# Επίσημη Εφημερίδα C 282/2019

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 62ό έτος20 Αυγούστου 2019 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

62ό έτος20 Αυγούστου 2019

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| 2019/C 282/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα προσαρμοσμένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| 2019/C 282/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Για τη βελτίωση της υλοποίησης του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την προώθηση των βασικών υπηρεσιών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 7 |
| 2019/C 282/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών (διερευνητική γνωμοδότηση) | 14 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

2019/C 282/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα προσαρμοσμένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

2019/C 282/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Για τη βελτίωση της υλοποίησης του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την προώθηση των βασικών υπηρεσιών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

7

2019/C 282/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών (διερευνητική γνωμοδότηση)

14

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| 2019/C 282/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη: απολογισμός και επόμενα βήματα[COM(2018) 771 final] | 20 |
| 2019/C 282/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (σύνοδος κορυφής της ευρωζώνης), το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ[COM(2018) 796 final] | 27 |
| 2019/C 282/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2019) 151 final] | 32 |
| 2019/C 282/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα[COM(2019) 163 final] | 39 |
| 2019/C 282/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1313/2013/ΕΕ περί μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης[COM(2019) 125 final — 2019/0070 (COD)] | 49 |
| 2019/C 282/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων Καθαρός πλανήτης για όλους Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία[COM(2018) 773 final] | 51 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

2019/C 282/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη: απολογισμός και επόμενα βήματα[COM(2018) 771 final]

[COM(2018) 771 final]

20

2019/C 282/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (σύνοδος κορυφής της ευρωζώνης), το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ[COM(2018) 796 final]

[COM(2018) 796 final]

27

2019/C 282/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2019) 151 final]

[COM(2019) 151 final]

32

2019/C 282/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα[COM(2019) 163 final]

[COM(2019) 163 final]

39

2019/C 282/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1313/2013/ΕΕ περί μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης[COM(2019) 125 final — 2019/0070 (COD)]

[COM(2019) 125 final — 2019/0070 (COD)]

49

2019/C 282/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων Καθαρός πλανήτης για όλους Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία[COM(2018) 773 final]

[COM(2018) 773 final]

51

---

| | Διορθωτικά |
| --- | --- |
| 2019/C 282/10 | Διορθωτικό στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757 ώστε να ληφθεί δεόντως υπόψη το παγκόσμιο σύστημα συλλογής δεδομένων για την κατανάλωση μαζούτ από πλοία  ( Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 240 της 16.7.2019 ) | 60 |

Διορθωτικά

2019/C 282/10

Διορθωτικό στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757 ώστε να ληφθεί δεόντως υπόψη το παγκόσμιο σύστημα συλλογής δεδομένων για την κατανάλωση μαζούτ από πλοία  ( Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 240 της 16.7.2019 )

( Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 240 της 16.7.2019 )

60

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς ένα προσαρμοσμένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2019/C 282/01)

Εισηγητής: ο κ. Alain COHEUR

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 12.7.2018 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 28.5.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 159/0/1 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

12.7.2018

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

28.5.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

159/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Σε μια εποχή κατά την οποία το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αναζητά μια νέα πνοή, η προώθηση της πολυμορφίας των επιχειρηματικών μορφών αποτελεί παράγοντα δημιουργίας θέσεων εργασίας, κοινωνικής καινοτομίας και συνοχής καθώς και ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη. Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) βασίζεται στην απλούστευση των υφιστάμενων μορφών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας να μην καταστούν ούτε κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ούτε μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί (οικονομικά ανιδιοτελείς). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η διαχείριση των επιχειρήσεων και των οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας πραγματοποιείται σύμφωνα με κοινά χαρακτηριστικά, αξίες και αρχές, όπως η υπεροχή του ατόμου και του κοινωνικού σκοπού επί του κεφαλαίου, η εθελοντική και ανοικτή συμμετοχή και η δημοκρατική διακυβέρνηση. Οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη βραχυπρόθεσμα, αλλά να εξασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους. Τα κέρδη επανεπενδύονται στη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας ή στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων που ανταποκρίνονται στον κοινωνικό σκοπό ή διανέμονται συλλογικά σύμφωνα με την προσωπική συνεισφορά των μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Το δίκαιο της ΕΕ δεν εξετάζει την κοινωνική οικονομία με βάση τα εγγενή της χαρακτηριστικά, κυρίως δε τη διαφορετική της σχέση με το κέρδος. Η ερμηνεία που δίνεται στο άρθρο 54 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) είναι ότι εισάγει διάκριση μεταξύ των οικονομικά ανιδιοτελών οντοτήτων (μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα) και των εταιρειών που ασκούν οικονομική δραστηριότητα έναντι αμοιβής. Αυτή η δεύτερη κατηγορία, επομένως, περιλαμβάνει, χωρίς διαφοροποίηση και ανεξάρτητα από τη νομική μορφή τους, όλες τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν κέρδη, είτε τα διανέμουν είτε όχι. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και η πρακτική λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν ενδιαφέρονται αρκετά για τις επιχειρήσεις που αναφέρονται ως «μη κερδοσκοπικές» στο εθνικό τους δίκαιο ή οι οποίες, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού αυτού, βασίζονται σε κριτήρια ιδιοκτησίας, διακυβέρνησης και χρήσης των κερδών, τα οποία τις διαφοροποιούν έντονα από τις κερδοσκοπικές κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις, ιδίως όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Επιπλέον, η ανάγκη απελευθέρωσης του δυναμικού όλων των επιχειρηματικών μορφών, καθώς και η αρχή της ουδετερότητας του δικαίου της ΕΕ όσον αφορά τις διάφορες μορφές οργάνωσης των επιχειρήσεων, θα πρέπει να αποτρέπουν την ανάπτυξη ενός ενιαίου επιχειρηματικού μοντέλου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):






  — | προτείνει να εισαχθεί στο δίκαιο της ΕΕ ένα νομικό πλαίσιο προσαρμοσμένο στην καλύτερη αναγνώριση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. Το πλαίσιο αυτό θα βασίζεται σε μια νέα έννοια, το περιορισμένο κέρδος, το οποίο θα καθορίζει το σύνολο των επιχειρήσεων που ενδέχεται μεν να πραγματοποιούν κέρδος, δεν αποσκοπούν όμως στο να το διανείμουν στους ιδιοκτήτες τους, δεδομένου ότι σκοπός τους είναι η αλληλεγγύη ή το γενικό συμφέρον· |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

προτείνει να εισαχθεί στο δίκαιο της ΕΕ ένα νομικό πλαίσιο προσαρμοσμένο στην καλύτερη αναγνώριση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. Το πλαίσιο αυτό θα βασίζεται σε μια νέα έννοια, το περιορισμένο κέρδος, το οποίο θα καθορίζει το σύνολο των επιχειρήσεων που ενδέχεται μεν να πραγματοποιούν κέρδος, δεν αποσκοπούν όμως στο να το διανείμουν στους ιδιοκτήτες τους, δεδομένου ότι σκοπός τους είναι η αλληλεγγύη ή το γενικό συμφέρον·

| — | καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δρομολογήσει μελέτη σχετικά με την έννοια του περιορισμένου κέρδους και τα επιχειρηματικά μοντέλα που ανταποκρίνονται σε αυτή τη διαδικασία. Η μελέτη αυτή θα συμβάλει στο να προσδιοριστούν καλύτερα οι ανάγκες νομικών, οικονομικών και φορολογικών πλαισίων που να ενδείκνυνται για τη διατήρηση των ανταγωνιστικών ιδιοτήτων των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και, ενδεχομένως, θα οδηγήσει στην υιοθέτηση ορθών πρακτικών· |
| --- | --- |

—

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δρομολογήσει μελέτη σχετικά με την έννοια του περιορισμένου κέρδους και τα επιχειρηματικά μοντέλα που ανταποκρίνονται σε αυτή τη διαδικασία. Η μελέτη αυτή θα συμβάλει στο να προσδιοριστούν καλύτερα οι ανάγκες νομικών, οικονομικών και φορολογικών πλαισίων που να ενδείκνυνται για τη διατήρηση των ανταγωνιστικών ιδιοτήτων των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και, ενδεχομένως, θα οδηγήσει στην υιοθέτηση ορθών πρακτικών·

| — | ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειες που κατεβλήθησαν στην ανακοίνωση για τον χαρακτηρισμό ως κρατικών ενισχύσεων των ενισχύσεων προς τους συνεταιρισμούς, επεκτείνοντας τις σχετικές διατάξεις σε όλες τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας· |
| --- | --- |

—

ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειες που κατεβλήθησαν στην ανακοίνωση για τον χαρακτηρισμό ως κρατικών ενισχύσεων των ενισχύσεων προς τους συνεταιρισμούς, επεκτείνοντας τις σχετικές διατάξεις σε όλες τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας·

| — | καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει ερμηνευτική ανακοίνωση σχετικά με το άρθρο 54 της ΣΛΕΕ και τα άρθρα της Συνθήκης περί δικαίου του ανταγωνισμού, προκειμένου να αποσαφηνιστεί η έννοια του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα στο δίκαιο της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει ερμηνευτική ανακοίνωση σχετικά με το άρθρο 54 της ΣΛΕΕ και τα άρθρα της Συνθήκης περί δικαίου του ανταγωνισμού, προκειμένου να αποσαφηνιστεί η έννοια του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα στο δίκαιο της ΕΕ·

| — | πιστεύει, τέλος, ότι ένα πρωτόκολλο σχετικά με την πολυμορφία των μορφών επιχειρήσεων θα πρέπει να προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ, κατά το πρότυπο του πρωτοκόλλου αριθ. 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, και καλεί τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν την αναθεώρηση αυτή στο πρόγραμμα των μελλοντικών μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

—

πιστεύει, τέλος, ότι ένα πρωτόκολλο σχετικά με την πολυμορφία των μορφών επιχειρήσεων θα πρέπει να προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ, κατά το πρότυπο του πρωτοκόλλου αριθ. 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, και καλεί τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν την αναθεώρηση αυτή στο πρόγραμμα των μελλοντικών μεταρρυθμίσεων.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.   Πολιτική αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας

| 2.1.1. | Η κοινωνική οικονομία είναι μια πραγματικότητα που αναπτύσσεται στην οικονομία και στα εδάφη της ΕΕ. Πρόκειται για 2,8 εκατομμύρια επιχειρήσεις και οργανισμούς διαφόρων μορφών —μεταξύ άλλων, συνεταιρισμοί, αλληλασφαλιστικές ενώσεις, κοινωνικές επιχειρήσεις, ενώσεις ή ιδρύματα— που ασκούν μια οικονομική δραστηριότητα και αντιπροσωπεύουν το 8 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) της ΕΕ και 13,6 εκατομμύρια εργαζόμενους, ήτοι το 6 % των μισθωτών εργαζομένων στην Ευρώπη. Από πολύ μικρές επιχειρήσεις και ΜΜΕ έως μεγάλους ομίλους της κοινωνικής οικονομίας, οι επιχειρήσεις αυτές δραστηριοποιούνται σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας. Λόγω της βαρύτητας και της ποικιλίας των δράσεών της, η κοινωνική οικονομία αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό διακύβευμα για τη βιώσιμη, καινοτόμο, χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς και οικολογική ευρωπαϊκή οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Η κοινωνική οικονομία εξακολουθεί να έχει ανάγκη πολιτικής αναγνώρισης. Βέβαια έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, όπως αποδεικνύεται από τη δήλωση του Λουξεμβούργου για την κοινωνική οικονομία στην Ευρώπη «A roadmap towards a more comprehensive ecosystem for social economy enterprises» (Χάρτης πορείας προς ένα πιο ολοκληρωμένο οικοσύστημα για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας), τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ (EPSCO) σχετικά με την «προαγωγή της κοινωνικής οικονομίας ως βασικού μοχλού οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης στην Ευρώπη», που εγκρίθηκαν για πρώτη φορά ομόφωνα από τα 28 κράτη μέλη, την ανανέωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2018 της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική οικονομία και τις κοινωνικές επιχειρήσεις (GECES), αλλά και από την έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής οικονομίας θα λαμβάνονται υπόψη κατά τη χάραξη των ευρωπαϊκών πολιτικών. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Σε αρκετές περιπτώσεις, η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τις απόψεις της σχετικά με τη σημασία της αναγνώρισης της κοινωνικής οικονομίας και την ανάγκη αποτελεσματικής εξέτασης της ποικιλίας των μορφών επιχειρήσεων στον τομέα των κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ και σχετικά με τη θέσπιση ειδικού σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί χωρίς τη συμμετοχή των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί εμπράκτως η συμμετοχή τους στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ. Εάν, σε περιόδους κρίσης, οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας επιδεικνύουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και συμβάλλουν στην απόσβεση των κοινωνικών κραδασμών, στην καθημερινή ζωή διατηρούν και προωθούν την κοινωνική συνοχή και αποτελούν πηγές κοινωνικής καινοτομίας. Επιπλέον, πολλές από τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, πρώτα απ’ όλα χάρη στις αρχές λειτουργίας τους, αλλά και χάρη στις δραστηριότητές τους, ανταποκρίνονται στους στόχους του πυλώνα: αποσκοπούν εκ φύσεως στην εκπλήρωση στόχων όπως η προώθηση ασφαλών και προσαρμόσιμων θέσεων εργασίας, ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων, ένα ασφαλές, υγιές και καλά προσαρμοσμένο περιβάλλον εργασίας, ή η παροχή καινοτόμων λύσεων σε ορισμένες βασικές κοινωνικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.1.4.

2.2.   Απουσία νομικής αναγνώρισης — μια δυαδική και απλουστευτική αντίληψη των επιχειρηματικών μορφών

| 2.2.1. | Οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας ελάχιστα αναγνωρίζονται στο δίκαιο της ΕΕ. Στο παρελθόν, αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες προκειμένου να καταστεί δυνατή η εμφάνιση ευρωπαϊκών συνεταιρισμών, αλληλασφαλιστικών ταμείων, ενώσεων και ιδρυμάτων. Η μόνη πρωτοβουλία που ολοκληρώθηκε ήταν το σχέδιο κανονισμού για τους ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Επί του παρόντος, η θεσμοθετημένη προσέγγιση ανά κατηγορία, φαίνεται να εγκαταλείπεται προς όφελος δύο άλλων προσεγγίσεων:






  — | αφενός, προωθείται η έννοια των κοινωνικών επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η εφαρμογή διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων για την κάλυψη των χρηματοδοτικών τους αναγκών· |
| --- | --- | --- |

2.2.2.

—

αφενός, προωθείται η έννοια των κοινωνικών επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η εφαρμογή διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων για την κάλυψη των χρηματοδοτικών τους αναγκών·

| — | αφετέρου, οι μη δεσμευτικές συστάσεις της Επιτροπής ενθαρρύνουν τα κράτη να προωθήσουν στο εσωτερικό τους τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν ακόμη σχετικό εθνικό νομοθετικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

—

αφετέρου, οι μη δεσμευτικές συστάσεις της Επιτροπής ενθαρρύνουν τα κράτη να προωθήσουν στο εσωτερικό τους τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν ακόμη σχετικό εθνικό νομοθετικό πλαίσιο.

| 2.2.3. | Ακόμη και αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ήθελαν να δώσουν έμφαση στην ανάπτυξη του συνόλου της κοινωνικής οικονομίας, αυτές οι διαφορετικές μορφές δράσης είναι κατάλληλες για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και δεν απευθύνονται σε όλες τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας· επίσης, οι δράσεις αυτές ενδέχεται να προσφέρουν μια στενή θεώρηση της κοινωνικής οικονομίας, που περιορίζεται σε δραστηριότητες κοινωνικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Κυρίως, όμως, οι ισχύουσες πράξεις και οι πρόσφατες προτάσεις αποκρύπτουν ένα βασικό σημείο: ολόκληρο το δίκαιο της ΕΕ βασίζεται σε μια δυαδική και ως εκ τούτου απλουστευμένη αντίληψη των συντελεστών της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Υφιστάμενη ήδη από τη Συνθήκη της Ρώμης, αυτή η δυαδική αντίληψη περιλαμβάνεται πλέον στο σημερινό άρθρο 54 της ΣΛΕΕ σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης. Δυνάμει αυτού του κειμένου, το δίκαιο της ΕΕ αναγνωρίζει δύο τύπους οντοτήτων: αφενός, τις μη κερδοσκοπικές, που περιλαμβάνουν αποκλειστικά τις οργανώσεις που έχουν οικονομικά ανιδιοτελή δραστηριότητα και, αφετέρου, τις επιχειρήσεις, στις οποίες ανήκουν κυρίως οι εμπορικές και αστικές εταιρείες, στις τάξεις των οποίων κατατάσσονται και οι συνεταιρισμοί. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Είτε πρόκειται για συνεταιρισμούς, αλληλασφαλιστικές ενώσεις, κοινωνικές επιχειρήσεις ή ενώσεις, όλες οι επιχειρήσεις οι οποίες ασκούν μια βιώσιμη οικονομική δραστηριότητα και μπορούν ενίοτε να παράγουν πλεονάσματα, εξομοιώνονται προς τις επιχειρήσεις καπιταλιστικού τύπου κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας δεν επιδιώκουν στόχους μεγιστοποίησης ή απόδοσης κεφαλαίου, αλλά κοινωνικό στόχο. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Η ανεπαρκής συνεκτίμηση των ιδιαιτεροτήτων των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας εμφανίζεται επίσης στο δίκαιο περί ανταγωνισμού με την εξομοίωσή τους με τις άλλες επιχειρήσεις, ως οντότητες που ασκούν οικονομική δραστηριότητα σε μια αγορά, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς της οντότητας και τον τρόπο χρηματοδότησής της. Αυτή η αδιαφορία για τη νομική φύση, για τους στόχους των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας και, κατά συνέπεια, για τους ιδιαίτερους οικονομικούς και χρηματοοικονομικούς περιορισμούς τους ενισχύεται μερικές φορές από ερμηνείες της νομολογίας και της θεωρίας του δικαίου οι οποίες διαδίδουν την άποψη ότι ο κανόνας στην αγορά είναι η επιχείρηση που επιδιώκει κέρδος, προκειμένου να μεγιστοποιήσει τα κέρδη ή την απόδοση του επενδεδυμένου κεφαλαίου. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Το μοντέλο της κεφαλαιουχικής επιχείρησης κερδοσκοπικού χαρακτήρα διέπει όλους τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Έτσι, παρά τα οφέλη γενικού συμφέροντος που προκύπτουν από την παρουσία τέτοιων δομών στην επικράτεια των κρατών μελών της ΕΕ και εκτός από τον πιθανό εντοπισμό υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, ούτε το δίκαιο περί κοινοπραξιών ή το εταιρικό δίκαιο, ούτε το δίκαιο για τις δημόσιες συμβάσεις, ούτε η φορολογική νομοθεσία διαχωρίζουν τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας από τις άλλες μορφές επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Συνεπώς, η ειλικρινής πολιτική αναγνώριση προϋποθέτει πλέον αναπόφευκτα τη νομική αναγνώριση, που θα περιλαμβάνεται στη ΣΛΕΕ, κάτι το οποίο απαιτεί αναγκαστικά την άρση της αρχικής θεμελιώδους σύγχυσης. |
| --- | --- |

2.2.9.

| 2.2.10. | Το δίκαιο της ΕΕ χαρακτηρίζεται από την αρχή της ουδετερότητας όσον αφορά τα καθεστώτα ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη.
  Αυτό συνεπάγεται ότι η ιδιοκτησία των επιχειρήσεων είναι πέρα από την αρμοδιότητα της ΕΕ, αλλά και ότι οι κανόνες της ΕΕ δεν πρέπει να υπαγορεύουν το καθεστώς ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

2.2.10.

Αυτό συνεπάγεται ότι η ιδιοκτησία των επιχειρήσεων είναι πέρα από την αρμοδιότητα της ΕΕ, αλλά και ότι οι κανόνες της ΕΕ δεν πρέπει να υπαγορεύουν το καθεστώς ιδιοκτησίας.

| 2.2.11. | Ομοίως, το δίκαιο της ΕΕ δεν επηρεάζει την απόφαση μιας εταιρείας να υιοθετήσει είτε μια κερδοσκοπική δομή καπιταλιστικού τύπου, όπου η εξουσία εξαρτάται από τον αριθμό των κατεχομένων μετοχών ή εταιρικών μεριδίων, είτε μια δομή που προσιδιάζει στην κοινωνική οικονομία, με αποτέλεσμα την κατανομή της εξουσίας με βάση τους ανθρώπους και όχι τα κεφάλαια, και στην οποία περιορίζεται αυστηρά, ή και απαγορεύεται εντελώς, η αναδιανομή των πλεονασμάτων, εφόσον αυτά επανεπενδύονται στον κοινωνικό σκοπό. |
| --- | --- |

2.2.11.

| 2.2.12. | Ωστόσο, η αρχή εκτρέπεται όταν η ουδετερότητα οδηγεί στη μη αναγνώριση ολόκληρων τομέων της οικονομίας και επιτρέπει σε ένα συγκεκριμένο είδος επιχείρησης να αποτελεί πρότυπο ή κανόνα αναφοράς για τη θέσπιση του δικαίου. |
| --- | --- |

2.2.12.

| 2.2.13. | Σε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Οι διάφοροι τύποι επιχειρήσεων»σημειωνόταν ήδη το 2009 η ανάγκη διακήρυξης της οικονομικής πολυμορφίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.13.

| 2.2.14. | Η συνολική έννομη τάξη της ΕΕ πρέπει να επανεξεταστεί προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα ο συγκεκριμένος ρόλος και η λειτουργία των επιχειρήσεων που εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον, και στις οποίες η χρήση των εσόδων που προέρχονται από τις δραστηριότητές τους συμπίπτει αυστηρά με την επιδίωξη κοινωνικών στόχων. |
| --- | --- |

2.2.14.

| 2.2.15. | Μία θετική εξέλιξη θα ήταν, συνεπώς, η αναγνώριση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας, παράλληλα με τις κερδοσκοπικές επιχειρήσεις και τις ανιδιοτελείς οντότητες, ως μια τρίτη κατηγορία οικονομικών παραγόντων, το κέρδος των οποίων περιορίζεται σκοπίμως από την προτεραιότητα που δίδεται σε άλλους σκοπούς. |
| --- | --- |

2.2.15.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Περιορισμένο κέρδος: το κοινό χαρακτηριστικό των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας

| 3.1.1. | Η εισαγωγή της έννοιας του περιορισμένου κέρδους επιτρέπει να δοθεί έμφαση στην ουσιαστική διαφορά μεταξύ των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας και των επιχειρήσεων καπιταλιστικού τύπου. Με τον όρο «επιχείρηση περιορισμένου κέρδους» νοείται ότι το κέρδος αποτελεί μέσο και όχι σκοπό της δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Πρώτον, γίνεται αποδεκτό ότι η δραστηριότητα πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμη, δηλαδή να μην εξαρτάται από επιχορηγήσεις ή δωρεές για να επιτυγχάνει ισορροπία. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Δεύτερον, εάν η δραστηριότητα παράγει πλεονάσματα, πρέπει, ανάλογα με τη δομή, να διατίθενται στο αποθεματικό ή στη δραστηριότητα, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα και η ανάπτυξη της εταιρικής δραστηριότητας μέσω των επενδύσεων. Οι συνεταιρισμοί, για παράδειγμα, μπορεί να τύχει να διανείμουν μέρος των πλεονασμάτων στα μέλη τους υπό μορφή επιστροφών ή τόκων, όμως μικρό μόνο μέρος του πλεονάσματος μπορεί να επιστραφεί, εξαρτάται δε θεωρητικά από τις συναλλαγές που πραγματοποιούν τα μέλη και όχι από τα μερίδιά τους στο κεφάλαιο. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Τρίτον, το κέρδος δεν μπορεί να αποτελεί τον μοναδικό σκοπό της δραστηριότητας. Στις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, ο σκοπός της δραστηριότητας ανταποκρίνεται σε άλλους στόχους, εκτός της κερδοφορίας του επενδεδυμένου κεφαλαίου ή της μεγιστοποίησης των κερδών. Οι στόχοι αυτοί είτε εξυπηρετούν τα συμφέροντα των μελών τους, είτε εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον, ενώ συχνά ενσωματώνουν και άλλους στόχους κοινωνικής, εδαφικής ή περιβαλλοντικής συνοχής. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Οι περιορισμοί λειτουργίας και διαχείρισης που συνδέονται εγγενώς με τους στόχους της επιχείρησης θεσμοθετούνται στο εταιρικό καταστατικό. Ωστόσο, το δίκαιο της ΕΕ πρέπει και αυτό να αναγνωρίζει την ύπαρξη φορέων που υιοθετούν αυτές τις ειδικές μορφές επιχειρήσεων και να επιτρέπει την ανάπτυξή τους στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η χρησιμοποίηση της έννοιας του περιορισμένου κέρδους επιτρέπει:






  α) | να μην περιορίζεται η αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας στις κοινωνικές επιχειρήσεις και μόνο, δηλαδή σε όσες ασκούν επιλεγμένες κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, ανεξάρτητα από τον τομέα τους, ανταποκρίνονται σε οικονομικές, κοινωνικές και εδαφικές ανάγκες. Τα πλεονάσματα που δημιουργούνται ωφελούν πρωτίστως τα μέλη των συνεταιρισμών, τα μέλη των αλληλασφαλιστικών ενώσεων, τους τοπικούς χρήστες ενώσεων παροχής υπηρεσιών. Ποτέ δεν θα ανταμείψουν αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνων ή επενδυτές εγκατεστημένους οπουδήποτε στον κόσμο· |
| --- | --- | --- |

3.1.6.

α)

να μην περιορίζεται η αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας στις κοινωνικές επιχειρήσεις και μόνο, δηλαδή σε όσες ασκούν επιλεγμένες κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, ανεξάρτητα από τον τομέα τους, ανταποκρίνονται σε οικονομικές, κοινωνικές και εδαφικές ανάγκες. Τα πλεονάσματα που δημιουργούνται ωφελούν πρωτίστως τα μέλη των συνεταιρισμών, τα μέλη των αλληλασφαλιστικών ενώσεων, τους τοπικούς χρήστες ενώσεων παροχής υπηρεσιών. Ποτέ δεν θα ανταμείψουν αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνων ή επενδυτές εγκατεστημένους οπουδήποτε στον κόσμο·

| β) | να διασφαλίζεται ο σεβασμός της εθνικής πολυμορφίας όσον αφορά τις μορφές επιχειρήσεων, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

β)

να διασφαλίζεται ο σεβασμός της εθνικής πολυμορφίας όσον αφορά τις μορφές επιχειρήσεων, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας.

3.2.   Εγκάρσιες εφαρμογές

Η έννοια του περιορισμένου κέρδους καλείται να εισαχθεί σε διάφορες πολιτικές της ΕΕ:

3.2.1.   Ελευθερία εγκατάστασης

| 3.2.1.1. | Όσον αφορά την ελευθερία εγκατάστασης, μια πρώτη αλλαγή συντακτικής μορφής θα προσφέρει τη δυνατότητα επίσημης αναγνώρισης της ύπαρξης εταιρειών περιορισμένου κέρδους. |
| --- | --- |

3.2.1.1.

| 3.2.1.2. | Συνεπώς, το άρθρο 54 της ΣΛΕΕ και η ελευθερία εγκατάστασης θα μπορούσαν να αφορούν τις επιχειρήσεις αστικού ή εμπορικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των συνεταιρισμών και άλλων νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, είτε κερδοσκοπικού χαρακτήρα είτε περιορισμένου κέρδους. |
| --- | --- |

3.2.1.2.

| 3.2.1.3. | Η ελευθερία εγκατάστασης αποτελεί πραγματική πρόκληση για ορισμένες μορφές επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. Δεδομένου ότι το νομικό καθεστώς διαφέρει σημαντικά από κράτος σε κράτος, η άσκηση της ελευθερίας αυτής απαιτεί στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις να υιοθετούν στο κράτος μέλος εγκατάστασης καταστατικό το οποίο δεν ανταποκρίνεται στους κανόνες λειτουργίας που ορίζονται στο κράτος μέλος καταγωγής. Πράγματι, για τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας, δεν υπάρχει ισοδύναμο της ευρωπαϊκής εταιρείας. Η ελάχιστη αναγνώριση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας, μέσω μιας ερμηνευτικής ανακοίνωσης σχετικά με το άρθρο 54 της ΣΛΕΕ, θα επέτρεπε ταυτόχρονα να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη συνεκτίμηση των ιδιαιτεροτήτων τους στο δίκαιο της ΕΕ, αλλά και να διερευνηθούν οι διάφορες λύσεις που θα μπορούσαν να δοθούν στο πρόβλημα της εγκατάστασης, για παράδειγμα μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας. |
| --- | --- |

3.2.1.3.

| 3.2.1.4. | Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα σε μια σφαιρικότερη διαδικασία επίγνωσης και στήριξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο της προαγωγής της κοινωνικής οικονομίας. Στη διαδικασία αυτή θα πρέπει να συμμετέχουν τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη μέλη, τα οποία πρέπει να ενθαρρυνθούν να δημιουργήσουν τα κατάλληλα εθνικά πλαίσια κοινωνικής οικονομίας για τις ευέλικτες εταιρικές δομές περιορισμένου κέρδους. |
| --- | --- |

3.2.1.4.

3.2.2.   Δίκαιο του ανταγωνισμού

| 3.2.2.1. | Η έννοια της επιχείρησης περιορισμένου κέρδους πρέπει επίσης να εφαρμοστεί στο δίκαιο του ανταγωνισμού, με την επιφύλαξη των κανόνων που εφαρμόζονται στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και των κειμένων που το συμπληρώνουν ή το ερμηνεύουν. |
| --- | --- |

3.2.2.1.

| 3.2.2.2. | Ακόμη και αν ο καθορισμός του πεδίου εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού δεν προβλέπει άλλο κριτήριο από την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας σε μια αγορά, θα μπορούσαν να γίνουν προσαρμογές στο στάδιο της εφαρμογής των κανόνων ώστε να λαμβάνονται υπόψη ορισμένες ιδιαιτερότητες των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.2.2.2.

| 3.2.2.3. | Έτσι, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνώρισε την ιδιαίτερη κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι συνεταιρισμοί σε σύγκριση με τις κερδοσκοπικές επιχειρήσεις λόγω των περιορισμών που τους βαρύνουν ως προς την πρόσβαση στη χρηματοδότηση της δραστηριότητάς τους. Σε δικαστική απόφαση, επισημάνθηκε ότι το ευνοϊκό φορολογικό μέτρο για τους συνεταιρισμούς δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι θεσπίζει επιλεκτικό πλεονέκτημα υπέρ τους, επειδή η κατάσταση των συνεταιρισμών δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή των κεφαλαιουχικών εταιρειών.
  Το Δικαστήριο αιτιολογεί το σκεπτικό του με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συνεταιρισμών από την άποψη του ελέγχου, της μη αμιγώς εμπορικής σχέσης με τα μέλη τους και, ιδιαίτερα, της περιορισμένης πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές και της επιτακτικής ανάγκης να βασίζονται στα ίδια κεφάλαια και στην πίστωση για τη διασφάλιση της ανάπτυξής τους. |
| --- | --- |

3.2.2.3.

Το Δικαστήριο αιτιολογεί το σκεπτικό του με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συνεταιρισμών από την άποψη του ελέγχου, της μη αμιγώς εμπορικής σχέσης με τα μέλη τους και, ιδιαίτερα, της περιορισμένης πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές και της επιτακτικής ανάγκης να βασίζονται στα ίδια κεφάλαια και στην πίστωση για τη διασφάλιση της ανάπτυξής τους.

| 3.2.2.4. | Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε γνώση της θέσης του ΔΕΕ για τους συνεταιρισμούς. Υποδεικνύει ότι ένα ευνοϊκότερο φορολογικό καθεστώς για τους συνεταιρισμούς μπορεί να μην χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση. |
| --- | --- |

3.2.2.4.

3.2.3.   Ελευθερία παροχής υπηρεσιών και δημόσιες συμβάσεις

| 3.2.3.1. | Η πρόσβαση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας στις δημόσιες συμβάσεις θεωρήθηκε ως σημείο που χρήζει προσοχής από την Επιτροπή, η οποία υπογραμμίζει τη δυσκολία συμμετοχής ορισμένων εξ αυτών στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών. |
| --- | --- |

3.2.3.1.

| 3.2.3.2. | Αποκλείονται εκ πρώτης όψεως οι συμβάσεις που ανατίθενται κατ’ αποκλειστικότητα. Ωστόσο, υπάρχει γενική εξαίρεση για τους οικονομικούς φορείς με κύριο σκοπό την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη ατόμων με αναπηρία ή σε μειονεκτική θέση. Επιπλέον, η οδηγία 2014/24 δίδει επίσης στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αναθέτουν συμβάσεις υγειονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις περιορισμένου κέρδους που πληρούν ορισμένα άλλα κριτήρια λειτουργίας. |
| --- | --- |

3.2.3.2.

| 3.2.3.3. | Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η ανταπόκριση στην πρόσκληση υποβολής προσφορών, δηλαδή ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων με βάση το φιλελεύθερο και ιδιωτικό μοντέλο, δεν απαλλάσσει πάντοτε τις επιχειρήσεις περιορισμένου κέρδους από τα προβλήματα ανταγωνισμού. Και ως προς το θέμα αυτό, το μικρό μέγεθός τους ή η δυσχερέστερη πρόσβαση σε πηγές χρηματοδότησης των επενδύσεων ενδέχεται να αντιπροσωπεύουν ανταγωνιστικό μειονέκτημα, ανεξάρτητα από το είδος της προβλεπόμενης δραστηριότητας. Η κατανομή των συμβάσεων σε τμήματα και τα κριτήρια ανάθεσης που αναφέρονται στην πλέον συμφέρουσα από οικονομικής άποψης προσφορά, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και αυτήν τη διαφορά. |
| --- | --- |

3.2.3.3.

3.2.4.   Φορολογία

| 3.2.4.1. | Στον τομέα της φορολογίας, η Επιτροπή αναγνώριζε, πάντα το 2013, ότι το ευνοϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο επιβραβεύει τον κοινωνικό αντίκτυπο των κοινωνικών επιχειρήσεων. Θα πρέπει να διεξαχθούν συζητήσεις για ένα ευνοϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο που θα ανταμείβει ευρύτερα τον κοινωνικό αντίκτυπο όλων των επιχειρήσεων όσον αφορά την κοινωνική, περιβαλλοντική και εδαφική συνοχή. |
| --- | --- |

3.2.4.1.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/7 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/7

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Για τη βελτίωση της υλοποίησης του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την προώθηση των βασικών υπηρεσιών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2019/C 282/02)

Εισηγητής: ο κ. Raymond HENCKS

Συνεισηγητής: ο κ. Krzysztof BALON

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 22.5.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 128/3/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

24.1.2019

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

22.5.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

128/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα

| 1.1. | Η 20ή αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων εισάγει την έννοια των «βασικών υπηρεσιών» στην Ένωση, η οποία δεν υπάρχει αυτούσια στις Συνθήκες, αλλά προβλέπει ότι «κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες καλής ποιότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται η ύδρευση, η αποχέτευση, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι ψηφιακές επικοινωνίες. Παρέχεται η δυνατότητα υποστήριξης για την πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες σε όσους την έχουν ανάγκη». |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Λαμβάνοντας υπόψη τα παραδείγματα υπηρεσιών που θεωρούνται βασικές σύμφωνα με την προαναφερθείσα 20ή αρχή, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρόκειται για υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) που καλύπτονται ήδη από το κοινοτικό δίκαιο και, πιο συγκεκριμένα, από το πρωτόκολλο αριθ. 26 σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ, του οποίου οι ερμηνευτικές διατάξεις βαίνουν πέραν της απλής διασφάλισης πρόσβασης υψηλής ποιότητας, αλλά ορισμένες εξ αυτών —και μάλιστα σε πολύ διαφορετικό βαθμό— δεν ρυθμίζονται και δεν εφαρμόζονται επαρκώς στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η 20ή αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων επιβεβαιώνει το δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες/ΥΓΟΣ που αποτελούν ζωτική συνιστώσα της κοινωνικής δικαιοσύνης και βασίζονται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης των χρηστών που απαγορεύει κάθε είδους διάκριση ή αποκλεισμό, καθώς και στην αρχή της καθολικής πρόσβασης σε υψηλό επίπεδο οικονομικής προσιτότητας και ποιότητας. |
| --- | --- |

1.3.

Συστάσεις

Δικαίωμα πρόσβασης

| 1.4. | Για να είναι αποτελεσματική η αρχή σύμφωνα με την οποία «κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες καλής ποιότητας», πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα, στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής, και ταυτόχρονα απαιτείται:






  α) | να διασφαλίζεται με νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που θα την αναφέρουν και θα καθορίζουν τους όρους άσκησής της για κάθε τομέα· |
| --- | --- | --- |

1.4.

α)

να διασφαλίζεται με νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που θα την αναφέρουν και θα καθορίζουν τους όρους άσκησής της για κάθε τομέα·

| β) | να ορίζονται τα αντισταθμίσματα που δικαιούται να ζητήσει κάποιος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης· |
| --- | --- |

β)

να ορίζονται τα αντισταθμίσματα που δικαιούται να ζητήσει κάποιος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης·

| γ) | να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών, αγωγών ή δικαστικών προσφυγών. |
| --- | --- |

γ)

να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών, αγωγών ή δικαστικών προσφυγών.

Οικουμενική πρόσβαση

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την αποσαφήνιση της έννοιας της καθολικής πρόσβασης σε ΥΓΟΣ και τη θέσπιση νομοθετικών μέτρων τα οποία θα υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να καθορίζουν δείκτες που θα προσδιορίζουν, για κάθε ΥΓΟΣ, τον χαρακτήρα της καθολικής πρόσβασης (πυκνότητα σημείων πρόσβασης στην υπηρεσία, μέγιστη απόσταση από ένα σημείο πρόσβασης, κανονικότητα της υπηρεσίας κ.λπ.), προκειμένου είτε να αποφευχθεί η κατάργηση ή η πλημμελής συντήρηση των βασικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος για τους χρήστες (π.χ. υπηρεσίες δημόσιων μεταφορών, ταχυδρομεία, θυγατρικές τράπεζες), ιδίως σε αγροτικές ή αραιοκατοικημένες περιοχές χαμηλής πυκνότητας, είτε, σε μία τέτοια περίπτωση, να επιδιωχθούν ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις. |
| --- | --- |

1.5.

Καθολική υπηρεσία

| 1.6. | Όσον αφορά τις υπηρεσίες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, καθώς και τις ταχυδρομικές και τις τραπεζικές υπηρεσίες, η καθολική υπηρεσία από την οποία επωφελούνται δεν είναι συνώνυμο της καθολικότητας, δεδομένου ότι εγγυάται μόνο περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, όπου οι υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στην καθολική υπηρεσία έχουν σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί από τις τεχνολογικές εξελίξεις, δεν ανταποκρίνονται πλέον στα σύγχρονα εργαλεία επικοινωνίας που προσφέρονται στην αγορά και απλώς διευρύνουν το ψηφιακό χάσμα στις περιοχές που βρίσκονται μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί την προσαρμογή της καθολικής υπηρεσίας, την εγγύηση της παροχής υπερσύγχρονων υπηρεσιών και την εξασφάλιση πλήρους εδαφικής κάλυψης γενικά για όλες τις βιομηχανίες δικτύου και ειδικά για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. |
| --- | --- |

1.7.

Προσιτό κόστος

| 1.8. | Δεδομένου, αφενός, ότι ολοένα και περισσότερο η εξασφάλιση οικονομικά προσιτής πρόσβασης δεν γίνεται πλέον μέσω ενός «λογικού» κοινωνικού τιμολογίου, αλλά μέσω κοινωνικού βοηθήματος αποκλειστικά για τους φτωχότερους ανθρώπους, και, αφετέρου, ότι δεν είναι μόνον οι φτωχότεροι αυτοί που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε ΥΓΟΣ, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για τον καθορισμό της οικονομικής προσιτότητας με τον προσδιορισμό ενός καλαθιού υπηρεσιών που θεωρούνται βασικές, όπου το ποσοστό χρηματοδοτικής προσπάθειας ενός νοικοκυριού για καθεμία από αυτές τις υπηρεσίες καθορίζεται με βάση το τι είναι αποδεκτό σε σχέση με τον κοινωνικό μισθό/ελάχιστο εισόδημα, πέραν του οποίου οι τιμές είναι υπερβολικά υψηλές και απαιτούν κανονιστικά μέτρα ή πρέπει να θεμελιώνουν δικαίωμα κρατικής ενίσχυσης. |
| --- | --- |

1.8.

Ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών

| 1.9. | Λαμβανομένων υπόψη των ανεπαρκειών που υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά την ποιότητα της παροχής διαφόρων ΥΓΟΣ (καθυστερήσεις ή ακυρώσεις στις δημόσιες μεταφορές, πλημμελής ή ανεπαρκής εδαφική κάλυψη στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες κ.λπ.), η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν για τις ΥΓΟΣ δείκτες σχετικούς με την εκφραζόμενη ικανοποίηση, όπως η ταχύτητα, η ακρίβεια, η αξιοπιστία, η άνεση, η διαθεσιμότητα, η ικανότητα και η εξυπηρετικότητα των παρόχων, καθώς και όσον αφορά άλλες πτυχές όπως το περιβάλλον, οι συνθήκες εργασίας και η προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όσον αφορά τις αποζημιώσεις που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία σε περίπτωση ελλιπούς ποιότητας (καθυστερήσεις ή ματαιώσεις σιδηροδρομικών ή αεροπορικών δρομολογίων, απώλεια ή φθορά ταχυδρομικών αντικειμένων), η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει ότι ορισμένοι πάροχοι υπηρεσιών προτιμούν να καταβάλλουν (πενιχρές) αποζημιώσεις παρά να επενδύουν στην ποιότητα και ζητεί, ως εκ τούτου, τόσο την αναθεώρηση του ποσού της ισχύουσας αποζημίωσης όσο και τη θέσπιση, κατά γενικό κανόνα, ενδεδειγμένων αποζημιώσεων για κάθε ΥΓΟΣ σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας ή καθολικής υπηρεσίας. |
| --- | --- |

1.10.

Αξιολόγηση

| 1.11. | Για τη διασφάλιση ποιοτικής πρόσβασης, είναι απολύτως αναγκαίο να αναπτυχθεί μια δυναμική για την αξιολόγηση των επιδόσεων των εν λόγω υπηρεσιών. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί τα όργανα λήψης αποφάσεων να ορίζουν εξαρχής επακριβώς τις έννοιες, τους στόχους και τις αποστολές του συνόλου των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος (οικονομικών και μη οικονομικών). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Επομένως, η ΕΟΚΕ ζητεί την αξιολόγηση των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο στα κράτη μέλη, η οποία θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη, πλουραλιστική, πολύπλευρη, να καλύπτει τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές, να βασίζεται σε ένα σύνολο κριτηρίων και να διεξάγεται σε συνεννόηση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σύμφωνα με μια νέα, εναρμονισμένη ευρωπαϊκή μεθοδολογία αξιολόγησης που θα βασίζεται σε κοινούς δείκτες σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.12.

Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

| 1.13. | Στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων, ο οποίος περιλαμβάνεται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και υποτίθεται ότι επανεξετάζει την κατάσταση των κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύσσονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα, δεν υπάρχουν δείκτες για τις βασικές ΥΓΟΣ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί οι βασικές υπηρεσίες της 20ής αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή, μέσω της δήλωσης του Γκέτεμποργκ για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, της 17ης Νοεμβρίου 2017, δεσμεύτηκαν να υλοποιήσουν την υπόσχεση για μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, όπως ορίζεται στις Συνθήκες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι 20 βασικές αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αποσκοπούν πρωτίστως στην κάλυψη των κενών που υπάρχουν στις Συνθήκες και, ως εκ τούτου, συμμετέχουν στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος, διέπουν την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και συμβάλλουν στη σύγκλιση των αξιών που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των εθνικών και ευρωπαϊκών νομοθετικών συστημάτων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων επιβεβαιώνει εκ νέου ορισμένα από τα δικαιώματα που περιέχονται ήδη στο κεκτημένο της Ένωσης, και προσθέτει νέες αρχές, οι οποίες απαντούν στις προκλήσεις που προκύπτουν από τις κοινωνικές, τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις (1). Αυτό απορρέει από την ομολογία ότι, επί του παρόντος, τα κοινωνικά δικαιώματα, ή τουλάχιστον ορισμένα εξ αυτών, δεν ρυθμίζονται και δεν εφαρμόζονται επαρκώς, σε βαθμό που διαφέρει αναλόγως του κράτους μέλους. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Δεδομένου ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για μη συμμόρφωση με τις γενικές αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου, «για τη νομική εκτελεστότητα αυτών των αρχών και των δικαιωμάτων πρέπει πρώτα να εγκριθούν ειδικά μέτρα ή να θεσπιστεί ειδική νομοθεσία στο κατάλληλο επίπεδο» (2). |
| --- | --- |

2.4.

3.   Οι βασικές υπηρεσίες

| 3.1. | Η βασική 20ή αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων με τίτλο «Πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες» αναγνωρίζει ότι «Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες καλής ποιότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται η ύδρευση, η αποχέτευση, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι ψηφιακές επικοινωνίες. Παρέχεται η δυνατότητα υποστήριξης για την πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες σε όσους την έχουν ανάγκη». |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η έννοια των «βασικών υπηρεσιών» δεν υπάρχει στο κοινοτικό δίκαιο, το οποίο αφορά μόνο τις δημόσιες υπηρεσίες (μεταφορές) και τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος (οικονομικές, μη οικονομικές). Αυτή η 20ή αρχή δεν παρέχει κανέναν ορισμό της έννοιας των «βασικών υπηρεσιών». Περιορίζεται στο να αναφέρει μερικά παραδείγματα, χωρίς να παρέχει έναν εξαντλητικό κατάλογο. Η έννοια των «βασικών υπηρεσιών», ωστόσο, χρησιμοποιείται ευρέως στο πλαίσιο των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και καλύπτει ορισμένες υπηρεσίες που περιλαμβάνονται και σε άλλες αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το δικαίωμα σε βασικές υπηρεσίες δεν περιορίζεται, συνεπώς, μόνο σε εκείνες που απαριθμούνται στην 20ή αρχή, αλλά αφορά και άλλες αρχές, κυρίως σχετικές με τομείς όπως η φροντίδα παιδιών και η μέριμνα για την παιδική ηλικία, η υγειονομική περίθαλψη, η ένταξη των ατόμων με αναπηρία, η μακροχρόνια περίθαλψη, η στέγαση και η παροχή βοήθειας στους άστεγους. Η εφαρμογή του δικαιώματος πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες ποιότητας θα πρέπει, επομένως, να συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα τόσο για τις ΥΓΟΣ όσο και για τους προαναφερόμενους τομείς. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, στο πλαίσιο αυτό, την ευθύνη και τη μεγάλη διακριτική ευχέρεια που έχουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τον καθορισμό, την οργάνωση και τη χρηματοδότηση υπηρεσιών γενικού συμφέροντος που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ελλείψει ορισμού, και δεδομένων των παραδειγμάτων υπηρεσιών που παρατίθενται στην 20ή αρχή, είναι σαφές ότι εν προκειμένω πρόκειται για «υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος», οι οποίες υπόκεινται στις υποχρεώσεις παροχής καθολικής υπηρεσίας ή δημόσιας υπηρεσίας, που καλύπτονται από το άρθρο 36 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και το άρθρο 14 της ΣΛΕΕ, καθώς και από το πρωτόκολλο αριθ. 26 για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ως εκ τούτου, η 20ή αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων απλώς επιβεβαιώνει εκ νέου τα υφιστάμενα δικαιώματα που προβλέπονται από τη Συνθήκη. Δεν χωρεί, ωστόσο, αμφιβολία ότι οι ερμηνευτικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στο πρωτόκολλο αριθ. 26 σχετικά με τις ΥΓΟΣ, το οποίο προσαρτάται στη ΣΛΕΕ, βαίνουν πέραν της απλής διασφάλισης «πρόσβασης υψηλής ποιότητας» και προβλέπουν «υψηλό επίπεδο ποιότητας, ασφάλειας και οικονομικής προσιτότητας, ίση μεταχείριση και προώθηση της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών». Δεδομένου ότι, κατά τη γνώμη της, οι ΥΓΟΣ αποτελούν ζωτικές συνιστώσες μιας δομής κοινωνικής δικαιοσύνης, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η 20ή αρχή τις χαρακτηρίζει ως «βασικές υπηρεσίες». |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Για να είναι αποτελεσματική η αρχή σύμφωνα με την οποία «κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες καλής ποιότητας», πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα, στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής, και ταυτόχρονα απαιτείται:






  α) | να διασφαλίζεται με νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που θα την αναφέρουν και θα καθορίζουν τους όρους άσκησής της για κάθε τομέα· |
| --- | --- | --- |

3.6.

α)

να διασφαλίζεται με νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που θα την αναφέρουν και θα καθορίζουν τους όρους άσκησής της για κάθε τομέα·

| β) | να ορίζονται τα αντισταθμίσματα που δικαιούται να ζητήσει κάποιος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης· |
| --- | --- |

β)

να ορίζονται τα αντισταθμίσματα που δικαιούται να ζητήσει κάποιος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης·

| γ) | να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών, αγωγών ή δικαστικών προσφυγών. |
| --- | --- |

γ)

να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελιών, αγωγών ή δικαστικών προσφυγών.

| 3.7. | Οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, όπως η ηλεκτρική ενέργεια, οι σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές επιβατών, οι ηλεκτρονικές και ταχυδρομικές επικοινωνίες, γνωστές ως «βιομηχανίες δικτύων», έχουν ακολουθήσει από τα τέλη της δεκαετίας του 80 μια διαδικασία εξευρωπαϊσμού και ιδιόμορφης προοδευτικής απελευθέρωσης με σκοπό την καθιέρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ωστόσο, γρήγορα έγινε σαφές ότι οι εν λόγω υπηρεσίες δεν μπορούν να λειτουργούν σύμφωνα μόνο με τους κοινούς κανόνες του ανταγωνισμού και της αγοράς, αλλά ότι απαιτούνται ειδικοί κανόνες για να διασφαλίζεται σε κάθε πολίτη η οικονομικά προσιτή πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές, οι οποίες θεωρούνται βασικές και αναγνωρίζονται ως κοινές αξίες της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η αναγνώρισή τους στο πρωτογενές δίκαιο επικαιροποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Το πρωτόκολλο αριθ. 26 που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ προσδιορίζει τις κοινές αξίες της Ένωσης και ειδικότερα τις έξι αξίες που πρέπει να ισχύουν για όλες τις ΥΓΟΣ σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση: «υψηλό επίπεδο ποιότητας, ασφάλειας και οικονομικής προσιτότητας, ίση μεταχείριση και προώθηση της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών». |
| --- | --- |

3.9.

4.   Αξιολόγηση της εφαρμογής του πρωτοκόλλου αριθ. 26

| 4.1. | Δεν υπάρχει συνολική εκτίμηση των θετικών συνεπειών (μείωση των τιμών, διαφοροποίηση της προσφοράς) και των αρνητικών επιπτώσεων (αύξηση των τιμών, δημιουργία ολιγοπωλίων, αποδυνάμωση της αγοράς, εργασιακή επισφάλεια, κοινωνικό ντάμπινγκ) της πολιτικής ελευθέρωσης των ΥΓΟΣ. Ορισμένες βασικές υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων συμβάλλουν αποτελεσματικά στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο και τους κοινωνικούς δεσμούς. Για άλλες υπηρεσίες, η εισαγωγή του ανταγωνισμού οδήγησε σε αύξηση των τιμολογίων ή/και σε πλημμελή εκτέλεση της δημόσιας αποστολής τους (3). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η Ένωση και τα κράτη μέλη δεν έχουν μόνον την ενισχυμένη υποχρέωση να μεριμνούν για την εύρυθμη λειτουργία των ΥΓΟΣ, η οποία επιβάλλει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μιας προοδευτικής δυναμικής για την αξιολόγηση των επιδόσεων αυτών των υπηρεσιών, αλλά είναι επίσης αναγκαίο τα όργανα λήψης αποφάσεων να ορίζουν επακριβώς τις έννοιες, τους στόχους και τις αποστολές τους. Εφόσον αυτό δεν ισχύει, οι αξιολογήσεις των επιδόσεων δεν θα είναι σε θέση να εξασφαλίζουν στους πολίτες τις ΥΓΟΣ που δικαιούνται να αναμένουν από τα εθνικά και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανά τους. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Επιτροπή είχε αρχίσει να συντάσσει ετησίως μια οριζόντια αξιολόγηση των επιδόσεων των βιομηχανιών δικτύων με βάση το μεθοδολογικό σημείωμα για την οριζόντια αξιολόγηση των ΥΓΟΣ (4). Οι εκθέσεις αυτές παρουσιάζονταν τακτικά και αποτελούσαν αντικείμενο πολύπλευρου διαλόγου σε δημόσια ακρόαση στην ΕΟΚΕ. Το 2007, η Επιτροπή είχε ακόμη συνδιοργανώσει ένα εργαστήριο στην ΕΟΚΕ για μια νέα μεθοδολογία αξιολόγησης με βάση μια μελέτη εξωτερικού συμβούλου, προτού μπει στο συρτάρι με τα αζήτητα η καθιέρωση της αξιολόγησης των προαναφερθεισών ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημα που είχε διατυπώσει στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της με θέμα «Μια ανεξάρτητη αξιολόγηση των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος» (5), όπου ζητούσε την αξιολόγηση των ΥΓΟΣ σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο στα κράτη μέλη, η οποία θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη, πλουραλιστική, πολύπλευρη, να καλύπτει τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές, να βασίζεται σε ένα σύνολο κριτηρίων και να διεξάγεται σε συνεννόηση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, με μια νέα, εναρμονισμένη ευρωπαϊκή μεθοδολογία αξιολόγησης που θα βασίζεται σε κοινούς δείκτες σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες

| 5.1. | Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (άρθρο 36) ζητεί από την ΕΕ «να αναγνωρίζει και να σέβεται την πρόσβαση στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, όπως αυτό προβλέπεται στις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές, σύμφωνα με τις Συνθήκες» και να τις εντάσσει στα θεμελιώδη δικαιώματα «προκειμένου να προαχθεί η κοινωνική και εδαφική συνοχή της Ένωσης». |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ως εκ τούτου, η 20ή βασική αρχή του πυλώνα απλώς επιβεβαιώνει εκ νέου το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές ΥΓΟΣ, ως συνιστώσα των κοινών αξιών της ΕΕ. Όπως και το πρωτόκολλο αριθ. 26, ο πυλώνας δεν καθορίζει ούτε τους όρους πρόσβασης, ούτε το επίπεδο κάλυψης ούτε τις διαδικασίες προσφυγής. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η έννοια της εγγυημένης πρόσβασης για όλους βασίζεται στις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αλληλεγγύης, της καθολικότητας, της συνέχειας, της εγγύτητας προς τον χρήστη και της οικονομικής προσιτότητας. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Ίση μεταχείριση

| 6.1. | Όσον αφορά τις ΥΓΟΣ, η ίση μεταχείριση βασίζεται στην ισότιμη πρόσβαση (καθολική πρόσβαση) των χρηστών, σε καταστάσεις συγκρίσιμες για τις εθνικές και διασυνοριακές υπηρεσίες, και απαγορεύει κάθε διάκριση ή κοινωνικό αποκλεισμό κάθε είδους (εθνικότητα, φύλο, τόπος κατοικίας, αναπηρία, ηλικία κ.λπ.). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ωστόσο, η ίση μεταχείριση ή η υποχρέωση για απαγόρευση των διακρίσεων δεν εμποδίζει τη θέσπιση μέτρων που θα προβλέπουν ειδικά πλεονεκτήματα για ορισμένες κατηγορίες χρηστών (ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα κ.λπ.). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Για ορισμένες υπηρεσίες, το δικαίωμα καθολικής πρόσβασης υποτίθεται ότι διασφαλίζεται είτε από μία καθολική υπηρεσία είτε από τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται στους παρόχους υπηρεσιών. |
| --- | --- |

6.3.

7.   Καθολική υπηρεσία

| 7.1. | Η καθολική υπηρεσία δικαιολογείται στο πλαίσιο της απελευθέρωσης ορισμένων ΥΓΟΣ, για τις οποίες η αγορά από μόνη της δεν μπορεί να προσφέρει πλήρη εδαφική κάλυψη, προσιτές τιμές ή την ενδεδειγμένη ποιότητα υπηρεσιών. Η καθολική υπηρεσία περιλαμβάνει «ένα σύνολο απαιτήσεων γενικού συμφέροντος που αφορούν την εξασφάλιση της διάθεσης ορισμένων προκαθορισμένων υπηρεσιών σε όλους τους καταναλωτές και τους χρήστες σε ολόκληρη την επικράτεια ενός κράτους μέλους, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική τους θέση και ανάλογα με τις ιδιαίτερες εθνικές συνθήκες, σε προσιτή τιμή» (6). Μέχρι σήμερα, η καθολική υπηρεσία ορίζεται σε κοινοτικό επίπεδο μόνο στους τομείς των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, των ταχυδρομείων, της ηλεκτρικής ενέργειας και των τραπεζικών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Ο ορισμός της καθολικής υπηρεσίας αφορά συνεπώς μόνον «ορισμένες υπηρεσίες», δηλαδή τις υπηρεσίες που απαριθμούνται περιοριστικώς. Ως εκ τούτου, η καθολική υπηρεσία δεν είναι συνώνυμο της καθολικότητας, δεδομένου ότι εγγυάται μόνο περιορισμένη πρόσβαση στο σύνολο των υπηρεσιών που διατίθενται στην αγορά. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Αυτό ισχύει ειδικότερα για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (7), όπου οι υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στην καθολική υπηρεσία έχουν σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί από τις τεχνολογικές εξελίξεις και δεν ανταποκρίνονται πλέον στα σύγχρονα εργαλεία επικοινωνίας που διατίθενται στην αγορά. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Πολλά κράτη μέλη, εδάφη ή οικισμοί βρίσκονται σε σημαντική καθυστέρηση όσον αφορά τις ευρυζωνικές ηλεκτρονικές επικοινωνίες και/ή τη συνολική εδαφική κάλυψη της κινητής τηλεφωνίας (γκρίζες ή λευκές περιοχές), που σήμερα αποτελούν βασικό παράγοντα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, για παράδειγμα διευκολύνοντας την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Κατά συνέπεια, οι υφιστάμενες ελλείψεις της «καθολικής υπηρεσίας των ηλεκτρονικών επικοινωνιών» απλώς επιτείνουν το ψηφιακό χάσμα. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία, ωστόσο, «η έννοια της καθολικής υπηρεσίας θα πρέπει να εξελιχθεί ώστε να αντανακλά την πρόοδο της τεχνολογίας, την εξέλιξη της αγοράς και τις μεταβολές στις απαιτήσεις των χρηστών» (8). Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή, σύμφωνα με την προαναφερθείσα οδηγία, πρέπει να επανεξετάζει το πεδίο εφαρμογής της καθολικής υπηρεσίας ανά τριετία, με σκοπό κυρίως να προτείνει την τροποποίηση ή τον επαναπροσδιορισμό του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να προσαρμοστούν στην τεχνολογική εξέλιξη οι όροι πρόσβασης στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, και ιδίως να επιβληθεί πλήρης εδαφική κάλυψη στις κινητές και ευρυζωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

7.6.

8.   Υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας

| 8.1. | Για ορισμένες ΥΓΟΣ που δεν απολαύουν καθολικής υπηρεσίας, το δικαίωμα καθολικής πρόσβασης καλύπτεται από τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται στους παρόχους των εν λόγω υπηρεσιών. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Οι δημόσιες οδικές ή σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών, για παράδειγμα, οι οποίες δεν απολαύουν καθολικής υπηρεσίας, υπόκεινται σε υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες ορίζονται ως «απαίτηση που προσδιορίζεται ή καθορίζεται από μια αρμόδια αρχή προκειμένου να διασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών δημοσίων μεταφορών επιβατών προς όφελος του γενικού συμφέροντος, τις οποίες ο φορέας εκμετάλλευσης, αν λάμβανε αποκλειστικά υπόψη τα δικά του συμφέροντα δεν θα αναλάμβανε ή δεν θα αναλάμβανε στην ίδια έκταση ή με τους αυτούς όρους χωρίς ανταμοιβή» (9). Επομένως, μια δημόσια υπηρεσία μεταφοράς, η οποία ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη των χρηστών, δεν οφείλει απαραιτήτως να λειτουργεί σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς. Ωστόσο, σε πολλά κράτη μέλη, οι σιδηροδρομικές και οδικές δημόσιες μεταφορές επιβατών καταργούνται ή συντηρούνται πλημμελώς στις αγροτικές ή τις αραιοκατοικημένες περιοχές, για λόγους κερδοφορίας. Το ίδιο ισχύει και για άλλες υπηρεσίες, όπως οι ταχυδρομικές υπηρεσίες (κλείσιμο γραφείων) ή οι τραπεζικές υπηρεσίες (κλείσιμο θυγατρικών). |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί την αποσαφήνιση της έννοιας της καθολικής πρόσβασης για τις ΥΓΟΣ και τη θέσπιση νομοθετικών μέτρων που θα υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να καθορίζουν δείκτες που θα προσδιορίζουν, για κάθε ΥΓΟΣ, τον χαρακτήρα της καθολικής πρόσβασης (πυκνότητα σημείων πρόσβασης στην υπηρεσία, μέγιστη απόσταση από ένα σημείο πρόσβασης, κανονικότητα της υπηρεσίας, αριθμός γραφείων κ.λπ.). |
| --- | --- |

8.3.

9.   Προσιτό κόστος

| 9.1. | Η αγορά μπορεί απλώς, στην καλύτερη των περιπτώσεων, να προτείνει μια τιμή καθοριζόμενη συναρτήσει του κόστους, πράγμα που θα μπορούσε να μη διασφαλίζει την πρόσβαση όλων σε μια ΥΓΟΣ σε προσιτή τιμή. Ως εκ τούτου, ένας από τους κινδύνους του ελεύθερου ανταγωνισμού είναι ο πειρασμός για τους παρόχους ΥΓΟΣ να προμηθεύουν μόνο τους πελάτες που θεωρούνται εκ των προτέρων «φερέγγυοι». |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Για να αντιμετωπιστεί αυτός ο κίνδυνος, το πρωτόκολλο αριθ. 26 απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο οικονομικής προσιτότητας για κάθε ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Η οικονομική προσιτότητα ορίζεται ως «η τιμή των υπηρεσιών σε σχέση με τα εισοδήματα των καταναλωτών χαμηλών/μέσων εισοδημάτων (αναφορά σε καταναλωτές διαφορετικών εισοδηματικών τάξεων)» (10). |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Η απαίτηση για οικονομικά προσιτές υπηρεσίες αποτελεί, συνεπώς, σημαντικό παράγοντα για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, ώστε να έχουν όλοι πρόσβαση στις ΥΓΟΣ ανεξάρτητα από το εισόδημά τους. Ωστόσο, η 20ή αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων φαίνεται να είναι πιο περιοριστική στο μέτρο που (μόνο) στα άτομα που έχουν ανάγκη παρέχεται η δυνατότητα υποστήριξης για την πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες. |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Είναι ξεκάθαρο ότι, ολοένα και περισσότερο, η εξασφάλιση οικονομικά προσιτής πρόσβασης δεν γίνεται πλέον μέσω ενός «λογικού» κοινωνικού τιμολογίου, αλλά μέσω κοινωνικού βοηθήματος αποκλειστικά για τους φτωχότερους ανθρώπους. Ωστόσο, δεν είναι μόνον οι φτωχότεροι άνθρωποι αυτοί που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες για να έχουν πρόσβαση σε ΥΓΟΣ. |
| --- | --- |

9.5.

| 9.6. | Όταν δεν επιτυγχάνεται ο στόχος της οικονομικά προσιτής πρόσβασης για όλους, οι ρυθμιστικές αρχές εφαρμόζουν μέτρα ρύθμισης των τιμών. Έτσι, η Επιτροπή και ο Ευρωπαίος νομοθέτης παρενέβησαν μέσω κανονισμού για τη μείωση και, εν συνεχεία, την κατάργηση των χρεώσεων για τις ενδοκοινοτικές επικοινωνίες κινητής τηλεφωνίας (τέλη περιαγωγής), εάν ο χρήστης ταξιδεύει στην ΕΕ, αλλά όχι στην περίπτωση τηλεφωνικής κλήσης εντός της ΕΕ από το σπίτι του. Στην πρότασή της για κανονισμό σχετικά με τις υπηρεσίες διασυνοριακής παράδοσης δεμάτων, η Επιτροπή εξήγγειλε δεσμευτικά μέτρα εάν η κατάσταση των αυξημένων τιμών που επιβάλλουν οι εταιρείες διασυνοριακής παράδοσης δεμάτων δεν βελτιωνόταν πριν από το τέλος του 2018 (11). |
| --- | --- |

9.6.

| 9.7. | Όσον αφορά την αξιολόγηση των προσιτών τιμών, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει εδώ και χρόνια να αποσαφηνιστεί η έννοια της οικονομικής προσιτότητας των ΥΓΟΣ και να θεσπιστούν νομοθετικά μέτρα που να υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να ορίσουν δείκτες για τον προσδιορισμό της οικονομικής προσιτότητας. |
| --- | --- |

9.7.

| 9.8. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για τον καθορισμό της οικονομικής προσιτότητας με τον προσδιορισμό ενός καλαθιού υπηρεσιών που θεωρούνται βασικές, όπου το ποσοστό χρηματοδοτικής προσπάθειας ενός νοικοκυριού για καθεμία από αυτές τις υπηρεσίες καθορίζεται με βάση το τι είναι αποδεκτό σε σχέση με τον κοινωνικό μισθό/ελάχιστο εισόδημα, πάνω από το οποίο οι τιμές είναι υπερτιμολογημένες και απαιτούν κανονιστικά μέτρα, ή πρέπει να θεμελιώνουν το δικαίωμα για κρατικά βοηθήματα. |
| --- | --- |

9.8.

10.   Βασικές υπηρεσίες ποιότητας

| 10.1. | Το πρωτόκολλο αριθ. 26 καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν υψηλό επίπεδο ποιότητας των ΥΓΟΣ, ενώ ο πυλώνας περιορίζεται απλώς σε μια βασική υπηρεσία «ποιότητας». |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | Σε κάθε περίπτωση, μια υπηρεσία ποιότητας είναι αυτή που παρέχει ικανοποίηση στους χρήστες. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι χρήστες, οι ανάγκες και οι προσδοκίες τους. Ωστόσο, η έκφραση των προσδοκιών συχνά διατυπώνεται μόνο εκ των υστέρων, όταν ο χρήστης διαμαρτύρεται για κάποια δυσλειτουργία. |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | Τα πρότυπα ποιότητας καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο για πολλές ΥΓΟΣ, όπως οι ταχυδρομικές υπηρεσίες, οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες, η ύδρευση, η απομάκρυνση αποβλήτων, οι μεταφορές επιβατών, οι κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος κ.λπ., σε βαθμό που διαφέρει και, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι πολύ χαμηλού επιπέδου. Για παράδειγμα, παρότι η πλειονότητα των Ευρωπαίων έχει πρόσβαση σε πόσιμο νερό υψηλής ποιότητας, σε ορισμένα κράτη μέλη, πολλοί πολίτες προτιμούν την κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού, εξαιτίας του ότι θεωρούν δυσάρεστη τη γεύση του νερού της βρύσης. Απαιτείται τακτική επικαιροποίηση των υφιστάμενων προτύπων για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να βελτιωθεί η ποιότητα του νερού της βρύσης και, ως εκ τούτου, να υπάρξει θετικός αντίκτυπος για το περιβάλλον με τη μείωση των πλαστικών αποβλήτων. |
| --- | --- |

10.3.

| 10.4. | Η ποιότητα των υπηρεσιών αποτελεί βασικό παράγοντα μιας αξιολόγησης σαν αυτήν που προτείνεται από την ΕΟΚΕ ανωτέρω. Τα κράτη μέλη θα πρέπει συνεπώς να εφαρμόσουν για τις ΥΓΟΣ δείκτες σχετικά με την εκφραζόμενη ικανοποίηση, όπως η ταχύτητα, η ακρίβεια, η αξιοπιστία, η άνεση, η διαθεσιμότητα, η ικανότητα και η εξυπηρετικότητα των παρόχων κ.λπ. Η ποιότητα καλύπτει επίσης και άλλες πτυχές, όπως το περιβάλλον, οι συνθήκες εργασίας και η προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

10.4.

| 10.5. | Η ποιότητα των υπηρεσιών συνδέεται άμεσα με τα δικαιώματα των καταναλωτών. Για ορισμένες ΥΓΟΣ (σιδηροδρομικές μεταφορές, ταχυδρομεία), η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει αποζημίωση σε περίπτωση ελλιπούς ποιότητας (καθυστερήσεις ή ματαιώσεις σιδηροδρομικών ή αεροπορικών δρομολογίων, απώλεια ή φθορά ταχυδρομικών αντικειμένων). Δεδομένων των τεράστιων ανεπαρκειών των σιδηροδρομικών επιβατικών μεταφορών σε ορισμένα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει ότι ορισμένοι πάροχοι υπηρεσιών προτιμούν να καταβάλλουν (πενιχρές) αποζημιώσεις παρά να επενδύουν στην ποιότητα. Επιπλέον, τα δικαιώματα αποζημίωσης λόγω καθυστερήσεων, σε πολλά κράτη μέλη, περιορίζονται στις κύριες γραμμές, ενώ οι υπηρεσίες αστικών, προαστιακών και περιφερειακών σιδηροδρομικών μεταφορών επιβατών εξαιρούνται από οποιαδήποτε αποζημίωση, σύμφωνα με τις παρεκκλίσεις που επιτρέπονται βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (12). |
| --- | --- |

10.5.

| 10.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστεί το σύστημα αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστέρησης σε όλες τις σιδηροδρομικές διαδρομές, ανεξάρτητα από τη διανυόμενη απόσταση, και να καθοριστεί το δικαίωμα αποζημίωσης για κάθε μισή ώρα καθυστέρησης κατά την άφιξη σε σχέση με την επίσημα προγραμματισμένη ώρα ή για κάθε δεκαπεντάλεπτη καθυστέρηση κατά την αναχώρηση. |
| --- | --- |

10.6.

| 10.7. | Στο πλαίσιο των δικαιωμάτων των καταναλωτών, η ΕΟΚΕ ζητεί, κατά γενικό κανόνα, να θεσπιστούν αποζημιώσεις για κάθε ΥΓΟΣ σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας. |
| --- | --- |

10.7.

11.   Κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου

| 11.1. | Ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων που περιλαμβάνεται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αναμένεται να εντοπίσει τις κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Αυτό το εργαλείο πρωτογενούς ανάλυσης, που συνδέεται με μια διεξοδικότερη ανάλυση στο επίπεδο κάθε χώρας, καλείται να εξετάσει την κατάσταση των κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύσσονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα όσον αφορά τους βασικούς δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων. Ωστόσο, από όλους τους βασικούς και τους δευτερεύοντες δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων, οι οποίοι περιλαμβάνονται στο στατιστικό παράρτημα των εκθέσεων ανά χώρα, απουσιάζουν οι βασικές υπηρεσίες που εμπίπτουν στην καίρια 20ή αρχή του πυλώνα. |
| --- | --- |

11.2.

| 11.3. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί οι βασικές υπηρεσίες της 20ής αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

11.3.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Αιτιολογική σκέψη 14 του προοιμίου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

1

(2)  Αιτιολογική σκέψη 14 του προοιμίου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

2

(3)  Βλέπε τις έρευνες του Ευρωβαρόμετρου σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος.

3

(4)  COM (2002) 331 final.

4

(5)  267/2008.

5

(6)  Πράσινο Βιβλίο για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας της 21ης Μαΐου 2003.

6

(7)  Οδηγία 2002/22/ΕΚ της 7ης Μαρτίου 2002 για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

7

(8)  Αιτιολογική σκέψη 1 της οδηγίας 2002/22/ΕΚ της 7ης Μαρτίου 2002.

8

(9)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1370/2007 της 23ης Οκτωβρίου 2007.

9

(10)  COM (2002) 331 final.

10

(11)  Πρόταση κανονισμού COM(2016) 285 final.

11

(12)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1370/2007 της 23ης Οκτωβρίου 2007.

12

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/14 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2019/C 282/03)

Εισηγητής: ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | 20.9.2018
  Επιστολή του Victor NEGRESCU, αναπληρωτή υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ρουμανίας |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.6.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 202/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

20.9.2018

Επιστολή του Victor NEGRESCU, αναπληρωτή υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ρουμανίας

Νομική βάση

Άρθρο 304 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.6.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

202/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι η διαπεριφερειακή και διακρατική συνεργασία που βασίζεται σε προϋπάρχοντες ιστορικούς, κοινωνικοοικονομικούς και πολιτιστικούς δεσμούς αποτελεί την αναγκαία απάντηση στις προκλήσεις οι οποίες προκύπτουν από την ταχέως εξελισσόμενη επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η οποία εν μέρει προκαλείται από την εντατικοποίηση του παγκόσμιου ανταγωνισμού και την επακόλουθη ανάγκη επέκτασης των ελεγχόμενων αγορών, τόσο από γεωγραφικής όσο και από οικονομικής άποψης. Η καθιέρωση ενός διασυνδεδεμένου διασυνοριακού και διατομεακού συστήματος συνεργασίας με βάση την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η δημιουργία ενός στρατηγικού πλαισίου θεματικών πόλων για τη χρηματοδότηση θεσμών με σκοπό την υλοποίηση καλά στοχοθετημένων έργων σε μια μακροπεριφέρεια έχει μεγάλη σημασία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Κατά τα πρώτα δέκα έτη λειτουργίας τους, οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές λειτούργησαν ως χρήσιμα εργαλεία για την πολιτική συνοχής, κυρίως με την ενίσχυση της ολοκλήρωσης και της συνεργασίας και τον εντοπισμό σημαντικών αναπτυξιακών διαδικασιών με τη συμμετοχή πολιτών και περιφερειών. Οι στρατηγικές αυτές συμβάλλουν στη δημιουργία τόσο μιας βαθύτερης όσο και μιας ευρύτερης Ευρώπης, με τη συμμετοχή των υποψήφιων και των γειτονικών χωρών υπό ίσους όρους ανταγωνισμού, καθώς και με την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Παρά ταύτα, οι επιδόσεις όσον αφορά τη μείωση των κοινωνικών και των χωρικών ανισοτήτων και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας παραμένουν μέτριες. Αυτό οφείλεται πιθανότατα στην πολυπλοκότητα της διακυβέρνησης και των διακυβερνητικών ρυθμίσεων, στο επίπεδο της γραφειοκρατίας, στην έλλειψη διαπεριφερειακής ομοιογένειας κατά την εφαρμογή συμφωνημένων κοινών στρατηγικών και στην ανεπαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση σύμφωνα με την οποία οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να νοούνται ως εργαστήρια για την ανάπτυξη μιας προσέγγισης από τη βάση προς την κορυφή με στόχο την επίλυση των νέων προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή κοινωνία και οικονομία. Οι προκλήσεις αυτές αφορούν τομείς όπως η μετανάστευση, ο βιώσιμος ενεργειακός εφοδιασμός, η αγορά εργασίας, η εκπαίδευση και η ψηφιοποίηση και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα από τις χώρες, τις περιφέρειες ή τους δήμους. Η διαπεριφερειακή διεθνής συνεργασία είναι αποτελεσματικότερη και παρέχει τη δυνατότητα εξεύρεσης κοινών λύσεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές μπορούν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, χρησιμεύοντας ως το κύριο στρατηγικό πλαίσιο για την πολιτική συνοχής και βιωσιμότητας. Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να χρηματοδοτούνται παράλληλα με ειδικά προγράμματα, όπως το πρόγραμμα «Αστικές Καινοτόμες δράσεις»(Urban Innovative Action). Θεωρείται σκόπιμο στην αναθεωρημένη διαδικασία προγραμματισμού για τη συνοχή 2020+ να ενσωματωθεί η υποχρεωτική χρήση του θεματικού στρατηγικού πλαισίου που προκύπτει από τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές σε σχέση με άλλες πολιτικές και με σεβασμό προς τη διεύρυνση της ΕΕ και τις σχέσεις γειτονίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Επιπλέον, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει επίσης να είναι προσανατολισμένες προς το φάσμα των πολιτικών που προωθούνται στο πλαίσιο του θεματολογίου του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030, το οποίο εγκρίθηκε το 2015. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η διεθνής προβολή και αναγνώριση, καθώς και η υποστήριξη της περιφερειακής συνεργασίας στο πλαίσιο των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Με βάση τη λεπτομερή συζήτηση των ανωτέρω, στο τμήμα 5 της παρούσας γνωμοδότησης η ΕΟΚΕ παρουσιάζει έναν κατάλογο συγκεκριμένων προτάσεων πολιτικής που μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: (i) μαζί με την ανάγκη ενισχυμένων πολιτικών παρεμβάσεων, θα πρέπει να μειώσουμε το γραφειοκρατικό βάρος· (ii) καθιέρωση λειτουργικής δικτύωσης, διασύνδεσης και διαχείρισης των υφιστάμενων βάσεων δεδομένων και παροχή βοήθειας στο κοινό ώστε να αξιοποιήσει τα υπάρχοντα δεδομένα και πληροφορίες· (iii) προτεραιότητα στη δικτύωση και τη δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών των κοινωνικών εταίρων και των τοπικών κοινωνικοοικονομικών φορέων, καθώς και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο με τη χωρική έννοια (διαπεριφερειακοί συνεργατικοί σχηματισμοί και συμπράξεις συνεργατικών σχηματισμών) όσο και με την τομεακή έννοια (σύμφωνα με την προσέγγιση της «τετραπλής έλικας»)· iv) στο μέλλον, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα ωφεληθούν σημαντικά από αποτελεσματικά δίκτυα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, λαμβανομένης υπόψη της ψηφιοποίησης της παραγωγής, καθώς και από πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αποτελεσματικών διαπεριφερειακών οικοσυστημάτων έρευνας και καινοτομίας σε βασικές και εφαρμοσμένες δραστηριότητες Ε & Α. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ανάπτυξη και η υλοποίηση μακροπεριφερειακών στρατηγικών επικοινωνίας για τα ενδιαφερόμενα μέρη συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση της προβολής, στην προώθηση της δικτύωσης και στην ενδυνάμωση της συμμετοχής. Η εδραίωση της επικοινωνίας και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ του πυρήνα διακυβέρνησης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και των κοινωνικών εταίρων, του επιχειρηματικού τομέα, των τοπικών φορέων, της κοινωνίας των πολιτών και της ακαδημαϊκής κοινότητας θα πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω μέσω ακροάσεων και Ημερών Συμμετοχής (Participation Days) σε εθνικό και σε μακροπεριφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Ιστορικό πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης

| 2.1. | Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές της ΕΕ δρομολογήθηκαν ως εργαλεία για τη διευκόλυνση της διακρατικής εφαρμογής των πολιτικών, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη συνοχή σε ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές. Ένας από τους στόχους τους ήταν η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης σε περιοχές που εκτείνονται σε διάφορα κράτη, συμπεριλαμβανομένων επίσης κρατών εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση προοριζόταν αρχικά για γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με σκοπό την επανεξέταση των υφιστάμενων εγγράφων πολιτικής της ΕΕ στον τομέα αυτό, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών (1), αντλώντας στοιχεία από τις υπάρχουσες αξιολογήσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με την πολιτική της ΕΕ για την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και της σύγκλισης. Κατόπιν αιτήματος της Ρουμανικής Προεδρίας, το θέμα επεκτάθηκε περαιτέρω ούτως ώστε να συμπεριληφθεί η σημασία των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών (2) ως προς την ενίσχυση της σύγκλισης και της ανταγωνιστικότητας εντός των μακροπεριφερειών. Η γνωμοδότηση επικεντρώνεται στην υποβολή προτάσεων για τρόπους καλύτερης στόχευσης και εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Κάτι τέτοιο γίνεται αφενός με τον προσδιορισμό των ειδικών αναγκών σε ολόκληρη την περιοχή και, ως εκ τούτου, τη διασφάλιση της επίτευξης απτών αποτελεσμάτων και, αφετέρου, με την παρακίνηση των ενδιαφερομένων μερών για ενεργό συμμετοχή και παράλληλη συνεκτίμηση της αρχής των «τριών όχι»(“3 no’s”). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η γνωμοδότηση συνάδει πλήρως με τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΟΚΕ για το 2018, ιδίως όσον αφορά την «ενίσχυση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής και την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων». Συνάδει επίσης με τις δράσεις προτεραιότητας της ΕΟΚΕ στο πλαίσιο της εξάμηνης Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και με τα συμφέροντα της βιομηχανίας, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στις μακροπεριφέρειες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η γνωμοδότηση αναμένεται να έχει εποικοδομητική επιρροή στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη, παρέχοντας μια αντικειμενική ανάλυση και πρακτικές προτάσεις ως προς το πώς μπορεί να ενισχυθεί η εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Θα διευκρινίσει επίσης εάν είναι απαραίτητο να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής τους και ποια καινοτόμα μέσα θα μπορούσαν να προταθούν ώστε να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών που προκύπτουν από τη δημιουργία διακρατικών και διατομεακών συνεργατικών σχηματισμών. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις: η εξέλιξη των μακροπεριφερειακών στρατηγικών μέχρι σήμερα

