)

Sfidi li jirrigwardaw is-sostenibbiltà u l-adegwatezza fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet qed isiru dejjem aktar urġenti peress li l-popolazzjoni Slovena qed tixjieħ b’rata aktar mgħaġġla mill-popolazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-Istati Membri. Fid-dokument “Il-Punt tat-tluq għall-modernizzazzjoni tas-Sistema tal-Assigurazzjoni tal-Pensjoni u d-Diżabbiltà fir-Repubblika tas-Slovenja”, adottat fl-2017 mill-Kunsill Ekonomiku u Soċjali, kien previst mis-sħab soċjali u mill-gvern preċedenti li tiġi adottata riforma sal-2020 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019-2020 isemmi l-possibbiltà ta’ reviżjoni ġenerali tas-sistema tal-pensjonijiet biex tiġi appoġġata s-sostenibbiltà tas-sistema u livelli xierqa ta’ pensjonijiet fuq terminu medju sa twil ta’ żmien. Jistabbilixxi wkoll l-objettiv li jiġu estiżi l-ħajjiet tax-xogħol u li jiġu pprovduti opportunitajiet aħjar għall-isfruttament tar-riżorsi umani ta’ ħaddiema akbar fl-età, iżda ma jispeċifikax kif u meta għandu jintlaħaq dan l-objettiv. L-aġġustament tal-età statutorja tal-pensjoni f’konformità maż-żieda fl-istennija tal-għomor u l-promozzjoni tal-irtirar aktar tard jagħmlu s-sistema aktar sostenibbli. L-iżgurar ta’ pensjonijiet adegwati jibqa’ sfida, minħabba li xi benefiċjarji tal-pensjoni għadhom fil-linja tal-faqar jew taħtha. Kważi 70 % tal-persuni kollha li jaħdmu għal rashom fis-Slovenja jagħżlu li jħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali fil-livell minimu li jintitolahom biss għall-pensjoni tax-xjuħija minima. L-adegwatezza tal-pensjonijiet tista’ tittejjeb aktar billi tingħata spinta lill-kopertura tal-iskemi tal-pensjoni supplimentari, billi jiġu indirizzati b’mod xieraq il-mogħdijiet tal-karriera li jinbidlu u billi jitnaqqsu r-riskji tal-faqar fix-xjuħija.

| (11) | L-impjiegi komplew jiżdiedu u l-qgħad naqas aktar fl-2019. Fl-istess ħin, il-qgħad fit-tul għadu ogħla mil-livelli ta’ qabel il-kriżi u għadu jirrappreżenta kważi nofs il-qgħad kollu. L-isfidi qed jippersistu, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, li r-rati ta’ attività u impjiegi tagħhom għadhom fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Il-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim għall-adulti hija baxxa ħafna. L-evalwazzjoni tal-politiki biex iħeġġu n-nies jidħlu fix-xogħol jew fit-taħriġ turi li l-biċċa l-kbira tal-programmi eżistenti sejrin tajjeb. Madankollu, l-infiq f’dan il-qasam, u r-rata ta’ parteċipazzjoni ta’ persuni b’ħiliet baxxi u persuni qiegħda li huma akbar fl-età fil-programmi għadhom limitati. Għaldaqstant, l-investimenti f’miżuri effiċjenti biex tiżdied l-impjegabbiltà tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, inkluż fil-ħiliet diġitali, huma ta’ importanza partikolari. Iż-żieda fir-rata tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età se tgħin ukoll biex jittaffew il-pressjonijiet fuq is-sistema tal-pensjonijiet. Filwaqt li r-riforma tas-suq tax-xogħol tal-2013 għenet biċ-ċar ċerti gruppi vulnerabbli biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol, l-impjiegi abbażi temporanja għadu problema. Ir-rata ta’ nies fir-riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali naqas iżda għadu ogħla mill-medja tal-Unjoni għal persuni anzjani. |
| --- | --- |

(11)

L-impjiegi komplew jiżdiedu u l-qgħad naqas aktar fl-2019. Fl-istess ħin, il-qgħad fit-tul għadu ogħla mil-livelli ta’ qabel il-kriżi u għadu jirrappreżenta kważi nofs il-qgħad kollu. L-isfidi qed jippersistu, b’mod partikolari għall-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, li r-rati ta’ attività u impjiegi tagħhom għadhom fost l-aktar baxxi fl-Unjoni. Il-parteċipazzjoni tagħhom fit-tagħlim għall-adulti hija baxxa ħafna. L-evalwazzjoni tal-politiki biex iħeġġu n-nies jidħlu fix-xogħol jew fit-taħriġ turi li l-biċċa l-kbira tal-programmi eżistenti sejrin tajjeb. Madankollu, l-infiq f’dan il-qasam, u r-rata ta’ parteċipazzjoni ta’ persuni b’ħiliet baxxi u persuni qiegħda li huma akbar fl-età fil-programmi għadhom limitati. Għaldaqstant, l-investimenti f’miżuri effiċjenti biex tiżdied l-impjegabbiltà tal-ħaddiema b’ħiliet baxxi u akbar fl-età, inkluż fil-ħiliet diġitali, huma ta’ importanza partikolari. Iż-żieda fir-rata tal-impjieg ta’ ħaddiema akbar fl-età se tgħin ukoll biex jittaffew il-pressjonijiet fuq is-sistema tal-pensjonijiet. Filwaqt li r-riforma tas-suq tax-xogħol tal-2013 għenet biċ-ċar ċerti gruppi vulnerabbli biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol, l-impjiegi abbażi temporanja għadu problema. Ir-rata ta’ nies fir-riskju ta’ faqar jew esklużjoni soċjali naqas iżda għadu ogħla mill-medja tal-Unjoni għal persuni anzjani.

| (12) | Sinjali ta’ skarsezzi ta’ ħaddiema qed jitfaċċaw f’aktar u aktar setturi tal-ekonomija. L-ispariġġ li jeżisti bejn il-ħiliet li jiksbu ż-żgħażagħ matul l-edukazzjoni tagħhom u l-ħiliet imfittxija mill-impjegaturi jidher li jikkontribwixxi għal tali skarsezzi. Flimkien man-nuqqasijiet fil-funzjonament tal-ekosistemi għall-innovazzjoni, dawn l-iskarsezzi jtellfu t-trasformazzjoni industrijali fl-oqsma ta’ prijorità tal-istrateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti kif definita f’konsultazzjoni mal-partijiet interessati. L-iżvilupp tal-ħiliet diġitali fil-forza tax-xogħol futura huwa kruċjali biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-ekonomija. |
| --- | --- |

(12)

Sinjali ta’ skarsezzi ta’ ħaddiema qed jitfaċċaw f’aktar u aktar setturi tal-ekonomija. L-ispariġġ li jeżisti bejn il-ħiliet li jiksbu ż-żgħażagħ matul l-edukazzjoni tagħhom u l-ħiliet imfittxija mill-impjegaturi jidher li jikkontribwixxi għal tali skarsezzi. Flimkien man-nuqqasijiet fil-funzjonament tal-ekosistemi għall-innovazzjoni, dawn l-iskarsezzi jtellfu t-trasformazzjoni industrijali fl-oqsma ta’ prijorità tal-istrateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti kif definita f’konsultazzjoni mal-partijiet interessati. L-iżvilupp tal-ħiliet diġitali fil-forza tax-xogħol futura huwa kruċjali biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-ekonomija.

| (13) | Ġew adottati xi miżuri, jew se jiġu adottati, biex itejbu l-possibilitajiet ta’ finanzjament għal ditti fis-Slovenja u jiġu pprovduti alternattivi għal self mill-banek. Madankollu, in-negozji tas-Slovenja għadhom jiddependu ħafna fuq is-self mill-banek u l-fluss tal-flus biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom. L-aċċess għall-ekwità minn swieq privati għadu baxx. Il-forniment ta’ kapital ta’ riskju qed jikber, iżda minn livell baxx ħafna. Il-kapitalizzazzjoni fis-suq tal-borża f’Ljubljana hija baxxa u qed tkompli tiċkien. Is-suq kapitali limitat u sottożviluppat, flimkien ma’ kundizzjonijiet ta’ qafas mhux favorevoli inkluż il-litteriżmu finanzjarju baxx ta’ impriżi iżgħar, ixekkel id-dħul ta’ ekwità u ta’ kapital ta’ riskju fil-pajjiż. L-aċċess diffiċli għall-ekwità jippreżenta ostaklu għat-tkabbir għal kumpaniji innovattivi iżda wkoll għan-negozji stabbiliti li jistgħu jibbenefikaw minn bidla fil-finanzjament. |
| --- | --- |

(13)

Ġew adottati xi miżuri, jew se jiġu adottati, biex itejbu l-possibilitajiet ta’ finanzjament għal ditti fis-Slovenja u jiġu pprovduti alternattivi għal self mill-banek. Madankollu, in-negozji tas-Slovenja għadhom jiddependu ħafna fuq is-self mill-banek u l-fluss tal-flus biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom. L-aċċess għall-ekwità minn swieq privati għadu baxx. Il-forniment ta’ kapital ta’ riskju qed jikber, iżda minn livell baxx ħafna. Il-kapitalizzazzjoni fis-suq tal-borża f’Ljubljana hija baxxa u qed tkompli tiċkien. Is-suq kapitali limitat u sottożviluppat, flimkien ma’ kundizzjonijiet ta’ qafas mhux favorevoli inkluż il-litteriżmu finanzjarju baxx ta’ impriżi iżgħar, ixekkel id-dħul ta’ ekwità u ta’ kapital ta’ riskju fil-pajjiż. L-aċċess diffiċli għall-ekwità jippreżenta ostaklu għat-tkabbir għal kumpaniji innovattivi iżda wkoll għan-negozji stabbiliti li jistgħu jibbenefikaw minn bidla fil-finanzjament.

| (14) | Il-piż amministrattiv u regolatorju tas-Slovenja għadu għoli u qed iżomm in-negozji Sloveni lura. Dan il-piż huwa meqjus bħala problema ewlenija għan-negozju fis-Slovenja. Għandu x’jaqsam ma’ kwistjonijiet bħal permessi, rekwiżiti ta’ rappurtar, proċeduri ta’ taxxa u ħafna drabi proċeduri tal-qorti kummerċjali li jkunu twal ħafna. Id-diffikultajiet fil-prosekuzzjoni ta’ kriminalità ekonomika u finanzjarja jħallu impatt ukoll fuq l-ambjent tan-negozju. Is-Slovenja ħolqot għodod biex jitnaqqas il-piż amministrattiv, inkluż il-portal SPOT (“Slovenska Poslovna točka”) u d-“Dokument Uniku”, li jindirizzaw diversi mill-piżijiet identifikati. Madankollu, ħafna mill-miżuri ta’ tnaqqis tal-piżijiet għadhom pendenti u l-impatt ta’ xi wħud li ġew implimentati kien inqas milli mistenni. Is-Slovenja wettqet ukoll xi riformi biex tilliberalizza r-rekwiżiti professjonali restrittivi. Madankollu, xi partijiet mir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni mill-2017 għadhom ma ġewx indirizzati, b’mod partikolari fir-rigward tal-avukati u l-aġenti tal-proprjetà immobbli. |
| --- | --- |

(14)

Il-piż amministrattiv u regolatorju tas-Slovenja għadu għoli u qed iżomm in-negozji Sloveni lura. Dan il-piż huwa meqjus bħala problema ewlenija għan-negozju fis-Slovenja. Għandu x’jaqsam ma’ kwistjonijiet bħal permessi, rekwiżiti ta’ rappurtar, proċeduri ta’ taxxa u ħafna drabi proċeduri tal-qorti kummerċjali li jkunu twal ħafna. Id-diffikultajiet fil-prosekuzzjoni ta’ kriminalità ekonomika u finanzjarja jħallu impatt ukoll fuq l-ambjent tan-negozju. Is-Slovenja ħolqot għodod biex jitnaqqas il-piż amministrattiv, inkluż il-portal SPOT (“Slovenska Poslovna točka”) u d-“Dokument Uniku”, li jindirizzaw diversi mill-piżijiet identifikati. Madankollu, ħafna mill-miżuri ta’ tnaqqis tal-piżijiet għadhom pendenti u l-impatt ta’ xi wħud li ġew implimentati kien inqas milli mistenni. Is-Slovenja wettqet ukoll xi riformi biex tilliberalizza r-rekwiżiti professjonali restrittivi. Madankollu, xi partijiet mir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni mill-2017 għadhom ma ġewx indirizzati, b’mod partikolari fir-rigward tal-avukati u l-aġenti tal-proprjetà immobbli.

| (15) | Minkejja li sar xi progress, hemm dgħufijiet fir-rigward tal-kompetizzjoni u t-trasparenza fl-akkwist pubbliku fis-Slovenja, kif indikat b’mod partikolari mill-proporzjon għoli ta’ kuntratti organizzati permezz ta’ proċeduri nnegozjati (mingħajr sejħa). Is-salvagwardji kontra l-korruzzjoni u l-kollużjoni fost l-offerenti, b’mod partikolari fl-akkwist minn amministrazzjonijiet lokali u minn intrapriżi tal-Istat, għadhom dgħajfa. Is-sorveljanza indipendenti tal-akkwist pubbliku hija nieqsa minn biżżejjed salvagwardji legali kontra l-pressjoni jew l-interferenza esterna, b’mod partikolari fir-rigward tal-proċeduri dixxiplinari u l-proposta għall-ħatra ta’ membri tal-Kummissjoni Nazzjonali għar-Reviżjoni. Ġie implimentat pjan ta’ azzjoni biex tiżdied il-professjonalizzazzjoni ta’ dawk involuti fl-akkwist, iżda l-professjonalizzazzjoni għadha baxxa. Filwaqt li huwa stmat mill-awtoritajiet li l-kriminalità ekonomika u l-korruzzjoni ikkawżaw danni sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, xi riformi kontra l-korruzzjoni għadhom pendenti. |
| --- | --- |

(15)

Minkejja li sar xi progress, hemm dgħufijiet fir-rigward tal-kompetizzjoni u t-trasparenza fl-akkwist pubbliku fis-Slovenja, kif indikat b’mod partikolari mill-proporzjon għoli ta’ kuntratti organizzati permezz ta’ proċeduri nnegozjati (mingħajr sejħa). Is-salvagwardji kontra l-korruzzjoni u l-kollużjoni fost l-offerenti, b’mod partikolari fl-akkwist minn amministrazzjonijiet lokali u minn intrapriżi tal-Istat, għadhom dgħajfa. Is-sorveljanza indipendenti tal-akkwist pubbliku hija nieqsa minn biżżejjed salvagwardji legali kontra l-pressjoni jew l-interferenza esterna, b’mod partikolari fir-rigward tal-proċeduri dixxiplinari u l-proposta għall-ħatra ta’ membri tal-Kummissjoni Nazzjonali għar-Reviżjoni. Ġie implimentat pjan ta’ azzjoni biex tiżdied il-professjonalizzazzjoni ta’ dawk involuti fl-akkwist, iżda l-professjonalizzazzjoni għadha baxxa. Filwaqt li huwa stmat mill-awtoritajiet li l-kriminalità ekonomika u l-korruzzjoni ikkawżaw danni sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, xi riformi kontra l-korruzzjoni għadhom pendenti.

| (16) | Minkejja l-privatizzazzjoni parzjali ta’ 75 % minbarra sehem wieħed tal-akbar bank tas-Slovenja, Nova Ljubljanska Banka, l-involviment tal-Istat fl-ekonomija għadu għoli, inkluż fis-settur finanzjarju. Il-pjanijiet ppubblikati qabel il-privatizzazzjoni ġew implimentati bil-mod. Il-progress fil-privatizzazzjonijiet iżid il-vijabbiltà tal-kumpaniji fuq medda twila ta’ żmien u jnaqqas ir-riskji għall-finanzi pubbliċi kif ukoll ir-riskju ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-allokazzjoni tar-riżorsi. Aktar bejgħ ta’ ishma f’kumpaniji kkwotati jgħin ukoll fl-iżvilupp tas-suq tal-kapital tas-Slovenja. |
| --- | --- |

(16)

Minkejja l-privatizzazzjoni parzjali ta’ 75 % minbarra sehem wieħed tal-akbar bank tas-Slovenja, Nova Ljubljanska Banka, l-involviment tal-Istat fl-ekonomija għadu għoli, inkluż fis-settur finanzjarju. Il-pjanijiet ppubblikati qabel il-privatizzazzjoni ġew implimentati bil-mod. Il-progress fil-privatizzazzjonijiet iżid il-vijabbiltà tal-kumpaniji fuq medda twila ta’ żmien u jnaqqas ir-riskji għall-finanzi pubbliċi kif ukoll ir-riskju ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-allokazzjoni tar-riżorsi. Aktar bejgħ ta’ ishma f’kumpaniji kkwotati jgħin ukoll fl-iżvilupp tas-suq tal-kapital tas-Slovenja.

| (17) | L-ekosistema tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni teħtieġ titjib biex isir kompletament funzjonanti u ħafna drabi l-miżuri ta’ appoġġ ikunu nieqsa mill-koerenza. Appoġġ limitat għall-edukazzjoni tan-negozju u t-trasferiment tat-teknoloġija, u, b’mod aktar ġenerali, kooperazzjoni dgħajfa bejn ix-xjenza u n-negozju, ixekklu l-ħolqien u ż-żieda ta’ kumpaniji innovattivi. Il-biċċa l-kbira tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fis-Slovenja għandhom kapaċità ta’ innovazzjoni baxxa u s-sehem ta’ kumpaniji innovattivi fis-Slovenja qed jonqos u jinsab taħt il-medja tal-Unjoni. It-trasformazzjoni diġitali kajmana tas-Slovenja tillimita t-tkabbir tal-produttività. Hemm diskrepanzi fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni tal-lvant u tal-punent tas-Slovenja, li jxekklu l-kooperazzjoni u n-netwerking. Is-Slovenja qed treġġa’ lura l-progress tagħha lejn il-mira tal-infiq għar-riċerka u l-iżvilupp tal-2020 fl-istess ħin li ż-żieda fl-investiment fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni tkun ta’ tisħiħ il-potenzjal tat-tkabbir tal-pajjiż. Is-Slovenja tattira sehem baxx ta’ studenti internazzjonali fil-livelli kollha tal-edukazzjoni postsekondarja, speċjalment fil-livell tad-dottorat filwaqt li l-mobbiltà internazzjonali tar-riċerkaturi u l-mobbiltà bejn l-akkademja u l-industrija għadha limitata. |
| --- | --- |

(17)

