# Il-Ġurnal Uffiċjali C 228/2019

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 228 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 625 ta' Lulju 2019 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 228

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 625 ta' Lulju 2019

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2019/C 228/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa — għal kura tas-saħħa faċli biex tinftiehem u biex tiġi mmaniġġjata miċ-ċittadini fl-Ewropa fi żminijiet ta’ tibdil demografika (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| 2019/C 228/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni ekonomikament inattivi   [Opinjoni fuq inizjattiva proprja] | 7 |
| 2019/C 228/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Sistemi edukattivi ta’ appoġġ sabiex jiġi evitat spariġġ fil-ħiliet — liema tranżizzjoni hija meħtieġa? [opinjoni fuq inizjattiva proprja] | 16 |
| 2019/C 228/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Demokrazija reżiljenti permezz ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha u diversa  (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 24 |
| 2019/C 228/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar The White Dove Way — Proposta għal strateġija mmexxija mill-UE għall-bini tal-paċi globali  (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 31 |
| 2019/C 228/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Nisimgħu liċ-ċittadini tal-Ewropa għal futur sostenibbli (Sibiu u lil hinn) | 37 |
| 2019/C 228/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-futur tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu wara l-2020  (opinjoni esploratorja) | 50 |
| 2019/C 228/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Futur tal-UE: Benefiċċji għaċ-ċittadini u rispett għall-valuri Ewropej  (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Rumena tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea) | 57 |
| 2019/C 228/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Edukazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea  (Opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Rumena) | 68 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2019/C 228/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa — għal kura tas-saħħa faċli biex tinftiehem u biex tiġi mmaniġġjata miċ-ċittadini fl-Ewropa fi żminijiet ta’ tibdil demografika (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

1

OPINJONIJIET

2019/C 228/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni ekonomikament inattivi   [Opinjoni fuq inizjattiva proprja]

7

2019/C 228/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Sistemi edukattivi ta’ appoġġ sabiex jiġi evitat spariġġ fil-ħiliet — liema tranżizzjoni hija meħtieġa? [opinjoni fuq inizjattiva proprja]

16

2019/C 228/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Demokrazija reżiljenti permezz ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha u diversa  (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

24

2019/C 228/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar The White Dove Way — Proposta għal strateġija mmexxija mill-UE għall-bini tal-paċi globali  (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

31

2019/C 228/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Nisimgħu liċ-ċittadini tal-Ewropa għal futur sostenibbli (Sibiu u lil hinn)

37

2019/C 228/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-futur tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu wara l-2020  (opinjoni esploratorja)

50

2019/C 228/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Futur tal-UE: Benefiċċji għaċ-ċittadini u rispett għall-valuri Ewropej  (Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Rumena tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea)

57

2019/C 228/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Edukazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea  (Opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Rumena)

68

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2019/C 228/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-programm ta’ ħidma annwali tal-Unjoni għall-istandardizzazzjoni Ewropea għall-2019  [COM(2018) 686 final] | 74 |
| 2019/C 228/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — Standards armonizzati - It-tisħiħ tat-trasparenza u taċ-ċertezza legali għal Suq Uniku li jiffunzjona bis-sħiħ  (COM(2018) 764 final) | 78 |
| 2019/C 228/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn qafas tal-Unjoni Ewropea dwar l-interferenti endokrinali[COM (2018) 734 final] | 83 |
| 2019/C 228/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni kontra d-Diżinformazzjoni(JOIN(2018) 36 final) | 89 |
| 2019/C 228/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Bank Ewropew tal-Investiment — Konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja — Elementi fundamentali għal Strateġija tal-UE  (JOIN(2018) 31 final) | 95 |
| 2019/C 228/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 fir-rigward tar-riżorsi għall-allokazzjoni speċifika għall-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ  [COM(2019) 55 final — 2019/0027 (COD)] | 103 |

III   Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2019/C 228/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-programm ta’ ħidma annwali tal-Unjoni għall-istandardizzazzjoni Ewropea għall-2019  [COM(2018) 686 final]

[COM(2018) 686 final]

74

2019/C 228/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — Standards armonizzati - It-tisħiħ tat-trasparenza u taċ-ċertezza legali għal Suq Uniku li jiffunzjona bis-sħiħ  (COM(2018) 764 final)

(COM(2018) 764 final)

78

2019/C 228/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn qafas tal-Unjoni Ewropea dwar l-interferenti endokrinali[COM (2018) 734 final]

[COM (2018) 734 final]

83

2019/C 228/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni kontra d-Diżinformazzjoni(JOIN(2018) 36 final)

(JOIN(2018) 36 final)

89

2019/C 228/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Bank Ewropew tal-Investiment — Konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja — Elementi fundamentali għal Strateġija tal-UE  (JOIN(2018) 31 final)

(JOIN(2018) 31 final)

95

2019/C 228/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 fir-rigward tar-riżorsi għall-allokazzjoni speċifika għall-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ  [COM(2019) 55 final — 2019/0027 (COD)]

[COM(2019) 55 final — 2019/0027 (COD)]

103

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/1 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa — għal kura tas-saħħa faċli biex tinftiehem u biex tiġi mmaniġġjata miċ-ċittadini fl-Ewropa fi żminijiet ta’ tibdil demografika”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2019/C 228/01)

Relatur: Renate HEINISCH

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 20.9.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, Produzzjoni u Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 7.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 21.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 153/0/2 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

20.9.2018

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, Produzzjoni u Konsum

Adottata fis-sezzjoni

7.3.2019

Adottata fil-plenarja

21.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

153/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-isforzi tal-Kummissjoni Ewropea sabiex is-soluzzjonijiet marbuta mal-litteriżmu diġitali fis-saħħa jsiru prijorità għolja tal-Aġenda dwar is-Saħħa Elettronika. Il-KESE jirrakkomanda l-iżvilupp ta’ strateġija globali tal-UE b’miri ta’ litteriżmu fis-saħħa ċari u mmonitorjati mill-qrib biex jiġu appoġġjati d-drittijiet tan-nies fis-saħħa u jiġu evitati l-inugwaljanzi permezz ta’ apparat diġitali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jappoġġja r-riżultati tal-proġett IC-Health (1); ta’ min jinnota r-rakkomandazzjoni li ċ-ċittadini attivi jiġu involuti f’dawn l-isforzi. Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda li titkompla l-implimentazzjoni tal-proġett IC-HEALTH sabiex jiġu segwiti l-programmi ta’ taħriġ onlajn li diġà għaddejjin. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jenfasizza li ġenerazzjonijiet differenti jeħtieġu approċċi differenti għat-titjib tal-litteriżmu diġitali fis-saħħa, skont kemm jużaw għodod diġitali fil-ħajja tagħhom ta’ kuljum. Ċittadini minn kull grupp ta’ età, kultura u tipi ta’ indebolimenti, kif ukoll migranti, għandhom jiġu integrati fl-iżvilupp ta’ sorsi ta’ informazzjoni diġitali. L-enfasi għandha tkun fuq il-persuni akbar fl-età li aktar ma jmur aktar qed jiġu indirizzati biex jimmaniġġjaw il-benesseri u l-kura tas-saħħa tagħhom. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jirrakkomanda t-twessigħ tal-isforzi għall-inklużjoni ta’ informazzjoni diġitali dwar il-mediċini u l-apparat mediku kif ukoll l-involviment ta’ kull organizzazzjoni li tista’ tikkontribwixxi. Il-KESE jirrakkomanda li tiġi stabbilita rabta mal-isforzi li saru mill-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA), il-Kapijiet tal-Aġenziji tal-Mediċini (HMA) u l-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jappoġġja l-fehma li s-soluzzjonijiet tas-Saħħa Elettronika għandhom jintużaw bħala għodod kosteffikaċi fis-sistemi tal-kura tas-saħħa. Għodod diġitali attraenti jistgħu jgħinu lin-nies ikunu aktar miftuħin għall-mezzi diġitali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Madankollu, il-KESE jenfasizza li l-vantaġġi tas-servizzi diġitali jistgħu jiġu sfruttati bis-sħiħ biss jekk il-persuni jkunu jistgħu jaċċessaw u jifhmu sew l-informazzjoni sħiħa pprovduta. Il-ħiliet ta’ qari u għarfien bażiku tal-matematika huma prerekwiżiti ewlenin għal-litteriżmu fis-saħħa tal-persuni u għandhom jinkisbu waqt l-edukazzjoni skolastika sabiex il-persuni jħossu sens ta’ awtonomizzazzjoni. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Saħħa Elettronika jistimula kollaborazzjoni wiesgħa u jkopri l-ħajja kollha tan-nies. Fil-livell lokali, il-punt tat-tluq tal-litteriżmu diġitali fis-saħħa huwa fil-kindergartens u fl-iskejjel. Il-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tal-indukrar tat-tfal, l-għalliema, il-ġenituri u n-nanniet għandhom jiżviluppaw inizjattivi biex jittejjeb il-litteriżmu diġitali fis-saħħa, flimkien ma’ persunal rilevanti fis-servizzi tas-saħħa (eż. tobba, qwiebel, infermiera, spiżjara u carers). B’mod partikolari l-kollaborazzjoni mill-qrib bejn it-tobba (tobba tal-familja) u l-ispiżjara tista’ tgħin biex jiżdied il-litteriżmu fis-saħħa tal-pazjenti. Din l-esperjenza għandha tiġi inkorporata fl-iżvilupp ulterjuri tal-pjan ta’ azzjoni. L-Istati Membri għandhom jiżviluppaw u jimplimentaw pjan ta’ azzjoni għat-titjib tal-litteriżmu diġitali. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Ir-rwol tal-informazzjoni diġitali fis-soċjetà qiegħed dejjem jikber. Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa taċ-ċittadini huwa element essenzjali għall-implimentazzjoni b’suċċess ta’ servizzi elettroniċi fil-qasam tas-saħħa. Il-litteriżmu fis-saħħa huwa l-kapaċità li wieħed ifittex, jifhem, jivvaluta u japplika informazzjoni relatata mal-kura tas-saħħa, il-prevenzjoni jew il-promozzjoni tas-saħħa. Dan jeħtieġ, fuq naħa waħda, ħiliet personali u, min-naħa l-oħra, kundizzjonijiet ta’ qafas favorevoli bħall-għoti ta’ informazzjoni f’lingwaġġ li jinftiehem. Dawn huma l-ewwel passi; l-użu tal-Internet għal dan l-iskop jeħtieġ kapaċitajiet addizzjonali. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-aspetti tal-litteriżmu diġitali fis-saħħa jistgħu jiġu deskritti b’mod prammatiku ħafna: Mhuwiex tant kwistjoni li wieħed isib informazzjoni dwar is-saħħa, iżda pjuttost li wieħed ikun jaf fejn għandu jfittex għall-informazzjoni, jekk is-sorsi ta’ informazzjoni aċċessati jagħtux informazzjoni adegwata u utli, u jekk is-sorsi ta’ informazzjoni dwar is-saħħa humiex affidabbli (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | “Għodod tas-saħħa diġitali” tirreferi għas-servizzi diġitali li jipprovdu informazzjoni ġenerali dwar is-saħħa għall-utenti, l-applikazzjonijiet tas-saħħa (segwitu u monitoraġġ tat-trattament), għodod li se jgħinu lin-nies jibqgħu fi djarhom stess (monitoraġġ mill-bogħod għall-anzjani), fajls mediċi kondiviżi, għodod diġitali għall-professjonisti tas-saħħa (servizz ta’ messaġġi sigur, telemediċina, telekompetenza) u informazzjoni ġenerali dwar is-saħħa diġitali. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Fl-2012, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat pjan ta’ azzjoni li jistabbilixxi l-ostakli għall-użu sħiħ ta’ soluzzjonijiet diġitali fis-sistemi tal-kura tas-saħħa Ewropej. Issa dan il-pjan qed jiġi implimentat taħt it-titolu “Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Saħħa elettronika 2012-2020 – Kura tas-saħħa innovattiva għas-seklu 21” (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | F’April 2018, l-għanijiet ta’ dan il-Pjan ta’ Azzjoni dwar is-Saħħa elettronika ġew ikkomplementati minn “Komunikazzjoni dwar l-iffaċilitar tat-trasformazzjoni diġitali tal-kura u tas-saħħa fis-Suq Uniku Diġitali; l-għoti tas-setgħa liċ-ċittadini u l-bini ta’ soċjetà aktar b’saħħitha” (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Din il-komunikazzjoni tikkwota r-rapport dwar l-Istat tas-Saħħa fl-UE (5), li kkonkluda li huwa biss permezz ta’ riformulazzjoni fundamentali tas-sistemi tal-kura u tas-saħħa tagħna li nistgħu niżguraw li jibqgħu adatti għall-għan tagħhom. Wieħed mill-pilastri huwa l-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet diġitali għas-saħħa u għall-kura. Dawn l-għodod diġitali jistgħu jittraduċu l-għarfien xjentifiku f’għajnuna liċ-ċittadini biex jibqgħu b’saħħithom. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-finanzjament tal-UE jappoġġja r-riċerka u l-innovazzjoni fis-soluzzjonijiet diġitali tas-saħħa u l-kura permezz tal-programm Orizzont 2020 (6) u s-sħubijiet pubbliċi-privati. Fir-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tagħha dwar l-implimentazzjoni tal-istrateġija għal Suq Uniku Diġitali (7), il-Kummissjoni ħabbret l-intenzjoni tagħha li tieħu azzjoni ulterjuri fi tliet oqsma:






  — | l-aċċess sigur taċ-ċittadini għad-data tagħhom stess u l-kondiviżjoni tad-data dwar is-saħħa bejn il-fruntieri; |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

l-aċċess sigur taċ-ċittadini għad-data tagħhom stess u l-kondiviżjoni tad-data dwar is-saħħa bejn il-fruntieri;

| — | data mtejba biex ir-riċerka, il-prevenzjoni tal-mard u l-kura u s-saħħa personalizzati javvanzaw; |
| --- | --- |

—

data mtejba biex ir-riċerka, il-prevenzjoni tal-mard u l-kura u s-saħħa personalizzati javvanzaw;

| — | għodod diġitali għall-għoti tas-setgħa liċ-ċittadini u l-kura ċċentrata fuq il-persuni. |
| --- | --- |

—

għodod diġitali għall-għoti tas-setgħa liċ-ċittadini u l-kura ċċentrata fuq il-persuni.

Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jitħeġġu jiżviluppaw mekkaniżmi biex jidentifikaw u, sa fejn ikun possibbli, ineħħu siti web b’informazzjoni ħażina jew biex jippożizzjonaw siti web ta’ fiduċja fit-tiftixiet sabiex ikunu jidhru l-ewwel.

| 2.8. | Fir-rapport tiegħu WHO-HEN-Report-57, l-uffiċċju Ewropew tad-WHO ppubblika (8) ħarsa ġenerali komprensiva ħafna tal-proġetti li għaddejjin u l-eżiti tagħhom. Fil-konklużjoni tagħhom l-awturi jiddikjaraw li aspett ċentrali għal-litteriżmu fis-saħħa huwa l-iżvilupp ta’ ħiliet tul il-ħajja kollha, inklużi attivitajiet qabel il-bidu tal-edukazzjoni formali fil-primarja, struzzjoni formali fl-iskejjel u tagħlim għall-adulti. Huma jirrakkomandaw kunsiderazzjonijiet ta’ politika li jistgħu jippromovu l-iżvilupp ta’ politiki olistiċi dwar il-litteriżmu fis-saħħa fl-Istati Membri kif ukoll l-iżvilupp, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni rigoruża tal-attivitajiet relatati mal-politika sabiex jintwerew il-benefiċċji tal-politiki dwar il-litteriżmu fis-saħħa għaċ-ċittadini u għas-soċjetà. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Il-Kummissjoni Ewropea inkludiet programmi għal titjib fil-litteriżmu diġitali fis-saħħa fl-istrateġiji ta’ riċerka tagħha u ffinanzjat ukoll proġetti importanti taħt l-FP 7 u Orizzont 2020 (9). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Huwa rikonoxxut li persuni akbar fl-età u/jew b’edukazzjoni aktar baxxa għandhom livell aktar baxx ta’ litteriżmu diġitali fis-saħħa. Dan jaffettwa l-involviment tagħhom fil-kura tas-saħħa tagħhom stess u l-kapaċità tagħhom li jiksbu aċċess għal informazzjoni dwar is-saħħa. Il-proġett IROHLA jipprovdi soluzzjonijiet għall-ġenerazzjonijiet akbar fl-età (10). Il-KESE (11) diġà kopra ħafna aspetti dwar l-inklużjoni elettronika (skont id-Dikjarazzjoni ta’ Riga (12)). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-proġett IC-Health (13) jipprovdi ammont kbir ta’ analiżi u riżorsi dwar il-litteriżmu diġitali fis-saħħa. IC-Health huwa proġett sabiex jiġu żviluppati serje ta’ Korsijiet Onlajn Miftuħin Massivi (MOOCs) biex jgħinu biex jittejjeb il-litteriżmu diġitali fis-saħħa taċ-ċittadini Ewropej u sabiex jittejjeb il-fehim dwar il-litteriżmu diġitali fis-saħħa u l-mod kif dan jista’ jintuża biex jitjiebu l-eżiti f’termini ta’ saħħa. Bħalissa r-riżultati tal-proġett qed jiġu mqassra. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-kwistjoni tal-promozzjoni tal-litteriżmu u tal-ħiliet hija iżjed u iżjed kruċjali fl-isfond tal-isfidi soċjetali rikonoxxuti ta’ tibdil demografiku. Sabiex tinżamm is-sostenibbiltà tas-sistemi tas-saħħa u tal-kura, is-soċjetà tagħna li qed tixjieħ b’ritmu mgħaġġel teħtieġ taħriġ supplimentari tal-persunal li jaħdem fil-qasam tas-saħħa u tal-kura biex ikun żgurat li l-ħiliet tagħhom jikkorrispondu mal-ħtiġijiet il-ġodda, u ġestjoni ottimali tan-nefqa fuq is-saħħa, minbarra li jiġi promoss il-litteriżmu diġitali fost il-popolazzjoni ġenerali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jappoġġja l-attivitajiet tal-Kummissjoni Ewropea għall-promozzjoni tal-awtonomizzazzjoni taċ-ċittadini li jikkonċentraw fuq it-trasformazzjoni tas-sistema tal-kura tas-saħħa. Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li fl-istess ħin hemm bżonn li ċ-ċittadini jiġu abilitati biex jużaw dawn l-għodod diġitali; hemm bżonn li fl-Istati Membri kollha jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni għat-titjib kemm tal-litteriżmu fis-saħħa kif ukoll tal-litteriżmu diġitali fis-saħħa. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Xi pajjiżi Ewropej ikkonċernati dwar ir-riżultati tal-istudju komparattiv tal-OECD (14) wettqu l-istudji tagħhom stess. Franza (2004-2005) sabet madwar 3,1 miljun adult li ġew ikklassifikati bħala funzjonalment illitterati (9 % tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol). Studju mwettaq fir-Renju Unit fl-2011 sab li 14,9 % (aktar minn 5 miljuni) ta’ persuni Brittaniċi huma funzjonalment illitterati. Studju li sar fil-Ġermanja wera li 4,5 % tas-soċjetà Ġermaniża fil-grupp ta’ età mit-18 sal-64 huma kompletament illitterati (l-ebda ħila fil-litteriżmu). L-illitteriżmu funzjonali jaffettwa 10 % tal-persuni li jgħixu f’dan il-grupp ta’ età. Il-popolazzjoni totali ta’ dawk illitterati kompletament u dawk funzjonali hija ta’ 7,5 miljun (15). Dan il-fatt għandu jitqies meta jkun qed jiġi diskuss il-litteriżmu dwar is-saħħa diġitali. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jenfasizza l-bżonn ta’ kollaborazzjoni mill-professjonijiet kollha fl-edukazzjoni, fir-riċerka u fis-saħħa. Il-membri tal-KESE għandhom jippromovu din il-kollaborazzjoni permezz tal-organizzazzjonijiet tagħhom. L-għan tal-isforzi kollha għandu jkun iż-żieda fl-użu infurmat u rilevanti tal-għodod diġitali f’kull taqsima tas-soċjetà. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jirrakkomanda li r-riżultati tal-IC-Health jintużaw bħala referenza għall-implimentazzjoni ulterjuri tal-prijoritajiet tal-Kummissjoni tal-UE dwar is-Saħħa Elettronika biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar soluzzjonijiet marbuta mas-saħħa elettronika ippubblikati fil-komunikazzjoni ta’ April 2018 (16). L-Orizzont 2020 Ewropa (17) għandu jsegwi l-azzjonijiet u l-konklużjonijiet li se jirriżultaw mill-proġett u juża l-esperjenza miksuba mill-MOOCs. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Huwa importanti li ċ-ċittadini f’kull grupp ta’ età, kulturi u indebolimenti jkunu parti minn kwalunkwe proċess relatat mal-litteriżmu diġitali fis-saħħa. Sabiex tinkiseb ukoll l-aċċettazzjoni tal-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tas-saħħa u fid-djar ta’ tibdil fl-ambjent tax-xogħol tagħhom u sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tagħhom, il-KESE jirrakkomanda li dawn il-gruppi jiġu inklużi wkoll fl-iżvilupp ta’ għodod diġitali ġodda. Dan jinkludi t-taħriġ u edukazzjoni ulterjuri tal-infermiera wkoll. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE jirrikonoxxi l-inizjattiva Friends of Europe għal riformulazzjoni tas-sistema tal-kura tas-saħħa fl-Ewropa u l-iżvilupp ta’ ideat għal “Smart (dis)investment choices in healthcare” (Għażliet intelliġenti ta’ (diż)investiment fil-kura tas-saħħa) (18). L-għan huwa li ssir ħidma lejn l-identifikazzjoni u l-waqfien ta’ miżuri ineffettivi fis-sistema tal-kura tas-saħħa, biex b’hekk jiġi żgurat li l-fondi żejda disponibbli jmorru lejn miżuri li jħallu impatt pożittiv fuq l-eżiti tas-saħħa. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE jappoġġja l-kunċett ta’ Friends of Europe ta’ task force ta’ awtonomizzazzjoni għal ċittadini b’saħħithom f’kull grupp ta’ età, b’referenza għar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-2018 dwar kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja (19). Hemm bżonn li l-individwi jsiru jafu dwar il-“komponenti ta’ moħħ, ġisem u stil ta’ ħajja b’saħħithom”. Din hija bażi tajba li fuqha ċ-ċittadini jistgħu jiġu mħajra jinvolvu ruħhom u jipparteċipaw. L-Istati Membri għandhom iqisu din bħala prijorità trasversali fl-edukazzjoni, fis-saħħa, fil-politika soċjali u dik dwar l-impjiegi, kif ukoll mekkaniżmu ewlieni biex jitnaqqsu l-kostijiet tal-kura tas-saħħa u jittejbu l-eżiti tas-saħħa. Pereżempju, filwaqt li l-għeluq ta’ sptar iwassal dejjem għal reazzjoni negattiva, xi drabi dan jista’ jkun meħtieġ jekk l-istituzzjoni ma tibqax kosteffettiva jew tonqos milli tforni l-kura mwiegħda. L-introduzjoni tal-awtomazzjoni tista’ tissemplifika l-proċess tal-organizzazzjoni tal-kura. Pereżempju, fi proġett pilota reċenti fi tliet sptarijiet ibbażati fir-Renju Unit, l-assistenti virtwali mħaddma b’intelliġenza artifiċjali kienu tmien darbiet aktar produttivi fil-ġestjoni ta’ riferimenti ta’ rutina u riżultati ta’ testijiet minn segretarji mediċi. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ċittadini infurmati jieħdu azzjoni biex itejbu saħħithom. Dan iwassal għal għażliet ta’ stil ta’ ħajja aktar tajbin għas-saħħa, teħid ta’ tilqim akbar, tixjiħ f’saħħtu, żieda fl-osservanza tat-trattamenti, u użu akbar ta’ prevenzjoni ta’ mġiba riskjuża. Għalhekk, l-għodod diġitali jistgħu jkunu utli fil-qasam tal-edukazzjoni terapewtika, u b’hekk il-persuni b’kundizzjonijiet kroniċi jsiru aktar konxji tat-trattament tagħhom. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE (20) diġà enfasizza l-importanza tal-litteriżmu diġitali fis-saħħa fil-kuntest tat-tilqim sabiex jiġi permess l-aċċess u l-ipproċessar tal-informazzjoni diġitali dwar it-tilqim. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Is-servizzi diġitali jistgħu b’mod partikolari jappoġġjaw persuni b’livell baxx ta’ ħiliet (eż. bi problemi ta’ qari u illitteriżmu), kif ukoll persuni b’vista batuta jekk l-informazzjoni tiġi pprovduta permezz ta’ filmati jew podcasts. Barra minn hekk, programmi għall-migranti b’ħiliet lingwistiċi tal-pajjiż ospitanti limitati jistgħu jkunu appoġġjati b’dan il-mod. Għandhom jiġu previsti miżuri u riżorsi xierqa sabiex dawn il-gruppi jkunu jistgħu jkollhom aċċess għall-għodod diġitali tas-saħħa. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Persuni, irrispettivament mill-età u mill-kundizzjoni tagħhom, jeħtieġ li jingħataw sens ta’ awtonomizzazzjoni biex jużaw dawn ir-riżorsi diġitali (siti web, apps) biex isibu t-tweġibiet għall-mistoqsijiet tagħhom u jimmaniġġjaw huma stess id-data dwar saħħithom (eż. riċetti tat-tabib sorveljati minn professjonisti tas-saħħa, data diġitali dwar is-saħħa, informazzjoni diġitali dwar il-mediċini tagħhom eċċ.). Pereżempju, il-fondi għas-saħħa għandhom jedukaw b’mod sistematiku lill-persuni assigurati tagħhom. Aktar azzjoni fir-rigward tal-assigurazzjoni tas-saħħa hija koperta f’inizjattiva tal-KESE (21). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Għandhom jintużaw ukoll programmi fl-iskejjel u sforzi edukattivi oħra għat-tfal u għall-adolexxenti biex jiġi stimulat id-djalogu bejn il-ġenerazzjonijiet. Matul din id-diskussjoni se jiġu identifikati proġetti bħall-German Reading Foundation (22) (Fondazzjoni għall-Qari bil-Ġermaniż) u oħrajn. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Il-KESE jissuġġerixxi li ssir diskussjoni dwar jekk l-informazzjoni ġenerali dwar is-saħħa tistax tiġi mxerrda mill-impjegaturi. Persuni spiss jużaw għodod diġitali fuq ix-xogħol. It-taħriġ dwar il-prevenzjoni ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol sar ħaġa ta’ rutina. Dan jista’ jiġi mwessa’ biex jinkludi l-informazzjoni dwar is-saħħa. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Il-KESE jtenni l-opinjoni tiegħu li huwa importanti ħafna li l-pazjenti jiġu mħarrġa fil-mod kif jaċċessaw u jużaw id-data tagħhom stess, li attwalment f’ħafna każijiet tinsab “imsakkra” f’sistemi ta’ informazzjoni dwar is-saħħa, hekk kif imsaħħa mir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR) (23), u huwa vitali li fil-programmi ta’ taħriġ għall-professjonisti fil-qasam tal-kura tas-saħħa jiġi inkluż l-għarfien dwar is-saħħa elettronika (24). |
| --- | --- |

3.15.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   Infrastruttura

| 4.1.1. | Il-Kummissjoni tal-UE nediet diversi programmi biex tissaħħaħ l-infrastruttura teknika u tippermetti l-interazzjoni transfruntiera. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Ir-riżultati tal-istħarriġ matul il-proġett IC-Health juru f’xi każijiet, pereżempju, li ż-żgħażagħ u persuni oħra b’livelli ta’ litteriżmu aktar baxxi jistgħu jippreferu apparat mobbli milli sorsi bbażati fuq l-Internet fuq il-kompjuter. Il-KESE jipproponi li dawn l-aspetti jiġu esplorati aktar u jiġu inklużi fil-kunsiderazzjonijiet sottostanti għall-programmi futuri. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.2. | Il-Kummissjoni Ewropea, l-EMA u l-HMA taw bidu għal proċess biex jiġu stabbiliti l-prinċipji ewlenin sabiex l-informazzjoni dwar il-prodotti mediċinali tiġi pprovduta f’format elettroniku (ePI) (25). F’ħafna Stati Membri diġà jeżistu bażijiet ta’ data b’ePI li tirrispetta l-pazjent, u li hija approvata mir-regolatur. L-importanza ta’ ePI affidabbli dwar il-mediċini kienet diġà ġiet stabbilita fid-dettall mill-KESE fi “Lejn is-saħħa diġitali – informazzjoni elettronika għall-użu sigur tal-prodotti mediċinali” (26). Dawn l-approċċ u l-prijorità ċċentrati fuq l-affidabbiltà tal-informazzjoni diġitali għandhom jinkludu wkoll apparat mediku. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jemmen li, minbarra s-sorsi diskussi s’issa, din l-informazzjoni tista’ tintuża biex jittejjeb il-litteriżmu fis-saħħa. Pereżempju, għandha tiġi kkunsidrata l-informazzjoni approvata mir-regolatur dwar il-mediċini. Dawn huma meħtieġa biex jiġi żgurat li l-informazzjoni pprovduta dwar il-mediċini u t-trattamenti tkun dejjem aġġornata. Il-KESE jemmen li b’dan il-mod jista’ jiġi żgurat l-użu sigur u effettiv tal-mediċini, tista’ tittejjeb l-aderenza mal-medikazzjoni preskritta u jiġi ottimizzat l-eżitu tat-trattament. |
| --- | --- |

4.3.

4.4.   Ħtieġa għal aktar riċerka

4.4.1.   Riċerka teknika u żvilupp tekniku

| 4.4.1.1. | Il-KESE jirrakkomanda li jiġu esplorati sinerġiji permezz ta’ sħubiji pubbliċi-privati addizzjonali li jinvolvu persuni ta’ kull età u sfond sabiex jitfasslu sorsi ta’ informazzjoni diġitali attraenti u għodod diġitali oħra li jżommu l-pass mas-sorsi kummerċjali ta’ informazzjoni diġitali, il-midja soċjali u d-divertiment diġitali u jistgħu jintużaw, pereżempju, meta jiġu implimentati miżuri proposti mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn is-sħubijiet għandhom jaħdmu skont karta dwar l-affidabbiltà tad-data u n-nuqqas ta’ kunflitti ta’ interess. |
| --- | --- |

4.4.1.1.

4.4.2.   Aspetti edukattivi

| 4.4.2.1. | L-użu tal-Internet ivarja ħafna bejn gruppi soċjali u ta’ etajiet differenti. Ħafna jużaw in-netwerks soċjali iżda ma jużawx l-informazzjoni disponibbli. Grupp żgħir qatt ma juża l-Internet. F’konformità ma’ inizjattivi preċedenti tal-KESE (27), għandha titnieda riċerka sabiex jiġu mwieġba l-mistoqsijiet li ġejjin:






  — | Kif nistgħu nħeġġu tagħlim attiv kontinwu, kemm dwar kif nistgħu naċċessaw l-informazzjoni u kif niddistingwu bejn riżorsi diġitali affidabbli u dawk mhux affidabbli, eż. nippromovu l-MOOCs fl-IC-Health? Hemm bżonn ta’ miżuri ta’ appoġġ u taħriġ tal-massa biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni peress li 47 % tal-ħaddiema tal-UE m’għandhomx biżżejjed ħiliet diġitali (28). |
| --- | --- | --- |

4.4.2.1.

—

Kif nistgħu nħeġġu tagħlim attiv kontinwu, kemm dwar kif nistgħu naċċessaw l-informazzjoni u kif niddistingwu bejn riżorsi diġitali affidabbli u dawk mhux affidabbli, eż. nippromovu l-MOOCs fl-IC-Health? Hemm bżonn ta’ miżuri ta’ appoġġ u taħriġ tal-massa biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni peress li 47 % tal-ħaddiema tal-UE m’għandhomx biżżejjed ħiliet diġitali (28).

| — | Kif nistgħu nagħmlu riżorsi (eż. modi ta’ divertiment) disponibbli li jżidu l-interess tan-nies sabiex jagħmlu użu minn sorsi diġitali affidabbli ta’ informazzjoni? |
| --- | --- |

—

Kif nistgħu nagħmlu riżorsi (eż. modi ta’ divertiment) disponibbli li jżidu l-interess tan-nies sabiex jagħmlu użu minn sorsi diġitali affidabbli ta’ informazzjoni?

| — | Kif nistgħu nappoġġjaw it-trasferiment ta’ programmi li rnexxew? Pereżempju, ara “Sophia” (29), għodda tal-assigurazzjoni tas-saħħa innovattiva fi Franza għal pazjenti bid-dijabete jew COPD (marda pulmonari ostruttiva kronika), ibbażata fuq it-tħarriġ dwar is-saħħa. Il-programm Sophia huwa ispirat mill-esperimentazzjoni tal-ġestjoni ta’ mard barrani fl-Istati Uniti, il-Ġermanja u r-Renju Unit (30). |
| --- | --- |

—

Kif nistgħu nappoġġjaw it-trasferiment ta’ programmi li rnexxew? Pereżempju, ara “Sophia” (29), għodda tal-assigurazzjoni tas-saħħa innovattiva fi Franza għal pazjenti bid-dijabete jew COPD (marda pulmonari ostruttiva kronika), ibbażata fuq it-tħarriġ dwar is-saħħa. Il-programm Sophia huwa ispirat mill-esperimentazzjoni tal-ġestjoni ta’ mard barrani fl-Istati Uniti, il-Ġermanja u r-Renju Unit (30).

| — | Xi rwol jista’ jkollhom l-istituzzjonijiet edukattivi differenti (universitajiet, ċentri tal-edukazzjoni għall-adulti, eċċ.) fit-tisħiħ tad-diversi ħiliet involuti – eż., l-użu ta’ teknoloġiji differenti, involviment u mmaniġġjar tas-saħħa propja b’mod soċjalment benefiċċjali, u l-komunikazzjoni ta’ għarfien espert soċjali u tekniku? |
| --- | --- |

—

Xi rwol jista’ jkollhom l-istituzzjonijiet edukattivi differenti (universitajiet, ċentri tal-edukazzjoni għall-adulti, eċċ.) fit-tisħiħ tad-diversi ħiliet involuti – eż., l-użu ta’ teknoloġiji differenti, involviment u mmaniġġjar tas-saħħa propja b’mod soċjalment benefiċċjali, u l-komunikazzjoni ta’ għarfien espert soċjali u tekniku?

| — | Kif jistgħu jintużaw materjali eżistenti (eż. informazzjoni approvata mir-regolatur dwar il-mediċini)? |
| --- | --- |

—

Kif jistgħu jintużaw materjali eżistenti (eż. informazzjoni approvata mir-regolatur dwar il-mediċini)?

| — | Kif nistgħu nistimulaw l-iskambju ta’ għarfien u ta’ esperjenza dwar il-litteriżmu fis-saħħa u dwar il-ħiliet diġitali bejn il-ġenerazzjonijiet? |
| --- | --- |

—

Kif nistgħu nistimulaw l-iskambju ta’ għarfien u ta’ esperjenza dwar il-litteriżmu fis-saħħa u dwar il-ħiliet diġitali bejn il-ġenerazzjonijiet?

| 4.4.2.2. | Il-proġett IC-Health identifika approċċ ġdid lejn it-tagħlim, id-divertiment edukattiv (EE): “Sabiex nifhmu l-proċess tat-tibdil fl-attitudni u fl-imġiba, huwa ċar li hemm bżonn ta’ esperimenti aktar kkontrollati sabiex jiġu identifikati l-fatturi konjittivi u/jew affettivi li jaffettwaw l-effetti tal-EE” u għall-identifikazzjoni tal-kundizzjonijiet li taħthom in-narrattivi tal-EE jistgħu jew ma jistgħux jaħdmu. |
| --- | --- |

4.4.2.2.

| 4.4.3. | Il-ħtieġa ta’ strateġija usa’ tal-litteriżmu fis-saħħa:






  — | Il-litteriżmu fis-saħħa huwa speċifiku għall-kuntest u l-kontenut. Strateġija ta’ Litteriżmu fs-Saħħa fl-Ewropa hija rrakkomandata biex tappoġġja d-drittijiet taċ-ċittadini fis-saħħa, inkluża enfasi fuq il-litteriżmu diġitali fis-saħħa tul il-ħajja kollha ta’ persuna. |
| --- | --- | --- |

4.4.3.