| 3.1. | Οι επιδόσεις των μακροπεριφερειακών στρατηγικών επηρεάστηκαν αρνητικά από την πολυπλοκότητα των ρυθμίσεων διακυβέρνησης, το επίπεδο γραφειοκρατίας σε διάφορες χώρες και την έλλειψη ομοιογένειας ως προς τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονταν συμφωνημένες κοινές στρατηγικές στις ενδιαφερόμενες περιφέρειες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, κατέστη αναγκαία η βελτίωση της παρακολούθησης της εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με τη χρήση κατάλληλων δεικτών. Κάτι τέτοιο απαιτεί αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα τα οποία, με τη σειρά τους, πρέπει να είναι αρκετά λεπτομερή ώστε να αντικατοπτρίζουν την κατάσταση σε ολόκληρη την εξεταζόμενη περιοχή (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Πρόσφατη ανάλυση καταδεικνύει ότι οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές που εγκρίθηκαν μέχρι στιγμής —στη Βαλτική Θάλασσα, στην Αδριατική και το Ιόνιο, στον Δούναβη και στην περιοχή των Άλπεων— διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης στις συμμετέχουσες χώρες. Αποδείχθηκε ότι οι οικονομικές επιδόσεις επηρεάζουν σημαντικά τόσο το επίπεδο της περιφερειακής συνεργασίας όσο και την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της εκάστοτε πολιτικής. Επιπλέον, προβλήματα όπως η δέσμευση, η οικειοποίηση, οι πόροι και, ιδιαίτερα, η αναποτελεσματική διακυβέρνηση εμμένουν σε συγκεκριμένες περιοχές. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Παρά την έλλειψη ομοιογένειας των μακροοικονομικών επιδόσεων, η μακροπεριφέρεια του Δούναβη χαρακτηρίζεται από ισχυρές σχέσεις μεταξύ διαφόρων περιοχών της περιφέρειας και ικανοποιητική ολοκλήρωση στους τομείς του εμπορίου, των επενδύσεων και της ενέργειας. Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, με σημαντικές διαφορές, ιδίως μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Υπάρχουν επίσης μεγάλες διαφορές όσον αφορά τη διακυβέρνηση και τις θεσμικές πτυχές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Και οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές φαίνεται ότι έχουν συγκεντρώσει επιτυχώς διάφορους παράγοντες, μεταξύ άλλων ποικίλους ιδιωτικούς φορείς, αλλά και δημόσιους φορείς σε διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης. Η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη, ιδίως, πέτυχε υψηλό επίπεδο πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας, μεταξύ άλλων με τρίτες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πρόοδος ήταν μεγαλύτερη σε περιοχές με προϋπάρχουσα εμπειρία συνεργασίας, αξιοποιώντας βαθύτερους ιστορικούς κοινωνικοοικονομικούς δεσμούς. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι υψηλές προσδοκίες όσον αφορά την έκβαση της πολυπεριφερειακής συνεργασίας κατέληξαν προφανώς σε εσφαλμένη εκτίμηση της σημασίας της οικοδόμησης θεσμικών ικανοτήτων κατά τις πρώιμες φάσεις της ανάπτυξης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Κατά τον καθορισμό της ατζέντας συνεργασίας σε μια μακροπεριφέρεια, είναι απαραίτητο να δίδεται έμφαση σε θέματα που απαιτούν διατομεακό και διαπεριφερειακό συντονισμό, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη των θεσμικών ικανοτήτων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η συνολική επιτυχία μιας μακροπεριφερειακής στρατηγικής σχετίζεται με την ανάπτυξη λύσεων πολιτικής μέσω κοινών προσπαθειών πέρα από τα περιφερειακά σύνορα. Για να διασφαλιστούν οι καλές επιδόσεις, είναι απαραίτητο να καθιερωθεί συνεργασία από τη βάση προς την κορυφή με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των κοινωνικών παραγόντων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και ενδιαφερόμενων φορέων από ολόκληρη τη γεωγραφική περιοχή, χρησιμοποιώντας την προσέγγιση της «τετραπλής έλικας»(quadruple helix). Μπορούν επίσης να περιλαμβάνονται φορείς από τη βιομηχανία, την ακαδημαϊκή κοινότητα και την Ε & Α, τη διακυβέρνηση (ιδίως τοπική και περιφερειακή), την κοινωνία των πολιτών και την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Σχετικό με τα παραπάνω είναι το γεγονός ότι η Επιτροπή υποστήριξε ουσιαστικά τους διασυνοριακούς συνεργατικούς σχηματισμούς μέσω μιας σειράς πλαισίων προγραμματισμού και χρηματοδοτικών μέσων: των Europe INNOVA, Interreg, ΕΤΠΑ και ΕΚΤ, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και τη διά βίου μάθηση. Δεδομένου ότι είναι δυνατή η ενίσχυση της αξιοποίησης και άλλων τοπικών ή/και ιδιωτικών πόρων, το προϋπάρχον αυτό πλαίσιο εμπλουτίστηκε με την τρέχουσα στήριξη για τις ευρωπαϊκές συμπράξεις στρατηγικών συνεργατικών σχηματισμών υπό την αιγίδα των ομαδικών έργων COSME και INNOSUP-1 για νέες βιομηχανικές αλυσίδες αξίας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» (4), καθώς και με τη χρήση μέσων όπως το πρόγραμμα «Invest EU»και ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη». Υπάρχει έντονη ανάγκη συντονισμένης δράσης με στόχο τη μείωση των γραφειοκρατικών εμποδίων και την άμεση προώθηση της δημιουργίας και λειτουργίας επιχειρηματικών δικτύων μέσω κινήτρων που συνδέονται με τη φορολογία, οικονομικής στήριξης συγκεντρωτικών δραστηριοτήτων Ε & Α και ολιστικών στρατηγικών για διασυνοριακό μάρκετινγκ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η εκ των υστέρων αξιολόγηση της πολιτικής συνοχής αναφέρεται στη σχέση μεταξύ έξυπνης εξειδίκευσης και συνεργατικών σχηματισμών. Η σχετική εμπειρία έχει καταδείξει ότι: (i) η προώθηση της δικτύωσης και της δημιουργίας συνεργατικών σχηματισμών μεταξύ των επιχειρήσεων συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον επιτυχημένων μέσων στήριξης της καινοτομίας και της ανάπτυξης των ΜΜΕ. Ωστόσο, η χρήση του εν λόγω εργαλείου ήταν εξαιρετικά περιορισμένη. Παράδειγμα αποτελεί το έργο DanuBioValNet, το οποίο καθιερώνει νέες αλυσίδες αξίας για τα βιολογικής προέλευσης προϊόντα στην περιοχή του Δούναβη· (ii) η διαμεσολάβηση υπό μορφή συμβουλευτικών και διοικητικών υπηρεσιών (π.χ. μέσω οργανισμών περιφερειακής ανάπτυξης, εμπορικών επιμελητηρίων, διαχειριστών συνεργατικών σχηματισμών κ.λπ.) ενισχύει την αποτελεσματικότητα της δικτύωσης και της ομαδοποίησης (5). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι διαφορές όσον αφορά τους κανόνες εφαρμογής μεταξύ των χωρών αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την υλοποίηση κεντρικά αναπτυσσόμενων πολιτικών σχεδίων. Η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας μπορεί να μεγιστοποιηθεί μόνον εάν υιοθετηθούν σύγχρονες προσεγγίσεις, όπως οι συνεργατικοί σχηματισμοί έργων, οι αλυσίδες έργων και οι πλατφόρμες έργων, μεταβαίνοντας από την επικοινωνία προς τον συντονισμό και, τελικά, προς τη συνδημιουργία. Ο προγραμματισμός της χρηματοδότησης θα πρέπει να είναι ευέλικτος και να σέβεται τις περιφερειακές αρμοδιότητες και τις προϋποθέσεις-πλαίσιο. Είναι απαραίτητο να εξετάζεται προσεκτικά το φάσμα των υφιστάμενων χρηματοδοτικών πόρων και μέσων, συμπεριλαμβανομένου του ΜΠΒ ΙΙ (Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας), ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Για να διασφαλιστεί η βελτίωση του συντονισμού και της διακυβέρνησης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, πρέπει να προσδιοριστεί σαφώς ο ρόλος των μεμονωμένων ενδιαφερόμενων φορέων, ειδικά σε σχέση με τη χρηματοδότηση. Τα μελλοντικά προγράμματα θα πρέπει να διευκολύνουν τη διακρατική συνεργασία πέραν της υποστήριξης για μεμονωμένα έργα. Από την άποψη αυτή, οι τοπικοί φορείς θα μπορούσαν να συντονίσουν τη συμβολή τους στην τρέχουσα συζήτηση σχετικά με την ιεράρχηση των στόχων και των εργαλείων για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού 2021-2027. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποτελέσει μια εξαιρετική ευκαιρία για την επανεκκίνηση των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών και για τη συμπερίληψη των προτεραιοτήτων που απορρέουν από τις προσεγγίσεις της έξυπνης εξειδίκευσης. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις: πρόσφατες τάσεις που επηρεάζουν το μέλλον των μακροπεριφερειακών στρατηγικών

| 4.1. | Σχεδόν δέκα χρόνια από τη δρομολόγηση της πρώτης μακροπεριφερειακής στρατηγικής (EUSBSR/EU Strategy for the Baltic Sea Region — Στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας), το τρέχον πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο σε διεθνές και σε περιφερειακό επίπεδο χαρακτηρίζεται από διάφορες τάσεις ή/και ανάγκες που συνδέονται σαφώς με τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Θα ξεκινήσουμε με την εξέταση όσων προκύπτουν από τις διαρθρωτικές κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις και στη συνέχεια θα περάσουμε στην εξέταση τάσεων που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και την έλλειψη πόρων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι σύγχρονες διεθνείς οικονομικές συνθήκες καταδεικνύουν ότι η διασύνδεση των οδών είναι σημαντικότερη από τον έλεγχο των χωρικά καθορισμένων αγορών και των πηγών προέλευσης των πόρων. Αυτό, με τη σειρά του, αναδεικνύει την παγκόσμια σημασία της συγκεκριμένης περιφέρειας, ξεκινώντας από τη Βαλτική Θάλασσα μέχρι την Ανατολική Ευρώπη, τη Μαύρη Θάλασσα και την (Ανατολική) Μεσόγειο. Δεδομένου ότι η κινητικότητα εμπορευμάτων και κεφαλαίων σε όλη την Ευρώπη και την Ασία είναι κομβικής σημασίας για τη μελλοντική οικονομική (και πολιτική) αρχιτεκτονική, αυξάνεται τόσο το ενδιαφέρον όσο και οι εντάσεις στη συγκεκριμένη ευρύτερη περιοχή. Επιβεβαιώνεται επίσης η καταλληλότητα του καθορισμού συγκεκριμένων μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Αποδεικνύεται, επιπλέον, η παγκόσμια σημασία των επιτυχιών τους και προβάλλονται υπερεθνικές προτεραιότητες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Άρρηκτα συνδεδεμένο με τα παραπάνω είναι το γεγονός ότι οι κύριες μεταναστευτικές ροές διοχετεύονται μέσω του Δούναβη και των περιοχών της Αδριατικής/Ιονίου. Η κινητικότητα των ανθρώπων, σε συνδυασμό με την προαναφερθείσα κινητικότητα των εμπορευμάτων και των κεφαλαίων, έχει ήδη αναδειχθεί ως σημαντικό κοινωνικοοικονομικό, πολιτιστικό και πολιτικό ζήτημα. Τα ανθρωπιστικά προβλήματα, οι οικονομικές ευκαιρίες και οι ανησυχίες σε θέματα ασφάλειας αποτελούν παράγοντες ενός κρίσιμου και σύνθετου θέματος που πρέπει να ενσωματωθεί στο θεματολόγιο κάθε μακροπεριφερειακής στρατηγικής, σύμφωνα με το ιστορικό ευρωπαϊκό κοινωνικοπολιτικό κεκτημένο. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το γεγονός ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές της ΕΕ αφορούν περιφέρειες που επικεντρώνονται γύρω από μια θάλασσα υπογραμμίζει τη σημασία των θαλάσσιων συνδέσεων, τις περιβαλλοντικές πτυχές και τη σπουδαιότητα των οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με τη θάλασσα. Ως εκ τούτου, οι παράγοντες που σχετίζονται με την EUSBSR και τη στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου (EUSAIR) θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπόψη τις προτεραιότητες της γαλάζιας ανάπτυξης και τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που συνδέονται με τη γαλάζια οικονομία, τις οποίες επισημαίνουν η ΕΕ, η ΕΟΚΕ, ο ΟΗΕ και η WWF, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ένας σημαντικός στρατηγικός στόχος των μακροπεριφερειακών στρατηγικών ήταν να προωθήσουν την οικονομική σύγκλιση στην ΕΕ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την οικονομική βιωσιμότητα και την προοδευτική πολιτική ισορροπία σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δυστυχώς, παρά την πολιτική βούληση και τον προσανατολισμό του προϋπολογισμού της ΕΕ προς αυτήν την κατεύθυνση, οι στατιστικές καταδεικνύουν, αντιθέτως, ότι οι περιφέρειες τείνουν να αποκλίνουν από κοινωνικοοικονομικής άποψης, γεγονός το οποίο οδηγεί σε πολιτική αναταραχή (6). Στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, ειδικά σε όσες επικεντρώνονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη αυτή η παράμετρος και να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για την εφαρμογή πολιτικών στον τομέα αυτό, με την πραγματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των τοπικών κοινωνικοοικονομικών φορέων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Ταυτόχρονα, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές αποδεικνύεται ότι παρέχουν μεγάλη στήριξη στην ενσωμάτωση νέων και μελλοντικών κρατών μελών στην ΕΕ. Αυτό είναι εμφανές στην περίπτωση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που συνδέονται με την EUSDR και την EUSAIR, αλλά και στην περίπτωση της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, οι οποίες λαμβάνουν βοήθεια για την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσής τους με την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η έρευνα στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες έχει προβάλει την ανάγκη μετάβασης από μια προσέγγιση με βάση την πρόνοια σε μια προσέγγιση με βάση τη μεγιστοποίηση της ευημερίας, με το επίκεντρο να μετατοπίζεται από τις ποσοτικές οικονομίες κλίμακας στην αυξημένη ποιοτική ποικιλία. Υπό την έννοια αυτή, η μεγάλη πολυμορφία της Ευρώπης, η οποία απορρέει από την ιστορία και τα φυσικά χαρακτηριστικά της, ιδιαίτερα στις περιοχές των υφιστάμενων μακροπεριφερειακών στρατηγικών, καθίσταται σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα στη νέα παγκόσμια εποχή που αναδύεται. Θα πρέπει, επομένως, να διασφαλιστεί ότι η ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης δεν θα οδηγήσει σε πολιτικές που ενδέχεται να υποβαθμίζουν την «κοινωνικοπολιτισμική και περιβαλλοντική ποικιλία»ως πόρο. Αντίθετα, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να προωθούν τη διατήρηση της ποικιλομορφίας από ποιοτικής άποψης και να προάγουν την υλοποίηση έργων που θα ενισχύουν τη διαπεριφερειακή συνδημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Σε γενικές γραμμές, ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός συνεπάγεται ότι η δικτύωση γίνεται όλο και σημαντικότερη. Ωστόσο, η εκθετική αύξηση της παραγωγικότητας του εργατικού δυναμικού, η οποία συνεπάγεται την αυξανόμενη σημασία ποιοτικών διαφοροποιήσεων, απαιτεί τη δημιουργία σχηματισμών και συνεργατικών δομών που θα αξιοποιούν τα οφέλη λόγω κλίμακας σε οριζόντιες δραστηριότητες —π.χ. προώθηση, εφοδιαστικές αλυσίδες και μεταφορές, Ε & Α— αλλά και ταυτόχρονα θα διατηρούν, ή ακόμη και θα αυξάνουν, την ικανότητα παροχής εξειδικευμένων προϊόντων και υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, οι τρέχουσες εξελίξεις των διεθνοποιημένων αγορών καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη χωρικών και διατομεακών συνεργατικών σχηματισμών (ημι)αυτόνομων παραγωγών. Αυτή θα πρέπει να καταστεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών (7). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Προστιθέμενη αξία μπορεί να επιτευχθεί συνδέοντας μεμονωμένες μακροπεριφερειακές στρατηγικές, όπως στην περίπτωση των EUSBSR και EUSDR (8). Αυτό φαίνεται εφικτό, ειδικά στην περίπτωση θεμάτων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος και την ορθολογική χρήση των πεπερασμένων πόρων και ενέργειας. Επιτυχημένες περιπτώσεις συνεργασίας μεταξύ των εμπορικών επιμελητηρίων στο πλαίσιο της EUSDR και της EUSAIR αποτελούν καλό παράδειγμα εν προκειμένω (9). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Με στόχο τους την τόνωση της οικονομικής ευημερίας, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να επικεντρώνονται όλο και περισσότερο σε πρωτοβουλίες και σε διαδικασίες καθαρής τεχνολογίας που ευνοούν τη μετάβαση από τη γραμμική στην κυκλική οικονομία. Παραδείγματα αποτελούν τα έργα της EUSBSR που θα υλοποιηθούν βάσει της πρωτοβουλίας για καθαρότερη ανάπτυξη (Cleaner Growth) και τα έργα CirculAlps και AlpLinkBioECO στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή των Άλπεων (EUSALP). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπιστεί με καλά συντονισμένο τρόπο σε μεγαλύτερες γεωγραφικές περιοχές: οι στοχοθετημένες επενδύσεις στο περιβάλλον θα πρέπει να συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των ακραίων καιρικών φαινομένων και των άλλων δυσμενών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, διατηρώντας παράλληλα τις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες και τα οικολογικά χαρακτηριστικά των εκάστοτε περιοχών. Ένα ακόμη παράδειγμα, η αύξηση των θαλάσσιων μεταφορών κυρίως στον Δούναβη, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα σε όλους τους τομείς που επηρεάζονται από τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές. Η μακροπεριφερειακή συνεργασία θα πρέπει να οδηγήσει σε κατάλληλες βιώσιμες και ολιστικές στρατηγικές μεταφορών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Μια άλλη συνέπεια της ανάγκης δραστικής μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (όπως περιγράφεται στη συμφωνία του Παρισιού του 2015) είναι η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αυτή η «ενεργειακή μετάβαση»(«energy transition») συνεπάγεται τη σταδιακή κατάργηση μονάδων παραγωγής ορυκτών καυσίμων και την ταχεία αύξηση του αριθμού των μετατροπέων αιολικής ενέργειας και των φωτοβολταϊκών σταθμών. Η μετάβαση αυτή συνεπάγεται σημαντικές αλλαγές στο σύστημα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, με νέες έννοιες οι οποίες θα επιτρέψουν επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στο εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ περιφερειών και χωρών. Η μακροπεριφερειακή συνεργασία θα βελτιώσει αναμφίβολα την πιθανότητα λήψης ορθών αποφάσεων σε θέματα που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Συνολικά, οι προαναφερθείσες διαστάσεις που σχετίζονται με τον απαραίτητο προσανατολισμό της μακροπεριφερειακής στρατηγικής συμπίπτουν με το φάσμα των πολιτικών που προωθούνται στο πλαίσιο του θεματολογίου για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030, το οποίο εγκρίθηκε από όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ το 2015. Ειδικότερα, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις εν εξελίξει ενέργειες για την επίτευξη διαφόρων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ), οι οποίες ενδεχομένως συνδέονται με υφιστάμενα περιφερειακά δίκτυα στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη (10). Η προσαρμογή των θεματολογίων των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών σε αυτό το πλαίσιο θα ενισχύσει την απαραίτητη ολιστική προσέγγιση. Επιπλέον, θα ενισχύσει τη διεθνή προβολή και αναγνώριση και την υποστήριξη της περιφερειακής συνεργασίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.12.

5.   Προτάσεις πολιτικής

| 5.1. | Μολονότι υπάρχει ανάγκη να ενισχυθούν οι πολιτικές παρεμβάσεις και να προαχθεί η ενεργητική δέσμευση σε σχέση με τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, υπάρχει επίσης ανάγκη να μειωθεί η ήδη τεράστια γραφειοκρατική επιβάρυνση. Ένα μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου θα μπορούσε να είναι η ενθάρρυνση του άμεσου συντονισμού των ενδιαφερόμενων φορέων του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ομίλων Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΟΕΣ) ή η συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς και σε προγράμματα ειδικού θεματικού περιεχομένου. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Παρατηρείται έλλειψη αξιόπιστων λεπτομερών στοιχείων που να επιτρέπουν συγκρίσεις μεταξύ περιφερειών και μεταξύ τομέων. Υπάρχει γενική ανάγκη εισαγωγής λειτουργικής δικτύωσης και διαχείρισης των υφιστάμενων βάσεων δεδομένων, ενδεχομένως με βάση τα μαζικά δεδομένα, αλλά και συγκεκριμένες πληροφορίες. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Παράλληλα, εκτός από την εξασφάλιση της πρόσβασης του κοινού στις εν λόγω διασυνδεδεμένες λειτουργικές βάσεις δεδομένων, είναι επίσης απαραίτητο να ενισχυθεί η δυνατότητα του κοινού να χρησιμοποιεί τα υπάρχοντα δεδομένα και τις υφιστάμενες πληροφορίες. Είναι ζωτικής σημασίας η τεχνική υποστήριξη για τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, καθώς και η παροχή πρόσβασης σε εργαλεία για τη χρήση των σχετικών δεδομένων με σκοπό τη στήριξη τόσο των τοπικών και εθνικών κυβερνήσεων όσο και των ιδιωτικών παραγόντων και φορέων. Κάτι τέτοιο θα πρέπει να οργανώνεται κεντρικά, αλλά να είναι προσανατολισμένο προς την εκάστοτε ενδιαφερόμενη περιοχή. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η δικτύωση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, των τοπικών κοινωνικοοικονομικών φορέων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σύμφωνα με μια χωρική, αλλά και τομεακή, έννοια (χρησιμοποιώντας την προσέγγιση της «τετραπλής έλικας»), καθώς και η ενεργός συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων, στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση πολιτικών είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών στο μέλλον, με γνώμονα την ενίσχυση της συνοχής και της κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Επιπλέον, πρέπει να υιοθετηθούν συγκεκριμένες πολιτικές πρωτοβουλίες ώστε να ενισχυθεί η δημιουργία και η ανάπτυξη διαπεριφερειακών συνεργατικών σχηματισμών και συμπράξεων συνεργατικών σχηματισμών (11):






  (i) | επαναδιατύπωση των κριτηρίων συμμετοχής σε συνεργατικούς σχηματισμούς που υποστηρίζονται από ενωσιακά και εθνικά κονδύλια, έτσι ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή των πλέον επιτυχημένων εταιρειών χωρίς να διακυβεύεται η αυτοδιάθεση των δικτύων και η σχετική αυτονομία των συμμετεχόντων εταίρων· |
| --- | --- | --- |

5.5.

(i)

επαναδιατύπωση των κριτηρίων συμμετοχής σε συνεργατικούς σχηματισμούς που υποστηρίζονται από ενωσιακά και εθνικά κονδύλια, έτσι ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή των πλέον επιτυχημένων εταιρειών χωρίς να διακυβεύεται η αυτοδιάθεση των δικτύων και η σχετική αυτονομία των συμμετεχόντων εταίρων·

| (ii) | η χρηματοδότηση και, ειδικότερα, άλλα —π.χ. φορολογικού και διαδικαστικού τύπου¦ μέσα στήριξης των συνεργατικών σχηματισμών και των δικτύων θα πρέπει να επεκταθούν σε εύθετο χρόνο, έτσι ώστε η διάρκεια των εν λόγω σχηματισμών να μην περιορίζεται από το στάδιο του σχεδιασμού και να τους δίδεται η δυνατότητα να επιτύχουν το δυνητικά μέγιστο επίπεδο οργανωτικής ωριμότητας και οικονομικής αυτάρκειάς τους (12)· |
| --- | --- |

(ii)

η χρηματοδότηση και, ειδικότερα, άλλα —π.χ. φορολογικού και διαδικαστικού τύπου¦ μέσα στήριξης των συνεργατικών σχηματισμών και των δικτύων θα πρέπει να επεκταθούν σε εύθετο χρόνο, έτσι ώστε η διάρκεια των εν λόγω σχηματισμών να μην περιορίζεται από το στάδιο του σχεδιασμού και να τους δίδεται η δυνατότητα να επιτύχουν το δυνητικά μέγιστο επίπεδο οργανωτικής ωριμότητας και οικονομικής αυτάρκειάς τους (12)·

| (iii) | ο εθνικός και ο (διά)περιφερειακός στρατηγικός σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις εξελισσόμενες παγκόσμιες συνθήκες και τους τρόπους στήριξης των δραστηριοτήτων δημιουργίας τοπικών συνεργατικών σχηματισμών μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρξουν περισσότερα κίνητρα για την εγκαθίδρυση δομών διασύνδεσης των υφιστάμενων συνεργατικών σχηματισμών υπό περιφερειακή και διατομεακή έννοια, αξιοποιώντας έτσι τις συμπληρωματικότητες των ολιστικών παρεμβάσεων· |
| --- | --- |

(iii)

ο εθνικός και ο (διά)περιφερειακός στρατηγικός σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις εξελισσόμενες παγκόσμιες συνθήκες και τους τρόπους στήριξης των δραστηριοτήτων δημιουργίας τοπικών συνεργατικών σχηματισμών μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρξουν περισσότερα κίνητρα για την εγκαθίδρυση δομών διασύνδεσης των υφιστάμενων συνεργατικών σχηματισμών υπό περιφερειακή και διατομεακή έννοια, αξιοποιώντας έτσι τις συμπληρωματικότητες των ολιστικών παρεμβάσεων·

| (iv) | το εύλογο αίτημα όσον αφορά την αντιμετώπιση των τοπικών χαρακτηριστικών και ιδιαιτεροτήτων έχει συχνά ως αποτέλεσμα τη δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών χωρίς διεθνή προσανατολισμό πέρα από τη διασυνοριακή διάσταση της συγκεκριμένης περιφέρειας. Η κατάσταση αυτή πρέπει να βελτιωθεί και οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στήριξης θα πρέπει να κινητοποιούν την κοινωνικοοικονομική λειτουργία σε παγκόσμια τροχιά, λαμβανομένης υπόψη της σημασίας της διεθνοποίησης των επιχειρήσεων. Επιπλέον, αυτό θα συμβάλει στη γεφύρωση του χρονικού χάσματος μεταξύ των πολιτικών πρωτοβουλιών και της λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

(iv)

το εύλογο αίτημα όσον αφορά την αντιμετώπιση των τοπικών χαρακτηριστικών και ιδιαιτεροτήτων έχει συχνά ως αποτέλεσμα τη δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών χωρίς διεθνή προσανατολισμό πέρα από τη διασυνοριακή διάσταση της συγκεκριμένης περιφέρειας. Η κατάσταση αυτή πρέπει να βελτιωθεί και οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στήριξης θα πρέπει να κινητοποιούν την κοινωνικοοικονομική λειτουργία σε παγκόσμια τροχιά, λαμβανομένης υπόψη της σημασίας της διεθνοποίησης των επιχειρήσεων. Επιπλέον, αυτό θα συμβάλει στη γεφύρωση του χρονικού χάσματος μεταξύ των πολιτικών πρωτοβουλιών και της λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων.

| 5.6. | Οι υφιστάμενες και οι μελλοντικές μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα ωφεληθούν σημαντικά από αποτελεσματικές πρωτοβουλίες δικτύωσης στον τομέα των εκπαιδευτικών και διοικητικών υπηρεσιών, καθώς και στον τομέα των αποτελεσματικών διαπεριφερειακών οικοσυστημάτων έρευνας και καινοτομίας σε βασικές και σε εφαρμοσμένες δραστηριότητες Ε & Α. Κατά τις εν εξελίξει διαβουλεύσεις σχετικά με την αναθεώρηση του σχεδίου EUSDR, αναφέρθηκε ότι οι ικανότητες των τοπικών και των περιφερειακών διοικήσεων θα ενισχυθούν μέσω πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη ικανοτήτων, έργων συνεργασίας, δικτύων αμοιβαίας μάθησης, ανταλλαγής ορθών πρακτικών και συστάσεων πολιτικής. Αυτές θα μπορούσαν να υποστηριχθούν μέσω χρηματοδότησης μικρής κλίμακας (όπως οι συνολικές επιχορηγήσεις ή άλλα εργαλεία) για τους τοπικούς φορείς (μικρές επιχειρήσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οργανώσεις νεολαίας, πανεπιστήμια κ.λπ.), οι οποίοι θα διευκολύνουν ένα περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς για την καινοτομία σε διακρατικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ιδιαίτερα όσον αφορά τη δικτύωση σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες, αυτές θα μπορούσαν να ενσωματωθούν σε υφιστάμενες δομές, όπως το πρόγραμμα Erasmus+. Οι συστάσεις πολιτικής θα πρέπει να επικεντρωθούν σε βασικές πτυχές της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, με στόχο να ανοίξουν νέες προοπτικές για βελτιωμένα προϊόντα και υπηρεσίες που προωθούν την επιχειρηματικότητα και, τέλος, να υποστηριχθεί η διά βίου μάθηση του τοπικού ανθρώπινου κεφαλαίου σε σχέση με τις απαιτήσεις που απορρέουν από την ψηφιοποίηση της παραγωγής. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Στις περιφέρειες που καλύπτονται από τις τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές υπάρχει μακρά παράδοση ιστορικών, κοινωνικοοικονομικών, πολιτιστικών και πολιτικών δεσμών, οι οποίοι μπορεί να είναι τόσο θετικού όσο και προβληματικού χαρακτήρα. Οι δεσμοί αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν με εποικοδομητικό τρόπο μέσω της προώθησης εναλλακτικών εργαλείων για τη διαπεριφερειακή δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών και τη συνεργασία, όπως συμβαίνει με τους Ευρωπαϊκούς Ομίλους Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΟΕΣ). |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  (2017/2040 (INI).

1

(2)  Θα πρέπει να σημειωθεί ότι με τον όρο «σχηματισμοί»(«clusters») εννοούμε τη δικτύωση και τη θεματική ή ολιστική συνεργασία εκπροσώπων και φορέων του ιδιωτικού τομέα, της δημόσιας διοίκησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών (οι οποίοι, για παράδειγμα, υπερβαίνουν τη δικτύωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων).

2

(3)  Βλέπε http://ec.europa.eu/regional_policy/en/information/publications/studies/2017/macro-regional-strategies-and-their-links-with-cohesion-policy

3

(4)  Είναι σημαντικό να αναφερθεί η επιτυχία του INNOSUP-1 στην προώθηση των συνεργατικών σχηματισμών. Τα έξι πρώτα εν εξελίξει έργα INNOSUP-2015 που ξεκίνησαν το 2016/2017 είχαν απήχηση σε πάνω από 2 800 ΜΜΕ (π.χ. μέσω εκδηλώσεων αντιστοίχισης και προσκλήσεων για ιδέες/έργα συνεργασίας κ.λπ.) και παρέχουν άμεση στήριξη σε 449 ΜΜΕ (π.χ. μέσω δελτίων στήριξης της καινοτομίας). Συνολικά, τα ομαδικά έργα INNOSUP-1 βρίσκονται σε καλό δρόμο για τη στήριξη 2 000 ΜΜΕ.

4

(5)  Βλέπε την εκ των υστέρων αξιολόγηση των προγραμμάτων πολιτικής συνοχής 2007-2013 που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής, δέσμη εργασιών 2 — «Υποστήριξη των ΜΜΕ, ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας στις ΜΜΕ και ανάπτυξη των ΜΜΕ», σύμβαση αριθ. 2014CE16BAT002, τελική έκθεση, σ. 10-11 και 14-17.

5

(6)  Βλέπε το άρθρο των Ζαρωτιάδη και Γκάγκα, 2013, με τίτλο «European Union: A diverging Union?»(«Ευρωπαϊκή Ένωση: μία αποκλίνουσα Ένωση;»), Journal of Post-Keynesian Economics, τόμος 35, σ. 537-567.

6

(7)  Βλέπε τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Μαρτίου 2018 σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτικής για τους συνεργατικούς σχηματισμούς με στόχο τη διασύνδεση και την αναβάθμιση των περιφερειακών συνεργατικών σχηματισμών σε πανευρωπαϊκούς σχηματισμούς παγκοσμίου επιπέδου, βάσει των αρχών της έξυπνης εξειδίκευσης, προκειμένου να στηριχθεί η εμφάνιση νέων αλυσίδων προστιθέμενης αξίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

7

(8)  Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ, COM(2019) 21 final.

8

(9)  Η Ένωση Εμπορικών Επιμελητηρίων του Δούναβη έχει υπογράψει συμφωνία συνεργασίας με το φόρουμ Εμπορικών Επιμελητηρίων της Αδριατικής και του Ιονίου με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνεργασία σε έργα στα οποία οι δύο στρατηγικές είναι συμπληρωματικές.

9

(10)  Όπως, για παράδειγμα, το νεοσύστατο δίκτυο λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης (SDSN) για τη Μαύρη Θάλασσα (http://sdsn-blacksea.auth.gr/ και http://unsdsn.org/news/2018/10/31/presenting-a-new-regional-chapter-sdsn-black-sea/), το SDSN για τη Μεσόγειο (http://www.sdsn-mediterranean.unisi.it/) και το SDSN για τη βόρεια Ευρώπη (https://www.unsdsn-ne.org/).

10

(11)  Οι συγκεκριμένες προτάσεις συνάδουν με την πρώτη «Έκθεση προόδου σχετικά με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές συμπράξεις συνεργατικών σχηματισμών», η οποία καταρτίστηκε από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τους συνεργατικούς σχηματισμούς και τις βιομηχανικές αλλαγές (#EOCIC) και παρέχει μια γενική εικόνα των πρώτων αποτελεσμάτων, εμπειριών και ορθών πρακτικών που έχουν επιτευχθεί από τη δεύτερη γενιά ευρωπαϊκών στρατηγικών συμπράξεων συνεργατικών σχηματισμών με στόχο τη διεθνοποίηση.

11

(12)  Αυτή η ανάγκη να αυξηθεί σε εύθετο χρόνο η χρηματοδότηση συνδέεται επίσης με την πρόταση για κοινές πρωτοβουλίες συνεργατικών σχηματισμών στο τμήμα COSME του προγράμματος για την ενιαία αγορά.

12

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/20 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/20

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων — Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη: απολογισμός και επόμενα βήματα»

[COM(2018) 771 final]

(2019/C 282/04)

Εισηγητής: Petr ZAHRADNÍK

Συνεισηγητής: ο κ. Javier DOZ ORRIT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.2.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.6.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 180/0/8 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 18.2.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.6.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

180/0/8

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Σε γενικές γραμμές, η ΕΟΚΕ επικροτεί το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη λόγω της συμβολής του στην προώθηση των επενδύσεων στην ΕΕ και της αποτελεσματικότερης χρήσης των περιορισμένων οικονομικών πόρων με σκοπό την υλοποίηση στρατηγικών πανευρωπαϊκών επενδύσεων ως μια νέου τύπου οικονομική αναδιανομή στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καθοριστεί ένας επενδυτικός στόχος στην ΕΕ ως ένα από τα κριτήρια μιας μακροπρόθεσμης και βιώσιμης επενδυτικής πολιτικής· ο επενδυτικός στόχος θα μπορούσε να αποτελεί μέρος του τακτικού κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να υποβάλλεται σε ετήσια αξιολόγηση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ο στόχος του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη και, γενικότερα, η δημόσια παροχή κινήτρων για επενδύσεις θα πρέπει να είναι η στήριξη των στρατηγικών στόχων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων: α) προώθηση της βιώσιμης οικονομικής και κοινωνικής ανοδικής σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών, β) βιώσιμες επενδύσεις, σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, γ) διευκόλυνση της δίκαιης, πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, δ) ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών, ε) ανάπτυξη στρατηγικών υποδομών, στ) προώθηση της παραγωγικότητας, της έρευνας, της ανάπτυξης, της καινοτομίας, της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, ζ) αύξηση των κοινωνικών επενδύσεων και η) στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας σε παγκόσμιο πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται περαιτέρω καθοδήγηση για την επίτευξη αυτών των στόχων τόσο από γεωγραφική όσο και από τομεακή άποψη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η επείγουσα θέσπιση ενός ενοποιημένου συστήματος ταξινόμησης και δεικτών για τον προσδιορισμό του βαθμού βιώσιμων επιδόσεων, με βάση τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2017, θα βοηθήσει τους επενδυτές να διοχετεύουν τις επενδυτικές ροές σε βιώσιμες δραστηριότητες (1). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη για το τεράστιο δυναμικό των καινοτόμων χρηματοδοτικών μέσων προς εξυπηρέτηση των τομέων που αφορά το προτεινόμενο πρόγραμμα InvestEU. Η ΕΟΚΕ πιστεύει στις συνέργειες μεταξύ του προγράμματος InvestEU και των μελλοντικών προγραμμάτων κεντρικής διαχείρισης (μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», για παράδειγμα), με προτίμηση στη χρήση ενός μέσου με βάση την απόδοση. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται απλούστευση της νομοθεσίας όταν συνδυάζονται διάφορα προγράμματα ή έργα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ένα από τα σημαντικότερα πρόσθετα οφέλη του προγράμματος InvestEU είναι η στήριξη ευρωπαϊκών έργων μεγάλης κλίμακας (SESAR, ERTMS, έξυπνα δίκτυα της ΕΕ) με βάση τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, η υλοποίηση των οποίων όμως απαιτεί επίσης την ανάληψη δράσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη δημιουργία του κατάλληλου νομοθετικού και οικονομικού πλαισίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να επιδιώξει τη συμμετοχή των κρατών μελών στα μεγάλα αυτά έργα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, πλέον, η ΕΕ οφείλει να διακινδυνεύσει περισσότερο προκειμένου να επιτύχει μεγαλύτερη ώθηση της απασχόλησης και του βιοτικού επιπέδου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να διατεθούν μεγαλύτερα κονδύλια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τους σκοπούς του εν λόγω μέσου. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σε μεγάλο βαθμό την προσπάθεια της Ευρωπαϊκή Επιτροπής να εντοπίσει τα κύρια εμπόδια για εντατικότερες επενδυτικές δραστηριότητες στα του περιβάλλοντος της ενιαίας αγοράς, της διασύνδεσης των υποδομών, των απαιτήσεων εκπαίδευσης και δεξιοτήτων, καθώς και της ευθυγράμμισης των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Εντούτοις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υπέρβαση του επενδυτικού ελλείμματος της ΕΕ, ενός από τους σοβαρότερους κινδύνους για το μέλλον της ενωσιακής οικονομίας, θα απαιτήσει μεγαλύτερη χρηματοδοτική προσπάθεια από την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τον ιδιωτικό τομέα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο καλεί τις αρχές της ΕΕ να ενισχύσουν τη χρηματοδοτική ικανότητα του προγράμματος InvestEU στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες και να επιτευχθεί μεγαλύτερη σύνδεση μεταξύ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων/ΕΤΣΕ (ή του προγράμματος InvestEU αντίστοιχα) με άλλα επενδυτικά προγράμματα της ΕΕ και των κρατών μελών, προωθώντας τις απαραίτητες συνέργειες, αποφεύγοντας τις επαναλήψεις και τις επικαλύψεις μεταξύ τους και κατευθύνοντας τις επενδύσεις για την κάλυψη πιο συγκεκριμένων στόχων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την ενίσχυση του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος InvestEU, προκειμένου να παρέχονται στις ευρωπαϊκές εταιρείες οι απαραίτητες εγγυήσεις που θα τους επιτρέπουν να επενδύουν εκτός της ΕΕ και να προωθούν το ενωσιακό εμπόριο. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της για την ευαισθητοποίηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των πολιτών σχετικά με τα οφέλη που προκύπτουν από το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τις ΜΜΕ, έτσι ώστε να συνειδητοποιήσουν τη συμβολή της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικό πλαίσιο της πρότασης και ουσιώδη στοιχεία

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση βασίζεται άμεσα και αποτελεί συνέχεια των συμπερασμάτων που εγκρίθηκαν στη γνωμοδότηση για το πρόγραμμα InvestEU (2), καθώς και σε άλλες γνωμοδοτήσεις σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ (2021-2027) και τις οικονομικές και επενδυτικές επιδόσεις της ΕΕ (3). Κατά συνέπεια, τα συμπεράσματα που εκφράζονται ρητά στις γνωμοδοτήσεις αυτές δεν θα επαναληφθούν στο παρόν έγγραφο, το οποίο συμφωνεί μαζί τους. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη: απολογισμός και επόμενα βήματα» συμφωνεί πλήρως με τα συμπεράσματα της εγκριθείσας γνωμοδότησης για το πρόγραμμα InvestEU (4), και συγκεκριμένα στα ακόλουθα σημεία:






  — | η επενδυτική δραστηριότητα είναι ο μόνος μείζων μακροοικονομικός δείκτης που δεν έχει επανέλθει στο προ κρίσης επίπεδό του (2006-2007) και, ως εκ τούτου, η ενθάρρυνση της χρήσης όλων των σχετικών μέσων υποστήριξής της είναι πλήρως αιτιολογημένη και θεμιτή· |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

η επενδυτική δραστηριότητα είναι ο μόνος μείζων μακροοικονομικός δείκτης που δεν έχει επανέλθει στο προ κρίσης επίπεδό του (2006-2007) και, ως εκ τούτου, η ενθάρρυνση της χρήσης όλων των σχετικών μέσων υποστήριξής της είναι πλήρως αιτιολογημένη και θεμιτή·

| — | η δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μέσου υποστήριξης των επενδύσεων, βασισμένου στην αρχή της εγγύησης, αποτελεί σημαντική καινοτομία στη χρηματοδότηση μεγάλων επενδυτικών έργων γενικού συμφέροντος· |
| --- | --- |

—

η δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μέσου υποστήριξης των επενδύσεων, βασισμένου στην αρχή της εγγύησης, αποτελεί σημαντική καινοτομία στη χρηματοδότηση μεγάλων επενδυτικών έργων γενικού συμφέροντος·

| — | η συμμετοχή ιδιωτικού κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα επωφελής και επιθυμητή για τον σκοπό αυτό. Ωστόσο, οι ανεπαρκώς σχεδιασμένες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) δεν αποκλείεται να καταλήξουν να κοστίζουν περισσότερο από την άμεση δημόσια παροχή των ίδιων υπηρεσιών. Οι δημόσιες επενδύσεις σε υψηλής ποιότητας, οικονομικά προσιτές και ευπρόσιτες δημόσιες υπηρεσίες στην ΕΕ πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα· |
| --- | --- |