L-ekosistema tar-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni teħtieġ titjib biex isir kompletament funzjonanti u ħafna drabi l-miżuri ta’ appoġġ ikunu nieqsa mill-koerenza. Appoġġ limitat għall-edukazzjoni tan-negozju u t-trasferiment tat-teknoloġija, u, b’mod aktar ġenerali, kooperazzjoni dgħajfa bejn ix-xjenza u n-negozju, ixekklu l-ħolqien u ż-żieda ta’ kumpaniji innovattivi. Il-biċċa l-kbira tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju fis-Slovenja għandhom kapaċità ta’ innovazzjoni baxxa u s-sehem ta’ kumpaniji innovattivi fis-Slovenja qed jonqos u jinsab taħt il-medja tal-Unjoni. It-trasformazzjoni diġitali kajmana tas-Slovenja tillimita t-tkabbir tal-produttività. Hemm diskrepanzi fil-prestazzjoni tal-innovazzjoni bejn ir-reġjuni tal-lvant u tal-punent tas-Slovenja, li jxekklu l-kooperazzjoni u n-netwerking. Is-Slovenja qed treġġa’ lura l-progress tagħha lejn il-mira tal-infiq għar-riċerka u l-iżvilupp tal-2020 fl-istess ħin li ż-żieda fl-investiment fir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni tkun ta’ tisħiħ il-potenzjal tat-tkabbir tal-pajjiż. Is-Slovenja tattira sehem baxx ta’ studenti internazzjonali fil-livelli kollha tal-edukazzjoni postsekondarja, speċjalment fil-livell tad-dottorat filwaqt li l-mobbiltà internazzjonali tar-riċerkaturi u l-mobbiltà bejn l-akkademja u l-industrija għadha limitata.

| (18) | Għall-perjodu sal-2030, is-Slovenja stabbilixxiet objettivi f’termini ta’ infrastruttura tal-enerġija, effiċjenza enerġetika u ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fl-abbozz ta’ pjan nazzjonali tagħha dwar l-enerġija u l-klima, li kollha jeħtieġu investimenti xierqa. B’mod partikolari, l-ekonomija tas-Slovenja hija aktar intensiva fl-użu tal-karbonju mill-medja tal-Unjoni, u s-sehem tal-enerġiji rinnovabbli fil-produzzjoni totali tal-enerġija qed jistaġna. L-iżvilupp ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli apparti l-injam u l-idroenerġija huwa partikolarment kajman. L-industrija, is-servizzi u s-settur residenzjali tas-Slovenja kollha jirrappreżentaw sehem akbar mit-total tal-konsum finali tal-enerġija meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni. Barra minn hekk, il-kapaċità ta’ ħżin tal-enerġija eżistenti hija sottożviluppata u għalhekk tonqos milli tindirizza l-ħtiġijiet li jirriżultaw mill-produzzjoni lokali mhux integrata ta’ sorsi ta’ enerġija. |
| --- | --- |

(18)

Għall-perjodu sal-2030, is-Slovenja stabbilixxiet objettivi f’termini ta’ infrastruttura tal-enerġija, effiċjenza enerġetika u ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fl-abbozz ta’ pjan nazzjonali tagħha dwar l-enerġija u l-klima, li kollha jeħtieġu investimenti xierqa. B’mod partikolari, l-ekonomija tas-Slovenja hija aktar intensiva fl-użu tal-karbonju mill-medja tal-Unjoni, u s-sehem tal-enerġiji rinnovabbli fil-produzzjoni totali tal-enerġija qed jistaġna. L-iżvilupp ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli apparti l-injam u l-idroenerġija huwa partikolarment kajman. L-industrija, is-servizzi u s-settur residenzjali tas-Slovenja kollha jirrappreżentaw sehem akbar mit-total tal-konsum finali tal-enerġija meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni. Barra minn hekk, il-kapaċità ta’ ħżin tal-enerġija eżistenti hija sottożviluppata u għalhekk tonqos milli tindirizza l-ħtiġijiet li jirriżultaw mill-produzzjoni lokali mhux integrata ta’ sorsi ta’ enerġija.

| (19) | It-trasport sar l-akbar sors ta’ emissjonijiet ta’ CO2: is-sehem tiegħu mill-emissjonijiet totali huwa ogħla mis-sehem medju ta’ dan is-settur fl-Unjoni. Id-dipendenza qawwija tas-Slovenja fuq it-trasport bit-triq toħloq problemi ta’ intensità għolja ta’ enerġija u ta’ karbonju, kif ukoll tat-tniġġis tal-arja u tal-inċidenti fit-toroq. Hemm lok sinifikanti għal titjib fl-infrastruttura ferrovjarja kif ukoll f’enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u trasport sostenibbli b’mod ġenerali, li jista’ jgħin biex jitnaqqsu dawn l-effetti negattivi. Għad hemm diskrepanzi importanti fl-investiment fil-qasam tar-riżorsi naturali, biex jiġi żgurat mudell ta’ żvilupp aktar sostenibbli. L-ekonomija tas-Slovenja tiddependi fuq l-ambjent naturali tagħha, li qiegħed jiddeterjora. Id-dipendenza qawwija fuq il-materja prima importata, flimkien ma’ rati baxxi ta’ riċiklaġġ, jxekklu t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. L-istat tas-sistema tas-settur tal-ilma urban mormi, inkluż l-infrastruttura tal-ġbir u tat-trattament, ma jissodisfax għal kollox ir-rekwiżiti tal-Unjoni. Partijiet sostanzjali tal-ekonomija tas-Slovenja huma vulnerabbli għad-diżastri naturali, b’mod partikolari l-għargħar. |
| --- | --- |

(19)

It-trasport sar l-akbar sors ta’ emissjonijiet ta’ CO2: is-sehem tiegħu mill-emissjonijiet totali huwa ogħla mis-sehem medju ta’ dan is-settur fl-Unjoni. Id-dipendenza qawwija tas-Slovenja fuq it-trasport bit-triq toħloq problemi ta’ intensità għolja ta’ enerġija u ta’ karbonju, kif ukoll tat-tniġġis tal-arja u tal-inċidenti fit-toroq. Hemm lok sinifikanti għal titjib fl-infrastruttura ferrovjarja kif ukoll f’enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u trasport sostenibbli b’mod ġenerali, li jista’ jgħin biex jitnaqqsu dawn l-effetti negattivi. Għad hemm diskrepanzi importanti fl-investiment fil-qasam tar-riżorsi naturali, biex jiġi żgurat mudell ta’ żvilupp aktar sostenibbli. L-ekonomija tas-Slovenja tiddependi fuq l-ambjent naturali tagħha, li qiegħed jiddeterjora. Id-dipendenza qawwija fuq il-materja prima importata, flimkien ma’ rati baxxi ta’ riċiklaġġ, jxekklu t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. L-istat tas-sistema tas-settur tal-ilma urban mormi, inkluż l-infrastruttura tal-ġbir u tat-trattament, ma jissodisfax għal kollox ir-rekwiżiti tal-Unjoni. Partijiet sostanzjali tal-ekonomija tas-Slovenja huma vulnerabbli għad-diżastri naturali, b’mod partikolari l-għargħar.

| (20) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lis-Slovenja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(20)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan ikun jippermetti lis-Slovenja biex tagħmel l-aħjar użu minn dawk il-fondi fir-rigward tas-setturi, filwaqt li tqis id-differenzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tal-pajjiż għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (21) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovenja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovenja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovenja, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(21)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovenja u ppubblikatha fir-rapport għal kull pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovenja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovenja, iżda wkoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni. Dan jirrifletti l-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (22) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(22)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li s-Slovenja tieħu azzjoni fl-2019 u l-2020 biex:

1.

Tilħaq l-objettiv baġitarju tat-terminu medju fl-2020. Tadotta u timplimenta riformi fil-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul li jiżguraw il-kwalità, l-aċċessibbiltà u s-sostenibbiltà fiskali fit-tul. Tiżgura s-sostenibbiltà u l-adegwatezza fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, inkluż billi taġġusta l-età statutorja tal-irtirar, tirrestrinġi l-irtirar kmieni u forom oħrajn ta’ ħruġ kmieni mis-suq tax-xogħol. Iżżid l-impjegabbiltà ta’ ħaddiema b’ħiliet baxxi u ħaddiema akbar fl-età billi ttejjeb ir-rilevanza għas-suq tax-xogħol tal-edukazzjoni u t-taħriġ, it-tagħlim tul il-ħajja u l-miżuri ta’ attivazzjoni, inkluż permezz ta’ litteriżmu diġitali aħjar.

2.

Tappoġġa l-iżvilupp ta’ swieq tal-ekwità. Ittejjeb l-ambjent tan-negozju billi tnaqqas ir-restrizzjonijiet regolatorji u l-piż amministrattiv. Ittejjeb il-kompetizzjoni, il-professjonalizzazzjoni u s-sorveljanza indipendenti fl-akkwist pubbliku. Twettaq privatizzazzjonijiet f’konformità mal-pjanijiet eżistenti.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni, it-tranżizzjoni lejn enerġija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, b’mod partikolari l-ferrovija, u l-infrastruttura ambjentali, filwaqt li jitqiesu d-differenzi reġjonali.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 103.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat b’mod ċikliku nett għall-miżuri ta’ darba u temporanji, kif ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni bl-użu tal-metodoloġija miftiehma b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment huwa mifrux fuq perjodu ta’ erba’ (4) snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/148 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/148

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tas-Slovakkja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tas-Slovakkja għall-2019

(2019/C 301/25)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lis-Slovakkja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (‘Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro’), li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (‘ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro’).

| (2) | Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovakkja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (2) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri li jittrattaw il-korruzzjoni u jtejbu s-sistema ġudizzjarja se jgħinu fl-indirizzar tal-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-kwalità tal-istituzzjonijiet, filwaqt li l-iffukar fuq politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin fl-indirizzar tat-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, u l-miżuri li jtejbu l-ħiliet se jgħinu fl-indirizzar tat-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li l-munita tiegħu hija l-euro, u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, jenħtieġ li s-Slovakkja tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif riflessa fir-rakkomandazzjonijiet minn (2) sa (4) ta’ hawn taħt. B’mod partikolari, il-miżuri li jittrattaw il-korruzzjoni u jtejbu s-sistema ġudizzjarja se jgħinu fl-indirizzar tal-ewwel rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-kwalità tal-istituzzjonijiet, filwaqt li l-iffukar fuq politika ekonomika relatata mal-investiment fl-oqsma speċifikati se jgħin fl-indirizzar tat-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-appoġġ għall-investiment, u l-miżuri li jtejbu l-ħiliet se jgħinu fl-indirizzar tat-tielet rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tas-Slovakkja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tas-Slovakkja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ir-rapport ivvaluta l-progress tas-Slovakkja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati fis-snin preċedenti u l-progress tas-Slovakkja lejn il-miri nazzjonali tagħha ta’ Ewropa 2020.

| (4) | Fil-25 ta’ April 2019, is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom. |
| --- | --- |

(4)

Fil-25 ta’ April 2019, is-Slovakkja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin biex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda.

| (6) | Bħalissa s-Slovakkja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 il-gvern qiegħed jistenna li l-bilanċ nominali se jmur għall-aħjar, minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal baġit ibbilanċjat fl-2019, xenarju li mhux se jinbidel sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal 1 % tal-PDG mill-2020 — mistenni jintlaħaq fl-2020. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern għall-PDG mistenni jonqos gradwalment minn 47,5 % fl-2019 għal 44,4 % sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess waqt, il-miżuri meħtieġa biex jintlaħqu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem ma ġewx speċifikati bis-sħiħ. Il-baġit jinkludi kategorija tan-nefqa mhux speċifikata msejħa riżervi baġitarji (li tilħaq iż-0,7 % tal-PDG), li tnaqqas il-prevedibbiltà tal-implimentazzjoni tal-baġit. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa s-Slovakkja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 il-gvern qiegħed jistenna li l-bilanċ nominali se jmur għall-aħjar, minn defiċit ta’ 0,7 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018 għal baġit ibbilanċjat fl-2019, xenarju li mhux se jinbidel sal-2022. Abbażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — li nbidel minn defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG fl-2019 għal 1 % tal-PDG mill-2020 — mistenni jintlaħaq fl-2020. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn tal-gvern għall-PDG mistenni jonqos gradwalment minn 47,5 % fl-2019 għal 44,4 % sal-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawk il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Fl-istess waqt, il-miżuri meħtieġa biex jintlaħqu l-miri ppjanati tad-defiċit mill-2019 ’il quddiem ma ġewx speċifikati bis-sħiħ. Il-baġit jinkludi kategorija tan-nefqa mhux speċifikata msejħa riżervi baġitarji (li tilħaq iż-0,7 % tal-PDG), li tnaqqas il-prevedibbiltà tal-implimentazzjoni tal-baġit.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovakkja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 4,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Fid-dawl tat-tbassir tal-ħarifa tal-2018 tal-Kummissjoni, li pprevediet pożizzjoni eqreb lejn l-objettiv ta’ terminu medju fl-2019, u li huwa konsistenti mar-regoli għat-tneħħija mill-iffriżar tal-aġġustament meħtieġ, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,6 %, li għall-2019 tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,3 %. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament fiskali rrakkomandat għall-2018 u l-2019 meħudin flimkien. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lis-Slovakkja biex tiżgura li r-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta (7) ma taqbiżx 4,1 % fl-2019, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Fid-dawl tat-tbassir tal-ħarifa tal-2018 tal-Kummissjoni, li pprevediet pożizzjoni eqreb lejn l-objettiv ta’ terminu medju fl-2019, u li huwa konsistenti mar-regoli għat-tneħħija mill-iffriżar tal-aġġustament meħtieġ, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx l-4,6 %, li għall-2019 tikkorrispondi mal-aġġustament strutturali annwali ta’ 0,3 %. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mill-aġġustament fiskali rrakkomandat għall-2018 u l-2019 meħudin flimkien.

| (8) | Fl-2020 is-Slovakkja jenħtieġ li tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 4,6 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fuq l-2019 u l-2020 meħudin flimkien. Is-Slovakkja mbassra li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-miżuri neċessarji jenħtieġ li jittieħdu mill-2019 sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020 is-Slovakkja jenħtieġ li tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, dan huwa konsistenti mar-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa pubblika primarja netta ta’ 4,6 %, li tikkorrispondi għal aġġustament strutturali ta’ 0,3 % tal-PDG. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni għall-politiki mhux mibdula, jeżisti riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti minn dak ir-rekwiżit fuq l-2019 u l-2020 meħudin flimkien. Is-Slovakkja mbassra li tikkonforma mar-regola tad-dejn fl-2019 u fl-2020. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-miżuri neċessarji jenħtieġ li jittieħdu mill-2019 sabiex ikun hemm konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Il-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja qed jiffaċċjaw riskji ta’ sostenibbiltà fiskali medji fuq terminu twil. Skont ir-Rapport dwar is-Sostenibbiltà Fiskali għall-2018 tal-Kummissjoni, b’rabta max-xenarju ta’ ebda bidla fil-politika, il-proporzjon tad-dejn mal-PDG fuq terminu twil jeħtieġ li jiġi stabilizzat permezz ta’ titjib kumulattiv ta’ 2,5 punti perċentwali tal-PDG fil-bilanċ primarju strutturali. Dan minħabba ż-żieda prevista fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa li qed iżżid l-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ (kontribuzzjoni konġunta ta’ 1,8 punti perċentwali tal-PDG). Ir-rati tat-twelid fis-Slovakkja huma baxxi filwaqt li l-istennija tal-għomor mistennija tiżdied aktar, il-proporzjon ta’ dipendenza tal-età avvanzata (il-paragun bejn il-persuni ta’ età avvanzata u l-popolazzjoni attiva — is-sehem tal-popolazzjoni f’impjieg jew taħriġ) huwa previst li jittriplika sal-2060. U filwaqt li fl-2016 kien hemm biss madwar tliet persuni inattivi fl-età ta’ ’l fuq minn 65 sena għal kull għaxar persuni impjegati, dan huwa mistenni li jiżdied għal aktar minn sebgħa minn kull għaxar persuni impjegati sal-2060 (il-proporzjon ta’ dipendenza ekonomika f’età avvanzata). L-introduzzjoni tal-aġġustamenti awtomatiċi tal-età tal-irtirar fuq l-istennija tal-għomor kienet tejbet gradwalment is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet. Dawn tqiesu bħala għodda importanti biex tiġi żgurata l-ekwità interġenerazzjonali u s-sostenibbiltà fit-tul. Wara li fit-28 ta’ Marzu 2019 il-Parlament adotta emenda kostituzzjonali li stabbilixxiet limiti massimi fuq l-età tal-irtirar (64 sena għall-irġiel u n-nisa mingħajr tfal, bi tnaqqis ta’ sitt xhur għan-nisa għal kull wieħed mill-ewwel tliet ulied) li jimplika li l-aġġustamenti awtomatiċi marbuta mal-istennija tal-għomor mhux se jiġu applikati iżjed ladarba jintlaħaq il-limitu massimu. Skont il-Kunsill Fiskali tas-Slovakkja, il-limitu massimu se jżid nefqa addizzjonali ta’ 1,6 % tal-PDG, minn 8,6 % fl-2016 għal 11,4 % fl-2070 meta mqabbel maż-żieda ta’ 9,8 % proġettata fir-Rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ. Dan iżid ir-riskju għas-sostenibbiltà b’mod sinifikanti. F’dan l-istadju ma tressqet l-ebda miżura ta’ kontrobilanċ u l-impatt fuq id-dħul u l-faqar fost il-persuni avvanzati fl-età għadu ma ġiex ikkalkulat. |
| --- | --- |

(9)

Il-finanzi pubbliċi tas-Slovakkja qed jiffaċċjaw riskji ta’ sostenibbiltà fiskali medji fuq terminu twil. Skont ir-Rapport dwar is-Sostenibbiltà Fiskali għall-2018 tal-Kummissjoni, b’rabta max-xenarju ta’ ebda bidla fil-politika, il-proporzjon tad-dejn mal-PDG fuq terminu twil jeħtieġ li jiġi stabilizzat permezz ta’ titjib kumulattiv ta’ 2,5 punti perċentwali tal-PDG fil-bilanċ primarju strutturali. Dan minħabba ż-żieda prevista fin-nefqa fuq il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa li qed iżżid l-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ (kontribuzzjoni konġunta ta’ 1,8 punti perċentwali tal-PDG). Ir-rati tat-twelid fis-Slovakkja huma baxxi filwaqt li l-istennija tal-għomor mistennija tiżdied aktar, il-proporzjon ta’ dipendenza tal-età avvanzata (il-paragun bejn il-persuni ta’ età avvanzata u l-popolazzjoni attiva — is-sehem tal-popolazzjoni f’impjieg jew taħriġ) huwa previst li jittriplika sal-2060. U filwaqt li fl-2016 kien hemm biss madwar tliet persuni inattivi fl-età ta’ ’l fuq minn 65 sena għal kull għaxar persuni impjegati, dan huwa mistenni li jiżdied għal aktar minn sebgħa minn kull għaxar persuni impjegati sal-2060 (il-proporzjon ta’ dipendenza ekonomika f’età avvanzata). L-introduzzjoni tal-aġġustamenti awtomatiċi tal-età tal-irtirar fuq l-istennija tal-għomor kienet tejbet gradwalment is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet. Dawn tqiesu bħala għodda importanti biex tiġi żgurata l-ekwità interġenerazzjonali u s-sostenibbiltà fit-tul. Wara li fit-28 ta’ Marzu 2019 il-Parlament adotta emenda kostituzzjonali li stabbilixxiet limiti massimi fuq l-età tal-irtirar (64 sena għall-irġiel u n-nisa mingħajr tfal, bi tnaqqis ta’ sitt xhur għan-nisa għal kull wieħed mill-ewwel tliet ulied) li jimplika li l-aġġustamenti awtomatiċi marbuta mal-istennija tal-għomor mhux se jiġu applikati iżjed ladarba jintlaħaq il-limitu massimu. Skont il-Kunsill Fiskali tas-Slovakkja, il-limitu massimu se jżid nefqa addizzjonali ta’ 1,6 % tal-PDG, minn 8,6 % fl-2016 għal 11,4 % fl-2070 meta mqabbel maż-żieda ta’ 9,8 % proġettata fir-Rapport tal-2018 dwar it-Tixjiħ. Dan iżid ir-riskju għas-sostenibbiltà b’mod sinifikanti. F’dan l-istadju ma tressqet l-ebda miżura ta’ kontrobilanċ u l-impatt fuq id-dħul u l-faqar fost il-persuni avvanzati fl-età għadu ma ġiex ikkalkulat.