—

Il-litteriżmu fis-saħħa huwa speċifiku għall-kuntest u l-kontenut. Strateġija ta’ Litteriżmu fs-Saħħa fl-Ewropa hija rrakkomandata biex tappoġġja d-drittijiet taċ-ċittadini fis-saħħa, inkluża enfasi fuq il-litteriżmu diġitali fis-saħħa tul il-ħajja kollha ta’ persuna.

| — | Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa jgħaqqad il-kapaċitajiet diġitali mas-saħħa. Iż-żewġ kapaċitajiet jeħtieġu edukazzjoni u taħriġ speċifiċi. |
| --- | --- |

—

Il-litteriżmu diġitali fis-saħħa jgħaqqad il-kapaċitajiet diġitali mas-saħħa. Iż-żewġ kapaċitajiet jeħtieġu edukazzjoni u taħriġ speċifiċi.

| — | Jinħtieġu strateġija u pjan ta’ implimentazzjoni. |
| --- | --- |

—

Jinħtieġu strateġija u pjan ta’ implimentazzjoni.

| 4.4.4. | Il-ħtieġa għal aċċess ugwali għall-Internet:






  — | Id-dinja diġitali hija aċċessibbli biss għal dawk b’aċċess għall-Internet. Kif nistgħu negħlbu l-qasma diġitali fl-Ewropa, li teskludi l-aċċess għall-Internet lir-reġjuni, il-gżejjer u ż-żoni rurali, li jfisser li fil-futur in-nies se jkunu esklużi mill-aċċess għall-kura tas-saħħa diġitali? L-Ewropa u l-Istati Membri jridu jagħmlu investimenti sinifikanti biex jiggarantixxu aċċess għall-Internet għal kulħadd jekk irridu li kulħadd jaħsad il-vantaġġi ta’ dawn l-iżviluppi. |
| --- | --- | --- |

4.4.4.

—

Id-dinja diġitali hija aċċessibbli biss għal dawk b’aċċess għall-Internet. Kif nistgħu negħlbu l-qasma diġitali fl-Ewropa, li teskludi l-aċċess għall-Internet lir-reġjuni, il-gżejjer u ż-żoni rurali, li jfisser li fil-futur in-nies se jkunu esklużi mill-aċċess għall-kura tas-saħħa diġitali? L-Ewropa u l-Istati Membri jridu jagħmlu investimenti sinifikanti biex jiggarantixxu aċċess għall-Internet għal kulħadd jekk irridu li kulħadd jaħsad il-vantaġġi ta’ dawn l-iżviluppi.

| — | Ħafna servizzi pubbliċi huma bbażati fuq l-Internet u jirrikjedu ħiliet u riżorsi speċifiċi biex jagħmlu użu minnhom. Distakk diġitali jista’ jżid l-inugwaljanzi fis-soċjetajiet tal-benesseri Ewropej. |
| --- | --- |

—

Ħafna servizzi pubbliċi huma bbażati fuq l-Internet u jirrikjedu ħiliet u riżorsi speċifiċi biex jagħmlu użu minnhom. Distakk diġitali jista’ jżid l-inugwaljanzi fis-soċjetajiet tal-benesseri Ewropej.

| — | Ambjenti, strutturi, komunitajiet u bliet jistgħu jgħinu biex jiffaċilitaw aċċess miftuħ u liberu għall-Internet għaċ-ċittadini biex jipparteċipaw b’mod attiv fis-soċjetà. |
| --- | --- |

—

Ambjenti, strutturi, komunitajiet u bliet jistgħu jgħinu biex jiffaċilitaw aċċess miftuħ u liberu għall-Internet għaċ-ċittadini biex jipparteċipaw b’mod attiv fis-soċjetà.

| — | Is-sħubija pubblika-privata tista’ tappoġġja l-faċilitazzjoni ta’ aċċess liberu għall-Internet għal kulħadd fl-Ewropa. |
| --- | --- |

—

Is-sħubija pubblika-privata tista’ tappoġġja l-faċilitazzjoni ta’ aċċess liberu għall-Internet għal kulħadd fl-Ewropa.

| — | L-aċċess għall-Internet huwa dritt tal-bniedem meta l-gvernijiet jiddependu b’mod tant qawwi fuq is-servizzi diġitali. |
| --- | --- |

—

L-aċċess għall-Internet huwa dritt tal-bniedem meta l-gvernijiet jiddependu b’mod tant qawwi fuq is-servizzi diġitali.

Brussell, il-21 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-KumitatEkonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Dan il-proġett ingħata finanzjament mill-programm għar-riċerka u l-innovazzjoni Orizzont 2020 tal-Unjoni Ewropea taħt il-ftehim ta’ għotja Nru 727 474.

1

(2)  https://ichealth.eu/wp-content/uploads/2018/10/ICH-FC_Final-Presentation_allDay.pdf.

2

(3)  COM(2012) 736 final.

3

(4)  COM(2018) 233 final.

4

(5)  L-Istat tas-Saħħa fl-UE “Rapport ta’ Akkumpanjament 2017”, https://ec.europa.eu/health/state/summary_mt.

5

(6)  COM(2011) 808 final.

6

(7)  COM(2017) 228 final.

7

(8)  http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0006/373614/Health-evidence-network-synthesis-WHO-HEN-Report-57.pdf?ua=1.

8

(9)  ĠU L 347, 20.12.2013, p. 104.

9

(10)  https://www.age-platform.eu/project/irohla.

10

(11)  ĠU C 318, 29.10.2011, p. 9.

11

(12)  Id-dikjarazzjoni Ministerjali tal-UE dwar l-ICT għal soċjetà inklużiva, Riga, il-Latvja, 11 ta’ Ġunju 2006, punt 4.

12

(13)  https://ichealth.eu/.

13

(14)  http://www.oecd.org/skills/piaac/newcountryspecificmaterial.htm.

14

(15)  https://ec.europa.eu/epale/fr/blog/analfabetyzm-funkcjonalny-doroslych-w-krajach-bogatego-zachodu.

15

(16)  COM(2018) 233 final.

16

(17)  COM(2018) 435 final.

17

(18)  https://www.friendsofeurope.org/event/smart-disinvestment-choices-healthcare.

18

(19)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018H0604(01)&rid=7.

19

(20)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 150.

20

(21)  ĠU C 434, 15.12.2017, p. 1

21

(22)  https://www.stiftunglesen.de/

22

(23)  ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1

23

(24)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 122.

24

(25)  https://www.ema.europa.eu/NL/events/european-medicines-agency-ema-heads-medicines-agencies-hma-european-commission-ec-workshop.

25

(26)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 14.

26

(27)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 14.

27

(28)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161.

28

(29)  L-isem tas-Servizz Superviżorju Konġunt tal-Assigurazzjoni tal-Mard.

29

(30)  https://www.oecd.org/governance/observatory-public-sector-innovation/innovations/page/sophia.htm.

30

---

OPINJONIJIET

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/7 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/7

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni ekonomikament inattivi”

[Opinjoni fuq inizjattiva proprja]

(2019/C 228/02)

Relatur: José CUSTÓDIO LEIRIÃO (Pt-III)

| Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 13.2.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 99/20/6 |

Data tad-deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

15.2.2018

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

13.2.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

99/20/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jinnota li hemm parti sostanzjali tal-popolazzjoni li għadha la taħdem u lanqas mhija inkluża fl-istatistika dwar il-qgħad, iżda madankollu għandha potenzjal sostanzjali għall-impjieg u l-ħolqien tal-ġid, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex ipoġġu fil-quċċata tal-prijoritajiet politiċi tagħhom strateġija biex tindirizza l-għadd sinifikanti ta’ persuni ekonomikament inattivi. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Peress li l-irkupru ekonomiku qiegħed jieħu spinta fl-Ewropa, il-KESE jidhirlu li huwa importanti li l-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom ukoll jiffukaw l-azzjoni tagħhom fuq politiki ta’ riattivazzjoni u politiki għall-ħolqien ta’ opportunitajiet ta’ impjieg għal kulħadd, b’mod partikolari dawk li huma l-aktar esklużi mis-suq tax-xogħol u li jridu u jistgħu jaħdmu. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Minħabba li r-rakkomandazzjoni ġenerali dwar l-inklużjoni attiva tan-nies esklużi mis-suq tax-xogħol inħarġet fl-2008 (1), u sabiex jiġi evitat approċċ frammentat, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tivvaluta l-progress li sar u, jekk meħtieġ, tadotta strateġija ġdida u komprensiva, akkumpanjata minn pjani ta’ azzjoni u għanijiet assenjati lill-Istati Membri għal kull sottogrupp tal-persuni ekonomikament inattivi. Din l-istrateġija għandha tinkludi aktar innovazzjoni soċjali u aktar dettalji speċifiċi dwar il-politiki biex jinkisbu r-riżultati, u turi ambizzjoni akbar fir-rigward tal-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol ta’ dawk il-membri ta’ din il-popolazzjoni li jixtiequ jaħdmu. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni Ewropea tħeġġeġ lill-Istati Membri jagħmlu l-politiki attivi tagħhom fis-suq tax-xogħol aktar effettivi u tiżgura li s-servizzi pubbliċi tal-impjieg tagħhom ikunu jistgħu jipprovdu assistenza aktar immirata lill-persuni li juru r-rieda li jiġu inklużi fis-suq tax-xogħol, filwaqt li jitqiesu l-kapaċitajiet u l-ambizzjonijiet tagħhom. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Sabiex jiġu żgurati politiki bbażati fuq l-evidenza, il-KESE jirrakkomanda wkoll li l-Istati Membri jiġbru u janalizzaw informazzjoni dwar din il-popolazzjoni, inklużi d-diversi karatteristiċi tas-sottogruppi tagħha, il-motivazzjonijiet għax-xogħol ta’ dawn il-persuni, it-tip ta’ xogħol li jixtiequ jagħmlu u l-kapaċitajiet tagħhom, sabiex il-provvista u d-domanda jkunu jistgħu jinteraġixxu aktar faċilment u jissodisfaw l-aspirazzjonijiet ta’ kull sottogrupp tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva li tixtieq taħdem. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Jekk nagħtu ħarsa aktar mill-qrib lejn is-sottogrupp tal-persuni b’diżabbiltà, b’mod partikolari minn perspettiva soċjali u dik tal-impjieg, minkejja li kien hemm ċertu titjib bejn l-2011 u l-2016, għad hemm l-iżvantaġġi, u din il-popolazzjoni għadha lura b’mod sinifikanti mil-lat tal-impjieg u l-kwalità tal-ħajja. Il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ sforzi konġunti, b’mod partikolari fir-rigward tal-aċċess għall-edukazzjoni għolja u l-kundizzjonijiet speċjali għas-servizzi tas-saħħa, sabiex tingħata spinta lill-opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni b’diżabbiltà b’livell baxx ta’ edukazzjoni. Barra minn hekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri tal-UE biex jistabbilixxu sistema ta’ kwoti tal-impjiegi għall-persuni b’diżabilità, li għandha tiġi applikata fl-istituzzjonijiet/fl-intrapriżi pubbliċi u fl-intrapriżi tas-settur privat f’konformità mad-daqs tal-impjieg tagħhom u mal-fatturat tal-bejgħ. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Meta titqies l-eteroġenità wiesgħa tal-popolazzjoni inattiva u d-diversi ostakli li jiffaċċjaw, ir-(ri)integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol hija sfida li trid tiġi indirizzata mill-Istati Membri kollha. Il-KESE jikkunsidra li huwa kruċjali li dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi f’kull Stat Membru jkunu jafu u jifhmu fil-fond dawn l-ostakli u l-karatteristiċi speċifiċi ta’ kull sottogrupp, filwaqt li titqies fl-istess ħin il-kwistjoni tal-bilanċ bejn is-sessi meta jitfasslu politiki pubbliċi u/jew inizjattivi oħrajn sabiex ikunu jistgħu jindirizzaw b’mod effettiv dawn l-isfidi (pereżempju, billi tiżdied id-disponibbiltà tal-indukrar tat-tfal, kundizzjoni essenzjali biex tillibera dawk il-persuni mid-dmirijiet marbutin mal-kura tal-familja biex jieħdu posthom fis-suq tax-xogħol). |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Barra minn hekk, il-KESE jemmen li huwa essenzjali li l-Istati Membri jtejbu l-interkonnessjoni bejn is-servizzi lokali tal-impjieg, il-muniċipalitajiet u s-servizzi tas-sigurtà soċjali, sabiex tittejjeb il-possibbiltà li tintlaħaq din il-popolazzjoni b’suċċess u titħeġġeġ taħdem u tkun attirata lejn ix-xogħol. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri joħolqu attivitajiet speċifiċi, jekk ikun meħtieġ fi ħdan is-servizzi pubbliċi lokali (muniċipalitajiet) li huma adatti biex jittejbu u jiġu aġġornati l-ħiliet u l-kompetenzi tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva u gruppi esklużi oħra, li għandhom jiġu inklużi fis-suq tax-xogħol billi jitqiesu l-kapaċitajiet tagħhom. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Peress li l-popolazzjoni ekonomikament inattiva tinkludi ħafna nies bil-potenzjal ta’ integrazzjoni normali fis-suq tax-xogħol, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex joħolqu inċentivi speċifiċi u favorevoli għall-kumpaniji biex jimpjegaw nies ekonomikament inattivi bħal dawn. Dan jista’ jinkiseb permezz tal-introduzzjoni ta’ miżuri leġislattivi u mhux leġislattivi li jiżguraw li l-Fond Soċjali Ewropew ikopri l-ispejjeż kollha tat-taħriġ ta’ dawn il-persuni, u b’hekk ikun possibbli għall-kumpaniji li jimpjegawhom. Fl-istess ħin, huwa wkoll kruċjali għall-Unjoni Ewropea li tinkoraġġixxi lill-Istati Membri jippromovu kundizzjonijiet tax-xogħol attraenti, pagi deċenti u sistemi tas-sigurtà soċjali li jimmotivaw lill-popolazzjoni inattiva biex tipparteċipa fis-suq tax-xogħol u fil-ħolqien tal-ġid u l-benesseri ekonomiku, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Il-fiduċja fl-Unjoni Ewropea u s-sens ta’ appartenenza għaliha jiddependu wkoll mill-kapaċità tal-istituzzjonijiet tal-UE li jippromovu b’mod effettiv l-inklużjoni u l-benesseri taċ-ċittadini kollha, filwaqt li tiġi rispettata d-diversità tagħhom. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiżguraw li l-politiki tal-Industrija 4.0 u l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda jirrispettaw it-tibdil fid-dinja tax-xogħol, u b’hekk ikun hemm benefiċċji kemm għall-ħaddiema kif ukoll għall-kumpaniji. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Il-KESE jipproponi li jitnaqqas l-għadd ta’ sigħat ta’ xogħol fil-ġimgħa, u dan għandu jibda mis-servizzi pubbliċi, u b’hekk jinħolqu aktar opportunitajiet ta’ impjieg għal kulħadd. |
| --- | --- |

1.13

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | Skont id-definizzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjoni tax-Xogħol (ILO), il-persuni jitqiesu bħala ekonomikament inattivi jekk ma jkunux qegħdin jaħdmu, ma jkunux qegħdin ifittxu xogħol u/jew ma jkunux disponibbli biex jaħdmu. L-għan ta’ din l-Opinjoni huwa li tinġibed l-attenzjoni tal-Kummissjoni u l-Istati Membri, meta jkunu qed jitfasslu politiki attivi dwar l-impjiegi, għall-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dawn in-nies, li ġew marġinalizzati, esklużi u traskurati minn dawk li jfasslu l-politika u li, madankollu, jixtiequ li jiġu integrati fis-soċjetà permezz tal-attività u x-xogħol tagħhom sabiex jikkontribwixxu għall-ħolqien tal-ġid u l-benesseri ekonomiku, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Isiru sforzi, inkluż mill-istati, in-negozji, l-organizzazzjonijiet ta’ min iħaddem, it-trejdjunjins u l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ, biex jinħoloq suq tax-xogħol inklużiv u jiġi żgurat li l-aġġustament tal-livelli tal-ħiliet iżomm il-pass mat-tibdil teknoloġiku. Madankollu, dawn l-isforzi għad iridu jilħqu l-għanijiet mixtieqa tagħhom, kif jidher mill-eluf ta’ postijiet tax-xogħol battala li għadhom ma mtlewx minħabba d-differenza bejn il-provvista u d-domanda, u dan qed jikkawża żbilanċi kbar fis-suq tax-xogħol. Dan l-iżbilanċ jaffettwa b’mod negattiv il-produttività, il-kompetittività u t-tkabbir potenzjali. Fl-istess ħin, inħolqu ostakli għall-impjieg, li wasslu għall-esklużjoni ta’ bosta eluf ta’ persuni mill-forza tax-xogħol. Dan, pereżempju, wassal għall-qgħad fit-tul fost iż-żgħażagħ, li ħalla numru kbir ta’ persuni ta’ kull età b’konnessjoni dgħajfa mas-suq tax-xogħol, u b’hekk ikkontribwixxa għal żieda sinifikanti fid-daqs tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva, inklużi dawk ikklassifikati bħala NEET (not in education, employment or training – barra mill-edukazzjoni, impjieg jew taħriġ). |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Aktar minn persuna waħda minn kull erba’ ta’ età bejn il-15 u l-64 sena fl-UE huma kklassifikati bħala inattivi (2). Dawn mhumiex inklużi fl-istatistika uffiċjali tal-impjieg u ħafna drabi jinsabu marġinalizzati ekonomikament u soċjalment u, b’hekk, m’għandhomx ir-riżorsi u l-opportunità biex jipparteċipaw bis-sħiħ fis-soċjetà. Dan minkejja l-fatt li, fil-biċċa l-kbira, jixtiequ jaħdmu (3). |
| --- | --- |

2.3

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Iż-żieda fil-livelli tal-impjieg u l-ħolqien ta’ aktar impjiegi u ta’ impjiegi aħjar għadhom għanijiet ewlenin għall-UE. L-Istati Membri kollha japprovaw l-Istrateġija Ewropea dwar l-Impjiegi, li hija implimentata permezz tas-Semestru Ewropew, il-proċess annwali li jippromovi koordinazzjoni tal-politika mill-qrib fost l-Istati Membri tal-UE u l-istituzzjonijiet tal-UE (4). Kien hemm enfasi totalment ġustifikabbli min-naħa ta’ dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi fuq il-persuni li tilfu xogħolhom bħala konsegwenza tal-kriżi finanzjarja, bil-għan li jinsabu direzzjonijiet ċari għall-ħolqien tal-impjiegi. Il-Kummissjoni għamlet enfasi speċjali fuq inizjattivi ddedikati għaż-żgħażagħ, bħall-Garanzija għaż-Żgħażagħ (2013) (5), l-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ (2015) (6), u Strateġija ġdida tal-UE għaż-Żgħażagħ 2019-2027 (2018) (7). Inizjattiva ambizzjuża oħra wasslet għar-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-15 ta’ Frar 2016 dwar l-integrazzjoni tal-persuni li ilhom qiegħda fis-suq tax-xogħol (8). Il-KESE jappoġġja u jilqa’ b’sodisfazzjon dawn l-inizjattivi, li huma f’konformità mal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Filwaqt li d-domanda u l-provvista tal-impjiegi kif ukoll il-popolazzjoni li taħdem jew li tinsab temporanjament bla xogħol huma s-suġġett ta’ studji u ta’ għadd ta’ riflessjonijiet u strateġiji li jkopru l-politiki attivi dwar l-impjiegi, ftit li xejn isiru studji u riċerka dwar il-popolazzjoni inattiva. Wieħed mill-ewwel dokumenti tal-Kummissjoni li rrikonoxxa espliċitament lill-persuni f’din is-sitwazzjoni kien ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2008/867/KE, indirizzata lill-Istati Membri, dwar
  l-inklużjoni attiva tal-persuni esklużi mis-suq tax-xogħol
  , li rrakkomandat diversi tipi ta’ strateġiji mmirati lejn din il-popolazzjoni sabiex tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol. F’April 2017, il-Kummissjoni ppubblikat Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal li evalwa l-punt safejn kull Stat Membru kien żviluppa approċċ iktar integrat lejn politiki attivi ta’ inklużjoni. Il-konklużjoni kienet li l-progress fl-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet kien ivarja fost l-Istati Membri, li kien hemm diverġenza ferm sinifikanti bejn l-istrateġiji nazzjonali, u li r-riżultati tal-implimentazzjoni tagħhom kienu batuti ħafna. Sa mill-2008, m’hemm l-ebda inizjattiva oħra tal-Kummissjoni mmirata lejn din il-popolazzjoni speċifika. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tippubblika strateġija komprensiva ġdida, akkumpanjata minn pjani ta’ azzjoni u għanijiet assenjati lill-Istati Membri għal kull sottogrupp ta’ persuni ekonomikament inattivi. |
| --- | --- |

3.2

3.3   Karatteristiċi tal-popolazzjoni inattiva

| 3.3.1 | Il-persuni inattivi jikkostitwixxu grupp ta’ daqs kbir, li jfisser li fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE teżisti parti sostanzjali tal-popolazzjoni li mhux qiegħda taħdem u li lanqas mhija inkluża fl-istatistika tal-qgħad, iżda dawn il-persuni, madankollu, għandhom il-potenzjal li jaħdmu. Għalkemm il-politiki attivi dwar l-impjieg fl-UE għandhom tendenza li jiffokaw prinċipalment fuq persuni temporanjament qiegħda, il-KESE jidhirlu li għandu jsir sforz addizzjonali biex jinħolqu politiki dwar l-impjieg li jimmiraw espliċitament din il-popolazzjoni inattiva. |
| --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Il-popolazzjoni inattiva hija eteroġenja. Eurofound (9), b’mod partikolari, studjat erba’ sottogruppi ewlenin: persuni li jirrappurtaw li qed jirċievu edukazzjoni (bħaż-żgħażagħ), persuni li jaħdmu fid-dar, persuni rtirati jew persuni b’diżabbiltà. Dawn is-sottogruppi marġinalizzati jvarjaw ħafna f’dak li jirrigwarda l-karatteristiċi tagħhom u l-ostakli li jiffaċċjaw, marbutin mas-saħħa, il-ħajja personali, il-livell ta’ edukazzjoni u taħriġ, il-ħtieġa ta’ gwida u t-traineeships. Effettivament, in-nuqqas ta’ esperjenza professjonali huwa l-aktar karatteristika komuni fost iż-żgħażagħ u l-persuni li jaħdmu fid-dar u inqas komuni fost il-persuni b’diżabbiltà u l-pensjonanti f’età tax-xogħol. Min-naħa l-oħra, il-persuni b’diżabbiltà u l-pensjonanti jirreferu aktar spiss għal problemi ta’ saħħa u għal livell għoli ta’ esklużjoni (bl-istess mod bħall-persuni qiegħda għal żmien twil). Il-persuni inattivi ta’ spiss iħabbtu wiċċhom ma’ għadd ta’ ostakli għall-impjieg. Ħafna persuni inattivi jixtiequ jaħdmu b’xi mod: madwar erba’ minn ħamsa jgħidu li jixtiequ jaħdmu tal-inqas għal għadd ta’ sigħat fil-ġimgħa u madwar nofshom jixtiequ jaħdmu 32 siegħa jew aktar (10). Dan iwassalna biex nikkonkludu li l-persuni ekonomikament inattivi qegħdin ifittxu xi tip ta’ xogħol li huwa kemm ġust kif ukoll rilevanti, għal aktar minn għadd żgħir ta’ sigħat fil-ġimgħa, u dan jista’ jindika wkoll li jinsabu f’sitwazzjoni finanzjarja diffiċli. Il-KESE huwa tal-fehma li din ir-rieda pożittiva li jaħdmu għandha tħeġġeġ lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi biex ifasslu politiki u inizjattivi li jindirizzaw b’mod effettiv il-karatteristiċi ta’ kull sottogrupp. |
| --- | --- |

3.3.2

| 3.3.3 | Jinħtieġ ukoll li tiġi ċċarata s-sitwazzjoni tal-persuni inattivi ġaladarba jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-mobbiltà. Skont data tal-Kummissjoni Ewropea (2014), minn fost il-popolazzjoni Ewropea li teżerċita l-mobilità fl-UE, 14,3-il miljun, madwar 3,7 miljun ruħ huma persuni ekonomikament inattivi. Madwar 80 % taċ-ċittadini ekonomikament inattivi jibbenefikaw minn drittijiet (residenza), u benefiċċji oħra bħall-membri tal-familja ekonomikament attivi li jgħixu magħhom fl-Istat Membru ospitanti, u huma intitolati għal trattament ugwali bħall-membri tal-familja tal-impjegati lokali. Madankollu, l-20 % li jifdal jintlaqtu min nuqqas ta’ ċarezza u trasparenza f’dak li jirrigwarda d-dritt tagħhom li jitolbu ċerti benefiċċji soċjali fl-Istat Membru ospitanti. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tikkunsidra b’mod urġenti dan in-nuqqas ta’ appoġġ soċjali u biex tipproduċi leġislazzjoni biex tirrimedja din l-ommissjoni. |
| --- | --- |

3.3.3

4.   Kuntest

| 4.1 | Ir-rapport tal-Eurofound bit-titolu “Reactivate: Employment opportunities for economically inactive people” (11) (Riattivazzjoni: Opportunitajiet ta’ impjieg għal persuni ekonomikament inattivi) jenfasizza wħud mill-ostakli ewlenin għall-erba’ sottogruppi tal-popolazzjoni inattiva kkunsidrati (persuni li jirrappurtaw li huma fl-edukazzjoni – bħaż-żgħażagħ, il-ħaddiema fid-dar, il-pensjonanti f’età tax-xogħol u l-persuni b’diżabbiltà). In-nuqqas ta’ esperjenza ta’ xogħol hija l-aktar raġuni komuni fost is-sottogruppi taż-żgħażagħ u tal-ħaddiema fid-dar, u hija inqas ta’ problema għall-persuni b’diżabbiltà u l-pensjonanti f’età tax-xogħol, li b’mod ġenerali jirrappurtaw li għandhom problemi ta’ saħħa. Kważi nofs is-sottogrupp tal-persuni b’diżabbiltà jirrappurtaw livell għoli ta’ esklużjoni soċjali, li huwa komuni f’għadd ta’ Stati Membri, fejn numru kbir ta’ persuni ekonomikament inattivi jiffaċċjaw diversi ostakli fl-aċċess għas-suq tax-xogħol, li jwassal biex il-politiki attivi dwar l-impjiegi jkunu aktar ta’ sfida u kumplessi. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Min-naħa l-oħra, mhuwiex ċert jekk il-persuni ekonomikament inattivi humiex irreġistrati mas-servizzi lokali tal-impjieg, u dan jagħmilha diffiċli ħafna għal dawn is-servizzi lokali biex jillokalizzaw lil dawn il-persuni u joffrulhom opportunitajiet ta’ impjieg. Il-KESE jappoġġja l-inizjattivi kollha li jħeġġu lil dawn il-persuni jirreġistraw ruħhom mas-servizzi tal-impjieg lokali. Huwa jirrakkomanda li, fi ħdan is-servizzi pubbliċi, tiġi stabbilita struttura speċifika responsabbli għall-koordinazzjoni u l-iffaċilitar tal-monitoraġġ tal-persuni inattivi u r-reġistrazzjoni tagħhom mas-servizzi tal-impjieg lokali, li tipproponi miżuri u programmi attraenti li jirriflettu l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dawn il-persuni. Huwa ċar li l-isfidi li s-servizzi lokali tal-impjieg jiffaċċjaw huma kumplessi ħafna minħabba swieq tax-xogħol kumplessi, fejn l-opportunitajiet ta’ impjieg għadhom skarsi għall-persuni li ilhom barra mis-suq tax-xogħol għal ħafna żmien. Din is-sitwazzjoni tgħabbi b’ħafna xogħol lis-servizzi lokali tal-impjieg u toħolqilhom ħafna pressjoni. |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | Dawk li jfasslu l-poltika fl-Istati Membri għandhom jirrikonoxxu wkoll l-isfidi li s-servizzi pubbliċi lokali tal-impjieg iridu jiffaċċjaw biex jilħqu l-popolazzjoni ekonomikament inattiva, jissodisfaw il-ħtiġijiet kumplessi tal-persuni kkonċernati u jifhmu d-diversi vulnerabbiltajiet tagħhom. Jinħtieġu strateġija u pjani ta’ azzjoni relatati għal kull sottogrupp sabiex, dawk li jixtiequ jaħdmu u qegħdin ifittxu xogħol jirnexxilhom isibu xogħol u b’mod effettiv, u sabiex isir kontribut għall-ħolqien tal-ġid u l-benesseri soċjali u ambjentali fis-soċjetà. |
| --- | --- |

4.3

| 4.4 | Fost l-isfidi ewlenin li għandhom jiġu indirizzati nsibu, pereżempju:
  Hemm nuqqas ta’ servizzi pubbliċi li jipprovdu għajnuna lill-minorenni u lill-individwi dipendenti, biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għas-suq tax-xogħol għall-persuni involuti fix-xogħol tad-dar (fil-biċċa l-kbira nisa).






  a) | Il-persuni ekonomikament inattivi għandu jkollhom aċċess għal aktar taħriġ u għal proġetti ta’ taħriġ mill-ġdid waqt li fl-istess ħin jirċievu l-benefiċċji tal-qgħad. |
| --- | --- | --- |

4.4

Hemm nuqqas ta’ servizzi pubbliċi li jipprovdu għajnuna lill-minorenni u lill-individwi dipendenti, biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għas-suq tax-xogħol għall-persuni involuti fix-xogħol tad-dar (fil-biċċa l-kbira nisa).

a)

Il-persuni ekonomikament inattivi għandu jkollhom aċċess għal aktar taħriġ u għal proġetti ta’ taħriġ mill-ġdid waqt li fl-istess ħin jirċievu l-benefiċċji tal-qgħad.

| b) | Jinħtieġ li tiġi ffaċilitata, appoġġjata u promossa, bis-saħħa ta’ miżuri speċifiċi u effettivi, l-integrazzjoni ta’ persuni b’diżabbiltà li jeħtieġu pjani ta’ impjieg u skemi ta’ appoġġi aktar speċifiċi. |
| --- | --- |

b)

Jinħtieġ li tiġi ffaċilitata, appoġġjata u promossa, bis-saħħa ta’ miżuri speċifiċi u effettivi, l-integrazzjoni ta’ persuni b’diżabbiltà li jeħtieġu pjani ta’ impjieg u skemi ta’ appoġġi aktar speċifiċi.

| c) | Għandha tingħata wkoll attenzjoni speċjali lil gruppi vulnerabbli oħrajn bħall-migranti u l-persuni konnessi mal-programm tar-Rom. |
| --- | --- |

c)

Għandha tingħata wkoll attenzjoni speċjali lil gruppi vulnerabbli oħrajn bħall-migranti u l-persuni konnessi mal-programm tar-Rom.

| d) | Naturalment, ħafna persuni, għal diversi raġunijiet, jaqtgħu qalbhom u ma jkomplux jirreġistraw ruħhom mas-servizzi tal-impjieg, u dawn is-servizzi għandhom għalhekk jistabbilixxu konnessjoni mill-ġdid mal-persuni kkonċernati u b’hekk jattivaw mill-ġdid il-possibbiltajiet li jsibu impjieg. |
| --- | --- |

d)

Naturalment, ħafna persuni, għal diversi raġunijiet, jaqtgħu qalbhom u ma jkomplux jirreġistraw ruħhom mas-servizzi tal-impjieg, u dawn is-servizzi għandhom għalhekk jistabbilixxu konnessjoni mill-ġdid mal-persuni kkonċernati u b’hekk jattivaw mill-ġdid il-possibbiltajiet li jsibu impjieg.

| e) | Huwa ċar li fil-livell tas-servizzi pubbliċi tal-impjieg, tinħtieġ aktar ħidma u ħidma aħjar fl-Istati Membri, iżda dan huwa kompitu li ħafna mis-servizzi lokali tal-impjieg preżentament m’għandhomx il-kapaċità li jwettqu. Għaldaqstant jinħtieġ li jiġu awtorizzati uffiċjali b’ħiliet kompatibbli sabiex dawk li jixtiequ jaħdmu jew qegħdin ifittxu xogħol jirnexxilhom. |
| --- | --- |

e)