—

η συμμετοχή ιδιωτικού κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα επωφελής και επιθυμητή για τον σκοπό αυτό. Ωστόσο, οι ανεπαρκώς σχεδιασμένες συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) δεν αποκλείεται να καταλήξουν να κοστίζουν περισσότερο από την άμεση δημόσια παροχή των ίδιων υπηρεσιών. Οι δημόσιες επενδύσεις σε υψηλής ποιότητας, οικονομικά προσιτές και ευπρόσιτες δημόσιες υπηρεσίες στην ΕΕ πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα·

| — | εκτός των εγχώριων επενδύσεων, στήριξη θα πρέπει να δοθεί και στις επενδύσεις με σημαντική διασυνοριακή διάσταση. Το μοντέλο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την υλοποίηση των ενωσιακών αναπτυξιακών επενδύσεων εκτός ΕΕ· |
| --- | --- |

—

εκτός των εγχώριων επενδύσεων, στήριξη θα πρέπει να δοθεί και στις επενδύσεις με σημαντική διασυνοριακή διάσταση. Το μοντέλο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την υλοποίηση των ενωσιακών αναπτυξιακών επενδύσεων εκτός ΕΕ·

| — | η υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και σε ολόκληρη την ΕΕ ως σύνολο, μπορεί να ενισχύσει τα αποτελέσματα των επενδυτικών δραστηριοτήτων· |
| --- | --- |

—

η υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και σε ολόκληρη την ΕΕ ως σύνολο, μπορεί να ενισχύσει τα αποτελέσματα των επενδυτικών δραστηριοτήτων·

| — | οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται πρέπει, όπου ενδείκνυται, να σέβονται τις ανάγκες της ενιαίας αγοράς σε όλες τις διαστάσεις της, τη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών, τις μεταφορικές και ενεργειακές υποδομές και την ετοιμότητα του ανθρώπινου δυναμικού για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών. |
| --- | --- |

—

οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται πρέπει, όπου ενδείκνυται, να σέβονται τις ανάγκες της ενιαίας αγοράς σε όλες τις διαστάσεις της, τη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών, τις μεταφορικές και ενεργειακές υποδομές και την ετοιμότητα του ανθρώπινου δυναμικού για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών.

| 2.3. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καλύπτει μεγαλύτερο εύρος από ό,τι συνήθως, αντιμετωπίζοντας την ανάγκη άρσης των εμποδίων που παρεμποδίζουν την επάνοδο μεγαλύτερων επενδύσεων και την αποτελεσματικότερη χρήση των χρηματοδοτικών μέσων προς στήριξη των επενδύσεων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ενώ το σχέδιο κανονισμού για το πρόγραμμα InvestEU αφορά κυρίως τις τεχνικές παραμέτρους του εν λόγω μέσου, η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκή Επιτροπής επικεντρώνεται κυρίως στο οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο, καθώς και στην ανάλυση και την περιγραφή του περιβάλλοντος εντός του οποίου θα χρησιμοποιηθεί το μέσο. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με αυτήν τη γενική άποψη. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πρώτη σημαντική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό τον κ. Juncker (τέλη 2014 έως αρχές 2015) ήταν να συμβάλει στην άρση ή τη μείωση του επενδυτικού χάσματος στην ΕΕ μετά την κρίση. Χωρίς επαρκείς και κερδοφόρες επενδύσεις, δεν μπορεί να διασφαλιστεί η μελλοντική οικονομική ευημερία της Ευρώπης και η ικανότητά της να ανταγωνίζεται οικονομικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εγκρίθηκε και τέθηκε σε εφαρμογή το πρόγραμμα του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη, το οποίο μετά το 2020 θα συμβολίζεται κυρίως από το πρόγραμμα InvestEU. Επίκεντρό του αποτελεί ένα χρηματοπιστωτικό μέσο που έχει εκπονηθεί βάσει εγγύησης από τον προϋπολογισμό. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το μέσο αυτό δεν είναι μόνο κατάλληλο για την εξασφάλιση επενδύσεων στο εσωτερικό της ΕΕ, αλλά μπορεί και να αποτελέσει μια ιδιαίτερα αποτελεσματικό ενωσιακό εφαλτήριο για την ανάπτυξη και υποστήριξη επενδυτικών σχεδίων εκτός ΕΕ (σε σχέση με τους νέους στόχους του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 όσον αφορά την εξωτερική δράση, την παγκοσμιοποίηση και τον μεγαλύτερο αριθμό εξωτερικών έργων). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων εξαρτάται από την ύπαρξη υγιούς οικονομικής διάρθρωσης. Επομένως, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θεωρούνται απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να διασφαλιστούν τα προσδοκώμενα οφέλη των επενδύσεων. Οι σημαντικές διαρθρωτικές αποτυχίες οδηγούν σε ευρύ φάσμα εμποδίων – κανονιστικών, διοικητικών, φραγμών στον θεμιτό ανταγωνισμό κ.λπ. Τα εμπόδια αυτά είναι σοβαρά τόσο σε εθνικό όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ΕΕ υποστηρίζει ένα όσο το δυνατόν πιο ανοικτό περιβάλλον τόσο για τις επενδύσεις όσο και για το εμπόριο, υπό τον όρο ότι γίνονται σεβαστά τα εργασιακά και τα κοινωνικά δικαιώματα, καθώς και η προστασία του περιβάλλοντος. Ταυτόχρονα, ωστόσο, δίδει ιδιαίτερη προσοχή στον ολοένα και βαθύτερο παγκόσμιο πολιτικό και στρατηγικό κίνδυνο με τον οποίο μπορεί να συνδέονται μερικές ξένες επενδύσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει την καθιέρωση προστατευτικής λειτουργίας για ορισμένες ξένες επενδύσεις, ο σκοπός των οποίων δεν σχετίζεται κυρίως με τις επιχειρήσεις ή την οικονομία, αλλά αφορά την πολιτική και την εξουσία. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τα οφέλη του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τα ακόλουθα σημεία:






  — | κατά τη διάρκεια της κρίσης, η ιδιωτική χρηματοδότηση σταμάτησε και, κατά συνέπεια, δεν μπορούσαν να εξυπηρετηθούν οι οικονομικές ανάγκες. Οι επενδυτές άρχισαν να εξετάζουν τους κινδύνους πολύ πιο προσεκτικά και διεξοδικά. Το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη αποδείχθηκε ένα κατάλληλο, ασφαλές, πρακτικό και προσεκτικά σχεδιασμένο εφαλτήριο για την τόνωση των επενδύσεων και την προσέλκυση ιδιωτικής χρηματοδότησης· |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

κατά τη διάρκεια της κρίσης, η ιδιωτική χρηματοδότηση σταμάτησε και, κατά συνέπεια, δεν μπορούσαν να εξυπηρετηθούν οι οικονομικές ανάγκες. Οι επενδυτές άρχισαν να εξετάζουν τους κινδύνους πολύ πιο προσεκτικά και διεξοδικά. Το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη αποδείχθηκε ένα κατάλληλο, ασφαλές, πρακτικό και προσεκτικά σχεδιασμένο εφαλτήριο για την τόνωση των επενδύσεων και την προσέλκυση ιδιωτικής χρηματοδότησης·

| — | το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη συνέβαλε θετικά στην ειδική και συστηματική παρακολούθηση των αδυναμιών της αγοράς ή των δυσμενών επενδυτικών καταστάσεων και βοήθησε στην προσαρμογή των αντιλήψεων κινδύνου στην ανάγκη αντιμετώπισής του κατά τρόπο συμβατό με την αγορά· |
| --- | --- |

—

το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη συνέβαλε θετικά στην ειδική και συστηματική παρακολούθηση των αδυναμιών της αγοράς ή των δυσμενών επενδυτικών καταστάσεων και βοήθησε στην προσαρμογή των αντιλήψεων κινδύνου στην ανάγκη αντιμετώπισής του κατά τρόπο συμβατό με την αγορά·

| — | τα παραδείγματα των υποστηριχθέντων έργων που αναφέρονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταδεικνύουν σαφώς ότι, ελλείψει του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη και του ΕΤΣΕ, δεν θα είχαν τοποθετηθεί ποτέ ιδιωτικά κεφάλαια σε τέτοιου είδους έργα χωρίς επαρκείς εγγυήσεις και επαρκή κάλυψη του κινδύνου (εκτός εάν είχαν φιλανθρωπικά κίνητρα) και οι δημόσιοι πόροι για αυτού του είδους τα εγχειρήματα θα ήταν από τη φύση τους περιορισμένοι· |
| --- | --- |

—

τα παραδείγματα των υποστηριχθέντων έργων που αναφέρονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταδεικνύουν σαφώς ότι, ελλείψει του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη και του ΕΤΣΕ, δεν θα είχαν τοποθετηθεί ποτέ ιδιωτικά κεφάλαια σε τέτοιου είδους έργα χωρίς επαρκείς εγγυήσεις και επαρκή κάλυψη του κινδύνου (εκτός εάν είχαν φιλανθρωπικά κίνητρα) και οι δημόσιοι πόροι για αυτού του είδους τα εγχειρήματα θα ήταν από τη φύση τους περιορισμένοι·

| — | το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη και το ΕΤΣΕ απαιτούν τα έργα να υποβάλλονται σε δοκιμασία άμεσης χρηματοοικονομικής απόδοσης και, κατά συνέπεια, να πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα ποιότητας που επιβάλλονται. |
| --- | --- |

—

το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη και το ΕΤΣΕ απαιτούν τα έργα να υποβάλλονται σε δοκιμασία άμεσης χρηματοοικονομικής απόδοσης και, κατά συνέπεια, να πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα ποιότητας που επιβάλλονται.

| 3.2. | Οι συνολικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην ΕΕ ανέρχονταν, το 2018, στο 20,5 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ, ποσοστό περισσότερο από δύο ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σύγκριση με το 2007. Η αργή ανάκαμψη του ποσοστού των επενδύσεων από το 2013 οφείλεται τόσο στις δημόσιες όσο και στις ιδιωτικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι δημόσιες επενδύσεις στην ΕΕ των 27 για την περίοδο 2014-2018 ανέρχονταν, κατά μέσο όρο, σε 2,86 % του ΑΕγχΠ (2,68 % στη ζώνη του ευρώ), έναντι 3,4 % του ΑΕγχΠ μεταξύ 2009 και 2013 (3,2 % στη ζώνη του ευρώ) (5). Ειδικότερα, οι καθαρές επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ήταν ως επί το πλείστον αρνητικές από το 2014 έως το 2017, υποδεικνύοντας μείωση του δημόσιου μετοχικού κεφαλαίου. Δεδομένου ότι το γεγονός αυτό έρχεται σε αντίθεση, σε μακροοικονομικό επίπεδο, με τους στόχους του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει μέτρα για την προώθηση των δημόσιων επενδύσεων σε επίπεδο κρατών μελών. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να συμπεριληφθούν στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις μαζί με τα άλλα σχετικά μέσα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το μεγαλύτερο μέρος του επενδυτικού χάσματος οφείλεται στις ιδιωτικές επενδύσεις. Συνεπώς, το συνολικό μέγεθος του επενδυτικού σχεδίου ήταν πολύ χαμηλό από την αρχή. Σε μια περίοδο πέντε ετών, η ΕΕ σχεδιάζει να κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 500 δισεκατ. ευρώ, ήτοι 100 δισεκατ. ευρώ ή περίπου 0,6 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ ετησίως. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του εύρους των επιστρεπτέων χρηματοδοτικών μέσων για την υποστήριξη της επενδυτικής δραστηριότητας στην ΕΕ, ενώ γνωρίζει και το δυναμικό τους που δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί. Για παράδειγμα, θέτουν τα θεμέλια για την πολύ πιο αποτελεσματική και ευχερή χρήση των διαθέσιμων πόρων. Σε αντίθεση με τις επιδοτήσεις, πρόκειται για επιστρεπτέα κεφάλαια τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν και πάλι στη συνέχεια και κατ’ επανάληψη μετά τον κύκλο εργασιών. Επιπλέον, η αναμενόμενη επιβολή αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής και η μείωση της διαθεσιμότητας πιστώσεων ενδέχεται να αυξήσουν περαιτέρω την ελκυστικότητά τους. Με τους κατάλληλους χειρισμούς της οικονομικής πολιτικής και της διοίκησης, διευκολύνουν τη δημιουργία ισχυρής οικονομικής βάσης για πολύ μακροπρόθεσμες (ακόμη και διάρκειας αρκετών δεκαετιών) ενισχύσεις επενδύσεων δημοσίου συμφέροντος (είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί τι νοείται ως δημόσιο συμφέρον· η άποψη που επικρατεί σήμερα είναι ότι τα χρηματοδοτικά μέσα είναι κατάλληλα όσον αφορά την αντιμετώπιση διαφόρων τύπων αδυναμιών της αγοράς). Η ανάπτυξη χρηματοδοτικών μέσων συμβάλλει επίσης στην ενθάρρυνση της διαφοροποίησης των χρηματοπιστωτικών προϊόντων που διατίθενται τόσο στις εθνικές αγορές όσο και στην πανευρωπαϊκή αγορά χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης, αλλά και στην ενίσχυση της ποικιλομορφίας της, καθώς και στη διεύρυνση της ποικιλίας των διαθέσιμων χρηματοπιστωτικών προϊόντων και λύσεων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι σε καμία περίπτωση δεν είναι όλα τα σχέδια κατάλληλα για στήριξη από χρηματοδοτικά μέσα (το γενικό κριτήριο σημασίας είναι η ύπαρξη περιβάλλοντος αγοράς και ο κίνδυνος αστοχίας της αγοράς με τις πολλές μορφές του). Όταν το έργο αποδεικνύεται ότι αξίζει στήριξης με χρηματοδοτικά μέσα, το αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με τρεις βασικούς τρόπους:






  — | μέσω της υποστήριξης έργου ικανού να επιτύχει πρόσθετα και μετρήσιμα οφέλη (για παράδειγμα, αύξηση της κερδοφορίας, ενίσχυση της παραγωγικότητας). Στην περίπτωση αυτή, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι σχεδόν αποκλειστικά μεμονωμένες επιχειρήσεις ή οι ενώσεις τους, όπως οι συνεργατικοί σχηματισμοί· |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

μέσω της υποστήριξης έργου ικανού να επιτύχει πρόσθετα και μετρήσιμα οφέλη (για παράδειγμα, αύξηση της κερδοφορίας, ενίσχυση της παραγωγικότητας). Στην περίπτωση αυτή, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι σχεδόν αποκλειστικά μεμονωμένες επιχειρήσεις ή οι ενώσεις τους, όπως οι συνεργατικοί σχηματισμοί·

| — | μέσω εξοικονόμησης στην απόδοση των υφιστάμενων διαδικασιών (όπως μείωση των ενεργειακών αναγκών και δαπανών, αλλά και του κόστους λειτουργίας μέσω της βελτιστοποίησης των διαδικασιών). Στην περίπτωση αυτή, οι φορείς του δημόσιου τομέα μπορούν να υποστηρίζονται από χρηματοδοτικά μέσα με τον ίδιο τρόπο όπως και οι επιχειρηματικές οντότητες· |
| --- | --- |

—

μέσω εξοικονόμησης στην απόδοση των υφιστάμενων διαδικασιών (όπως μείωση των ενεργειακών αναγκών και δαπανών, αλλά και του κόστους λειτουργίας μέσω της βελτιστοποίησης των διαδικασιών). Στην περίπτωση αυτή, οι φορείς του δημόσιου τομέα μπορούν να υποστηρίζονται από χρηματοδοτικά μέσα με τον ίδιο τρόπο όπως και οι επιχειρηματικές οντότητες·

| — | μέσω της καθιέρωσης οικονομικής συμμετοχής για τους καταναλωτές ενός συγκεκριμένου προϊόντος ή υπηρεσίας. Η συμμετοχή αυτή μπορεί να υποστηριχθεί περαιτέρω με τη βοήθεια ειδικής επιδότησης ή με άλλο εθνικό ή περιφερειακό πρόγραμμα στήριξης που καθιστά δυνατή την αποπληρωμή ενός χρηματοδοτικού μέσου. |
| --- | --- |

—

μέσω της καθιέρωσης οικονομικής συμμετοχής για τους καταναλωτές ενός συγκεκριμένου προϊόντος ή υπηρεσίας. Η συμμετοχή αυτή μπορεί να υποστηριχθεί περαιτέρω με τη βοήθεια ειδικής επιδότησης ή με άλλο εθνικό ή περιφερειακό πρόγραμμα στήριξης που καθιστά δυνατή την αποπληρωμή ενός χρηματοδοτικού μέσου.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση ένα ουσιωδέστατο τμήμα της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο πραγματεύεται τον εντοπισμό των υφιστάμενων εμποδίων. Πρόκειται κυρίως για εμπόδια στην ενιαία αγορά και για την ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσής της και άρσης των εμποδίων (τόσο με την υπέρβαση των υφιστάμενων διοικητικών και ρυθμιστικών φραγμών όσο και με την επίτευξη του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού της ενιαίας αγοράς μέσω της υλοποίησης της ενιαίας ψηφιακής αγοράς και της σχετικής στρατηγικής εφαρμογής). Λαμβάνεται επίσης υπόψη το αναπτυξιακό δυναμικό των κεφαλαιαγορών και η ένταξή τους στην Ένωση Κεφαλαιαγορών. Υπάρχουν επίσης εμπόδια, αλλά και δυνατότητες, ως προς την ενσωμάτωση της υποδομής μεταφορών και ενέργειας, είτε μέσω της ανάπτυξης διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΕΔ) είτε βάσει της Ενεργειακής Ένωσης. Είναι επίσης σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η ανθρώπινη διάσταση και οι απαιτήσεις σε εκπαίδευση και δεξιότητες του εργατικού δυναμικού (σύμφωνα με τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων), καθώς και η ευθυγράμμιση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Από την άποψη της βελτιστοποίησης των συνεργειών εντός του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί μέγιστη συμμόρφωση με τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες και να επιτευχθεί υψηλότερο επίπεδο αντιστοιχίας μεταξύ του ΕΤΣΕ (ή του προγράμματος InvestEU, αντίστοιχα) και των υπόλοιπων επενδυτικών προγραμμάτων της ΕΕ και των κρατών μελών. Κάτι τέτοιο θα συμβάλει στην προώθηση των αναγκαίων συνεργειών και στην αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων μεταξύ των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι επενδύσεις με δημόσια κίνητρα πρέπει να κατευθύνονται προς συγκεκριμένους στόχους που καθορίζονται σαφώς και στρατηγικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την εκπλήρωση των στρατηγικών στόχων της Ένωσης. Οι τομείς που θα υποστηριχθούν παρατίθενται στο σημείο 1.2 του παρόντος εγγράφου. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να δοθούν περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές στο ΕΤΣΕ και στο μελλοντικό πρόγραμμα InvestEU, ειδικά όσον αφορά την τομεακή κατανομή των πιστώσεων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ειδικότερα, όσον αφορά το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης, η επείγουσα θέσπιση ενός ενοποιημένου συστήματος ταξινόμησης και δεικτών για τον προσδιορισμό του βαθμού βιωσιμότητας πρέπει να υποστηρίζεται από μια ολιστική κατανόηση του αντικτύπου των οικονομικών δραστηριοτήτων και των επενδύσεων στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την αποδοτικότητα των πόρων, καθώς και στους κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση στόχους, σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2017. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να βοηθήσει τους επενδυτές να διοχετεύσουν τις επενδυτικές ροές προς βιώσιμες δραστηριότητες που επιτρέπουν την υλοποίηση του Θεματολογίου του 2030 με πλήρη, συνολικό, ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο (6). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Το αρχικό σχέδιο Juncker αποτελούσε εγγύηση ή προστασία ύψους 21 δισεκατ. ευρώ για την κινητοποίηση έως και 315 δισεκατομμυρίων ευρώ. Στο πρόγραμμα InvestEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει προστασία ύψους 38 δισεκατ. ευρώ (+ 9,5 δισεκατ. ευρώ από οικονομικούς εταίρους), ώστε να διατεθούν έως και 650 δισεκατ. ευρώ. Εκ πρώτης όψεως, η πρωτοβουλία InvestEU διπλασιάζει την ικανότητα παρέμβασης του σχεδίου Juncker και, επιπλέον, επιτρέπει στα κράτη μέλη να διαθέτουν έως και το 5 % των κονδυλίων τους από την πολιτική συνοχής στα τέσσερα τμήματα της εγγύησης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ενισχυμένο αυτό μέσο, θεωρεί όμως ότι η δέσμευση ύψους 15,2 δισεκατ. ευρώ, η οποία αντιπροσωπεύει το 1,2 % του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, δεν επαρκεί για την επίτευξη του στόχου της ενίσχυσης των επενδύσεων στα προ κρίσης επίπεδα. Μία δέσμευση ύψους 2 % (25,5 δισεκατ. ευρώ), για παράδειγμα, θα μπορούσε να κινητοποιήσει πρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις ύψους άνω του 1 τρισ. ευρώ. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Είναι ανάγκη να προαχθεί και να στηριχθεί η συμμετοχή των ευρωπαϊκών εταιρειών και κοινοπραξιών στους διεθνείς διαγωνισμούς και τις δημόσιες συμβάσεις. Το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος InvestEU θα μπορούσε να επεκταθεί ώστε να καλύπτει όλες τις γεωγραφικές περιοχές και να παρέχει εγγυήσεις σε ευρωπαϊκές εταιρείες που επενδύουν εκτός της ΕΕ. Αυτή θα μπορούσε να είναι η πρώτη πρακτική αντίδραση στην πρωτοβουλία «Μια ζώνη, ένας δρόμος». |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί η δέουσα προσοχή στη διασφάλιση της άρσης των εμποδίων σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθορίσει σαφώς και αδιαμφισβήτητα τις δυνατότητες ολοκλήρωσης του ΕΤΣΕ, του μελλοντικού προγράμματος InvestEU και των ΕΔΕΤ. Η πρόταση κανονισμού αναφέρεται σε πολλά σημεία σε συνέργειες μεταξύ των κεφαλαίων και των προγραμμάτων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, όμως η πραγματικότητα είναι πολύ λιγότερο ευνοϊκή για τις εν λόγω συνέργειες. Στην πράξη σήμερα διαπιστώνονται περιορισμοί στη δυνατότητα συνδυασμού του ΕΤΣΕ με τα ΕΔΕΤ. Η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί ότι είναι επιθυμητό να συνεχιστεί αυτό και προτείνει τη θέσπιση σαφών κανόνων που θα επιτρέπουν τη χρήση των ΕΔΕΤ (υπό μορφή επιχορήγησης) και του ΕΤΣΕ (υπό μορφή χρηματοδοτικού μέσου) για το ίδιο έργο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη κατά τρόπο ολοκληρωμένο τις επενδύσεις όταν υποστηρίζει την επέκταση του ΕΤΣΕ. Τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαθέτουν τους απαραίτητους δημοσιονομικούς πόρους για δημόσιες επενδύσεις. Δεδομένου ότι οι δαπάνες συνδέονται πάντοτε με φορολογικά έσοδα σύμφωνα με τους ισχύοντες δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο όσον αφορά την αποφασιστική δράση με αποτελεσματικά μέσα κατά της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της παράνομης δραστηριότητας των φορολογικών παραδείσων, με την εξάλειψη, μεταξύ άλλων, του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού που ασκείται σήμερα από ορισμένα κράτη μέλη τα οποία ευνοούν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό των πολυεθνικών εταιρειών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ορισμένα είδη επενδύσεων, όπως οι δημόσιες υποδομές, μπορούν να παρέχονται με αποτελεσματικότερο τρόπο και με μικρότερο κόστος για την κοινωνία χρησιμοποιώντας τον δημόσιο τομέα αντί για συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Όπου συμβαίνει αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνεται να δίνει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επενδύουν επαρκώς χωρίς να μειώνουν τις κοινωνικές δαπάνες. Σύμφωνα με τη μακροχρόνια καθιερωμένη θεωρία και πρακτική για την ορθολογική χρήση των δημόσιων οικονομικών, οι μελλοντικές γενιές που θα επωφεληθούν από τις τρέχουσες επενδύσεις θα πρέπει να καταβάλουν ένα δίκαιο μερίδιο της χρηματοδότησής τους μέσω της έκδοσης σήμερα κρατικών ομολόγων. Εάν οι δημόσιες επενδύσεις χρηματοδοτηθούν αποκλειστικά από τη σημερινή γενιά μέσω υψηλότερων φόρων ή χαμηλότερων δημόσιων δαπανών, αυτή θα επιβαρυνθεί με έναν υπερβολικά υψηλό σημερινό φόρτο. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης πρέπει να καταστεί πιο ευέλικτο μέσα από τον λεγόμενο χρυσό κανόνα, δηλαδή οι δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις δεν θα προσμετρώνται για λόγους υπολογισμού των στόχων του δημοσίου ελλείμματος. Μια ευέλικτη προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή του πρόσφατα προσαρμοσμένου συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο θεσπίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2014, είχε θετικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη. Το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης θα πρέπει να διατηρηθεί και να επικεντρωθεί σε επενδύσεις υψηλού δημόσιου ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Μέσω της μεταρρύθμισης της ΟΝΕ είναι δυνατόν να ασκηθεί η αναγκαία όσο και κατάλληλη επενδυτική πολιτική. Πιο συγκεκριμένα, η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών —με την έναρξη της λειτουργίας των μέσων τους— μπορεί να βοηθήσει στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, ιδίως δε των μικρών και μεσαίων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τούτο αποτελεί έκτακτη ανάγκη και εκφράζει τη λύπη της για τις καθυστερήσεις που προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να δοθούν περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την τομεακή κατανομή των ενισχύσεων του ΕΤΣΕ και του μελλοντικού προγράμματος InvestEU. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι επενδύσεις θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα σε τρεις τομείς: α) την οικοδόμηση ενός ευρωπαϊκού οικολογικού και ψηφιακού οικονομικού μοντέλου, β) την έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία και γ) την εκπαίδευση και κατάρτιση. Για να επιτευχθεί δίκαιη μετάβαση προς ένα βιώσιμο οικολογικό και κοινωνικό υπόδειγμα, θα πρέπει να προκριθούν επενδύσεις κοινωνικού χαρακτήρα σύμφωνες με τις κατευθυντήριες γραμμές των συστάσεων της ομάδας υψηλού επιπέδου με θέμα την επένδυση στην κοινωνική πρόνοια και στήριξη (7). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Έλεγχοι από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) σε δείγματα έργων στο σκέλος υποδομής και καινοτομίας καταδεικνύουν ότι το ένα τρίτο περίπου των έργων θα μπορούσε να έχει χρηματοδοτηθεί εξολοκλήρου από άλλες πηγές εκτός ΕΤΣΕ. Οι φορείς υλοποίησης των έργων επιλέγουν κυρίως το ΕΤΣΕ λόγω του χαμηλότερου κόστους χρηματοδότησης και, εν μέρει, λόγω της μεγαλύτερης διάρκειας λήξης των δανείων. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η καταμέτρηση ενός έργου που θα είχε υλοποιηθεί μέσω πηγών χρηματοδότησης εκτός του ΕΤΣΕ ως επιπρόσθετου σε σχέση με το ΕΤΣΕ συνάδει με την κοινή, μη τεχνική κατανόηση της προσθετικότητας. Εγείρει, ωστόσο, ερωτήματα σχετικά με τη σημασία για την πραγματική οικονομία όσον αφορά τον ορισμό και την πρακτική εφαρμογή της προσθετικότητας στον κανονισμό και την πρακτική εφαρμογή του ΕΤΣΕ. Κάτι τέτοιο ενδέχεται να υπονομεύει την αξιοπιστία του εξαιρετικά χρήσιμου ΕΤΣΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων θα πρέπει πρωτίστως να εστιάζει τις δραστηριότητές του σε έργα που είναι πραγματικά επιπρόσθετα, υπό την έννοια ότι δεν θα είχαν υλοποιηθεί χωρίς χρηματοδότησης από το ΕΤΣΕ, ώστε να διασφαλίζεται η μέγιστη επίδραση επί της πραγματικής οικονομίας και να ενθαρρύνεται η εμπιστοσύνη του ευρέος κοινού στο ΕΤΣΕ. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Όπως επισήμαινε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της κινητοποιηθείσας επένδυσης υπερεκτιμούσε, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον βαθμό στον οποίο η υποστήριξη του ΕΤΣΕ οδηγούσε σε πρόσθετες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ακολουθήσει τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για την ανάπτυξη συγκρίσιμων δεικτών επιδόσεων και παρακολούθησης για όλα τα χρηματοδοτικά μέσα και τις δημοσιονομικές εγγυήσεις της ΕΕ προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια και η ικανότητα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων τους. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Όπως σημείωνε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, με το ΕΤΣΕ έχει επίσης αντικατασταθεί εν μέρει η χρηματοδότηση από άλλα κεντρικά διαχειριζόμενα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, ιδίως στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας. Ενθαρρύνουμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΤΕπ να εξετάσουν ενδεχόμενες μελλοντικές αλληλεπικαλύψεις μεταξύ δράσεων στο πλαίσιο του σκέλους υποδομής και καινοτομίας του ΕΤΣΕ και των χρηματοδοτικών μέσων των ΕΔΕΤ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Για να διασφαλιστεί η δέουσα αξιολόγηση των επενδύσεων που πραγματοποιούνται υπό το ΕΤΣΕ, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχεδιάσει συστηματικά τη συλλογή των δεδομένων που είναι απαραίτητα για τη διεξαγωγή της στατιστικής εκ των υστέρων ανάλυσης, προκειμένου να εκτιμώνται οι εκ των προτέρων πολλαπλασιαστικές εκτιμήσεις των επιμέρους σχεδίων. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των μελλοντικών εκ των προτέρων υπολογισμών. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να λειτουργήσει ένα δίκτυο εθνικών και περιφερειακών συμβουλευτικών γραφείων, πέραν του Ευρωπαϊκού Κόμβου Επενδυτικών Συμβουλών (που προορίζεται κατά κύριο λόγο για την υποστήριξη μεγάλων επενδυτικών σχεδίων με σαφή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία), με συνεπή μεθοδολογία και ερμηνεία σε ολόκληρη την ΕΕ, τα οποία θα παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες ιδίως σε ΜΜΕ και στα έργα τους που επικεντρώνονται περισσότερο στην περιφέρεια. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη διεξαγωγής δοκιμής επιλεξιμότητας για τα έργα επιστρεπτέας χρηματοδότησης μέσω χρηματοδοτικών μέσων και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συγκροτήσει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων. Πρέπει να τηρούνται οι εξής τρεις βασικές απαιτήσεις για τα χρηματοδοτικά μέσα: α) η αποτελεσματικότητα (την οποία διασφαλίζει ο διαχειριστής των εν λόγω ταμείων, φέροντας εις πέρας τα καθήκοντά του και εξυπηρετώντας έτσι το δημόσιο συμφέρον κατά τρόπο ποιοτικά διαφορετικό από τις επιδοτήσεις), β) η χρησιμότητα (η οποία βασίζεται στη νομιμότητα κάθε προγράμματος ή μέρους αυτού που προορίζεται για επιστρεπτέα μέσα) και γ) η βιωσιμότητα στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική της διάσταση (η οποία βασίζεται στον ορισμό της αρχής ότι τα ανανεούμενα μέσα θα πρέπει να είναι επιστρεπτέα). |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ο κανονισμός για το ΕΤΣΕ δεν καθορίζει κριτήρια γεωγραφικής κατανομής για τις εγγυήσεις που χορηγεί· ορίζει ότι διέπονται από τη ζήτηση. Ωστόσο, η διευθύνουσα επιτροπή του ΕΤΣΕ θέσπισε ενδεικτική γεωγραφική διαφοροποίηση και όριο γεωγραφικής συγκέντρωσης στο Πλαίσιο για την υποδομή και την καινοτομία. Ο κανονισμός δεν ορίζει όρια συγκέντρωσης στο πλαίσιο για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη και το μελλοντικό πρόγραμμα InvestEU πρέπει να αποτελούν μέσα οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης, και όχι απόκλισης, μεταξύ των κρατών μελών. Μολονότι οι πληροφορίες που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνουν ότι η τάση για γεωγραφική συγκέντρωση διορθώθηκε εν μέρει το 2018, το ζήτημα είναι αρκετά σημαντικό για την έγκριση των πολιτικών κατευθυντήριων γραμμών και των κανονιστικών αλλαγών που είναι απαραίτητες για να τερματιστεί η εν λόγω κατάσταση. Ως μέθοδο βελτίωσης της κατάστασης, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση εθνικών τραπεζών και ιδρυμάτων στήριξης σε χώρες που δεν διαθέτουν, έτσι ώστε να συνεργάζονται με το ΕΤΣΕ και την ΕΤΕπ, και ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να το πράξουν. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, ιδίως κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού του δημοσιονομικού πλαισίου, θα είναι σημαντικότερο τα χρηματοδοτικά μέσα να έχουν συγκεκριμένη λειτουργία για συγκεκριμένο σκοπό και οι προτεινόμενοι κανόνες να υιοθετήσουν ένα ευρύ φάσμα συνδυασμών μεταξύ τους, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την παροχή λύσεων «προσαρμοσμένων» στα επιμέρους έργα. Τα χρηματοδοτικά μέσα δεν είναι ομοιογενή ως προς το είδος και το δάνειο, η εγγύηση, η άμεση εισροή κεφαλαίου ή τα ομόλογα έργων μπορούν να διατεθούν για έναν συγκεκριμένο τύπο έργου. Κατά τη χρήση αυτών των μέσων, στην πράξη θα πρέπει να προτιμώνται οι εξατομικευμένες λύσεις, διότι ακριβώς μέσω αυτών μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των χρηματοδοτικών μέσων. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Αν και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θεωρούνται γενικά σημαντικές για την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου επενδύσεων, θα πρέπει να προσδιορίζονται ρητώς και λεπτομερώς. Πολλές διαρθρωτικές προσαρμογές και μεταρρυθμίσεις κατά την περίοδο των πολιτικών λιτότητας στις χώρες των προγραμμάτων επιδείνωσαν την αδυναμία της ιδιωτικής και δημόσιας ζήτησης, οδήγησαν σε ανεργία, αύξησαν την αβεβαιότητα και μείωσαν τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τις προσδοκώμενες πωλήσεις των επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, συνέτειναν στην αύξηση του χάσματος επενδύσεων. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ συνιστά να προωθηθούν μεταρρυθμίσεις που: α) βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, β) διευκολύνουν τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων —ιδίως των μικρών και μεσαίων, γ) αυξάνουν την παραγωγικότητα, δ) προωθούν την έρευνα, την ανάπτυξη, την καινοτομία και την κατάρτιση, ε) προάγουν τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, στ) ενισχύουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τον κοινωνικό διάλογο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, ζ) ενισχύουν την εγχώρια ζήτηση, η) αυξάνουν την οικονομική ανθεκτικότητα και θ) διασφαλίζουν επαρκές επίπεδο δημόσιων επενδύσεων, για παράδειγμα μέσω της δημιουργίας αποτελεσματικών ικανοτήτων σχεδιασμού στον δημόσιο τομέα. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Παράλληλα με την ανάγκη να βελτιωθούν οι συνέργειες μεταξύ των επενδυτικών προγραμμάτων της ΕΕ και των κρατών μελών, είναι επίσης αναγκαίο να προβληθούν στους πολίτες τα επιτεύγματα των εν λόγω προγραμμάτων: περίπου 945 000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αναμένεται να επωφεληθούν από το ΕΤΣΕ και πολλές άλλες από το πρόγραμμα InvestEU. Οι δικαιούχες ΜΜΕ πρέπει να ενημερώνονται για την ενίσχυση που λαμβάνουν από την ΕΕ, για παράδειγμα μέσω μιας διευκρινιστικής δήλωσης στη σύμβαση χρηματοδότησης, καθώς και μέσω της χρήσης του λογοτύπου της ΕΕ στη σύμβαση. |
| --- | --- |

4.17.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Σύμφωνα με το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης (Action Plan on Sustainable Growth Financing).

1

Action Plan on Sustainable Growth Financing

(2)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 131.

2

(3)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 106, ΕΕ C 62 της 2.3.2018, σ. 83, ΕΕ C 62 της 15.2.2019 , σ. 90, ΕΕ C 62 της 28.6.2018, σ. 126, ΕΕ C 62 της 10.3.2017, σ. 312 και ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 49.

3

(4)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 131.

4

(5)  Ευρωπαϊκές Οικονομικές Προβλέψεις (European Economic Forecast). Στατιστικό παράρτημα. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Νοέμβριος 2018.

5

European Economic Forecast

(6)  Βλέπε (2019)0325_EL.pdf Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 28ης Μαρτίου 2019 με θέμα την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων» [COM(2018)0353 – C8-0207/2018 – 2018/0178(COD)].

6

(7)  “Investing in Social Care & Support. A European Imperative” (Επένδυση στην κοινωνική πρόνοια και στήριξη. Μια ευρωπαϊκή επιταγή).