| (10) | Minkejja li sar ċertu progress fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-konformità fiskali għadha problematika u d-diskrepanza fil-konformità tal-VAT kienet aktar minn darbtejn ogħla mill-medja tal-Unjoni fl-2016. Filwaqt li l-miżuri ppjanati f’konformità mat-Tielet Pjan ta’ Azzjoni mistennija jwasslu għal riżultati pożittivi, uħud minnhom għadhom ma ġewx implimentati. Pereżempju, l-introduzzjoni tad-dikjarazzjoni tat-taxxa elettronika x’aktarx li tnaqqas il-piż amministrattiv fuq il-kontribwenti, iżda l-effett kumplessiv tagħha jaf jonqos jekk ma jiġux implimentati l-miżuri kollha. Fl-istess waqt, qafas strutturat ta’ miżuri ta’ politika jista’ jgħin biex titnaqqas il-frekwenza tat-tibdil fil-kodiċi tat-taxxa u biex tiġi inkoraġġuta s-simplifikazzjoni tiegħu. Fl-aħħar nett, il-potenzjal mid-dħul mit-tassazzjoni ambjentali u tal-proprjetà mhijiex tintuża daqskemm tintuża fi Stati Membri oħrajn. |
| --- | --- |

(10)

Minkejja li sar ċertu progress fil-ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa, il-konformità fiskali għadha problematika u d-diskrepanza fil-konformità tal-VAT kienet aktar minn darbtejn ogħla mill-medja tal-Unjoni fl-2016. Filwaqt li l-miżuri ppjanati f’konformità mat-Tielet Pjan ta’ Azzjoni mistennija jwasslu għal riżultati pożittivi, uħud minnhom għadhom ma ġewx implimentati. Pereżempju, l-introduzzjoni tad-dikjarazzjoni tat-taxxa elettronika x’aktarx li tnaqqas il-piż amministrattiv fuq il-kontribwenti, iżda l-effett kumplessiv tagħha jaf jonqos jekk ma jiġux implimentati l-miżuri kollha. Fl-istess waqt, qafas strutturat ta’ miżuri ta’ politika jista’ jgħin biex titnaqqas il-frekwenza tat-tibdil fil-kodiċi tat-taxxa u biex tiġi inkoraġġuta s-simplifikazzjoni tiegħu. Fl-aħħar nett, il-potenzjal mid-dħul mit-tassazzjoni ambjentali u tal-proprjetà mhijiex tintuża daqskemm tintuża fi Stati Membri oħrajn.

| (11) | L-iżviluppi pożittivi fis-suq tax-xogħol għadhom għaddejjin, hekk kif ir-rata tal-impjiegi tiżdied u l-qgħad jinsab fl-aktar livelli baxxi li qatt intlaħqu. Sar progress tajjeb fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-persuni qiegħda fit-tul, li fuq sentejn għen biex l-għadd ta’ persuni qiegħda fit-tul naqas b’terz. Minkejja dan, ir-rata tal-qgħad fit-tul għadha ogħla mill-medja tal-Unjoni, u dan jolqot l-aktar lill-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet, liż-żgħażagħ u lir-Rom. F’paragun mar-rati tal-qgħad li qegħdin jonqsu, ir-rapporti dwar nuqqasijiet ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati saru kwistjoni maġġuri. Jistgħu jiġu osservati diversi diskrepanzi reġjonali fis-suq tax-xogħol, b’livelli ogħla tal-qgħad ikkonċentrati fi tliet reġjuni fil-Lvant tas-Slovakkja u nuqqas ta’ ħaddiema kkonċentrat fil-parti tal-Punent tal-pajjiż. Jenħtieġ li jissokta l-bini ta’ kapaċità għall-impjegaturi u t-trejdjunjins sabiex jiġu inkoraġġuti jinvolvu ruħhom b’mod aktar attiv. |
| --- | --- |

(11)

L-iżviluppi pożittivi fis-suq tax-xogħol għadhom għaddejjin, hekk kif ir-rata tal-impjiegi tiżdied u l-qgħad jinsab fl-aktar livelli baxxi li qatt intlaħqu. Sar progress tajjeb fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-persuni qiegħda fit-tul, li fuq sentejn għen biex l-għadd ta’ persuni qiegħda fit-tul naqas b’terz. Minkejja dan, ir-rata tal-qgħad fit-tul għadha ogħla mill-medja tal-Unjoni, u dan jolqot l-aktar lill-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet, liż-żgħażagħ u lir-Rom. F’paragun mar-rati tal-qgħad li qegħdin jonqsu, ir-rapporti dwar nuqqasijiet ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati saru kwistjoni maġġuri. Jistgħu jiġu osservati diversi diskrepanzi reġjonali fis-suq tax-xogħol, b’livelli ogħla tal-qgħad ikkonċentrati fi tliet reġjuni fil-Lvant tas-Slovakkja u nuqqas ta’ ħaddiema kkonċentrat fil-parti tal-Punent tal-pajjiż. Jenħtieġ li jissokta l-bini ta’ kapaċità għall-impjegaturi u t-trejdjunjins sabiex jiġu inkoraġġuti jinvolvu ruħhom b’mod aktar attiv.

| (12) | Il-firxa u l-effettività tal-politiki li jsaħħu l-impjegabbiltà huma limitati. Il-programmi tat-taħriġ u r-rikwalifikazzjoni ġew imsaħħa, iżda għadhom insuffiċjenti u ma jimmirawx biżżejjed fuq il-qgħad fit-tul u fuq il-gruppi żvantaġġati. Is-sistema edukattiva ma tikkontribwixxix biżżejjed għall-iżvilupp soċjoekonomiku u mhijiex iffinanzjata b’mod adegwat fil-livelli kollha. Fost l-isfidi urġenti hemm il-kwalità baxxa tar-riżultati edukattivi, il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklużiva mit-tfulija bikrija u l-integrazzjoni effettiva ta’ studenti minn sfondi żvantaġġati mil-lat soċjoekonomiku fl-edukazzjoni u t-taħriġ (meta titqies ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola). Ir-riżultati edukattivi u l-livell ta’ ħiliet bażiċi għadhom batuti meta mqabbla mal-istandards internazzjonali, u huma ferm affettwati mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. L-iżgurar li l-popolazzjoni Slovakka tiġi mgħammra b’settijiet ta’ ħiliet aħjar għal ekonomija u soċjetà li qegħdin jinbidlu huwa diffiċli. Minkejja ż-żidiet progressivi fis-salarji sal-2020, il-professjoni tal-għalliema għadha mhijiex attraenti u qiegħda tħabbat wiċċha ma’ nuqqas dejjem jiżdied ta’ għalliema. Barra minn hekk, il-kwalità u r-rilevanza tat-taħriġ inizjali u tal-opportunitajiet għall-iżvilupp professjonali tal-għalliema huma limitati. Sal-lum, il-miżuri ta’ bħalissa biex jitrawmu l-ugwaljanza u l-edukazzjoni inklużiva ma laħqux l-aspettattivi tagħhom, u ma ġie osservat l-ebda progress ta’ veru dwar id-desegregazzjoni tal-istudenti Rom. Il-gvern adotta l-Pjan nazzjonali ta’ riforma għall-edukazzjoni u t-trobbija” (2018–27) u l-ewwel Pjan ta’ Azzjoni (2018-19) (flimkien ma’ baġit stmat), kif ukoll leġiżlazzjoni ġdida dwar l-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Se jkun kruċjali li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv u jiġu mmonitorjati biex jiġi vvalutat jekk jiksbux ir-riżultati mistennija. |
| --- | --- |

(12)

Il-firxa u l-effettività tal-politiki li jsaħħu l-impjegabbiltà huma limitati. Il-programmi tat-taħriġ u r-rikwalifikazzjoni ġew imsaħħa, iżda għadhom insuffiċjenti u ma jimmirawx biżżejjed fuq il-qgħad fit-tul u fuq il-gruppi żvantaġġati. Is-sistema edukattiva ma tikkontribwixxix biżżejjed għall-iżvilupp soċjoekonomiku u mhijiex iffinanzjata b’mod adegwat fil-livelli kollha. Fost l-isfidi urġenti hemm il-kwalità baxxa tar-riżultati edukattivi, il-parteċipazzjoni tar-Rom fl-edukazzjoni ordinarja inklużiva mit-tfulija bikrija u l-integrazzjoni effettiva ta’ studenti minn sfondi żvantaġġati mil-lat soċjoekonomiku fl-edukazzjoni u t-taħriġ (meta titqies ir-rata tat-tluq bikri mill-iskola). Ir-riżultati edukattivi u l-livell ta’ ħiliet bażiċi għadhom batuti meta mqabbla mal-istandards internazzjonali, u huma ferm affettwati mill-isfond soċjoekonomiku tal-istudenti. L-iżgurar li l-popolazzjoni Slovakka tiġi mgħammra b’settijiet ta’ ħiliet aħjar għal ekonomija u soċjetà li qegħdin jinbidlu huwa diffiċli. Minkejja ż-żidiet progressivi fis-salarji sal-2020, il-professjoni tal-għalliema għadha mhijiex attraenti u qiegħda tħabbat wiċċha ma’ nuqqas dejjem jiżdied ta’ għalliema. Barra minn hekk, il-kwalità u r-rilevanza tat-taħriġ inizjali u tal-opportunitajiet għall-iżvilupp professjonali tal-għalliema huma limitati. Sal-lum, il-miżuri ta’ bħalissa biex jitrawmu l-ugwaljanza u l-edukazzjoni inklużiva ma laħqux l-aspettattivi tagħhom, u ma ġie osservat l-ebda progress ta’ veru dwar id-desegregazzjoni tal-istudenti Rom. Il-gvern adotta l-Pjan nazzjonali ta’ riforma għall-edukazzjoni u t-trobbija” (2018–27) u l-ewwel Pjan ta’ Azzjoni (2018-19) (flimkien ma’ baġit stmat), kif ukoll leġiżlazzjoni ġdida dwar l-assigurazzjoni tal-kwalità fl-edukazzjoni għolja. Se jkun kruċjali li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv u jiġu mmonitorjati biex jiġi vvalutat jekk jiksbux ir-riżultati mistennija.

| (13) | Ir-rata ta’ impjieg fost in-nisa hija baxxa u dan jirrifletti l-fatt li l-liv twil tal-ġenituri rarament jintuża mill-irġiel u huwa aċċentwat l-aktar mill-aċċess limitat u d-disponibbiltà baxxa ta’ faċilitajiet affordabbli tal-indukrar tat-tfal u ta’ kura fit-tul. Ir-rati ġenerali ta’ reġistrazzjoni huma baxxi ferm, partikolarment fir-rigward tat-tfal taħt it-tliet snin. Il-gvern adotta deċiżjoni ġdida dwar il-parteċipazzjoni obbligatorja fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal mill-età ta’ ħames snin, b’effett mill-2020. Madankollu, huma meħtieġa aktar investiment u inkoraġġiment fir-rigward tal-attendenza fil-faċilitajiet tal-kura tat-tfal u tal-edukazzjoni preprimarja. |
| --- | --- |

(13)

Ir-rata ta’ impjieg fost in-nisa hija baxxa u dan jirrifletti l-fatt li l-liv twil tal-ġenituri rarament jintuża mill-irġiel u huwa aċċentwat l-aktar mill-aċċess limitat u d-disponibbiltà baxxa ta’ faċilitajiet affordabbli tal-indukrar tat-tfal u ta’ kura fit-tul. Ir-rati ġenerali ta’ reġistrazzjoni huma baxxi ferm, partikolarment fir-rigward tat-tfal taħt it-tliet snin. Il-gvern adotta deċiżjoni ġdida dwar il-parteċipazzjoni obbligatorja fl-edukazzjoni u l-kura bikrija tat-tfal mill-età ta’ ħames snin, b’effett mill-2020. Madankollu, huma meħtieġa aktar investiment u inkoraġġiment fir-rigward tal-attendenza fil-faċilitajiet tal-kura tat-tfal u tal-edukazzjoni preprimarja.

| (14) | Għalkemm is-sehem tal-persuni li jinsabu fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali huwa iżgħar mill-medja tal-Unjoni, il-livelli huma konsiderevolment ogħla f’għadd ta’ distretti fin-Nofsinhar u fil-Lvant tas-Slovakkja. Jeżistu ostakli konsiderevoli fir-rigward tal-aċċess għall-edukazzjoni inklużiva u ta’ kwalità għolja, fejn l-akbar diskrepanzi reġjonali jissarfu f’rati partikolarment għoljin ta’ tluq bikri mill-iskola. Ostakli oħrajn jikkonċernaw l-aċċess għal gruppi żvantaġġati, partikolarment għar-Rom, kif ukoll għall-persuni b’diżabbiltà u għall-persuni mingħajr dar jew li huma esklużi mill-akkomodazzjoni, mill-kura tas-saħħa, mill-kura fit-tul, mill-akkomodazzjoni soċjali u servizzi essenzjali oħra. Jenħtieġ li jkun hemm approċċ integrat sabiex titrawwem l-inklużjoni soċjali għal dawn il-gruppi. |
| --- | --- |

(14)

Għalkemm is-sehem tal-persuni li jinsabu fir-riskju tal-faqar jew tal-esklużjoni soċjali huwa iżgħar mill-medja tal-Unjoni, il-livelli huma konsiderevolment ogħla f’għadd ta’ distretti fin-Nofsinhar u fil-Lvant tas-Slovakkja. Jeżistu ostakli konsiderevoli fir-rigward tal-aċċess għall-edukazzjoni inklużiva u ta’ kwalità għolja, fejn l-akbar diskrepanzi reġjonali jissarfu f’rati partikolarment għoljin ta’ tluq bikri mill-iskola. Ostakli oħrajn jikkonċernaw l-aċċess għal gruppi żvantaġġati, partikolarment għar-Rom, kif ukoll għall-persuni b’diżabbiltà u għall-persuni mingħajr dar jew li huma esklużi mill-akkomodazzjoni, mill-kura tas-saħħa, mill-kura fit-tul, mill-akkomodazzjoni soċjali u servizzi essenzjali oħra. Jenħtieġ li jkun hemm approċċ integrat sabiex titrawwem l-inklużjoni soċjali għal dawn il-gruppi.

| (15) | Ir-riformi bil-għan li jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa qegħdin jiksbu aktar momentum, għalkemm il-grad tal-implimentazzjoni varja madwar l-oqsma differenti tal-kura. Inkisbu riżultati pożittivi b’rabta mal-miżuri ta’ politika fil-kuntest tar-rieżami tal-infiq fuq il-kura tas-saħħa, l-aktar wara sensiela ta’ miżuri ta’ trażżin tal-ispejjeż fl-oqsma tal-farmaċewtika u l-apparat mediku. Madankollu, għad hemm lok għal aktar effiċjenza u li tingħata kura b’valur aħjar permezz tar-riallokazzjoni strateġika ta’ riżorsi bejn l-oqsma tal-kura. L-għoti tas-servizz tas-saħħa għadu dipendenti wisq fuq l-isptarijiet, li minkejja l-ħelsien mid-dejn regolari baqa’ jakkumula d-dejn u jsibha diffiċli li jiffinanzja l-investimenti meħtieġa biex jitjiebu l-effiċjenza u l-kwalità tal-kura. Filwaqt li t-tisħiħ tal-kura primarja huwa essenzjali biex jitnaqqas l-użu evitabbli tas-servizzi tal-isptarijiet, l-għadd baxx ta’ prattikanti ġenerali u l-iskop limitat tas-servizzi offruti fil-kura primarja jliġġmu t-titjib tal-effiċjenza tal-kura tas-saħħa. Hekk kif il-gvern nieda miżuri li jindirizzaw in-nuqqasijiet fl-għadd ta’ ħaddiema fil-kura tas-saħħa, se jkun importanti li dawn l-isforzi jitqiegħdu fil-kuntest ta’ strateġija fit-tul bil-għan li gradwalment is-servizzi jiġu deċentralizzati mill-kura akuta, tissaħħaħ il-kura primarja u jitqawwew is-servizzi preventivi. |
| --- | --- |

(15)

Ir-riformi bil-għan li jtejbu l-kosteffettività tas-sistema tal-kura tas-saħħa qegħdin jiksbu aktar momentum, għalkemm il-grad tal-implimentazzjoni varja madwar l-oqsma differenti tal-kura. Inkisbu riżultati pożittivi b’rabta mal-miżuri ta’ politika fil-kuntest tar-rieżami tal-infiq fuq il-kura tas-saħħa, l-aktar wara sensiela ta’ miżuri ta’ trażżin tal-ispejjeż fl-oqsma tal-farmaċewtika u l-apparat mediku. Madankollu, għad hemm lok għal aktar effiċjenza u li tingħata kura b’valur aħjar permezz tar-riallokazzjoni strateġika ta’ riżorsi bejn l-oqsma tal-kura. L-għoti tas-servizz tas-saħħa għadu dipendenti wisq fuq l-isptarijiet, li minkejja l-ħelsien mid-dejn regolari baqa’ jakkumula d-dejn u jsibha diffiċli li jiffinanzja l-investimenti meħtieġa biex jitjiebu l-effiċjenza u l-kwalità tal-kura. Filwaqt li t-tisħiħ tal-kura primarja huwa essenzjali biex jitnaqqas l-użu evitabbli tas-servizzi tal-isptarijiet, l-għadd baxx ta’ prattikanti ġenerali u l-iskop limitat tas-servizzi offruti fil-kura primarja jliġġmu t-titjib tal-effiċjenza tal-kura tas-saħħa. Hekk kif il-gvern nieda miżuri li jindirizzaw in-nuqqasijiet fl-għadd ta’ ħaddiema fil-kura tas-saħħa, se jkun importanti li dawn l-isforzi jitqiegħdu fil-kuntest ta’ strateġija fit-tul bil-għan li gradwalment is-servizzi jiġu deċentralizzati mill-kura akuta, tissaħħaħ il-kura primarja u jitqawwew is-servizzi preventivi.