Huwa ċar li fil-livell tas-servizzi pubbliċi tal-impjieg, tinħtieġ aktar ħidma u ħidma aħjar fl-Istati Membri, iżda dan huwa kompitu li ħafna mis-servizzi lokali tal-impjieg preżentament m’għandhomx il-kapaċità li jwettqu. Għaldaqstant jinħtieġ li jiġu awtorizzati uffiċjali b’ħiliet kompatibbli sabiex dawk li jixtiequ jaħdmu jew qegħdin ifittxu xogħol jirnexxilhom.

| f) | Ċertament, fil-livell tal-Unjoni Ewropea hemm xi Stati Membri li għandhom prattiki tajbin biex jissolvew dawn id-diffikultajiet li għandhom jiġu rreplikati fl-Unjoni Ewropea kollha. |
| --- | --- |

f)

Ċertament, fil-livell tal-Unjoni Ewropea hemm xi Stati Membri li għandhom prattiki tajbin biex jissolvew dawn id-diffikultajiet li għandhom jiġu rreplikati fl-Unjoni Ewropea kollha.

| g) | Iż-żieda tas-salarji sa livell deċenti wkoll hija kruċjali wkoll fl-UE. |
| --- | --- |

g)

Iż-żieda tas-salarji sa livell deċenti wkoll hija kruċjali wkoll fl-UE.

| 4.5 | Is-swieq tax-xogħol qegħdin jinbidlu; ir-riformi strutturali tas-swieq tax-xogħol wasslu għal livelli għoljin ta’ diversità u forom ġodda ta’ xogħol. Il-ħaddiema atipiċi jesperjenzaw livell aktar baxx ta’ kwalità tal-impjiegi u riskji ogħla ta’ faqar fost dawk li jaħdmu (12). Fl-2017, 13,7 % tal-ħaddiema tal-UE kienu jaħdmu għal rashom (13), 11,3 % kienu ħaddiema temporanji (14) u 18,7 % kienu ħaddiema part-time (15). Jeħtieġ li l-Istati Membri, bl-appoġġ ta’ programmi adatti stabbiliti mill-Unjoni Ewropea: iżidu l-investimenti tagħhom fl-edukazzjoni – investiment ta’ kwalità għolja u b’effett multiplikatur fl-ekonomija – u b’hekk isaħħu t-tagħlim tax-xjenza, tal-inġinerija, tat-teknoloġija u l-matematika, abbażi ta’ valuri u drittijiet fundamentali Ewropej introdotti mill-ġdid mill-Pilastru tad-Drittijiet Soċjali. Jeħtieġ li tiġi inkluża, appoġġjata u protetta l-popolazzjoni ekonomikament inattiva, filwaqt li jitqiesu l-ħtiġijiet speċifiċi tas-sottogruppi rispettivi fi ħdanha, biex dawn il-bidliet jiġu indirizzati u integrati b’suċċess. Il-KESE jirrakkomanda l-ħolqien ta’ suq tax-xogħol ġenwinament aktar inklużiv. |
| --- | --- |

4.5

4.6   Ostakli għall-impjieg għall-popolazzjoni ekonomikament inattiva

| 4.6.1 | Il-persuni f’età attiva tax-xogħol (15-64 sena) li m’għandhom l-ebda konnessjoni mas-suq tax-xogħol jew konnessjoni dgħajfa ħafna jiffaċċjaw diversi ostakli għall-impjieg li jżommuhom milli jkunu involuti kompletament f’attivitajiet ta’ impjieg. Jeħtieġ li dawn l-ostakli jinftiehmu b’mod rigoruż u profond sabiex ikunu jistgħi jitfasslu u jiġu implimentati politiki adegwati ta’ intervent fis-suq tax-xogħol, sabiex ikunu mmirati sew u adattati kif imiss għaċ-ċirkustanzi tad-diversi destinatarji. Hawn taħt nidentifikaw ċerti sfidi biex jiġu identifikati l-ostakli għall-impjieg. Jinħtieġu informazzjoni u analiżi preċiżi u korretti biex nifhmu l-ostakli, iżda dan bħalissa huwa prattikament impossibbli minħabba dawn ir-raġunijiet:







  a) | l-indikaturi aggregati attwali tas-suq tax-xogħol ftit li xejn fihom informazzjoni rilevanti u mingħajr rabta ċara għall-popolazzjoni ekonomikament inattiva u għall-problemi li għandhom jiġu indirizzati, u huma fil-biċċa l-kbira tagħhom ibbażati fuq l-individwu u mhux fuq l-ambjent tal-familja; |
| --- | --- | --- |

4.6.1

a)

l-indikaturi aggregati attwali tas-suq tax-xogħol ftit li xejn fihom informazzjoni rilevanti u mingħajr rabta ċara għall-popolazzjoni ekonomikament inattiva u għall-problemi li għandhom jiġu indirizzati, u huma fil-biċċa l-kbira tagħhom ibbażati fuq l-individwu u mhux fuq l-ambjent tal-familja;

| b) | il-fokus prinċipali huwa ċċentrat biss fil-qgħad reġistrat; |
| --- | --- |

b)

il-fokus prinċipali huwa ċċentrat biss fil-qgħad reġistrat;

| c) | hemm informazzjoni limitata ħafna dwar il-problemi ta’ saħħa, ir-responsabilitajiet marbutin mal-kura jew inċentivi. |
| --- | --- |

c)

hemm informazzjoni limitata ħafna dwar il-problemi ta’ saħħa, ir-responsabilitajiet marbutin mal-kura jew inċentivi.

| 4.6.2 | L-iżjed tipi ta’ ostakli komuni huma:






  a) | l-ebda esperjenza reċenti ta’ xogħol; |
| --- | --- | --- |

4.6.2

a)

l-ebda esperjenza reċenti ta’ xogħol;

| b) | livell baxx ta’ edukazzjoni u ħiliet; |
| --- | --- |

b)

livell baxx ta’ edukazzjoni u ħiliet;

| c) | esperjenza tax-xogħol limitata ħafna jew l-ebda; |
| --- | --- |

c)

esperjenza tax-xogħol limitata ħafna jew l-ebda;

| d) | limitazzjonijiet mil-lat ta’ saħħa; |
| --- | --- |

d)

limitazzjonijiet mil-lat ta’ saħħa;

| e) | responsabbilitajiet ta’ kura tal-familja; |
| --- | --- |

e)

responsabbilitajiet ta’ kura tal-familja;

| f) | ftit opportunitajiet ta’ impjieg; |
| --- | --- |

f)

ftit opportunitajiet ta’ impjieg;

| g) | li l-persuna qatt ma kellha impjieg bi ħlas; |
| --- | --- |

g)

li l-persuna qatt ma kellha impjieg bi ħlas;

| h) | l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni minħabba l-età, is-sess, diżabbiltà, eċċ. u l-politiki dwar ir-riżorsi umani ta’ ċerti kumpaniji. |
| --- | --- |

h)

l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni minħabba l-età, is-sess, diżabbiltà, eċċ. u l-politiki dwar ir-riżorsi umani ta’ ċerti kumpaniji.

| 4.6.3 | Jinħtieġ li jiġu adottati għodod li jżidu l-viżibbiltà u l-motivazzjoni għal min qed ifittex impjieg u jgħinuhom jirnexxilhom isibu impjieg. Dawn jistgħu jinkludu:






  a) | pariri dwar il-karriera; |
| --- | --- | --- |

4.6.3

a)

pariri dwar il-karriera;

| b) | portal web għal avviżi ta’ postijiet tax-xogħol battala u opportunitajiet ta’ impjieg; |
| --- | --- |

b)

portal web għal avviżi ta’ postijiet tax-xogħol battala u opportunitajiet ta’ impjieg;

| c) | referenzi u informazzjoni pprovduti direttament lil dawk involuti; |
| --- | --- |

c)

referenzi u informazzjoni pprovduti direttament lil dawk involuti;

| d) | mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-mobbiltà; |
| --- | --- |

d)

mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-mobbiltà;

| e) | programmi ta’ taħriġ vokazzjonali; |
| --- | --- |

e)

programmi ta’ taħriġ vokazzjonali;

| f) | sussidji potenzjali lil min iħaddem. |
| --- | --- |

f)

sussidji potenzjali lil min iħaddem.

| 4.7 | L-Istati Membri spiss jippruvaw jispjegaw iċ-ċirkustanzi individwali u d-diffikultajiet tas-suq tax-xogħol billi jużaw għodod statistiċi qawwijin li jużaw informazzjoni amministrattiva biex jiżvelaw il-profil tal-applikanti individwali. Dawn l-għodod statistiċi huma utli biex jiġi adottat approċċ individwalizzat u jiġu offruti programmi ta’ impjieg lill-persuni rreġistrati fiċ-ċentri tal-impjieg. Dawn l-għodod jiddependu mill-kwalità tal-informazzjoni amministrattiva, li għandha vantaġġi distinti, iżda għandha tendenza li tkopri biss sottokategorija tal-popolazzjoni li ma taħdimx, bħall-persuni qiegħda li huma rreġistrati. Bħala riżultat, l-għodod ta’ profilar sofistikati abbażi ta’ din l-informazzjoni tipikament ma jistgħux jintużaw biex jipprovdu perspettiva aktar wiesgħa dwar l-ostakli għall-impjieg għal dawk li m’għandhom l-ebda konnessjoni mas-suq tax-xogħol jew konnessjoni dgħajfa ħafna. |
| --- | --- |

4.7

| 4.8 | Li wieħed jifhem l-ostakli għall-impjieg huwa importanti mhux biss biex tinħoloq konnessjoni mas-servizzi pprovduti mid-diversi istituzzjonijiet, iżda huwa essenzjali wkoll sabiex jiġu identifikati l-gruppi li jistgħu jibbenefikaw minn programmi ta’ impjieg u l-benefiċċji relatati ma’ dawn il-gruppi, li bħalissa ma jistqisux bħala “klijenti” fir-rigward tal-impjiegi jew tal-benefiċċji offruti minn dawn l-istituzzjonijiet. Il-KESE għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni (flimkien mal-OECD jew b’mod indipendenti) biex tibni mudelli statistiċi li jindirizzaw in-natura speċifika tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva sabiex tkun tista’ tiġi inkluża b’suċċess fil-politiki attivi dwar l-impjiegi. |
| --- | --- |

4.8

5.   Strateġija komuni Ewropea biex jiġu indirizzati l-bidliet teknoloġiċi u biex ikun hemm soċjetà iktar inklużiva li tħaddan liċ-ċittadini Ewropej kollha, inklużi dawk li huma ekonomikament inattivi

| 5.1 | Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiffukaw fuq il-miżuri kollha li għandhom jiġu implimentati sabiex tinkiseb integrazzjoni aħjar fis-suq tax-xogħol ta’ kull sottogrupp ta’ persuni ekonomikament inattivi (16), mhux biss dawk relatati mat-taħriġ u l-ħiliet. Dawn jistgħu jinkludu:






  a) | l-iżvilupp ta’ servizzi pubbliċi adegwati ta’ kwalità tajba b’rabta mal-assistenza soċjali biex jissodisfaw il-ħtiġijiet għal kura (partikolarment it-tfal u l-persuni mdaħħlin fl-età) bil-għan li jiġu lliberati n-nies li jixtiequ jaħdmu (l-aktar in-nisa) biex jiġi żgurat li dan ikunu jistgħu jagħmluh mingħajr tħassib – ħaġa li attwalment ma jkunux jistgħu jagħmlu minħabba l-obbligi tal-familja (17); |
| --- | --- | --- |

5.1

a)

l-iżvilupp ta’ servizzi pubbliċi adegwati ta’ kwalità tajba b’rabta mal-assistenza soċjali biex jissodisfaw il-ħtiġijiet għal kura (partikolarment it-tfal u l-persuni mdaħħlin fl-età) bil-għan li jiġu lliberati n-nies li jixtiequ jaħdmu (l-aktar in-nisa) biex jiġi żgurat li dan ikunu jistgħu jagħmluh mingħajr tħassib – ħaġa li attwalment ma jkunux jistgħu jagħmlu minħabba l-obbligi tal-familja (17);

| b) | monitoraġġ effettiv u evalwazzjoni tal-impatt tal-politiki pubbliċi biex il-popolazzjoni ekonomikament inattiva terġa’ tibda taħdem, pereżempju:






  1. | evidenza effettiva (l-identifikazzjoni tal-ostakli u l-immappjar tal-politiki eżistenti); |
| --- | --- | --- |

b)

monitoraġġ effettiv u evalwazzjoni tal-impatt tal-politiki pubbliċi biex il-popolazzjoni ekonomikament inattiva terġa’ tibda taħdem, pereżempju:

1.

evidenza effettiva (l-identifikazzjoni tal-ostakli u l-immappjar tal-politiki eżistenti);

| 2. | l-implimentazzjoni (l-indirizzar tal-isfidi ta’ implimentazzjoni; l-iffaċilitar tal-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni bejn il-partijiet interessati); |
| --- | --- |

2.

l-implimentazzjoni (l-indirizzar tal-isfidi ta’ implimentazzjoni; l-iffaċilitar tal-koordinazzjoni u l-kooperazzjoni bejn il-partijiet interessati);

| 3. | politika ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (jiġu stmati l-effetti fuq perjodu qasir u twil ta’ żmien; l-analiżi tar-riżultati lil hinn mill-probabbiltà ta’ impjieg u l-inklużjoni ta’ aspetti tal-kwalità tal-impjieg; jiġi identifikat x’jaħdem u għal min); |
| --- | --- |

3.

politika ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni (jiġu stmati l-effetti fuq perjodu qasir u twil ta’ żmien; l-analiżi tar-riżultati lil hinn mill-probabbiltà ta’ impjieg u l-inklużjoni ta’ aspetti tal-kwalità tal-impjieg; jiġi identifikat x’jaħdem u għal min);

| c) | iż-żieda fit-tkabbir inklużiv u l-benesseri permezz tad-dimensjonijiet li ġejjin rigward il-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol: aktar impjiegi u impjiegi aħjar; l-inklużività, ir-reżiljenza u l-adattabilità; |
| --- | --- |

c)

iż-żieda fit-tkabbir inklużiv u l-benesseri permezz tad-dimensjonijiet li ġejjin rigward il-prestazzjoni tas-suq tax-xogħol: aktar impjiegi u impjiegi aħjar; l-inklużività, ir-reżiljenza u l-adattabilità;

| d) | Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jadottaw it-“3Ps” (promote; prevent; prepare) (prinċipji tal-politika):






  1. | il-promozzjoni ta’ ambjent li fih jistgħu jimxu ’l quddiem impjiegi ta’ kwalità tajba; |
| --- | --- | --- |

d)

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jadottaw it-“3Ps” (promote; prevent; prepare) (prinċipji tal-politika):

1.

il-promozzjoni ta’ ambjent li fih jistgħu jimxu ’l quddiem impjiegi ta’ kwalità tajba;

| 2. | il-prevenzjoni tal-esklużjoni mis-suq tax-xogħol u l-protezzjoni tal-persuni kontra r-riskji tas-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

2.

il-prevenzjoni tal-esklużjoni mis-suq tax-xogħol u l-protezzjoni tal-persuni kontra r-riskji tas-suq tax-xogħol;

| 3. | tħejjija għar-riskji u l-opportunitajiet futuri li jistgħu joħorġu fis-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

3.

tħejjija għar-riskji u l-opportunitajiet futuri li jistgħu joħorġu fis-suq tax-xogħol;

| e) | il-ħolqien ta’ impjiegi fil-muniċipalitajiet li jkunu adegwati għall-kwalifiki tal-ħaddiema residenti ekonomikament inattivi, jiġifieri l-ħolqien ta’ impjiegi skont il-ħiliet tal-persuni ekonomikament inattivi u t-titjib tal-prestazzjoni tagħhom permezz ta’ korsijiet ta’ taħriġ adegwati; |
| --- | --- |

e)

il-ħolqien ta’ impjiegi fil-muniċipalitajiet li jkunu adegwati għall-kwalifiki tal-ħaddiema residenti ekonomikament inattivi, jiġifieri l-ħolqien ta’ impjiegi skont il-ħiliet tal-persuni ekonomikament inattivi u t-titjib tal-prestazzjoni tagħhom permezz ta’ korsijiet ta’ taħriġ adegwati;

| f) | il-ħolqien ta’ ambjent li jwassal għat-tisħiħ tad-djalogu soċjali (mal-imsieħba soċjali) f’kull livell adatt, filwaqt li jiġu rispettati l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u n-negozjar kollettiv, kif ukoll id-djalogu ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili rilevanti oħra (18). |
| --- | --- |

f)

il-ħolqien ta’ ambjent li jwassal għat-tisħiħ tad-djalogu soċjali (mal-imsieħba soċjali) f’kull livell adatt, filwaqt li jiġu rispettati l-awtonomija tal-imsieħba soċjali u n-negozjar kollettiv, kif ukoll id-djalogu ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili rilevanti oħra (18).

| 5.2 | L-istrateġija ma tistax tibbenefika biss lil min diġà għandu impjieg; għandha tingħata attenzjoni speċjali liż-żgħażagħ NEET u lil kull min huwa ekonomikament inattiv, peress li jirrappreżentaw theddida doppja, jiġifieri kemm problema soċjali kif ukoll sitwazzjoni li taggrava n-nuqqas ta’ ħaddiema kkwalifikati. Dan peress li billi ma jaħdmux, m’għandhomx l-opportunità li jakkwistaw esperjenza prattika u, peress li lanqas ma jistudjaw, m’għandhomx l-opportunità li jakkwistaw kwalifiki akkademiċi aktar adatti, u b’hekk isibu ruħhom fir-riskju li jispiċċaw totalment maqtugħin mis-suq tax-xogħol. Huwa paradoss li l-aktar ġenerazzjonijiet ikkwalifikati mhumiex neċessarjament l-aktar ippreparati għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol ta’ żmienhom. L-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha ma jistgħux iħallu l-art lill-aktar ġenerazzjoni kkwalifikata li qatt kien hawn. |
| --- | --- |

5.2

| 5.3 | L-impjegaturi jiddikjaraw li jsibuha diffiċli biex isibu ħaddiema kkwalifikati, li huwa ostaklu għat-tkabbir potenzjali u għal investiment industrijali ġdid, bil-konsegwenza li l-impriżi Ewropej ikomplu jitilfu l-kompetittività u li dejjem jaqgħu lura (19): in-nuqqas ta’ ħaddiema b’livell għoli ta’ ħiliet biex jissodisfaw id-domanda tal-lum jista’ twassal għal nuqqas ta’ domanda għall-ħaddiema bil-ħiliet ta’ għada. |
| --- | --- |

5.3

| 5.4 | Jenħtieġ li jinħoloq pont li jtejjeb ir-rabta bejn l-edukazzjoni/it-taħriġ u l-kisba tal-ħiliet (20), minn naħa, u r-realtà attwali u futura tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol min-naħa l-oħra, b’mod li jingħalaq id-distakk strutturali li naraw illum il-ġurnata. Dan jinkludi:






  a) | li ssir enfasi fuq ħiliet li huma trasferibbli; |
| --- | --- | --- |

5.4

a)

li ssir enfasi fuq ħiliet li huma trasferibbli;

| b) | li titjieb il-konnessjoni bejn l-istituzzjonijiet tat-tagħlim u t-taħriġ, l-impjegaturi u t-trejdjunjins; |
| --- | --- |

b)

li titjieb il-konnessjoni bejn l-istituzzjonijiet tat-tagħlim u t-taħriġ, l-impjegaturi u t-trejdjunjins;

| c) | li jkun hemm sensibilizzazzjoni fost iż-żgħażagħ u persuni qiegħda oħrajn li huma milquta minn nuqqas ta’ xogħol dwar l-opportunitajiet ta’ impjieg u r-rekwiżiti konsegwenti; |
| --- | --- |

c)

li jkun hemm sensibilizzazzjoni fost iż-żgħażagħ u persuni qiegħda oħrajn li huma milquta minn nuqqas ta’ xogħol dwar l-opportunitajiet ta’ impjieg u r-rekwiżiti konsegwenti;

| d) | li jitrawmu sħubijiet bejn l-istituzzjonijiet tat-tagħlim u t-taħriġ, l-impriżi, l-impjegaturi, is-settur pubbliku, it-trejdjunjins u l-persuni NEET innifishom u gruppi oħrajn ekonomikament inattivi (inklużi l-migranti (21)); |
| --- | --- |

d)

li jitrawmu sħubijiet bejn l-istituzzjonijiet tat-tagħlim u t-taħriġ, l-impriżi, l-impjegaturi, is-settur pubbliku, it-trejdjunjins u l-persuni NEET innifishom u gruppi oħrajn ekonomikament inattivi (inklużi l-migranti (21));

| e) | l-iżvilupp ta’ programm ta’ azzjoni speċifiku għal kull sottogrupp tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva, u l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni tiegħu, billi jiġu kkoreġuti d-devjazzjonijiet; |
| --- | --- |

e)

l-iżvilupp ta’ programm ta’ azzjoni speċifiku għal kull sottogrupp tal-popolazzjoni ekonomikament inattiva, u l-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni tiegħu, billi jiġu kkoreġuti d-devjazzjonijiet;

| f) | tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol fil-ġimgħa, li jibda mis-servizzi pubbliċi, u l-ħolqien ta’ opportunitajiet ta’ impjieg għal kulħadd. |
| --- | --- |

f)

tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol fil-ġimgħa, li jibda mis-servizzi pubbliċi, u l-ħolqien ta’ opportunitajiet ta’ impjieg għal kulħadd.

| 5.5 | Ir-raba’ rivoluzzjoni industrijali u d-diġitalizzazzjoni huma possibbilment l-aħħar opportunità għall-Unjoni Ewropea biex tlaħħaq mal-kompetituri prinċipali tagħha permezz ta’ investiment u strateġiji u pjani ta’ azzjoni adegwati, u li timxi b’mod definittiv lejn ekonomija tal-għarfien u impjieg sħiħ, kif previst fl-Istrateġija ta’ Lisbona (2000). Jekk dan ma jsirx, kemm id-diversi livelli tas-soċjetà Ewropea kif ukoll l-infrastruttura produttiva tagħha jistgħu mmorru għall-agħar, u jitnaqqru wkoll il-valuri fundamentali li ċertament ilkoll nixtiequ nippreżervaw. |
| --- | --- |

5.5

| 5.6 | Sabiex niksbu dan il-għan, jenħtieġ li jkun hemm impenn; fi kliem ieħor, tip ta’ kooperazzjoni li tinvolvi lill-istituzzjonijiet tal-UE, lill-Istati Membri, lill-gvernijiet f’livell nazzjonali u lokali, lit-trejdjunjins, lill-assoċjazzjonijiet ta’ min iħaddem u lill-impriżi u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili, fejn kull wieħed u waħda minnhom jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom u b’mod kollettiv isiru l-ixprun li jipprovdi lill-Ewropej kollha bl-opportunità li jaħdmu u jipparteċipaw fil-ħolqien tal-ġid u l-benesseri ekonomiku, soċjali u ambjentali. Fil-qosor, il-KESE jħeġġeġ lill-istituzzjonijiet kollha (Ewropej u nazzjonali, pubbliċi, governattivi, muniċipali u privati) biex jimplimentaw politiki pubbliċi li jkunu inklużivi, pjuttost milli restrittivi, kif ġara f’dawn l-aħħar għoxrin sena, liema ħaġa wasslet għall-esklużjoni ta’ miljuni kbar ta’ persuni ekonomikament inattivi, li jikkontribwixxi għall-firda bejn is-soċjetà ċivili u l-istituzzjonijiet Ewropej u jipperikola l-futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

5.6

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2008/867/KE tat-3 ta’ Ottubru 2008 dwar l-inklużjoni attiva tal-persuni esklużi mis-suq tax-xogħol (ĠU L 307, 18.11.2008, p. 11).

1

(2)  26 % tal-popolazzjoni (UE 28) fl-età ta’ bejn il-15 u l-64 sena kienu inattivi fit-tielet kwart tal-2018, skont id-data tal-Eurostat estratta f’Jannar 2019.

2

(3)  Eurofound (2017), Reactivate: Employment opportunities for economically inactive people, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

3

(4)  Ara l-paġna web tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Istrateġija Ewropea dwar l-Impjiegi.

4

(5)  ĠU C 271, 19.9.2013, p. 101.

5

(6)  ĠU C 268, 14.8.2015, p. 40.

6

(7)  COM(2018) 269 final, Opinjoni dwar L-Istrateġija li Jmiss tal-UE għaż-Żgħażagħ ĠU C 62, 15.2.2019, p. 142.

7

(8)  ĠU C 67, 20.2.2016, p. 1.

8

(9)  Eurofound (2017), Reactivate: Employment opportunities for economically inactive people, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

9

(10)  Eurofound (2017), Reactivate: Employment opportunities for economically inactive people, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

10

(11)  Eurofound (2017), Reactivate: Employment opportunities for economically inactive people, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, il-Lussemburgu.

11

(12)  Abbozz tar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi mill-Kummissjoni u mill-Kunsill li jakkumpanja l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir tal-2019 (COM/2018/761 final).

12

(13)  Età bejn il-15 u s-64 sena; data mill-Abbozz tar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi mill-Kummissjoni u mill-Kunsill COM/2018/761 final

13

(14)  Età bejn l-20 u l-64 sena; data misluta minn Eurostat, Frar 2019.

14

(15)  Età bejn l-20 u l-64 sena; data misluta minn Eurostat, Frar 2019.

15

(16)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 1; ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10

16

(17)  ĠU C 129, 11.4.2018, p. 44, Opinjoni dwar L-ugwaljanza bejn il-ġeneri fis-swieq tax-xogħol Ewropej (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26).

17

(18)  Opinjoni SOC/577 dwar Id-djalogu soċjali għall-innovazzjoni fl-ekonomija diġitali, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-ĠU, ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10

18

(19)  Studju: “Skills Mismatches – An Impediment to the Competitiveness of EU Businesses” (Spariġġ fil-ħiliet – Ostaklu għall-Kompetittività tan-Negozji tal-UE).

19

(20)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10, Opinjoni SOC/588 dwar “Pakkett dwar l-edukazzjoni”, ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136, ĠU C 81, 2.3.2018, p. 167, ĠU C 440, 6.12.2018, p. 37, ĠU C 173, 31.5.2017, p. 45, ĠU C 173, 31.5.2017, p. 1

20

(21)  Rapport ta’ informazzjoni SOC/574 dwar “L-ispejjeż tan-nuqqas ta’ immigrazzjoni u tan-nuqqas ta’ integrazzjoni” (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 19).

21

---

ANNESS

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew tal-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 5.4

Ħassar l-inċiż f):

| 5.4 | A Jenħtieġ li jinħoloq pont li jtejjeb ir-rabta bejn l-edukazzjoni/it-taħriġ u l-kisba tal-ħiliet (1), minn naħa, u r-realtà attwali u futura tal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol min-naħa l-oħra, b’mod li jingħalaq id-distakk strutturali li naraw illum il-ġurnata. Dan jinkludi: |
| --- | --- |

5.4

(...)

f) tnaqqis fis-sigħat tax-xogħol fil-ġimgħa, li jibda mis-servizzi pubbliċi, u l-ħolqien ta’ opportunitajiet ta’ impjieg għal kulħadd.
  ”

Raġuni

Reducing the number of weekly working hours is not the right way to solve the issue of employment opportunities, nor is it a forward-looking approach. The world of work in the 21st century is changing. Technological changes and new forms of work are offering new opportunities and ways of including inactive people in the labour market. Moreover, the debate in the SOC section showed that there have also been negative experiences in the Member States where such measure have been applied.

Riżultat tal-votazzjoni:

Favur: 42

Kontra: 63

Astensjonijiet: 5

Punt 1.4

Ibdel it-test kif ġej:

| 1.4. | Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni Ewropea tħeġġeġ lill-Istati Membri jagħmlu l-politiki attivi tagħhom fis-suq tax-xogħol aktar effettivi u jiżguraw li s-servizzi pubbliċi tal-impjieg tagħhom ikunu jistgħu jipprovdu assistenza aktar immirata lill-persuni li juru r-rieda li jiġu inklużi fis-suq tax-xogħol, filwaqt li jitqiesu l-kapaċitajiet u l-ambizzjonijiet tagħhom, u d-domanda tax-xogħol attwali.” |
| --- | --- |

1.4.

Raġuni

The role of targeted assistance is to talk to individuals about their abilities and ambitions, but also to explain the labour market situation to them and highlight their best options for training or requalification.

Riżultat tal-votazzjoni:

Favur: 28

Kontra: 66

Astensjonijiet: 6

---

(1)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10, Opinjoni dwar “Pakkett dwar l-edukazzjoni”, ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136, ĠU C 81, 2.3.2018, p. 167, ĠU C 440, 6.12.2018, p. 37, ĠU C 173, 31.5.2017, p. 45, ĠU C 173, 31.5.2017, p. 1

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/16 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/16

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Sistemi edukattivi ta’ appoġġ sabiex jiġi evitat spariġġ fil-ħiliet — liema tranżizzjoni hija meħtieġa?”

[opinjoni fuq inizjattiva proprja]

(2019/C 228/03)

Relatur: Milena ANGELOVA

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 13.2.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 21.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 130/0/2 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

15.2.2018

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

13.2.2019

Adottata fil-plenarja

21.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

130/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE japprezza l-fokus miżjud fuq l-edukazzjoni, it-taħriġ u l-iżvilupp u l-użu tal-ħiliet fl-UE, riaffermat fl-inizjattivi reċenti tal-Kummissjoni Ewropea (KE) (1). Filwaqt li jinnota li l-edukazzjoni u t-taħriġ jinsabu fil-qalba tal-kompetenzi ewlenin tal-Istati Membri, jenfasizza l-importanza strateġika ta’ dawn l-oqsma għall-futur tal-Ewropa f’termini ta’ prosperità ekonomika, koeżjoni aħjar u l-ħajja demokratika, kif ukoll “li jiġu indirizzati l-aspettattivi taċ-ċittadini u jkun hemm rispons għat-tħassib tagħhom dwar il-ġejjieni f’dinja li qed tinbidel malajr” (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE huwa mħasseb dwar il-problemi strutturali sinifikanti fis-swieq tax-xogħol minħabba l-ispariġġ fil-ħiliet, li xi wħud minnhom huma kkawżati minn xprunaturi teknoloġiċi u demografiċi. Jitlob għalhekk li jitfasslu u jiġu implimentati minnufih miżuri ta’ politika mmirati tajjeb, akkumpanjati minn inċentivi u kompendji tal-aħjar prattika għall-Istati Membri, sabiex jiġu appoġġjati biex jimplimentaw l-adattament b’suċċess u ta’ appoġġ fir-rigward tas-sistemi edukattivi u ta’ taħriġ tagħhom, bil-għan li jiġi evitat l-ispariġġ fil-ħiliet u l-ħela ta’ talent. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jemmen li n-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet tal-lum u fil-futur jista’ jiġi indirizzat b’mod sostenibbli biss jekk il-KE u l-Istati Membri jfasslu politiki mmirati u jieħdu miżuri tanġibbli sabiex itejbu u jadattaw b’mod xieraq is-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ tagħhom, b’rabta mal-ġestjoni tat-talenti u wkoll mas-sistemi olistiċi ta’ governanza tal-ħiliet. Għalhekk, tistedinhom biex jagħmlu dan malajr u b’mod effiċjenti. Dawn kollha għandhom ikunu mmirati biex jappoġġjaw l-aġġustament inklużiv u kontinwu tal-forza tax-xogħol għall-ambjent ekonomiku ġdid. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jitlob lill-KE biex tintensifika l-firxa tal-aħjar prattiki dwar il-programmi ta’ kwalifika u l-ETV. Għandha tiġi pprovduta wkoll it-taħlita xierqa ta’ inċentivi għall-parteċipanti kollha fil-proċess tal-edukazzjoni u t-taħriġ sabiex jiġi ssalvagwardjat id-dritt għal taħriġ xieraq għal kulħadd (3). F’konformità mal-opinjoni preċedenti tiegħu, il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ Żona Ewropea tal-Edukazzjoni (4). Il-KESE jqis li hemm bżonn ta’ aktar titjib u ta’ titjib kontinwu fir-rigward tal-ħiliet u l-kompetenza tal-għalliema u ta’ min iħarreġ fil-livelli kollha tal-edukazzjoni u t-taħriġ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jammetti li dejjem se jibqa’ xi elementi ta’ spariġġ fil-ħiliet u s-sistemi edukattivi qatt ma jistgħu jħejju lill-persuni perfettament għaċ-ċirkostanzi kollha. Madankollu, ix-xejriet attwali huma inkwetanti u qed joħolqu ostakoli għat-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi, filwaqt li qed iwaqqfu liċ-ċittadini milli jisfruttaw bis-sħiħ il-potenzjal kreattiv tagħhom u lin-negozji milli jibbenefikaw mill-kapaċità innovattiva tagħhom tal-ħiliet offruti mir-riżorsi umani. Din hija r-raġuni għaliex il-gvernijiet, l-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili għandhom jingħaqdu flimkien biex jegħlbu l-problema u jipprovdu lill-persuni l-pariri u l-gwida meħtieġa biex jagħmlu l-għażliet it-tajba u biex jiżviluppaw kostantement l-għarfien u l-ħiliet tagħhom għall-ġid tas-soċjetà. Hemm bżonn ta’ approċċi komprensivi u olistiċi biex jiġu antiċipati u mwieġba aħjar il-ħtiġijiet tal-ħiliet (5). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Bla dubju ta’ xejn, antiċipazzjoni affidabbli fir-rigward tal-provvista u d-domanda tal-ħiliet u tal-istruttura tas-suq tax-xogħol tal-UE fil-ġejjieni hija fundamentali sabiex jitnaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet. Għal din ir-raġuni, l-universitajiet, iċ-ċentri xjentifiċi u istituzzjonijiet oħra tar-riċerka għandhom jibdew jaħdmu fuq din il-kwistjoni, f’kooperazzjoni mill-qrib mas-sħab soċjali u l-korpi amministrattivi rilevanti fl-Istati Membri. L-esperjenza akkumulata f’dawn l-aħħar snin mis-Cedefop se tkun utli ħafna iżda trid tiġi żviluppata aktar fuq bażi nazzjonali billi tidħol f’aktar dettalji għal kull Stat Membru. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-gvernijiet, l-intrapriżi u l-ħaddiema għandhom iqisu l-edukazzjoni u t-taħriġ bħala investiment. L-inċentivi fiskali għal tali investiment jistgħu jħeġġu lill-impjegaturi u lill-impjegati sabiex jinvestu aktar. Il-ftehimiet kollettivi jistgħu jirrikonoxxu ċerti drittijiet u obbligi tal-impjegaturi u tal-impjegati relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ. L-aħjar prattiki għat-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid għandhom jiġu promossi sabiex jgħinu lin-nies jerġgħu jiġu impjegati. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ammont kbir ta’ tagħlim iseħħ f’sitwazzjonijiet mhux formali u informali, bħal f’organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u bit-tagħlim bejn il-pari, u ħafna mill-ħiliet tal-post tax-xogħol ma jistgħux jinkisbu permezz ta’ edukazzjoni formali fl-iskejjel (6). Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri jfittxu modi biex jirrikonoxxu l-ħiliet rilevanti miksuba f’tali sitwazzjonijiet Wieħed mill-modi biex isir dan huwa billi jiġu kkompletati u jintużaw b’mod adatt is-Sistemi Nazzjonali tal-Kwalifiki, inkluż billi jintużaw pjattaformi li joffru valutazzjonijiet standardizzati tal-livelli tal-ħiliet irrispettivament minn kif il-persuni jkunu kisbu l-ħiliet tagħhom. Tali approċċ se joħloq mezz addizzjonali biex il-kumpaniji jkollhom indikazzjoni tal-potenzjal tal-individwi, speċjalment fir-rigward tal-individwi adulti, filwaqt li jiġu enfasizzati l-ħiliet li mhumiex evidenti fid-dokumenti ta’ kwalifiki formali, iżda li madankollu jistgħu jkunu siewja. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | It-tagħlim tul il-ħajja, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid huma responsabbiltà kondiviża bejn l-istat, min iħaddem u l-impjegati. Sabiex ikunu jistgħu jagħmlu karriera tajba, il-persuni għandhom jiġu appoġġjati b’mod attiv u jingħataw pariri, anke permezz ta’ metodi ta’ gwida, konsultazzjoni, konsulenza, taħriġ u mentoraġġ dwar kif għandhom jagħmlu għażla infurmata ta’ taħriġ u tagħlim li tagħtihom il-ħiliet u l-kompetenzi li huma mitluba fis-suq tax-xogħol. L-imsieħba soċjali għandhom jaqdu rwol attiv, iqajmu sensibilizzazzjoni dwar il-problemi rilevanti u jissuġġerixxu soluzzjonijiet possibbli. Qabel ma jiddedikaw ħinhom u flushom għat-taħriġ, il-persuni jeħtieġ li jkunu jafu liema ħiliet huma utli u kif il-programmi edukattivi u tat-taħriġ se jaffettwaw il-karrieri tagħhom. Dawn se jkunu lesti wkoll li jiksbu kwalifika jew ċertifikazzjoni li se tiġi rikonoxxuta minn oħrajn. |
| --- | --- |

1.9.