7

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/27 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (σύνοδος κορυφής της ευρωζώνης), το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ»

[COM(2018) 796 final]

(2019/C 282/05)

Εισηγητής: ο κ. Philip VON BROCKDORFF

Συνεισηγητής: ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 4.6.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) | 200/3/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.1.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

4.6.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)

200/3/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) σημειώνει ότι ο διεθνής ρόλος του ευρώ δεν έχει επανέλθει ακόμη στα προ χρηματοπιστωτικής κρίσης επίπεδα. Αν και τα μέτρα που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάση τα όσα αναφέρονται στην ανακοίνωση είναι ευπρόσδεκτα και κρίνονται απαραίτητα από την ΕΟΚΕ, ενδεχομένως να μην επαρκούν με δεδομένη την έκταση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων της ευρωζώνης. Η κοινωνική συνοχή, η ανιούσα οικονομική σύγκλιση και η προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), θα πρέπει να αποτελούν τη βάση επί της οποίας, αφενός, επιταχύνεται η οικονομία της ευρωζώνης και, αφετέρου, ενισχύεται ο διεθνής ρόλος του ευρώ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ να διπλασιάσει τις προσπάθειές της υπέρ της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής σύγκλισης σε ολόκληρη την ΕΕ. Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές τόσο μεταξύ όσο και εντός των κρατών μελών, και οι διαφορές αυτές εμποδίζουν την αξιοποίηση των οικονομικών ευκαιριών που θα μπορούσαν να ωφελήσουν την ΕΕ στο σύνολό της. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι οι τρέχουσες τεχνολογικές καινοτομίες, όπως οι χρηματοπιστωτικές τεχνολογίες (fintech) και η ψηφιοποίηση, και η ανάδειξη άλλων διεθνών νομισμάτων ενδέχεται να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε ένα πολυπολικό σύστημα που θα βασίζεται σε περισσότερα του ενός βασικά νομίσματα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ευρώ έχει την ικανότητα να ενισχύσει το διεθνές του γόητρο. Ταυτόχρονα, ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει να αποτελέσει πρωταρχική προτεραιότητα για την ευρωζώνη, πρώτα απ’ όλα, η ρύθμιση των εσωτερικών της υποθέσεων και η επίτευξη ακεραιότητας και ευημερίας με τη βελτίωση των προοπτικών ανάπτυξής της και την αποκατάσταση της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών. Αυτή η διαδικασία, η οποία απαιτεί μεταξύ άλλων την ολοκλήρωση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και της Τραπεζικής Ένωσης, θα έπρεπε να αποτελεί την προτεραιότητα όσον αφορά την επίτευξη ενός ισχυρότερου διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η αξιοπιστία του ενιαίου νομίσματος της ΕΕ, η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, απαιτεί περαιτέρω δράση προς την κατεύθυνση των υγιών εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών και των πολιτικών τόνωσης της ανάπτυξης, καθώς και περαιτέρω προσπάθειες για έναν πιο υγιή χρηματοπιστωτικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία της υποστήριξης των ΜΜΕ και της περαιτέρω αύξησης της παραγωγικότητας ως μέσου ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωζώνης στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι τα οφέλη της ολοκλήρωσης της αγοράς δεν θα πρέπει να διαβρώνονται από την οικονομική αστάθεια, και ζητεί συνεχή δράση για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων κατά τρόπο κοινωνικά βιώσιμο, ιδιαίτερα μετά την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στα τέλη του 2018 σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τα επισφαλή τραπεζικά δάνεια. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι για να ενισχυθεί ο ρόλος του ευρώ ως διεθνούς νομίσματος, πρέπει να αντιμετωπιστεί ο κατακερματισμός της αγοράς κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης, ο οποίος ζημιώνει σοβαρά το βάθος και τη ρευστότητα των αγορών δημόσιου χρέους. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει εναλλακτικές λύσεις για τη δημιουργία ασφαλέστερων και με μεγαλύτερη ρευστότητα στοιχείων ενεργητικού εκφρασμένων σε ευρώ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ ενδέχεται να διευκολύνεται κατά τι από την ΕΚΤ, πρωτίστως μέσω της εκπλήρωσης των καθηκόντων της όσον αφορά τη διατήρηση σταθερών τιμών στην ευρωζώνη. Επιπλέον, η στήριξη της ΕΚΤ σε μακροοικονομικές πολιτικές και στην εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών παρέχει περαιτέρω ώθηση στην προσπάθεια ενίσχυσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης ότι απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την εμβάθυνση του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων ισχυρότερων ευρωπαϊκών υποδομών χρηματοπιστωτικών αγορών και ικανούς συγκριτικούς δείκτες επιτοκίων. Επιπλέον, η προώθηση της ευρύτερης χρήσης του ευρώ σε στρατηγικούς τομείς κρίνεται επίσης καθοριστικής σημασίας για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μια πιο ενοποιημένη προσέγγιση όσον αφορά τη διεθνή διπλωματία, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει με τη σειρά του σε βελτίωση των εμπορικών ευκαιριών. Αυτή η ενοποιημένη προσέγγιση θα μπορούσε επίσης να ενισχυθεί με την επιλογή μιας πιο ενεργού στάσης όπου θα επιδιώκεται πρωτίστως η προώθηση των συμφερόντων της ΕΕ, ιδίως με την πρόβλεψη των στρατηγικών και διπλωματικών πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν η Κίνα και οι ΗΠΑ. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Στην ανακοίνωση με τίτλο «Η πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ» (1) που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο 2018, υποστηρίζεται ότι υπάρχει περιθώριο περαιτέρω ενίσχυσης του ρόλου του ευρώ σε παγκόσμιο επίπεδο, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται περισσότερο στην πολιτική, οικονομική και χρηματοπιστωτική βαρύτητα της ευρωζώνης. Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου απαιτείται η περαιτέρω ενίσχυση των δομών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, μεταξύ άλλων μέσω της έγκρισης όλων των εκκρεμών προτάσεων για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και της επίτευξης αποφασιστικής προόδου όσον αφορά την Ένωση Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το έγγραφο εργασίας συνάδει με τις εκκλήσεις που διατυπώθηκαν σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (2) (3), στις οποίες υπογραμμίζεται ότι η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, και ιδίως η ισχυρότερη και πιο ομοιόμορφη ασφαλιστική κάλυψη των καταθέσεων, και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών είναι πρωταρχικής σημασίας για τη διασφάλιση ενός ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, τόσο για τις μεγάλες όσο και τις μικρότερου μεγέθους επιχειρήσεις, και τη δημιουργία πραγματικού ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στη Διακήρυξη της Ρώμης του 2017, οι ηγέτες των 27 κρατών μελών και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασαν τη δέσμευσή τους να καταστήσουν την ΕΕ ισχυρότερο παγκόσμιο παράγοντα, επεκτείνοντας τις υφιστάμενες συμπράξεις και αναπτύσσοντας νέες, προωθώντας τη σταθερότητα και την ευημερία σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση παγκόσμιων γεγονότων και αναλαμβάνοντας διεθνείς ευθύνες (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης που εκφώνησε τον Σεπτέμβριο 2018 τόνισε τη σημαντική θέση που κατέχει το ευρώ στο διεθνές νομισματικό σύστημα και ζήτησε την ανάληψη περισσότερων δράσεων ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι διαδραματίζει πλήρως τον ρόλο του στην παγκόσμια σκηνή (5). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε χάρτη πορείας για την εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (6), με τον οποίο ζητείται η θέσπιση ενός ολοκληρωμένου και εύρυθμου χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς και η τελειοποίηση της Τραπεζικής Ένωσης και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στην ανακοίνωση με θέμα την Ένωση Κεφαλαιαγορών (7) επισημαίνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται καλά ανεπτυγμένες και ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές ούτως ώστε να ενισχυθεί ο διεθνής ρόλος του ευρώ. Μια επιτυχημένη Ένωση Κεφαλαιαγορών θα συμβάλει στην επίτευξη ενός σταθερού οικονομικού συστήματος, στην καλύτερη πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση και, ως εκ τούτου, σε περισσότερες επενδυτικές ευκαιρίες. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ομοίως, στην έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (8) του 2016 που φέρει τον τίτλο «Science for Policy Report»(Η επιστήμη υπέρ της χάραξης πολιτικής) επισημαίνεται ότι οι σταθερές μακροοικονομικές πολιτικές, η εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης της ΕΕ και η ανάπτυξη της Ένωσης Κεφαλαιαγορών θα συμβάλουν στην περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου που διαδραματίζει το ευρώ στις παγκόσμιες εμπορικές και χρηματοπιστωτικές αγορές. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά (9) την ευρύτερη χρήση του ευρώ στα ενεργειακά έργα και τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές ως μέσο για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ, μειώνοντας τον κίνδυνο της διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού και, ως εκ τούτου, προωθώντας τη μεγαλύτερη αυτονομία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Το ευρώ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο κατά την εικοσαετή ιστορία του έχοντας σύντομα εξελιχθεί στο δεύτερο σημαντικότερο διεθνές νόμισμα στον κόσμο (μετά το δολάριο ΗΠΑ) (10). Συγκεκριμένα, περίπου 60 χώρες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν είτε σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το ευρώ ή να συνδέσουν το νόμισμά τους με αυτό. Παράλληλα, το ευρώ αντιστοιχεί περίπου στο 20 % των διεθνών συναλλαγματικών αποθεμάτων των ξένων κεντρικών τραπεζών, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία του ως ασφαλούς μέσου αποθήκευσης αξίας, ενώ αποτελεί το ένα πέμπτο των διεθνών χρεογράφων που εκδίδονται από επιχειρήσεις και ξένες κυβερνήσεις. Τέλος, το ευρώ χρησιμοποιείται ευρέως για διεθνείς πληρωμές: περίπου ένα τρίτο της αξίας των διεθνών συναλλαγών τιμολογήθηκε ή διακανονίστηκε σε ευρώ το 2017 (έναντι δύο πέμπτων περίπου σε δολάρια ΗΠΑ). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η διεθνής χρήση του ευρώ είναι επωφελής, δεδομένου ότι: α) μειώνει τον συναλλαγματικό κίνδυνο και το συναφές κόστος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, β) αυξάνει τη διαφάνεια των τιμών, γεγονός που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προμηθεύονται φθηνότερες πρώτες ύλες και στους καταναλωτές να αγοράζουν φθηνότερα προϊόντα, γ) επιβάλλει μεγαλύτερη πληθωριστική πειθαρχία, η οποία συμβάλλει στη μείωση των επιτοκίων που καταβάλλουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, δ) ενισχύει την οικονομική αυτονομία και παρέχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση υπό ευνοϊκότερους όρους δανεισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ) και κυβερνήσεις, δεδομένου ότι οι ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές καθίστανται πιο συνδεδεμένες, με μεγαλύτερο βάθος και ρευστότητα και ε) προωθεί περισσότερο το ενδοενωσιακό και το διεθνές εμπόριο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ταυτόχρονα, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ παράσχει στους συμμετέχοντες στην αγορά από ολόκληρο τον κόσμο πρόσθετες επιλογές, καθιστώντας τη διεθνή οικονομία λιγότερο ευάλωτη σε κλυδωνισμούς που συνδέονται με την έντονη εξάρτηση πολλών τομέων (π.χ. ενέργεια, βασικά προϊόντα και αεροναυπηγική) από το δολάριο ΗΠΑ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η θέση του δολαρίου έναντι του ευρώ δεν έχει μεταβληθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Παρότι το χάσμα μεταξύ των δύο νομισμάτων είχε σταδιακά μειωθεί από την εγκαθίδρυση του ευρώ, διευρύνθηκε και πάλι μετά την έναρξη της κρίσης στην ευρωζώνη. Η κατάσταση αναμένεται να συνεχιστεί στο προσεχές μέλλον, παρότι το ευρώ εκδίδεται από το μεγαλύτερο εμπορικό συνασπισμό στον κόσμο. Επομένως, φαίνεται ότι η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ δεν είναι απλώς θέμα οικονομικού μεγέθους και ανοίγματος, αλλά σχετίζεται κατά κύριο λόγο με την περιορισμένη ικανότητά του να παρέχει σταθερότητα σε περιόδους παγκόσμιας οικονομικής δυσπραγίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εξακολουθούν να υφίστανται και άλλοι παράγοντες που αποτελούν τροχοπέδη για την ευρύτερη χρήση του ευρώ διεθνώς, όπως:






  i. | ο ιστορικά δεσπόζων ρόλος του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, |
| --- | --- | --- |

3.5.

i.

ο ιστορικά δεσπόζων ρόλος του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος,

| ii. | το χαμηλό κόστος που συνεπάγεται η χρήση του δολαρίου και η υψηλότερη ρευστότητά του, ιδίως σε συναλλαγές χρηματαγορών, και |
| --- | --- |

ii.

το χαμηλό κόστος που συνεπάγεται η χρήση του δολαρίου και η υψηλότερη ρευστότητά του, ιδίως σε συναλλαγές χρηματαγορών, και

| iii. | η ελλιπής, επί του παρόντος, διασύνδεση των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών, που στηρίζουν το ενιαίο νόμισμα. |
| --- | --- |

iii.

η ελλιπής, επί του παρόντος, διασύνδεση των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών, που στηρίζουν το ενιαίο νόμισμα.

| iv. | Επιπλέον, το γεγονός ότι τα περισσότερα διεθνή χρηματοπιστωτικά συστήματα χρησιμοποιούν για τη διαπραγμάτευση, την εκκαθάριση και τον διακανονισμό πληρωμών συνδεδεμένες πλατφόρμες που είναι εγκατεστημένες εκτός της ευρωζώνης ή χρησιμοποιούνται από μη ευρωπαϊκές εταιρείες δεν αποτελεί καλό οιωνό για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

iv.

Επιπλέον, το γεγονός ότι τα περισσότερα διεθνή χρηματοπιστωτικά συστήματα χρησιμοποιούν για τη διαπραγμάτευση, την εκκαθάριση και τον διακανονισμό πληρωμών συνδεδεμένες πλατφόρμες που είναι εγκατεστημένες εκτός της ευρωζώνης ή χρησιμοποιούνται από μη ευρωπαϊκές εταιρείες δεν αποτελεί καλό οιωνό για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.

| 3.6. | Προκειμένου να ενισχυθεί ο διεθνής ρόλος του ευρώ απαιτείται ένα ακόμη πιο σταθερό και ανθεκτικό οικονομικό περιβάλλον, καθώς και πιο ομαλή λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Για τον σκοπό αυτό, έχουν προταθεί ορισμένες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των επιδόσεων των οικονομιών της ευρωζώνης (11) και την καλύτερη απορρόφηση των μεγάλων ασύμμετρων κλυδωνισμών σε αυτήν (12). Έμφαση, ωστόσο, δεν θα πρέπει να δίνεται μόνο στην απορρόφηση των ασύμμετρων κλυδωνισμών, αλλά και στη βελτίωση της αποκλίνουσας συμπεριφοράς της ευρωζώνης που προκύπτει από τις πολύ διαφορετικές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές δομές των χωρών μελών της. Οι αποκλίσεις αυτές, ιδίως στη δημοσιονομική πολιτική, την εξέλιξη των μισθών, την παραγωγικότητα και τη διοίκηση, απειλούν τις μελλοντικές προοπτικές του ευρώ. Χωρίς κάποιο βαθμό δημοσιονομικής ένωσης, η δομή του κοινού νομίσματος παραμένει ελλιπής και αφήνει την ευρωζώνη ευάλωτη σε μελλοντικές χρηματοπιστωτικές και οικονομικές κρίσεις. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η περαιτέρω διεθνοποίηση του ευρώ θα μπορούσε να συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο, που δυνητικά θα οδηγήσει σε ανεπιθύμητη ανατίμηση του νομίσματος, ιδίως σε περιόδους παγκόσμιας αναταραχής, με συνέπεια τη μείωση της ανταγωνιστικότητας των εγχώριων παραγωγών και την αρνητική επίδραση στις εξαγωγές της ευρωζώνης. Η αυξημένη διεθνής χρήση του ευρώ ενδέχεται επίσης να δημιουργήσει επιπρόσθετο κόστος, το οποίο όμως θα αντισταθμιστεί από άλλα οφέλη, όπως η μεγαλύτερη αυτονομία της νομισματικής πολιτικής και η ισχυρότερη διεθνής μετάδοσή της. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ο διεθνής ρόλος του ευρώ προωθείται ως ένα βαθμό από την ίδια την ευρωζώνη, οι επενδυτές της οποίας αποτελούν σημαντικούς αγοραστές ομολόγων σε ευρώ που εκδίδονται από μη κατοίκους αυτής. Ωστόσο, ο διεθνής ρόλος του ευρώ έχει έντονα περιφερειακό χαρακτήρα, και είναι πιο εμφανής στις χώρες που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με την ευρωζώνη. Συγκεκριμένα, υπάρχουν πολλά στοιχεία που καταδεικνύουν ότι το City του Λονδίνου διαδραματίζει βασικό ρόλο στην αγορά των ομολόγων σε ευρώ που εκδίδονται από μη κατοίκους της ευρωζώνης, είτε από πλευράς προσφοράς, ζήτησης είτε ως μεσάζων. Εν προκειμένω, η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ θα επηρεάσει ως ένα βαθμό την αγορά αυτή. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Από μια ευρύτερη προοπτική, ο διεθνής ρόλος του ευρώ θα ενισχυθεί εάν η ΕΕ επιδιώξει μια πιο ενοποιημένη εξωτερική πολιτική και εμμείνει σε μια συνεχή πολυμερή προσέγγιση του εμπορίου. Το νόμισμα της ΕΕ μπορεί να επιτύχει διεθνές κύρος υψηλού επιπέδου μόνον όταν η ΕΕ ενεργεί με ενιαίο τρόπο και όταν οι δράσεις αυτές υποστηρίζονται από τη συλλογική διπλωματική και οικονομική της ισχύ. Αυτό θα πρέπει να ισχύει σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η βιομηχανία και άλλοι τομείς στους οποίους θα έπρεπε να έχουν προτεραιότητα τα συμφέροντα της ΕΕ και της ευρωζώνης στο σύνολό της. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας η ΕΕ να εκφράζεται ομόφωνα για τις γεωπολιτικές εξελίξεις όπως η αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στο διεθνές εμπόριο μέσω της πρωτοβουλίας «Μια ζώνη, ένας δρόμος», ενός οικονομικού και διπλωματικού προγράμματος που θα μπορούσε να μετασχηματίσει και να κυριαρχήσει στο εμπόριο στην Ασία και πέραν αυτής. Οι επιπτώσεις αυτού του οικονομικού και διπλωματικού προγράμματος πρέπει να αξιολογηθούν σε βάθος από την ΕΕ, εφόσον θα ενισχύσει την παγκόσμια οικονομική παρουσία της Κίνας. Ειδικότερα η ΕΕ και η ευρωζώνη δεν έχουν την οικονομική πολυτέλεια να παραμείνουν αδρανείς ενόσω εκτυλίσσεται το πρόγραμμα αυτό. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Δεδομένων των οφελών που συνδέονται με το ευρώ, όπως αναφέρονται στο σημείο 3.2, ίσως να φαίνεται περίεργο το γεγονός ότι δεν έχουν προσχωρήσει σήμερα όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στην ευρωζώνη. Οι λόγοι μη συμμετοχής ενδέχεται να διαφέρουν, και να περιλαμβάνουν την κατάσταση ετοιμότητας των εν λόγω κρατών μελών και τη συμμόρφωσή τους με τα οικονομικά κριτήρια που είναι απαραίτητα για την ένταξη στο ευρώ, καθώς, σε ορισμένες περιπτώσεις, και εναπομείναντες νομικούς φραγμούς στη πλήρωση των κριτηρίων αυτών. Γενικά, η μη συμμετοχή ανακλά τις διαφορές που παραμένουν εντός της ΕΕ όσον αφορά την κοινωνική συνοχή και την οικονομική σύγκλιση. Αυτές οι διαφορές πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου η διεύρυνση της ευρωζώνης να οδηγήσει σε περαιτέρω οικονομική σταθερότητα σε αυτήν, και να την καταστήσει πιο ανθεκτική σε εξωτερικούς οικονομικούς κλυδωνισμούς. Αυτό, με τη σειρά του, θα ενισχύσει το κύρος της ΕΕ ως παγκόσμιου παράγοντα και θα ενδυναμώσει περαιτέρω το διεθνή ρόλο του ευρώ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η αλληλεπίδραση μεταξύ της δημοσιονομικής και της νομισματικής πολιτικής σε ολόκληρη την ευρωζώνη είναι ζητούμενο ζωτικής σημασίας για το μέλλον του ευρώ και τον διεθνή του ρόλο. Οι σταθερές μακροοικονομικές συνθήκες, ωστόσο, εξαρτώνται από τη μετατόπιση του βάρους τόσο της δημοσιονομικής όσο και της νομισματικής πολιτικής ούτως ώστε να αντισταθμίζονται οι ανησυχίες ως προς τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και να ενισχύονται οι προοπτικές ανάπτυξης. Η κατάσταση ποικίλλει και πάλι εντός της ευρωζώνης λόγω του μη βέλτιστου συνδυασμού δημοσιονομικής, διαρθρωτικής και νομισματικής πολιτικής μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, γεγονός το οποίο οδήγησε στην άνιση κατανομή του φόρτου προσαρμογής μεταξύ των κρατών μελών της ευρωζώνης. Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο επί του οποίου οικοδομήθηκε το ευρώ, το οποίο λειτουργεί περιοριστικά για τα επιμέρους κράτη μέλη και δεν διαθέτει μέσα για την εξασφάλιση μιας αποτελεσματικής και συντονισμένης οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής στάσης σε ολόκληρη την ευρωζώνη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Αυτό εξηγεί εν μέρει γιατί στην ευρωζώνη κυριαρχούν οι ανισορροπίες και οι ανισότητες και γιατί κρίνεται τόσο απαραίτητη η επιτάχυνση της ανοδικής σύγκλισης. Τούτη θα συνέβαλε στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων και στη στήριξη της κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας, στοιχείων απαραίτητων για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, είναι δυσθεώρητες οι προκλήσεις της νομισματικής πολιτικής σε μια οικονομική ζώνη όπου οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες των κρατών μελών είναι τόσο διαφορετικές. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, δεδομένου ότι αυτά αποτελούν σημαντική επιβάρυνση για τη χρηματοδότηση της οικονομίας της ΕΕ και συνεπιφέρουν τη στρέβλωση της χορήγησης πιστώσεων, τη μείωση της εμπιστοσύνης της αγοράς και, εντέλει, την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι στους εθνικούς τραπεζικούς τομείς της ευρωζώνης που παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ενός κοινού συστήματος ασφάλισης των καταθέσεων. Σαφώς, η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών συνεπάγεται κόστος τόσο για τις κυβερνήσεις όσο και για τον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα και με την προηγούμενη γνωμοδότησή της (13), η ΕΟΚΕ ζητεί υπεύθυνη δανειοδότηση από τα πιστωτικά ιδρύματα και τονίζει την ανάγκη οι εθνικές αρχές και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την οικοδόμηση ενός συνολικού και αξιόπιστου πλαισίου της ΕΕ για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, καθώς και η περαιτέρω ενοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, θεωρούνται επίσης ζητούμενα καίριας σημασίας για τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η Τραπεζική Ένωση είναι στοιχείο καθοριστικής σημασίας για την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων των διασυνοριακών τραπεζικών δραστηριοτήτων στη Νομισματική Ένωση. Αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, η Τραπεζική Ένωση δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη. Η ευρωζώνη πρέπει επίσης να συνεχίσει να σημειώνει πρόοδο, μέσω άλλων σημαντικών πρωτοβουλιών, προς την κατεύθυνση μιας πιο ολοκληρωμένης χρηματοοικονομικής ένωσης. Η Ένωση Κεφαλαιαγορών θα συμβάλει στην προώθηση της διασυνοριακής ενοποίησης του χρηματοπιστωτικού τομέα, οι δε τράπεζες και κεφαλαιαγορές μπορούν να συμπληρώνουν η μία την άλλη στη χρηματοδότηση της οικονομίας της ευρωζώνης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Λειτουργώντας από κοινού, η Τραπεζική Ένωση και η Ένωση Κεφαλαιαγορών μπορούν να οδηγήσουν την ενιαία αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στο επόμενο επίπεδο για δύο κύριους λόγους: α) η ύπαρξη υγιέστερων και πιο ολοκληρωμένων χρηματοπιστωτικών αγορών με μεγαλύτερο βάθος θα δώσει στις επιχειρήσεις την ευκαιρία να αποκτήσουν πρόσβαση σε πιστώσεις υπό ευνοϊκότερους όρους, επιτρέποντάς τους να πραγματοποιούν επικερδείς επενδύσεις και β) η διασύνδεση της χρηματοπιστωτικής αγοράς θα βελτιώσει το περιβάλλον χρηματοδότησης, ιδίως για τις ΜΜΕ, οι οποίες χαρακτηρίζονται συχνά ως η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, την καινοτομία και την οικονομική μεγέθυνση. Σε μια πλήρως διασυνδεδεμένη χρηματοπιστωτική αγορά, οι τράπεζες θα μπορούν να εκμεταλλεύονται ευκολότερα τις οικονομίες κλίμακας, προσφέροντας παρόμοια ή και τα ίδια προϊόντα και υπηρεσίες σε πολλά κράτη μέλη. Επιπλέον, θα αυξήσουν πιθανώς την κατοχή περιουσιακών στοιχείων και εκτός εθνικών συνόρων και θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν μεγαλύτερες και περισσότερο διαφοροποιημένες ομάδες εξασφαλίσεων για τιτλοποιημένα προϊόντα και καλυμμένα ομόλογα |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η εύρυθμη και ενοποιημένη κεφαλαιαγορά θεωρείται πολύ σημαντική για μια λειτουργική νομισματική ζώνη, συνεπώς η υπέρβαση των υφιστάμενων αδυναμιών στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, ιδίως στην περίπτωση του Brexit χωρίς συμφωνία. Ωστόσο, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι το πρόγραμμα για την Ένωση Κεφαλαιαγορών περιέχει ένα ετερόκλιτο σύνολο προσεγγίσεων, μερικές από τις οποίες ενδέχεται να μην έχουν αποφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί. Ενδεικτικά αναφέρονται τα παραδείγματα των πανευρωπαϊκών ατομικών συνταξιοδοτικών προϊόντων και η πρωτοβουλία σχετικά με την αγορά τιτλοποίησης, παρότι, αναφορικά με τις συντάξεις, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το ρόλο των κρατικών συντάξεων για όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταφύγουν σε ιδιωτικές συντάξεις. Πράγματι, τα αποτελέσματα της Ένωσης Κεφαλαιαγορών ήταν μάλλον ανάμεικτα μέχρι σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, αργά και σταθερά, αυτές οι πρωτοβουλίες θα συμβάλουν εντέλει στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Επίσης, στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης, είναι σημαντικό να καταστεί κατανοητό ότι η περαιτέρω ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ εξαρτάται από τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της ευρωζώνης. Η έκδοση κοινών συναλλαγματικών, γραμματίων και ομολόγων της ευρωζώνης, παρόμοιων με αυτά που εκδίδει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, τα οποία θα συνοδεύονται από κατάλληλες διοικητικές δομές (συμπεριλαμβανομένου ενός ισχυρού και αξιόπιστου δημοσιονομικού πλαισίου πολιτικής) θα προάγουν μεγαλύτερη σταθερότητα παρέχοντας ασφαλή και ρευστά χρεωστικά μέσα κατάλληλα για τη χρηματοδότηση απροσδόκητων αυξήσεων των δημόσιων δαπανών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η έκδοση κοινών ομολόγων της ευρωζώνης, ειδικότερα, θα πρέπει να συμβαδίζει με την καθιέρωση βελτιωμένου εποπτικού πλαισίου. Είναι απαραίτητο να εξετάζεται το στοιχείο κινδύνου τέτοιου είδους προϊόντων, ενδεχομένως μέσω της συγκέντρωσης των κινδύνων και των εγγυήσεων, ειδικά στο πλαίσιο μιας επαρκώς ενοποιημένης Ένωσης Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, ιδίως για να ανταγωνιστεί το δολάριο ΗΠΑ ως αποθεματικό νόμισμα, δεν πρέπει να θεωρείται μονόδρομος για την επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Μπορεί επίσης να προκαλέσει άσκηση παγκόσμιας πίεσης επί της εγχώριας οικονομίας της ευρωζώνης σε σχέση με τις οικονομικές εξελίξεις των ανταγωνιστικών χωρών. Ωστόσο, η αποτελεσματική και ομόφωνη αντίδραση θα μπορούσε να αποφέρει μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και οικονομική σύγκλιση σε ολόκληρη την ευρωζώνη. Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της συνεργασίας σε αμυντικά και διεθνή θέματα αναμένεται επίσης να ενισχύσουν το γεωπολιτικό ρόλο της ΕΕ και να προωθήσουν την παγκόσμια απήχηση του ευρώ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η δύσκολη πορεία προς την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ ενδέχεται να διευκολύνεται κατά τι από την ΕΚΤ, πρωτίστως μέσω της εκπλήρωσης των καθηκόντων της όσον αφορά τη διατήρηση σταθερών τιμών στην ευρωζώνη. Επιπλέον, η στήριξη της ΕΚΤ σε μακροοικονομικές πολιτικές και στην εμβάθυνση της ΟΝΕ και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών παρέχει περαιτέρω ώθηση στην προσπάθεια ενίσχυσης του διεθνούς ρόλου του ευρώ. |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  COM(2018) 796 final.

1

(2)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 28.

2

(3)  ΕΕ C 197 της 8.6. 2018, σ. 1.

3

(4)  http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2017/03/25-rome-declaration/

4

(5)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/soteu2018-speech_el.pdf

5

(6)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/reflection-paper-emu_el.pdf

6

(7)  COM(2018) 767 final.

7

(8)  http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC96913/lbna27754enn.pdf

8

(9)  C(2018) 8111 final.

9

(10)  COM(2018) 767 final.

10

(11)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/communication_-_long-term_budget_for_europes_priorities.pdf

11

(12)  COM(2018) 387 final.

12

(13)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 43.

13

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/32 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/32

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών»

[COM(2019) 151 final]

(2019/C 282/06)

Εισηγήτρια: η κ. Ana BONTEA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.3.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.6.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/3/10 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.3.2019

Νομική βάση

Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.6.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

211/3/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις προηγούμενες διαπιστώσεις και συστάσεις της σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών προκειμένου να αξιοποιηθούν (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ευρωπαϊκές και τις εθνικές δράσεις που έχουν οδηγήσει στην επίτευξη προόδου στον τομέα της απασχόλησης και συνιστά να διατηρηθούν και να αναπτυχθούν περαιτέρω, με σκοπό την προώθηση της οικονομικής και της κοινωνικής βιωσιμότητας, την απόκτηση εξειδικευμένου, εκπαιδευμένου και συνεπώς καλύτερα προετοιμασμένου για τις εξελίξεις —ιδίως τις τεχνολογικές— εργατικού δυναμικού, τη δημιουργία αγορών εργασίας ικανών να ανταποκρίνονται στις οικονομικές μεταβολές, την επίτευξη των στόχων πλήρους απασχόλησης και των στόχων κοινωνικής προόδου, τη μείωση των ανισοτήτων, την προαγωγή ίσων ευκαιριών για όλους, την κοινωνική ένταξη και την καταπολέμηση της φτώχειας, την εξάλειψη των περιφερειακών ανισοτήτων όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, καθώς και την ενίσχυση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επαναβεβαιώνει ότι, κατά την εκπόνηση των πολιτικών ρύθμισης της αγοράς εργασίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, είναι απαραίτητο να συνδυάζονται αρμονικά η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα, η κοινωνική βιωσιμότητα και τα εργασιακά δικαιώματα, καθότι αποτελούν αλληλένδετες συνιστώσες. Σε όλες οι πολιτικές που εφαρμόζονται από τα ευρωπαϊκά, τα εθνικά και τα τοπικά θεσμικά όργανα θα πρέπει να συνεκτιμάται η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Απαιτούνται πολιτικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ούτως ώστε να διευκολυνθούν η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, η προώθηση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας και η στήριξη της ανάπτυξης των ΜΜΕ και των κοινωνικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διασφάλισης μιας συμμετοχικής, ισότιμης και υψηλής ποιότητας τεχνικής, επαγγελματικής και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της ανώτατης εκπαίδευσης, της εξασφάλισης υψηλού επιπέδου συναφών γνώσεων και δεξιοτήτων προς όφελος της απασχόλησης, των αξιοπρεπών θέσεων εργασίας και της επιχειρηματικότητας, καθώς και της προώθησης ευκαιριών διά βίου μάθησης για όλους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ορθή λειτουργία του κοινωνικού διαλόγου είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της παρακολούθησης των μεταρρυθμίσεων (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ διατηρεί τις προηγούμενες συστάσεις της για εντατικοποίηση των προσπαθειών με στόχο την εξάλειψη των ανισοτήτων, δεδομένου ότι η ανοδική σύγκλιση συνιστά μια οριζόντια αρχή, η οποία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και να ενσωματώνεται σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επαναδιατυπώνει τα πορίσματα και τις συστάσεις της σχετικά με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (3). |
| --- | --- |

1.8.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου προβλέπει τη διατήρηση εντός του 2019 των τεσσάρων κατευθυντηρίων γραμμών για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών που ορίζονται στο παράρτημα της απόφασης (ΕΕ) 2018/1215 (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (5), η ΕΟΚΕ διατύπωσε συμπεράσματα και συστάσεις σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών, τις οποίες επιθυμεί να επαναλάβει στην παρούσα γνωμοδότηση, προκειμένου να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις ευρωπαϊκές και εθνικές δράσεις που έχουν οδηγήσει στην επίτευξη προόδου (6) και συνιστά να διατηρηθούν και να αναπτυχθούν αυτές οι δράσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης και τη μείωση των ανισοτήτων (δεδομένου ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές μεταξύ κρατών μελών, μεταξύ περιφερειών καθώς και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ατόμων στην αγορά εργασίας, ενώ η ανάπτυξη δεν αποφέρει τα ίδια οφέλη σε όλες τις χώρες, τις περιφέρειες και τους πολίτες και ορισμένα κράτη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα ανεργίας, με τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών να βρίσκονται σε χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, αλλά και υψηλά ποσοστά φτώχειας). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Για το 2020, τα κράτη μέλη και η Ένωση, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, θα πρέπει να καταβάλλουν προσπάθειες προκειμένου να αναπτύξουν μια νέα, συντονισμένη στρατηγική για την απασχόληση, η οποία να εξασφαλίζει την προώθηση της οικονομικής και της κοινωνικής βιωσιμότητας, την απόκτηση εξειδικευμένου, εκπαιδευμένου και συνεπώς καλύτερα προετοιμασμένου για τις εξελίξεις —ιδίως τις τεχνολογικές— εργατικού δυναμικού, τη δημιουργία αγορών εργασίας ικανών να ανταποκρίνονται άμεσα στην εξέλιξη της οικονομίας, την επίτευξη των στόχων πλήρους απασχόλησης και των στόχων κοινωνικής προόδου, τη μείωση των ανισοτήτων, καθώς και την ενίσχυση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Τόνωση της ζήτησης εργατικού δυναμικού και των επενδύσεων

| 3.1.1. | «Όπως καταδεικνύεται στις εκθέσεις ανά χώρα για το 2019, σε όλα τα κράτη μέλη παρατηρούνται εμπόδια για τις επενδύσεις σε διάφορους τομείς πολιτικής». «Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν ο υψηλός διοικητικός και ο ρυθμιστικός φόρτος, η έλλειψη προβλεψιμότητας των ρυθμιστικών πλαισίων, η αποτελεσματικότητα των δικαστικών συστημάτων και η αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης» (7) (οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις απαιτούν επαρκείς διοικητικές και τεχνικές ικανότητες για να επιτύχουν τα κράτη μέλη τα αναμενόμενα αποτελέσματα), περίπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης, αλλά και η έλλειψη δεξιοτήτων λόγω αδυναμιών στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού αναφέρεται σε αρκετές εκθέσεις ανά χώρα ως παράγοντας που παρεμποδίζει και καθυστερεί την υλοποίηση των επενδύσεων. Παρά τις πρόσφατες προσπάθειες και την πρόοδο (8) που έχει σημειωθεί όσον αφορά ορισμένες ελλείψεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος, πρέπει επίσης να επισημανθούν οι δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις —ιδίως οι ΜΜΕ— όσον αφορά την πρόσβαση στην επενδυτική χρηματοδότηση (9). Όλες αυτές οι αδυναμίες, με σημαντικές διασυνοριακές επιπτώσεις, απαιτούν την ανάληψη κατάλληλης δράσης σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να καταστεί δυνατό να επανέλθουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της στα προ κρίσης επίπεδα επενδύσεων και να υλοποιηθούν οι στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσον αφορά την Ε & Α των επιχειρήσεων και την κατάρτιση του προσωπικού τους. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Κρίνεται σκόπιμο να υιοθετηθούν καλύτερα στοχευμένες επενδυτικές πολιτικές, σε συνδυασμό με μια καλά σχεδιασμένη σειρά διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ούτως ώστε να διευκολυνθούν η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, η προώθηση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας και της πραγματικής αυτοαπασχόλησης, καθώς και η στήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης των ΜΜΕ και των κοινωνικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Είναι αναγκαία η εφαρμογή μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής οριζόντιας ευρωπαϊκής πολιτικής για τις ΜΜΕ, ενώ κρίνεται αναγκαία η μετάβαση από την αρχή «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» (Think Small First) στην αρχή «Δράσε πρώτα σε μικρή κλίμακα» (Act small first). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις παλαιότερες συστάσεις της (10), επίσης όσον αφορά τη δημιουργία ενός δείκτη μέτρησης της επιχειρηματικότητας. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Δεδομένων των δημογραφικών τάσεων, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της μελλοντικής βιώσιμης ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη. Η κύρια πρόκληση για τους φορείς χάραξης πολιτικής και τους κοινωνικούς εταίρους συνίσταται στην αύξηση της παραγωγικότητας στην Ευρώπη (11) μέσω πιο στοχευμένων επενδύσεων στο φυσικό και το ανθρώπινο κεφάλαιο, στην αξιοποίηση της τεχνολογικής προόδου στη βιομηχανία και στις υπηρεσίες, μέσω της ενίσχυσης των παραγωγικών επενδύσεων στην καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη, σε έργα που εγγυώνται την ανάπτυξη, καθώς και σε φυσικές και σε κοινωνικές υποδομές, όπως τα δίκτυα ΤΠΕ και οι υποδομές φροντίδας. Απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες τόσο για την πραγματοποίηση επενδύσεων στη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας όσο και για την αντιμετώπιση της επισφαλούς εργασίας διότι αυτή περιορίζει την παραγωγικότητα. |
| --- | --- |

3.1.4.

3.2.   Βελτίωση της πρόσβασης σε θέσεις εργασίας, σε δεξιότητες και σε ικανότητες (12)

| 3.2.1. | Μία από τις κύριες αιτίες ανησυχίας το 2019 είναι η επιβεβαίωση της αναντιστοιχίας μεταξύ των διαρθρωτικών δεξιοτήτων και των απαιτήσεων της αγοράς εργασίας, ενώ οι εταιρείες της ΕΕ αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερες δυσκολίες στην πρόσληψη εργαζομένων. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη συναφών δεξιοτήτων στην ΕΕ, παράμετρος η οποία αυξάνει όλο και περισσότερο τις πιέσεις στην παραγωγική ικανότητα. Η έλλειψη δεξιοτήτων δεν υφίσταται μόνο στις χώρες με υψηλό ποσοστό απασχολησιμότητας, αλλά και σε εκείνες που παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα ανεργίας, η οποία πλήττει ιδιαίτερα συγκεκριμένους τομείς όπως οι κατασκευές, οι υπηρεσίες ΤΠΕ, η μηχανική και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (13). Απαιτείται η ανάληψη δράσεων με ισχυρότερο αντίκτυπο για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, μέσα από την κατά προτεραιότητα μεταρρύθμιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην πλειοψηφία των χωρών, καθώς και με την προώθηση μιας προσέγγισης που θα βασίζεται στα αποτελέσματα στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Οι κύριες προτεραιότητες είναι οι εξής: διασφάλιση της ισότητας και των ίσων ευκαιριών, ίση πρόσβαση σε μια ποιοτική εκπαίδευση, σε υψηλό επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων και δίκαιη κατανομή των μαθησιακών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να διαθέτουν την υποστήριξη, τους χώρους και τα εργαλεία που απαιτούνται για την ενσωμάτωση των αξιών της δημοκρατίας, της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, της κριτικής σκέψης, της ανεκτικότητας και της ειρήνης στο πλαίσιο των προβλημάτων ένταξης των μεταναστών και των προσφύγων, του ακροδεξιού εξτρεμισμού και του λαϊκιστικού εθνικισμού. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η εύρυθμη λειτουργία της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) που βασίζεται στην εναλλασσόμενη κατάρτιση συμβάλλει στη βελτίωση της απασχόλησης των νέων. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Ο πλήρης ψηφιακός γραμματισμός όλων των εκπαιδευτικών και των μαθητών, καθώς και του συνόλου των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων όσων ζουν σε περιθωριοποιημένες περιοχές, απαιτεί επαρκή δημόσια χρηματοδότηση, σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό, καθώς και καταρτισμένο τεχνικό προσωπικό. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Η καταπολέμηση των ελλείψεων σε δεξιότητες αποτελεί ένα πολυδιάστατο έργο για το οποίο πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. Είναι αναγκαίο να ενθαρρυνθούν, σε όλα τα επίπεδα, η δημιουργικότητα, η επιχειρηματικότητα και η κινητικότητα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, καθώς και η διά βίου μάθηση και η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων και των παρόχων εκπαίδευσης. Οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Εκτός από την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, τα άτομα με αναπηρία και άλλες ομάδες ατόμων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, χρειάζονται στοχευμένα μέτρα και στήριξη για να βελτιώσουν την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.2.7.

3.3.   Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο (14)

| 3.3.1. | Ο εύρυθμος κοινωνικός διάλογος αποτελεί βασικό παράγοντα για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων ανιούσας κοινωνικής σύγκλισης και την απόκτηση πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση, τίτλους και προσόντα, καθώς και για τη βελτίωση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που απορρέουν από αυτούς τους στόχους, ούτως ώστε να αυξηθεί ο βαθμός ανάληψης ευθύνης. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθ’ όλη τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι απαραίτητη προκειμένου να βελτιωθεί η ενεργός συμμετοχή στη διαμόρφωση των πολιτικών, στοιχείο το οποίο, με τη σειρά του, διευκολύνει την επιτυχή εφαρμογή τους κατά τρόπο που να εξισορροπεί τα συμφέροντα των εργαζομένων και των εργοδοτών. Η συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων μπορεί να αποτελέσει κινητήρια δύναμη για επιτυχείς, βιώσιμες και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικές πολιτικές, αλλά και πολιτικές για την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να επιτύχουν καινοτόμες λύσεις προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές εξελίξεις και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, τη δημογραφική αλλαγή, την ψηφιοποίηση και τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης. Το εθνικό και το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να παρέχουν χώρο για τις καινοτομίες σε εταιρικό, σε τομεακό και σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να τονωθεί η ανάπτυξη των κοινωνικών εταίρων. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παροχή στήριξης για την ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, όπως επιβεβαιώνεται στην τετραμερή δήλωση με τίτλο «Μια νέα αρχή για τον κοινωνικό διάλογο» (2016). Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για την εφαρμογή των συστάσεων των κοινωνικών εταίρων (15). |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο απαιτεί επίσης πρόσθετη στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων, ούτως ώστε να είναι σε θέση να συμβάλλουν στις διάφορες φάσεις της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένου του σταδίου εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων. Ομοίως, η ενίσχυση των ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων είναι καθοριστικής σημασίας σε ορισμένες χώρες προκειμένου να επιτευχθεί η μεταφορά των αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Όπως επισημαίνεται στις εκθέσεις ανά χώρα του 2019, η θετική εξέλιξη σε ορισμένα κράτη μέλη έρχεται σε αντίθεση με τις δυσκολίες που σημειώνονται σε άλλα κράτη μέλη. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε εθνικό επίπεδο είναι ουσιαστικά περιορισμένη. Οι διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους θα πρέπει να είναι υποχρεωτική. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Ο κοινωνικός διάλογος θα πρέπει να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση των μεταρρυθμίσεων. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων, στις οποίες προσδιορίζονται οι επείγουσες προκλήσεις και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής με στόχο τη βελτίωση των αγορών εργασίας, καθώς και οι εκθέσεις ανά χώρα και ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας (16)

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ επαναβεβαιώνει ότι, κατά την εκπόνηση των πολιτικών ρύθμισης της αγοράς εργασίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, είναι απαραίτητο να συνδυάζονται αρμονικά η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα, η κοινωνική βιωσιμότητα και τα εργασιακά δικαιώματα, καθότι αποτελούν αλληλένδετες συνιστώσες. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να αναλάβουν τη δέσμευση να ενθαρρύνουν τη θετική ανάπτυξη της ένταξης και, συγχρόνως, να διαμορφώσουν ένα ευνοϊκό κλίμα για την επιχειρηματική κοινότητα, προκειμένου να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας. O μόνος τρόπος για να οικοδομηθούν πιο δίκαιες κοινωνίες είναι να δημιουργηθεί μια χωρίς αποκλεισμούς βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι θα έχουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, επαρκείς αμοιβές και συντάξεις και θα μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Παρά τη βελτίωση της κατάστασης σε ολόκληρη την Ευρώπη, εξακολουθούν να υφίστανται διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, μεταξύ περιφερειών και μεταξύ διαφορετικών ομάδων πολιτών στην αγορά εργασίας. Η ανάπτυξη δεν ωφελεί στον ίδιο βαθμό όλες τις χώρες, τις περιφέρειες και τους πολίτες. Ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να εμφανίζουν υψηλή ανεργία, πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα και υψηλά ποσοστά φτώχειας. Οι περιφερειακές διαφορές παραμένουν μεγάλες και αυξάνονται σε ορισμένα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις (17) μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, καθότι παρέχουν μια σημαντική ευκαιρία διαμόρφωσης των εθνικών πολιτικών σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και τις αρχές του πυλώνα, με σκοπό την επίτευξη κοινών αποτελεσμάτων, ενώ συγχρόνως θα πρέπει να επιδιώκουν τη μείωση αυτών των διαφορών και την αύξηση των πόρων που διοχετεύονται για την υλοποίηση αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Σε ορισμένα κράτη μέλη τα ποσοστά ανεργίας δεν έχουν υποχωρήσει πλήρως στα προ της κρίσης επίπεδα και παραμένουν ακόμη πάνω από το 10 %. Σε ορισμένες χώρες, η κατάσταση των νέων εξακολουθεί να συνιστά πρόκληση: τα υψηλά ποσοστά των νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης εγείρουν ανησυχίες όσον αφορά την επαγγελματική τους ενσωμάτωση στο παρόν και στο μέλλον (18). Σε άλλες χώρες, η αύξηση των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό δημιουργεί εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Συνολικά, παρά τα αυξανόμενα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ των γυναικών, εξακολουθούν να υφίστανται διαφορές μεταξύ των φύλων ως προς τα ποσοστά απασχόλησης, οι οποίες οδηγούν σε μισθολογικές διαφορές (19). Τα άτομα με χαμηλό επίπεδο προσόντων και τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, ιδίως, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση μιας θέσης εργασίας (20). Επίσης, τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση (21). Επιπλέον, παρατηρούνται σημαντικές περιφερειακές διαφορές ως προς τα αποτελέσματα στην αγορά εργασίας σε πολλά κράτη μέλη. Οι δημογραφικές αλλαγές και οι τεχνολογικές εξελίξεις αλλάζουν την όψη των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας. Τα προβλήματα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω νομοθετικών και διοικητικών μέτρων και με τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων θεσμικών οργάνων και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.4.5.