| (16) | Is-sistema frammentata tar-riċerka tliġġem l-effettività tal-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) b’rabta mat-tisħiħ tal-kwalità tar-riċerka xjentifika u ma tattirax il-finanzjament privat. Il-politika dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni hija affettwata minn koordinazzjoni mhux effettiva fost il-ministeri u atturi oħrajn, li jwassal biex riformi maġġuri jiddewmu u ma jirnexxux. Il-proċess xejn ottimali ta’ trasformazzjoni tal-Akkademja Slovakka tax-Xjenzi qajjem tħassib dwar il-kontinwità tal-operat tagħha, li wassal għall-kollass tal-proċess kollu kemm hu. In-nuqqas ta’ miżuri mmirati jew in-nuqqas ta’ suċċess tal-miżuri mmirati, flimkien ma’ impenn limitat min-naħa tal-istituzzjonijiet tar-riċerka u l-kapaċità limitata tar-riċerka jikkontribwixxu kollha għal nefqa privata baxxa fuq ir-R&Ż. B’mod kumplessiv, ir-R&Ż tan-negozji għadhom fost l-aktar kajmani fl-Unjoni u huma ffukati fuq il-manifattura medja/ta’ teknoloġija avvanzata, oqsma li huma ddominati minn ditti multinazzjonali. Il-miżuri li jixprunaw it-trasferiment tal-għarfien, isaħħu l-kapaċitajiet innovattivi fl-industrija u jtejbu l-kooperazzjoni bejn in-negozji u l-akkademja mixjin bil-mod. |
| --- | --- |

(16)

Is-sistema frammentata tar-riċerka tliġġem l-effettività tal-investiment pubbliku fir-riċerka u l-iżvilupp (R&Ż) b’rabta mat-tisħiħ tal-kwalità tar-riċerka xjentifika u ma tattirax il-finanzjament privat. Il-politika dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni hija affettwata minn koordinazzjoni mhux effettiva fost il-ministeri u atturi oħrajn, li jwassal biex riformi maġġuri jiddewmu u ma jirnexxux. Il-proċess xejn ottimali ta’ trasformazzjoni tal-Akkademja Slovakka tax-Xjenzi qajjem tħassib dwar il-kontinwità tal-operat tagħha, li wassal għall-kollass tal-proċess kollu kemm hu. In-nuqqas ta’ miżuri mmirati jew in-nuqqas ta’ suċċess tal-miżuri mmirati, flimkien ma’ impenn limitat min-naħa tal-istituzzjonijiet tar-riċerka u l-kapaċità limitata tar-riċerka jikkontribwixxu kollha għal nefqa privata baxxa fuq ir-R&Ż. B’mod kumplessiv, ir-R&Ż tan-negozji għadhom fost l-aktar kajmani fl-Unjoni u huma ffukati fuq il-manifattura medja/ta’ teknoloġija avvanzata, oqsma li huma ddominati minn ditti multinazzjonali. Il-miżuri li jixprunaw it-trasferiment tal-għarfien, isaħħu l-kapaċitajiet innovattivi fl-industrija u jtejbu l-kooperazzjoni bejn in-negozji u l-akkademja mixjin bil-mod.

| (17) | Huma meħtieġa wkoll sforzi sostnuti ta’ investiment fl-infrastruttura diġitali u tat-trasport u effiċjenza fl-enerġija, biex il-produttività tas-Slovakkja tissaħħaħ u l-proċess ta’ konverġenza jinżamm għaddej. Huwa meħtieġ li jittejbu l-konnessjonijiet fissi tal-broadband u l-kopertura 4G kif ukoll l-introduzzjoni tal-broadband veloċi ħafna. L-investiment fl-effiċjenza enerġetika, partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni u t-teknoloġija ambjentali, jista’ jkun għajn ta’ tkabbir ekoloġiku u se jippriżerva r-riżorsi ambjentali skarsi. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jsir investiment aktar strateġiku li jindirizza n-nuqqasijiet fl-infrastruttura u biex jittejbu n-netwerks tat-trasport - dan se jwassal biex ir-reġjuni anqas żviluppati jlaħħqu mal-bqija u jibdew jibbażaw aktar fuq l-għarfien, filwaqt li jsiru aktar kompetittivi u produttivi. Is-Slovakkja qed taqta’ lura fir-rigward tat-tlestija tan-netwerk ferrovjarju u tat-toroq prinċipali skont in-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport, bħall-Kuritur tar-Renu u tad-Danubju. Id-dgħufijiet fin-netwerk tat-trasport jistgħu jiġu indirizzati billi tissaħħaħ l-interkonnettività, il-multimodalità u l-interoperabbiltà tan-netwerk tat-trasport pubbliku u urban eżistenti, u permezz tal-promozzjoni ta’ modi ta’ trasport sostenibbli. |
| --- | --- |

(17)

Huma meħtieġa wkoll sforzi sostnuti ta’ investiment fl-infrastruttura diġitali u tat-trasport u effiċjenza fl-enerġija, biex il-produttività tas-Slovakkja tissaħħaħ u l-proċess ta’ konverġenza jinżamm għaddej. Huwa meħtieġ li jittejbu l-konnessjonijiet fissi tal-broadband u l-kopertura 4G kif ukoll l-introduzzjoni tal-broadband veloċi ħafna. L-investiment fl-effiċjenza enerġetika, partikolarment fis-settur tal-kostruzzjoni u t-teknoloġija ambjentali, jista’ jkun għajn ta’ tkabbir ekoloġiku u se jippriżerva r-riżorsi ambjentali skarsi. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jsir investiment aktar strateġiku li jindirizza n-nuqqasijiet fl-infrastruttura u biex jittejbu n-netwerks tat-trasport - dan se jwassal biex ir-reġjuni anqas żviluppati jlaħħqu mal-bqija u jibdew jibbażaw aktar fuq l-għarfien, filwaqt li jsiru aktar kompetittivi u produttivi. Is-Slovakkja qed taqta’ lura fir-rigward tat-tlestija tan-netwerk ferrovjarju u tat-toroq prinċipali skont in-Netwerk trans-Ewropew tat-trasport, bħall-Kuritur tar-Renu u tad-Danubju. Id-dgħufijiet fin-netwerk tat-trasport jistgħu jiġu indirizzati billi tissaħħaħ l-interkonnettività, il-multimodalità u l-interoperabbiltà tan-netwerk tat-trasport pubbliku u urban eżistenti, u permezz tal-promozzjoni ta’ modi ta’ trasport sostenibbli.

| (18) | Il-piż kbir amministrattiv u regolatorju jista’ jolqot l-investiment u l-innovazzjoni b’mod negattiv, speċjalment fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”). Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż amministrattiv mhuwiex jitnaqqas biżżejjed u l-ambjent tan-negozju fis-Slovakkja qiegħed jaqa’ lura meta jitqabbel ma’ dak internazzjonali. Il-kwalità tal-leġiżlazzjoni u n-nuqqas ta’ prevedibbiltà huma inkwetanti għan-negozju. Dan it-tħassib jenħtieġ li jiġi indirizzat permezz tad-dħul fis-seħħ tal-Istrateġija għar-Regolamentazzjoni Aħjar tas-Slovakkja (RIA2020) u t-tisħiħ taċ-Ċentru tar-Regolamentazzjoni Aħjar u l-kapaċitajiet analitiċi fi ħdan l-amministrazzjoni tal-Istat. Is-settur tas-servizzi professjonali Slovakk għadu rregolat ħafna. Ir-restrittività tar-regolamentazzjoni hija ogħla mill-medja ponderata tal-Unjoni fir-rigward tal-avukati, l-aġenti tal-privattivi, l-inġiniera ċivili, il-periti, il-kontabilisti, il-gwidi turistiċi u l-aġenti tal-proprjetà immobbli. |
| --- | --- |

(18)

Il-piż kbir amministrattiv u regolatorju jista’ jolqot l-investiment u l-innovazzjoni b’mod negattiv, speċjalment fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (“SMEs”). Minkejja l-isforzi tal-gvern, il-piż amministrattiv mhuwiex jitnaqqas biżżejjed u l-ambjent tan-negozju fis-Slovakkja qiegħed jaqa’ lura meta jitqabbel ma’ dak internazzjonali. Il-kwalità tal-leġiżlazzjoni u n-nuqqas ta’ prevedibbiltà huma inkwetanti għan-negozju. Dan it-tħassib jenħtieġ li jiġi indirizzat permezz tad-dħul fis-seħħ tal-Istrateġija għar-Regolamentazzjoni Aħjar tas-Slovakkja (RIA2020) u t-tisħiħ taċ-Ċentru tar-Regolamentazzjoni Aħjar u l-kapaċitajiet analitiċi fi ħdan l-amministrazzjoni tal-Istat. Is-settur tas-servizzi professjonali Slovakk għadu rregolat ħafna. Ir-restrittività tar-regolamentazzjoni hija ogħla mill-medja ponderata tal-Unjoni fir-rigward tal-avukati, l-aġenti tal-privattivi, l-inġiniera ċivili, il-periti, il-kontabilisti, il-gwidi turistiċi u l-aġenti tal-proprjetà immobbli.

| (19) | Il-gvern qiegħed jirriforma l-prattiki tal-akkwist pubbliku b’mod sostanzjali billi jġedded il-qafas legali biex jissimplifika l-proċeduri u l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet. Ikun tajjeb jekk issir enfasi fuq il-professjonalizzazzjoni; madankollu, il-benefiċċji ġenerali qed joħroġu fid-dieher bil-mod. Fil-kuntest tan-nuqqas ta’ fiduċja fil-konfront tal-istituzzjonijiet pubbliċi, jeħtieġ li l-akkwirenti pubbliċi jagħmlu sforz akbar biex jerġgħu jirbħu l-fiduċja tan-negozji, tal-midja u tal-pubbliku inġenerali. Dan iżomm lura l-introduzzjoni ta’ prattiki ġodda li huma tant meħtieġa. Jeħtieġ li tingħata spinta lill-isforzi biex jiżdied l-użu tal-kriterji tal-kwalità sabiex jinkiseb valur aħjar għall-flus u jissaħħaħ l-użu strateġiku tal-akkwist pubbliku. |
| --- | --- |

(19)

Il-gvern qiegħed jirriforma l-prattiki tal-akkwist pubbliku b’mod sostanzjali billi jġedded il-qafas legali biex jissimplifika l-proċeduri u l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet. Ikun tajjeb jekk issir enfasi fuq il-professjonalizzazzjoni; madankollu, il-benefiċċji ġenerali qed joħroġu fid-dieher bil-mod. Fil-kuntest tan-nuqqas ta’ fiduċja fil-konfront tal-istituzzjonijiet pubbliċi, jeħtieġ li l-akkwirenti pubbliċi jagħmlu sforz akbar biex jerġgħu jirbħu l-fiduċja tan-negozji, tal-midja u tal-pubbliku inġenerali. Dan iżomm lura l-introduzzjoni ta’ prattiki ġodda li huma tant meħtieġa. Jeħtieġ li tingħata spinta lill-isforzi biex jiżdied l-użu tal-kriterji tal-kwalità sabiex jinkiseb valur aħjar għall-flus u jissaħħaħ l-użu strateġiku tal-akkwist pubbliku.

| (20) | L-amministrazzjoni pubblika Slovakka għadha qed tħabbat wiċċha ma ineffiċjenzi u ostakli li qed jinħolqu partikolarment mill-kooperazzjoni ineffettiva bejn id-dipartimenti tal-gvern. In-nuqqas ta’ kapaċità u ta’ ppjanar strateġiku u l-ineffiċjenzi amministrattivi qed iliġġmu l-andament mexxej tal-Fondi SIE. B’riżultat ta’ dan, is-Slovakkja tilfet EUR 120 miljun f’finanzjament fil-perjodu bejn l-2014 u l-2020, filwaqt li t-tqassim tal-fondi lill-benefiċjarji aħħarija għadu għaddej b’ritmu kajman. Barra minn hekk, it-tħejjija xejn ottimali ta’ proġetti ffinanzjati mill-Fondi SIE wasslet għal investiment tard u rriżultat fi skadenzi qosra għall-proċeduri tal-akkwist pubbliku, li żied ir-riskju ta’ irregolaritajiet. |
| --- | --- |

(20)

L-amministrazzjoni pubblika Slovakka għadha qed tħabbat wiċċha ma ineffiċjenzi u ostakli li qed jinħolqu partikolarment mill-kooperazzjoni ineffettiva bejn id-dipartimenti tal-gvern. In-nuqqas ta’ kapaċità u ta’ ppjanar strateġiku u l-ineffiċjenzi amministrattivi qed iliġġmu l-andament mexxej tal-Fondi SIE. B’riżultat ta’ dan, is-Slovakkja tilfet EUR 120 miljun f’finanzjament fil-perjodu bejn l-2014 u l-2020, filwaqt li t-tqassim tal-fondi lill-benefiċjarji aħħarija għadu għaddej b’ritmu kajman. Barra minn hekk, it-tħejjija xejn ottimali ta’ proġetti ffinanzjati mill-Fondi SIE wasslet għal investiment tard u rriżultat fi skadenzi qosra għall-proċeduri tal-akkwist pubbliku, li żied ir-riskju ta’ irregolaritajiet.

| (21) | Il-korruzzjoni għadha sfida u l-prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli qed issir b’nofs qalb. L-isforzi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni qed jinżammu lura minn dgħufijiet organizzattivi u proċedurali fil-livell tal-pulizija u tal-prosekutur, u protezzjoni dgħajfa tal-informaturi. It-titjib tal-effettività tas-sistema tal-ġustizzja, fosthom l-indipendenza tagħha, ukoll għadu diffiċli. Minkejja xi titjib fir-rigward tal-effiċjenza u l-kwalità, it-tħassib dwar l-indipendenza tal-ġudikatura għadhom persistenti u d-dewmien fil-proċess tal-ħatra tal-imħallfin fil-qorti kostituzzjonali jista’ jaffettwa l-funzjonament tas-sistema ġudizzjarja. |
| --- | --- |

(21)

Il-korruzzjoni għadha sfida u l-prosekuzzjoni ta’ każijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli qed issir b’nofs qalb. L-isforzi fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni qed jinżammu lura minn dgħufijiet organizzattivi u proċedurali fil-livell tal-pulizija u tal-prosekutur, u protezzjoni dgħajfa tal-informaturi. It-titjib tal-effettività tas-sistema tal-ġustizzja, fosthom l-indipendenza tagħha, ukoll għadu diffiċli. Minkejja xi titjib fir-rigward tal-effiċjenza u l-kwalità, it-tħassib dwar l-indipendenza tal-ġudikatura għadhom persistenti u d-dewmien fil-proċess tal-ħatra tal-imħallfin fil-qorti kostituzzjonali jista’ jaffettwa l-funzjonament tas-sistema ġudizzjarja.

| (22) | L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li s-Slovakkja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li jitqiesu d-diskrepanzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tas-Slovakkja għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment. |
| --- | --- |

(22)

L-ipprogrammar tal-Fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud mil-lakuni identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż tal-2019. Dan jippermetti li s-Slovakkja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li jitqiesu d-diskrepanzi reġjonali. It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva tas-Slovakkja għall-ġestjoni ta’ dawn il-fondi huwa fattur importanti għas-suċċess ta’ dan l-investiment.

| (23) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(23)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tas-Slovakkja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lis-Slovakkja fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fis-Slovakkja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (24) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(24)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 is-Slovakkja tieħu azzjoni biex:

1.

Tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2020. Tissalvagwardja s-sostenibbiltà fit-tul tal-finanzi pubbliċi, b’mod partikolari dawk tal-kura tas-saħħa u tas-sistema tal-pensjonijiet.

2.

Ittejjeb il-kwalità u l-inklużività tal-edukazzjoni fil-livelli kollha u trawwem il-ħiliet skont il-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. Issaħħaħ l-aċċess għal kura tas-saħħa u kura fit-tul affordabbli u ta’ kwalità. Tippromwovi l-integrazzjoni ta’ gruppi żvantaġġati, partikolarment ir-Rom.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment dwar il-kura tas-saħħa, ir-riċerka u l-innovazzjoni, it-trasport, b’mod partikolari dwar is-sostenibbiltà, l-infrastruttura diġitali, l-effiċjenza enerġetika, il-kompetittività tal-SMEs, u l-akkomodazzjoni soċjali tagħha, filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali. Iżżid l-użu ta’ kriterji relatati mal-kwalità u mal-ispejjeż tul iċ-ċiklu tal-ħajja fl-operazzjonijiet tal-akkwist pubbliku.

4.

Tissokta bit-titjib fl-effettività tas-sistema ġudizzjarja, b’enfasi fuq it-tisħiħ tal-indipendenza tagħha, fosthom il-ħatriet ġudizzjarji. Iżżid l-isforzi biex tinkixef il-korruzzjoni u jittieħdu passi legali għall-każijiet ta’ korruzzjoni, partikolarment fil-każijiet ta’ korruzzjoni fuq skala kbira.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 107.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat ċiklikament li ma jinkludix il-miżuri ta’ darba u l-miżuri temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni permezz tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tan-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/154 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/154

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Finlandja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà tal-Finlandja għall-2019

(2019/C 301/26)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Dan qies il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġie pproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Finlandja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”). |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Dan qies il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġie pproklamat mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lill-Finlandja bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha ssir analiżi fil-fond. Fl-istess data, il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet approvata mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fid-9 ta’ April 2019, il-Kunsill adotta r-Rakkomandazzjoni dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro (3) (“Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro”) li tistabbilixxi ħames rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro (“ir-rakkomandazzjonijiet għaż-żona tal-euro”).

| (2) | Bħala Stat Membru li juża l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Finlandja jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif inhi riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (3) u (4) imsemmija aktar ’l isfel. B’mod partikolari, l-enfasi tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħinha tindirizza t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-investiment ta’ appoġġ, u l-miżuri li jrażżnu d-dejn tal-unitajiet domestiċi ser jgħinuha tindirizza r-raba’ rakkomandazzjoni fir-rigward tat-tnaqqis tad-dejn privat. |
| --- | --- |

(2)

Bħala Stat Membru li juża l-euro u fid-dawl tar-rabtiet mill-qrib bejn l-ekonomiji fl-unjoni ekonomika u monetarja, il-Finlandja jenħtieġ li tiżgura l-implimentazzjoni sħiħa u f’waqtha tar-Rakkomandazzjoni tal-2019 għaż-żona tal-euro, kif inhi riflessa fir-rakkomandazzjonijiet (3) u (4) imsemmija aktar ’l isfel. B’mod partikolari, l-enfasi tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-oqsma speċifikati ser jgħinha tindirizza t-tieni rakkomandazzjoni taż-żona tal-euro fir-rigward tal-investiment ta’ appoġġ, u l-miżuri li jrażżnu d-dejn tal-unitajiet domestiċi ser jgħinuha tindirizza r-raba’ rakkomandazzjoni fir-rigward tat-tnaqqis tad-dejn privat.

| (3) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Finlandja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Finlandja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li ġew adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), l-azzjoni li ttieħdet fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet tas-snin ta’ qabel u l-progress tal-Finlandja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha għall-Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(3)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Finlandja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet il-Finlandja biex tindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li ġew adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (4), l-azzjoni li ttieħdet fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet tas-snin ta’ qabel u l-progress tal-Finlandja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha għall-Ewropa 2020.

| (4) | Fl-4 ta’ April 2019, il-Finlandja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin. |
| --- | --- |

(4)

Fl-4 ta’ April 2019, il-Finlandja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess ħin.

| (5) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu bejn l-2014 u l-2020. Kif inhu previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fil-każijiet fejn ikun meħtieġ li jingħata appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalih. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda. |
| --- | --- |