2.   L-ispariġġ fil-ħiliet tal-lum u ta’ għada

| 2.1. | Il-futur huwa llum – huwa jsir realtà aktar malajr milli nistgħu nittraċċawh u nbassruh. Huwa jippreżenta sfidi importanti għan-negozji u l-amministrazzjonijiet pubbliċi billi jistabbilixxi mudelli ta’ negozju ġodda u għall-ħaddiema billi jirrikjedi ħiliet u kompetenzi ġodda, li l-biċċa l-kbira tagħhom huma diffiċli tbassarhom illum, u b’hekk jagħti spinta lis-soċjetà kollha kemm hi biex tadatta malajr biżżejjed għat-tibdil rapidu. Jekk irridu li din it-tranżizzjoni tkun suċċess, aħna rridu nibqgħu magħquda, imħejjija għal reazzjoni immedjata, ningħaqdu flimkien sabiex nantiċipaw il-ġejjieni u nimmaniġġjaw b’mod proattiv il-bidla rivoluzzjonarja attwali tar-relazzjonijiet bejn il-bnedmin, ir-robotika, l-intelliġenza artifiċjali u d-diġitalizzazzjoni għall-ġid tas-soċjetà tagħna. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-ispariġġ fil-ħiliet huwa waħda mill-akbar sfidi li attwalment qegħdin jipperikolaw it-tkabbir u jimpedixxu l-impjiegi sostenibbli fl-UE. Xi studji (7) vvalutaw li l-ispejjeż ta’ dan il-fenomenu jammontaw għal 2 % tal-PDG tal-UE. Skont il-KE, 70 miljun Ewropew ma għandhomx ħiliet ta’ qari u kitba adegwati, u aktar minn hekk għandhom ħiliet matematiċi u diġitali dgħajfa. Studju reċenti (8) juri li fuq medja, is-sehem ta’ ħaddiema bi spariġġ fil-ħiliet għadu madwar 40 %, f’konformità mal-valutazzjoni ġenerali tas-Cedefop. L-impjegati bil-ħiliet rilevanti huma fattur ewlieni tal-kompetittività għall-kumpaniji. Għalhekk huwa estremament importanti li l-forza tax-xogħol tal-lum u ta’ għada jkollha l-ħiliet u l-kompetenzi li jirrispondu għall-ħtiġijiet li qegħdin jinbidlu tal-ekonomija moderna u tas-suq tax-xogħol. Ħadd ma għandu jitħalla l-art (9) u l-ħela tat-talenti għandha tiġi evitata. Biex jintlaħqu dawn l-għanijiet hemm bżonn ta’ għalliema u ta’ dawk li jipprovdu t-taħriġ bi kwalifiki għoljin, u appoġġ xieraq għall-parteċipazzjoni fit-tagħlim tul il-ħajja. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu (10), il-KESE ssottolinja l-effett tad-diġitalizzazzjoni, ir-robotizzazzjoni, il-mudelli ekonomiċi ġodda bħall-Industrija 4.0, u l-ekonomija ċirkolari u kollaborattiva fuq ir-rekwiżiti ta’ ħiliet ġodda. Barra minn hekk, huwa esprima l-fehmiet tiegħu dwar il-ħtieġa li jiġu introdotti soluzzjonijiet aktar innovattivi fl-oqsma tal-edukazzjoni u l-iżvilupp tal-ħiliet, peress li l-Ewropa teħtieġ bidla ġenwina fundamentali fil-miri u l-funzjonament tas-settur tal-edukazzjoni u fehim tal-post u r-rwol tiegħu fis-soċjetà (11). Stima tas-Cedefop (12) uriet li l-ħiliet eżistenti tal-forza tax-xogħol tal-UE huma madwar wieħed minn ħamsa anqas minn dak li huwa meħtieġ biex il-ħaddiema jwettqu x-xogħlijiet tagħhom fl-ogħla livell ta’ produttività tagħhom. Dan jitlob azzjoni maqbula sabiex jiġi stimulat aktar it-tagħlim għall-adulti fl-Ewropa. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Fl-aħħar deċennju, l-irkupru tal-ekonomija Ewropea, flimkien mat-tibdil fil-ħtiġijiet tal-ħiliet, wassal għall-ogħla livelli ta’ domanda għall-ħaddiema u nuqqasijiet ta’ talent. Filwaqt li r-rata tal-qgħad fl-UE qiegħda tonqos (minn 10,11 % fl-2014 għal 7,3 % fl-2018), ir-rata tal-postijiet tax-xogħol battala rduppjat (minn 1,1 % fl-2009 għal 2,2 % fl-2018) (13). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | L-Istati Membri kollha huma esposti għal din il-problema għalkemm b’intensità differenti u għal raġunijiet differenti. Stħarriġ globali (14) juri li għal bosta Stati Membri, ir-rata tal-impjegaturi li qegħdin isibu diffikultajiet biex jimpjegaw hija għolja b’mod inkwetanti. Għaxar Stati Membri qegħdin ’il fuq mill-medja globali ta’ 45 %, bl-aktar każijiet sfavorevoli jkunu r-Rumanija (81 %), il-Bulgarija (68 %) u l-Greċja (61 %). Bi problemi anqas iżda xorta waħda sinifikanti fit-tarf l-ieħor tal-ispettru hemm l-Irlanda (18 %), ir-Renju Unit (19 %) u n-Netherlands (24 %). |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Għal madwar terz tal-impjegaturi, ir-raġuni ewlenija għaliex ma jistgħux jimlew il-postijiet tax-xogħol battala hija n-nuqqas ta’ applikanti. 20 % oħra jgħidu li l-kandidati ma għandhomx l-esperjenza neċessarja. Hekk kif il-kumpaniji qed jiddiġitalizzaw, jawtomatizzaw u jittrasformaw, li ssib kandidati bit-taħlita korretta ta’ ħiliet tekniċi u personali huwa aktar importanti minn qatt qabel – madankollu 27 % tal-impjegaturi jgħidu li l-applikanti ma għandhomx il-ħiliet li għandhom bżonn. B’mod globali, aktar minn nofs (56 %) l-impjegaturi jgħidu li l-ħiliet fil-komunikazzjoni, miktuba u verbali, huma l-aktar ħiliet umani li japprezzaw, segwiti mill-kollaborazzjoni u s-soluzzjoni tal-problemi. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.5. | Ir-riżultati kemm mill-Programm għall-Valutazzjoni Internazzjonali tal-Kompetenzi tal-Adulti (PIAAC) u mill-Istħarriġ Ewropew dwar il-Ħiliet u l-Impjiegi (ESJS) kif ukoll mir-riċerka akkademika (15) juru li parti kbira mill-ispariġġ huwa dovut għal ħiliet/edukazzjoni żejda. Tipikament, erbgħa minn kull għaxar impjegati adulti jħossu li l-ħiliet tagħhom ma jiġux utilizzati biżżejjed u kważi terz tal-gradwati tal-edukazzjoni terzjarja huma kkwalifikati żżejjed għall-impjiegi tagħhom. Dan huwa konsegwenza kemm tal-allokazzjoni mhux effettiva tar-riżorsi (li twassal għal użu mhux biżżejjed tal-ħażna eżistenti ta’ ħiliet) kif ukoll tal-iżbilanċi ġenerali bejn il-ħiliet tal-forza tax-xogħol u d-domanda tas-suq tax-xogħol (16). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | L-ispariġġ fil-ħiliet għandu effett negattiv fuq l-ekonomiji u s-soċjetà kollha. Huwa:






  — | Jimpedixxi liċ-ċittadini milli jkunu sodisfatti bl-impjiegi u l-karrieri tagħhom, inaqqsu l-livell ta’ apprezzament perċepit tagħhom u għandhom il-potenzjal li jżommu lura l-pagi; |
| --- | --- | --- |

2.6.

—

Jimpedixxi liċ-ċittadini milli jkunu sodisfatti bl-impjiegi u l-karrieri tagħhom, inaqqsu l-livell ta’ apprezzament perċepit tagħhom u għandhom il-potenzjal li jżommu lura l-pagi;

| — | Ixekkel t-tkabbir u l-iżvilupp personali u l-użu tal-kapaċità u l-potenzjal tal-individwi; |
| --- | --- |

—

Ixekkel t-tkabbir u l-iżvilupp personali u l-użu tal-kapaċità u l-potenzjal tal-individwi;

| — | Iwassal għal produttività aktar baxxa tal-ħaddiema – xi stimi juru li t-telf tal-produttività (17) minħabba l-ispariġġ fil-ħiliet fl-UE huwa madwar EUR 0,8 għal kull siegħa maħduma (18); |
| --- | --- |

—

Iwassal għal produttività aktar baxxa tal-ħaddiema – xi stimi juru li t-telf tal-produttività (17) minħabba l-ispariġġ fil-ħiliet fl-UE huwa madwar EUR 0,8 għal kull siegħa maħduma (18);

| — | Inaqqas il-kompetittività tal-kumpaniji billi jittardja u jagħmel l-proċess ta’ reklutaġġ aktar għali u billi jimponi l-ħtieġa ta’ nfiq addizzjonali fuq it-taħriġ; |
| --- | --- |

—

Inaqqas il-kompetittività tal-kumpaniji billi jittardja u jagħmel l-proċess ta’ reklutaġġ aktar għali u billi jimponi l-ħtieġa ta’ nfiq addizzjonali fuq it-taħriġ;

| 2.7. | Kemm il-ħaddiema b’ħiliet għolja kif ukoll il-ħaddiema b’ħiliet baxxi huma esposti għall-ispariġġ fil-ħiliet, minħabba l-bidliet mgħaġġla, kif ukoll il-professjonijiet li ġeneralment jirrikjedu livell għoli ta’ edukazzjoni u għarfien. L-elettriċisti, il-mekkaniks, il-welders, l-inġiniera, ix-xufiera, l-ispeċjalisti tal-IT, l-ispeċjalisti tas-servizzi soċjali, ir-rappreżentanti tal-bejgħ bħalissa huma fost il-professjonijiet l-aktar imfittxija mill-impjegaturi. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-ħiliet STEM u l-ħiliet diġitali huma dejjem aktar kruċjali għall-kompetittività tal-kumpaniji u sabiex tiġi sfruttata l-produttività tal-ħaddiema. L-importanza tal-ħiliet STEM tmur lil hinn ukoll mill-kontenut tal-kurrikuli tax-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika waħedhom u jippermettu lill-istudenti jiksbu firxa aktar usa’ ta’ ħiliet u kompetenzi, bħall-ħsieb sistemiku u l-ħsieb kritiku. Bħala bażi għal dawn is-settijiet ta’ ħiliet, huwa essenzjali wkoll li l-persuni jkollhom bażi tajba ta’ ħiliet bażiċi u imprenditorjali. Il-ħiliet STEM jistgħu jinkisbu permezz tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-edukazzjoni ġenerali. Hemm ħtieġa partikolari li jiġu inkoraġġiti aktar nisa biex jistudjaw is-suġġetti STEM, flimkien ma’ indirizzar adegwat tad-distakk diġitali bejn is-sessi (19). Għandhom jinstabu modi differenti dwar biex jiġi ppopolarizzat STEM, b’mod partikolari fir-rigward tar-reġjuni, peress li dawn is-suġġetti huma ġeneralment ikkonċentrati fi bliet kbar (20). Ir-radar tal-kompetenzi strateġiċi diġitali huwa għodda siewja biex ilaqqa’ flimkien liż-żgħażagħ ma’ mudelli eżemplari jew mentors sabiex jitgħallmu dwar il-kompetenzi meħtieġa għal impjiegi speċifiċi (21). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Hemm bżonn ta’ miżuri tal-politika mfassla tajjeb sabiex jiġi evitat li l-problemi relatati mal-ispariġġ fil-ħiliet ikomplu jikbru. Minħabba l-bidla rivoluzzjonarja fit-teknoloġiji, il-mudelli ta’ negozju, l-aspettattivi tal-konsumaturi u n-natura tax-xogħol ħafna drabi jinbidlu b’mod mingħajr preċedent u kważi imprevedibbli. Kif diġà rrimarka l-KESE (22), kważi nofs l-impjiegi eżistenti huma suxxettibbli għall-awtomatizzazzjoni u għalhekk l-awtomatizzazzjoni u r-robots se jkollhom impatt sinifikanti fuq il-futur tax-xogħol. Dan jista’ jirriżulta f’diskrepanza dejjem akbar bejn il-ħtiġijiet tan-negozji u l-kwalifiki, il-ħiliet u l-kompetenzi tal-ħaddiema fil-futur u jippreżenta sfida għall-fornituri tal-edukazzjoni u t-taħriġ. Dan jissottolinja wkoll l-importanza dejjem tiżdied tal-ħiliet personali u trasversali, kif ukoll ta’ ħiliet oħra, ħafna drabi miksuba permezz ta’ tagħlim informali u jqajjem kwistjonijiet marbuta mar-rikonoxximent u l-validazzjoni tal-edukazzjoni u t-taħriġ informali. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | L-UE għandha tinkoraġġixxi u tgħin lill-Istati Membri sabiex jindirizzaw b’mod urġenti din l-isfida strutturali tas-suq tax-xogħol u biex jindirizzaw l-ispariġġ fil-ħiliet li joħloq ostakoli għat-tkabbir, b’enfasi partikolari fuq il-ħiliet STEM u diġitali. L-imsieħba soċjali għandhom rwol importanti x’jaqdu sabiex jidentifikaw u, fejn ikun possibbli, jipprevedu l-ħiliet, il-kompetenzi u l-kwalifiki li huma neċessarji fl-impjiegi ġodda u emerġenti (23), sabiex l-edukazzjoni u t-taħriġ jindirizzaw aħjar il-ħtiġijiet tal-kumpaniji u l-ħaddiema. Id-diġitalizzazzjoni hija opportunità għal kulħadd, iżda biss jekk din issir kif suppost u jinkiseb għarfien ġdid fir-rigward tax-xogħol u l-ħaddiema (24). Huwa importanti wkoll li l-insieħba soċjali jkunu involuti fl-interpretazzjoni tad-data li tinġabar mill-aġenziji tal-istatistika u governattivi billi l-impjegaturi u t-trejdjunjins jistgħu jġibu għarfien kruċjali li kieku għandu mnejn ma jiġix ikkunsidrat. Il-Fond Soċjali Ewropew (FSE) għandu rwol indispensabbli x’jaqdi sabiex jappoġġja inizjattivi, inkluż permezz ta’ azzjonijiet konġunti tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ir-riċerka akkademika dwar l-ispariġġ fil-ħiliet żvelat li hemm differenzi sinifikanti fil-kawżi, il-kobor, il-konsegwenzi u l-ispejjeż ekonomiċi tal-bosta tipi differenti ta’ spariġġ fil-ħiliet. Għalhekk il-politiki ta’ universalità mhumiex probabbli li jkunu effettivi billi l-Istati Membri għandhom tendenza li jbatu minn forom differenti tal-problema. Iżda huwa ċar li t-twettiq ta’ miżuri ta’ politika rilevanti bil-għan li jitnaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet jista’ jwassal għal żidiet imdaqqsa fl-effiċjenza. Għal dak il-għan, il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ tagħlim olistiku li jirrispetta u jagħni d-diversità kulturali u s-sens ta’ appartenenza (25). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Il-passaport Ewropew tal-ħiliet jista’ jkollu rwol importanti fil-preżentazzjoni tal-kwalifiki, il-ħiliet u l-kompetenzi ta’ persuna b’mod li jiffaċilita t-tqabbil aħjar tal-ħiliet ta’ persuna bi profil tax-xogħol. |
| --- | --- |

2.12.

3.   L-isfidi li qegħdin jaffaċċjaw is-sistemi edukattivi u tat-taħriġ

3.1.   Kummenti ġenerali

| 3.1.1. | Jekk l-UE trid tagħti liċ-ċittadini tagħha l-aħjar ċansijiet ta’ suċċess u tippreserva u ttejjeb il-kompetittività tagħha, hija jeħtieġ li tinkoraġġixxi lill-Istati Membri sabiex irawmu ambjent ta’ politika li joffri edukazzjoni u taħriġ inizjali ffukati fuq il-karrieri u li jkompli jipprovdi opportunitajiet għat-tagħlim tul il-ħajja matul il-ħajjiet tax-xogħol tal-persuni. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Is-sistemi edukattivi u tat-taħriġ f’bosta Stati Membri huma ffukati fuq perjodu twil ta’ tagħlim formali segwit minn karriera fuq il-post tax-xogħol. Ir-rabta bejn it-tagħlim u l-qligħ ħafna drabi segwiet relazzjoni sempliċi: “aktar ma jkollok tagħlim formali - akbar ikun l-gwadann korrispondenti”. L-istudji ekonomiċi jissuġġerixxu li kull sena addizzjonali ta’ edukazzjoni, bħala medja hija assoċjata ma’ 8-13 % aktar qligħ. Huwa minnu wkoll li grad universitarju ma jistax jitqies aktar bħala garanzija ta’ xogħol wara l-gradwazzjoni. Dawk li jħaddmu llum mhux biss iħarsu lejn il-livell ta’ kwalifika li persuna jkollha, iżda wkoll lejn il-ħiliet u l-kompetenzi li xi ħadd ikun akkwista matul l-edukazzjoni tagħhom u sa liema punt dawn huma rilevanti fis-suq tax-xogħol. Iżda minħabba l-isfidi ġodda, dan mhuwiex rakkomandabbli aktar. Is-sistemi edukattivi tal-ġejjieni għandhom jgħaqqdu l-edukazzjoni u x-xogħol b’modi ġodda kemm billi jħaffu d-dħul fil-forza tax-xogħol kif ukoll billi jippermettu lill-persuni jitgħallmu ħiliet ġodda matul il-karrieri sħaħ tagħhom b’mod flessibbli. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Li titlob sempliċement aktar edukazzjoni u taħriġ mhijiex ir-risposta xierqa – aktar mhux neċessarjament ifisser aħjar. Sabiex jirrispondu b’mod xieraq, is-sistemi edukattivi u tat-taħriġ iridu jkunu mmirati lejn il-ħtiġijiet reali tas-soċjetà u l-ekonomija, iridu jkunu kapaċi jevitaw l-allokazzjoni ħażina tar-riżorsi u jipprovdu lill-persuni l-possibbiltà ta’ tagħlim immirat tul il-ħajja. Sabiex jiġi promoss impjieg ugwali u inklużiv, id-differenza bejn il-pagi tal-irġiel u n-nisa jeħtieġ li tiġi indirizzata permezz ta’ miżuri rilevanti. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | L-Internet neħħa l-ħtieġa li tkun taf u tiftakar fatti u dettalji importanti – huwa jipprovdi portal fil-pront għall-għarfien b’għafsa waħda. Dan qiegħed jibdel il-prinċipji fundamentali tax-xjenzi umanitarji, ineħħi l-ħtieġa li l-istudenti jaħżnu l-informazzjoni kollha f’rashom, u jissostitwiha bil-ħtieġa li dawn jiġu mgħallma kif għandhom jitgħallmu u jkollhom stampa kunċettwali bażika tas-suġġetti kkonċernati, sabiex imbagħad ikunu jistgħu jsibu u jipproċessaw l-informazzjoni biex iwettqu b’suċċess biċċa xogħol partikolari, jew isibu soluzzjoni għal problema partikolari. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Il-bidliet teknoloġiċi huma tant mgħaġġla li qed jagħmlu l-kontenut ta’ xi dixxiplini skadut, saħansitra matul iċ-ċiklu tal-edukazzjoni għolja tal-istudent. Dan qiegħed jisfida l-kurrikuli tradizzjonali, speċjalment f’dak li jirrigwarda l-hekk imsejħa parti “bażika”, u qiegħed iżid l-importanza tal-edukazzjoni STEM u l-iżvilupp ta’ ħiliet personali bħall-ħsieb kritiku, is-soluzzjoni tal-problemi, it-tagħlim konġunt u l-ħidma konġunta. Huwa daqstant ieħor importanti li tiġi indirizzata wkoll l-isfida tal-interazzjoni bejn il-bnedmin u l-magni. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | L-iżvilupp tat-teknoloġiji l-ġodda jisfida serjament ukoll il-komponent prattiku tal-edukazzjoni u t-taħriġ minħabba li fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri jieħu ħafna żmien biex il-programmi jiġu żviluppati u approvati b’mod uffiċjali, li jagħmilhom inflessibbli u jxekkel l-adattament rapidu tagħhom għall-iżviluppi fil-ħajja reali. Biex jiġi indirizzat dan, hija meħtieġa rabta aktar b’saħħitha bejn il-livelli kollha tal-edukazzjoni u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol. L-aġġornament tal-kurrikuli b’mod f’waqtu jsir sfida ewlenija u dan jenfasizza r-rwol tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali reattivi, u tal-apprendistati. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Fi kwalunkwe xogħol huwa essenzjali li l-persuni jkollhom ċerti ħiliet tekniċi u speċifiċi bbażati fuq l-għarfien u l-esperjenza għall-industrija partikolari. Iżda jsir aktar u aktar importanti li huma jkollhom ukoll ħiliet fundamentali bħall-kreattività u s-soluzzjoni tal-problemi kif ukoll ħiliet soċjali u l-empatija. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Il-pass dejjem jiżdied li bih il-ħiliet stabbiliti jsiru obsoleti jagħmilha essenzjali li jinkisbu ħiliet ġodda aktar malajr u jwassal għal domanda dejjem tiżdied għal kombinazzjoni ġdida ta’ ħiliet bi tweġiba għall-hekk imsejħa “impjiegi ibridi” li jgħaqqdu flimkien tipi differenti ta’ kompiti. Pereżempju, il-ħiliet tal-ikkowdjar issa huma mitluba f’bosta oqsma lil hinn mis-settur teknoloġiku u l-evidenza turi li bejn 1/3 u 1/2 tal-kollokamenti għal impjiegi bl-ogħla pagi huma għal impjiegi li jitolbu ħiliet ta’ kkowdjar. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Il-bidliet mgħaġġla reċenti fil-kompożizzjoni tal-impjiegi ġodda jirrikjedu enfasi dejjem akbar fuq it-tagħlim bħala ħila fih innifsu. L-aħjar mod kif wieħed jilqa’ għall-isfida tat-teknoloġija li tinbidel b’mod imprevedibbli u l-ibridizzazzjoni tal-impjiegi huwa l-kapaċità li wieħed jikseb malajr ħiliet ġodda u jibqa’ jitgħallem. Dan l-aspett għandu jiġi mmaniġġjat bl-attenzjoni dovuta sabiex jiġi żgurat li l-gruppi żvantaġġati, bħal dawk qiegħda fit-tul, il-ħaddiema b’ħiliet baxxi ħafna, il-persuni b’diżabbiltà u l-minoranzi ma jitbegħdux mis-suq tax-xogħol. F’dan ir-rigward huwa importanti li tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn is-sħab soċjali u l-fornituri ta’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Sabiex tintlaħaq il-mira msemmja hawn fuq, huwa importanti li l-Istati Membri jsibu modi biex jimmotivaw liż-żgħażagħ ma jitilqux mill-iskola fi stadji bikrin, peress li dawk li jitilqu kmieni mill-iskola normalment ikunu fost dawk il-persuni b’livell baxx ta’ ħiliet u bi ħlas baxx. L-ommijiet bi tfal żgħar jeħtieġu attenzjoni speċjali f’termini ta’ taħriġ kif ukoll sabiex iżommu l-ħiliet tagħhom aġġornati mal-bidliet rapidi fil-professjonijiet. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li jkun hemm promozzjoni u użu usa’ ta’ tagħlim modulari u online – pereżempju sorsi edukattivi miftuħa u korsijiet onlajn miftuħa massivi (MOOCs) (26). |
| --- | --- |

3.1.11.

3.2.   L-edukazzjoni sekondarja

| 3.2.1. | Sabiex tkun tista’ tgħammar lill-istudenti bil-ħiliet fundamentali għall-futur, eż. il-kurżità, it-tfittxija għal informazzjoni affidabbli, l-abbiltà għat-tagħlim kontinwu, il-kreattività, is-soluzzjoni tal-problemi, ix-xogħol f’tim, l-edukazzjoni sekondarja trid tinbidel minn waħda li tirrikjedi l-memorizzazzjoni u r-repetizzjonijiet biss għal approċċ ibbażat fuq proġetti u s-soluzzjoni tal-problemi. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | L-ETV doppja, li fiha l-istudenti jqattgħu parti minn ħinhom fil-klassi u parti f’intrapriża, speċjalment l-apprendistat, hija għodda b’saħħitha biex tagħti lill-istudenti ħiliet (personali) speċifiċi għax-xogħol u trasversali u biex trawwem t-tranżizzjonijiet mill-iskola għax-xogħol. Għalhekk l-użu tagħha għandu jiġi promoss b’mod aktar attiv fl-Istati Membri, billi jiġu segwiti l-aqwa prattiki ta’ dawk li jinsabu fuq quddiem nett, fejn bejn terz u nofs il-popolazzjoni li tattendi l-iskola sekondarja ssegwi din it-tip ta’ edukazzjoni. It-traineeships ukoll għandhom rwol importanti biex jgħinu liż-żgħażagħ jiksbu esperjenza prattika ta’ xogħol. It-traineeships isiru primarjament bħala parti mill-proċess ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ. Jistgħu jkunu wkoll traineeships tas-suq miftuħ li jseħħu wara li persuna tkun temmet l-edukazzjoni jew it-taħriġ tagħha. Ir-regoli li jirregolaw traineeship, u l-kundizzjonijiet li taħthom iseħħ jiġu determinati fil-livell nazzjonali u jqisu r-regolamenti eżistenti, ir-relazzjonijiet industrijali u l-prattiki edukattivi. Dawn ir-regoli jistgħu jieħdu ispirazzjoni mir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar qafas ta’ kwalità għat-traineeships (27). |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Madankollu, l-ETV doppja għandha tiġi adattata għar-realtajiet ġodda kif ukoll permezz tal-aġġornament f’waqtu tal-kurrikuli, billi jinħoloq ambjent ta’ tagħlim ta’ appoġġ fejn il-ħiliet jistgħu jiġu żviluppati u mtejba matul iċ-ċiklu tal-ħajja ta’ karriera. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Il-kapaċità u l-kompetenzi tal-għalliema huma fundamentali għal VET doppja ta’ kwalità għolja, u ta’ importanza vitali għall-kombinazzjoni tal-esperjenza prattika u l-esperjenza teoretika. Għalhekk huwa importanti li l-Istati Membri jżommu sistema għat-taħriġ kontinwu tal-għalliema u ta’ min iħarreġ, u flimkien mal-imsieħba soċjali jaħdmu sabiex isibu modi biex jimmotivawhom. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   L-edukazzjoni universitarja

| 3.3.1. | Il-KESE jqis l-isfida ewlenija fir-rigward tal-edukazzjoni universitarja f’bosta Stati Membri bħala l-ħtieġa li jissaħħu l-komponenti tat-taħriġ ibbażati fuq ix-xogħol, tal-kurrikuli, sabiex l-istudenti jiġu mgħallma l-ħiliet trasversali u speċifiċi għas-suġġett li l-impjegaturi qegħdin ifittxu. Għaldaqstant jeħtieġ li l-imsieħba soċjali jkunu involuti aħjar fit-tfassil u l-għoti tal-edukazzjoni u t-taħriġ. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Wieħed irid dejjem iżomm f’moħħu li l-edukazzjoni universitarja mhijiex għan per se. L-impjiegi kollha huma importanti, peress li l-professjonijiet u l-impjiegi jippermettu lill-persuni jikkontribwixxu għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali tas-soċjetà u l-edukazzjoni universitarja għandha tibqa’ għażla, iżda mhux obbligu jew timbru li jindika l-kwalità tal-persuni. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Lawrja universitarja fil-bidu ta’ karriera professjonali ma tfissirx li m’hemmx bżonn ta’ ksib kontinwu ta’ ħiliet ġodda, speċjalment billi t-tulijiet tal-karrieri għandhom tendenza li jitwalu. L-universitajiet għandhom jirrikonoxxu għan soċjali ġdid sabiex jipprovdu edukazzjoni tul il-ħajja billi jużaw forom flessibbli ta’ tagħlim (tagħlim mill-bogħod, klassijiet ta’ filgħaxija, eċċ.) u għandhom jaġġustaw l-istrutturi u l-pjani tagħhom skont dan. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Il-ħiliet soċjali għandhom importanza dejjem akbar għal firxa wiesgħa ta’ impjiegi, minħabba r-rwol tagħhom fir-relazzjonijiet fuq il-post tax-xogħol, biex jitqassmu u jitmexxew il-kompiti, biex jinħoloq u jinżamm ambjent effiċjenti u produttiv. Għal din ir-raġuni se jkun rakkomandabbli għall-universitajiet li jikkomplementaw il-kurrikuli tradizzjonali tagħhom f’oqsma speċjalizzati bi klassijiet addizzjonali dwar l-immaniġġjar, il-komunikazzjoni, eċċ. Barra minn hekk, l-universitajiet għandhom “iwaqqgħu l-ħitan” bejn l-oqsma edukattivi u għandhom jenfasizzaw approċċi interdixxiplinarji. Il-ġejjieni tax-xogħol għall-professjonijiet b’edukazzjoni għolja se jkun inevitabbilment relatat mal-ħtieġa ta’ ħiliet interdixxiplinarji. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | L-informazzjoni dwar l-istrateġiji effettivi ta’ tagħlim tista’ tkun ukoll personalizzata. Huwa aktar faċli għall-persuni li jiġu inkoraġġiti jitgħallmu b’mod aktar effettiv u b’riżultati aħjar jekk ikunu konxji tal-proċessi ta’ ħsieb proprji tagħhom. Biż-żieda riċenti fit-tagħlim online, il-mekkaniżmi tat-tagħlim saru aktar magħrufa u jistgħu jagħtu idea aħjar ta’ liema huma l-aħjar modi ta’ tagħlim fuq bażi individwali. Jekk jiġu applikati tali approċċi, huwa aktar probabbli li l-istudenti jkunu jistgħu jiksbu ħiliet ġodda aktar tard fil-ħajja u jista’ jiġi pprovdut ukoll kontenut personalizzat għall-istudenti f’formati ta’ tagħlim mill-bogħod. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Minħabba l-ispejjeż għoljin tal-edukazzjoni għolja u l-evidenza disponibbli li hemm ħafna allokazzjoni ineffiċjenti tar-riżorsi f’dan il-qasam, l-Istati Membri għandhom jiġu inkoraġġiti jdaħħlu sistemi ta’ traċċar li jistgħu jipprovdu informazzjoni għas-sitwazzjoni reali tas-suq tax-xogħol, skont ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-istħarriġ dwar is-sitwazzjoni tal-gradwati (28). |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Is-sistema tal-ETV

| 3.4.1. | Il-KESE laqa’ l-għan ippreżentat fil-Qafas Ewropew għal Apprendistati ta’ Kwalità u Effettivi li mill-anqas nofs apprendistat għandu jitwettaq fuq il-post tax-xogħol. Filwaqt li titqies id-diversità tal-iskemi nazzjonali, l-għan huwa li jsir progress gradwali lejn sitwazzjoni fejn il-biċċa l-kbira tal-apprendistati jsiru fuq il-post tax-xogħol (29). |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-KESE jilqa’ l-objettiv tal-KE biex l-ETV issir għażla tal-ewwel klassi għall-istudenti. Dan jenfasizza l-importanza li titrawwem il-permeabbiltà bejn l-ETV u l-edukazzjoni għolja sabiex jinfetħu l-opportunitajiet u jgħin biex titneħħa l-istigma fir-rigward tal-ETV (30). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Fl-apprendistati hemm rwol ċar għall-impjegaturi sabiex jipprovdu l-partijiet tat-taħriġ relatati max-xogħol, u għalhekk dawn jistgħu jadattaw dik il-parti tat-taħriġ skont ix-xejriet tas-suq tax-xogħol u l-ħiliet meħtieġa. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | It-taħriġ vokazzjonali, kemm tal-bidu kif ukoll dak kontinwu, barra mis-sistemi tal-edukazzjoni sekondarja u tal-edukazzjoni għolja għandu wkoll rwol x’jaqdi sabiex jitnaqqas l-ispariġġ fil-ħiliet. F’dinja ta’ taħriġ mill-ġdid kontinwu u impjieg indipendenti li qed jiżdied, il-persuni se jkollhom bżonn l-għajnuna meta jiċċaqilqu minn impjieg għall-ieħor (31). Għal din ir-raġuni, għandhom jiġu żviluppati forom differenti ta’ organizzazzjoni tal-pariri, sabiex tiġi pprovduta informazzjoni dwar perkorsi tal-karriera, il-kundizzjonijiet finanzjarji medji għal impjiegi u pożizzjonijiet differenti, kemm se jdumu utli ħiliet partikolari, eċċ. (32). |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | It-teknoloġiji ġodda bħar-realtà virtwali u r-realtà awmentata jagħmlu t-tagħlim aktar faċli, aktar effettiv u jistgħu jtejbu radikalment it-taħriġ professjonali filwaqt li t-tekniki tal-big data joffru opportunitajiet għat-taħriġ personalizzat. Sabiex jintużaw dawn l-opportunitajiet, huwa rakkomandabbli li jiġu żviluppati pjattaformi xierqa li jipprovdu konnessjonijiet irħas u immedjati u jinħolqu libreriji b’korsijiet fuq talba. Minbarra l-vantaġġi l-oħra kollha, pjattaformi bħal dawn isolvu wkoll il-problema tad-distanzi twal għall-persuni f’żoni remoti. Dan l-aspett tal-ETV attwalment mhuwiex żviluppat biżżejjed meta mqabbel mal-edukazzjoni universitarja u jeħtieġ li jiġi msaħħaħ. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | It-taħriġ fuq il-post tax-xogħol fil-kumpaniji huwa mod ieħor sabiex jittejbu l-ħiliet u sabiex jikkontribwixxi għat-titjib fil-produttività tal-ħaddiema u l-iżvilupp professjonali tagħhom, għall-prestazzjoni ġenerali tan-negozju u għall-benesseri tal-impjegati fix-xogħol tagħhom. Huwa jimmotivahom u jippermettilhom ukoll li jagħmlu progress fil-karriera u l-qligħ tagħhom. It-taħriġ tal-impjegati huwa għalhekk interess komuni u l-impjegaturi u l-impjegati għandhom responsabbiltà kondiviża biex jikkontribwixxu għat-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, li jwassal għal intrapriżi ta’ suċċess u forza tax-xogħol imħarrġa b’mod xieraq. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Hemm bosta liġijiet, regoli u approċċi nazzjonali differenti għall-organizzazzjoni u l-forniment tat-taħriġ għall-impjegati. Xi Stati Membri għandhom politiki estensivi u b’saħħithom ta’ taħriġ vokazzjonali stabbiliti fil-leġislazzjoni, filwaqt li f’oħrajn id-dispożizzjonijiet dwar it-taħriġ huma stabbiliti permezz ta’ ftehimiet kollettivi, f’diversi livelli, jew maqbula direttament bejn l-impjegaturi u l-impjegati fuq il-post tax-xogħol. L-opportunitajiet ta’ aċċess għat-taħriġ jistgħu jkunu dipendenti wkoll fuq id-daqs tal-kumpanija/post tax-xogħol. L-aċċess għat-taħriġ effettiv tal-impjegati għandu jiġi ffaċilitat filwaqt li jiġu rrispettati d-diversità u l-flessibbiltà tas-sistemi, li jvarjaw skont il-prattiki differenti tar-relazzjonijiet industrijali. |
| --- | --- |