3.5.   Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων

| 3.5.1. | Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων είναι θεμελιώδους σημασίας για τη βελτίωση των εργασιακών και των μισθολογικών συνθηκών και των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας στην Ευρώπη, με μέλημα την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, την αναβάθμιση των κοινωνικών προτύπων και τη σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ —συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες. Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα πορίσματα και τις συστάσεις που έχει διατυπώσει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (22). |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Στις εκθέσεις ανά χώρα για το 2019 δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη καλύπτουν τις διαστάσεις του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η υλοποίηση του Πυλώνα αποτελεί πυξίδα για την επίτευξη δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Το μέλλον της αγοράς εργασίας θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα στις συζητήσεις για τον πυλώνα, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι σημαντικές αλλαγές που συντελούνται σε αυτόν τον τομέα, ενώ, ταυτόχρονα, απαιτείται μια συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση που να καλύπτει τα ακόλουθα θέματα:






  — | τις επενδύσεις και την καινοτομία |
| --- | --- | --- |

3.5.3.

—

τις επενδύσεις και την καινοτομία

| — | την απασχόληση και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας |
| --- | --- |

—

την απασχόληση και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας

| — | τις δίκαιες συνθήκες εργασίας για όλους |
| --- | --- |

—

τις δίκαιες συνθήκες εργασίας για όλους

| — | τη δίκαιη και ομαλή μετάβαση με τη στήριξη ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας |
| --- | --- |

—

τη δίκαιη και ομαλή μετάβαση με τη στήριξη ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας

| — | τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

—

τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, ιδίως των κοινωνικών εταίρων.

| 3.5.4. | Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συνεργαστούν προκειμένου να διασφαλίσουν ότι το μέλλον της εργασίας θα είναι δίκαιο και χωρίς αποκλεισμούς, θα προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης σε όλους και θα ευνοεί την κοινωνική πρόοδο και θα προάγει ένα εξειδικευμένο και πρόθυμο εργατικό δυναμικό με αξιοπρεπή εισοδήματα και πρόσβαση σε ποιοτική απασχόληση. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Εντούτοις, δεν μπορούν να υπάρξουν βελτιώσεις χωρίς την κατάλληλη χρηματοδότηση: η αποτελεσματική εφαρμογή του πυλώνα στα κράτη μέλη θα είναι δυνατή μόνον εάν τα κράτη μέλη διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για να επενδύσουν σε κοινωνικές πολιτικές και, ως εκ τούτου, να διαμορφώσουν τα δικαιώματα και τις αρχές σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες πολιτικής. Συνεπώς, μηχανισμοί όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, και άλλα, πρέπει να λειτουργήσουν ουσιαστικά. |
| --- | --- |

3.5.5.

3.6.   Κονδύλια της ΕΕ (23)

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση που διατυπώνεται στο σχέδιο κανονισμού για το ΕΚΤ + να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ του ΕΚΤ και της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών ανά χώρα συστάσεων. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Για ορισμένα κράτη μέλη, τα κονδύλια της ΕΕ αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος των δημοσίων επενδύσεών τους. Μια καλύτερη ευθυγράμμιση των κονδυλίων της ΕΕ με την ανάλυση και τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αναμένεται να βελτιώσει τα αποτελέσματα και να ενισχύσει τον αντίκτυπο της χρηματοδότησης της πολιτικής για τη συνοχή. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία θα πρέπει να είναι σχεδιασμένα ώστε να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία θέσεων εργασίας και ανάπτυξης και στην προώθηση της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι είναι απαραίτητη μια αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη χρήση αυτών των κονδυλίων και ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη μακροπρόθεσμη επένδυση της ΕΕ σε υψηλής ποιότητας κοινωνικές υποδομές και υπηρεσίες, μεταξύ άλλων μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, καθώς και να συνδυαστεί με την εφαρμογή του πυλώνα. |
| --- | --- |

3.6.3.

3.7.   Ψηφιοποίηση

| 3.7.1. | Η ΕΟΚΕ έχει εξετάσει, σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις της, το φαινόμενο της ψηφιοποίησης και τις επιπτώσεις της στην οργάνωση της εργασίας και της απασχόλησης (24). |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις εξελίξεις που καταγράφονται σε τομείς όπως η γενετική, η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, η νανοτεχνολογία, η τεχνολογία 3D, η βιοτεχνολογία κ.λπ., με στόχο τα πρότυπα κατανάλωσης, παραγωγής και απασχόλησης, τα οποία συνεπάγονται σημαντικές προκλήσεις που απαιτούν προορατική προσαρμογή εκ μέρους των επιχειρήσεων, των αρχών και των πολιτών. Ταυτόχρονα με την τεχνολογική επανάσταση υπάρχει ένα σύνολο κοινωνικοοικονομικών, γεωπολιτικών και δημογραφικών παραγόντων μεταβολών με μεγαλύτερο αντίκτυπο, καθένας από τους οποίους αλληλεπιδρά προς πολλαπλές κατευθύνσεις και εντατικοποιείται. Στον βαθμό στον οποίο το σύνολο της βιομηχανίας προσαρμόζεται, τα περισσότερα επαγγέλματα υφίστανται ριζικό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Ενώ ορισμένες θέσεις εργασίας απειλούνται να χαθούν και άλλες αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς, στις υφιστάμενες θέσεις εργασίας καταγράφονται μεταβολές στις δεξιότητες που απαιτούνται. Απαιτούνται ειδικά μέτρα για την έλλειψη δεξιοτήτων, τη μαζική ανεργία και την αύξηση των ανισοτήτων, ενώ συγχρόνως είναι αναγκαίες η επανακατάρτιση και η βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων, η προορατική προσέγγιση της διά βίου μάθησης, συνοδευόμενη από κατάλληλα κίνητρα και διευκολύνσεις αλλά και πολυτομεακές συμπράξεις. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | Μια καλύτερη κατανόηση της μεταβαλλόμενης φύσης της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων στην ψηφιακή εποχή θα πρέπει να οδηγήσει σε μια αποτελεσματικότερη πολιτική της ΕΕ για την απασχόληση. |
| --- | --- |

3.7.4.

| 3.7.5. | Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διά βίου κατάρτιση, την επανεκπαίδευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι όλοι μπορούν να αποκτήσουν θέσεις εργασίας στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον της εργασίας υψηλής τεχνολογίας καθώς και πρόσβαση σε πληροφορίες και υπηρεσίες ενίοτε ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.7.5.

| 3.7.6. | Στην ψηφιακή εποχή είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η πρόσβαση στο διαδίκτυο και να παρασχεθεί κατάρτιση στο πεδίο των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλους όσοι εκτίθενται σε κινδύνους, παρέχοντας σε αυτά τα άτομα τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους και να έχουν πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες, ειδικά στις βασικές. |
| --- | --- |

3.7.6.

| 3.7.7. | Οι νέες ανισότητες και οι κοινωνικοί κίνδυνοι στην ψηφιακή εποχή θα μπορούσαν να προέλθουν και από το φαινόμενο του ψηφιακού αποκλεισμού ορισμένων ομάδων πολιτών που δεν διαθέτουν τις αναγκαίες ηλεκτρονικές δεξιότητες και τον βασικό ψηφιακό γραμματισμό για την πρόσβαση σε πληροφορίες και υπηρεσίες, ορισμένες εκ των οποίων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.7.7.

Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57.

1

(2)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 1.
  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.

2

(3)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 1.
  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 145.
  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10.

3

(4)  Απόφαση (ΕΕ) 2018/1215 του Συμβουλίου, της 16ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (ΕΕ L 224 της 5.9.2018, σ. 4):

4

| — | τόνωση της ζήτησης εργασίας· |
| --- | --- |

—

τόνωση της ζήτησης εργασίας·

| — | ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες·

| — | βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου· και |
| --- | --- |

—

βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου· και

| — | προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας. |
| --- | --- |

—

προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας.

(5)  ΕΕ C 332 της 8.10.2015, σ. 68.
  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 57.

5

(6)  Ανακοίνωση COM(2019) 150 final: Η Ευρωπαϊκή Ένωση διανύει το έβδομο έτος οικονομικής ανάπτυξής της. Η οικονομική ανάκαμψη συνεχίζεται και έχει θετικό αντίκτυπο στις αγορές εργασίας και στην κοινωνική πρόοδο. Η κατάσταση στην απασχόληση συνεχίζει να βελτιώνεται με τον αριθμό των απασχολουμένων να έχει φτάσει τους 240 εκατομμύρια εργαζόμενους κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2018 και το ποσοστό ανεργίας της τάξης του 6,6 % να ανέρχεται στα επίπεδα του 2000. Το 2017 και μόνον, περισσότερα από πέντε εκατομμύρια άτομα απαλλάχθηκαν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

6

(7)  Ανακοίνωση COM(2019) 150 final — (Προσάρτημα 4)· βλέπε επίσης Ανακοίνωση COM (2019) 500 final .

7

(8)  Η πρόσβαση των ΜΜΕ και των επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης στη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2014-2020: ευκαιρίες και προκλήσεις (ενημερωτική έκθεση)· ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 15.
  ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 1.

8

(9)  Βλέπε υποσημείωση 8.

9

(10)  COM(2019) 150 final .

10

(11)  Βλέπε υποσημείωση 10.

11

(12)  SOC/622 (υπό εκπόνηση)· ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 136.
  ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ.16, ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.
  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 167.
  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 57.
  ΕΕ C 161 της 6.6. 2013, σ. 67.

12

(13)  Βλέπε μελέτη που δρομολόγησε η ΕΟΚΕ με θέμα «Αναντιστοιχίες δεξιοτήτων», 2018.

13

(14)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 1.
  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.

14

(15)  Δήλωση της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων με θέμα «Μια νέα αρχή για τον κοινωνικό διάλογο», 2016 .

15

(16)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15.
  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 1.
  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 135. SOC/620 (υπό εκπόνηση)· ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 7.

16

(17)  Συστάσεις ανά χώρα .

17

(18)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 142.

18

(19)  SOC/610 (ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 3)· ΕΕ C 110 της 22.3.2018, σ.26.
  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 37.
  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 101.
  ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 20.

19

(20)  Το κόστος της μη μετανάστευσης και της μη ένταξης (ενημερωτική έκθεση)· ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 19.
  ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 46
  .

20

Το κόστος της μη μετανάστευσης και της μη ένταξης (ενημερωτική έκθεση)

.

(21)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 15.
  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 20. SOC/616 (υπό εκπόνηση).

21

(22)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10.
  ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 145. SOC/614 (υπό εκπόνηση).

22

(23)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 165.

23

(24)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.
  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 7.
  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 1.
  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 36.
  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 30.
  ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 45.
  ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 54.
  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 161.
  ΕΕ C 128 της 18.5.2010, σ. 74. SOC/622 (υπό εκπόνηση).

24

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Το ακόλουθο σημείο της γνωμοδότησης του τμήματος τροποποιήθηκε μέσω των τροπολογιών που υιοθέτησε η Ολομέλεια, αλλά συγκέντρωσε στην αρχική του μορφή περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψήφων (άρθρο 59 παράγραφος 4 του Εσωτερικού Κανονισμού):

| 1.4. | Απαιτούνται διαρθρωτικές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις με τις οποίες να διευκολύνονται η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, η προώθηση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας, η ανάπτυξη των ΜΜΕ και των κοινωνικών επιχειρήσεων και η μετάβαση από την αρχή «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» (Think Small First) στην αρχή «Δράσε πρώτα σε μικρή κλίμακα» (Act small first). |
| --- | --- |

1.4.

Απαιτούνται διαρθρωτικές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις με τις οποίες να διευκολύνονται η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, η προώθηση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας, η ανάπτυξη των ΜΜΕ και των κοινωνικών επιχειρήσεων και η μετάβαση από την αρχή «Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» (Think Small First) στην αρχή «Δράσε πρώτα σε μικρή κλίμακα» (Act small first).

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ | : | 117 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 86 |
| Αποχές | : | 15 |

Ψήφοι υπέρ

:

117

Ψήφοι κατά

:

86

Αποχές

:

15

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/39 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/39

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο — Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα»

[COM(2019) 163 final]

(2019/C 282/07)

Εισηγητές:

ο κ. Jukka AHTELA

η κ. Karolina DRESZER-SMALEC

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.5.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 62 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 5.6.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 190/11/12 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.5.2019

Νομική βάση

Άρθρο 62 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

5.6.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

190/11/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τις προσπάθειες που καταβάλλει να χρησιμοποιήσει και άλλα μέσα για την ενίσχυση του κράτους δικαίου. Είναι σημαντικό να ενισχυθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η πτυχή του κράτους δικαίου στα εν λόγω μέσα, καθότι πολλά από αυτά έχουν διαφορετικούς σκοπούς. Είναι επίσης σημαντικό να συμμετάσχει η κοινωνία των πολιτών στην εφαρμογή των συγκεκριμένων μέσων στο μέτρο του δυνατού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Πιστεύει δε ότι η κοινωνία των πολιτών, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα πολιτικά ζητήματα θα έπρεπε να εξετάζονται διεξοδικότερα στην ανακοίνωση ώστε να γίνεται κατανοητό το ευρύτερο πλαίσιο, αλλά και να συμμετέχουν ενεργότερα οι άμεσα ενδιαφερόμενοι. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η περίοδος προβληματισμού θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη, προκειμένου να επιτραπεί μια πιο εμπεριστατωμένη διαβούλευση και συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά κράτη μέλη και ότι, μακροπρόθεσμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει έναν πιο συστηματικό μηχανισμό για τη διαβούλευση με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τον σεβασμό του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Είναι αναγκαία η εξεύρεση τρόπων προστασίας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που ασκούν λειτουργίες εποπτείας (watchdog), των ερευνητικών δημοσιογράφων και των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, ενώ στις προτάσεις που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο τέλος της περιόδου προβληματισμού εξέχουσα θέση πρέπει να κατέχουν προτάσεις για την προστασία τους και τον ενεργό τους ρόλο στην έγκαιρη προειδοποίηση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Αν και η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση της πρόσβασης στα κονδύλια για τις ΟΚΠ στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, βρίσκει ανεπαρκές το ποσό που προορίζεται από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως και το ποσό που διατίθεται για τις ΟΚΠ (1). Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει τρόπους ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη βασική χρηματοδότηση στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που επιτελούν δραστηριότητες εποπτείας, ευαισθητοποίησης, υπεράσπισης και δικαστικής προσφυγής όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να στηρίζει τη δημιουργία μηχανισμού σε επίπεδο ΕΕ για την παρακολούθηση του σεβασμού του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να προβλεφθεί ένας νομικά δεσμευτικός ευρωπαϊκός μηχανισμός, ένα πλαίσιο με την ενεργό συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εντός του οποίου η ΕΟΚΕ θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο εκπροσωπώντας την κοινωνία των πολιτών. Αυτός ο μηχανισμός πρέπει να περιλαμβάνει στοιχείο πρόληψης που να επιτρέπει στους εμπειρογνώμονες και τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών να ενεργοποιούν σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης αναφορικά με συγκεκριμένες εξελίξεις και να συζητούν πιθανές λύσεις με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει επίσης στην κατανομή των βαρών μεταξύ των θεσμικών οργάνων και θα αυξήσει την από κοινού ανάληψη ενωσιακών δράσεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να αναγνωριστούν και να ενισχυθούν οι υφιστάμενες πλατφόρμες της κοινωνίας των πολιτών και να καθιερωθεί ευρωπαϊκού επιπέδου ετήσιο φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου με τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ, αφενός, ώστε οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων της ΕΕ να ενημερώνονται έγκαιρα και άμεσα από τους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων βάσης, όσον αφορά τις αναδυόμενες προκλήσεις για τις αξίες που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ και, αφετέρου, ώστε να διευκολυνθεί η αμοιβαία μάθηση και η εθνική και διακρατική συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων φορέων (επιχειρήσεων, συνδικάτων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοσίων αρχών). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι απαραίτητος ο πολλαπλασιασμός των απόψεων που προέρχονται από τις υφιστάμενες πλατφόρμες και τις οργανώσεις βάσης. Η ΕΟΚΕ αποτελεί μοναδικό φορέα που παρέχει τη δυνατότητα πραγματικού διαλόγου μεταξύ όλων των φορέων των ΟΚΠ, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, από όλα τα κράτη μέλη. Αυτό προσδίδει προστιθέμενη αξία όσον αφορά τη συμβολή στην ποικιλομορφία και τον δυναμισμό της κοινωνίας των πολιτών. Ένα τέτοιου είδους φόρουμ θα μπορούσε να δίδει στις ΟΚΠ τη δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι απειλές κατά του κράτους δικαίου ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης επί της οποίας έχει οικοδομηθεί η ΕΕ, όπως καταδεικνύει η πρόσφατη νομολογία. Τα ανεξάρτητα εθνικά δικαστήρια αποτελούν το προπύργιο που διασφαλίζει ότι η ΕΕ λειτουργεί ομαλά, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερικής της αγοράς. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Θα πρέπει επίσης να εξετάζονται οι οικονομικές πτυχές του κράτους δικαίου. Η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι μια αξία που είναι δύσκολο να υπολογιστεί από καθαρά οικονομικής άποψης, είναι όμως σαφές ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης σε συνδυασμό με πολιτική επιρροή επί του δικαστικού σώματος ή με διαφθορά έχει αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Πρόκειται για ζήτημα στο οποίο αξίζει να δοθεί περισσότερη έμφαση και για το οποίο χρειάζονται περισσότερα δεδομένα και έρευνα σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η εκπαίδευση, τόσο τυπική όσο και μη τυπική, επιτελεί καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση δημοκρατικής νοοτροπίας που προάγει το κράτους δικαίου. Η δημοκρατία και το κράτος δικαίου πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά και το μυαλό κάθε Ευρωπαίου πολίτη· η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει φιλόδοξη στρατηγική επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή και επισκόπηση της ανακοίνωσης

| 2.1. | Η κατάσταση όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου είναι πολύ ανησυχητική σε ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάστηκε να ενεργοποιηθεί το άρθρο 7 ΣΕΕ. Ως εκ τούτου, η παρούσα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δρομολογεί προβληματισμό σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της κατάστασης του κράτους δικαίου στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανακοίνωση υπενθυμίζει τη σημασία του κράτους δικαίου ως θεμελιώδους αξίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αποτελεί τη βάση του δημοκρατικού συστήματος και απαραίτητη προϋπόθεση για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το κράτος δικαίου περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αρχές όπως η αρχή της νομιμότητας, που προϋποθέτει μια διαφανή, υπεύθυνη, δημοκρατική και πλουραλιστική διαδικασία για τη θέσπιση νόμων, της ασφάλειας δικαίου, που απαγορεύει την αυθαίρετη άσκηση των εκτελεστικών εξουσιών, της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας από ανεξάρτητα και αμερόληπτα δικαστήρια, του αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της διάκρισης των εξουσιών και της ισότητας έναντι του νόμου. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιορίζει τρεις πυλώνες για την αποτελεσματική επιβολή του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: την προαγωγή: συγκέντρωση γνώσεων και δημιουργία κοινής παιδείας κράτους δικαίου, την πρόληψη: συνεργασία και στήριξη για την ενίσχυση του κράτους δικαίου σε εθνικό επίπεδο, και την αντίδραση: επιβολή σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν οι εθνικοί μηχανισμοί κλονίζονται. Πιο συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στην ανάγκη προώθησης προτύπων για το κράτος δικαίου, στην αναγνώριση προειδοποιητικών σημάτων, στην εμβάθυνση των ειδικών γνώσεων ανά κράτος μέλος, στη βελτίωση της κοινής ικανότητας αντίδρασης σε περίπτωση κλιμάκωσης και στη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση των αδυναμιών μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διενεργούμενη διαβούλευση, καθώς αναγνωρίζεται η σημασία των πρόσφατων προκλήσεων σε θέματα κράτους δικαίου στην ΕΕ. Ο αριθμός των προκλήσεων αυτών έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο μιας πιθανής εκτεταμένης κρίσης όσον αφορά το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία, ιδιαίτερα σε ορισμένα κράτη μέλη. Αυτή η κρίση πρέπει να αναγνωριστεί δεόντως και να λάβει την πρέπουσα απάντηση, συμπεριλαμβανομένης τολμηρής επιβεβαίωσης των αξιών της ΕΕ και ικανών μέσων πρόληψης και διόρθωσης τυχόν περαιτέρω επιδείνωσης του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ είχε ήδη εκφράσει τις βαθιές της ανησυχίες όσον αφορά την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τον σεβασμό του κράτους δικαίου και ζητεί να αναληφθεί εντονότερη δράση από το 2016 (2). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι μόνο μια κοινή αγορά, είναι και μια ένωση βασισμένη σε κοινές αξίες, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 της Συνθήκης. Επιπλέον, αναγνωρίζει τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις αρχές που καθορίζονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Οι αξίες αυτές, στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της ολοκλήρωσης και τμήμα της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Πέραν του γεγονότος ότι συνιστούν κριτήρια προσχώρησης, πρέπει, στη συνέχεια, να τηρούνται στην πράξη από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το κράτος δικαίου υφίσταται σε αλληλεξαρτώμενη, αδιαχώριστη και τριγωνική σχέση με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατία. Μόνο με τη διασφάλιση του συνδυασμού αυτών των τριών αξιών είναι δυνατόν να αποτραπεί η κατάχρηση της κρατικής εξουσίας. Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί πυλώνα που πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω, μέσω της επικύρωσης όλων των σχετικών μέσων (συμπεριλαμβανομένων συμβάσεων του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), της στενότερης συνεργασίας μεταξύ των οργάνων της ΕΕ και της ενίσχυσης της υποστήριξης οργανώσεων βάσης και εποπτείας σε όλη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι συνθήκες της ΕΕ δεν προβλέπουν ρητά ότι όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης (3). Τα κριτήρια πρέπει να τηρούνται εξίσου και συνεχώς από τα νέα και τα παλιότερα μέλη της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ δεν διαθέτουν επί του παρόντος επαρκώς αξιόπιστα και καλά προσαρμοσμένα εργαλεία για την προστασία του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της πλουραλιστικής δημοκρατίας στα κράτη μέλη από τις υφιστάμενες απειλές. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι τρέχουσες προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται σε εύθετο χρόνο και με αποτελεσματικές αντιδράσεις σε εθνικό και σε ενωσιακό επίπεδο: τα υφιστάμενα μέσα είχαν περιορισμένο αντίκτυπο επί των κινητήριων μοχλών των εν λόγω προκλήσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Οι πλέον σοβαρές προκλήσεις είναι παρούσες σε ορισμένα κράτη μέλη όπου ισχυροί πολιτικοί παράγοντες έχουν στραφεί κατά της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, αλλά και κατά των θεσμών και των οργανώσεων που συνθέτουν και υποστηρίζουν το πλουραλιστικό δημοκρατικό σύστημα. Η ανακοίνωση δεν εξετάζει επαρκώς αυτή την ουσιαστική πτυχή προτιμώντας μια προοπτική βάσει της οποίας τα θεσμικά όργανα -κοινοβούλια, κυβερνήσεις και υπουργεία, συνταγματικά δικαστήρια, επαγγελματικοί φορείς- διαχωρίζονται από τον πολιτικό και εκλογικό ανταγωνισμό. Αυτή η «μη παρεμβατική»(“hands off”) προσέγγιση της κομματικής πολιτικής και των εκλογών αποτρέπει κάθε εξήγηση των λόγων για τους οποίους ισχυροί παράγοντες λειτουργούν ενάντια στο κράτος δικαίου και τη δημοκρατία και γιατί εμφανίζονται, ταυτόχρονα, δημοφιλείς και ασταμάτητοι. Οι πολιτικές, πολιτιστικές και κοινωνιολογικές πτυχές των σχετικών με το κράτος δικαίου προκλήσεων που πλήττουν τις δημοκρατίες αποτελούν καθοριστικής σημασίας πεδίο που δεν συνεκτιμάται μέχρι στιγμής στην ανάλυση και την ανταπόκριση της ΕΕ. Αυτό εξηγεί εν μέρει τους περιορισμούς της τρέχουσας προσέγγισης και εργαλείων - συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας του άρθρου 7 παρ. 1. Μέσω της σύνδεσής της με την κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ βρίσκεται σε εξαιρετική θέση προκειμένου να παρέχει χώρο για καλύτερη ανάλυση, συζήτηση και απάντηση σε αυτές τις πολιτικές, κοινωνιολογικές και πολιτιστικές πτυχές των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η δημοκρατία και το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται τα τελευταία χρόνια προς την κατεύθυνση της οικοδόμησης συμπληρωματικών και σωρευτικών μηχανισμών ώστε να καλυφθεί το χάσμα μεταξύ μη ανάληψης δράσης και δράσης έσχατης ανάγκης. Ωστόσο, φαίνονται ανεπαρκείς για τις τρέχουσες προκλήσεις, τις συντονισμένες δηλαδή ενέργειες για την υφαρπαγή εξουσιών από διάφορα θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένης της δικαστικής εξουσίας, οι οποίες, αν δεν απολαύουν στήριξης στις εκλογικές περιφέρειες, τυγχάνουν ισχυρής υποστήριξης στο εσωτερικό κομματικών οργανώσεων και της κομματικής πελατείας. Ακόμα και οι παγιωμένες δημοκρατίες κινδυνεύουν από τον υφέρποντα αυταρχισμό και τη διάβρωση του κράτους δικαίου. Τα ζητήματα ασφαλείας χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο για να δικαιολογήσουν την αμφισβήτηση ή την κατάργηση δημοκρατικών δικλείδων ασφαλείας. Ορισμένες κυβερνήσεις δυσχεραίνουν το έργο πολλών ΟΚΠ πρώτης γραμμής, αντί να παρέχουν ευνοϊκό πλαίσιο για τις δραστηριότητές τους. Ως εκ τούτου, είναι ουσιώδους σημασίας η ΕΕ να υιοθετήσει μια πιο προορατική και προληπτική προσέγγιση. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι πρόσφατες λαϊκιστικές και αυταρχικές εξελίξεις απαιτούν δράση από όλα τα όργανα της ΕΕ και την κοινωνία των πολιτών της ΕΕ στο σύνολό της, ώστε να διασφαλιστεί η διατήρηση των αξιών επί των οποίων εδράζεται η ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αντιτάσσεται σε κάθε μορφή ανελεύθερης δημοκρατίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η περίοδος προβληματισμού θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη ώστε να επιτραπεί μια πιο εμπεριστατωμένη διαβούλευση και συμμετοχή των ΟΚΠ στα εθνικά κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ έχει ενημερωθεί από πολλές ΟΚΠ ότι οι σύντομες περίοδοι διαβούλευσης αποτελούν συχνά πρόβλημα που συνδέεται με την έλλειψη διαφάνειας και ουσιαστικής διαβούλευσης, γεγονός το οποίο υπονομεύει την ποιότητα της νομοθεσίας και του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη. Έχοντας αυτό υπόψη, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έπρεπε να έχει προβλέψει διεξοδικότερη διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών, η οποία επηρεάζεται άμεσα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος και οι δημοσιογράφοι βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή όταν το κράτος δικαίου επιδεινώνεται και περιέρχονται σε πολύ δύσκολη θέση όταν σημειώνεται παραβίαση του νόμου σε κάποιο κράτος μέλος. Είναι εκείνοι που παρακολουθούν την κατάσταση και αναφέρουν παραβιάσεις, ενώ μόνο στο επίπεδο βάσης μπορούν να αποστέλλουν σήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ρόλος τους είναι πρωταρχικής σημασίας, όπως και ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και της ερευνητικής δημοσιογραφίας. Συνεπώς, για την όποια αξιόπιστη πρόοδο είναι αναγκαία η εξεύρεση τρόπων προστασίας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των μέσων ενημέρωσης. Στις προτάσεις που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την περίοδο προβληματισμού, εξέχουσα θέση πρέπει να κατέχουν προτάσεις για τον ρόλο τους. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ειδικότερα, το μελλοντικό ΠΔΠ πρέπει να αυξήσει τη στήριξη στις ΟΚΠ, ιδίως σε όσες υπερασπίζονται τις αξίες του άρθρου 2. Πρέπει να παρέχεται στοιχειώδης χρηματοδότηση στις ΟΚΠ σε κάθε επίπεδο -τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό- ώστε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη ικανότητας και οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης, παρακολούθησης και τεκμηρίωσης, υπεράσπισης και δικαστικής προσφυγής. Για την ενίσχυση της στήριξης της ΕΕ στον ρόλο των ΟΚΠ στην Ευρώπη, το μελλοντικό ΠΔΠ πρέπει να εξασφαλίζει ότι όλα τα σχετικά ταμεία της ΕΕ, ιδίως στους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής συνοχής, ενσωματώνουν ισχυρό ρόλο για την κοινωνία των πολιτών στο σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση των πολιτικών αυτών. Η ΕΕ πρέπει επίσης να ενισχύσει τη χρηματοπιστωτική στήριξη στην ανεξαρτησία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης στην Ευρώπη και να ενσωματώσει αυτά τα ζητήματα σε όλες τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών ανταγωνισμού. Για την εξασφάλιση πολιτικής προτεραιότητας σε αυτά τα ζητήματα, ο μελλοντικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιος για τα θεμελιώδη δικαιώματα πρέπει να είναι επίσης αρμόδιος για την εποπτεία του πλαισίου που διέπει την κοινωνία των πολιτών, τους φορείς προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους δημοσιογράφους. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης την έκκλησή της για τη θέσπιση Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για τα ζητήματα ελευθεριών του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών, στον οποίο οι εν λόγω φορείς θα μπορούν να αναφέρουν περιστατικά παρενόχλησης ή περιορισμού του έργου τους (4). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Σύμφωνα με την εντολή που έχει λάβει η ΕΟΚΕ βάσει της ΣΛΕΕ, ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συνδέεται στενά με τη μελλοντική εξέλιξη των θεσμικών πρωτοβουλιών στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Πρέπει να διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο και να επιτελεί ειδικά καθήκοντα όταν οι δραστηριότητες των δικών της μελών και της κοινωνίας των πολιτών εν γένει βρίσκονται σε κίνδυνο εντός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στη διευκόλυνση των ανταλλαγών μεταξύ όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων ως προς την τρέχουσα κατάσταση σχετικά με το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη από τη σκοπιά της κοινωνίας των πολιτών και να χρησιμεύσει ως πομπός (δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης) πριν από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων των προβλημάτων όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ήδη το 2016 η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με την οποία ζητούσε ενισχυμένη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, δημιουργώντας εν συνεχεία ειδική ομάδα τον Απρίλιο του 2018 για να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συνεισφέρει καλύτερα η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Οι απειλές κατά του κράτους δικαίου ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης επί της οποίας έχει οικοδομηθεί η ΕΕ. Ως πρόσφατο παράδειγμα, αυτό αποδείχθηκε με σαφήνεια όταν το Δικαστήριο της ΕΕ αποφάσισε ότι ο εθνικός δικαστής δεν πρέπει υποχρεωτικά να σέβεται το Ευρωπαϊκό Ένταλμα Συλλήψεως (ΕΕΣ) που έχει εκδοθεί από κράτος μέλος της ΕΕ εάν υπάρχουν συστημικές ή γενικευμένες ελλείψεις όσον αφορά το κράτος δικαίου στο οικείο κράτος μέλος και αυτές ενδέχεται να επηρεάζουν την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος στο κράτος μέλος έκδοσης και το θεμελιώδες δικαίωμα του ενάγοντος σε δίκαιη δίκη (5). |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Τα ανεξάρτητα εθνικά δικαστήρια αποτελούν το προπύργιο που διασφαλίζει ότι οι πολίτες μπορούν να βασίζονται στην επιβολή των δικαιωμάτων τους στην ΕΕ, ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μπορούν να προβαίνουν σε διασυνοριακό εμπόριο χωρίς την ανησυχία μήπως οι νομικές συμβάσεις δεν εφαρμόζονται με αμερόληπτο και ανεξάρτητο τρόπο και ότι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε γειτονική χώρα διαθέτουν εγγυήσεις για την επιβολή των δικαιωμάτων τους, αλλά και ότι οι ΟΚΠ μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα πέρα από τα σύνορα, χωρίς να φορολογείται μεροληπτικά η ξένη χρηματοδότηση αλληλεγγύης. Οι ΟΚΠ, οι κοινωνικοί εταίροι και τα συμβούλια ξένων επενδυτών έχουν εκφράσει την ανησυχία τους στην ΕΟΚΕ σχετικά με την επιδείνωση του κράτους δικαίου και τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η εκπαίδευση, τόσο τυπική όσο και μη τυπική, επιτελεί καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση δημοκρατικής νοοτροπίας που προάγει το κράτους δικαίου. Η πολυμορφία των πολιτικών νοοτροπιών στην Ευρώπη δυσχεραίνει αυτό το έργο. Ωστόσο, υπάρχουν επιτυχημένα ιστορικά παραδείγματα όπου οι δημοκρατικές αξίες διδάχθηκαν, διαδόθηκαν και εδραιώθηκαν. Μακροπρόθεσμα, η καλύτερη δικλείδα ασφαλείας κατά των οπισθοδρομήσεων σε θέματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου είναι οι ενεργοί, μορφωμένοι και συμμετέχοντες πολίτες. Η φιλελεύθερη δημοκρατία όπως ορίζεται σε παλαιότερη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (6) και το κράτος δικαίου πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά και το μυαλό κάθε Ευρωπαίου πολίτη, και η ΕΕ πρέπει να ηγείται της σχετικής προσπάθειας, π.χ. ενθαρρύνοντας την ενσωμάτωση αυτών των ζητημάτων στο πρόγραμμα σπουδών των σχολείων και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και προωθώντας πανεπιστημιακές και επαγγελματικές ανταλλαγές μεταξύ πολιτών και ΟΚΠ που δραστηριοποιούνται σε σχετικούς τομείς. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει φιλόδοξη στρατηγική επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

3.19.

4.   Παρατηρήσεις για τα υφιστάμενα εργαλεία

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις ελλείψεις των υφιστάμενων εργαλείων που διαθέτουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ για την προστασία των αξιών του άρθρου 2. Οι διαδικασίες για παράβαση τείνουν να επικεντρώνονται αποκλειστικά στην πρόληψη ή τη διόρθωση συντονισμένων επιθέσεων κατά του κράτους δικαίου. Δεύτερον, αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολο να συμπαραταχθεί επαρκής πολιτική βούληση ώστε να ενεργοποιηθεί η διαδικασία του άρθρου 7 της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Όσον αφορά την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου»του 2014 (7), μολονότι είναι ευκολότερο να ενεργοποιηθεί από το άρθρο 7, η αποτελεσματικότητά της είναι αμφισβητήσιμη όταν έρχεται αντιμέτωπη με κυβερνήσεις που δεν επιθυμούν να συνεργαστούν. Επιπλέον, τα κατώτατα όρια που απαιτούνται για την ενεργοποίησή του είναι πολύ υψηλά και πολύ αργά. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη βελτίωση του πλαισίου για το κράτος δικαίου, μεταξύ άλλων με τον καθορισμό σαφέστερων σημείων αναφοράς, δεικτών και προθεσμιών για την καλύτερη αξιολόγηση της απόκρισης των ενδιαφερόμενων αρχών και των συνοδευτικών μέτρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.