(5)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu bejn l-2014 u l-2020. Kif inhu previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fil-każijiet fejn ikun meħtieġ li jingħata appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru biex jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalih. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda.

| (6) | Bħalissa l-Finlandja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, li ġie ppreżentat fuq il-bażi ta’ ebda bidla fil-politiki mill-gvern preċedenti ftit qabel l-elezzjonijiet ġenerali f’April, il-gvern qiegħed jippjana bilanċ nominali ta’ – 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, li jirrappreżenta żieda minn – 0,7 % tal-PDG fl-2018. Skont il-Gvern, fl-2020 il-bilanċ huwa mistenni jitjieb aktar u jilħaq iż-0 % u, minn hemm ’il quddiem, jerġa’ jmur għall-agħar fl-2021 fejn jilħaq – 0,1 % u – 0,3 % fl-2022. Abbażi tal-ikkalkular mill-ġdid tal-bilanċ strutturali (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li jinsab stabbilit b’defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG, huwa mbassar abbażi ta’ ebda bidla fil-politika li jkompli jiġi ssuperat matul il-perijodu tal-programm kollu, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-konċessjonijiet tal-2019 marbuta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali li fir-rigward tagħhom ingħatat devjazzjoni temporanja. Il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali, li laħaq massimu ta’ 63,4 % fl-2015, naqas għal 58,9 % fl-2018. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn ser ikompli jonqos u jilħaq is-57,4 % tal-PDG fl-2021. Huwa maħsub li jerġa’ jiżdied għal 57,7 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dan it-tbassir baġitarju jidher li huwa ġeneralment plawżibbli. Ir-riskji ewlenin għat-tbassir baġitarju huma relatati mal-possibbiltà tal-ispiża marbuta mat-tixjiħ u inflazzjoni ogħla milli mistenni. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa l-Finlandja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Stabbiltà tagħha għall-2019, li ġie ppreżentat fuq il-bażi ta’ ebda bidla fil-politiki mill-gvern preċedenti ftit qabel l-elezzjonijiet ġenerali f’April, il-gvern qiegħed jippjana bilanċ nominali ta’ – 0,3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, li jirrappreżenta żieda minn – 0,7 % tal-PDG fl-2018. Skont il-Gvern, fl-2020 il-bilanċ huwa mistenni jitjieb aktar u jilħaq iż-0 % u, minn hemm ’il quddiem, jerġa’ jmur għall-agħar fl-2021 fejn jilħaq – 0,1 % u – 0,3 % fl-2022. Abbażi tal-ikkalkular mill-ġdid tal-bilanċ strutturali (6), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju, li jinsab stabbilit b’defiċit strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG, huwa mbassar abbażi ta’ ebda bidla fil-politika li jkompli jiġi ssuperat matul il-perijodu tal-programm kollu, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-konċessjonijiet tal-2019 marbuta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali li fir-rigward tagħhom ingħatat devjazzjoni temporanja. Il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali, li laħaq massimu ta’ 63,4 % fl-2015, naqas għal 58,9 % fl-2018. Skont il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019, il-proporzjon tad-dejn ser ikompli jonqos u jilħaq is-57,4 % tal-PDG fl-2021. Huwa maħsub li jerġa’ jiżdied għal 57,7 % tal-PDG fl-2022. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dan it-tbassir baġitarju jidher li huwa ġeneralment plawżibbli. Ir-riskji ewlenin għat-tbassir baġitarju huma relatati mal-possibbiltà tal-ispiża marbuta mat-tixjiħ u inflazzjoni ogħla milli mistenni.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Finlandja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-konċessjonijiet marbuta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali li fir-rigward tagħhom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dawn huwa konsistenti mar-rata tat-tkabbir nominali massima tan-nefqa primarja netta tal-gvern (7) ta’ 2,9 % fl-2019, li tikkorrispondi għal deterjorament permess ta’ 0,2 % tal-PDG fil-bilanċ strutturali. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-Finlandja mistennija tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019 filwaqt li tiġi kkunsidrata l-konċessjoni li ngħatat b’rabta mal-klawsola tar-riforma strutturali. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda li l-Finlandja tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju fl-2019, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-konċessjonijiet marbuta mal-implimentazzjoni tar-riformi strutturali li fir-rigward tagħhom ingħatat devjazzjoni temporanja. Dawn huwa konsistenti mar-rata tat-tkabbir nominali massima tan-nefqa primarja netta tal-gvern (7) ta’ 2,9 % fl-2019, li tikkorrispondi għal deterjorament permess ta’ 0,2 % tal-PDG fil-bilanċ strutturali. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, il-Finlandja mistennija tilħaq l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju tagħha fl-2019 filwaqt li tiġi kkunsidrata l-konċessjoni li ngħatat b’rabta mal-klawsola tar-riforma strutturali.

| (8) | Fl-2020, fid-dawl tad-distakk fl-output mistenni tal-Finlandja, li ser jilħaq iż-0,8 %, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,9 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament tar-rekwiżiti li ġiet maqbula b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni abbażi ta’ politiki mhux mibdula, huwa maħsub li fl-2020 il-Finlandja ser tkun f’riskju ta’ ċerta devjazzjoni. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Finlandja hija prevista tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u jeħtieġ li tkun lesta li tieħu aktar miżuri li jiżguraw il-konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2020. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020, fid-dawl tad-distakk fl-output mistenni tal-Finlandja, li ser jilħaq iż-0,8 %, ir-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,9 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,5 % tal-PDG li jirriżulta mill-matriċi ta’ aġġustament tar-rekwiżiti li ġiet maqbula b’mod komuni skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Skont it-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni abbażi ta’ politiki mhux mibdula, huwa maħsub li fl-2020 il-Finlandja ser tkun f’riskju ta’ ċerta devjazzjoni. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li l-Finlandja hija prevista tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2019 u jeħtieġ li tkun lesta li tieħu aktar miżuri li jiżguraw il-konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir fl-2020.

| (9) | Minħabba l-popolazzjoni li qed tavvanza fl-età u l-għadd dejjem jonqos ta’ ħaddiema, in-nefqa fuq il-pensjonijiet, is-saħħa u – speċjalment – il-kura soċjali (il-kura fit-tul) hija maħsuba li ser tiżdied fid-deċennji li ġejjin. Skont ir-Rapport dwar is-Sostenibbiltà Fiskali għall-2018, iż-żieda prevista fl-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ jirrikjedu konsolidazzjoni fiskali li tammonta għal 2 % tal-PDG sabiex il-proporzjon tad-dejn għall-PDG fit-tul jiġi stabilizzat. It-tħejjijiet għal riforma tal-gvern reġjonali, tas-servizzi tas-saħħa u s-servizzi soċjali, mfassla biex tindirizza dawn l-isfidi u biex jiġi żgurat aċċess ugwali u jitnaqqsu l-ħinijiet ta’ stennija, twaqqfu minħabba r-riżenja tal-Gvern fit-8 ta’ Marzu 2019. Il-proporzjon ta’ ħtiġijiet mediċi mhux ssodisfati awto dikjarati fil-Finlandja għadu ogħla mill-medja tal-Unjoni. B’mod partikolari, il-persuni li mhumiex jaħdmu qegħdin isibuha diffiċli biex jingħataw il-kura medika minħabba listi ta’ stennija twal. |
| --- | --- |

(9)

Minħabba l-popolazzjoni li qed tavvanza fl-età u l-għadd dejjem jonqos ta’ ħaddiema, in-nefqa fuq il-pensjonijiet, is-saħħa u – speċjalment – il-kura soċjali (il-kura fit-tul) hija maħsuba li ser tiżdied fid-deċennji li ġejjin. Skont ir-Rapport dwar is-Sostenibbiltà Fiskali għall-2018, iż-żieda prevista fl-ispejjeż marbuta mat-tixjiħ jirrikjedu konsolidazzjoni fiskali li tammonta għal 2 % tal-PDG sabiex il-proporzjon tad-dejn għall-PDG fit-tul jiġi stabilizzat. It-tħejjijiet għal riforma tal-gvern reġjonali, tas-servizzi tas-saħħa u s-servizzi soċjali, mfassla biex tindirizza dawn l-isfidi u biex jiġi żgurat aċċess ugwali u jitnaqqsu l-ħinijiet ta’ stennija, twaqqfu minħabba r-riżenja tal-Gvern fit-8 ta’ Marzu 2019. Il-proporzjon ta’ ħtiġijiet mediċi mhux ssodisfati awto dikjarati fil-Finlandja għadu ogħla mill-medja tal-Unjoni. B’mod partikolari, il-persuni li mhumiex jaħdmu qegħdin isibuha diffiċli biex jingħataw il-kura medika minħabba listi ta’ stennija twal.

| (10) | Is-suq tax-xogħol Finlandiż qiegħed jiċkien hekk kif il-popolazzjoni fl-età tax-xogħol qiegħda tonqos u l-livelli tal-postijiet battala jiżdiedu. Fl-istess waqt, ir-rati tal-attività u tal-impjiegi fil-Finlandja huma aktar baxxi milli fil-pajjiżi Nordiċi l-oħrajn u fl-2018 il-qgħad strutturali kien ta’ 7 %. Dan jirrifletti parzjalment in-nases tal-inattività u tal-qgħad li jostakolaw użu aħjar tal-forza tax-xogħol. L-ostakli li qed iżommu n-nies lura milli jaħdmu jinkludu s-sistema kumplessa ta’ benefiċċji u t-taħlita ta’ tipi differenti ta’ benefiċċji. Il-benefiċċji qed jinqatgħu malajr hekk kif jiżdied l-introjtu, u dan joħloq sitwazzjoni fejn is-sejbien ta’ xogħol jaf ma jkunx attraenti biżżejjed min-naħa finanzjarja. L-inċertezza fir-rigward tal-livell tal-benefiċċji u meta jerġgħu jinbdew jingħataw tnaqqas il-ħajra għal xogħol għal żmien qasir jew part-time. Ir-riżultati preliminari tal-esperiment tal-introjtu bażiku ġew ippubblikati fi Frar 2019 u jipprovdu informazzjoni dwar ir-reviżjoni tas-sistema tas-sigurtà soċjali sabiex il-benefiċċji jibdew jiġu kkumbinati mad-dħul b’mod aktar effettiv. |
| --- | --- |

(10)

Is-suq tax-xogħol Finlandiż qiegħed jiċkien hekk kif il-popolazzjoni fl-età tax-xogħol qiegħda tonqos u l-livelli tal-postijiet battala jiżdiedu. Fl-istess waqt, ir-rati tal-attività u tal-impjiegi fil-Finlandja huma aktar baxxi milli fil-pajjiżi Nordiċi l-oħrajn u fl-2018 il-qgħad strutturali kien ta’ 7 %. Dan jirrifletti parzjalment in-nases tal-inattività u tal-qgħad li jostakolaw użu aħjar tal-forza tax-xogħol. L-ostakli li qed iżommu n-nies lura milli jaħdmu jinkludu s-sistema kumplessa ta’ benefiċċji u t-taħlita ta’ tipi differenti ta’ benefiċċji. Il-benefiċċji qed jinqatgħu malajr hekk kif jiżdied l-introjtu, u dan joħloq sitwazzjoni fejn is-sejbien ta’ xogħol jaf ma jkunx attraenti biżżejjed min-naħa finanzjarja. L-inċertezza fir-rigward tal-livell tal-benefiċċji u meta jerġgħu jinbdew jingħataw tnaqqas il-ħajra għal xogħol għal żmien qasir jew part-time. Ir-riżultati preliminari tal-esperiment tal-introjtu bażiku ġew ippubblikati fi Frar 2019 u jipprovdu informazzjoni dwar ir-reviżjoni tas-sistema tas-sigurtà soċjali sabiex il-benefiċċji jibdew jiġu kkumbinati mad-dħul b’mod aktar effettiv.

| (11) | L-investimenti fl-inklużjoni attiva, speċjalment ta’ gruppi li l-aktar huma maqtugħa mis-suq tax-xogħol, huma meħtieġa biex tiżdied ir-rata tal-parteċipazzjoni issa li r-rati tal-attività u tal-impjieg qorbu lejn il-livelli ta’ qabel il-kriżi. Ir-riformi komprensivi bil-għan li titrawwem il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol jistgħu jwasslu biex ċerti gruppi jingħataw opportunitajiet aħjar fis-suq tax-xogħol. Dan jikkonċerna l-persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni, in-nisa fl-età riproduttiva, l-irġiel b’livell baxx ta’ ħiliet, il-persuni li jistgħu jaħdmu parzjalment u l-persuni b’diżabilità. Xi servizzi għan-nies qiegħda u inattivi huma maqsuma bejn awtoritajiet u fornituri differenti. Dan il-gruppi jistgħu jiġu megħjuna biex jingħaqdu jew jibqgħu fis-suq tax-xogħol permezz ta’ servizzi u politiki ta’ attivazzjoni u riabilitazzjoni apposta u integrati. Iż-żmien twil li n-nisa jqattgħu jindukraw jikkontribwixxi għad-differenza fl-impjiegi bejn in-nisa u l-irġiel u għad-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa. Il-gvern beda proċess ta’ riforma tal-liv tal-familja iżda waqaf nofs triq. |
| --- | --- |

(11)

L-investimenti fl-inklużjoni attiva, speċjalment ta’ gruppi li l-aktar huma maqtugħa mis-suq tax-xogħol, huma meħtieġa biex tiżdied ir-rata tal-parteċipazzjoni issa li r-rati tal-attività u tal-impjieg qorbu lejn il-livelli ta’ qabel il-kriżi. Ir-riformi komprensivi bil-għan li titrawwem il-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol jistgħu jwasslu biex ċerti gruppi jingħataw opportunitajiet aħjar fis-suq tax-xogħol. Dan jikkonċerna l-persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni, in-nisa fl-età riproduttiva, l-irġiel b’livell baxx ta’ ħiliet, il-persuni li jistgħu jaħdmu parzjalment u l-persuni b’diżabilità. Xi servizzi għan-nies qiegħda u inattivi huma maqsuma bejn awtoritajiet u fornituri differenti. Dan il-gruppi jistgħu jiġu megħjuna biex jingħaqdu jew jibqgħu fis-suq tax-xogħol permezz ta’ servizzi u politiki ta’ attivazzjoni u riabilitazzjoni apposta u integrati. Iż-żmien twil li n-nisa jqattgħu jindukraw jikkontribwixxi għad-differenza fl-impjiegi bejn in-nisa u l-irġiel u għad-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa. Il-gvern beda proċess ta’ riforma tal-liv tal-familja iżda waqaf nofs triq.

| (12) | L-iżgurar ta’ provvista ta’ ħaddiema fi żminijiet ta’ bidla demografika u teknoloġika hija importanti ħafna għat-trawwim ta’ tkabbir sostenibbli u inklużiv fil-Finlandja. L-investiment fil-ħiliet, speċjalment dawk li huma rilevanti għas-suq tax-xogħol, ikun utli għat-tħejjija għall-isfidi li ser jinħolqu minħabba l-bidla strutturali fl-ekonomija. Il-bidla teknoloġika ssejjaħ għal taħriġ kontinwu u taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema permezz ta’ modi ta’ tagħlim flessibbli, fosthom billi tingħata enfasi fuq it-tagħlim, l-edukazzjoni u t-taħriġ tal-adulti. Dan jenħtieġ li jżid il-mobbiltà okkupazzjonali, inaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet u jgħin biex jinkisbu l-ħtiġijiet tal-ġejjieni tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

(12)

L-iżgurar ta’ provvista ta’ ħaddiema fi żminijiet ta’ bidla demografika u teknoloġika hija importanti ħafna għat-trawwim ta’ tkabbir sostenibbli u inklużiv fil-Finlandja. L-investiment fil-ħiliet, speċjalment dawk li huma rilevanti għas-suq tax-xogħol, ikun utli għat-tħejjija għall-isfidi li ser jinħolqu minħabba l-bidla strutturali fl-ekonomija. Il-bidla teknoloġika ssejjaħ għal taħriġ kontinwu u taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema permezz ta’ modi ta’ tagħlim flessibbli, fosthom billi tingħata enfasi fuq it-tagħlim, l-edukazzjoni u t-taħriġ tal-adulti. Dan jenħtieġ li jżid il-mobbiltà okkupazzjonali, inaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet u jgħin biex jinkisbu l-ħtiġijiet tal-ġejjieni tas-suq tax-xogħol.

| (13) | Il-Finlandja tinsab f’riskju li ma tilħaqx il-mira ta’ 50 % tar-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali sal-2020. B’mod partikolari, aktar skart muniċipali qiegħed jiġi inċinerat (60 % fl-2017 meta mqabbel ma’ 55 % fl-2016). |
| --- | --- |

(13)

Il-Finlandja tinsab f’riskju li ma tilħaqx il-mira ta’ 50 % tar-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali sal-2020. B’mod partikolari, aktar skart muniċipali qiegħed jiġi inċinerat (60 % fl-2017 meta mqabbel ma’ 55 % fl-2016).

| (14) | Filwaqt li n-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp issa qiegħda tistabbilizza, mill-2009 l-Finlandja esperjenzat l-akbar tnaqqis fost l-Istati Membri kollha fir-rigward tal-investiment tas-settur privat fir-riċerka u l-iżvilupp. Minkejja li f’dawn l-aħħar snin is-sitwazzjoni makroekonomika qalbet għall-aħjar, l-investiment tas-settur privat fir-riċerka u l-iżvilupp għadu ma rkuprax. Intensità għolja ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp hija fattur fundamentali li jippermetti bidla strutturali favur is-setturi tal-ekonomija b’għarfien intensiv u jsaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir fit-tul. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjoni tal-edukazzjoni għolja u s-settur tan-negozji għadha waħda mid-diffikultajiet prinċipali li jaħdmu kontra l-istimolu tal-innovazzjonijiet u li dawn jinġiebu fis-suq. |
| --- | --- |

(14)

Filwaqt li n-nefqa pubblika fuq ir-riċerka u l-iżvilupp issa qiegħda tistabbilizza, mill-2009 l-Finlandja esperjenzat l-akbar tnaqqis fost l-Istati Membri kollha fir-rigward tal-investiment tas-settur privat fir-riċerka u l-iżvilupp. Minkejja li f’dawn l-aħħar snin is-sitwazzjoni makroekonomika qalbet għall-aħjar, l-investiment tas-settur privat fir-riċerka u l-iżvilupp għadu ma rkuprax. Intensità għolja ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp hija fattur fundamentali li jippermetti bidla strutturali favur is-setturi tal-ekonomija b’għarfien intensiv u jsaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir fit-tul. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni bejn l-istituzzjoni tal-edukazzjoni għolja u s-settur tan-negozji għadha waħda mid-diffikultajiet prinċipali li jaħdmu kontra l-istimolu tal-innovazzjonijiet u li dawn jinġiebu fis-suq.

| (15) | B’popolazzjoni mifruxa, il-konġestjonijiet fit-trasport jistgħu jostakolaw lin-nies milli jiċċaqilqu biex isibu xogħol. L-investiment strateġiku fl-infrastruttura tat-trasport jaf itejjeb il-mobilità tal-forza tax-xogħol u għaldaqstant isaħħaħ il-funzjonament tas-swieq tax-xogħol. Fl-istess waqt, billi l-ispejjeż tat-trasport iħallu impatt relattivament kbir fuq il-prezz finali tal-prodotti fil-Finlandja meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra, l-interkonnessjonijiet tal-infrastruttura jistgħu jtejbu l-aċċess għal swieq barranija. |
| --- | --- |