3.4.7.

| 3.4.8. | L-Istati Membri u l-imsieħba soċjali għandhom jaħdmu flimkien, filwaqt li jisfruttaw il-potenzjal sħiħ tad-djalogu soċjali fuq bażi tripartitika u bipartitika sabiex iżidu l-aċċess għal, u l-parteċipazzjoni fit-taħriġ għall-impjegati. Dan għandu jiġi żviluppat b’mod li jibbenefikaw minnu l-ħaddiema u l-intrapriżi/postijiet tax-xogħol kollha bħala parti minn approċċ ta’ tagħlim tul il-ħajja li jibbaża fuq il-potenzjal u l-ħtiġijiet reali ta’ forza tax-xogħol imħallta kemm fis-setturi pubbliċi kif ukoll privati u f’kumpaniji u postijiet tax-xogħol ta’ daqs żgħir, medju u kbir. |
| --- | --- |

3.4.8.

| 3.4.9. | Il-mod kif jiġi organizzat u mwettaq it-taħriġ fuq il-post tax-xogħol jeħtieġ li jiġi maqbul b’mod konġunt bejn l-impjegaturi u l-impjegati permezz ta’ taħlita ta’ arranġamenti kollettivi u individwali. Dan jinvolvi li t-taħriġ preferibbilment isir waqt is-sigħat tax-xogħol jew, fejn ikun rilevanti, barra s-sigħat tax-xogħol (b’mod partikolari għat-taħriġ mhux relatat mal-kumpanija). L-impjegaturi għandhom jieħdu approċċ pożittiv għat-taħriġ tal-impjegati. Iżda meta ħaddiem jitlob, jew ikollu intitolament għat-taħriġ, l-impjegaturi għandu jkollhom id-dritt li jiddiskutu tali talbiet sabiex jiżguraw li dan jappoġġa l-impjegabbiltà tal-ħaddiem b’mod li jkun ukoll fl-interessi tal-intrapriża. |
| --- | --- |

3.4.9.

| 3.4.10. | It-taħriġ vokazzjonali mhuwiex biss għall-impjegati. Il-kumpaniji l-kbar ġeneralment jipprovdu taħriġ speċjalizzat lill-maniġment superjuri tagħhom. Iżda dan mhuwiex il-każ għall-SMEs u b’mod partikolari għan-negozji tradizzjonali żgħar u n-negozji tal-familja. Il-prosperità ta’ dawn il-kumpaniji hija relatata kważi għalkollox mas-sidien/maniġers. Il-korsijiet qosra ta’ taħriġ, l-aċċess għas-servizzi ta’ konsulenza u għall-korsijiet b’vidjow, iffukati fuq ir-rekwiżiti legali, ir-regolamenti, il-protezzjoni tal-konsumatur, l-istandards tekniċi, eċċ. jistgħu jtejbu l-prestazzjoni ta’ dawn il-kumpaniji. |
| --- | --- |

3.4.10.

| 3.4.11. | Il-Kummissjoni Ewropea għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri jesploraw l-esperjenza pożittiva fil-pajjiżi tal-UE b’sistemi tal-ETV żviluppati tajjeb u tqis il-possibbiltà li tiżviluppa programmi biex tiffaċilita tali skambju. |
| --- | --- |

3.4.11.

Brussell, il-21 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Aġenda Ġdida għall-Ħiliet għall-Ewropa, 2016, Żona Ewropea tal-Edukazzjoni, 2018. Laqa’ wkoll il-proġett tad-DĠ GROW, “Pjan ta’ Azzjoni għal Kooperazzjoni Settorjali dwar il-Ħiliet”, għalkemm il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu huwa limitat ħafna, kif ukoll proġetti differenti tal-EASME/COSME – eż. 2017/001, 004, 007 u 2016/033 u 034.

1

(2)  COM(2018) 268 final.

2

(3)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8.

3

(4)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136.

4

(5)  Dan ġie rikonoxxut mill-Kummissjoni Ewropea – id-DĠ EMPL, u l-Kummissjoni pprovdiet appoġġ finanzjarju u appoġġ ieħor għall-proġetti mmexxija mill-OECD tal-Istrateġija Nazzjonali dwar il-Ħiliet f’diversi Stati Membri fosthom il-Portugall, l-Italja, Spanja, is-Slovenja u l-Fjandri Belġjani. F’dawn l-aħħar snin, is-Cedefop implimenta wkoll programmi ddedikati li jappoġġjaw lill-Istati Membri (il-Greċja, il-Bulgarija, Slovakkja, l-Estonja, Malta) biex itejbu l-antiċipazzjoni tal-ħiliet u l-infastruttura ta’ tqabbil tagħhom: https://www.cedefop.europa.eu/en/events-and-projects/projects/assisting-eu-countries-skills-matching.

5

(6)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 49.

6

(7)  https://www.eesc.europa.eu/en/news-media/press-releases/skills-mismatches-eu-businesses-are-losing-millions-and-will-be-losing-even-more

7

(8)  “Skills Mismatches - An Impediment to the Competitiveness of EU Businesses” (Spariġġ fil-ħiliet - Ostakolu għall-Kompetittività tan-Negozji tal-UE), KESE.

8

(9)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136.

9

(10)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8, ĠU C 367 10.10.2018, p. 15.

10

(11)  ĠU C 173, 31.5.2017, p. 45. 40 % tal-impjegati adulti jħossu li l-ħiliet tagħhom mhumiex qed jiġu utilizzati bis-sħiħ: https://www.cedefop.europa.eu/en/publications-and-resources/publications/3075.

11

(12)  “Insights into skill shortages and skill mismatch” (Tagħrif dwar in-nuqqasijiet ta’ ħiliet u l-ispariġġ fil-ħiliet). Tagħlimiet mill-istħarriġ tas-Cedefop dwar il-ħiliet u l-impjiegi Ewropej, Iċ-Ċentru Ewropew għall-Iżvilupp ta’ Taħriġ Vokazzjonali (Cedefop), 2018. Barra minn hekk il-Panorama ta’ Ħiliet u l-Europass.

12

(13)  Statistika tal-Qgħad, Statistika dwar il-Postijiet tax-Xogħol Battala, Eurostat.

13

(14)  Solving the Talent Shortage (Insibu Soluzzjoni għan-Nuqqas ta’ Talent), ManpowerGroup Employment Outlook Survey, 2018. Xi wħud qegħdin jikkontestaw l-affidabbiltà ta’ dan l-istudju – eż. Cappelli (2014): https://www.nber.org/papers/w20382.

14

(15)  “Skills Mismatches – An Impediment to the Competitiveness of EU Businesses” (L-Ispariġġ fil-Ħiliet – Ostakolu għall-Kompetittività tan-Negozji tal-UE), studju kkummissjonat mill-IME fuq talba tal-Grupp ta’ Min Iħaddem tal-KESE.

15

(16)  Ibid.

16

(17)  Jekk ma jinbidel xejn.

17

(18)  Ibid.

18

(19)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 37.

19

(20)  OJ C 440, 6.12.2018, p. 37 u eżempji ta’ prattika tajba jistgħu jinstabu fil-Ġermanja – fejn il-“ħiliet MINT” huma mtejba bl-għajnuna tal-“House of the small researchers in town” (Dar tar-riċerkaturi żgħar fil-belt): https://www.bertelsmann-stiftung.de/en/publications/publication/did/leitfaden-berufsorientierung-1/.

20

(21)  Is-sejbiet tat-Tabella Ewropea tal-Fondazzjoni BMW.

21

(22)  ĠU C 367, 10.10.2018, p. 15.

22

(23)  https://www.patttassindki.eu/mt/events-and-projects/projects/big-data-analysis-online-vancancies. Ara wkoll: “Overview of the national strategies on work 4.0 – a coherent analysis of the role of social partners” (Ħarsa ġenerali lejn l-istrateġiji nazzjonali dwar ix-xogħol 4.0 – analiżi koerenti tar-rwol tal-imsieħba soċjali), https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/publications-other-work/publications/overview-national-strategies-work-40-coherent-analysis-role-social-partners-study.

23

(24)  https://twentythirty.com/how-digitization-will-affect-the-world-of-work

24

(25)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136.

25

(26)  Għodod bħal dawn jistgħu jagħtu aċċess għal lawrji sħaħ, għal korsijiet iqsar u speċjalizzazzjonijiet kif ukoll għal nanogradi; jipprovdu organizzazzjoni flessibbli billi jqassmu l-gradi f’moduli u l-moduli f’korsijiet jew anki f’unitajiet iżgħar; joffru opportunitajiet għal ħaddiema akbar fl-età biex jistudjaw fi stadji aktar tard tal-karriera tagħhom; inaqqsu l-ispiża u l-ħin tat-tagħlim, u joffru bilanċ aħjar bejn ix-xogħol, l-istudju u l-ħajja tal-familja; jagħtu tweġibiet aktar malajr u aktar flessibbli għat-talbiet dejjem akbar tas-suq tax-xogħol sabiex il-persuni jiġu pprovduti bil-kwalifiki u l-ħiliet mixtieqa; joħolqu l-fiduċja u jgħinu lill-impjegaturi jiksbu informazzjoni dwar impjegati potenzjali, meta jiġu pprovduti minn istituzzjonijiet edukattivi rispettati.

26

(27)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:52013PC0857&from=EN.

27

(28)  http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetailDoc&id=36708&no=1.

28

(29)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 41.

29

(30)  https://www.ceemet.org/positionpaper/10-point-plan-competitive-industry.

30

(31)  ĠU C 434, 15.12.2017, p. 36.

31

(32)  https://www.bertelsmann-stiftung.de/en/publications/publication/did/leitfaden-berufsorientierung-1/.

32

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/24 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/24

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Demokrazija reżiljenti permezz ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha u diversa”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2019/C 228/04)

Relatur: Christian MOOS

| Konsultazzjoni | 12.7.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 6.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 145/5/2 |

Konsultazzjoni

12.7.2018

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

6.3.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat

(favur/kontra/astensjonijiet)

145/5/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Forzi politiki konsiderevoli fl-Ewropa, prinċipalment iżda mhux esklużivament movimenti estremisti u partiti tal-lemin, xi wħud minnhom li diġà jinsabu fil-gvern, qegħdin idgħajfu d-demokrazija liberali u jridu jeqirdu l-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Soċjetà ċivili pluralistika bħala waħda mill-karatteristiċi tad-demokrazija liberali tiddependi mill-libertajiet ċivili, li jinsabu mhedda minn tendenzi awtoritarji. Din għandha rwol importanti x’taqdi fil-preservazzjoni tad-demokrazija liberali fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Id-demokrazija liberali teħtieġ, inter alia, il-garanzija tad-drittijiet fundamentali, ġudikatura indipendenti, sistema funzjonali ta’ kontrolli u bilanċi, servizz ċivili ħieles mill-korruzzjoni b’servizzi li jaħdmu tajjeb ta’ interess ġenerali u soċjetà ċivili vibranti. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Soċjetà ċivili indipendenti hija entità superviżorja demokratika ewlenija u skola ta’ demokrazija. Din issaħħaħ il-koeżjoni soċjali. Din tista’ twettaq dawn il-funzjonijiet biss jekk il-qafas soċjali, politiku u legali jippermetti dan. Tentattivi biex jixxekkel il-finanzjament minn sorsi mhux tal-istat jillimitaw il-libertà tal-assoċjazzjoni u l-operazzjoni tad-demokrazija. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Is-soċjetà ċivili u d-demokrazija qegħdin jiġu sfidati f’bosta oqsma. Il-populisti tal-lemin qegħdin iqajmu dubji dwar il-kisbiet tal-liberazzjoni tan-nisa. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-polarizzazzjoni tas-soċjetà tiġi riflessa wkoll fil-ħolqien ta’ “soċjetà mhux ċivili”. Il-modi populisti ta’ ħsieb qegħdin jiġu ripetuti dejjem aktar minn atturi stabbiliti f’istituzzjonijiet nazzjonali u supranazzjonali. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Elementi awtoritarji, inklużi minn pajjiżi terzi, jappoġġjaw din it-tendenza lejn “demokrazija illiberali”, li twassal għal inqas libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni u aktar korruzzjoni fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | L-UE għad għandha nuqqas ta’ mekkaniżmu adatt biex tiżgura l-preservazzjoni effettiva tad-demokrazija u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jistieden lill-Istati Membri kollha biex jastjenu mit-tentattivi kollha biex tiġi stabbilita “demokrazija illiberali”. Jekk xi Stati Membri jaqgħu għall-awtoritarjaniżmu, l-UE għandha tuża t-Trattat bl-aktar mod sħiħ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-partiti li jduru kontra d-demokrazija liberali għandhom jiġu esklużi mill-partiti politiċi tagħhom fil-livell Ewropew u l-gruppi politiċi fil-Parlament Ewropew. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jtenni s-sejħa tiegħu għal Semestru tad-Demokrazija fi ħdan mekkaniżmu ta’ kontroll Ewropew dwar l-istat tad-dritt u drittijiet fundamentali u Tabella ta’ Valutazzjoni tad-Demokrazija. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE jqis li għandhom jiġu kkunsidrati miżuri ekonomiċi korrettivi għal nuqqas ta’ rispett lejn l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Fir-rigward tal-protezzjoni tal-baġit tal-UE kontra nuqqasijiet fl-istat tad-dritt, it-tnaqqis m’għandux isir għad-detriment tal-benefiċjarji ta’ għajnuna mis-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-KESE jipproponi li fil-QFP il-ġdid għandu jkun hemm biżżejjed flessibbiltà biex tippermetti appoġġ akbar għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jekk il-gvernijiet nazzjonali jnaqqsu jew iwaqqfu l-finanzjament tagħhom għal raġunijiet politiċi. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-KESE jisħaq li l-organizzazzjonijiet u l-inizjattivi tas-soċjetà ċivili li jirċievu finanzjament mill-UE skont il-QFP il-ġdid għandhom jagħmlu impenn ċar għall-valuri Ewropej. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-KESE jistieden lil-leġislaturi biex ikomplu jnaqqsu l-piż amministrattiv speċjalment għal inizjattivi u organizzazzjonijiet żgħar. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tinvesti aktar fil-bini ta’ kapaċità għas-soċjetà ċivili, biex issaħħaħ in-netwerks ta’ kooperazzjoni transkonfinali u biex tipprovdi informazzjoni aħjar dwar l-istrumenti eżistenti ta’ appoġġ. Il-Kummissjoni għandha tagħmel proposti għal standards minimi biex tikkombina l-attività professjonali u l-volontarjat fl-attivitajiet tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Il-KESE jappoġġja s-sejħa tal-Parlament għal proposta għall-ħolqien ta’ statut Ewropew għall-impriżi mutwi, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet jew jipproponi li tiġi stabbilita sistema alternattiva ta’ akkreditazzjoni interistituzzjonali formali bħala l-ewwel pass. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Il-KESE jqis li jkun utli li jiġi analizzat għalfejn dan id-dossier ma tlestiex u li fl-istess ħin jitqies ftehim interistituzzjonali, tip ta’ tikketta għall-NGOs. Il-KESE għandu jeżamina din il-possibbiltà. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Il-KESE jistieden lill-Istati Membri jintroduċu miżuri ta’ appoġġ għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, mingħajr ma ssir ħsara lis-servizzi pubbliċi u lill-ġustizzja fit-taxxa. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex ikomplu jsaħħu d-demokrazija parteċipattiva. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Il-KESE jistenna li l-atturi kollha jaħdmu lejn politiki Ewropej li jiksbu titjib konkret fil-ħajjiet tan-nies. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Dawk li jfasslu l-politika fil-livell nazzjonali jew Ewropew għandhom jindirizzaw kwistjonijiet soċjali jaħarqu u jiżguraw is-sostenibbiltà soċjali b’sistemi edukattivi inklużivi, tkabbir inklużiv, industriji kompetittivi u innovattivi, swieq tax-xogħol li jaħdmu tajjeb, tassazzjoni ġusta u servizzi pubbliċi u sistemi tas-sigurtà soċjali effettivi. |
| --- | --- |

1.23.

| 1.24. | Jinħtieġu msieħba soċjali b’saħħithom u soċjetà ċivili fid-diversità kollha tagħha biex jiddefendu l-valuri Ewropej ewlenin. |
| --- | --- |

1.24.

2.   Definizzjonijiet

| 2.1. | Id-“demokraziji liberali”huma sistemi ta’ governanza li jikkombinaw id-demokrazija mal-liberaliżmu kostituzzjonali, li jillimitaw is-setgħa ta’ maġġoranza tal-gvern billi jiggarantixxu libertajiet politiċi individwali. Dawn huma demokraziji rappreżentattivi b’sistemi b’diversi partiti u soċjetajiet ċivili plurali, li fihom sistemi ta’ kontrolli u bilanċi, inkluża ġudikatura indipendenti, jeżerċitaw sorveljanza tal-korpi ta’ governanza u l-libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni tkun iggarantita. Kull persuna fiżika u ġuridika hija soġġetta bl-istess mod għall-istat tad-dritt. Id-demokraziji liberali jirrispettaw u jipproteġu l-minoranzi, dawn jiggarantixxu d-drittijiet ċivili (jiġifieri d-dritt li tivvota u toħroġ għall-elezzjonijiet), il-libertajiet ċivili (eż. il-libertà tal-assoċjazzjoni), id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Demokrazija liberali li taħdem tajjeb hija sistema politika li tippermetti li l-awtoritajiet pubbliċi jagħtu rendikont tal-operat tagħhom b’mod permanenti, sistema li tiffavorixxi l-espressjoni u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u l-korpi intermedjarji li jikkontribwixxu għalihom, fl-ispazji ċiviċi kollha. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | “Demokrazija parteċipattiva”li tikkomplementa d-demokrazija rappreżentattiva, teħtieġ korpi intermedjarji (trejdjunjins, NGOs, netwerks professjonali, assoċjazzjonijiet speċifiċi għall-kwistjoni, eċċ.) biex tinvolvi ċ-ċittadini u tippromovi sjieda populari u ċivika tal-kwistjonijiet Ewropej u l-bini ta’ Ewropa aktar ġusta, b’aktar solidarjetà u inklużività. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Id-“demokraziji illiberali”huma sistemi politiċi li fihom isiru l-elezzjonijiet iżda l-liberaliżmu kostituzzjonali mhuwiex stabbilit. Mexxejja li jiġu eletti b’mod demokratiku jillimitaw id-drittijiet ċiviċi, il-libertajiet ċivili u l-protezzjoni tal-minoranzi. Is-sistema ta’ kontrolli u bilanċi u ġudikatura indipendenti u mezzi tal-komunikazzjoni indipendenti jiġu mdgħajfa sabiex tinħeles is-sovrenità assoluta tal-maġġoranza tal-governanza minn limitazzjonijiet u kontrolli kostituzzjonali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | “Soċjetà ċivili”plurali li tirrispetta l-prinċipji tad-demokrazija u l-liberaliżmu kostituzzjonali hija element ewlieni tad-demokraziji liberali. Ċittadini individwali li pubblikament jinvolvu lilhom infushom f’organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jew tipi informali ta’ parteċipazzjoni jiffurmaw is-soċjetà ċivili, li tiffunzjona bħala intermedjarju bejn l-istat u l-poplu. Minbarra l-artikulazzjoni tal-interessi taċ-ċittadini, id-dispożizzjonijiet tal-għarfien espert tekniku waqt il-proċessi leġislattivi u li dawk li jfasslu l-politika jinżammu responsabbli, is-soċjetà ċivili tikkontribwixxi għall-bini tal-komunità u għandha funzjoni integrattiva billi ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali u toħloq l-identità. Barra minn hekk, varjetà kbira ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, b’mod speċjali l-imsieħba soċjali, hija ddedikata għal xogħol mhux kummerċjali prattiku u taqdi objettivi ta’ karità jew ta’ interess ġenerali ieħor, inklużi forom ta’ awtoassistenza reċiproka. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Filwaqt li soċjetà ċivili vibranti hija kruċjali għal demokraziji liberali funzjonali, l-avversarji tagħha wkoll jinvolvu ruħhom politikament f’organizzazzjonijiet formali jew tipi informali ta’ parteċipazzjoni. “Soċjetà mhux ċivili”bħal din ma tirrispettax il-prinċipji tad-demokrazija u tal-liberaliżmu kostituzzjonali, iżda tippromovi l-kunċett ta’ “demokrazija illiberali”. Din tuża d-drittijiet tal-parteċipazzjoni politika sabiex tneħħi s-sistema stabbilita ta’ kontrolli u bilanċi, l-istat tad-dritt u ġudikatura indipendenti u sabiex tillimita l-libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni. Din għandha l-għan li tillimita d-drittijiet ċiviċi, il-libertajiet ċivili u l-protezzjoni tal-minoranzi. Minflok ma tintegra s-soċjetà u ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali, soċjetà mhux ċivili tippromovi fehim nazzjonalist esklużiv ta’ soċjetà li jeskludi bosta ċittadini, speċjalment il-minoranzi. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-“populiżmu”huwa ideoloġija dejqa li ssostni li hemm poplu omoġenu b’rieda koerenti. Il-populisti jsostnu li huma l-uniċi rappreżentattivi u dawk veri ta’ din ir-rieda. Filwaqt li l-populiżmu għandu nuqqas ta’ definizzjoni ċara tal-poplu, dan jistabbilixxi għedewwa u opponenti tal-poplu, eż. l-elit, u jsostni li dawn ixekklu r-rieda vera tal-poplu. Il-populisti jemozzjonalizzaw id-dibattiti politiċi sabiex joħolqu biża’. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Introduzzjoni

| 3.1. | Id-demokrazija qiegħda tiġi sfidata mill-populiżmu, bħalissa prinċipalment minn partiti u movimenti tal-lemin estrem. Dawn idgħajfu d-demokrazija liberali, id-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt, inklużi l-protezzjoni tal-minoranzi, kontrolli u bilanċi reċiproċi u limiti ċari fuq is-setgħa politika. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | F’xi Stati Membri, dawn il-gruppi issa jinsabu fil-gvern. Kullimkien, dawn isostnu li qegħdin jirrappreżentaw ir-rieda “vera”tal-“poplu kontra l-‘elit’”. Dawn jagħmlu wegħdiet foloz, jiċħdu l-isfidi politiċi, bħat-tibdil fil-klima, u jridu jeqirdu l-proġett Ewropew u l-kisbiet tiegħu. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE jindika li xi ċittadini jirrikorru għall-populisti u l-estremisti minħabba diżillużjoni. Dawn mhux neċessarjament jappoġġjaw il-programmi politiċi tal-populisti kollha. Il-ġid u l-inugwaljanza fl-introjtu li dejjem qegħdin jikbru, kif ukoll il-faqar, jipprovdu art fertili għal gruppi tal-lemin biex jippromovu n-nazzjonaliżmu bħala rispons għall-globalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Minkejja l-isfidi awtoritarji u ekonomiċi bħall-inugwaljanza, l-Ewropa għadha mexxejja tad-demokrazija liberali fid-dinja, ammirata minn bosta nies li jgħixu f’sistemi awtokratiċi. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Soċjetà ċivili pluralistika hija waħda mill-karatteristiċi tad-demokrazija liberali u tirfed kwalunkwe arranġament kostituzzjonali bbażat fuq il-libertajiet ċivili u l-istat tad-dritt. Il-KESE stabbilixxa Grupp dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt (FRRL) biex jiddefendi dawn il-prinċipji, peress li jqis li soċjetà ċivili miftuħa u l-libertajiet ċivili attwalment jinsabu mhedda mit-tendenzi awtoritarji. Dan minħabba li l-libertà u soċjetà ċivili miftuħa huma inkompatibbli mal-idea ta’ “demokrazija illiberali jew gwidata”. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jqis li s-soċjetà ċivili għandha rwol importanti x’taqdi fil-preservazzjoni tad-demokrazija liberali fl-Ewropa. Soċjetà ċivili b’saħħitha u diversa biss tista’ tiddefendi d-demokrazija u l-libertà u tippreserva Ewropa mit-tentazzjonijiet tal-awtoritarjaniżmu. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Soċjetà ċivili indipendenti b’saħħitha u plurali hija valur minnha nfisha fid-demokraziji kollha. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom rwol importanti fil-promozzjoni tal-valuri Ewropej, fl-għajnuna lill-komunitajiet biex jorganizzaw lilhom infushom u fil-mobilizzazzjoni taċ-ċittadini għall-ġid pubbliku. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE josserva tendenza ta’ fiduċja li qiegħda tonqos fl-UE madwar il-kontinent flimkien ma’ tensjonijiet li qegħdin jeskalaw mal-minoranzi, ksenofobija, livelli li qegħdin jiżdiedu ta’ korruzzjoni, nepotiżmu u istituzzjonijiet demokratiċi dgħajfa f’xi pajjiżi. F’din is-sitwazzjoni, l-NGOs spiss ikunu l-unika linja ta’ difiża li żżomm u tippromovi l-valuri ewlenin tal-proġett Ewropew, bħar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, il-libertà, it-tolleranza u s-solidarjetà. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | L-Artikolu 11 tat-TUE jistieden lill-istituzzjonijiet biex iżommu relazzjonijiet mal-atturi tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari mal-assoċjazzjonijiet. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Id-densità tax-xenarju tal-assoċjazzjonijiet u r-rilevanza tagħhom fid-djalogu ċivili huma indikaturi tal-kwalità tal-ħajja demokratika fi kwalunkwe pajjiż partikolari. Il-funzjonijiet soċjali u ċiviċi tal-assoċjazzjonijiet huma essenzjali għal demokrazija li taħdem bis-sħiħ, speċjalment f’dan il-perjodu ta’ diżillużjoni. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-KESE jisħaq li forom ta’ involviment ċiviku li jużaw b’mod ħażin id-drittijiet tal-parteċipazzjoni politika sabiex ineħħu d-demokrazija, il-garanziji offruti mill-istat tad-dritt u l-ġudikatura indipendenti mhumiex parti mis-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Il-kontribut tas-soċjetà ċivili lejn i-demokrazija

| 4.1. | Iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-parteċipazzjoni demokratika mhux biss permezz tad-drittijiet elettorali attivi u passivi tagħhom, iżda wkoll permezz ta’ attivitajiet tas-soċjetà ċivili. L-organizzazzjonijiet intermedjarji tal-KESE, kif ukoll in-netwerks Ewropej tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, bħal Civil Society Europe, huma l-forums rappreżentattivi ewlenin tagħhom fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-garanzija tal-libertajiet individwali biss, b’mod partikolari l-libertà tal-espressjoni, informazzjoni, għaqda u assoċjazzjoni, u l-infurzar tagħhom tista’ tipprovdi l-bażi għal demokrazija pluralistika u parteċipazzjoni politika individwali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ġudikatura indipendenti hija l-garanti tal-istat tad-dritt, id-drittijiet fundamentali u tal-bniedem u d-dritt għall-parteċipazzjoni politika. Madankollu, l-indipendenza tal-ġudikatura tinsab mhedda f’partijiet tal-Ewropa. Azzjonijiet legali attwalment jinsabu fi progress kontra l-Polonja u l-Ungerija għal ksur tal-istat tad-dritt (1). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ġudikatura indipendenti hija parti mill-kontrolli u l-bilanċi li jistgħu jimpedixxu kwalunkwe taqsima tas-soċjetà milli tiġi ddominata b’mod permanenti minn grupp politiku. B’mod partikolari, regoli dwar it-teħid ta’ deċiżjonijiet politiċi jistgħu ma jinbidlux b’mod li kwalunkwe individwu jiġi eskluż b’mod permanenti minn proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Bl-istess mod, servizz ċivili ħieles mill-korruzzjoni b’servizzi li jaħdmu tajjeb ta’ interess ġenerali li jirrispetta u jikkonforma mad-drittijiet fundamentali, u li fih l-uffiċjali għandhom id-dritt li jikkontestaw l-istruzzjonijiet illegali, huwa importanti għal kwalunkwe arranġament kostituzzjonali bbażat fuq il-libertà u l-istat tad-dritt. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Demokrazija liberali funzjonali teħtieġ ukoll ċittadini li permezz tal-involviment ċiviku tagħhom jikkontribwixxu għal soċjetà bbażata fuq it-tolleranza, in-nondiskriminazzjoni, il-ġustizzja u s-solidarjetà. Dan jeħtieġ soċjetà ċivili vibranti li fiha ċ-ċittadini jinvolvu ruħhom b’mod volontarju fl-attività ċivika. Ix-xogħol volontarju tagħhom huwa bbażat fuq id-drittijiet stipulati fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali Ewropea. Fl-istess waqt, dawn huma garanti tal-valuri espressi fil-Karta. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Fid-demokraziji liberali, soċjetà ċivili indipendenti hija importanti fis-sorveljanza u biex l-istituzzjonijiet politiċi jinżammu responsabbli u biex tiżgura li l-atturi politiċi jipprovdu ġustifikazzjoni adegwata għad-deċiżjonijiet tagħhom. Billi timmonitorja b’mod kritiku l-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u tivvaluta l-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet politiċi u l-politika pubblika inġenerali, is-soċjetà ċivili toħloq trasparenza u tikkontribwixxi l-għarfien espert tagħha għal governanza aħjar. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Is-soċjetà ċivili hija skola tad-demokrazija, li tippermetti l-parteċipazzjoni politika u l-edukazzjoni ċivika, li tikkomplementa l-edukazzjoni pubblika. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | B’mod parallel, l-edukazzjoni pubblika għandha wkoll rwol importanti fit-tagħlim tal-valuri demokratiċi u l-edukazzjoni ċivika, billi tippermetti liċ-ċittadini żgħażagħ jinvolvu lilhom infushom fis-soċjetà ċivili u jużaw id-drittijiet ċiviċi u l-libertajiet ċivili tagħhom. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Is-soċjetà ċivili twettaq funzjoni ta’ bini ta’ komunità u ta’ integrazzjoni billi ssaħħaħ il-koeżjoni soċjali u toħloq identità. B’mod partikolari, din għandha tagħti s-setgħa liċ-ċittadini biex jużaw id-drittijiet tagħhom, u b’hekk tikkontribwixxi għal komunità Ewropea ta’ ċittadini. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Il-KESE jisħaq li l-organizzazzjonijiet u l-inizjattivi tas-soċjetà ċivili jistgħu jwettqu dawn il-funzjonijiet biss jekk il-qafas soċjali, politiku u legali jippermetti dan. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Theddid attwali