4.3.   Διαδικασίες επί παραβάσει και προδικαστικές αποφάσεις

| 4.3.1 | Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κινήσει αρκετές διαδικασίες επί παραβάσει σε θέματα αξιών που αφορούν το κράτος δικαίου (8). Οι διαδικασίες αυτές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όποτε είναι δυνατόν, δεν μπορούν όμως να σταθούν από μόνες τους, καθώς δεν αφορούν όλες οι παραβάσεις τη νομοθεσία της ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι διαδικασία επί παραβάσει μπορεί να κινηθεί κατ’ εφαρμογή του άρθρου 258 της ΣΛΕΕ άμεσα για παραβίαση του άρθρου 2 της ΣΕΕ (9), στοιχείο το οποίο μπορεί να αποτελέσει μια πορεία προς διερεύνηση. |
| --- | --- |

4.3.1

| 4.3.2 | Η προδικαστική απόφαση μπορεί επίσης να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο. Εντούτοις, υπάρχουν διάφορα εμπόδια για την υποβολή προκαταρκτικών ερωτημάτων από τα εθνικά δικαστήρια στο δικαστήριο της ΕΕ, και συχνά η διαδικασία είναι μακρά. |
| --- | --- |

4.3.2

4.4.   Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

| 4.4.1 | Κύριος στόχος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου είναι να παρέχει ένα πλαίσιο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών σε ολόκληρη την ΕΕ, καλύπτει όμως και την καταπολέμηση της διαφθοράς, την αποτελεσματικότητα των συστημάτων δικαιοσύνης και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, γεγονός το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε ειδικές ανά χώρα συστάσεις (10). Ωστόσο, δεν διασφαλίζεται κατ’ ανάγκη αποτελεσματική παρακολούθηση. |
| --- | --- |

4.4.1

| 4.4.2 | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο επικρίνεται για την ανεπαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο (11), ενώ μόνο το 20 % των ειδικών ανά χώρα συστάσεων εφαρμόζεται επί του παρόντος ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη (12). |
| --- | --- |

4.4.2

| 4.4.3 | Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί κυρίως εργαλείο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, καθοδηγώντας και υποστηρίζοντας μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη. Ωστόσο, ο ρόλος του στην παρακολούθηση και την προώθηση ζητημάτων κράτους δικαίου θα μπορούσε να ενισχυθεί με την ενσωμάτωση σχετικών με το κράτος δικαίου δεικτών κατά τρόπο πιο ορατό, μεταξύ άλλων για ζητήματα όπως η ασφάλεια δικαίου και η πρόσβαση σε ένδικα μέσα για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους. Πρέπει επίσης να βελτιωθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και να εξασφαλιστεί καλύτερη παρακολούθηση με στόχο τη βελτίωση της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

4.4.3

4.5.   Πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης

| 4.5.1 | Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης παρέχει πληροφορίες σχετικά με το δικαστικό σύστημα σε όλα τα κράτη μέλη και μπορεί να οδηγήσει σε ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ βασίζεται σε έρευνες πολιτών και επιχειρήσεων για την αξιολόγηση της ανεξαρτησίας του συστήματος δικαιοσύνης (13). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά στην εν λόγω έρευνα να περιλαμβάνονται και οι ΟΚΠ. |
| --- | --- |

4.5.1

4.6.   Μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου

| 4.6.1 | Ο μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου (Cooperation and Verification Mechanism/CVM) (14) δημιουργήθηκε ως μεταβατικό μέτρο για να βοηθήσει τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, μετά την ένταξή τους, στην αντιμετώπιση αρκετών αδυναμιών σχετικά με τη δικαστική μεταρρύθμιση, τη διαφθορά και (για τη Βουλγαρία) το οργανωμένο έγκλημα. Καθιέρωσε ένα σύνολο κριτηρίων το οποίο αξιολογεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία και υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο. |
| --- | --- |

4.6.1

| 4.6.2 | Ο μηχανισμός αυτός έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο. Ωστόσο, η τελευταία έκθεση για τη Ρουμανία υπέδειξε οπισθοδρόμηση στην πορεία, ενώ αναμενόταν να ολοκληρωθεί πολύ σύντομα. Το γεγονός αυτό εγείρει ανησυχία ως προς το κατά πόσον το αίτημα για πρόοδο είναι αρκετά αυστηρό και αν η αλλαγή πρέπει να εδραιωθεί καλύτερα προτού κλείσει ο μηχανισμός. |
| --- | --- |

4.6.2

| 4.6.3 | Η συνάφεια του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου ως προς την αντιμετώπιση των προκλήσεων του κράτους δικαίου σε άλλα κράτη μέλη χρήζει πιο εμπεριστατωμένης αξιολόγησης. Παρά τις διακυμάνσεις της δέσμευσης εκ μέρους διαφόρων κυβερνώντων κομμάτων στις δύο χώρες, η ύπαρξη του μέσου επιτρέπει διαρθρωμένο και συνεχή διάλογο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της χώρας μέλους. |
| --- | --- |

4.6.3

4.7.   Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 4.7.1 | Η Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρέχει άμεση υποστήριξη στις εθνικές αρχές (αναθεώρηση μεθόδων, κατάρτιση, ανάλυση, συμβουλές εμπειρογνωμόνων) και καλύπτει τη διακυβέρνηση και τη δημόσια διοίκηση, συμπεριλαμβανομένης της διαφάνειας και της καταπολέμησης της διαφθοράς, ουσιαστικά όμως είναι ένα μακροοικονομικό εργαλείο. Λίγα έργα συνδέονται ουσιαστικά με το κράτος δικαίου (15). |
| --- | --- |

4.7.1

| 4.7.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά αυξημένη χρήση ειδικών αποστολών όταν έχουν εκδοθεί ειδικές ανά χώρα συστάσεις σχετικά με το κράτος δικαίου σε ένα κράτος μέλος, ενώ πρέπει να διασφαλίζεται η συμμετοχή των ΟΚΠ στα προγράμματα μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

4.7.2

4.8.   Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία και ταμεία που στηρίζουν πολιτικές για τη δικαιοσύνη και την ασφάλεια

| 4.8.1 | Ένας από τους σημαντικότερους μοχλούς που διαθέτει η ΕΕ για να επιβάλλει τον σεβασμό του κράτους δικαίου είναι η χρηματοδότηση. Στις 17 Ιανουαρίου 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε τη σύσταση μηχανισμού (του μέσου για τις ευρωπαϊκές αξίες) με στόχο την αύξηση της χρηματοδότησης του προγράμματος «Δικαιώματα και αξίες»της ΕΕ. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη σύσταση ταμείου για τη δικαιοσύνη, τα δικαιώματα και τις αξίες δεν ανταποκρίνεται πλήρως στο αίτημα αυτό. |
| --- | --- |

4.8.1

| 4.8.2 | Αν και η ΕΟΚΕ επικροτεί τα κονδύλια που συνδέονται με την ενίσχυση της πρόσβασης των ΟΚΠ σε κεφάλαια από το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, βρίσκει ανεπαρκές το ποσό που προορίζεται για το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως και το ποσό που διατίθεται για τις ΟΚΠ (16). |
| --- | --- |

4.8.2

4.9.   Ένας νέος μηχανισμός για την προστασία του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περιπτώσεις κατά τις οποίες γενικευμένες ελλείψεις όσον αφορά το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη επηρεάζουν ή ενέχουν τον κίνδυνο να επηρεάσουν τον προϋπολογισμό

| 4.9.1 | Η ΕΟΚΕ επικρότησε την πρόταση και συνέστησε μεγαλύτερη συμμετοχή της ΕΟΚΕ (17). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνέστησε να τροποποιηθεί η πρόταση ώστε να συμπεριλάβει μια ευρύτερη έννοια του κράτους δικαίου που θα καλύπτει την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και θα εγγυάται την προστασία της πλουραλιστικής δημοκρατίας. |
| --- | --- |

4.9.1

| 4.9.2 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά ιδιαίτερη προσοχή σε αυτήν την περίπτωση ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν πλήττονται οι τελικοί δικαιούχοι. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε και να παρέχουμε ειδικά μέσα υποστήριξης στις ανεξάρτητες οργανώσεις που βρίσκονται σε εξαιρετικά ευαίσθητη θέση στο κράτος μέλος τους. |
| --- | --- |

4.9.2

4.10.   Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

| 4.10.1 | Η διαφθορά αποτελεί μία από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το κράτος δικαίου. Ως εκ τούτου, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει ότι τα κονδύλιά της δεν χρησιμοποιούνται καταχρηστικά, ούτε επιτρέπουν τη διαφθορά. |
| --- | --- |

4.10.1

| 4.10.2 | Επί του παρόντος, έρευνες της OLAF μπορούν να εκκινήσουν μόνον κατόπιν παραγγελίας από εισαγγελείς των κρατών μελών (18) και μόνο το 45% των ερευνών οδηγεί σε δίωξη (19). Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη νέα Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) (20) και καλεί όλες τις χώρες της ΕΕ να συμμετάσχουν (21). |
| --- | --- |

4.10.2

| 4.10.3 | Οι ΟΚΠ, οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος και οι δημοσιογράφοι επιτελούν σημαντικό ρόλο στην αποκάλυψη της απάτης, για αυτό και η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία του διαρθρωμένου διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και της παροχής ενισχυμένης χρηματοπιστωτικής και πολιτικής στήριξης στους εν λόγω φορείς. |
| --- | --- |

4.10.3

4.11.   Διαδικασία ένταξης στην ΕΕ και πολιτική γειτονίας

| 4.11.1 | Το 2011, η ΕΕ εισήγαγε μια νέα προσέγγιση για τα ταμεία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΜΓ) προκειμένου να ασκήσει πίεση στις χώρες εταίρους να δεσμευτούν ως προς τις αξίες της ΕΕ και τη διενέργεια πολιτικών μεταρρυθμίσεων (22). |
| --- | --- |

4.11.1

| 4.11.2 | Οι πολιτικές προϋποθέσεις είναι μια θετική πλευρά του ΕΜΓ που λειτουργεί καλά με τις χώρες που ενδιαφέρονται για τις μεταρρυθμίσεις. |
| --- | --- |

4.11.2

| 4.11.3 | Η ΕΕ πρέπει να υποστηρίξει σθεναρά τη δέσμευσή της για τη θέσπιση πολιτικών προϋποθέσεων στην πολιτική γειτονίας και στη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ. Για να παραμείνει αξιόπιστη, πρέπει να εφαρμόζει τα ίδια κριτήρια εσωτερικά. Για κάθε χώρα που επιθυμεί να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι απαραίτητη η σταθερή δέσμευση στις «ευρωπαϊκές αξίες». Οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες πρέπει να πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης (23). Είναι σημαντικό η ΕΕ να επιβάλλει αυστηρότατα αυτά τα αιτήματα. Η ενίσχυση του κράτους δικαίου δεν συνιστά μόνο θεσμικό ζήτημα, απαιτεί και κοινωνικό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

4.11.3

5.   Προτάσεις για το μέλλον

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει από το 2016 τη δημιουργία μηχανισμού σε επίπεδο ΕΕ για την παρακολούθηση του σεβασμού του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων (24). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να προβλεφθεί ένας νομικά δεσμευτικός ευρωπαϊκός μηχανισμός, ένα πλαίσιο με την ενεργό συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εντός του οποίου η ΕΟΚΕ θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο εκπροσωπώντας την κοινωνία των πολιτών. Ο μηχανισμός αυτός θα συμπληρώσει τα υφιστάμενα εργαλεία (25), πρέπει δε να περιλαμβάνει στοιχείο πρόληψης που θα επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους φορείς (επιχειρήσεις, συνδικάτα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εθνικούς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημόσιες αρχές) και τους εμπειρογνώμονες να εντοπίζουν ελλείψεις καθώς ανακύπτουν σε εθνικό επίπεδο και να συζητούν σε έγκαιρο στάδιο για την επίλυσή τους. Ένας τέτοιου είδους μηχανισμός θα συμβάλει επίσης στην κατανομή των βαρών μεταξύ των θεσμικών οργάνων και θα αυξήσει την από κοινού ανάληψη ενωσιακών δράσεων στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ο ρόλος της ΕΟΚΕ στον συγκεκριμένο τομέα θα πρέπει να εκτιμάται στο πλαίσιο της μοναδικής της σύνθεσης και εμβέλειας μεταξύ του ενωσιακού και του εθνικού επιπέδου. Ως κομβικής σημασίας εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, καλύπτει οργανώσεις που είναι βαθιά προσηλωμένες στα ζητήματα του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αλλά και κοινωνικούς εταίρους και άλλους βασικούς οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς με τις εθνικές και ενωσιακές τους διασυνδέσεις. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να παράσχει σαφή προστιθέμενη αξία, ως πηγή μοναδικών στοιχείων και ιδεών από το επίπεδο της βάσης, χωρίς επικαλύψεις με άλλες σχετικές πηγές όσον αφορά την προαγωγή, την πρόληψη και την αντίδραση. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Ως πρώτο βήμα, η ΕΟΚΕ έχει ήδη αρχίσει η ίδια τη διεξαγωγή διερευνητικών αποστολών για να σχηματίσει μια γενική εικόνα του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα προβλήματα η κοινωνία των πολιτών στα επιμέρους κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ έχει την πρόθεση να επισκεφθεί και τα 28 κράτη μέλη (26), θα εκδώσει όμως έκθεση σχετικά με τα πορίσματά της το φθινόπωρο μετά τις 5 πρώτες επισκέψεις χωρών. Μολονότι οι επισκέψεις αυτές δεν εμπεριέχονται σε μηχανισμό παρακολούθησης, αποτελεί σημαντική συμβολή να ακούγεται η άποψη των εθνικών ΟΚΠ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει ως περαιτέρω μέτρο την αναγνώριση και την ενίσχυση των υφιστάμενων πλατφορμών της κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων βάσης. Ο πολλαπλασιασμός των φωνών τους είναι απαραίτητος, δεδομένων των συνθηκών. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Επιπλέον, πρέπει να καθιερωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα ετήσιο φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου με τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ, αφενός, ώστε οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων της ΕΕ να ενημερώνονται έγκαιρα και άμεσα από τις οργανώσεις βάσης όσον αφορά τις αναδυόμενες προκλήσεις για τις αξίες που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ και, αφετέρου, να διευκολυνθεί η αμοιβαία μάθηση, η οικοδόμηση εμπιστοσύνης και η συνεργασία μεταξύ εθνικών ενδιαφερόμενων φορέων όπως επιχειρήσεων, συνδικάτων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοσίων αρχών. Ο μορφότυπος και οι λεπτομέρειες που αφορούν αυτό το φόρουμ ενδιαφερόμενων φορέων πρέπει να βασίζονται στα υφιστάμενα παραδείγματα του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τη Μετανάστευση και της Ευρωπαϊκής πλατφόρμας ενδιαφερόμενων φορέων για την κυκλική οικονομία. Η ΕΟΚΕ θα παρέχει τη γραμματεία και θα φιλοξενεί τις συνεδριάσεις του φόρουμ, που θα διοργανώνονται από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο πολλαπλασιασμός των απόψεων είναι απαραίτητος υπό τις παρούσες συνθήκες και θα μπορούσε να επιτρέπει στις ΟΚΠ να εκπέμπουν έγκαιρη προειδοποίηση. Σε αντίθεση με το ετήσιο συμπόσιο για τα θεμελιώδη δικαιώματα, το οποίο περιλαμβάνει περιορισμένο αριθμό βασικών ενδιαφερομένων, το φόρουμ της ΕΟΚΕ προορίζεται να είναι ένα ανοιχτό φόρουμ που θα ενθαρρύνει τη δημόσια συζήτηση. Η εντολή του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA) περιορίζεται δυστυχώς από το άρθρο 51 του Χάρτη σε παρεμβάσεις στην περίπτωση ορισμένων παραβιάσεων του άρθρου 2 της ΣΕΕ. Στο φόρουμ του συμμετέχουν κυρίως οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η ΕΟΚΕ καλύπτει οργανώσεις και πέραν του τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, και έχει εμπειρία αλληλεπίδρασης με οργανώσεις σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο βάσης σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων. Αυτό προσδίδει προστιθέμενη αξία όσον αφορά τη συμβολή στην ποικιλομορφία και τον δυναμισμό της κοινωνίας των πολιτών και περιλαμβάνει σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Πρέπει να εξετάζονται οι οικονομικές πτυχές του κράτους δικαίου. Η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι μια αξία που είναι δύσκολο να υπολογιστεί από καθαρά οικονομικής άποψης, είναι όμως σαφές ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης σε συνδυασμό με πολιτική επιρροή επί του δικαστικού σώματος ή με διαφθορά έχει αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη έμφαση και να συλλέξει περισσότερα δεδομένα και αναλύσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της επιδείνωσης του κράτους δικαίου σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων. Η νομική ανασφάλεια, η μη διαφανής χάραξη νομοθεσίας, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, η διακριτική πρόσβαση στις αγορές δημοσίων συμβάσεων και η έλλειψη πραγματικής πρόσβασης σε ένδικα μέσα αποτελούν παραδείγματα επιπτώσεων της επιδείνωσης του κράτους δικαίου στον επιχειρηματικό τομέα, οι οποίες επιπτώσεις πρέπει να εξεταστούν ενδελεχέστερα στην ανάλυση και την απάντηση της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Ένα ειδικό ζήτημα είναι η ανάγκη ισχυρότερης υποστήριξης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (βασική χρηματοδότηση για τις οργανώσεις εποπτείας): είναι σημαντικό η ΕΕ να εξετάσει τρόπους στήριξης των ΟΚΠ και της ερευνητικής δημοσιογραφίας και των μέσων ενημέρωσης που παρακολουθούν και αναφέρουν τις αναδυόμενες προκλήσεις που αφορούν το άρθρου 2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρειάζεται ένα χρηματοδοτικό μέσο για την υποστήριξη των ΟΚΠ που προωθούν τις αξίες του άρθρου 2 στα κράτη μέλη, με σκοπό την καλλιέργεια της στήριξης των εν λόγω αξιών από τους πολίτες σε τοπικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη σχετική γνωμοδότησή της σχετικά με τις προτάσεις για ένα νέο Ταμείο Δικαιοσύνης, Δικαιωμάτων και Αξιών (27) και καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αυξήσουν σημαντικά τους πόρους του εν λόγω ταμείου βάσει της απόφασης για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μετά το 2020. |
| --- | --- |

5.8.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 88.

1

(2)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 8.

2

(3)  Θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993.

3

(4)  EE C 81 της 2.3.2018, σ. 9.

4

(5)  Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, . Απόφαση του Δικαστηρίου (Μείζονος συνθέσεως) — Υπόθεση C-216/18 PPU, 25 Ιουλίου 2018.

5

(6)  SOC/605 — Ανθεκτική δημοκρατία μέσω ισχυρής και πολύμορφης κοινωνίας των πολιτών (ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 24).

6

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανακοίνωση «Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου», 11 Μαρτίου 2014.

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, http://europa.eu/rapid/press-release_IP-19-1957_EN.htm, 3 Απριλίου 2019.

8

(9)  Michel Waelbroeck και Peter Oliver, Enforcing the Rule of Law in the EU: What can be done about Hungary and Poland? (Επιβολή του κράτους δικαίου στην ΕΕ: Τι μπορεί να γίνει για την Ουγγαρία και την Πολωνία;), 9 Φεβρουαρίου 2018.

9

(10)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανακοίνωση «Περαιτέρω ενδυνάμωση του κράτους δικαίου εντός της Ένωσης — Τρέχουσα κατάσταση και πιθανά επόμενα βήματα», 3 Απριλίου 2019.

10

(11)  Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων, Δελτίο Τύπου: ETUC on European Semester Winter Package (Η ΕΣΣΟ για τη χειμερινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου), 27 Φεβρουαρίου 2019.

11

(12)  Business Europe, Ενημερωτικό δελτίο αριθ. 2019-13: A renewed role for the European Semester (Ανανεωμένος ρόλος για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο), 11 Απριλίου 2019

12

(13)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πίνακας επιδόσεων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης το 2019, 2019, σ. 63: 3.3.3 Σύνοψη όσον αφορά τη δικαστική ανεξαρτησία.

13

(14)  https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/rule-law/assistance-bulgaria-and-romania-under-cvm_en

14

(15)  Μόνον 6 από τα παραδείγματα που παρέχονται από την Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων επικεντρώνονται στο κράτος δικαίου: η εκπόνηση ανεξάρτητης ανάλυσης της εισαγγελίας στη Βουλγαρία· η μεταρρύθμιση της αξιολόγησης της αναπηρίας στην Τσεχία, την Ελλάδα και την Πολωνία· η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος στην Κροατία· η βελτίωση του συντονισμού των εσωτερικών ελέγχων στη Ρουμανία· η βελτίωση της διεκπεραίωσης υποθέσεων καταγγελιών δυσλειτουργιών στην Ιταλία· και η συμβολή στην ένταξη νέων μεταναστών και προσφύγων στην Αυστρία.

15

(16)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 178.

16

(17)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 173.

17

(18)  Ελεγκτικό Συνέδριο, Ειδική έκθεση 1/2019: Καταπολέμηση της απάτης κατά την εκτέλεση των δαπανών της ΕΕ: ανάγκη λήψης μέτρων

18

(19)  Organized Crime and Corruption Reporting Project, Η Επιτροπή υιοθετεί νέα στρατηγική κατά της απάτης, 1η Μαΐου 2019.

19

(20)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανακοίνωση «Στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης: ενισχυμένη δράση για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ», 29 Απριλίου 2019.

20

(21)  Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ιστοσελίδα για τις πολιτικές.

21

(22)  Momin Badarna, The ENP and its Political Conditionality Instrument: is it ineffective? (Ο ΕΜΓ και το μέσο πολιτικής αιρεσιμότητάς του: είναι αναποτελεσματικό;), Young European Federalists, 15 Σεπτεμβρίου 2018

22

(23)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανακοίνωση του 2018 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, 17 Απριλίου 2018.

23

(24)  ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 8.

24

(25)  Όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 27ης Ιανουαρίου 2014 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ (2012), P7_TA(2014)1773, εισηγητής: ο κ. Louis Michel, 22 Νοεμβρίου, σημείο 9.

25

(26)  27 κράτη μέλη, όταν το Ηνωμένο Βασίλειο αποχωρήσει από την ΕΕ.

26

(27)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 178 για τα έγγραφα COM(2018) 383 final και COM(2018) 384.

27

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 59 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 3.7

Οι πλέον σοβαρές προκλήσεις είναι παρούσες σε ορισμένα κράτη μέλη όπου ισχυροί πολιτικοί παράγοντες έχουν στραφεί κατά της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, αλλά και κατά των θεσμών και των οργανώσεων που συνθέτουν και υποστηρίζουν το πλουραλιστικό δημοκρατικό σύστημα. Η ανακοίνωση δεν εξετάζει επαρκώς αυτή την ουσιαστική πτυχή προτιμώντας μια προοπτική βάσει της οποίας τα θεσμικά όργανα -κοινοβούλια, κυβερνήσεις και υπουργεία, συνταγματικά δικαστήρια, επαγγελματικοί φορείς- διαχωρίζονται από τον πολιτικό και εκλογικό ανταγωνισμό. Αυτή η «μη παρεμβατική» (“hands off”) προσέγγιση της κομματικής πολιτικής και των εκλογών αποτρέπει κάθε εξήγηση των λόγων για τους οποίους ισχυροί παράγοντες λειτουργούν ενάντια στο κράτος δικαίου και τη δημοκρατία και γιατί εμφανίζονται, ταυτόχρονα, δημοφιλείς και ασταμάτητοι. Οι πολιτικές, πολιτιστικές και κοινωνιολογικές πτυχές των σχετικών με το κράτος δικαίου προκλήσεων που πλήττουν τις δημοκρατίες αποτελούν καθοριστικής σημασίας πεδίο που δεν συνεκτιμάται μέχρι στιγμής στην ανάλυση και την ανταπόκριση της ΕΕ. Αυτό εξηγεί εν μέρει τους περιορισμούς της τρέχουσας προσέγγισης και εργαλείων - συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας του άρθρου 7 παρ. 1. Μέσω της σύνδεσής της με την κοινωνία πολιτών στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ βρίσκεται σε εξαιρετική θέση προκειμένου να παρέχει χώρο για καλύτερη ανάλυση, συζήτηση και απάντηση σε αυτές τις πολιτικές, κοινωνιολογικές και πολιτιστικές πτυχές των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Αιτιολογία

Οι συντάκτες της γνωμοδότησης είναι υπερβολικοί στην κριτική που ασκούν στα θεσμικά όργανα των κρατών μελών. Η προτεινόμενη διατύπωση ενδέχεται να εκληφθεί ως προσβολή εις βάρος των θεσμικών οργάνων, από τα οποία ζητείται να μεριμνούν για τη διατήρηση του πλουραλισμού του συστήματος. Στο υπόλοιπο μέρος αυτού του σημείου αποτυπώνονται οι προσδοκίες από τις αναλύσεις της ΕΕ με θέμα το κράτος δικαίου.

Ψηφοφορία

| Ψήφοι υπέρ | : | 47 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 141 |
| Αποχές | : | 19 |

Ψήφοι υπέρ

:

47

Ψήφοι κατά

:

141

Αποχές

:

19

Σημείο 5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να προβλεφθεί ένας νομικά δεσμευτικός ευρωπαϊκός μηχανισμός, ένα πλαίσιο με την ενεργό συμμετοχή της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εντός του οποίου η ΕΟΚΕ θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο εκπροσωπώντας την κοινωνία πολιτών. Ο μηχανισμός αυτός θα συμπληρώσει τα υφιστάμενα εργαλεία (1), πρέπει δε να περιλαμβάνει στοιχείο πρόληψης που θα επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους φορείς (επιχειρήσεις, συνδικάτα, οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών, εθνικούς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημόσιες αρχές) και τους εμπειρογνώμονες να εντοπίζουν ελλείψεις καθώς ανακύπτουν σε εθνικό επίπεδο και να συζητούν σε έγκαιρό στάδιο για την επίλυσή τους. Ένας τέτοιου είδους μηχανισμός θα συμβάλει επίσης στην κατανομή των βαρών μεταξύ των θεσμικών οργάνων και θα αυξήσει την από κοινού ανάληψη ενωσιακών δράσεων στον τομέα αυτό. Πάντως, η χρήση του μηχανισμού απαιτεί προσοχή έτσι ώστε να αποφεύγονται η εφαρμογή του στους σημερινούς πολιτικούς στόχους και η πρόκληση πολιτισμικών συγκρούσεων.

Αιτιολογία

Η προτεινόμενη προσθήκη δεν περιορίζει τη στήριξη της ΕΟΚΕ στη δημιουργία του μηχανισμού. Αντιθέτως, την εμπλουτίζει με ένα σχόλιο σχετικό με την πολιτική ουδετερότητα και την αναγνώριση της πολιτιστικής πολυμορφίας.

Ψηφοφορία

| Ψήφοι υπέρ | : | 42 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 153 |
| Αποχές | : | 23 |

Ψήφοι υπέρ

:

42

Ψήφοι κατά

:

153

Αποχές

:

23

Σημείο 1.6

Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να στηρίζει τη δημιουργία μηχανισμού σε επίπεδο ΕΕ για την παρακολούθηση του σεβασμού του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να προβλεφθεί ένας νομικά δεσμευτικός ευρωπαϊκός μηχανισμός, ένα πλαίσιο με την ενεργό συμμετοχή της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εντός του οποίου η ΕΟΚΕ θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο εκπροσωπώντας την κοινωνία πολιτών. Αυτός ο μηχανισμός πρέπει να περιλαμβάνει στοιχείο πρόληψης που να επιτρέπει στους εμπειρογνώμονες και τους εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών να ενεργοποιούν σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης αναφορικά με συγκεκριμένες εξελίξεις και να συζητούν πιθανές λύσεις με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Ο μηχανισμός αυτός θα συμβάλει επίσης στην κατανομή των βαρών μεταξύ των θεσμικών οργάνων και θα αυξήσει την από κοινού ανάληψη ενωσιακών δράσεων. Πάντως, η χρήση του μηχανισμού απαιτεί προσοχή έτσι ώστε να αποφεύγονται η εφαρμογή του στους σημερινούς πολιτικούς στόχους και η πρόκληση πολιτισμικών συγκρούσεων.

Αιτιολογία

Η προτεινόμενη προσθήκη δεν περιορίζει τη στήριξη της ΕΟΚΕ στη δημιουργία του μηχανισμού. Αντιθέτως, την εμπλουτίζει με ένα σχόλιο σχετικό με την πολιτική ουδετερότητα και την αναγνώριση της πολιτιστικής πολυμορφίας.

Ψηφοφορία

| Ψήφοι υπέρ | : | 42 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 153 |
| Αποχές | : | 23 |

Ψήφοι υπέρ

:

42

Ψήφοι κατά

:

153

Αποχές

:

23

Τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης του τμήματος τροποποιήθηκαν μέσω των τροπολογιών που υιοθέτησε η Ολομέλεια, συγκέντρωσαν όμως στην αρχική τους μορφή περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψήφων (άρθρο 59 (4) του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 3.12

Οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών, οι υπερασπιστείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος και οι δημοσιογράφοι βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή όταν το κράτος δικαίου επιδεινώνεται και περιέρχονται σε πολύ δύσκολη θέση όταν σημειώνεται παραβίαση του νόμου σε κάποιο κράτος μέλος. Αυτές υποστηρίζουν την τήρηση των δικαιωμάτων, παρακολουθούν την κατάσταση και αναφέρουν παραβιάσεις, ενώ μόνο στο επίπεδο βάσης μπορούν να αποστέλλουν σήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ρόλος τους είναι πρωταρχικής σημασίας, όπως και ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και της ερευνητικής δημοσιογραφίας. Συνεπώς, για την όποια αξιόπιστη πρόοδο είναι αναγκαία η εξεύρεση τρόπων προστασίας των οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών και των μέσων ενημέρωσης. Στις προτάσεις που θα υποβάλει η Επιτροπή μετά την περίοδο προβληματισμού, εξέχουσα θέση πρέπει να κατέχουν προτάσεις για τον ρόλο τους.

Ψηφοφορία

| Ψήφοι υπέρ | : | 122 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 73 |
| Αποχές | : | 20 |

Ψήφοι υπέρ

:

122

Ψήφοι κατά

:

73

Αποχές

:

20

Σημείο 1.11

Η εκπαίδευση, τόσο τυπική όσο και μη τυπική, επιτελεί καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση δημοκρατικής νοοτροπίας που προάγει το κράτους δικαίου. Η φιλελεύθερη δημοκρατία και το κράτος δικαίου πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά και το μυαλό κάθε ευρωπαίου πολίτη· η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει φιλόδοξη στρατηγική επικοινωνίας, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία.

Ψηφοφορία

| Ψήφοι υπέρ | : | 119 |
| --- | --- | --- |
| Ψήφοι κατά | : | 73 |
| Αποχές | : | 21 |

Ψήφοι υπέρ

:

119

Ψήφοι κατά

:

73

Αποχές

:

21

---

(1)  Όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 27ης Ιανουαρίου 2014 σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2012), P7_TA(2014)0173, εισηγητής: ο κ. Louis Michel, 22 Νοεμβρίου, σημείο 9.

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/49 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/49

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1313/2013/ΕΕ περί μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης»

[COM(2019) 125 final — 2019/0070 (COD)]

(2019/C 282/08)

Εισηγητής: ο κ. Παναγιώτης ΓΚΌΦΑς

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.3.2019
  Συμβούλιο, 27,3.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 23.5.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 19.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 171/01/04 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.3.2019

Συμβούλιο, 27,3.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

23.5.2019

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

19.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

171/01/04

1.   Ιστορικό πλαίσιο

| 1.1. | Στις 13 Μαρτίου 2019 εγκρίθηκε ένας νέος μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης (ΜΠΠΕ) με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1313/2013/ΕΕ. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης παρέχει ένα πλαίσιο συνεργασίας και παροχής βοήθειας σε μείζονες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης εντός και εκτός της ΕΕ. Από το 2001, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ ενεργοποιήθηκε περισσότερες από 300 φορές. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, δύο χώρες του ΕΟΧ (Ισλανδία και Νορβηγία), καθώς και το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η ΠΓΔΜ και η Τουρκία, είναι συμβαλλόμενα μέρη του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, από κοινού με τα Ηνωμένα Έθνη (Πλαίσιο Σεντάι για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών 2015-2030) και συναφείς διεθνείς οργανισμούς. Η πράξη προβλέπει τη δημιουργία πρόσθετου αποθέματος πόρων (rescEU), για την παροχή συνδρομής σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι συνολικές υφιστάμενες ικανότητες δεν επαρκούν. Το σύστημα rescEU θα περιλαμβάνει ιδίως εναέρια μέσα για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών, καθώς και πόρους για την αντιμετώπιση έκτακτων ιατρικών περιστατικών και χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών συμβάντων. Το Δίκτυο γνώσεων για την πολιτική προστασία, το οποίο εστιάζεται στην εκπαίδευση και την ανταλλαγή γνώσεων, θα αποτελέσει επίσης στρατηγικό παράγοντα από πλευράς ετοιμότητας και πρόληψης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Με την παρούσα τροποποίηση αναμένεται να βελτιωθεί η πρόληψη των κινδύνων, καθότι τα κράτη μέλη οφείλουν πλέον να σταθμίσουν περαιτέρω την ικανότητά τους στη διαχείριση κινδύνων, καθώς και να αναπτύξουν τον προγραμματισμό τους για τη διαχείριση κινδύνων. Τούτο δε ιδίως όταν τα κράτη μέλη πλήττονται ταυτόχρονα από το ίδιο είδος καταστροφών, είτε φυσικών είτε ανθρωπογενών ή συνδεόμενων με απρόσμενες ή απρόβλεπτες κλιματικές αλλαγές, ισχυρούς σεισμούς με υψηλή συχνότητα επανάληψης που προκαλούν απώλεια ανθρώπινων ζωών και μαζική καταστροφή οικοσυστημάτων, μη στρατιωτικών και δημόσιων υποδομών, οικονομικών δραστηριοτήτων και μικρών επιχειρήσεων (1). |
| --- | --- |

1.2.

2.   Συμπεράσματα

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση για την αναθεώρηση και την ενίσχυση του υφιστάμενου πλαισίου του ΜΠΠΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Με στόχο τη διασφάλιση ενιαίων όρων εφαρμογής του ΜΠΠΕ και ενόψει της δημιουργίας και της οργάνωσης του Δικτύου γνώσεων για την πολιτική προστασία, η ΕΟΚΕ μπορεί να συμβάλει στην περιοδική επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών για τη χαρτογράφηση των κινδύνων στο πλαίσιο ειδικών συμβουλευτικών ομάδων, καθώς και μέσω ενδεδειγμένων διοργανικών πρωτοβουλιών (όπως π.χ. το Ετήσιο φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών για την εκτίμηση, την άμβλυνση, την πρόληψη και την ετοιμότητα αντιμετώπισης των κινδύνων), σε συνεργασία με αναγνωρισμένους και αντιπροσωπευτικούς κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους και περιφερειακά διασυνοριακά δίκτυα ανθεκτικών πόλεων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσουν τη σκοπιμότητα και να σχεδιάσουν την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού κέντρου κατάρτισης και κόμβου γνώσης που θα συνδέεται με τις υφιστάμενες εθνικές και υποεθνικές δομές, συμπεριλαμβανομένων κέντρων αριστείας, ανεξάρτητων ερευνητικών δικτύων και άλλων εμπειρογνωμόνων ικανών να παρέχουν άμεση ανάλυση παρέμβασης για ασυνήθεις καταστροφές. Αυτό το κέντρο και ο κόμβος γνώσης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα διαρκώς επικαιροποιούμενο, απτό και προσβάσιμο μέσο για την εξασφάλιση, τόσο σε νεαρούς επαγγελματίες όσο και σε έμπειρους εθελοντές, βασικών ικανοτήτων όσον αφορά την αποτελεσματική άμβλυνση των κινδύνων στον τομέα της κατάρτισης, με σκοπό τη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για ανθεκτικές τοπικές κοινότητες και, όπου αυτό είναι εφικτό, με δυνατότητα επέκτασης σε τρίτες χώρες, ιδίως δε σε γειτονικές χώρες, σε ευάλωτες ομάδες απομονωμένων περιοχών, σε φορείς αρμόδιους σε θέματα συγκοινωνιών και τουρισμού, σε μέσα ενημέρωσης κ.λπ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη δέουσα ενσωμάτωση των νέων στόχων και της προσέγγισης του ΜΠΠΕ στο πλαίσιο των υφιστάμενων διαρθρωτικών και επενδυτικών πολιτικών. Η διασφάλιση της ενδεδειγμένης τοπικής διάστασης, υπό την καθοδήγηση της εκάστοτε τοπικής κοινότητας, είναι ζωτικής σημασίας (ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες, νησιωτικές, ορεινές και αγροτικές περιοχές). Οι δράσεις των τοπικών κοινοτήτων αποτελούν τον ταχύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο περιορισμού των ζημιών που προκαλεί μια καταστροφή. |
| --- | --- |

2.4.

Βρυξέλλες, 19 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Παραπέμπουμε στο εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε στη Νάπολη στις 10 Φεβρουαρίου 2018, στο πλαίσιο σύμπραξης της ΕΟΚΕ με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ ECHO) και σε συνεργασία με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ETUC) και της Ένωσης Βιοτεχνιών και ΜΜΕ στην Ευρώπη (SMEunited), εκπροσώπους της ΕτΠ, οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (WWF, CIME), εθνικές οργανώσεις μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΓΣΕΒΕΕ, CMA Corse, CNA) και συνδικαλιστικών οργανώσεων, εξειδικευμένα ενωσιακά και εθνικά πανεπιστημιακά, ερευνητικά και εκπαιδευτικά δίκτυα (Πανεπιστήμιο Sapienza, Πανεπιστήμιο Federico II, Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας (INGV) της Νάπολης, Ακαδημία της Αβινιόν για τις ΜΜΕ, Κέντρο «Άνοδος»), δίκτυα ανθεκτικών δήμων και περιφερειών της ΕΕ (Αθήνα, Νάπολη και Θεσσαλονίκη), καθώς και με εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης και του εξειδικευμένου Τύπου.

1

---

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/51 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

Καθαρός πλανήτης για όλους Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία»

[COM(2018) 773 final]

(2019/C 282/09)

Εισηγητής: ο κ. Pierre Jean COULON

Συνεισηγητής: ο κ. Stefan BACK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17.6.2019 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδια τμήματα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον
  Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 20.6.2019 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 544 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 152/1/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 17.6.2019

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδια τμήματα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

20.6.2019

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

544

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

152/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι ο κίνδυνος να αυξηθεί αμέσως μετά το 2060 η θερμοκρασία του πλανήτη κατά 2o C —πέρα από το ανώτατο επίπεδο που ορίζεται στη συμφωνία του Παρισιού— θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις συνθήκες διαβίωσης και στην οικονομία στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τον στόχο να καταστεί η οικονομία της ΕΕ κλιματικά ουδέτερη έως το 2050 με κοινωνικά δίκαιο και αποδοτικό τρόπο. Μια τέτοια μετάβαση είναι δυνατή και επωφελής για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Για τον λόγο αυτό, πρέπει να αναληφθεί άμεσα δράση για το κλίμα. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις θεμελιώδεις προτεραιότητες που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τον στόχο να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία έως το 2050. Η ΕΟΚΕ ζητεί από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τις ΜΚΟ και τις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές να υποστηρίξουν τον συγκεκριμένο στόχο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τα προσδοκώμενα θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων που έχουν ήδη αποφασιστεί, με εκτιμώμενη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 45 % έως το 2030, ποσοστό υψηλότερο από τη δέσμευση της τάξης του 40 % που ανέλαβε η ΕΕ βάσει της συμφωνίας του Παρισιού, και με μείωση κατά 60 % έως το 2050. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Παρόλο που αυτό δεν αρκεί για την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης κοινωνίας έως το 2050, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα εκτιμώμενα αποτελέσματα των ήδη αποφασισμένων μέτρων με ορίζοντα το 2030, καταδεικνύουν ότι οποιαδήποτε νέα μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη για προβλεψιμότητα, προκειμένου να καταστεί δυνατός ο καλός προγραμματισμός και να αποφευχθεί η απώλεια στοιχείων ενεργητικού (sunken assets). Η ΕΟΚΕ τονίζει, ως εκ τούτου, τη σημασία που έχει η διαβίβαση σαφών και έγκαιρων μηνυμάτων προς τις επιχειρήσεις, και ιδίως προς τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Για τους ίδιους λόγους, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι επείγει να προσδιοριστεί μια στρατηγική για την περίοδο μετά το 2030, προκειμένου να επιτευχθεί η μετάβαση σε μια ουδέτερη από κλιματική άποψη κοινωνία μέχρι το 2050. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία πρέπει να υλοποιηθεί μέσω μιας ανταγωνιστικής, κοινωνικά δίκαιης και πολυμερούς προσέγγισης και ότι χρειάζεται να εφαρμοστούν κατάλληλα μέσα προκειμένου να επιτευχθεί η πλήρης συμμετοχή και αποδοχή της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων όλων των πολιτών, των επιχειρήσεων και των οργανώσεων. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή της τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών, ενώ συγχρόνως θα πρέπει να συνυπολογιστεί ο αντίκτυπός τους στις επιχειρήσεις και στους πολίτες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της δράσης που έχει αναληφθεί επίσης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο και τη σημασία της πλήρους συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της κυκλικής οικονομίας, της βιοοικονομίας, της ψηφιοποίησης και της συνεργατικής οικονομίας, ως βασικών παραγόντων που συμβάλλουν στη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων και στη μείωση των εκπομπών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, στην ανακοίνωση, η κινητικότητα αναγνωρίζεται ως στοιχείο καίριας σημασίας για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ· ακόμη, επισημαίνει τη σημασία της εξεύρεσης λύσεων οι οποίες θα μειώνουν το αποτύπωμα CO2 της κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένων των αερομεταφορών, χωρίς, ωστόσο, να επηρεάζουν τον ζωτικό ρόλο που διαδραματίζει η κινητικότητα τόσο για την οικονομία και την κοινωνία της ΕΕ συνολικά, όσο και για τους μεμονωμένους πολίτες και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να παράγεται ενέργεια από όλες τις διαθέσιμες και τις αναδυόμενες πηγές μηδενικών εκπομπών. Οι διασυνδέσεις των δικτύων, η αποθήκευση ενέργειας και η ανταπόκριση στη ζήτηση είναι παράμετροι καίριας σημασίας για την εξασφάλιση της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία παράγεται ολοένα και περισσότερο από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ο έγκαιρος σχεδιασμός και καθορισμός στόχων είναι σημαντικοί για την κατοχύρωση της ασφάλειας σχεδιασμού για τις επιχειρήσεις, την ενθάρρυνση της έρευνας και της ανάπτυξης και τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών, ούτως ώστε η Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των επιχειρήσεων γενικά, να μπορεί να αποκομίσει τα οφέλη του «πρωτοπόρου» και να παραμείνει ανταγωνιστική. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των σχέσεων με τρίτες χώρες ως μέσο για τη συμμετοχή περισσότερων χωρών σε μια προορατική στρατηγική για το κλίμα, καθώς και για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τον καθορισμό προτύπων. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η χρηματοδότηση αποτελεί βασικό παράγοντα για την υλοποίηση της προγραμματισμένης στρατηγικής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις συστάσεις της σύμφωνα με τις οποίες χρειάζεται να παρέχονται επαρκείς δημοσιονομικοί πόροι για τη στήριξη της έρευνας, της ανάπτυξης και της βιομηχανικής χρήσης. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η χρηματοδότηση αποτελεί ζήτημα καθοριστικής σημασίας. Δεν αφορά μόνο τη δημόσια χρηματοδότηση και, για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να προωθούνται μηχανισμοί που έχουν ως στόχο την ενθάρρυνση των πράσινων επενδύσεων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία δεν θα επέλθει χωρίς εκτεταμένη έρευνα και καινοτομία. Απαιτείται κάθε είδους καινοτομία όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τις νέες συμπεριφορές, τα επιχειρηματικά μοντέλα, τα κοινωνικά πρότυπα, τις διαδικασίες, τις τεχνικές, την εμπορία και τις τεχνολογίες. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει το σημαντικό ρόλο της βιολογικής ενέργειας με δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και φυσικές καταβόθρες διοξειδίου του άνθρακα, όπως τα δάση και οι πολυάριθμες γεωργικές πρακτικές δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (π.χ. χορτολιβαδικές εκτάσεις, βοσκότοποι, τυρφώνες κ.λπ.). Η αειφόρος διαχείριση των δασών και η αξιοποίηση του δυναμικού δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα της γεωργικής γης αποτελεί μέρος της λύσης. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρώπη αντιπροσωπεύει περίπου το 7 % του παγκόσμιου πληθυσμού, το 20 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ και το 30 % των παγκόσμιων επιστημονικών δημοσιεύσεων υψηλής ποιότητας. Δεδομένου ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία πρέπει να αποτελέσει παγκόσμια προσπάθεια για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ μπορεί να επιτύχει τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο εάν κατορθώσει να αποδείξει στον υπόλοιπο κόσμο ότι η μετάβαση αυτή είναι εφικτή και θετική για την κοινωνία. Με βάση αυτό, η μετατροπή 100 ευρωπαϊκών πόλεων σε κλιματικά ουδέτερες πόλεις έως το 2030 θα αποδείξει ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία μπορεί να γίνει πραγματικότητα και να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη χρειάζεται την εκπόνηση κοινωνικού συμφώνου για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία που θα συμφωνηθεί από την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους δήμους, τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση δεν θα αφήσει κανέναν στο περιθώριο. Για τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση θα πρέπει να σχεδιαστούν και να χρηματοδοτηθούν δεόντως. Η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία αποτελεί επίσης ευκαιρία για την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την κοινωνική ένταξη, καθώς και για τη διασφάλιση ίσης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες ενέργειας για όλους τους Ευρωπαίους. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θεσπίσει ανεξάρτητη επιτροπή της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή, η οποία θα είναι επιφορτισμένη να προβαίνει σε επιστημονικές εκτιμήσεις και πολιτικές συστάσεις. Στους τομείς στους οποίους δεν υφίστανται ήδη παρόμοιες επιτροπές, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να συγκροτήσουν ανάλογες επιτροπές σε εθνικό επίπεδο και να διασφαλίσουν ότι οι επιτροπές αυτές θα διαβιβάζουν τις εκθέσεις τους στα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και στις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές, έχοντας λάβει προηγουμένως υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Τέλος, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, για μια ακόμη φορά, την επείγουσα ανάγκη δημιουργίας μιας αποτελεσματικής διαδικασίας διαλόγου, που θα παρέχει χρήσιμα στοιχεία και, ενδεχομένως, θα συμβάλει στην πλήρη αποδοχή και στήριξη της στρατηγικής που θα διατυπωθεί και θα υποβληθεί έως το 2020. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση μόνιμου διαλόγου με τους πολίτες ως υποχρεωτικού προπαρασκευαστικού στοιχείου όλων των σημαντικών πολιτικών αποφάσεων και όλων των σχετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών σε ενωσιακό, σε εθνικό και σε υποεθνικό επίπεδο. Η συμβολή στον διάλογο και ο τρόπος συνεκτίμησής της θα πρέπει να προβάλλονται δημοσίως. Προκειμένου να διασφαλίζεται η προβολή του διαλόγου, τούτη θα πρέπει να εμπίπτει στην αρμοδιότητα ενός Επιτρόπου. |
| --- | --- |