(15)

B’popolazzjoni mifruxa, il-konġestjonijiet fit-trasport jistgħu jostakolaw lin-nies milli jiċċaqilqu biex isibu xogħol. L-investiment strateġiku fl-infrastruttura tat-trasport jaf itejjeb il-mobilità tal-forza tax-xogħol u għaldaqstant isaħħaħ il-funzjonament tas-swieq tax-xogħol. Fl-istess waqt, billi l-ispejjeż tat-trasport iħallu impatt relattivament kbir fuq il-prezz finali tal-prodotti fil-Finlandja meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra, l-interkonnessjonijiet tal-infrastruttura jistgħu jtejbu l-aċċess għal swieq barranija.

| (16) | L-investiment strateġiku fid-dekarbonizzazzjoni tal-industriji li jużaw ħafna enerġija u tas-settur tat-trasport jgħin biex jintlaħqu l-għanijiet ekonomiċi u klimatiċi fit-tul. Il-Finlandja tinsab minn ta’ quddiem fl-innovazzjoni ta’ enerġija nadifa u fir-riċerka u l-iżvilupp privati f’dan il-qasam. Jekk, f’konformità mal-impenji li ħadet il-Finlandja, jiżdied l-investiment f’ċerti programmi ta’ enerġija nadifa sal-2021, il-pajjiż tkun jista’ jilħaq l-objettivi tan-newtralità f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Minbarra l-objettivi ambizzjużi tal-Finlandja biex iżżid is-sehem ta’ bijokarburanti, l-elettrifikazzjoni hija għażla kosteffiċjenti għad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport, meta jitqies li d-dekarbonizzazzjoni tal-ġenerazzjoni tal-elettriku avvanzat sew. |
| --- | --- |

(16)

L-investiment strateġiku fid-dekarbonizzazzjoni tal-industriji li jużaw ħafna enerġija u tas-settur tat-trasport jgħin biex jintlaħqu l-għanijiet ekonomiċi u klimatiċi fit-tul. Il-Finlandja tinsab minn ta’ quddiem fl-innovazzjoni ta’ enerġija nadifa u fir-riċerka u l-iżvilupp privati f’dan il-qasam. Jekk, f’konformità mal-impenji li ħadet il-Finlandja, jiżdied l-investiment f’ċerti programmi ta’ enerġija nadifa sal-2021, il-pajjiż tkun jista’ jilħaq l-objettivi tan-newtralità f’termini ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Minbarra l-objettivi ambizzjużi tal-Finlandja biex iżżid is-sehem ta’ bijokarburanti, l-elettrifikazzjoni hija għażla kosteffiċjenti għad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport, meta jitqies li d-dekarbonizzazzjoni tal-ġenerazzjoni tal-elettriku avvanzat sew.

| (17) | Ir-rati baxxi tal-imgħax u l-perspettiva ekonomika mtejba żiedu l-volum kumplessiv tas-self, speċjalment permezz ta’ kumpanniji tal-akkomodazzjoni (li jipprovdu sura differenti ta’ sjieda ta’ dar). Fl-istess ħin, il-kreditu għall-konsumatur qiegħed jiżdied b’pass mgħaġġel u sehem dejjem jiżdied ta’ dan is-self jingħata minn banek barranin, istituzzjonijiet finanzjarji li ma jkunux istituzzjonijiet ta’ kreditu, kumpanniji ta’ self ta’ ammonti żgħar u self bejn il-pari. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi għalhekk għadu f’livell storikament għoli (67 % tal-PDG fl-2017). Il-parti l-kbira tad-dejn hija b’rata varjabbli, li jikkostitwixxi riskju jekk ir-rati tal-imgħax jiżdiedu fuq terminu medju. L-Awtorità Superviżorja Finanzjarja Finlandiża adottat għadd ta’ miżuri biex tikkontrolla ż-żieda tad-dejn tal-unitajiet domestiċi. Madankollu, it-tnaqqis attiv tal-piż tad-dejn mhux mistenni jseħħ dalwaqt, speċjalment għaliex ir-rati tal-imgħax għadhom baxxi u l-kunfidenza tal-konsumaturi għadha relattivament b’saħħitha. |
| --- | --- |

(17)

Ir-rati baxxi tal-imgħax u l-perspettiva ekonomika mtejba żiedu l-volum kumplessiv tas-self, speċjalment permezz ta’ kumpanniji tal-akkomodazzjoni (li jipprovdu sura differenti ta’ sjieda ta’ dar). Fl-istess ħin, il-kreditu għall-konsumatur qiegħed jiżdied b’pass mgħaġġel u sehem dejjem jiżdied ta’ dan is-self jingħata minn banek barranin, istituzzjonijiet finanzjarji li ma jkunux istituzzjonijiet ta’ kreditu, kumpanniji ta’ self ta’ ammonti żgħar u self bejn il-pari. Id-dejn tal-unitajiet domestiċi għalhekk għadu f’livell storikament għoli (67 % tal-PDG fl-2017). Il-parti l-kbira tad-dejn hija b’rata varjabbli, li jikkostitwixxi riskju jekk ir-rati tal-imgħax jiżdiedu fuq terminu medju. L-Awtorità Superviżorja Finanzjarja Finlandiża adottat għadd ta’ miżuri biex tikkontrolla ż-żieda tad-dejn tal-unitajiet domestiċi. Madankollu, it-tnaqqis attiv tal-piż tad-dejn mhux mistenni jseħħ dalwaqt, speċjalment għaliex ir-rati tal-imgħax għadhom baxxi u l-kunfidenza tal-konsumaturi għadha relattivament b’saħħitha.

| (18) | F’dan l-istadju, il-Finlandja ma għandhiex reġistru komprensiv dwar il-kreditu (jiġifieri wieħed li jiġbor l-informazzjoni pożittiva u negattiva dwar id-debituri) li jkopri l-banek maġġuri tagħha. In-nuqqas ta’ dan jipprevjeni lill-banek milli jkollhom stampa ċara tad-dejn kumplessiv tal-entitajiet domestiċi. Is-sena li għaddiet sar xi xogħol preparatorju biex jinħoloq reġistru ta’ dan it-tip. |
| --- | --- |

(18)

F’dan l-istadju, il-Finlandja ma għandhiex reġistru komprensiv dwar il-kreditu (jiġifieri wieħed li jiġbor l-informazzjoni pożittiva u negattiva dwar id-debituri) li jkopri l-banek maġġuri tagħha. In-nuqqas ta’ dan jipprevjeni lill-banek milli jkollhom stampa ċara tad-dejn kumplessiv tal-entitajiet domestiċi. Is-sena li għaddiet sar xi xogħol preparatorju biex jinħoloq reġistru ta’ dan it-tip.

| (19) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu bejn l-2021 u l-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati uħud min-nuqqasijiet li ġew identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, partikolarment fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Finlandja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati b’kunsiderazzjoni tad-diskrepanzi reġjonali. |
| --- | --- |

(19)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu bejn l-2021 u l-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati uħud min-nuqqasijiet li ġew identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, partikolarment fl-oqsma koperti mill-Anness D tar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Finlandja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati b’kunsiderazzjoni tad-diskrepanzi reġjonali.

| (20) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Finlandja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Ivvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li sar dwar ir-rakkomandazzjonijiet li ġew indirizzati fil-Finlandja fis-snin ta’ qabel. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Finlandja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(20)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew għall-2019, il-Kummissjoni għamlet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Finlandja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż għall-2019. Ivvalutat ukoll il-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u s-segwitu li sar dwar ir-rakkomandazzjonijiet li ġew indirizzati fil-Finlandja fis-snin ta’ qabel. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fil-Finlandja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (21) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(21)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà għall-2019 u l-opinjoni tiegħu (8) hija riflessa partikolarment fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 il-Finlandja tieħu azzjoni biex:

1.

Tiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern għall-2020 ma taqbiżx il-1,9 %, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,5 % tal-PDG. Ittejjeb il-kosteffettività tas-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa kif ukoll l-aċċess imparzjali għalihom.

2.

Ittejjeb l-inċentivi biex ix-xogħol jiġi aċċettat minn ħaddiema prospettivi u ttejjeb il-ħiliet u l-inklużjoni soċjali, prinċipalment permezz ta’ servizzi integrati tajjeb għall-persuni qiegħda u inattivi.

3.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, il-livelli baxxi ta’ emissjonijiet ta’ karbonju u t-transizzjoni tal-enerġija u t-trasport sostenibbli, filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali.

4.

Issaħħaħ il-monitoraġġ tad-dejn tal-unitajiet domestiċi u tistabbilixxi sistema ta’ reġistru tal-kreditu.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 136, 12.4.2019, p. 1.

3

(4)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 112.

4

(5)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

5

(6)  Il-bilanċ aġġustat ċiklikament li ma jinkludix ta’ miżuri ta’ darba u miżuri temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni permezz tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

6

(7)  In-nefqa primarja netta tal-gvern tinkludi nefqa li teskludi n-nefqa tal-imgħax, in-nefqa fuq il-programmi tal-Unjoni kopert bis-sħiħ mid-dħul mill-fondi tal-Unjoni u t-tibdil mhux diskrezzjonali tan-nefqa fuq il-benefiċċji tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjat nazzjonalment hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

7

(8)  Skont l-Artikolu 5(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

8

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/159 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/159

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-Iżvezja għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tal-Iżvezja għall-2019

(2019/C 301/27)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (2), u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018 il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 fejn l-Iżvezja ġiet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet ser ssir analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li kien jimmarka l-bidu tas-Semestru Ewropew għall-2019 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Din qieset il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li tħabbar mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018 il-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 fejn l-Iżvezja ġiet identifikata bħala wieħed mill-Istati Membri li fil-konfront tagħhom kienet ser ssir analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Iżvezja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet l-Iżvezja biex tindirizza r-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż li ġiet adottata mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), l-azzjoni li ttieħdet fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet tas-snin ta’ qabel u l-progress tal-Iżvezja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha għall-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Iżvezja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-prezzijiet sovravalutati tal-akkomodazzjonijiet flimkien ma’ żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi jirriskjaw li jwasslu għal korrezzjoni diżordnata. Id-dejn għoli tal-unitajiet domestiċi komplew jogħlew bħala sehem mill-PDG. Fit-tieni nofs tal-2017 kien hemm korrezzjoni tal-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet u minn dakinhar dawn gradwalment stabbilizzaw ruħhom. Madankollu, l-indikaturi tal-valutazzjoni jissuġġerixxu li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet għadhom għoljin meta jitqiesu l-elementi fundamentali tal-ekonomija. Minkejja li s-settur bankarju jidher kapitalizzat sew, meta titqies l-iskopertura għas-self ipotekarju tal-unitajiet domestiċi, il-korrezzjoni diżordnata tolqot lis-settur finanzjarju b’mod negattiv. Meta jitqies l-irbit finanzjarju sistemiku, dan jista’ jħalli riperkussjonijiet negattivi fuq il-pajjiżi ġirien. Id-diffikultajiet strutturali għall-provvista tal-akkomodazzjonijiet għadha tippersisti u l-output tal-kostruzzjoni ddgħajjef. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin ittieħdu passi fil-qasam makroprudenzjali biex tiġi indirizzata ż-żieda fid-dejn, sa issa l-impatt tagħhom jidher li huwa limitat. Għad hemm lakuni f’politiki ewlenin, partikolarment fir-rigward tal-inċentivi tat-taxxa għas-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u tal-funzjonament tal-provvista tal-akkomodazzjonijiet u tas-suq tal-kiri. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż għall-2019 tal-Iżvezja ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Dan ivvaluta l-progress li għamlet l-Iżvezja biex tindirizza r-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż li ġiet adottata mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018 (3), l-azzjoni li ttieħdet fir-rigward tar-rakkomandazzjonijiet tas-snin ta’ qabel u l-progress tal-Iżvezja biex tilħaq il-miri nazzjonali tagħha għall-Ewropa 2020. Inkluda wkoll analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li r-riżultati tagħha ġew ippubblikati fis-27 ta’ Frar 2019. L-analiżi tal-Kummissjoni wasslitha biex tikkonkludi li l-Iżvezja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi. B’mod partikolari, il-prezzijiet sovravalutati tal-akkomodazzjonijiet flimkien ma’ żieda fid-dejn tal-unitajiet domestiċi jirriskjaw li jwasslu għal korrezzjoni diżordnata. Id-dejn għoli tal-unitajiet domestiċi komplew jogħlew bħala sehem mill-PDG. Fit-tieni nofs tal-2017 kien hemm korrezzjoni tal-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet u minn dakinhar dawn gradwalment stabbilizzaw ruħhom. Madankollu, l-indikaturi tal-valutazzjoni jissuġġerixxu li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet għadhom għoljin meta jitqiesu l-elementi fundamentali tal-ekonomija. Minkejja li s-settur bankarju jidher kapitalizzat sew, meta titqies l-iskopertura għas-self ipotekarju tal-unitajiet domestiċi, il-korrezzjoni diżordnata tolqot lis-settur finanzjarju b’mod negattiv. Meta jitqies l-irbit finanzjarju sistemiku, dan jista’ jħalli riperkussjonijiet negattivi fuq il-pajjiżi ġirien. Id-diffikultajiet strutturali għall-provvista tal-akkomodazzjonijiet għadha tippersisti u l-output tal-kostruzzjoni ddgħajjef. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin ittieħdu passi fil-qasam makroprudenzjali biex tiġi indirizzata ż-żieda fid-dejn, sa issa l-impatt tagħhom jidher li huwa limitat. Għad hemm lakuni f’politiki ewlenin, partikolarment fir-rigward tal-inċentivi tat-taxxa għas-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u tal-funzjonament tal-provvista tal-akkomodazzjonijiet u tas-suq tal-kiri.

| (3) | L-Iżvezja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019 fid-29 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt. |
| --- | --- |

(3)

L-Iżvezja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tagħha għall-2019 fis-26 ta’ April 2019 u l-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2019 fid-29 ta’ April 2019. Sabiex jitqiesu r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ programmi ġew ivvalutati fl-istess waqt.

| (4) | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu bejn l-2014 u l-2020. Kif inhu previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fil-każijiet fejn ikun meħtieġ li jingħata appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob li Stat Membru jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalih. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda. |
| --- | --- |

(4)

Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu bejn l-2014 u l-2020. Kif inhu previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fil-każijiet fejn ikun meħtieġ li jingħata appoġġ għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob li Stat Membru jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalih. Il-Kummissjoni tat aktar dettalji dwar kif biħsiebha tuża dik id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri marbuta mal-effettività tal-Fondi SEI għal governanza ekonomika soda.

| (5) | Bħalissa l-Iżvezja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019 il-gvern qiegħed jippjana li jkun f’surplus ta’ 0,6 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, li huwa mistenni jissaħħaħ aktar matul il-perijodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — huwa ppjanat li jinqabeż matul il-perijodu tal-ipprogrammar. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern mistenni jonqos gradwalment minn 34,5 % fl-2019 u jissokta jonqos għal 28,2 % tal-2022. Il-finanzi pubbliċi sodi u t-tkabbir ekonomiku stabbli mistennija jkunu l-motivaturi ewlenin tat-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, fl-2019 il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra surplus ta’ 0,5 % tal-PDG u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, rata li taqbeż l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Iżvezja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(5)

Bħalissa l-Iżvezja tinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Fil-Programm ta’ Konverġenza tiegħu għall-2019 il-gvern qiegħed jippjana li jkun f’surplus ta’ 0,6 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2019, li huwa mistenni jissaħħaħ aktar matul il-perijodu tal-programm. Fuq il-bażi tal-bilanċ strutturali kkalkolat mill-ġdid (5), l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju — defiċit strutturali ta’ 1 % tal-PDG — huwa ppjanat li jinqabeż matul il-perijodu tal-ipprogrammar. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern mistenni jonqos gradwalment minn 34,5 % fl-2019 u jissokta jonqos għal 28,2 % tal-2022. Il-finanzi pubbliċi sodi u t-tkabbir ekonomiku stabbli mistennija jkunu l-motivaturi ewlenin tat-tnaqqis tal-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern ġenerali. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawżibbli. Abbażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-2019 tal-Kummissjoni, fl-2019 il-bilanċ strutturali mistenni jirreġistra surplus ta’ 0,5 % tal-PDG u ta’ 0,6 % tal-PDG fl-2020, rata li taqbeż l-objettiv baġitarju ta’ terminu medju. Kumplessivament, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li fl-2019 u fl-2020 l-Iżvezja mistennija tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (6) | Id-dejn tal-unitajiet domestiċi baqa’ jiżdied mil-livelli li digà kienu għoljin. Fl-2018 id-dejn tal-unitajiet domestiċi żdied b’5,5 % u laħaq it-88 % tal-PDG u 186 % tal-introjtu disponibbli, li hija waħda fost l-ogħla rati fl-Unjoni. Dan ġie xprunat l-aktar mis-self ipotekarju ogħla marbut mal-prezzijiet ogħla tal-akkomodazzjonijiet, flimkien ma’ distorsjonijiet strutturali li jiffavorixxu x-xiri ta’ proprjetà b’finanzjament ipotekarju. L-Iżvezja implimentat diversi miżuri makroprudenzjali f’dan l-aħħar snin, fosthom regola msaħħa li daħlet fis-seħħ f’Marzu 2018 dwar il-ħlas lura għal self ipotekarju bi proporzjon dejn-introjtu għoli, u d-deċiżjoni biex minn Settembru 2019 jiżdied il-kapital ta’ lqugħ tal-banek. Madankollu, jidher li l-miżuri ta’ politika li ttieħdu sal-lum kellhom impatt ġenerali limitat fuq iż-żieda fis-self ipotekarju u ma ttieħdet l-ebda azzjoni politika għar-riforma tal-inċentivi tat-taxxa b’rabta mas-sjieda tal-akkomodazzjoni u d-dejn ipotekarju. |
| --- | --- |

(6)

Id-dejn tal-unitajiet domestiċi baqa’ jiżdied mil-livelli li digà kienu għoljin. Fl-2018 id-dejn tal-unitajiet domestiċi żdied b’5,5 % u laħaq it-88 % tal-PDG u 186 % tal-introjtu disponibbli, li hija waħda fost l-ogħla rati fl-Unjoni. Dan ġie xprunat l-aktar mis-self ipotekarju ogħla marbut mal-prezzijiet ogħla tal-akkomodazzjonijiet, flimkien ma’ distorsjonijiet strutturali li jiffavorixxu x-xiri ta’ proprjetà b’finanzjament ipotekarju. L-Iżvezja implimentat diversi miżuri makroprudenzjali f’dan l-aħħar snin, fosthom regola msaħħa li daħlet fis-seħħ f’Marzu 2018 dwar il-ħlas lura għal self ipotekarju bi proporzjon dejn-introjtu għoli, u d-deċiżjoni biex minn Settembru 2019 jiżdied il-kapital ta’ lqugħ tal-banek. Madankollu, jidher li l-miżuri ta’ politika li ttieħdu sal-lum kellhom impatt ġenerali limitat fuq iż-żieda fis-self ipotekarju u ma ttieħdet l-ebda azzjoni politika għar-riforma tal-inċentivi tat-taxxa b’rabta mas-sjieda tal-akkomodazzjoni u d-dejn ipotekarju.