| 5.1. | Il-KESE jqis li l-gruppi politiċi estremisti attwalment qegħdin jisfidaw is-soċjetà ċivili Ewropea f’bosta oqsma. Ir-riżultati tal-elezzjoni f’virtwalment l-Istati Membri kollha jindikaw biċ-ċar appoġġ li qiegħed jikber għalihom u l-fatt li xi ċittadini qegħdin jitilfu l-fiduċja fl-istituzzjonijiet demokratiċi. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Fil-limiti l-aktar imbiegħda fuq in-naħa tal-lemin tal-ispettru politiku, il-gruppi populisti u estremisti qegħdin jiksbu s-saħħa u b’suċċess li qiegħed jiżdied, qegħdin jippruvaw jagħmlu r-razziżmu u l-ksenofobija aċċettabbli fl-Ewropa u jeqirdu l-koeżjoni soċjali. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-populisti u l-estremisti tal-lemin qegħdin iqajmu dubji dwar il-kisbiet tal-liberazzjoni tan-nisa billi joħolqu immaġni konservattiva tal-familja. Dawn jopponu l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u jippromovu l-omofobija. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-polarizzazzjoni tas-soċjetà hija riflessa wkoll fid-dehra ta’ “soċjetà mhux ċivili”. Hemm numru li qiegħed jikber ta’ NGOs u forom ta’ involviment ċiviku li qegħdin jippromovu l-esklużjoni ta’ partijiet tas-soċjetà. Dawn m’għandhomx l-istess valuri Ewropej tal-Artikolu 2 tat-TUE, l-aktar importanti d-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, u minflok jippromovu ordni politika mhux demokratika alternattiva. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Imħeġġa mill-anonimità tal-Internet u l-midja soċjali u mrawma minn kampanji ta’ diżinformazzjoni, il-kultura tad-dibattitu politiku u soċjali qiegħda tinbidel, qiegħda ssir aktar ħarxa, aggressiva u polarizzanti. F’dan l-isfond, l-isforzi tal-atturi pro-Ewropej fil-komunikazzjoni tal-valuri Ewropej lill-pubbliku prinċipalment naqsu milli jirrimedjaw il-kriżi tal-komunikazzjoni tal-proġett Ewropew. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Il-politikanti moderati qegħdin dejjem iktar jużaw modi ta’ ħsieb populisti, kif wera l-Brexit. Ir-rappreżentanti ta’ “demokrazija illiberali”qegħdin dejjem aktar jiksbu aċċess għal istituzzjonijiet nazzjonali u supranazzjonali. Dan jagħtihom pjattaforma biex ixerrdu l-ideat tagħhom saħansitra aktar. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Il-gvernijiet awtoritarji minn pajjiżi terzi jappoġġjaw l-iżvilupp ta’ atturi populisti u estremisti fl-Ewropa u jħeġġu t-tibdil fil-kultura tad-dibattitu fil-midja tradizzjonali u fuq l-Internet b’finanzjament u diżinformazzjoni mmirata bl-għan li tiddgħajjef l-istabbiltà tal-UE. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Il-KESE huwa mħasseb sew li trasformazzjoni tas-sistemi politiċi fl-Ewropa bdiet b’tendenza lejn “demokrazija illiberali”. Ir-riformi f’xi Stati Membri huma mfassla biex ixekklu l-parteċipazzjoni effettiva taċ-ċittadini kollha fid-deċiżjonijiet politiċi u l-kondizzjonijiet tal-qafas iggarantiti legalment għas-soċjetà ċivili qegħdin jitneħħew. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Jekk is-soċjetà ċivili għandha twettaq il-funzjoni tagħha bħala entità superviżorja għal istituzzjonijiet politiċi, din għandu jkollha r-riżorsi meħtieġa. Tentattivi biex jixxekkel il-finanzjament minn riżorsi mhux tal-istat jillimitaw il-libertà ta’ assoċjazzjoni u l-funzjonament tad-demokrazija. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Hija partikolarment inkwetanti t-tendenza negattiva lejn inqas libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni li ġiet osservata fl-Ewropa fl-aħħar ħames snin. Il-bażijiet ekonomiċi dgħajfa tal-midja indipendenti, it-tneħħija tal-awtonomija istituzzjonali tax-xandara pubbliċi jew il-permess għall-istabbiliment ta’ monopolji tal-midja privata, b’mod partikolari dawk ikkontrollati mill-politikanti tal-gvern, ipoġġu l-istampa f’riskju. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | In-nisġa tal-interessi politiċi u tan-negozju b’mod partikolari żżid ir-riskju li tinħoloq il-korruzzjoni għad-demokrazija. In-nuqqas ta’ progress fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni fl-Ewropa għandu jitqies b’mod kritiku. Is-sitwazzjoni tiġi aggravata minn deterjorazzjoni konsiderevoli f’ċerti Stati Membri. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Il-valur tal-UE għad-demokrazija liberali ma jistax jiġi miċħud. Fl-Ewropa magħquda l-istat tad-dritt issostitwixxa l-prinċipju li dak li hu l-aktar b’saħħtu għandu raġun. L-UE għad ma għandhiex mekkaniżmu adatt biex tiżgura l-preservazzjoni effettiva tad-demokrazija u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri tagħha. Minkejja, jew forsi minħabba, din id-dgħufija, l-UE hija l-ewwel linja ta’ difiża għad-demokrazija liberali fl-Ewropa. |
| --- | --- |

5.12.

6.   Rakkomandazzjonijiet għal azzjoni biex tissaħħaħ soċjetà ċivili reżiljenti fl-Ewropa

Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri kollha biex jirrispettaw il-valuri tal-UE, kif stipulat fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), u biex jastjenu mill-azzjonijiet kollha biex tiġi stabbilita “demokrazija illiberali”. Soċjetà ċivili pluralistika u reżiljenti tista’ teżisti u taqdi r-rwol tagħha fil-protezzjoni tad-demokrazija biss jekk l-involviment fil-politika ma jpoġġix liċ-ċittadini fil-periklu. Madankollu, jekk l-Istati Membri jaqgħu għall-awtoritarjaniżmu, l-UE għandha tuża l-għodod legali attwali, bħall-proċeduri ta’ ksur u l-Qafas tal-Istat tad-Dritt tal-2014, bl-aktar mod sħiħ.

| 6.1. | L-Istati Membri għandu jintqalilhom b’mod ċar ħafna li l-abbandun tad-demokrazija u l-istat tad-dritt huwa inaċċettabbli fl-UE. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-proċedura skont l-Artikolu 7 tat-TUE, li tippermetti lill-Kunsill, f’każ ta’ ksur serju minn Stat Membru tal-valuri msemmija fl-Artikolu 2 tat-TUE, biex jirtira d-drittijiet tal-vot tiegħu fil-Kunsill. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Il-KESE jtenni s-sejħa tiegħu, flimkien mal-Parlament Ewropew, għal Semestru tad-Demokrazija u mekkaniżmu ta’ kontroll Ewropew dwar l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali (2). Il-KESE jipproponi l-istabbiliment ta’ Tabella ta’ Valutazzjoni tad-Demokrazija li, inter alia, tirrifletti l-kundizzjonijiet qafas għall-attività tas-soċjetà ċivili u twassal għal rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal riforma. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Il-partiti li jduru kontra d-demokrazija għandhom jiġu esklużi mill-partit politiku tagħhom fil-livell Ewropew u l-grupp politiku tagħhom fil-Parlament Ewropew. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Il-KESE jqis li għandu jiġi kkunsidrat mekkaniżmu li permezz tiegħu n-nuqqas ta’ implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tar-riforma jista’ jwassal għal miżuri ekonomiċi korrettivi. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni biex tissaħħaħ il-protezzjoni tal-baġit tal-UE minn riskji finanzjarji marbuta ma’ nuqqasijiet iġġeneralizzati fir-rigward tal-istat tad-dritt fl-Istati Membri bħala pass fid-direzzjoni t-tajba (3). |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Il-fondi miżmuma taħt il-mekkaniżmu l-ġdid m’għandhomx ikunu għad-deteriment tal-benefiċjarji tal-għajnuna mis-soċjetà ċivili, li għandhom jirċievu appoġġ direttament mil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Madankollu, il-KESE jikkritika l-fokus esklużiv tal-mekkaniżmu fuq ġestjoni finanzjarja tajba. Il-Kumitat jitlob dispożizzjonijiet li jagħmluha possibbli li jinbdew proċedimenti fil-każ ta’ nuqqasijiet mil-lat tad-demokrazija u l-istat tad-dritt li mhumiex direttament relatati ma’ ġestjoni finanzjarja tajba. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea biex jinħoloq raggruppament ġdid fil-QFP li jmiss bit-titolu “Investiment fin-nies, il-koeżjoni soċjali u l-valuri”bħala kontribut għat-tisħiħ tar-reżiljenza tas-soċjetà ċivili Ewropea. Dan jilqa’ b’mod partikolari l-ħolqien ta’ Fond ġdid għall-Ġustizzja, għad-Drittijiet u għall-Valuri, li l-KESE ħareġ Opinjoni dwaru (4). |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Il-KESE jipproponi wkoll li fil-QFP il-ġdid għandu jkun hemm biżżejjed flessibbiltà biex tippermetti lill-Kummissjoni żżid l-appoġġ lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jekk il-gvernijiet nazzjonali jnaqqsu jew iwaqqfu l-finanzjament tagħhom għal raġunijiet politiċi. Dan il-finanzjament addizzjonali m’għandux ifisser is-sostituzzjoni ta’ finanzjament nazzjonali fit-tul, iżda għandu, jekk possibbli, jiġi akkumpanjat minn tnaqqis li jikkumpensa f’appoġġ għall-Istat Membru inkwistjoni f’oqsma oħra. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Il-KESE jisħaq ukoll li l-organizzazzjonijiet u l-inizjattivi tas-soċjetà ċivili li jirċievu finanzjament mill-UE taħt il-QFP il-ġdid għandhom jagħmlu impenn ċar għall-valuri Ewropej kif stabbilit fl-Artikolu 2 tat-TUE. L-organizzazzjonijiet li jirrakkomandaw it-tneħħija tad-demokrazija jew tal-istat tad-dritt, ir-razziżmu jew il-ksenofobija għandhom jiġu esklużi mill-appoġġ. |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Fid-dawl tal-imġiba tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini li qiegħda tinbidel u n-numru li qiegħed jikber ta’ inizjattivi informali u spontanji, il-KESE jitlob lill-awtoritajiet leġislattivi tal-UE biex ikomplu jnaqqsu l-piż amministrattiv assoċjat mal-applikazzjoni, l-implimentazzjoni u l-proċeduri ta’ responsabbiltà għal proġetti appoġġjati mill-UE disponibbli għal inizjattivi u organizzazzjonijiet żgħar. |
| --- | --- |

6.12.

| 6.13. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tipprovdi informazzjoni aħjar dwar l-istrumenti ta’ appoġġ eżistenti għas-soċjetà ċivili. Dan għandu jiġi mmirat b’mod partikolari lejn partijiet ikkonċernati f’reġjuni mbiegħda tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

6.13.

| 6.14. | Sabiex titjieb il-konformità mal-kundizzjonijiet ta’ eleġibbiltà għall-appoġġ u l-prinċipji ta’ ġestjoni finanzjarja tajba mill-atturi tas-soċjetà ċivili, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex iżżid l-investiment fil-bini ta’ kapaċità għas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

6.14.

| 6.15. | Il-KESE jipproponi li jinħolqu jew jissaħħu strumenti ta’ netwerking transkonfinali tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

6.15.

| 6.16. | Il-KESE jistieden lill-Istati Membri jintroduċu miżuri ta’ appoġġ għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, mingħajr ma ssir ħsara lis-servizzi pubbliċi u lill-ġustizzja fit-taxxa. Pereżempju, filwaqt li titqies il-kapaċità ta’ ħlas tal-NGOs, tista’ tiġi introdotta l-possibbiltà ta’ tnaqqis limitat tat-taxxa għall-miżati ta’ sħubija u l-kontribuzzjonijiet ta’ appoġġ. |
| --- | --- |

6.16.

| 6.17. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tagħmel proposti għal implimentazzjoni aħjar tad-direttiva dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u l-indokraturi (5) sabiex il-volontarjat u l-involviment ċiviku jingħataw valur fil-ħajja professjonali. |
| --- | --- |

6.17.

| 6.18. | Il-KESE jappoġġja s-sejħa tal-Parlament lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposta għall-ħolqien ta’ statut Ewropew għal soċjetajiet, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet reċiproċi (6). Statut legali Ewropew komplementari jew sistema alternattiva ta’ akkreditazzjoni formali bħala l-ewwel pass jgħinu lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li m’għadx għandhom biżżejjed protezzjoni legali fl-Istati Membri tagħhom. |
| --- | --- |

6.18.

| 6.19. | Fil-fehma tal-KESE, tkun idea tajba li jiġi analizzat għalfejn din il-kwistjiniġiet sospiża u, fl-istess ħin, jiġi kkunsidrat li tinħoloq awtorizzazzjoni interistituzzjonali, tip ta’ tikketta għall-NGOs. Il-KESE għandu jeżamina din il-possibbiltà. |
| --- | --- |

6.19.

| 6.20. | Il-KESE jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 11 tat-TUE u biex ikomplu jsaħħu d-demokrazija parteċipattiva fil-livell tal-Unjoni permezz tal-involviment tal-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi u tas-soċjetà ċivili, billi jimxu minn konsultazzjoni għal djalogu veru. |
| --- | --- |

6.20.

| 6.21. | Sabiex jiġi evitat li ċ-ċittadini jitilfu l-fiduċja fl-istituzzjonijiet Ewropej, huwa importanti li l-politika Ewropea tikseb titjib konkret fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies u li n-nies ikunu jafu dan. |
| --- | --- |

6.21.

| 6.22. | Soċjetà ċivili reżiljenti teħtieġ ambjent soċjali tajjeb. Dawk li jfasslu l-politika fil-livell nazzjonali u Ewropew għandhom jindirizzaw dan u jiżguraw is-sostenibbiltà soċjali b’sistemi edukattivi inklużivi, tkabbir inklużiv, industriji kompetittivi u innovattivi u swieq tax-xogħol li jaħdmu tajjeb, tassazzjoni ġusta u servizzi pubbliċi u sistemi tas-sigurtà soċjali effettivi. Inkella, l-inkwiet ċivili u l-astensjoni mill-votazzjoni jew iż-żieda fl-estremiżmu se jdgħajfu s-sisien tad-demokrazija liberali. Id-drittijiet soċjali u ekonomiċi huma indiviżibbli mid-drittijiet ċivili u politiċi. |
| --- | --- |

6.22.

| 6.23. | Bħala l-pilastri li huma l-bażi għas-soċjetà ċivili, imsieħba soċjali b’saħħithom huma ta’ importanza kruċjali fl-istabbiliment ta’ demokraziji Ewropej. Madankollu, is-soċjetà ċivili fid-diversità kollha tagħha hija meħtieġa biex tiddefendi l-valuri Ewropej ewlenin. |
| --- | --- |

6.23.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Eż. Il-Kawża C-619/18, Il-Kummissjoni vs il-Polonja; Każ fi proċess: C-78/18 Il-Kummissjoni vs l-Ungerija.

1

(2)  ĠU C 34, 2.2.2017, p. 8.

2

(3)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 173.

3

(4)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 178.

4

(5)  COM (2017) 253; ĠU C 129, 11.4.2018, p. 44.

5

(6)  Dikjarazzjoni tal-PE, 10 ta’ Marzu 2011.

6

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/31 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/31

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “The White Dove Way — Proposta għal strateġija mmexxija mill-UE għall-bini tal-paċi globali”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2019/C 228/05)

Relatur: Jane MORRICE

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 15.2.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni |
| Adottata fis-sezzjoni | 15.1.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Nru tas-Sessjoni plenarja | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 160/3/2 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

15.2.2018

Bażi legali

L-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għar-Relazzjonijiet Esterni

Adottata fis-sezzjoni

15.1.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Nru tas-Sessjoni plenarja

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

160/3/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-Unjoni Ewropea nbniet fuq missjoni ta’ paċi. Rebħet il-Premju Nobel għall-Paċi iżda ma tistax tistrieħ fuq kisbietha. Minflok, l-akbar proġett għall-paċi fiż-żminijiet tal-lum għandu jieħu l-post tiegħu bi dritt bħala l-mexxej globali u xempju għall-bini tal-paċi fl-Ewropa u fid-dinja. Bl-isfidi eżistenzjali serji li qed tiffaċċja l-Ewropa llum, it-tiġdid komprensiv fl-istituzzjonijiet tal-UE u l-100 sena mit-tmiem tal-ewwel Gwerra Dinjija, ma hemmx żmien aħjar fl-istorja tal-integrazzjoni Ewropea sabiex l-UE twitti t-triq billi turi direzzjoni ġdida għall-bini tal-paċi madwar id-dinja. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-WhiteDoveWay hija mappa tar-rotta metaforika u fiżika li turi t-triq ’il quddiem. Din tipproponi Strateġija dinamika ġdida mmexxija mill-UE għall-bini tal-Paċi Globali li tiffoka fuq il-prevenzjoni tal-kunflitti, l-involviment tas-soċjetà ċivili, u l-komunikazzjoni effettiva permezz tal-edukazzjoni u l-informazzjoni, u Perkors tal-Paċi Ewropew, li jestendi mill-Irlanda ta’ Fuq sa Nikosija, sabiex jinvolvi fiżikament liċ-ċittadini sabiex dawn ikunu inklużi fil-proċess tal-paċi tal-UE u jkollhom is-setgħa jiksbu l-għan tiegħu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Sabiex jinkiseb dan, il-KESE qed jitlob li l-baġit il-ġdid tal-UE jiddedika ħafna iżjed fondi għall-prevenzjoni tal-kunflitti fil-programmi għall-paċi tar-relazzjonijiet esterni kollha tal-UE, u għal koerenza u koeżjoni akbar bejn il-politiki dwar il-kummerċ intern u estern, u dawk dwar l-għajnuna, l-iżvilupp u s-sigurtà. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jirrakkomanda bis-saħħa involviment akbar mis-soċjetà ċivili fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, b’mod simili għal dak li sar fl-inizjattivi tal-bini tal-paċi tal-UE madwar id-dinja, bħall-Programm EU PEACE fl-Irlanda ta’ Fuq, li jibbenefikaw minn kontribut attiv min-negozji, it-trejdjunjins u s-settur tal-volontarjat. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Filwaqt li jfakkar fis-suċċess tal-Erasmus, il-KESE jitlob sforz serju għal komunikazzjoni sabiex ikun promoss ir-rwol tal-edukazzjoni u l-informazzjoni biex titwassal l-istorja tal-bini tal-paċi tal-UE, sabiex ikun iffaċilitat it-tagħlim bejn l-NGOs interni u esterni, u sabiex jinħoloq immarkar “WHITE DOVE”fuq proġetti tal-paċi tal-UE sabiex tiżdied il-viżibbiltà fl-UE u fil-pajjiżi barranin. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Sabiex iċ-ċittadini jkunu involuti b’mod attiv, il-KESE jipproponi perkors ta’ paċi mill-Irlanda ta’ Fuq sa Nikosija li jorbot żewġ gżejjer diviżi fuq iż-żewġ naħat tal-Ewropa. Kif jirriżulta mis-suċċess tar-Rotot Kulturali Ewropej, bħal Compostela, il-vjaġġaturi jagħmlu dawn it-tipi ta’ vjaġġi bħala pellegrinaġġ jew sabiex jiskopru aktar dwar kulturi differenti permezz tal-interazzjoni ma’ persuni oħra. Fil-WhiteDoveWay se jitgħallmu wkoll dwar il-legat tal-paċi li ħolqot l-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | “White dove”hija t-traduzzjoni Ingliża tal-isem “Columbanus”, il-pellegrin Irlandiż deskritt bħala l-qaddis patrun tal-għaqda Ewropea. Huwa wkoll il-qaddis patrun tas-sewwieqa tal-muturi. Filwaqt li ssegwi l-passaġġ oriġinali tiegħu mill-Irlanda sa Franza, l-Iżvizzera, l-Awstrija u l-Italja, il-WhiteDoveWay se tgħaddi minn postijiet li kienu fi gwerra u kunflitt, bħall-Front tal-Punent, it-Tirol tan-Nofsinhar u l-Balkani. Se jkun ukoll perkors “virtwali”li joffri ktieb tal-istorja b’teknoloġija għolja tal-vjaġġ tal-UE mill-gwerra għall-paċi u li jinkoraġġixxi mod ta’ għajxien u tagħlim rappreżentat mill-valuri tal-UE tar-rispett, it-tolleranza u l-fehim reċiproku. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jħeġġeġ lill-UE sabiex toħloq Strateġija ġdida għall-bini tal-Paċi Globali li tinkludi tliet oqsma: |
| --- | --- |

1.8.

Qasam 1 – prevenzjoni tal-kunflitti, soċjetà ċivili, koerenza

| — | l-irduppjar tal-finanzjament għall-bini tal-paċi fil-politiki tal-UE relatati kollha b’fokus fuq il-prevenzjoni tal-kunflitt, ir-rikonċiljazzjoni u d-djalogu interkulturali li jippromovu t-tolleranza u r-rispett ġol-pajjiż u barra l-pajjiż; |
| --- | --- |

—

l-irduppjar tal-finanzjament għall-bini tal-paċi fil-politiki tal-UE relatati kollha b’fokus fuq il-prevenzjoni tal-kunflitt, ir-rikonċiljazzjoni u d-djalogu interkulturali li jippromovu t-tolleranza u r-rispett ġol-pajjiż u barra l-pajjiż;

| — | involviment strutturat tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha tat-teħid tad-deċiżjonijiet f’politiki u programmi tar-relazzjonijiet esterni tal-UE marbutin mal-bini tal-paċi; |
| --- | --- |

—

involviment strutturat tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha tat-teħid tad-deċiżjonijiet f’politiki u programmi tar-relazzjonijiet esterni tal-UE marbutin mal-bini tal-paċi;

| — | koeżjoni u koerenza akbar bejn l-istrateġiji tad-difiża, tal-għajnuna, tan-negozju u tar-riżoluzzjoni tal-kunflitt tal-UE fil-pajjiżi kollha madwar id-dinja li fihom topera l-UE; |
| --- | --- |

—

koeżjoni u koerenza akbar bejn l-istrateġiji tad-difiża, tal-għajnuna, tan-negozju u tar-riżoluzzjoni tal-kunflitt tal-UE fil-pajjiżi kollha madwar id-dinja li fihom topera l-UE;

| — | programmi taż-żgħażagħ, bħall-Erasmus u Korpi tas-Solidarjetà, sabiex jinkludu komponenti marbutin mal-bini tal-paċi, iċ-ċittadinanza Ewropea, ir-rispett reċiproku u t-tolleranza; |
| --- | --- |

—

programmi taż-żgħażagħ, bħall-Erasmus u Korpi tas-Solidarjetà, sabiex jinkludu komponenti marbutin mal-bini tal-paċi, iċ-ċittadinanza Ewropea, ir-rispett reċiproku u t-tolleranza;

| — | koordinazzjoni akbar fil-livelli bejn l-aġenziji u bejn l-istati u skambju ta’ esperjenzi ma’ organizzazzjonijiet statali u mhux statali, lokali, nazzjonali u internazzjonali tal-bini tal-paċi. |
| --- | --- |

—

koordinazzjoni akbar fil-livelli bejn l-aġenziji u bejn l-istati u skambju ta’ esperjenzi ma’ organizzazzjonijiet statali u mhux statali, lokali, nazzjonali u internazzjonali tal-bini tal-paċi.

Qasam 2 – Informazzjoni, Komunikazzjoni, Edukazzjoni (ICE)

| — | it-taħriġ fil-medjazzjoni, in-negozjar u d-djalogu bejn l-NGOs tal-bini tal-paċi lokali, nazzjonali u internazzjonali; |
| --- | --- |

—

it-taħriġ fil-medjazzjoni, in-negozjar u d-djalogu bejn l-NGOs tal-bini tal-paċi lokali, nazzjonali u internazzjonali;

| — | inċentivi sabiex jinkoraġġixxu t-tagħlim dwar l-integrazzjoni, il-bini tal-paċi u l-involviment ċiviku Ewropew fil-livell terzjarju, sekondarju u primarju fl-UE kollha; |
| --- | --- |

—

inċentivi sabiex jinkoraġġixxu t-tagħlim dwar l-integrazzjoni, il-bini tal-paċi u l-involviment ċiviku Ewropew fil-livell terzjarju, sekondarju u primarju fl-UE kollha;

| — | il-ħolqien ta’ ċentri Ewropej għall-bini tal-paċi f’Belfast u Nikosija u “ċentri”ta’ tagħlim li jorbtu siti strateġiċi matul il-WhiteDoveWay; |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ ċentri Ewropej għall-bini tal-paċi f’Belfast u Nikosija u “ċentri”ta’ tagħlim li jorbtu siti strateġiċi matul il-WhiteDoveWay;

| — | rikonoxximent uffiċjali mill-UE tas-simbolu tal-White Dove bħala t-“trademark”għall-proġetti tal-paċi tal-UE kollha u obbligu akbar għall-proġetti sabiex jippromovu l-appoġġ tal-UE; |
| --- | --- |

—

rikonoxximent uffiċjali mill-UE tas-simbolu tal-White Dove bħala t-“trademark”għall-proġetti tal-paċi tal-UE kollha u obbligu akbar għall-proġetti sabiex jippromovu l-appoġġ tal-UE;

| — | sforz akbar fil-livell tal-KE sabiex tirreklama l-proġetti tal-paċi tal-UE bl-użu tal-“marka”White Dove. |
| --- | --- |

—

sforz akbar fil-livell tal-KE sabiex tirreklama l-proġetti tal-paċi tal-UE bl-użu tal-“marka”White Dove.

Qasam 3 – Perkors tal-paċi Ewropew

Il-ħolqien ta’ Task Force tal-White Dove tal-UE sabiex tniedi u tappoġġja:

| — | konsultazzjoni ma’ kunsilli lokali, entitajiet reġjonali, rotot stabbiliti oħrajn, bħall-WesternFrontWay, mużewijiet u siti kulturali marbutin mill-WhiteDoveWay; |
| --- | --- |

—

konsultazzjoni ma’ kunsilli lokali, entitajiet reġjonali, rotot stabbiliti oħrajn, bħall-WesternFrontWay, mużewijiet u siti kulturali marbutin mill-WhiteDoveWay;

| — | kollaborazzjoni eqreb ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali bħan-NU, l-Unesco, l-OSKE u l-Kunsill tal-Ewropa; |
| --- | --- |

—

kollaborazzjoni eqreb ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali bħan-NU, l-Unesco, l-OSKE u l-Kunsill tal-Ewropa;

| — | netwerking ma’ attivitajiet ta’ maratoni, mixi, ċikliżmu, motoċikliżmu u inizjattivi oħra taċ-ċittadini; |
| --- | --- |

—

netwerking ma’ attivitajiet ta’ maratoni, mixi, ċikliżmu, motoċikliżmu u inizjattivi oħra taċ-ċittadini;

| — | appoġġ għall-applikazzjoni tal-assoċjazzjoni Friends of Columbanus mal-Kunsill tal-Ewropa għal rikonoxximent uffiċjali bħala Rotta Kulturali Ewropea li tkun waħda mill-konnessjonijiet fl-ambitu tal-WhiteDoveWay; |
| --- | --- |

—

appoġġ għall-applikazzjoni tal-assoċjazzjoni Friends of Columbanus mal-Kunsill tal-Ewropa għal rikonoxximent uffiċjali bħala Rotta Kulturali Ewropea li tkun waħda mill-konnessjonijiet fl-ambitu tal-WhiteDoveWay;

| — | preparazzjoni tal-loġistika għall-bini ta’ perkors li jorbot l-Irlanda ma’ Ċipru u jgħaddi minn żoni ta’ kunflitt preċedenti b’“fergħat”lejn postijiet li taw kontributi sinifikanti għall-paċi bħall-pajjiżi Skandinavi, u l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant; |
| --- | --- |

—

preparazzjoni tal-loġistika għall-bini ta’ perkors li jorbot l-Irlanda ma’ Ċipru u jgħaddi minn żoni ta’ kunflitt preċedenti b’“fergħat”lejn postijiet li taw kontributi sinifikanti għall-paċi bħall-pajjiżi Skandinavi, u l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant;

| — | appoġġ finanzjarju u tekniku għal WhiteDoveWay ta’ “realtà virtwali”biex tintuża fi skejjel u kulleġġi fl-Ewropa kollha bħala ktieb tal-istorja b’teknoloġija għolja tal-futur; |
| --- | --- |

—

appoġġ finanzjarju u tekniku għal WhiteDoveWay ta’ “realtà virtwali”biex tintuża fi skejjel u kulleġġi fl-Ewropa kollha bħala ktieb tal-istorja b’teknoloġija għolja tal-futur;

| — | appoġġ għal verżjoni online interattiva tal-WhiteDoveWay li torbot siti u ċentri tal-bini tal-paċi, inkluż ir-rakkontar tal-istejjer, għal dawk li ma jistgħux jagħmlu l-vjaġġ fuq saqajhom. |
| --- | --- |

—

appoġġ għal verżjoni online interattiva tal-WhiteDoveWay li torbot siti u ċentri tal-bini tal-paċi, inkluż ir-rakkontar tal-istejjer, għal dawk li ma jistgħux jagħmlu l-vjaġġ fuq saqajhom.

2.   Kuntest tal-Opinjoni

| 2.1. | L-isfidi serji li qed tiffaċċja l-UE tal-lum qegħdin jheddu l-qofol tal-ideal Ewropew. Iż-żieda qawwija ta’ refuġjati u immigranti, il-kriżi finanzjarja, l-awsterità, l-estremiżmu, it-theddid għas-sigurtà, iż-żieda ta’ polarizzazzjoni politika u l-impatt tal-Brexit heżżew l-bażi tal-UE. In-nuqqas ta’ rispons adatt tal-UE ma jistax ikompli jekk irridu nippreservaw l-itwal renju ta’ paċi fl-Ewropa. Fid-dawl ta’ din is-sitwazzjoni volatili ħafna, l-UE għandha tirrispondi b’azzjoni pożittiva, ambizzjuża, kreattiva u kostruttiva u b’viżjoni li tirrifletti l-missjoni ċentrali tal-proġett Ewropew – il-promozzjoni u ż-żamma tal-paċi. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is-suċċess tal-proġett tal-paċi tal-UE jfisser li ġenerazzjonijiet ġodda ta’ Ewropej jinsabu ’l bogħod mir-realtà tal-gwerra. Billi tfakkar liċ-ċittadini tagħha, l-UE toħloq mill-ġdid ideal vinkolanti li se jtejjeb il-kredibbiltà tal-UE u l-missjoni tagħha. Biex tagħmel dan, l-UE jeħtieġ issaħħaħ l-isforz tagħha għall-bini tal-paċi mhux biss madwar id-dinja iżda anke fl-Ewropa stess. Billi tiskambja stejjer ta’ riżoluzzjoni tal-kunflitt, ta’ kompromess u ta’ kunsens fil-livell lokali f’kulturi, komunitajiet u pajjiżi differenti, l-UE tista’ tirrinforza u tippromovi l-valuri ċentrali ta’ libertà, ġustizzja, ugwaljanza, tolleranza, solidarjetà u demokrazija tagħha internament kif ukoll esternament. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Dawk barra mill-UE għandhom jarawha bħala promotur globali tal-paċi, id-demokrazija u d-drittijiet tal-bniedem. Madankollu, kunflitti fis-Sirja, l-Afganistan, il-Jemen u lil hinn iġiegħluna nħarsu b’mod kritiku lejn ir-rispons tal-UE għall-kriżijiet umanitarji li jsegwu wara azzjoni militari. Sabiex tilħaq l-għanijiet u l-prinċipji msemmija tagħha, l-UE għandha obbligu morali, lil hinn mill-interessi ġeopolitiċi u ekonomiċi, li tipproteġi l-ħajja ta’ vittmi innoċenti maqbudin f’kunflitt, b’mod partikolari t-tfal. Il-fondi tal-UE jistgħu jagħtu kontribut sinifikanti sabiex itejbu l-ħajjiet f’dawn iż-żoni iżda r-riżultati huma limitati. Billi tiffoka fuq il-prevenzjoni tal-kunflitti f’oqsma fejn il-paċi u s-sigurtà huma mhedda, u billi taħdem mill-qrib mas-soċjetà ċivili, l-UE tista’ tiżgura involviment akbar fil-livell lokali u se żżid il-probabbiltà ta’ paċi dejjiema. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Skont il-premessa li kull euro investit fil-paċi jiffranka EUR 7 fid-difiża, il-KESE jħeġġeġ lill-UE sabiex tipprijoritizza l-bini tal-paċi fil-proposti tagħha għall-baġit tal-UE l-ġdid (QFP 2021-27). Il-“Faċilità Ewropea għall-Paċi” ġdida ta’ EUR 10 biljun proposta mill-KE jeħtieġ ikollha qasam dwar il-bini tal-paċi ġenwin li jinvolvi b’mod attiv partijiet ikkonċernati tas-soċjetà ċivili lokali u internazzjonali, skambji ta’ prattikanti bilaterali, ċentri għal trasferiment tal-għarfien u strateġija sabiex tikkomunika l-messaġġ tagħha madwar id-dinja. Il-KESE jitlob ukoll l-implimentazzjoni sħiħa tal-Istrateġija Globali għal Politika Estera u ta’ Sigurtà tal-2016 – il-prevenzjoni tal-kunflitt, il-promozzjoni tas-sigurtà tal-bniedem, l-indirizzar tal-kawżi primarji ta’ instabbiltà u ħidma favur dinja aktar sikura. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Il-kuntest – nikkommemoraw, niċċelebraw, nikkomunikaw

| 3.1. | Fis-sena ta’ għeluq il-mitt anniversarju mit-tmiem tal-ewwel Gwerra Dinjija, iċ-ċittadini tal-UE mhux biss ikkommemoraw il-vittmi iżda anke kkunsidraw l-ispiża tal-kunflitt. Billi jifhmu l-proċess li wassal għall-paċi, dawk li jfasslu l-politika jitgħallmu mill-istorja u kif il-proċessi tal-paċi rabbew l-għeruq. Il-kommemorazzjoni ta’ żminijiet ewlenin ta’ paċi jfakkruna fil-legat tal-gwerra u l-ispirtu ta’ solidarjetà li jiddomina warajha. Fis-snin li ġejjin se jitfakkru avvenimenti ewlenin, bħal: 30 sena mill-waqgħa tal-Ħajt ta’ Berlin u l-paċi fil-Libanu (2019); 25 sena wara l-Ftehim ta’ Paċi ta’ Dayton (2020); l-2018 immarkat wkoll l-20 anniversarju tal-Ftehim tal-Ġimgħa l-Kbira/ta’ Belfast u t-tieni anniversarju tal-ftehim ta’ paċi Kolombjan. B’enfasi fuq l-appoġġ tagħha għal dawn il-ftehimiet, l-UE tippromovi l-valur tal-isforzi tagħha madwar id-dinja. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Biex tkun riflessa s-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali, it-tentattivi sabiex it-tagħlim li l-Ewropa ħadet mill-kunflitt jissarraf f’forza ta’ ġid akbar jeħtieġ jinkludu komponent kulturali ġdid essenzjali. Id-diplomazija kulturali ġiet enfasizzata mir-Rappreżentant Għoli tal-KE, Federica Mogherini, bħala għodda ewlenija għar-relazzjonijiet diplomatiċi internazzjonali tal-UE. Eżempji li jvarjaw mill-protezzjoni ta’ siti ta’ wirt sal-promozzjoni ta’ identitajiet kulturali u tal-lingwa jgħinu sabiex joħolqu politiki stabbli li fihom gruppi etniċi/nazzjonali reliġjużi/lingwistiċi differenti jħossuhom sikuri u aktar ippreparati sabiex jimpenjaw ruħhom favur il-paċi. Filwaqt li l-virtù tad-diplomazija kulturali fir-relazzjonijiet esterni hija rikonoxxuta, minħabba l-polarizzazzjoni intra-Ewropea dejjem tikber il-kunċett huwa applikabbli wkoll sabiex jindirizza anke n-nuqqas ta’ armonija fl-UE. Il-pellegrin Irlandiż tas-sitt seklu, Columbanus (1), deskritt bħala l-qaddis patrun ta’ Ewropa magħquda, jipprovdi l-legat, l-istorja u r-rabta kulturali għal strateġija globali ġdida tal-UE sabiex ikunu promossi l-fehim komuni u l-azzjoni permezz tal-paċi. Għalhekk din l-inizjattiva tadotta s-simbolu tal-paċi internazzjonali White Dove f’ismu. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Il-WhiteDoveWay

Filwaqt li tgħaqqad metodi moderni ta’ interazzjoni soċjali ma’ metodi antiki ta’ tixrid tal-kelma, il-WhiteDoveWay turi direzzjoni ġdida għall-UE billi tgħaqqad l-imgħoddi, il-preżent u l-ġejjieni tagħha.