1.19.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την κλιματική αλλαγή σοβαρή κοινωνική απειλή. Οι παγκόσμιες μέσες θερμοκρασίες ενδέχεται να αυξηθούν κατά 2o C αμέσως μετά το 2060 —υπερβαίνοντας κατά πολύ το ανώτατο επίπεδο που προβλέπεται στη συμφωνία του Παρισιού— γεγονός το οποίο θα έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία και στις συνθήκες διαβίωσης παγκοσμίως. Όπως υπογραμμίζεται στην ειδική έκθεση της IPCC (Διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή/Intergovernmental Panel on Climate Change) του 2018 (1) και στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Καθαρός πλανήτης για όλους» (COM(2018) 773) (εφεξής «η ανακοίνωση»), χρειάζεται να καλλιεργηθεί μια αίσθηση του επείγοντος, ούτως ώστε ο πλανήτης και οι Ευρωπαίοι να προστατευτούν από την κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ενώ η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία συνεπάγεται ένα κόστος, η αδράνεια «κοστίζει» επίσης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι καταστροφές λόγω καιρικών συνθηκών προκάλεσαν οικονομικές ζημιές ρεκόρ ύψους 283 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2017 και οι πλημμύρες ποταμών στην Ευρώπη ενδέχεται να προκαλέσουν ζημιές έως και 112 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τον στόχο να καταστεί η οικονομία της ΕΕ κλιματικά ουδέτερη (δηλαδή επίτευξη μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου) έως το 2050 μέσω μιας κοινωνικά δίκαιης μετάβασης και με αποδοτικό, από πλευράς κόστους, τρόπο. Όπως φαίνεται στην ανακοίνωση, η μετάβαση αυτή είναι εφικτή και επωφελής. Επιπλέον, συνάδει με τις παγκόσμιες δεσμεύσεις της ΕΕ, όπως ορίζονται στη συμφωνία του Παρισιού και στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι με τη δέσμη μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» αυξάνονται οι ενεργειακοί στόχοι της ΕΕ για το 2030 τόσο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (από 27 % σε 32 %) όσο και για την ενεργειακή απόδοση (από 27 % σε 32,5 %). Σύμφωνα με την ανακοίνωση, αυτό συνεπάγεται ότι θα επιτευχθεί μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 45 % έως το 2030, ποσοστό υψηλότερο από τη δέσμευση της τάξεως του 40 % που ανέλαβε η ΕΕ βάσει της συμφωνίας του Παρισιού, και μείωση κατά 60 % έως το 2050. Η μείωση αυτή δεν επαρκεί για να επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη για ένα όραμα οικονομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού, όπως εκτίθεται στην ανακοίνωση. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της προβλεψιμότητας για τη διευκόλυνση του προγραμματισμού και την αποφυγή της απώλειας στοιχείων ενεργητικού (sunken assets). Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση η οποία περιέχεται στην ανακοίνωση ότι, επί του παρόντος, δεν έχουν προγραμματιστεί ούτε νέες πολιτικές, ούτε αναθεώρηση των στόχων του 2030· τονίζει δε τη σημασία που έχει η διαβίβαση σαφών και έγκαιρων μηνυμάτων προς τον επιχειρηματικό κλάδο, και ιδίως προς τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας απαιτεί διαρθρωτικές αλλαγές σε όλους τους κοινωνικούς τομείς, πράγμα το οποίο θα επηρεάσει το σύνολο των πολιτών, των επιχειρήσεων και των διαφόρων οντοτήτων. Είναι, επομένως, ζωτικής σημασίας η κοινωνία των πολιτών να συμμετέχει πλήρως, να κινητοποιείται και να αποκτήσει τα κατάλληλα εργαλεία ώστε να επηρεάζει τα μέτρα που απαιτούνται για την εκπλήρωση της κλιματικής ουδετερότητας. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι η ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό είναι καθοριστικής σημασίας για την εξασφάλιση κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ προβάλλει τον επείγοντα χαρακτήρα που έχει η ενίσχυση της δράσης της ΕΕ και η επίδειξη ηγετικής στάσης, προκειμένου να αποκομιστούν τα οφέλη του «πρωτοπόρου». |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τον ορισμό των επτά «στρατηγικών συστατικών στοιχείων», στα οποία επισημαίνονται οι τομείς στους οποίους πρέπει να αναληφθεί δράση και να καταρτιστεί το σχετικό ευνοϊκό πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση που συνίσταται στην εξασφάλιση 12 κυρίαρχων προτεραιοτήτων που θα χρησιμεύσουν ως οδηγός για την υλοποίηση του στόχου μηδενικών εκπομπών και επισημαίνει ιδιαίτερα τη δήλωση ότι τα κράτη μέλη, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες θα είναι σε θέση να επιλέγουν και να προσαρμόζουν τις μεθόδους στις εθνικές περιστάσεις με σκοπό την επίτευξη εκτεταμένων κοινωνικών και οικονομικών μετασχηματισμών σε όλους τους τομείς της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ιδιαίτερα τη σημασία των συζητήσεων σε εθνικό και σε υποεθνικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο ενδιαφερόμενων φορέων και πολιτών ως μέσο δημοκρατικού από κοινού σχεδιασμού των διαφόρων μέτρων που προωθούν τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής συμπεριφοράς. Λαμβανομένων υπόψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων, τέτοιου είδους συζητήσεις θα βοηθήσουν επίσης στον προσδιορισμό των μέτρων που μπορούν να εξασφαλίσουν τη δημόσια στήριξη και να κινητοποιήσουν την κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν είναι σαφές εάν και σε ποιο βαθμό τα κράτη μέλη θα είναι ελεύθερα να προσαρμόζουν τα μέτρα εφαρμογής στην ιδιαίτερη κατάστασή τους. Η αποσαφήνιση αυτού του σημείου κατά τη διάρκεια των προγραμματισμένων διαβουλεύσεων θα ήταν πολύ χρήσιμη. Η εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης αποτελεί σχετική δοκιμή. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα περισσότερα από τα θέματα που περιλαμβάνονται στις κυρίαρχες προτεραιότητες, είτε έχουν ήδη αντιμετωπιστεί, είτε αντιμετωπίζονται επί του παρόντος από την Επιτροπή και ότι η ΕΟΚΕ στηρίζει τις εν λόγω πρωτοβουλίες και έχει διατυπώσει προτάσεις, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας φόρουμ επαφών και της προβολής της σημασίας των κοινωνικών πτυχών και της διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτεραιότητες αυτές και υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να θεωρούνται μία ενιαία δέσμη. Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα τη σημασία της χρηματοδότησης, του ρόλου των πολιτών, των παραγωγών-καταναλωτών (prosumers) και των καταναλωτών, καθώς και την κοινωνική πτυχή για τη διασφάλιση του γεγονότος ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω. Η θετική συμμετοχή των πολιτών μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με την παροχή στους πολίτες της δυνατότητας να μοιράζονται τα οικονομικά οφέλη της μετάβασης. Αυτό θα μπορούσε, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει την ενεργό προώθηση της συνιδιοκτησίας της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια. Είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστεί η αποδοχή κάθε επιβάρυνσης που προκύπτει, για παράδειγμα, από την τιμολόγηση των ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία της καθιέρωσης και της βελτίωσης των επαφών μεταξύ διοίκησης και μη κρατικών φορέων και παραπέμπει στις προτάσεις της για τη δημιουργία συνασπισμού μεταξύ πολιτικών φορέων, διοικητικών αρχών και κοινωνίας των πολιτών (2). |
| --- | --- |

2.14.

3.   Ανάγκη πραγματικής σφαιρικής βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, με την υποστήριξη μιας φιλόδοξης Ε&Κ, ενός κοινωνικού συμφώνου και της δημοκρατίας

3.1.   Παρατηρήσεις σχετικά με τις 12 προτεραιότητες

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη ζωτική σημασία της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την πλήρη απαλλαγή της Ευρώπης από τις ανθρακούχες εκπομπές. Οι λύσεις αυτές έχουν ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Το δυναμικό της ηλεκτρικής ενέργειας ως κινητήριας δύναμης για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα είναι σημαντικό σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης και της ψύξης (μεταξύ άλλων, των αντλιών θερμότητας, της τηλεθέρμανσης και της τηλεψύξης), των συνθετικών καυσίμων (e-fuels — electricity based fuels) και της ηλεκτροκίνησης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το 55 % της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέρχεται ήδη από πηγές με μηδενικές ανθρακούχες εκπομπές (ήτοι 25 % από πυρηνική ενέργεια, 30 % από αιολική, υδροηλεκτρική και ηλιακή ενέργεια, καθώς και από άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) και συμφωνεί με την ανακοίνωση ως προς το γεγονός ότι η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να προέρχεται, κατά το δυνατόν, από καθαρές και κλιματικά ουδέτερες πηγές μηδενικών εκπομπών. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την ανάπτυξη της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, για παράδειγμα μέσω ενεργειακών συνεταιρισμών και παραγωγών-καταναλωτών (prosumers) (3). Η ανάπτυξη έξυπνων και ευέλικτων ψηφιοποιημένων συστημάτων για τη διαχείριση της ζήτησης και της προσφοράς σε ένα αποκεντρωμένο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής που βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με καθοριστικό συστατικό στοιχείο τους παραγωγούς-καταναλωτές θα αποτελέσει σημαντικό χαρακτηριστικό του μέλλοντος. Η αποθήκευση της ενέργειας είναι επίσης καίριας σημασίας για την ευρείας κλίμακας ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, λόγω των διακυμάνσεων των επιπέδων παραγωγής, τόσο σε καθημερινή όσο και σε ετήσια βάση. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη της καθαρής κινητικότητας μέσω εναλλακτικών τρόπων μεταφοράς, και στις δημόσιες συγκοινωνίες, μέσω εναλλακτικών συστημάτων πρόωσης για όλους τους τρόπους μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένου του εξηλεκτρισμού και του βιώσιμου υδρογόνου, του φυσικού αερίου και των βιοκαυσίμων, και για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα, τη ναυτιλία και τις αερομεταφορές, καθώς και μέσω της μεγαλύτερης αποδοτικότητας χάρη στην ψηφιοποίηση, στον εξηλεκτρισμό και στα συνεργατικά συστήματα. Αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη ενός καλύτερου και αποτελεσματικότερου συστήματος μεταφορών με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η ΕΟΚΕ ζητεί, συνεπώς, τη θέσπιση μιας νέας Λευκής Βίβλου για την πολιτική μεταφορών, προς αντικατάσταση της ήδη ισχύουσας. Επισημαίνει επίσης τους περιορισμένους στόχους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τους τομείς εκτός του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ), συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, που συμφωνήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2014 (4). Οι φόροι και οι επιβαρύνσεις, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως κίνητρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, να είναι αποδεκτοί από τους ενδιαφερόμενους φορείς και να μην αυξάνουν το συνολικό επίπεδο φορολογίας. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της ΕΕ και της κυκλικής οικονομίας ως σημαντικών στοιχείων για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε εναλλακτικά καύσιμα και της δέσμευσης και αξιοποίησης του άνθρακα. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί την πραγματοποίηση σαφούς αναφοράς στην ψηφιοποίηση της «Βιομηχανίας 4.0» και στην ανάπτυξη της συνεργατικής οικονομίας ως κύριων παραμέτρων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση των εκπομπών (5). Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κυκλική οικονομία αποτελεί βασικό μοχλό για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Στρατηγικές της κυκλικής οικονομίας, όπως τα μέτρα για τη μείωση της εισροής παρθένων υλικών, τη βελτίωση της χρήσης των υφιστάμενων πόρων και τη μείωση της παραγωγής αποβλήτων, θα συμβάλουν σημαντικά στην άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής και στην οικοδόμηση μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας (6). |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η προώθηση βιώσιμων συστημάτων τροφίμων θα μετριάσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μεταξύ άλλων με την προστασία και τη δημιουργία περισσότερων καταβοθρών άνθρακα. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος των συστημάτων τροφίμων μπορεί να μειωθεί με την ενθάρρυνση της κατανάλωσης απλών και θρεπτικών τροφίμων (7) και μέσω της παραγωγής και κατανάλωσης εποχιακών τροφίμων. Οι αλυσίδες διανομής τροφίμων πρέπει να συντομευθούν και η χρήση υλικών συσκευασίας να μειωθεί. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει αποδείξει ότι είναι ικανή να αναπτύξει εναλλακτικές μορφές καθαρής ενέργειας. Η βιομηχανία της ΕΕ εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση σε βασικούς τομείς, όπως οι ανεμογεννήτριες, ωστόσο, σε άλλους τομείς, όπως είναι η παραγωγή ηλιακών συλλεκτών, η ΕΕ έχασε το πλεονέκτημά της εν μέρει εξαιτίας κακών επιλογών δημόσιας πολιτικής που είχαν κάνει οι προηγούμενες εθνικές κυβερνήσεις, με αποτέλεσμα να πρέπει να εγκαταλείψει την ηγετική της θέση. Μόλις το 1 % περίπου της παγκόσμιας παραγωγής συσσωρευτών λιθίου πραγματοποιείται στην Ευρώπη. Προκειμένου να μην επαναληφθούν παρόμοια σφάλματα σε αναδυόμενους τομείς, η ΕΟΚΕ επικροτεί πρωτοβουλίες όπως το σχέδιο δράσης για την προώθηση της βιομηχανίας συσσωρευτών στην ΕΕ, καθώς και τη συγκεκριμενοποίηση σχεδίων σχετικά με την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για τους Συσσωρευτές (European Battery Alliance), συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών (8). |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία της θέσπισης προτύπων σε διεθνή φόρουμ, όπου η ΕΕ μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο, με το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που αυτό συνεπάγεται. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να συμμετέχουν άλλες μεγάλες και αναδυόμενες οικονομίες και να δημιουργηθεί μια θετική δυναμική. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της εξασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού και ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε σχέση με τρίτες χώρες. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας πρέπει να αποτελεί σημαντικό στοιχείο σε όλες τις σχετικές επιλογές πολιτικής. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την τεράστια ανάγκη επενδύσεων, καθώς και διασυνοριακής και διατομεακής συνεργασίας ως προς τον σχεδιασμό, ενόψει της υλοποίησης των έξυπνων δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων μετρητών και εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας, που αποτελούν θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή των υφιστάμενων και των μελλοντικών σχεδίων δικτύου και τη διαχείριση των διακυμάνσεων της παραγωγής εναλλακτικών πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα εμφανίζεται ως το έβδομο στρατηγικό συστατικό στοιχείο και ότι αυτό τουλάχιστον αποτελεί καίριο στοιχείο προκειμένου να επιτευχθεί μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία το 2050, ιδίως μέσω της χρήσης της βιοενέργειας και της δέσμευσης και αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, σε ανάλυσή του, ανέφερε ότι η ήδη υφιστάμενη χρηματοδότηση της ΕΕ που αποσκοπεί στη στήριξη της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, όπως το πρόγραμμα NER 300 (New Entrants’ Reserve/αποθεματικό για τους νεοεισερχόμενους), «δεν έχει μέχρι στιγμής να επιδείξει επιτυχημένα έργα δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα». Επικρατεί, επομένως, μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με την τεχνολογική σκοπιμότητα της δέσμευσης και της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και περιορισμένη βεβαιότητα σχετικά με τη δημόσια στήριξή της. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία των φυσικών καταβοθρών διοξειδίου του άνθρακα, όπως τα δάση και οι πολυάριθμες γεωργικές πρακτικές δέσμευσης του άνθρακα (π.χ. χορτολιβαδικές εκτάσεις, βοσκότοποι, τυρφώνες κ.λπ.). Η αειφόρος διαχείριση των δασών, σε συνδυασμό με προϊόντα με βάση το ξύλο που αποθηκεύουν διοξείδιο του άνθρακα και υποκαθιστούν υλικά και ενέργεια με βάση τα ορυκτά καύσιμα προσφέρουν μακροπρόθεσμο μετριασμό, ενώ ενισχύουν την ικανότητα προσαρμογής των δασών στην κλιματική αλλαγή. Είναι θεμελιώδους σημασία η αξιοποίηση της ικανότητας δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα της γεωργικής γης. Η αειφόρος διαχείριση των δασών και η αξιοποίηση του δυναμικού δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα της γεωργικής γης αποτελεί μέρος της λύσης. |
| --- | --- |

3.1.12.

3.2.   Οι προϋποθέσεις-πλαίσιο — επισκόπηση

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι υπάρχει, αφενός, επιτακτική ανάγκη πρόσβασης σε επαρκή χρηματοδότηση προκειμένου να επιτευχθεί ο προβλεπόμενος μετασχηματισμός και, αφετέρου, είναι ζωτικής σημασίας να προσελκυστούν επαρκή χρηματοδοτικά κονδύλια τόσο από δημόσιες όσο και από ιδιωτικές πηγές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της, πρώτον, να διασφαλιστεί ότι το 40 % του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) και το 40 % του προϋπολογισμού της ΕΕ θα επενδυθούν στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής και, δεύτερον, να καταστούν όλοι οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί προϋπολογισμοί ανθεκτικοί στην κλιματική αλλαγή (climate-proof) (9) (10). Η ΕΟΚΕ προβάλλει με έμφαση τον στενό σύνδεσμο μεταξύ της χρηματοδότησης της έρευνας και καινοτομίας και της διάθεσης στην αγορά καινοτόμων λύσεων, όπως αναφέρεται κατωτέρω στα σημεία 3.3.5 και 3.3.6. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης και τις συνακόλουθες νομοθετικές προτάσεις. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό να δοθεί θετική εικόνα στην πράσινη χρηματοδότηση, αλλά και ότι είναι επίσης σημαντικό κάθε είδους επισήμανση ή συγκριτική αξιολόγηση να λαμβάνει υπόψη τις τομεακές και τις τοπικές ιδιαιτερότητες, καθώς και το μέγεθος των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων (11). |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις συγκεκριμένες προτάσεις της για τον αναπροσανατολισμό της χρηματοδότησης προς βιώσιμες επενδύσεις μέσω του «οικολογικού προσανατολισμού» («green earmarking») (12), χρησιμοποιώντας την ποσοτική χαλάρωση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως πηγή χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης μιας εργαλειοθήκης με στόχο να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση των μικρής κλίμακας φορέων, έτσι ώστε οι φορείς κάθε επιπέδου να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση για το κλίμα (13). |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι τεχνολογίες που σχετίζονται με το κλίμα και τον ενεργειακό μετασχηματισμό βρίσκονται σε συνεχή και δυναμική εξέλιξη. Ως εκ τούτου, η τακτική επαναξιολόγηση των τρόπων και των μέσων είναι ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Έρευνα και καινοτομία

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία δεν θα επέλθει χωρίς εκτεταμένη έρευνα και καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής καινοτομίας. Πράγματι, για την εν λόγω μετάβαση, απαιτείται κάθε είδους καινοτομία όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τις νέες συμπεριφορές, τα επιχειρηματικά μοντέλα, τα κοινωνικά πρότυπα, τις διαδικασίες, τις τεχνικές, την εμπορία και τις τεχνολογίες. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρώπη αντιπροσωπεύει περίπου το 7 % του παγκόσμιου πληθυσμού, το 10 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ και το 20 % των παγκόσμιων επιστημονικών δημοσιεύσεων υψηλής ποιότητας. Δεδομένου ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία θα πρέπει να αποτελέσει μια παγκόσμια προσπάθεια για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ μπορεί να επιτύχει τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο αποδεικνύοντας στον υπόλοιπο κόσμο ότι η μετάβαση αυτή είναι εφικτή και θετική για την κοινωνία. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη δημιουργεί επιστημονική αριστεία, την οποία όμως δυσκολεύεται να μετατρέψει σε πολύτιμη καινοτομία. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να υποστηρίζουν καλύτερα την έρευνα και την καινοτομία σε ολόκληρες τις αλυσίδες αξίας, από τη βασική έρευνα μέχρι την εμπορική ανάπτυξη, και να συμπεριλάβουν τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση των κινήτρων των ενεργειακών επιλογών των τελικών χρηστών, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ και των πολιτών. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ προσφέρει μια ιστορική ευκαιρία στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τους φορείς καινοτομίας, τους εργαζόμενους και τους επενδυτές έτσι ώστε να μπορέσουν να επιβεβαιώσουν την παγκόσμια ηγετική τους θέση στις ακμάζουσες αγορές καθαρής ενέργειας. Η ΕΕ θα πρέπει να καταστεί ακόμη πιο φιλόδοξη σε όλους τους τομείς της καθαρής ενέργειας, από την ενεργειακή απόδοση ως την ηλεκτροκίνηση (e-mobility), προκειμένου να εξασφαλίσει στον ευρωπαϊκό επιχειρηματικό κλάδο μια υγιή εγχώρια αγορά όπου η καινοτομία θα μπορεί να αναπτυχθεί με ασφάλεια, καθώς και μια ολοκληρωμένη βιομηχανική στρατηγική με στόχο την εξαγωγή λύσεων καθαρής ενέργειας στον υπόλοιπο κόσμο. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να διασφαλίσουν ότι το προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο θα στηρίζει δεόντως την έρευνα, την καινοτομία για την ενέργεια και το κλίμα και, όπου αυτό είναι δυνατόν, τη διείσδυση στην αγορά. Συνεπώς, υποστηρίζει την έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την αύξηση του προϋπολογισμού του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» σε 120 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027. Ζητεί, επίσης, να καταστεί δυνατή η δημιουργία συνεργειών μεταξύ των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ, στα οποία συγκαταλέγονται το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Ταμείο Καινοτομίας, τα διαρθρωτικά ταμεία, το πρόγραμμα ITER, το πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρατόμ, το πρόγραμμα Erasmus και τα εργαλεία που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για τη δημιουργία «αποστολών έρευνας και καινοτομιών» («Research and Innovations Missions») για την καλύτερη καθοδήγηση της έρευνας και της καινοτομίας προς έργα που αφορούν τις κοινωνικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να καθιερώσουν ειδική αποστολή με σκοπό να καταστούν 100 ευρωπαϊκές πόλεις κλιματικά ουδέτερες έως το 2030. Αυτό θα καταδείξει, αφενός, σε όλους τους Ευρωπαίους ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία μπορεί να γίνει πραγματικότητα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής τους, και αφετέρου, θα αποτελέσει ευκαιρία για έμπρακτη συνεργασία με πόλεις από ολόκληρο τον κόσμο, ξεκινώντας από πόλεις των χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης και της Ένωσης για τη Μεσόγειο, ώστε να μπορέσουν να αντλήσουν έμπνευση από τις ευρωπαϊκές εμπειρίες. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση που έχει ως στόχο να δημιουργηθεί «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας» («European Innovation Council»). Με βάση την εμπειρία από τα ήδη υπάρχοντα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας, η ΕΟΚΕ επιθυμεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας να αποτελέσει το βασικό εργαλείο της ΕΕ για την παροχή «υπομονετικών» και «ανεκτικών στους κινδύνους» (risk-tolerant) κεφαλαίων σε καινοτομίες που είναι μεν καθοριστικής σημασίας για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας μπορεί να βοηθήσει τις εθνικές νεοσύστατες επιχειρήσεις να εξελιχθούν σε πρωταθλήτριες Ευρώπης, αντί να εξαγοράζονται από ανταγωνίστριες επιχειρήσεις των ΗΠΑ και της Ασίας. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει, στο πλαίσιο αυτό, τον κρίσιμο ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών κοινοτήτων για την αντιμετώπιση της κλιματικής πρόκλησης και την αύξηση της προσαρμοστικότητας και της ανθεκτικότητας κατά τρόπο που να επηρεάζει άμεσα τις τοπικές προοπτικές εκτεταμένου μετασχηματισμού. Πολλές κοινότητες αναλαμβάνουν ήδη οι ίδιες την πρωτοβουλία και διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση των απαιτούμενων λύσεων. Η ΕΟΚΕ τονίζει τον ρόλο των νησιών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των εξόχως απόκεντρων περιοχών, ως δυνητικών φορέων καινοτομίας για τις πολιτικές κλιματικής ουδετερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του υπόλοιπου κόσμου. |
| --- | --- |

3.3.8.

3.4.   Από κοινού κατάρτιση κοινωνικού συμφώνου για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι όλα τα ευρωπαϊκά, τα εθνικά και τα υποεθνικά θεσμικά όργανα θα πρέπει να ενδυναμώσουν την υποστήριξη της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Οι θεμιτές ανησυχίες που εκφράζονται από τους εργαζόμενους στον τομέα του άνθρακα σε πολλές χώρες της ΕΕ και τα πρόσφατα κοινωνικά κινήματα στη Γαλλία προβάλλουν περαιτέρω την ανάγκη να καταδειχθεί ότι η μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη από περιβαλλοντική άποψη κοινωνία πρέπει να αποτελεί επίσης μετάβαση σε μια πιο δημοκρατική και κοινωνικά δίκαιη κοινωνία. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρώπη χρειάζεται την εκπόνηση κοινωνικού συμφώνου για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία που θα συμφωνηθεί από την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους δήμους, τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση δεν θα αφήσει κανέναν πίσω. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εξασφαλίσει την κατάλληλη χρηματοδότηση προς στήριξη των εργαζομένων που κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους ως επακόλουθο της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διασφαλίσουν ότι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση θα σχεδιαστούν και θα χρηματοδοτηθούν δεόντως για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Με αυτόν τον τρόπο θα σηματοδοτηθεί η βούληση της Ευρώπης να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δεξιότητες των εργαζομένων μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά από τις δεξιότητες που διαθέτουν σήμερα πολλοί εργαζόμενοι. Είναι σημαντικό να προσαρμοστούν τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να διασφαλιστεί ότι τόσο οι μελλοντικοί και οι σημερινοί εργαζόμενοι όσο και οι υπηρεσίες κατάρτισης θα είναι σε θέση να συμπεριλάβουν τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία στις επιλογές κατάρτισής τους. Αυτό θα καταστήσει δυνατή την ταχύτερη προσαρμογή του εργατικού δυναμικού της Ευρώπης και θα βοηθήσει τους Ευρωπαίους να αναπτύξουν νέα ταλέντα. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία είναι η ευκαιρία να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για περισσότερους νέους Ευρωπαίους, συμπεριλαμβανομένων των νέων ανέργων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει ένα «Πράσινο Πρόγραμμα Erasmus Pro» («Green Erasmus Pro programme») το οποίο θα βασίζεται στο πιλοτικό της πρόγραμμα Erasmus Pro, καθώς και άλλα προγράμματα που μπορούν να προσελκύσουν περισσότερους νέους στους αναπτυσσόμενους τομείς της κλιματικά ουδέτερης οικονομίας (π.χ. βιώσιμη γεωργία, κυκλική οικονομία, διαχείριση αποβλήτων, ενεργειακή απόδοση, παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές), βελτιώνοντας την εικόνα και τις συνθήκες εργασίας σε τέτοιες θέσεις. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία αποτελεί ευκαιρία για την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της κοινωνικής ένταξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των Ευρωπαίων σε στοιχειώδεις ενεργειακές υπηρεσίες. Με βάση τα πορίσματα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ενεργειακής Φτώχειας (European Energy Poverty Observatory), θα πρέπει να καταρτιστεί ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων καταναλωτών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δημόσιες δράσεις στοχεύουν ολοένα και περισσότερο τις βαθύτερες αιτίες της ενεργειακής φτώχειας. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη μετάβασης από μέτρα ανακούφισης σε προληπτικά μέτρα, όπως είναι η ανακαίνιση παλαιών κτιρίων με στόχο τη μετατροπή των κτιρίων αυτών σε κτίρια μηδενικής καθαρής κατανάλωσης ενέργειας. Τα κοινωνικά τιμολόγια και οι επιταγές ενέργειας μπορούν να αποτελέσουν προσωρινή απλώς ανακούφιση και θα πρέπει σταδιακά να αντικατασταθούν από μηχανισμούς όπως οι επιδοτήσεις για σημαντικές μετασκευές κτιρίων σε κτίρια μηδενικής καθαρής κατανάλωσης ενέργειας και αγορές ηλεκτρικών αυτοκινήτων. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναγνωρίζουν καλύτερα και να προωθούν μεταξύ των πολιτών και των κοινοτήτων την αίσθηση οικειοποίησης για όλες τις τοπικές πρωτοβουλίες που απαιτούνται για την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην αλλαγή συμπεριφοράς και στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τοπικό επίπεδο. Οι μηχανισμοί στήριξης και οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς ενέργειας θα πρέπει να επιτρέπουν στις τοπικές κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά στην παραγωγή ενέργειας και να έχουν δίκαιη πρόσβαση στην ενεργειακή αγορά. Τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν τη θεσμική ικανότητα θα πρέπει να υποστηρίζονται πιο ενεργά. |
| --- | --- |

3.4.7.

| 3.4.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μειωθεί κατά το ήμισυ ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που προκαλούνται από την ατμοσφαιρική ρύπανση έως το 2030 (το 2015 καταγράφηκαν 400 000 πρόωροι θάνατοι στην Ευρώπη). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της οφείλουν να καταστήσουν την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης πολιτική προτεραιότητα υψηλού επιπέδου. Χρειάζεται να ενισχυθούν τα ρυθμιστικά μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση των ατμοσφαιρικών ρύπων που εκπέμπονται από οχήματα και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως των ενώσεων που προστατεύουν τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, δεδομένου ότι οι εν λόγω ομάδες του ευρωπαϊκού πληθυσμού κινδυνεύουν περισσότερο να υποφέρουν και να πεθάνουν εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. |
| --- | --- |

3.4.8.

| 3.4.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η κατάρτιση κοινωνικού συμφώνου για τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο προκειμένου να διασφαλιστεί η θετική δέσμευση των πολιτών προς όφελος συγκεκριμένων δράσεων με σκοπό τη στήριξη αυτής της μετάβασης. |
| --- | --- |

3.4.9.

3.5.   Δημοκρατία και διακυβέρνηση

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία του ρόλου των πολιτών και των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και της συμμετοχής των πολιτών, όπως προβλέπεται στο πλαίσιο των διαλόγων με τους πολίτες. Δεδομένης της μαζικής κινητοποίησης των νέων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συμμετέχουν σε διάλογο και με τους πολίτες νεαρής ηλικίας. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι, για να επιτευχθεί η καθαρή κινητικότητα, «η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να υποστηριχτεί από την αλλαγή της συμπεριφοράς ατόμων και επιχειρήσεων». Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό ισχύει για όλους τους τομείς που σχετίζονται με τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της ενέργειας, της στέγασης, της γεωργίας και των τροφίμων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι προβλεπόμενες εκτεταμένες αλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών συμπεριφοράς και τρόπου ζωής, προϋποθέτουν την αποδοχή εκ μέρους των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες δεν είναι ακόμη επαρκώς ενδεδειγμένες για τη διασφάλιση της απαραίτητης αποδοχής εκ μέρους των πολιτών και υπογραμμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώξει όχι μόνο να καταστήσει την ενεργειακή μετάβαση «κοινωνικά αποδεκτή», αλλά και να διασφαλίσει ότι διαθέτει δημοκρατική και κοινωνική υποστήριξη. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Με βάση τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης, η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση μόνιμου διαλόγου με τους πολίτες, ο οποίος θα πρέπει επίσης να αποτελεί υποχρεωτικό προπαρασκευαστικό στοιχείο όλων των σημαντικών πολιτικών αποφάσεων, καθώς και του συνολικού νομοθετικού έργου της ΕΕ που άπτεται της κλιματικής αλλαγής. Η διαφάνεια και η λογοδοσία θα πρέπει να αποτελούν σημαντικές συνιστώσες αυτού του διαλόγου, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται σε συνθήκες εγγύτητας με τους πολίτες. Επομένως, παρότι ο διαδικτυακός διάλογος μπορεί να είναι απαραίτητος, πρέπει να συμπληρώνεται από συναντήσεις και άμεσες επαφές με το ευρύ κοινό. Επιπλέον, θα πρέπει να χρηματοδοτείται κατάλληλα, να στελεχώνεται επαρκώς και να προσωποποιηθεί με τη μορφή ειδικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της οφείλουν να προωθήσουν περαιτέρω τον εκδημοκρατισμό της χάραξης ενεργειακής πολιτικής μέσω της χρήσης εργαλείων όπως η διαλογική δημοσκόπηση και να εξασφαλίσουν τη συστημική δέσμευση και τους απαραίτητους πόρους για τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην κατάρτιση και στην εφαρμογή των εθνικών σχεδίων για το κλίμα και την ενέργεια. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή των πολιτικών για το κλίμα και την ενέργεια και στην προώθηση των αλλαγών συμπεριφοράς που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή τους. Επισημαίνει τη δράση του συμφώνου των Δημάρχων και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει παρόμοιες πρωτοβουλίες και να θεσπίσει έναν μόνιμο μηχανισμό διαβούλευσης με βάση τον διάλογο Ταλανόα (14). Σε αυτό το πλαίσιο συμπεριλαμβάνεται ο Ευρωπαϊκός διάλογος για τη μη κρατική δράση για το κλίμα που ζητεί η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για τη δημιουργία «Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ενεργειακής Πληροφόρησης» (European Energy Information Service) στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, η οποία θα είναι σε θέση να εξασφαλίσει ανοικτή πρόσβαση σε δεδομένα υψηλής ποιότητας, να αναπτύξει ένα ενιαίο σημείο εισόδου για όλα τα σύνολα δεδομένων που απαιτούνται για την αξιολόγηση της προόδου της Ενεργειακής Ένωσης, να αναπτύξει μαζί με τους ενδιαφερόμενους φορείς τις παραδοχές για διάφορα σενάρια, να παράσχει μοντέλα ανοιχτής πηγής ώστε να μπορούν να δοκιμάζονται διαφορετικές υποθέσεις και να ελέγξει τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων προβλέψεων. Το έργο της θα πρέπει να είναι ελεύθερα προσβάσιμο σε όλους τους φορείς λήψης αποφάσεων, στις επιχειρήσεις και στο ευρύ κοινό. |
| --- | --- |

3.5.7.

| 3.5.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θεσπίσει ανεξάρτητη επιτροπή της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή, η οποία θα είναι επιφορτισμένη να προβαίνει σε επιστημονικές εκτιμήσεις και πολιτικές συστάσεις. Στους τομείς στους οποίους δεν υφίστανται ήδη παρόμοιες επιτροπές, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να συγκροτήσουν ανάλογες επιτροπές σε εθνικό επίπεδο και να διασφαλίσουν ότι οι επιτροπές αυτές θα διαβιβάζουν τις εκθέσεις τους στα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και στις εθνικές Οικονομικές και Κοινωνικές Επιτροπές, έχοντας λάβει προηγουμένως υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

3.5.8.

Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2019.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

(1)  Η ειδική έκθεση της IPCC εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2018.

1

(2)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με τα εξής θέματα: «Οικοδόμηση συνασπισμού μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και των υποεθνικών αρχών για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων της συμφωνίας του Παρισιού» (ΕΕ C 398 της 21.10.2016, σ. 20) και «Ενίσχυση της κλιματικής δράσης των μη κρατικών φορέων» (EE C 227 της 28.6.2018, σ. 35).

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» (ΕΕ C 246 της 28.7.2017, σ. 55).

3

(4)  Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 23-24.10.2014, EUCO 169/14, σημεία I 2.1, 2.2, 2.10-2.13.

4

(5)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με τα εξής θέματα: «Επενδύοντας στην έξυπνη, καινοτόμο και βιώσιμη βιομηχανία — Μια ανανεωμένη στρατηγική για τη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ» (ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 70), «Στρατηγικές εξελίξεις στη βιομηχανική πολιτική έως το 2030» (ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 16), «Ευρωπαϊκή ατζέντα για μια συνεργατική οικονομία» (ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 33).

5

(6)  «Circle Economy and Ecofys report» (Κυκλική οικονομία και έκθεση της εταιρείας Ecofys): Circular Economy: A key lever in bridging the emissions gap to a 1.5°C pathway (Κυκλική οικονομία: Βασικός μοχλός για τη γεφύρωση του χάσματος εκπομπών έως τον στόχο του 1,5 °C).

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης επισιτιστικής πολιτικής στην ΕΕ» (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 18).

7

(8)  Δήλωση του αντιπροέδρου Maroš Šefčovič προς τον Τύπο, Απρίλιος 2019· Κοινή συνέντευξη τύπου με τους Peter Altmaier και Bruno Le Maire, 2 Μαΐου 2019.

8

(9)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό σύμφωνο “Ο χρηματοπιστωτικός τομέας υπέρ του κλίματος”» (EE C 62 της 15.2.2019, σ. 8).

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για το κλίμα για τους μη κρατικούς φορείς» (ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 14).

10

(11)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με τα εξής θέματα: «Σχέδιο Δράσης: Χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης» (ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 73) και «Βιώσιμη χρηματοδότηση: ταξινόμηση και δείκτες αναφοράς» (EE C 62 της 15.2.2019, σ. 103).

11

(12)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό σύμφωνο “Ο χρηματοπιστωτικός τομέας υπέρ του κλίματος”» (EE C 62 της 15.2.2019, σ. 8).

12

(13)  Βλέπε ανωτέρω υποσημείωση 10.

13

(14)  https://unfccc.int/topics/2018-talanoa-dialogue-platform.

14

---

Διορθωτικά

| 20.8.2019 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 282/60 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 282/60

---

Διορθωτικό στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/757 ώστε να ληφθεί δεόντως υπόψη το παγκόσμιο σύστημα συλλογής δεδομένων για την κατανάλωση μαζούτ από πλοία»

(
  Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 240 της 16ης Ιουλίου 2019
  )

(2019/C 282/10)

Στη σελίδα 43, στο σημείο 3.1:

αντί:

«Αυτό φαίνεται να έρχεται σε σύγκρουση με τη νέα τροποποιημένη διάταξη της πρότασης του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο στ) (νέο), το οποίο αναφέρει ότι η τυχόν παρακολούθηση (ανά πλου) του μεταφερόμενου φορτίου είναι προαιρετική, δεδομένου ότι η προτεινόμενη αλλαγή στο μεταφερόμενο φορτίο δεν αποτελεί παρά μόνο προαιρετικό στοιχείο παρακολούθησης και, ως εκ τούτου, δεν ευθυγραμμίζεται με το παγκόσμιο σύστημα συλλογής δεδομένων του ΔΝΟ.»

διάβαζε:

διάβαζε:

«Αυτό φαίνεται να έρχεται σε σύγκρουση με τη νέα τροποποιημένη διάταξη της πρότασης του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο στ), το οποίο αναφέρει ότι η τυχόν παρακολούθηση (ανά πλου) του μεταφερόμενου φορτίου είναι προαιρετική, δεδομένου ότι η προτεινόμενη αλλαγή στο μεταφερόμενο φορτίο δεν αποτελεί παρά μόνο προαιρετικό στοιχείο παρακολούθησης και, ως εκ τούτου, δεν ευθυγραμμίζεται με το παγκόσμιο σύστημα συλλογής δεδομένων του ΔΝΟ.».

Στη σελίδα 43, στο σημείο 3.2:

αντί:

αντί:

«Το προτεινόμενο άρθρο 11 παράγραφος 2 (νέο) θα μπορούσε να τροποποιηθεί ως εξής:»

διάβαζε:

διάβαζε:

«Το προτεινόμενο άρθρο 11 παράγραφος 2 θα μπορούσε να τροποποιηθεί ως εξής:».

---