| (7) | Filwaqt li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet naqsu lejn l-aħħar tal-2017 u żammew stabbli minn dak iż-żmien, dan seħħ wara perijodu twil ta’ żidiet qawwija tal-prezzijiet, u l-valwazzjonijiet għadhom ferm ogħla mill-elementi fundamentali ekonomiċi. Fost il-kwistjonijiet ewlenin hemm l-inċentivi tat-taxxa li jiffavorixxu s-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u s-self ipotekarju, u l-kundizzjonijiet ta’ kreditu akkomodanti flimkien mar-rati ta’ ħlas lura li għadhom relattivament baxxi. Minkejja żieda sinifikanti f’bini ġdid fuq dawn l-aħħar ħames snin, għad fadal nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet, speċjalment akkomodazzjonijiet affordabbli fil-bliet il-kbar. Il-provvista ta’ akkomodazzjonijiet ġodda ma kinitx biżżejjed biex tlaħħaq mal-bżonnijiet previsti għall-futur qrib, li huma stmati li jlaħħqu d-90 000 dar ġdida kull sena għall-perijodu bejn l-2018 u l-2020. Dan in-nuqqas huwa marbut ma’ ineffiċjenzi strutturali, bħall-kompetizzjoni limitat fis-settur tal-kostruzzjoni minħabba fl-ostakli għad-dħul fil-konfront tad-ditti żgħar u barranin u l-kapaċità tal-iżviluppaturi l-kbar li jikkontrollaw ir-riżorsi tal-art. L-istokk tal-akkomodazzjonijiet mhuwiex jintuża b’mod effiċjenti. Fis-suq tal-kera l-kirjiet aktar baxxi mis-suq joħolqu effetti ta’ intrappolament u ta’ sitwazzjoni privileġġjata (“insider/outsider effect”). Fis-suq tas-sidien-okkupanti it-taxxi fuq il-qligħ kapitali jnaqqsu l-mobbiltà tas-sidien tal-akkomodazzjonijiet. In-nuqqas ta’ abitazzjoni tagħmilha aktar diffiċli għall-persuni biex ibiddlu x-xogħol u jista’ jwassal għal inugwaljanza bejn ġenerazzjonijiet differenti. L-awtoritajiet Żvediżi qegħdin ikomplu jimplimentaw gradwalment il-“pjan ta’ 22 punt” biex jiżdied il-bini ta’ akkomodazzjonijiet residenzjali u biex tittejjeb l-effiċjenza tas-settur tal-abitazzjoni. Sa issa ma ttieħed l-ebda pass konkret favur il-liberalizzazzjoni tar-regolamenti stretti tal-kiri u r-reviżjoni tat-taxxa kapitali fuq l-akkomodazzjonijiet okkupati mis-sidien, għalkemm f’Jannar 2019 il-gvern il-ġdid ħabbar pjani biex jintroduċi riformi f’dan il-qasam, suġġett għal ħidma preparatorja ta’ stħarriġ tal-qasam. |
| --- | --- |

(7)

Filwaqt li l-prezzijiet tal-akkomodazzjonijiet naqsu lejn l-aħħar tal-2017 u żammew stabbli minn dak iż-żmien, dan seħħ wara perijodu twil ta’ żidiet qawwija tal-prezzijiet, u l-valwazzjonijiet għadhom ferm ogħla mill-elementi fundamentali ekonomiċi. Fost il-kwistjonijiet ewlenin hemm l-inċentivi tat-taxxa li jiffavorixxu s-sjieda tal-akkomodazzjonijiet u s-self ipotekarju, u l-kundizzjonijiet ta’ kreditu akkomodanti flimkien mar-rati ta’ ħlas lura li għadhom relattivament baxxi. Minkejja żieda sinifikanti f’bini ġdid fuq dawn l-aħħar ħames snin, għad fadal nuqqas ta’ akkomodazzjonijiet, speċjalment akkomodazzjonijiet affordabbli fil-bliet il-kbar. Il-provvista ta’ akkomodazzjonijiet ġodda ma kinitx biżżejjed biex tlaħħaq mal-bżonnijiet previsti għall-futur qrib, li huma stmati li jlaħħqu d-90 000 dar ġdida kull sena għall-perijodu bejn l-2018 u l-2020. Dan in-nuqqas huwa marbut ma’ ineffiċjenzi strutturali, bħall-kompetizzjoni limitat fis-settur tal-kostruzzjoni minħabba fl-ostakli għad-dħul fil-konfront tad-ditti żgħar u barranin u l-kapaċità tal-iżviluppaturi l-kbar li jikkontrollaw ir-riżorsi tal-art. L-istokk tal-akkomodazzjonijiet mhuwiex jintuża b’mod effiċjenti. Fis-suq tal-kera l-kirjiet aktar baxxi mis-suq joħolqu effetti ta’ intrappolament u ta’ sitwazzjoni privileġġjata (“insider/outsider effect”). Fis-suq tas-sidien-okkupanti it-taxxi fuq il-qligħ kapitali jnaqqsu l-mobbiltà tas-sidien tal-akkomodazzjonijiet. In-nuqqas ta’ abitazzjoni tagħmilha aktar diffiċli għall-persuni biex ibiddlu x-xogħol u jista’ jwassal għal inugwaljanza bejn ġenerazzjonijiet differenti. L-awtoritajiet Żvediżi qegħdin ikomplu jimplimentaw gradwalment il-“pjan ta’ 22 punt” biex jiżdied il-bini ta’ akkomodazzjonijiet residenzjali u biex tittejjeb l-effiċjenza tas-settur tal-abitazzjoni. Sa issa ma ttieħed l-ebda pass konkret favur il-liberalizzazzjoni tar-regolamenti stretti tal-kiri u r-reviżjoni tat-taxxa kapitali fuq l-akkomodazzjonijiet okkupati mis-sidien, għalkemm f’Jannar 2019 il-gvern il-ġdid ħabbar pjani biex jintroduċi riformi f’dan il-qasam, suġġett għal ħidma preparatorja ta’ stħarriġ tal-qasam.

| (8) | Qegħdin joħorġu fid-deher nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, bħal dak tal-kostruzzjoni, tal-edukazzjoni u tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. Huwa essenzjali li jkun hemm provvista ta’ kapital uman li jappoġġa l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp kif ukoll id-diġitalizzazzjoni. L-investiment fl-edukazzjoni u fil-ħiliet ser jgħin biex dawn l-isfidi jiġu indirizzati. Sal-lum ġie rreġistrat titjib fl-eżiti tal-edukazzjoni, iżda għad hemm diskrepanza kbira fil-prestazzjoni tal-edukazzjoni bejn il-gruppi soċjali differenti li qed tkompli titwessa’. L-iżviluppi demografiċi ser iwasslu għal żieda fl-għadd ta’ studenti, li ser tkompli tolqot l-għadd ta’ għalliema ta’ bħalissa b’mod negattiv. Is-sitwazzjoni tal-migrazzjoni mhux mill-Unjoni u tad-dixxendenti tagħhom u l-effetti ta’ ċerti programmi li ġew adottati dan l-aħħar jistħoqqilhom monitoraġġ mill-qrib għaliex l-integrazzjoni ta’ studenti mwielda f’pajjiżi barranin, u l-inklużjoni sostenibbli tal-migranti b’livell baxx ta’ ħiliet u tal-migranti mhux mill-Unjoni (partikolarment in-nisa) fis-suq tax-xogħol għadha diffiċli. |
| --- | --- |

(8)

Qegħdin joħorġu fid-deher nuqqasijiet ta’ ħaddiema f’ċerti setturi, bħal dak tal-kostruzzjoni, tal-edukazzjoni u tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni. Huwa essenzjali li jkun hemm provvista ta’ kapital uman li jappoġġa l-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp kif ukoll id-diġitalizzazzjoni. L-investiment fl-edukazzjoni u fil-ħiliet ser jgħin biex dawn l-isfidi jiġu indirizzati. Sal-lum ġie rreġistrat titjib fl-eżiti tal-edukazzjoni, iżda għad hemm diskrepanza kbira fil-prestazzjoni tal-edukazzjoni bejn il-gruppi soċjali differenti li qed tkompli titwessa’. L-iżviluppi demografiċi ser iwasslu għal żieda fl-għadd ta’ studenti, li ser tkompli tolqot l-għadd ta’ għalliema ta’ bħalissa b’mod negattiv. Is-sitwazzjoni tal-migrazzjoni mhux mill-Unjoni u tad-dixxendenti tagħhom u l-effetti ta’ ċerti programmi li ġew adottati dan l-aħħar jistħoqqilhom monitoraġġ mill-qrib għaliex l-integrazzjoni ta’ studenti mwielda f’pajjiżi barranin, u l-inklużjoni sostenibbli tal-migranti b’livell baxx ta’ ħiliet u tal-migranti mhux mill-Unjoni (partikolarment in-nisa) fis-suq tax-xogħol għadha diffiċli.

| (9) | Iż-żamma tal-livell tal-investimenti fl-infrastruttura tat-trasport tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tal-mobilità tal-forza tax-xogħol, tal-koeżjoni reġjonali u tas-settur tal-abitazzjoni u trawwem it-tkabbir fit-tul tal-produttività tal-Iżvezja. Il-gvern ħabbar investimenti konsiderevoli fl-infrastruttura tat-trasport permezz tal-pjan nazzjonali għall-infrastruttura 2018-2029 sabiex itejjeb il-modi differenti tat-trasport (partikolarment fir-rigward tal-ferrovija u tat-toroq). Il-pjan jinkludi investimenti maġġuri għall-iżviluppar tas-sistema ferrovjarja, il-promozzjoni biex it-trasport tal-merkanzija jibda jsir aktar bil-ferrovija milli bit-triq, li ser jikkontribwixxi wkoll għat-tnaqqis tal-emissjonijiet. Iż-żamma ta’ livelli għoljin ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp, il-kundizzjonijiet ta’ qafas favorevoli u l-bażi ta’ innovazzjoni aktar wiesgħa huma fundamentali biex tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-Iżvezja bħala pijunier tal-innovazzjoni. Tradizzjonalment, il-mudell tal-innovazzjoni tal-Iżvezja kien jiddependi fuq għadd limitat ta’ kumpaniji teknoloġiċi kbar u attivi fis-suq globali. Ikun importanti li jinħoloq ambjent li jrawwem l-innovazzjoni potenzjali tal-SMEs u tan-negozji ġodda. Il-kapaċità innovattiva tal-Iżvezja tista’ tittejjeb aktar jekk tissaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn l-akkademja u l-SMEs. |
| --- | --- |

(9)

Iż-żamma tal-livell tal-investimenti fl-infrastruttura tat-trasport tista’ tikkontribwixxi għat-titjib tal-mobilità tal-forza tax-xogħol, tal-koeżjoni reġjonali u tas-settur tal-abitazzjoni u trawwem it-tkabbir fit-tul tal-produttività tal-Iżvezja. Il-gvern ħabbar investimenti konsiderevoli fl-infrastruttura tat-trasport permezz tal-pjan nazzjonali għall-infrastruttura 2018-2029 sabiex itejjeb il-modi differenti tat-trasport (partikolarment fir-rigward tal-ferrovija u tat-toroq). Il-pjan jinkludi investimenti maġġuri għall-iżviluppar tas-sistema ferrovjarja, il-promozzjoni biex it-trasport tal-merkanzija jibda jsir aktar bil-ferrovija milli bit-triq, li ser jikkontribwixxi wkoll għat-tnaqqis tal-emissjonijiet. Iż-żamma ta’ livelli għoljin ta’ investiment fir-riċerka u l-iżvilupp, il-kundizzjonijiet ta’ qafas favorevoli u l-bażi ta’ innovazzjoni aktar wiesgħa huma fundamentali biex tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-Iżvezja bħala pijunier tal-innovazzjoni. Tradizzjonalment, il-mudell tal-innovazzjoni tal-Iżvezja kien jiddependi fuq għadd limitat ta’ kumpaniji teknoloġiċi kbar u attivi fis-suq globali. Ikun importanti li jinħoloq ambjent li jrawwem l-innovazzjoni potenzjali tal-SMEs u tan-negozji ġodda. Il-kapaċità innovattiva tal-Iżvezja tista’ tittejjeb aktar jekk tissaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn l-akkademja u l-SMEs.

| (10) | Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus saret prijorità għall-Iżvezja, u dan fl-isfond ta’ skandlu relatat mal-ħasil tal-flus li għadu qed jevolvi fir-rigward ta’ waħda mill-akbar istituzzjonijiet finanzjarji fil-pajjiż. Is-superviżuri finanzjarji Żvediżi u Estonjani bdew investigazzjoni konġunta, flimkien mal-kontropartijiet Latvjani u Litwani tagħhom. Filwaqt li l-qafas tal-Iżvezja kontra l-ħasil tal-flus ġie msaħħaħ fl-2017 bid-dħul fis-seħħ tal-att dwar il-ħasil tal-flus, huwa importanti li tissokta l-ħidma fuq l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni ta’ kwalunkwe dgħufija li għad fadal fil-qafas. Għad fadal sfidi x’jiġu indirizzati u s-superviżur għad irid jadotta miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif tista’ tissaħħaħ is-superviżjoni f’dan il-qasam. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri ladarba jiġu adottati. |
| --- | --- |

(10)

Il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus saret prijorità għall-Iżvezja, u dan fl-isfond ta’ skandlu relatat mal-ħasil tal-flus li għadu qed jevolvi fir-rigward ta’ waħda mill-akbar istituzzjonijiet finanzjarji fil-pajjiż. Is-superviżuri finanzjarji Żvediżi u Estonjani bdew investigazzjoni konġunta, flimkien mal-kontropartijiet Latvjani u Litwani tagħhom. Filwaqt li l-qafas tal-Iżvezja kontra l-ħasil tal-flus ġie msaħħaħ fl-2017 bid-dħul fis-seħħ tal-att dwar il-ħasil tal-flus, huwa importanti li tissokta l-ħidma fuq l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni ta’ kwalunkwe dgħufija li għad fadal fil-qafas. Għad fadal sfidi x’jiġu indirizzati u s-superviżur għad irid jadotta miżuri u linji gwida addizzjonali dwar kif tista’ tissaħħaħ is-superviżjoni f’dan il-qasam. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni għall-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri ladarba jiġu adottati.

| (11) | L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Iżvezja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali. |
| --- | --- |

(11)

L-ipprogrammar tal-fondi tal-Unjoni għall-perijodu 2021-2027 jista’ jgħin biex jiġu indirizzati xi wħud min-nuqqasijiet identifikati fir-rakkomandazzjonijiet, b’mod partikolari fl-oqsma koperti mill-Anness D għar-rapport tal-pajjiż għall-2019. Dan jippermetti li l-Iżvezja tuża tajjeb il-fondi fir-rigward tas-setturi identifikati filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali.

| (12) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Iżvezja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiżi għall-2019. Ivvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-azzjonijiet li ttieħdu dwar ir-rakkomandazzjonijiet li kienu indirizzati lill-Iżvezja fis-snin ta’ qabel. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Iżvezja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(12)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tal-Iżvezja u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiżi għall-2019. Ivvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-azzjonijiet li ttieħdu dwar ir-rakkomandazzjonijiet li kienu indirizzati lill-Iżvezja fis-snin ta’ qabel. Il-Kummissjoni qieset mhux biss ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fl-Iżvezja imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika globali tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni fid-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (13) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u huwa tal-opinjoni li l-Iżvezja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(13)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019 u huwa tal-opinjoni li l-Iżvezja hija mistennija tikkonforma mal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (14) | Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt, |
| --- | --- |

(14)

Fid-dawl tal-analiżi fil-fond tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma għall-2019 u l-Programm ta’ Konverġenza għall-2019. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (1) ta’ hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2019 u fl-2020 l-Iżvezja tieħu azzjoni biex:

1.

Tindirizza r-riskji relatati mad-dejn kbir tal-unitajiet domestiċi billi tnaqqas gradwalment it-tnaqqis tat-taxxa fuq il-pagamenti tal-imgħax ipotekarju jew iżżid it-taxxi rikorrenti fuq il-proprjetà. Tistimula l-investiment fil-kostruzzjoni residenzjali fejn hemm l-aktar nuqqasijiet urġenti, b’mod partikolari billi tneħħi l-ostakli għall-kostruzzjoni. Ittejjeb l-effiċjenza tas-suq tal-akkomodazzjoni, fosthom billi tiġi introdotta aktar flessibbiltà fil-prezzijiet tal-kera u fir-reviżjoni tat-tfassil tat-taxxa fuq il-qligħ kapitali.

2.

Tiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-edukazzjoni u l-ħiliet, filwaqt li żżomm il-livell tal-investiment fit-trasport sostenibbli biex jitjiebu il-modi differenti tat-trasport, partikolarment il-ferrovija, u r-riċerka u l-innovazzjoni, filwaqt li tqis id-diskrepanzi reġjonali.

3.

Tiżgura s-superviżjoni u l-infurzar effettivi tal-qafas kontra l-ħasil tal-flus.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25.

2

(3)  ĠU C 320, 10.9.2018, p. 116.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  Il-bilanċ aġġustat ċiklikament li ma jinkludix miżuri ta’ darba u miżuri temporanji, ikkalkulat mill-ġdid mill-Kummissjoni permezz tal-metodoloġija maqbula b’mod komuni.