4.1.   
  Leading the Way (Niftħu t-triq) – nintroduċu t-tmexxija tal-UE fil-bini tal-paċi globali

Billi tappoġġja b’mod attiv il-ħolqien ta’ soċjetajiet stabbli, ekwi, ġusti u prosperużi madwar id-dinja, l-UE tmur lil hinn mill-promozzjoni tal-paċi. Filwaqt li l-isforzi tal-UE mhux dejjem jistgħu jirnexxu kif ikun mixtieq, il-promozzjoni tal-valuri tal-UE tħeġġeġ lill-pajjiżi li jkunu għaddejjin minn kunflitti ċivili biex jitbiegħdu mill-vjolenza. Il-Programm EU PEACE fl-Irlanda ta’ Fuq, u l-appoġġ tal-UE għall-proċess tal-paċi Kolombjana huma eżempji siewja. Mudelli oħrajn ta’ involviment huma l-Istrateġija tal-UE għaż-Żgħażagħ tal-2015 sabiex tiżgura li ż-żgħażagħ fl-UE ma jkunux marġinalizzati. Barra minn hekk, billi toħloq koerenza u koeżjoni akbar bejn l-istrateġiji tagħha kulturali, ta’ difiża, ta’ għajnuna, tal-kummerċ u ta’ riżoluzzjoni tal-kunflitti u ma’ aġenziji internazzjonali, l-UE tista’ tkun minn ta’ quddiem nett fil-bini tal-paċi globali.

4.2.   
  Nuru t-Triq – permezz tal-Informazzjoni, il-Komunikazzjoni u l-Edukazzjoni (ICE)

Billi tmexxi bl-eżempju u tippromovi l-valuri ċentrali tagħha, l-UE tista’ turi t-triq billi tkun involuta b’mod aktar kreattiv fl-istrateġiji tal-ICE. L-iskambju ta’ esperjenzi bejn bennejja tal-paċi fil-livell lokali fl-Ewropa u lil hinn minnha huwa essenzjali. Huwa kruċjali li jiġu stabbiliti Ċentri tal-Paċi Ewropej li jipprovdu taħriġ fil-medjazzjoni, in-negozjati, id-djalogu u l-bini ta’ kunsens, kif propost f’Opinjonijiet preċedenti (2), u li jaħdmu fi sħubija ma’ bennejja tal-paċi mis-soċjetà ċivili. Billi turi l-ħidma tagħha permezz ta’ programmi ta’ edukazzjoni u informazzjoni mgħammra b’riżorsi tajbin u mmirati sew, l-UE żżid l-għarfien dwar ir-rwol tagħha u tiġġustifika l-isforzi tagħha maċ-ċittadini tagħha, filwaqt li turihom il-valur tal-involviment multikulturali u tgħin sabiex terġa’ tikseb il-fiduċja tagħhom fl-oriġini tal-proġett Ewropew.

4.3.   
  Nimxu t-Triq – Rotta Kulturali aċċessibbli għal kulħadd

| 4.3.1. | Dan il-perkors tal-paċi permanenti, mill-Irlanda ta’ Fuq sa Nikosija, se jinvolvi persuni mil-livelli kollha tas-soċjetà fi sforz fiżiku u mentali sabiex joħolqu ħbiberiji ġodda u jiltaqgħu ma’ oħrajn li huma lesti li jiskambjaw l-esperjenza ta’ kunflitt tagħhom. Filwaqt li testendi tul 5 000 km madwar l-Ewropa, din ir-Rotta Kulturali, li ssegwi l-passi ta’ Columbanus, se tmur lil hinn mir-rotta oriġinali tal-pellegrin mill-Irlanda sal-Italja sabiex tgħaddi minn postijiet li kienu affettwati sew mill-gwerra u l-kunflitt, bħall-Front tal-Punent, it-Tirol tan-Nofsinhar u l-Balkani, u tul it-triq toħloq konnessjonijiet bejn persuni u postijiet. Il-vjaġġaturi se jisimgħu stejjer dwar il-legat dejjiemi tal-kunflitt iżda, aktar importanti minn hekk, dwar il-mekkaniżmi li joħolqu l-paċi. Il-WhiteDoveWay se tistabbilixxi wkoll ċentri ta’ tagħlim u fergħat lejn it-Tramuntana, il-Lvant, iċ-Ċentru u n-Nofsinhar tal-Ewropa, sabiex il-pellegrini jkunu jistgħu jagħżlu rotot u jżuru siti skont kif ikunu jixtiequ. Il-WhiteDoveWay se tħeġġeġ lil dawn il-“fergħat”biex jestendu kemm ġewwa l-UE kif ukoll lil hinn minnha, filwaqt li tirrikonoxxi mhux biss il-mogħdijiet fiżiċi iżda wkoll ir-rabtiet kulturali, bħal għall-Iskozja u b’mod partikolari Iona, u r-rabtiet tal-konsolidazzjoni tal-paċi ma’ postijiet bħall-Ukrajna u l-Lvant Nofsani. Tista’ wkoll issib modi kif taqbad ma’ rotot oħra diġà stabbiliti sew, bħal Camino de Santiago. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Din se tinkludi portal online li joħloq esperjenza virtwali u interattiva b’komponenti awdjoviżivi minn kull sit u l-istess rakkonti ta’ stejjer orali li jinstemgħu tul il-vjaġġ għal dawk li m’għandhomx il-mobbiltà biex jimxu l-WhiteDoveWay. Il-perkors virtwali se jkun użat bħal għodda edukattiva għat-tagħlim dwar il-bini tal-paċi fl-iskejjel u jkompli jiżviluppa mumenti ta’ kreattività u fehim ibbażati fuq l-istorja lokali rilevanti u r-rabtiet potenzjali lejn ir-rotta biex titħeġġeġ sjieda mifruxa madwar l-UE u lil hinn minnha. Filwaqt li huwa mmudellat fuq teknoloġija użata għat-taħriġ tal-kadetti fil-protezzjoni ċivili u l-prevenzjoni tal-kunflitti, dan joħloq esperjenza ta’ realtà virtwali ta’ kunflitt u bini tal-paċi. Bħala ktieb tat-tagħlim teknoloġiku dan jissodisfa r-rekwiżiti edukattivi tal-era diġitali u jissupplementa tekniki ta’ tagħlim antiki li jiffokaw aktar fuq dawk li jħeġġu l-gwerra milli fuq dawk li jibnu l-paċi. |
| --- | --- |

4.3.2.

5.   Baġit tal-UE ġdid (QFP) biex jimmassimizza l-bini tal-paċi u l-inklużjoni tas-soċjetà ċivili

| 5.1. | Filwaqt li m’hemm l-ebda tweġiba sempliċi biex jinstabu soluzzjonijiet ta’ bini tal-paċi, hemm modi biex jinbidlu l-istrateġiji u l-prijoritajiet sabiex itaffu l-agħar effetti tal-konflitt. It-tiġdid tal-baġit tal-UE jipprovdi opportunità prezzjuża biex dan isir billi jinħolqu “l-koerenza, il-koordinazzjoni u l-komplementarjetà”bejn il-politiki tal-UE tal-bini tal-paċi u fi ħdan il-KE fejn il-kumplessità tal-istrutturi tagħmel il-koordinazzjoni prattika, bejn is-SEAE u oħrajn, waħda diffiċli. B’mod simili, għandu jkun hemm il-koerenza bejn il-politiki tal-UE fl-oqsma tal-kummerċ, l-għajnuna, is-sigurtà u l-iżvilupp, u rikonoxximent tal-ħtieġa li ssir korelazzjoni (join the dots) tal-politiki u l-prattiki fost l-istituzzjonijiet tal-UE, l-Istati Membri u donaturi ewlenin oħrajn. |
| --- | --- |

5.1.

5.2.   
  Fokus fuq il-prevenzjoni tal-kunflitti

Il-proposti dwar il-baġit il-ġdid tal-UE għall-2021-2027 marbuta mal-azzjoni esterna jeħtieġ jagħtu prijorità akbar għall-bini tal-paċi. Dawn il-proposti jinkludu żieda ta’ 40 % għas-sigurtà biex jintlaħqu EUR 4,8 biljun, Fond għad-Difiża ġdid ta’ EUR 13-ilbiljun, EUR 6,5 biljun għal “mobbiltà militari”, permezz tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, u żieda ta’ 26 % fil-finanzjament għal azzjoni esterna biex jintlaħqu EUR 120 biljun. B’mod kruċjali, il-proposta tal-KE ta’ EUR 10,5 biljun għal “Faċilità Ewropea għall-Paċi”“barra mill-baġit”għal involviment konġunt f’pajjiżi mhux tal-UE hija ideali sabiex jiġi żgurat li l-azzjoni tal-UE tkun ġenwinament immirata lejn il-prevenzjoni tal-kunflitti. Fl-2017, l-UE adottat regolament li joħloq appoġġ ġdid taħt l-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP) sabiex irawwem il-bini tal-kapaċità ta’ atturi militari – Tisħiħ tal-Kapaċitajiet għas-Sigurtà u l-Iżvilupp (CBSD). L-Uffiċċju ta’ Kollegament Ewropew għall-Konsolidazzjoni tal-Paċi (EPLO) ripetutament iqajjem tħassib dwar dan u dwar il-ħtieġa ta’ aktar input mis-soċjetà ċivili.

5.3.   
  Inklużjoni tas-soċjetà ċivili – fokus fuq in-nisa u ż-żgħażagħ

Huwa dejjem aktar aċċettat li s-soċjetà ċivili hija kruċjali sabiex tiżgura l-effettività u s-sostenibbiltà fit-tul ta’ kwalunkwe strateġija ta’ bini tal-paċi. Il-kooperazzjoni ma’ atturi fil-livell lokali sservi mhux biss sabiex iżżid l-fehim dwar il-kunflitti f’approċċ minn isfel għal fuq, iżda anke “is-sjieda”lokali tal-proċess billi tgħin fil-promozzjoni ta’ bini tal-paċi “sensittiv għall-kunflitt”u rinfurzar pożittiv. Ir-Riżoluzzjoni 2419 tan-NU tenfasizza r-rwol taż-żgħażagħ fin-negozjar u l-implimentazzjoni ta’ ftehimiet tal-paċi kif tagħmel ir-Riżoluzzjoni 1325 tan-NU dwar ir-rwol tan-nisa. L-attività tat-trejdjunjins u tan-negozji, kbar jew żgħar, għandha wkoll rwol essenzjali fil-mobilizzazzjoni tas-soċjetà ċivili. Gruppi vulnerabbli, b’mod partikolari l-vittmi, għandhom jirċievu attenzjoni esperta, u l-approċċ ta’ “relazzjonijiet tajba mal-ġirien”fir-rigward tar-relazzjonijiet fil-komunità u l-postijiet tax-xogħol huwa importanti wkoll. “Djalogu strutturat”bejn l-UE u s-soċjetà ċivili joħloq ukoll relazzjonijiet rivoluzzjonarji u dejjiema kif evidenzjat mill-KESE fir-relazzjonijiet mal-ġirien tal-UE fl-Afrika, fl-Asja u lil hinn minnha.

5.4.   
  Sensibilizzazzjoni dwar l-UE

Minħabba li s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar il-bini tal-paċi tal-UE hija limitata, il-baġit il-ġdid għandu jenfasizza aktar l-istrateġiji ICE, b’mod partikolari l-użu tal-midja kemm dik tradizzjonali kif ukoll dik soċjali. Filwaqt li t-tħassib dwar il-perikli tal-midja soċjali u t-theddida potenzjali għad-demokraziji huma reali, mhux qed tintuża biżżejjed il-midja sabiex tinħoloq bidla pożittiva. Il-ġurnaliżmu tal-paċi, id-diplomazija kulturali u d-djalogu interkulturali jeħtieġ jirċievu aktar riżorsi fil-baġit il-ġdid tal-UE. L-edukazzjoni wkoll għandha rwol importanti, li tgħallem lit-tfal u ż-żgħażagħ mhux biss sabiex “jittolleraw”iżda anke jirrispettaw id-differenza. Dan kien intwera mill-Korp tal-Programmi Speċjali tal-UE u l-Moviment tal-Edukazzjoni Integrata fl-Irlanda ta’ Fuq.

5.5.   
  L-iskambju tal-aqwa prattiki

L-UE għandha esperjenza vasta f’oqsma bħall-Asja tax-Xlokk, il-Lvant Nofsani, l-Amerika Ċentrali, il-Balkani u l-Afrika sub-Saħarjana. Ftit minn dawn l-esperjenzi kienu ta’ suċċess kbir, oħrajn ftit anqas. Abbażi tat-tagħlimiet mill-istorja, l-UE għandha tirrispetta u tippromovi approċċ etiku għall-interventi kif jintwera fl-Inizjattiva għat-Trasparenza tal-Industriji Estrattivi (3) li, filwaqt tinkoraġġixxi proċessi parteċipatorji sħaħ li jinvolvu lis-soċjetà ċivili, tgħin fil-ġlieda kontra l-isfruttar u l-korruzzjoni u tippromovi l-governanza tajba. Dawn it-tagħlimiet, tajbin kif ukoll ħżiena, għandhom jiggwidaw il-politika. Filwaqt li m’hemmx “approċċ wieħed tajjeb għal kulħadd”, hemm prinċipji ewlenin komuni għaż-żoni ta’ kunflitt li ma jistgħux ikunu injorati. Dan l-iskambju ta’ esperjenzi għandu jkun stabbilit aħjar, b’mod partikolari bejn l-azzjoni tal-UE interna u esterna li s’issa kienet nieqsa minn approċċ sistematiku għal tagħlim kondiviż. Din hija opportunità mitlufa u difett maġġuri tal-politika li għandhom jiġu indirizzati.

5.6.   
  It-triq ’il quddiem

Is-sena ċentenarja li tfakkar il-gwerra u ċ-ċelebrazzjoni tal-paċi u l-wirt kulturali jimmarkaw żmien f’waqtu għall-UE sabiex tistabbilixxi mill-ġdid is-siwi tagħha fid-dinja, mhux biss bħala mutur ekonomiku iżda bħala mexxejja globali fil-bini, l-iżgurar u l-promozzjoni tal-paċi. Filwaqt li tiffoka fuq il-paċi fid-dawl tat-theddida mit-terroriżmu fl-Ewropa u barra mill-Ewropa, l-UE tista’ tħares lejn l-esperjenza tagħha stess bħala eżempju ta’ x’jista’ jinkiseb, iżda għandha titrawwem kontinwament sabiex jitħeġġu d-djalogu interkulturali, it-tolleranza, is-solidarjetà u r-rispett reċiproku.

Billi tipprovdi mappa tar-rotta għal Strateġija tal-bini tal-Paċi Globali mmexxija mill-UE flimkien ma’ perkors tal-paċi fiżiku u virtwali għall-vjaġġaturi, il-WhiteDoveWay isservi bħala sinjal li juri mod ta’ kif wieħed jgħix, jitgħallem u jagħmel kuntatt f’dinja dejjem aktar globalizzata. Nies, żgħażagħ u anzjani, minn sfondi soċjoekonomiċi, ġenerazzjonali, reliġjużi, kulturali u komunitarji differenti, li jingħaqdu flimkien minn bnadi mbiegħda tal-UE u lil hinn minnha se jitgħallmu dwar kulturi u tradizzjonijiet differenti u jibnu rabtiet ġodda bbażati fuq fehim akbar dwar il-valuri tal-UE.

Bl-użu tas-simbolu tal-White Dove sabiex jiġu mmarkati s-sinjali tad-direzzjoni tal-vjaġġ, il-WhiteDoveWay mhux biss tkun legat għall-bini tal-paċi tal-UE madwar id-dinja iżda viżjoni ġdida għall-UE u messaġġ ta’ tama fi żminijiet dejjem aktar ta’ sfida.

Fil-politika tal-bini ta’ paċi, fejn hemm ir-rieda, hemm WhiteDoveWay.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Il-pellegrin Irlandiż tas-sitt seklu kien deskritti minn Robert Schuman, bħala “l-qaddis patrun ta’ dawk kollha li jfittxu li jibnu Ewropa magħquda”.

1

(2)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rwol tal-UE fil-proċess ta’ paċi fl-Irlanda ta’ Fuq”, 23/10/2008 (ĠU C 100, 30.4.2009, p. 100).

2

L-Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-rwol tal-Unjoni Ewropea fil-konsolidazzjoni tal-paċi fir-relazzjonijiet esterni: prattiki tajbin u perspettivi”9/01/2012 (ĠU C 68, 6.3.2012, p. 21).

(3)  Kif jissemma fl-Opinjoni tal-KESE dwar “Niggarantixxu l-importazzjonijiet essenzjali għall-UE bil-politika kummerċjali attwali tal-UE u l-politiki relatati l-oħra”, 16/10/2013 (ĠU C 67, 6.3.2014, p. 47).

3

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/37 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/37

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Nisimgħu liċ-ċittadini tal-Ewropa għal futur sostenibbli (Sibiu u lil hinn)”

(2019/C 228/06)

Relaturi: Vladimíra DRBALOVÁ

Peter SCHMIDT

Yves SOMVILLE

| Deċiżjoni tal-Bureau | 16.10.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 217/6/8 |

Deċiżjoni tal-Bureau

16.10.2018

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta' Proċedura

Opinjoni adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

217/6/8

Nisimgħu liċ-ċittadini tal-Ewropa għal futur sostenibbli

1.   Introduzzjoni

| 1.1 | Il-KESE huwa pont bejn l-istituzzjonijiet tal-UE u ċ-ċittadini tagħha, permezz tad-diversità tal-membri tiegħu, u għalhekk jixtieq jipproponi l-viżjoni ambizzjuża tiegħu għall-futur, bl-Ewropa ssir il-mexxej globali fl-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Il-pedament tal-Unjoni Ewropea huwa wieħed mill-proġetti ta’ paċi, soċjali u ekonomiċi l-aktar ta’ suċċess fl-istorja Ewropea. L-Ewropa tagħna kienet imwaqqfa fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, id-demokrazija, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet tal-minoranzi (1). Dawn il-valuri għandhom jibqgħu fil-qalba tal-iżvilupp u l-politiki futuri tal-UE. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Seba’ deċennji ta’ paċi u stabbiltà fl-Ewropa hija kisba storika u eċċezzjonali. Il-proġett Ewropew u l-kostruzzjoni tal-Unjoni Ewropea, li ħolqu unjoni fost il-popli tal-Ewropa u li, pass pass, rabtu lill-Istati Ewropej flimkien b’għan komuni, għamlu dan possibbli. Dan jispjega għalfejn l-UE għadha proġett attraenti għall-pajjiżi kandidati u għall-pajjiżi li jipparteċipaw fil-politika tal-viċinat tal-UE. Madankollu, l-Ewropa trid tkun lesta tiffaċċja żviluppi ġeopolitiċi ġodda. Il-KESE għandu jkollu rwol biex iqajjem kuxjenza dwar il-fatt li l-paċi ma tistax titqies bħala fatt xi għal dejjem. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Is-suq uniku fid-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali kollha tiegħu huwa fil-qalba tal-integrazzjoni Ewropea. Għalhekk għandu jkun kapaċi jiġġenera tkabbir u innovazzjoni sostenibbli, jiġbed l-investiment u jrawwem il-kompetittività sostenibbli tal-kumpaniji tiegħu fi swieq globalizzati. Madankollu, huwa importanti wkoll li jiġi rikonoxxut li l-impatt pożittiv tas-suq uniku ma ġiex mifrux b’mod ugwali u li mhux iċ-ċittadini kollha huma f’pożizzjoni li jibbenefikaw mil-ġid tiegħu. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Tkabbir sostenibbli jfisser li t-tkabbir għandu jkun ibbażat mhux biss fuq il-kwantità imma wkoll – fil-fatt, aktar, – fuq il-kwalità, li jfisser (i) l-ebda sfruttament tal-ambjent jew tax-xogħol, (ii) kondizzjonijiet tal-għajxien ġusti, (iii) tkabbir ekonomiku mkejjel mhux biss mill-fluss annwali, iżda wkoll minn ħażniet ta’ ġid u d-distribuzzjoni tagħhom, (iv) l-issodisfar tal-ħtiġijiet ta’ kulħadd fi ħdan il-limiti tal-mezzi tal-pjaneta, (v) ekonomiji li qed jiżviluppaw li jippermettulna nirnexxu, irrispettivament minn jekk jikbrux jew le, u (vi) fluss magħluq ta’ dħul li jiċċirkola bejn id-djar, in-negozji, il-banek, il-gvern u l-kummerċ, li jopera b’mod soċjali u ekoloġiku. L-enerġija, il-materjali, id-dinja naturali, is-soċjetà umana, il-poter u l-ġid li għandna komuni: kollha huma nieqsa mill-mudell attwali. Ix-xogħol bla ħlas tal-persuni li jindokraw – prinċipalment in-nisa – huwa injorat, għalkemm l-ebda ekonomija ma tista’ taħdem mingħajrhom (2). |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Sadanittant, il-kompetittività sostenibbli hija mudell li jibbilanċja l-prosperità ekonomika, il-kwistjonijiet ambjentali u l-inklużività soċjali. F’dan il-kuntest, l-indiċi tal-kompetittività globali aġġustat għas-sostenibbiltà jeħtieġ li jqis żewġ dimensjonijiet ġodda – dawk ambjentali u soċjali (3). |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | L-erba’ libertajiet, jiġifieri l-libertà tal-moviment ta’ prodotti, ċittadini, servizzi u kapital, li flimkien jippermettu l-iżvilupp kummerċjali u ekonomiku, l-impjiegi, il-kreattività u l-innovazzjoni, l-iskambju tal-ħiliet u l-iżvilupp tal-infrastruttura f’żoni remoti, huma l-essenza tal-Ewropa. Il-libertajiet ekonomiċi li jiffunzjonaw tajjeb u r-regoli tal-kompetizzjoni jimxu id f’id mad-drittijiet soċjali fundamentali, iżda m’għandhomx idgħajfuhom. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Minkejja dan, l-UE għadha qed tiffaċċja sfidi ekonomiċi, soċjali, ambjentali u politiċi interni u esterni eċċezzjonali (4) li jheddu l-eżistenza tagħha: il-protezzjoniżmu fis-suq uniku, l-inugwaljanzi soċjali, il-populiżmu, in-nazzjonaliżmu u l-estremiżmu (5), kif ukoll bidliet kbar fix-xena ġeopolitika u bidliet teknoloġiċi ewlenin. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Il-klima li qed tinbidel aktar malajr, il-kollass tal-bijodiversità, riskji ambjentali oħra u n-nuqqas kollettiv li jitwettqu politiki ta’ suċċess huma wkoll theddida vitali għall-popolazzjoni, l-ekonomija u l-ekosistemi tal-Ewropa. Għalhekk għandna bżonn strateġija b’saħħitha tal-UE għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 tan-NU. Soċjetajiet iktar ugwali għandhom rekord ambjentali aħjar u kapaċità akbar biex isiru dejjem aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Hemm ħtieġa ċara li tiġi indirizzata d-domanda għal impjiegi ta’ kwalità min-naħa taċ-ċittadini madwar l-Ewropa kollha, speċjalment f’reġjuni b’livell għoli ta’ qgħad, b'mod partikolari l-qgħad fost iż-żgħażagħ, jew li qed jiffaċċjaw bidliet strutturali. Dan jobbliga lill-istituzzjonijiet kollha, il-gvernijiet, is-sħab soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili – biex jiddefinixxu mill-ġdid Ewropa sostenibbli biex jitrawwem il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Hemm ħtieġa urġenti li jitjieb l-aċċess għas-swieq tax-xogħol permezz ta’ korrelazzjoni bejn il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u sistema ta’ edukazzjoni mtejba biex jinħolqu settijiet ta’ ħiliet adegwati, pereżempju permezz tas-sistema doppja. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Id-dimensjonijiet soċjali u ambjentali huma marbuta ma’ xulxin u l-ekonomija għandha tkun l-istrument għat-tiġdid soċjali, ekonomiku u kulturali, permezz tal-promozzjoni u l-iżvilupp ta’ ħiliet ewlenin u diversifikazzjoni akbar. L-Aġenda 2030 tan-NU għandha tħeġġeġ lis-settur privat biex jikkontribwixxi għall-kisba tal-għanijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali sostenibbli, u b’hekk jitrawwem tkabbir ekwu u sostenibbli tal-benesseri għal kulħadd u l-protezzjoni tad-drittijiet soċjali, umani u tax-xogħol (6). |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Id-dimensjoni kulturali, fid-diversità kollha tagħha, tal-proġett Ewropew għandha wkoll tkun rikonoxxuta bis-sħiħ fil-politiki kollha tal-UE. Din tinvolvi l-għarfien u l-promozzjoni tal-wirt kulturali, l-integrazzjoni ta’ dimensjoni kulturali u kreattiva fl-edukazzjoni u l-appoġġ għall-ħolqien kontemporanju bħala mutur għall-koeżjoni u l-iżvilupp. |
| --- | --- |

1.13

| 1.14 | Is-sostenibbiltà hija proċess li jħares ’il quddiem, li jrid ikun immexxi minn rieda politika qawwija u d-determinazzjoni li tissawwar Unjoni Ewropea sostenibbli billi mmexxu l-ekonomiji tagħna lejn futur reżiljenti u kooperattiv, effiċjenti fir-riżorsi, b’livell ta’ karbonju baxx u soċjalment inklużiv (7), fejn l-imġiba, l-azzjonijiet u d-deċiżjonijiet tal-gvernijiet, tal-kumpaniji, tal-ħaddiema, taċ-ċittadini u tal-konsumaturi huma mmexxija mir-realizzazzjoni tal-impatti ekonomiċi, ambjentali u soċjali tagħhom b’mod responsabbli.






  — | Il-KESE l-ewwel jitlob strateġija ġenerali għas-sostenibbiltà fl-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030, iggarantita minn baġit ambizzjuż tal-UE. |
| --- | --- | --- |

1.14

—

Il-KESE l-ewwel jitlob strateġija ġenerali għas-sostenibbiltà fl-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030, iggarantita minn baġit ambizzjuż tal-UE.

| — | Il-kompetittività u s-sostenibbiltà ma jmorrux kontra xulxin sakemm l-aspetti soċjali u ambjentali huma parti integrali mid-definizzjoni tal-kompetittività. Il-kompetittività ma tridx tkun definita biss skont il-kwantità u l-ipprezzar imma preferibbilment billi jitqiesu wkoll il-valuri, il-kwalità u s-sostenibbiltà Ewropej, bħala parti minn suq uniku li jiffunzjona tajjeb, żviluppat għalkollox u effiċjenti. |
| --- | --- |

—

Il-kompetittività u s-sostenibbiltà ma jmorrux kontra xulxin sakemm l-aspetti soċjali u ambjentali huma parti integrali mid-definizzjoni tal-kompetittività. Il-kompetittività ma tridx tkun definita biss skont il-kwantità u l-ipprezzar imma preferibbilment billi jitqiesu wkoll il-valuri, il-kwalità u s-sostenibbiltà Ewropej, bħala parti minn suq uniku li jiffunzjona tajjeb, żviluppat għalkollox u effiċjenti.

| — | L-Ewropa teħtieġ mudell ġdid ta’ tkabbir, wieħed li huwa kwalitattivament differenti minn dak li kellna s’issa, jiġifieri aktar soċjalment inklużiv u ekoloġikament sostenibbli, u kapaċi jħeġġeġ u jakkumpanja l-konverġenza tat-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi fil-pajjiżi u s-soċjetajiet tagħna. |
| --- | --- |

—

L-Ewropa teħtieġ mudell ġdid ta’ tkabbir, wieħed li huwa kwalitattivament differenti minn dak li kellna s’issa, jiġifieri aktar soċjalment inklużiv u ekoloġikament sostenibbli, u kapaċi jħeġġeġ u jakkumpanja l-konverġenza tat-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi fil-pajjiżi u s-soċjetajiet tagħna.

| — | L-investiment sostenibbli huwa strument kruċjali biex imexxi u jippromovi l-proċess tat-tisħiħ tat-tmexxija tal-Ewropa lejn soċjetà sostenibbli. Għandu jistimula l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja, tal-enerġija rinnovabbli, tas-sistemi ta’ edukazzjoni, tat-trasport pubbliku ekoloġiku affordabbli u aċċessibbli, tat-teknoloġija diġitali u b’disinn ekoloġiku, tar-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

—

L-investiment sostenibbli huwa strument kruċjali biex imexxi u jippromovi l-proċess tat-tisħiħ tat-tmexxija tal-Ewropa lejn soċjetà sostenibbli. Għandu jistimula l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja, tal-enerġija rinnovabbli, tas-sistemi ta’ edukazzjoni, tat-trasport pubbliku ekoloġiku affordabbli u aċċessibbli, tat-teknoloġija diġitali u b’disinn ekoloġiku, tar-riċerka u l-innovazzjoni.

| — | Jeħtieġ li l-kumpaniji Ewropej jaqdu r-rwol u r-responsabbiltajiet tagħhom u jaġixxu bħala mexxejja f’għajnejn il-bqija tad-dinja jekk il-kompetittività u s-sostenibbiltà ekonomika tas-sistema Ewropea tagħna jiġu definiti mill-ġdid fir-rigward tal-fruntieri tal-pjaneta unika tagħna. |
| --- | --- |

—

Jeħtieġ li l-kumpaniji Ewropej jaqdu r-rwol u r-responsabbiltajiet tagħhom u jaġixxu bħala mexxejja f’għajnejn il-bqija tad-dinja jekk il-kompetittività u s-sostenibbiltà ekonomika tas-sistema Ewropea tagħna jiġu definiti mill-ġdid fir-rigward tal-fruntieri tal-pjaneta unika tagħna.

2.   L-Ewropa tal-Persuni

| 2.1 | F'għajnejn iċ-ċittadini Ewropej, l-Ewropa hija perċepita dejjem anqas bħala soluzzjoni, u dejjem aktar ta’ problema. In-nazzjonaliżmu u l-protezzjoniżmu huma theddid attwali. Fid-dawl tat-telf tal-identità u l-valuri, u wara li ġiet injorata d-dimensjoni kulturali tal-proġett Ewropew, l-Ewropa mhix qed jirnexxilha ssib tweġibiet li jikkorrispondu għal-livell tal-kwistjonijiet lokali u globali. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Huwa importanti ħafna li wieħed jagħraf it-tħassib leġittimu taċ-ċittadini, speċjalment dak taż-żgħażagħ, u li jżid il-parteċipazzjoni demokratika tagħhom. It-titjib u r-riforma tal-mekkaniżmi ta’ parteċipazzjoni eżistenti tal-UE u l-proċessi ta’ konsultazzjoni huwa tal-akbar importanza. Il-kwistjonijiet marbuta maż-żgħażagħ huma inkorporati fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, fl-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU u fl-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha u f’oħrajn.