5

---

| 5.9.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 301/163 |
| --- | --- | --- | --- |

5.9.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 301/163

---

RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL

tad-9 ta’ Lulju 2019

dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tar-Renju Unit għall-2019 u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Konverġenza tar-Renju Unit tal-2018-2019

(2019/C 301/28)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ budget u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika (1), u b’mod partikolari l-Artikolu 9(2) tiegħu,

Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,

Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,

Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,

Billi:

| (1) | Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lir-Renju Unit bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond. |
| --- | --- |

(1)

Fil-21 ta’ Novembru 2018, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir, li ta bidu għas-Semestru Ewropew biex tiġi kkoordinata l-politika ekonomika għall-2019. Qieset kif dovut il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ipproklamat mill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni fis-17 ta’ Novembru 2017. Il-prijoritajiet tal-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir ġew approvati mill-Kunsill Ewropew fil-21 ta’ Marzu 2019. Fil-21 ta’ Novembru 2018, abbażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2), il-Kummissjoni adottat ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija, li fih hija ma identifikatx lir-Renju Unit bħala wieħed mill-Istati Membri li dwaru kellha titwettaq analiżi fil-fond.

| (2) | Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għar-Renju Unit ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tar-Renju Unit fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Renju Unit lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020. |
| --- | --- |

(2)

Ir-rapport tal-pajjiż tal-2019 għar-Renju Unit ġie ppubblikat fis-27 ta’ Frar 2019. Huwa vvaluta l-progress tar-Renju Unit fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż adottati mill-Kunsill fit-13 ta’ Lulju 2018, is-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet adottati fis-snin preċedenti u l-progress tar-Renju Unit lejn il-miri nazzjonali tiegħu ta’ Ewropa 2020.

| (3) | Fit-23 ta’ April 2019, ir-Renju Unit ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien. |
| --- | --- |

(3)

Fit-23 ta’ April 2019, ir-Renju Unit ippreżenta l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 tiegħu u l-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019 tiegħu. Biex jiġu kkunsidrati r-rabtiet ta’ bejniethom, iż-żewġ Programmi ġew ivvalutati fl-istess żmien.

| (4) | Fid-29 ta’ Marzu 2017, ir-Renju Unit innotifika lill-Kunsill Ewropew bl-intenzjoni tiegħu li joħroġ mill-Unjoni Ewropea. Meta r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea, dan isir pajjiż terz. Peress li hemm inċertezza dwar id-data u t-termini tal-ħruġ tar-Renju Unit, kif ukoll dwar ir-relazzjonijiet futuri tar-Renju Unit mal-Unjoni, din ir-Rakkomandazzjoni ma tispekulax dwar l-implikazzjonijiet ekonomiċi possibbli ta’ xenarji differenti. F’każ li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni abbażi tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (3) (“il-Ftehim dwar il-Ħruġ”), li ġie miftiehem mill-gvern tar-Renju Unit u li l-Kunsill Ewropew approva fil-25 ta’ Novembru 2018, id-dritt tal-Unjoni, inkluż is-Semestru Ewropew, ser ikompli japplika għar-Renju Unit u fih, matul il-perijodu ta’ transizzjoni stabbilit mill-Ftehim dwar il-Ħruġ. |
| --- | --- |

(4)

Fid-29 ta’ Marzu 2017, ir-Renju Unit innotifika lill-Kunsill Ewropew bl-intenzjoni tiegħu li joħroġ mill-Unjoni Ewropea. Meta r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea, dan isir pajjiż terz. Peress li hemm inċertezza dwar id-data u t-termini tal-ħruġ tar-Renju Unit, kif ukoll dwar ir-relazzjonijiet futuri tar-Renju Unit mal-Unjoni, din ir-Rakkomandazzjoni ma tispekulax dwar l-implikazzjonijiet ekonomiċi possibbli ta’ xenarji differenti. F’każ li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni abbażi tal-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (3) (“il-Ftehim dwar il-Ħruġ”), li ġie miftiehem mill-gvern tar-Renju Unit u li l-Kunsill Ewropew approva fil-25 ta’ Novembru 2018, id-dritt tal-Unjoni, inkluż is-Semestru Ewropew, ser ikompli japplika għar-Renju Unit u fih, matul il-perijodu ta’ transizzjoni stabbilit mill-Ftehim dwar il-Ħruġ.

| (5) | Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba. |
| --- | --- |

(5)

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rilevanti għall-pajjiż ġew indirizzati fl-ipprogrammar tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (“Fondi SIE”) għall-perijodu 2014-2020. Kif previst fl-Artikolu 23 tar-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), fejn ikun meħtieġ li jingħata sostenn għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet rilevanti tal-Kunsill, il-Kummissjoni tista’ titlob lil Stat Membru li jirrieżamina l-Ftehim ta’ Sħubija u l-programmi rilevanti tiegħu u jipproponi emendi għalihom. Il-Kummissjoni pprovdiet iktar dettalji dwar kif tista’ tagħmel użu minn din id-dispożizzjoni fil-linji gwida dwar l-applikazzjoni tal-miżuri li jorbtu l-effettività tal-Fondi SIE ma’ governanza ekonomika tajba.

| (6) | Bħalissa r-Renju Unit jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn tranżizzjonali sal-2019-2020. Fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019, il-gvern jistenna li d-defiċit nominali jiżdied minn 1,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018-2019 għal 1,4 % tal-PDG fl-2019-2020 u jonqos għal 1,1 % tal-PDG fl-2020-2021. Il-programm ta’ konverġenza ma jinkludix objettiv baġitarju fuq terminu medju. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika, bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni jonqos minn 85,5 % fl-2018-2019 għal 83,8 % fl-2019-2020 u għal 82,9 % tal-PDG fl-2020-2021. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Għalkemm il-miżuri meħtieġa biex jappoġġaw il-miri tad-defiċit ippjanati huma kumplessivament speċifikati sew, il-pressjonijiet li qed jikbru fuq in-nefqa tal-gvern (5) f’għadd ta’ oqsma joħolqu riskju għall-kisba tal-perkors ippjanat għad-defiċit. |
| --- | --- |

(6)

Bħalissa r-Renju Unit jinsab fil-parti preventiva tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir u soġġett għar-regola tad-dejn tranżizzjonali sal-2019-2020. Fil-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019, il-gvern jistenna li d-defiċit nominali jiżdied minn 1,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG) fl-2018-2019 għal 1,4 % tal-PDG fl-2019-2020 u jonqos għal 1,1 % tal-PDG fl-2020-2021. Il-programm ta’ konverġenza ma jinkludix objettiv baġitarju fuq terminu medju. Skont il-Programm ta’ Konverġenza, id-dejn tal-amministrazzjoni pubblika, bħala proporzjon tal-PDG huwa mistenni jonqos minn 85,5 % fl-2018-2019 għal 83,8 % fl-2019-2020 u għal 82,9 % tal-PDG fl-2020-2021. Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed dawn il-projezzjonijiet baġitarji huwa plawsibbli. Għalkemm il-miżuri meħtieġa biex jappoġġaw il-miri tad-defiċit ippjanati huma kumplessivament speċifikati sew, il-pressjonijiet li qed jikbru fuq in-nefqa tal-gvern (5) f’għadd ta’ oqsma joħolqu riskju għall-kisba tal-perkors ippjanat għad-defiċit.

| (7) | Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lir-Renju Unit biex jiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja nett tal-gvern ma taqbiżx il-1,6 % fl-2019-2020, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżiti tal-parti preventiva fl-2019-2020. |
| --- | --- |

(7)

Fit-13 ta’ Lulju 2018, il-Kunsill irrakkomanda lir-Renju Unit biex jiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tan-nefqa primarja nett tal-gvern ma taqbiżx il-1,6 % fl-2019-2020, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa tal-Kummissjoni tal-2019, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżiti tal-parti preventiva fl-2019-2020.

| (8) | Fl-2020-2021, fid-dawl ta’ proporzjon tad-dejn għall-PDG tar-Renju Unit ta’ ’l fuq minn 60 %, u marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni proġettat ta’ 0,3 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,9 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG, li joriġina mill-matriċi tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit fl-2020-2021. Ir-Renju Unit huwa mistenni li jikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019-2020, bħala riżultat tad-devjazzjoni annwali permessa ta’ 0,25 %, u mar-regola tad-dejn fl-2020-2021. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li r-Renju Unit irid ikun lest li jieħu miżuri ulterjuri sa mill-2019-2020 biex ikun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. |
| --- | --- |

(8)

Fl-2020-2021, fid-dawl ta’ proporzjon tad-dejn għall-PDG tar-Renju Unit ta’ ’l fuq minn 60 %, u marġni tal-potenzjal tal-produzzjoni proġettat ta’ 0,3 %, ir-rata ta’ tkabbir nominali tan-nefqa primarja netta tal-gvern jenħtieġ li ma taqbiżx il-1,9 %, f’konformità mal-aġġustament strutturali ta’ 0,6 % tal-PDG, li joriġina mill-matriċi tar-rekwiżiti skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Jekk ma jinbidlux il-politiki, hemm riskju ta’ devjazzjoni sinifikanti mir-rekwiżit fl-2020-2021. Ir-Renju Unit huwa mistenni li jikkonforma mar-regola tad-dejn tranżizzjonali fl-2019-2020, bħala riżultat tad-devjazzjoni annwali permessa ta’ 0,25 %, u mar-regola tad-dejn fl-2020-2021. B’mod ġenerali, il-Kunsill huwa tal-opinjoni li r-Renju Unit irid ikun lest li jieħu miżuri ulterjuri sa mill-2019-2020 biex ikun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

| (9) | Ir-Renju Unit ilu żmien twil bħala l-ekonomija tal-G7 bl-aktar investiment kapitali baxx bħala sehem mill-PDG. L-investiment ukoll waqa’ b’mod partikolari matul il-kriżi finanzjarja, u l-irkupru ta’ wara l-kriżi fl-investiment privat waqaf. L-intensità tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp tar-Renju Unit kienet madwar 1,7 % tal-v għall-aħħar deċennju, taħt il-medja tal-Unjoni. Permezz tal-Istrateġija Industrijali tiegħu, ir-Renju Unit stabbilixxa mira tal-ekonomija sħiħa ta’ 2,4 % tal-PDG sal-2027 u ta’ 3 % tal-PDG fuq terminu itwal. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp huwa kkonċentrat f’għadd limitat ta’ kumpaniji u reġjuni. Dawn in-nuqqasijiet kbar kemm fil-kapital fiżiku kif ukoll f’dak uman huma l-kawża ewlenija tal-produttività tax-xogħol relattivament baxxa u staġnata tar-Renju Unit. |
| --- | --- |

(9)

Ir-Renju Unit ilu żmien twil bħala l-ekonomija tal-G7 bl-aktar investiment kapitali baxx bħala sehem mill-PDG. L-investiment ukoll waqa’ b’mod partikolari matul il-kriżi finanzjarja, u l-irkupru ta’ wara l-kriżi fl-investiment privat waqaf. L-intensità tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp tar-Renju Unit kienet madwar 1,7 % tal-v għall-aħħar deċennju, taħt il-medja tal-Unjoni. Permezz tal-Istrateġija Industrijali tiegħu, ir-Renju Unit stabbilixxa mira tal-ekonomija sħiħa ta’ 2,4 % tal-PDG sal-2027 u ta’ 3 % tal-PDG fuq terminu itwal. L-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp huwa kkonċentrat f’għadd limitat ta’ kumpaniji u reġjuni. Dawn in-nuqqasijiet kbar kemm fil-kapital fiżiku kif ukoll f’dak uman huma l-kawża ewlenija tal-produttività tax-xogħol relattivament baxxa u staġnata tar-Renju Unit.

| (10) | Ir-Renju Unit għandu nuqqas persistenti ta’ akkomodazzjoni. L-irkupru ta’ wara l-kriżi fil-bini tal-akkomodazzjoni tilef il-momentum. Qed jitfaċċaw limitazzjonijiet tal-kapaċità filwaqt li l-kostruzzjoni residenzjali għadha inqas minn dak li huwa meħtieġ biex tiġi sodisfatta d-domanda stmata. Il-prezzijiet tad-djar u l-kirjiet għadhom għoljin, speċjalment f’żoni b’domanda għolja għall-akkomodazzjoni, b’sinjali ta’ sopravalutazzjoni. Għadd sinifikanti inqas ta’ żgħażagħ issa huma sidien ta’ djarhom. Il-Gvern qed jimplimenta firxa ta’ miżuri biex jagħti spinta lill-provvista tal-akkomodazzjoni. Fl-istess ħin, l-ammont u l-post fejn tinsab l-art disponibbli għal akkomodazzjoni ġdida għadha limitata minħabba regolamentazzjoni stretta tas-suq tal-artijiet, b’mod partikolari madwar il-bliet. |
| --- | --- |

(10)

Ir-Renju Unit għandu nuqqas persistenti ta’ akkomodazzjoni. L-irkupru ta’ wara l-kriżi fil-bini tal-akkomodazzjoni tilef il-momentum. Qed jitfaċċaw limitazzjonijiet tal-kapaċità filwaqt li l-kostruzzjoni residenzjali għadha inqas minn dak li huwa meħtieġ biex tiġi sodisfatta d-domanda stmata. Il-prezzijiet tad-djar u l-kirjiet għadhom għoljin, speċjalment f’żoni b’domanda għolja għall-akkomodazzjoni, b’sinjali ta’ sopravalutazzjoni. Għadd sinifikanti inqas ta’ żgħażagħ issa huma sidien ta’ djarhom. Il-Gvern qed jimplimenta firxa ta’ miżuri biex jagħti spinta lill-provvista tal-akkomodazzjoni. Fl-istess ħin, l-ammont u l-post fejn tinsab l-art disponibbli għal akkomodazzjoni ġdida għadha limitata minħabba regolamentazzjoni stretta tas-suq tal-artijiet, b’mod partikolari madwar il-bliet.

| (11) | Hemm bżonn ta’ investiment kbir biex jiġu modernizzati u estiżi n-netwerks tal-infrastruttura filwaqt li jitnaqqsu l-kostijiet tal-proġett u l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Qed jiżdiedu l-pressjonijiet ta’ kapaċità fin-netwerks tat-toroq, tal-ferroviji u tal-avjazzjoni. Ir-Renju Unit jeħtieġ li jipprovdi kapaċità sinifikanti ġdida u aktar ekoloġika għall-ġenerazzjoni u l-provvista tal-enerġija. L-iżvilupp tal-infrastruttura tar-Renju Unit kellu t-tendenza li jiswa ħafna u mexa bil-mod. Wara deċennji ta’ nuqqas ta’ investiment pubbliku, il-gvern qed jibda jittratta d-defiċit tal-infrastruttura permezz tal-Istrateġija Nazzjonali għall-Infrastruttura tiegħu, iżda ser ikun ta’ sfida li jiġi żgurat l-ammont ta’ finanzjament estern meħtieġ fil-projezzjonijiet tal-gvern b’mod kosteffikaċi. |
| --- | --- |

(11)

Hemm bżonn ta’ investiment kbir biex jiġu modernizzati u estiżi n-netwerks tal-infrastruttura filwaqt li jitnaqqsu l-kostijiet tal-proġett u l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra. Qed jiżdiedu l-pressjonijiet ta’ kapaċità fin-netwerks tat-toroq, tal-ferroviji u tal-avjazzjoni. Ir-Renju Unit jeħtieġ li jipprovdi kapaċità sinifikanti ġdida u aktar ekoloġika għall-ġenerazzjoni u l-provvista tal-enerġija. L-iżvilupp tal-infrastruttura tar-Renju Unit kellu t-tendenza li jiswa ħafna u mexa bil-mod. Wara deċennji ta’ nuqqas ta’ investiment pubbliku, il-gvern qed jibda jittratta d-defiċit tal-infrastruttura permezz tal-Istrateġija Nazzjonali għall-Infrastruttura tiegħu, iżda ser ikun ta’ sfida li jiġi żgurat l-ammont ta’ finanzjament estern meħtieġ fil-projezzjonijiet tal-gvern b’mod kosteffikaċi.

| (12) | Għalkemm il-qgħad huwa baxx, il-pagi reali għadhom taħt l-ogħla livell ta’ qabel il-kriżi. Il-proporzjon għoli ta’ impjegati b’ħiliet baxxi għandhom prospetti limitati ta’ progress fil-karriera, biex b’hekk joħolqu piż fuq il-produttività u jikkontribwixxu għal livelli għoljin ta’ faqar fost dawk li jaħdmu. Hemm lok biex titjieb l-effikaċja tas-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ fil-ħiliet bażiċi u tekniċi. Il-Gvern qed jagħmel riformi kemm fit-taħriġ fil-klassi kif ukoll fit-taħriġ fuq ix-xogħol, iżda r-reġistrazzjonijiet kumplessivi tas-sistema l-ġdida fuq żewġ binarji huma ħafna inqas milli mistenni. |
| --- | --- |

(12)

Għalkemm il-qgħad huwa baxx, il-pagi reali għadhom taħt l-ogħla livell ta’ qabel il-kriżi. Il-proporzjon għoli ta’ impjegati b’ħiliet baxxi għandhom prospetti limitati ta’ progress fil-karriera, biex b’hekk joħolqu piż fuq il-produttività u jikkontribwixxu għal livelli għoljin ta’ faqar fost dawk li jaħdmu. Hemm lok biex titjieb l-effikaċja tas-sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ fil-ħiliet bażiċi u tekniċi. Il-Gvern qed jagħmel riformi kemm fit-taħriġ fil-klassi kif ukoll fit-taħriġ fuq ix-xogħol, iżda r-reġistrazzjonijiet kumplessivi tas-sistema l-ġdida fuq żewġ binarji huma ħafna inqas milli mistenni.

| (13) | Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew 2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Renju Unit u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Renju Unit fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Renju Unit imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri. |
| --- | --- |

(13)

Fil-kuntest tas-Semestru Ewropew 2019, il-Kummissjoni wettqet analiżi komprensiva tal-politika ekonomika tar-Renju Unit u ppubblikatha fir-rapport tal-pajjiż tal-2019. Hija vvalutat ukoll il-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2019 u s-segwitu mogħti għar-rakkomandazzjonijiet indirizzati lir-Renju Unit fi snin preċedenti. Il-Kummissjoni mhux biss qieset ir-rilevanza tagħhom għal politika fiskali u soċjoekonomika sostenibbli fir-Renju Unit imma qieset ukoll il-konformità tagħhom mar-regoli u mal-gwida tal-Unjoni, fid-dawl tal-ħtieġa li tissaħħaħ il-governanza ekonomika kumplessiva tal-Unjoni billi jingħata kontribut fil-livell tal-Unjoni għad-deċiżjonijiet nazzjonali futuri.

| (14) | Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019 u l-opinjoni tiegħu (6) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt, |
| --- | --- |

(14)

Fid-dawl ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Konverġenza tal-2018-2019 u l-opinjoni tiegħu (6) hija riflessa b’mod partikolari fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt,

B’DAN JIRRAKKOMANDA li r-Renju Unit jieħu azzjoni fl-2019 u fl-2020 biex:

1.

Jiżgura li r-rata tat-tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ma jaqbiżx il-1,9 % fl-2020-2021, li jikkorrispondi għal aġġustament strutturali annwali ta’ 0,6 % tal-PDG.

2.

Jiffoka l-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni, l-akkomodazzjoni, it-taħriġ u t-titjib tal-ħiliet, it-trasport sostenibbli u t-transizzjoni b’livell baxx ta’ karbonju u enerġija, filwaqt li titqies id-diversità reġjonali.

Magħmul fi Brussell, id-9 ta’ Lulju 2019.

Għall-Kunsill

Il-President

M. LINTILÄ

---

(1)  ĠU L 209, 2.8.1997, p. 1.

1

(2)  Ir-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi (ĠU L 306, 23.11.2011, p. 25).

2

(3)  ĠU C 66 I, 19.2.2019, p. 1.

3

(4)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 (ĠU L 347, 20.12.2013, p. 320).

4

(5)  In-nefqa primarja nett tal-gvern hi magħmula min-nefqa totali tal-gvern mingħajr in-nefqa marbuta mal-imgħax, in-nefqa marbuta mal-programmi tal-Unjoni kompletament koperti mid-dħul tal-fondi tal-Unjoni u mill-bidliet mhux diskrezzjonali fin-nefqa marbuta mal-benefiċċju tal-qgħad. Il-formazzjoni grossa tal-kapital fiss iffinanzjata fuq livell nazzjonali hija mifruxa fuq perijodu ta’ erba’ snin. Il-miżuri ta’ dħul diskrezzjonali jew iż-żidiet tad-dħul b’mandat tal-liġi huma fatturati. Il-miżuri ta’ darba fuq in-naħa kemm tad-dħul kif ukoll tal-nefqa huma esklużi.

5

(6)  Skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

6

---