  — | Djalogu Ċivili strutturat irid isir għodda reali tal-parteċipazzjoni demokratika kif previst fl-Artikolu 11(1) u (2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE) (8). |
| --- | --- | --- |

2.2

—

Djalogu Ċivili strutturat irid isir għodda reali tal-parteċipazzjoni demokratika kif previst fl-Artikolu 11(1) u (2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE) (8).

| — | Il-KESE, bħala r-rappreżentant istituzzjonali tal-UE tas-soċjetà ċivili organizzata, se jkompli jkun attur attiv fil-proċess tat-tfassil tal-politika. |
| --- | --- |

—

Il-KESE, bħala r-rappreżentant istituzzjonali tal-UE tas-soċjetà ċivili organizzata, se jkompli jkun attur attiv fil-proċess tat-tfassil tal-politika.

| — | L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI), kif previst fl-Artikolu 11(4) tat-TUE u bħala l-ewwel għodda parteċipattiva transnazzjonali dinjija, teħtieġ ukoll aktar appoġġ u titjib. Min-naħa tiegħu, il-KESE ġġieled għal sett ta’ regoli aktar sempliċi u li jinftiehmu aktar għall-implimentazzjoni tagħha (9), u jaġixxi wkoll bħala faċilitatur bejn il-Kummissjoni u ċ-ċittadini, b’mod partikolari billi jorganizza l-konferenza annwali tal-Jum ECI u jipprovdi assistenza u appoġġ lill-organizzaturi tal-ECI. |
| --- | --- |

—

L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI), kif previst fl-Artikolu 11(4) tat-TUE u bħala l-ewwel għodda parteċipattiva transnazzjonali dinjija, teħtieġ ukoll aktar appoġġ u titjib. Min-naħa tiegħu, il-KESE ġġieled għal sett ta’ regoli aktar sempliċi u li jinftiehmu aktar għall-implimentazzjoni tagħha (9), u jaġixxi wkoll bħala faċilitatur bejn il-Kummissjoni u ċ-ċittadini, b’mod partikolari billi jorganizza l-konferenza annwali tal-Jum ECI u jipprovdi assistenza u appoġġ lill-organizzaturi tal-ECI.

| — | Iż-żgħażagħ għandhom ikunu involuti u jipparteċipaw fil-proċess politiku Ewropew (10) billi jippromovu impenn ċiviku usa’, inkluż permezz tal-votazzjoni, il-volontarjat, li jingħaqdu ma’ organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u li jipparteċipaw fid-demokrazija fuq il-post tax-xogħol u fid-djalogu soċjali (11). Il-Kumitat se jrawwem il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fl-attivitajiet tiegħu u jiżviluppa avvenimenti mmirati lejn iż-żgħażagħ, bħall-“Your Europe Your Say”(“L-Ewropa Tiegħek, Leħnek!”) u l-premju għall-intraprendituri żgħażagħ. |
| --- | --- |

—

Iż-żgħażagħ għandhom ikunu involuti u jipparteċipaw fil-proċess politiku Ewropew (10) billi jippromovu impenn ċiviku usa’, inkluż permezz tal-votazzjoni, il-volontarjat, li jingħaqdu ma’ organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u li jipparteċipaw fid-demokrazija fuq il-post tax-xogħol u fid-djalogu soċjali (11). Il-Kumitat se jrawwem il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fl-attivitajiet tiegħu u jiżviluppa avvenimenti mmirati lejn iż-żgħażagħ, bħall-“Your Europe Your Say”(“L-Ewropa Tiegħek, Leħnek!”) u l-premju għall-intraprendituri żgħażagħ.

| — | Għandhom jittieħdu miżuri biex jiżguraw responsabbiltà u trasparenza akbar fit-teħid tad-deċiżjonijiet mill-istituzzjonijiet tal-UE u l-gvernijiet nazzjonali, li jinvolvu wkoll il-livell reġjonali u lokali, biex jiksbu l-appoġġ taċ-ċittadini, bħal riforma tal-metodi ta’ ħidma tal-Kunsill biex itejbu t-trasparenza u jsolvu l-kwistjonijiet ta’ responsabbiltà u trasparenza marbutin mal-użu estensiv ta’ “trilogi”fil-magħluq qabel l-adozzjoni ta’ atti fl-ewwel u fit-tieni qari tal-proċedura leġislattiva ordinarja (12) (13). |
| --- | --- |

—

Għandhom jittieħdu miżuri biex jiżguraw responsabbiltà u trasparenza akbar fit-teħid tad-deċiżjonijiet mill-istituzzjonijiet tal-UE u l-gvernijiet nazzjonali, li jinvolvu wkoll il-livell reġjonali u lokali, biex jiksbu l-appoġġ taċ-ċittadini, bħal riforma tal-metodi ta’ ħidma tal-Kunsill biex itejbu t-trasparenza u jsolvu l-kwistjonijiet ta’ responsabbiltà u trasparenza marbutin mal-użu estensiv ta’ “trilogi”fil-magħluq qabel l-adozzjoni ta’ atti fl-ewwel u fit-tieni qari tal-proċedura leġislattiva ordinarja (12) (13).

| — | Għandhom jiġu stabbiliti mekkaniżmi istituzzjonali biex jiżdied l-impatt tal-opinjonijiet tal-KESE fil-proċessi tat-tfassil tal-politika tal-UE u tat-teħid tad-deċiżjonijiet, pereżempju permezz ta’ monitoraġġ imtejjeb tas-segwitu mogħti lill-opinjonijiet tal-Kumitat u l-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kooperazzjoni mal-Kunsill tal-UE biex tiġi żgurata, inter alia, il-provvista sistematika lill-gruppi ta’ ħidma tal-Kunsill ta’ informazzjoni dwar l-opinjonijiet tal-Kumitat. |
| --- | --- |

—

Għandhom jiġu stabbiliti mekkaniżmi istituzzjonali biex jiżdied l-impatt tal-opinjonijiet tal-KESE fil-proċessi tat-tfassil tal-politika tal-UE u tat-teħid tad-deċiżjonijiet, pereżempju permezz ta’ monitoraġġ imtejjeb tas-segwitu mogħti lill-opinjonijiet tal-Kumitat u l-konklużjoni ta’ ftehim ta’ kooperazzjoni mal-Kunsill tal-UE biex tiġi żgurata, inter alia, il-provvista sistematika lill-gruppi ta’ ħidma tal-Kunsill ta’ informazzjoni dwar l-opinjonijiet tal-Kumitat.

| — | Il-kisba ta’ appoġġ pubbliku għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 tan-NU għal ftehim soċjali ġdid hija ta’ importanza kbira. |
| --- | --- |

—

Il-kisba ta’ appoġġ pubbliku għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 tan-NU għal ftehim soċjali ġdid hija ta’ importanza kbira.

3.   Ewropa Soċjali

| 3.1 | Il-Mudell Soċjali Ewropew għandu jipprovdi protezzjoni b’saħħitha u ġusta għaċ-ċittadini kollha, filwaqt li jnaqqas il-faqar u jipprovdi opportunitajiet biex kulħadd jirnexxi. Dħul diċenti għandu jnaqqas id-distakk bejn il-persuni għonja u dawk żvantaġġati u jiżgura għajxien ta’ kwalità. Kulħadd għandu jibbenefika minn standards ta’ xogħol diċenti, ugwaljanza, titjib fil-benesseri u tnaqqis fid-disparitajiet tas-saħħa ġewwa u bejn il-pajjiżi u bejn il-ġenerazzjonijiet. L-inklużjoni soċjali u l-protezzjoni, l-impjiegi ta’ kwalità għolja, l-ugwaljanza bejn is-sessi, is-saħħa u l-kura tas-saħħa pubblika ta’ kwalità tajba, affordabbli u aċċessibbli, l-aċċess għal akkomodazzjoni affordabbli u ta’ kwalità, il-ġustizzja ambjentali, l-edukazzjoni pubblika ta’ kwalità għolja u l-aċċess ugwali għall-kultura: dawn iridu jkunu prinċipji ewlenin li jmexxu l-aġendi politiċi nazzjonali u Ewropej.






  — | “Patt soċjali”ġdid li joffri liċ-ċittadini kollha soċjetà aktar ġusta u ugwali huwa indispensabbli. Għalhekk il-KESE jitlob programm ta’ azzjoni soċjali sabiex jittrasponi l-Aġenda 2030 tan-NU fil-livelli kollha. |
| --- | --- | --- |

3.1

—

“Patt soċjali”ġdid li joffri liċ-ċittadini kollha soċjetà aktar ġusta u ugwali huwa indispensabbli. Għalhekk il-KESE jitlob programm ta’ azzjoni soċjali sabiex jittrasponi l-Aġenda 2030 tan-NU fil-livelli kollha.

| — | Il-KESE jitlob titjib ġenerali u żieda fl-investiment fis-sistemi edukattivi u jappoġġja intitolament universali għat-tagħlim tul il-ħajja li jippermetti lin-nies jiksbu l-ħiliet u jerġgħu jiksbuhom u jżidu magħhom; iż-żieda fl-investimenti fl-istituzzjonijiet, politiki u strateġiji li se jappoġġjaw lin-nies waqt tranżizzjonijiet futuri tax-xogħol; u l-implimentazzjoni ta’ aġenda trasformattiva u li tista’ titkejjel għall-ugwaljanza bejn is-sessi huma kollha elementi li għandhom jingħataw appoġġ wiesgħa (14). |
| --- | --- |

—

Il-KESE jitlob titjib ġenerali u żieda fl-investiment fis-sistemi edukattivi u jappoġġja intitolament universali għat-tagħlim tul il-ħajja li jippermetti lin-nies jiksbu l-ħiliet u jerġgħu jiksbuhom u jżidu magħhom; iż-żieda fl-investimenti fl-istituzzjonijiet, politiki u strateġiji li se jappoġġjaw lin-nies waqt tranżizzjonijiet futuri tax-xogħol; u l-implimentazzjoni ta’ aġenda trasformattiva u li tista’ titkejjel għall-ugwaljanza bejn is-sessi huma kollha elementi li għandhom jingħataw appoġġ wiesgħa (14).

| — | Il-politiki pubbliċi u l-miżuri leġislattivi għandhom jiżguraw li ċ-ċittadini u r-residenti Ewropej kollha jgawdu l-istess livell ta’ protezzjoni u jkunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tagħhom. L-UE għandha ttejjeb il-politiki u l-azzjonijiet tagħha biex tiżgura l-ugwaljanza bejn is-sessi, minbarra li tiggarantixxi li n-nies kollha li jiffaċċjaw diversi forom ta’ diskriminazzjoni jkollhom opportunitajiet ugwali fis-soċjetà. |
| --- | --- |

—

Il-politiki pubbliċi u l-miżuri leġislattivi għandhom jiżguraw li ċ-ċittadini u r-residenti Ewropej kollha jgawdu l-istess livell ta’ protezzjoni u jkunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tagħhom. L-UE għandha ttejjeb il-politiki u l-azzjonijiet tagħha biex tiżgura l-ugwaljanza bejn is-sessi, minbarra li tiggarantixxi li n-nies kollha li jiffaċċjaw diversi forom ta’ diskriminazzjoni jkollhom opportunitajiet ugwali fis-soċjetà.

| — | Fil-kuntest tat-tħassib li qed jiżdied dwar id-diverġenza fil-progress tal-Istati Membri, il-miżuri li jiżguraw paga minima u dħul minimu, bħala parti minn proċess ta’ konverġenza soċjali fl-UE, jistgħu jikkostitwixxu element importanti tal-protezzjoni soċjali. Dan jgħin biex jinkiseb standard ta’ għajxien diċenti fil-pajjiżi kollha, filwaqt li jgħin ukoll biex jappoġġja t-tkabbir u biex itejjeb il-konverġenza, jew jevita d-diverġenza fi ħdan l-UE (15). |
| --- | --- |

—

Fil-kuntest tat-tħassib li qed jiżdied dwar id-diverġenza fil-progress tal-Istati Membri, il-miżuri li jiżguraw paga minima u dħul minimu, bħala parti minn proċess ta’ konverġenza soċjali fl-UE, jistgħu jikkostitwixxu element importanti tal-protezzjoni soċjali. Dan jgħin biex jinkiseb standard ta’ għajxien diċenti fil-pajjiżi kollha, filwaqt li jgħin ukoll biex jappoġġja t-tkabbir u biex itejjeb il-konverġenza, jew jevita d-diverġenza fi ħdan l-UE (15).

| — | Tranżizzjoni sostenibbli teħtieġ investiment f’sistemi ta’ protezzjoni soċjali effettivi u integrati li joffru servizzi ta’ kwalità (16). |
| --- | --- |

—

Tranżizzjoni sostenibbli teħtieġ investiment f’sistemi ta’ protezzjoni soċjali effettivi u integrati li joffru servizzi ta’ kwalità (16).

| — | Djalogu soċjali u sistemi robusti ta’ negozjar kollettiv bejn is-sħab soċjali għandhom jipprevalu bħala għodod ewlenin sabiex jiġu antiċipati u ġestiti t-tranżizzjonijiet u l-bidliet. |
| --- | --- |

—

Djalogu soċjali u sistemi robusti ta’ negozjar kollettiv bejn is-sħab soċjali għandhom jipprevalu bħala għodod ewlenin sabiex jiġu antiċipati u ġestiti t-tranżizzjonijiet u l-bidliet.

| — | Il-miżuri ta’ hawn fuq għandhom jgħinu biex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi sabiex tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni sħiħa tas-suq uniku. |
| --- | --- |

—

Il-miżuri ta’ hawn fuq għandhom jgħinu biex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi sabiex tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni sħiħa tas-suq uniku.

4.   Ambjent Sostenibbli

| 4.1 | Ir-riskji ambjentali jkomplu jiddominaw ir-riżultati tal-Istħarriġ annwali dwar il-Perċezzjoni tar-Riskji Globali (GRPS). Din is-sena, huma responsabbli, skont il-probabbiltà, għal tlieta mill-ħames riskji ewlenin u għal erbgħa skont l-impatt. It-temp estrem kien ir-riskju tal-akbar tħassib, iżda dawk li wieġbu għall-istħarriġ huma dejjem aktar inkwetati dwar il-falliment tal-politika ambjentali: wara li niżlet fil-pożizzjonijiet tal-klassifikazzjonijiet wara Pariġi, in-“nuqqas ta’ mitigazzjoni u adattament għat-tibdil fil-klima”reġa’ lura għat-tieni post f’termini ta’ impatt din is-sena (17). |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Ma jista’ jkun hemm ebda ħajja, ebda impjieg u ebda intraprenditorija fuq pjaneta mejta. Għalhekk, il-kollass tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima jfissru li huwa prerekwiżit assolut għall-UE biex toħloq impjiegi ta’ kwalità għolja (18) u tipprovdi soluzzjoni ta’ benefiċċju għall-impjegaturi, għall-ħaddiema u għal rappreżentanti oħra tas-soċjetà ċivili. Id-dewmien fl-adattament, jew in-nuqqas totali ta’ azzjoni, jista’ jżid b’mod sostanzjali l-ispiża totali marbuta mat-tibdil fil-klima (19) u l-impatt fatali tiegħu fuq il-bijodiversità, inkluża l-umanità. |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | L-abbozz tal-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima ilu jiġi diskuss għal bosta snin u għadu qed jiġi diskuss. Dan il-Patt jippermetti lill-UE żżomm it-tmexxija tagħha fl-iżvilupp sostenibbli u fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima (20).






  — | Din l-istrateġija trid tiżgura li tal-inqas il-Ftehim ta’ Pariġi jiġi implimentat bis-sħiħ u immedjatament u jiġi rifless permezz tal-allinjament tal-miri tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet għall-2030 u l-2050 bl-impenn li jiġu limitati ż-żidiet fit-temperatura għall-massimu ta’ 1°C u permezz ta’ politiki ambizzjużi tal-UE dwar il-klima, inkluża t-tneħħija gradwali aktar rapida tal-karburanti fossili kollha, li taqleb mill-effiċjenza tal-enerġija għal tnaqqis assolut fl-użu tal-enerġija. L-UE għandha taċċellera t-tranżizzjoni ġusta u sostenibbli għall-ogħla livell possibbli ta’ provvista ta’ enerġija rinnovabbli (21) li hija nadifa, aċċessibbli, li tappoġġja s-sjieda tal-komunità u li, la twassal għal faqar enerġetiku, u lanqas li ddgħajjef il-kompetittività sostenibbli tal-kumpaniji Ewropej fil-livell globali. |
| --- | --- | --- |

4.3

—

Din l-istrateġija trid tiżgura li tal-inqas il-Ftehim ta’ Pariġi jiġi implimentat bis-sħiħ u immedjatament u jiġi rifless permezz tal-allinjament tal-miri tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet għall-2030 u l-2050 bl-impenn li jiġu limitati ż-żidiet fit-temperatura għall-massimu ta’ 1°C u permezz ta’ politiki ambizzjużi tal-UE dwar il-klima, inkluża t-tneħħija gradwali aktar rapida tal-karburanti fossili kollha, li taqleb mill-effiċjenza tal-enerġija għal tnaqqis assolut fl-użu tal-enerġija. L-UE għandha taċċellera t-tranżizzjoni ġusta u sostenibbli għall-ogħla livell possibbli ta’ provvista ta’ enerġija rinnovabbli (21) li hija nadifa, aċċessibbli, li tappoġġja s-sjieda tal-komunità u li, la twassal għal faqar enerġetiku, u lanqas li ddgħajjef il-kompetittività sostenibbli tal-kumpaniji Ewropej fil-livell globali.

| — | Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima jrid iħaddan l-aspetti kollha ta’ politika dwar it-tibdil fil-klima: bħal tranżizzjoni ġusta sabiex jitnaqqsu l-effetti tat-tibdil, u li tikkumpensa wkoll għad-danni u għat-telf, kif ukoll politiki reali ta’ adattament għat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

—

Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima jrid iħaddan l-aspetti kollha ta’ politika dwar it-tibdil fil-klima: bħal tranżizzjoni ġusta sabiex jitnaqqsu l-effetti tat-tibdil, u li tikkumpensa wkoll għad-danni u għat-telf, kif ukoll politiki reali ta’ adattament għat-tibdil fil-klima.

| — | Il-KESE jtenni s-sejħa tiegħu għall-iżvilupp ta' politika komprensiva dwar l-ikel (22) fl-UE, bl-għan li jiġu pprovduti dieti tajbin għas-saħħa minn sistemi sostenibbli tal-ikel, l-agrikoltura tintrabat ma' servizzi tan-nutrizzjoni u tal-ekosistema, u jiġu żgurati katini ta' provvista li jissalvagwardjaw is-saħħa pubblika għas-sezzjonijiet kollha tas-soċjetà Ewropea. Distribuzzjoni ġusta tal-valur miżjud tul il-katina tal-provvista tal-ikel hija essenzjali. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jtenni s-sejħa tiegħu għall-iżvilupp ta' politika komprensiva dwar l-ikel (22) fl-UE, bl-għan li jiġu pprovduti dieti tajbin għas-saħħa minn sistemi sostenibbli tal-ikel, l-agrikoltura tintrabat ma' servizzi tan-nutrizzjoni u tal-ekosistema, u jiġu żgurati katini ta' provvista li jissalvagwardjaw is-saħħa pubblika għas-sezzjonijiet kollha tas-soċjetà Ewropea. Distribuzzjoni ġusta tal-valur miżjud tul il-katina tal-provvista tal-ikel hija essenzjali.

| — | L-agrikoltura tista’ tkun parti mis-soluzzjoni għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima (ekonomija ċirkolari, ħżin ta' CO2, eċċ.) peress li tkopri parti kbira mit-territorju Ewropew. Barra minn hekk, agrikoltura sostenibbli għandha rwol importanti fiż-żamma tan-nisġa soċjoekonomika fiż-żoni rurali. |
| --- | --- |

—

L-agrikoltura tista’ tkun parti mis-soluzzjoni għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima (ekonomija ċirkolari, ħżin ta' CO2, eċċ.) peress li tkopri parti kbira mit-territorju Ewropew. Barra minn hekk, agrikoltura sostenibbli għandha rwol importanti fiż-żamma tan-nisġa soċjoekonomika fiż-żoni rurali.

| — | L-UE trid tittrasforma ekonomija lineari f’ekonomija ċirkolari u ħielsa mill-karbonju. Il-politiki tal-ekonomija ċirkolari għandhom jiżguraw li ċ-ċikli jkunu dewwiema, żgħar, lokali u nodfa. Għal xi attivitajiet industrijali speċifiċi, id-daqs taċ-ċrieki jista’ jkun kbir (23). |
| --- | --- |

—

L-UE trid tittrasforma ekonomija lineari f’ekonomija ċirkolari u ħielsa mill-karbonju. Il-politiki tal-ekonomija ċirkolari għandhom jiżguraw li ċ-ċikli jkunu dewwiema, żgħar, lokali u nodfa. Għal xi attivitajiet industrijali speċifiċi, id-daqs taċ-ċrieki jista’ jkun kbir (23).

| — | Għandhom jiġu stabbiliti u implimentati standards komuni biex jiġu pprovduti arja nadifa u ilma u biex jiġu protetti l-oċeani tagħna. Għandhom jiġu implimentati miżuri ambizzjużi biex jitwaqqfu d-deforestazzjoni u t-telfien tal-bijodiversità fl-Ewropa u fuq livell globali, u biex jintemm l-isfruttament mhux sostenibbli tar-riżorsi naturali, inkluż mill-Global South. Għandhom jittieħdu miżuri biex il-livelli ta’ konsum Ewropew jinġiebu konformi mal-kapaċità tad-Dinja li tipproduċi, inkluż permezz tal-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ suffiċjenza (24). |
| --- | --- |

—

Għandhom jiġu stabbiliti u implimentati standards komuni biex jiġu pprovduti arja nadifa u ilma u biex jiġu protetti l-oċeani tagħna. Għandhom jiġu implimentati miżuri ambizzjużi biex jitwaqqfu d-deforestazzjoni u t-telfien tal-bijodiversità fl-Ewropa u fuq livell globali, u biex jintemm l-isfruttament mhux sostenibbli tar-riżorsi naturali, inkluż mill-Global South. Għandhom jittieħdu miżuri biex il-livelli ta’ konsum Ewropew jinġiebu konformi mal-kapaċità tad-Dinja li tipproduċi, inkluż permezz tal-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ suffiċjenza (24).

5.   Negozju Ewropew bħala mexxej globali sostenibbli aktar b’saħħtu

| 5.1 | In-negozju huwa fattur għall-iżvilupp tas-soċjetà u l-ambjent, u l-kompetittività sostenibbli hija prekondizzjoni neċessarja għall-kumpaniji biex jaqdu r-rwol tagħhom fis-soċjetà. Il-kumpaniji qed joperaw dejjem aktar b’mod sostenibbli, skont iċ-ċirkostanzi u r-riżorsi speċifiċi tagħhom stess u f’kollaborazzjoni mal-partijiet ikkonċernati tagħhom, biex jimmonitorjaw, jivvalutaw u jirrappurtaw dwar l-impatti fuq is-soċjetà, l-ambjent, il-protezzjoni tal-konsumatur u d-drittijiet tal-bniedem li jħallu l-operazzjonijiet tan-negozju tagħhom. Għalhekk, l-Ewropa teħtieġ li tieħu approċċ fil-politiki tagħha li huwa konformi mal-ambizzjoni tagħha li ssir il-mexxej globali fl-iżvilupp sostenibbli. Diġà hemm atturi ewlenin fost il-kumpaniji fl-Ewropa, iżda dawn għandhom ikunu aktar ambizzjużi u jxerrdu din il-mentalità sostenibbli fil-katini tal-valur, u jinkoraġġixxu b'mod partikolari lill-SMEs. |
| --- | --- |

5.1

| 5.2 | Għadd kbir ta’ mudelli ġodda qed jittrasformaw ir-relazzjoni bejn il-produtturi, id-distributuri u l-konsumaturi. Uħud minn dawn il-mudelli ġodda (bħall-ekonomija funzjonali, l-ekonomija kollaborattiva u l-finanzi responsabbli) ifittxu li jindirizzaw sfidi ewlenin oħra għan-nies u għall-pjaneta li huma kruċjali għall-iżvilupp sostenibbli, bħall-ġustizzja soċjali, il-governanza parteċipattiva u l-konservazzjoni tar-riżorsi u l-kapital naturali.






  — | Ir-raba’ rivoluzzjoni industrijali li għaddejja bħalissa qiegħda timmodifika radikalment l-ekonomija globali, u b’mod partikolari, il-manifattura u s-servizzi relatati mal-industrija. L-Ewropa teħtieġ trasformazzjoni diġitali vera biex terġa’ tikseb il-kompetittività globali sostenibbli u tipprovdi tkabbir u impjiegi sostenibbli. L-Ewropa teħtieġ bidla ġenerali biex issir l-aktar reġjun diġitali dinamiku fid-dinja, filwaqt li tqis in-natura globali tal-ekonomija diġitali u l-integrazzjoni tan-negozju fil-katini tal-valur globali. |
| --- | --- | --- |

5.2

—

Ir-raba’ rivoluzzjoni industrijali li għaddejja bħalissa qiegħda timmodifika radikalment l-ekonomija globali, u b’mod partikolari, il-manifattura u s-servizzi relatati mal-industrija. L-Ewropa teħtieġ trasformazzjoni diġitali vera biex terġa’ tikseb il-kompetittività globali sostenibbli u tipprovdi tkabbir u impjiegi sostenibbli. L-Ewropa teħtieġ bidla ġenerali biex issir l-aktar reġjun diġitali dinamiku fid-dinja, filwaqt li tqis in-natura globali tal-ekonomija diġitali u l-integrazzjoni tan-negozju fil-katini tal-valur globali.

| — | L-appoġġ għal mudelli innovattivi bħal dawn jirrappreżenta opportunità għall-Unjoni Ewropea biex issir mexxej f’mudelli ekonomiċi innovattivi sostenibbli li permezz tagħhom il-kunċetti ta’ prosperità ekonomika, ta’ protezzjoni soċjali ta’ kwalità u ta’ sostenibbiltà ambjentali jsiru inseparabbli u jiddefinixxu "marka Ewropea". |
| --- | --- |

—

L-appoġġ għal mudelli innovattivi bħal dawn jirrappreżenta opportunità għall-Unjoni Ewropea biex issir mexxej f’mudelli ekonomiċi innovattivi sostenibbli li permezz tagħhom il-kunċetti ta’ prosperità ekonomika, ta’ protezzjoni soċjali ta’ kwalità u ta’ sostenibbiltà ambjentali jsiru inseparabbli u jiddefinixxu "marka Ewropea".

| — | Il-kumpaniji Ewropej għandhom jibqgħu muturi ta’ innovazzjoni u kreattività u jirrispettaw standards għoljin rigward ix-xogħol, il-konsumaturi u l-ambjent madwar l-Ewropa. Filwaqt li t-tfassil ta’ politika b’mod intelliġenti u l-governanza tajba għandhom rwol importanti x’jaqdu biex jiddeterminaw il-qafas adatt, huma n-negozji mal-ħaddiema tagħhom, f’kooperazzjoni mill-qrib max-xjenzjati u r-riċerkaturi, li jipprovdu l-innovazzjoni u s-soluzzjonijiet b’rispons għall-ħtiġijiet tas-soċjetà. |
| --- | --- |

—

Il-kumpaniji Ewropej għandhom jibqgħu muturi ta’ innovazzjoni u kreattività u jirrispettaw standards għoljin rigward ix-xogħol, il-konsumaturi u l-ambjent madwar l-Ewropa. Filwaqt li t-tfassil ta’ politika b’mod intelliġenti u l-governanza tajba għandhom rwol importanti x’jaqdu biex jiddeterminaw il-qafas adatt, huma n-negozji mal-ħaddiema tagħhom, f’kooperazzjoni mill-qrib max-xjenzjati u r-riċerkaturi, li jipprovdu l-innovazzjoni u s-soluzzjonijiet b’rispons għall-ħtiġijiet tas-soċjetà.

| — | Ambjent tan-negozju li jgħin fit-tħejjija għall-futur huwa bbażat fuq swieq miftuħa u kompetizzjoni ġusta, fejn l-aspetti soċjali u ambjentali huma parti mid-definizzjoni tiegħu, u li jipprovdi kundizzjonijiet abilitanti u ta’ appoġġ għan-negozju. |
| --- | --- |

—

Ambjent tan-negozju li jgħin fit-tħejjija għall-futur huwa bbażat fuq swieq miftuħa u kompetizzjoni ġusta, fejn l-aspetti soċjali u ambjentali huma parti mid-definizzjoni tiegħu, u li jipprovdi kundizzjonijiet abilitanti u ta’ appoġġ għan-negozju.

| — | Gwida u appoġġ għandhom ikunu disponibbli biex jippermettu lill-kumpaniji kollha u, b’mod partikolari, l-SMEs, iħaddnu d-diġitalizzazzjoni, jreġġgħu lura xejriet inadegwati fit-teknoloġija u l-investiment fl-innovazzjoni permezz ta’ tqajjim ta’ kuxjenza, inkoraġġiment ta’ finanzjament, appoġġ għal R&Ż u investiment f’ħiliet xierqa. |
| --- | --- |

—

Gwida u appoġġ għandhom ikunu disponibbli biex jippermettu lill-kumpaniji kollha u, b’mod partikolari, l-SMEs, iħaddnu d-diġitalizzazzjoni, jreġġgħu lura xejriet inadegwati fit-teknoloġija u l-investiment fl-innovazzjoni permezz ta’ tqajjim ta’ kuxjenza, inkoraġġiment ta’ finanzjament, appoġġ għal R&Ż u investiment f’ħiliet xierqa.

6.   Kummerċ Ħieles u Ġust

| 6.1 | Il-politika kummerċjali tal-UE hija fattur ewlieni li japplika għall-UE kollha kemm hi u tabilħaqq tgħaqqad lill-Istati Membri kollha tagħha. Il-politika kummerċjali għenet lill-UE biex iżżid il-prosperità tagħha permezz ta’ skambji kummerċjali ma’ firxa wiesgħa ta’ sħab. Illum l-UE hija l-forza ewlenija fil-kummerċ dinji, b’aktar minn 30 miljun impjieg marbuta mal-kummerċ internazzjonali (25), rwol ewlieni fil-kummerċ tas-servizzi u bilanċi favorevoli sinifikanti fil-kummerċ fl-oġġetti, pereżempju mal-Istati Uniti (aktar minn EUR 107.9 biljun għall-ewwel 11-il xahar tal-2018). Fl-istess ħin, l-UE tinkorpora u tippromovi, permezz tal-kummerċ, il-valuri tal-inklużjoni soċjali u l-ħarsien tal-ambjent li huma essenzjali għat-tiswir tal-globalizzazzjoni sostenibbli – fi kliem ieħor, forma ta’ globalizzazzjoni li tkun ta' benefiċċju mhux biss lil kumpaniji kbar u investituri, iżda wkoll lil nies ordinarji, ħaddiema, bdiewa, konsumaturi u SMEs. |
| --- | --- |

6.1

| 6.2 | L-UE għandha l-għan li tippromovi – b’mod multilaterali, bilaterali u unilaterali – viżjoni tal-politika tal-kummerċ li tgħaqqad l-approċċ tradizzjonali merkantili mal-aċċess għas-suq (tariffi u mhux tariffi) b’għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli f’konformità mal-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

6.2

| 6.3 | Il-politika kummerċjali tal-UE saħħet ir-rwol tas-soċjetà ċivili kemm fil-fażi tan-negozjati kif ukoll fil-fażi tal-implimentazzjoni bis-saħħa tal-kontribuzzjonijiet tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi. Il-KESE jappoġġja l-professjonalizzazzjoni ta’ kull organizzazzjoni li tippermetti liċ-ċittadini jkunu aktar involuti fid-determinazzjoni tal-kontenut tal-ftehimiet kummerċjali u aktar kontroll fuq il-konformità tas-sħab kummerċjali mal-impenji u l-istandards “kwalitattivi” (26).






  — | Bħad-diplomazija u l-politika tal-viċinat tagħha, il-politika kummerċjali tal-UE trid tirrifletti u tkun konsistenti mal-valuri interni tagħha bħala l-mexxejja globali fis-sostenibbiltà. L-UE għandha tkun tista’ żżomm il-kompetittività tagħha u tamministra l-alleanzi tagħha ma’ sħab ewlenin, filwaqt li żżomm, issaħħaħ u ttejjeb il-mudell tagħha ta’ standards għoljin fl-isferi ambjentali u soċjali. |
| --- | --- | --- |

6.3

—

Bħad-diplomazija u l-politika tal-viċinat tagħha, il-politika kummerċjali tal-UE trid tirrifletti u tkun konsistenti mal-valuri interni tagħha bħala l-mexxejja globali fis-sostenibbiltà. L-UE għandha tkun tista’ żżomm il-kompetittività tagħha u tamministra l-alleanzi tagħha ma’ sħab ewlenin, filwaqt li żżomm, issaħħaħ u ttejjeb il-mudell tagħha ta’ standards għoljin fl-isferi ambjentali u soċjali.

| — | Il-KESE jitlob b’mod partikolari aġenda ambizzjuża tal-politika tal-kummerċ fit-tliet livelli kollha, unilaterali, bilaterali u multilaterali – politika li toħloq it-tkabbir u l-impjiegi fl-UE filwaqt li tippromovi politika kummerċjali bbażata fuq ir-regoli fil-livell globali. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jitlob b’mod partikolari aġenda ambizzjuża tal-politika tal-kummerċ fit-tliet livelli kollha, unilaterali, bilaterali u multilaterali – politika li toħloq it-tkabbir u l-impjiegi fl-UE filwaqt li tippromovi politika kummerċjali bbażata fuq ir-regoli fil-livell globali.

| — | F’termini unilaterali, l-UE għandha timmodernizza u ttejjeb l-Iskema Ġeneralizzata ta’ Preferenzi (GSP) u Kollox ħlief Armi (EBA) sabiex tinkoraġġixxi l-iżvilupp tal-Pajjiżi l-Inqas Żviluppati u tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw. |
| --- | --- |

—

F’termini unilaterali, l-UE għandha timmodernizza u ttejjeb l-Iskema Ġeneralizzata ta’ Preferenzi (GSP) u Kollox ħlief Armi (EBA) sabiex tinkoraġġixxi l-iżvilupp tal-Pajjiżi l-Inqas Żviluppati u tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw.

| — | F’termini bilaterali, l-UE għandha tkompli tiftaħ swieq ġodda u żżid l-opportunitajiet ta’ negozju u s-sodisfazzjon tal-konsumatur ma’ aktar sħab filwaqt li tiżgura standards soċjali u ambjentali għoljin fl-agrikoltura, l-industrija u s-servizzi. |
| --- | --- |

—

F’termini bilaterali, l-UE għandha tkompli tiftaħ swieq ġodda u żżid l-opportunitajiet ta’ negozju u s-sodisfazzjon tal-konsumatur ma’ aktar sħab filwaqt li tiżgura standards soċjali u ambjentali għoljin fl-agrikoltura, l-industrija u s-servizzi.

| — | F’termini multilaterali, l-UE għandu jkollha rwol ewlieni fir-riforma tad-WTO sabiex tevita l-paraliżi tal-Korp tal-Appell tal-Korp għas-Soluzzjoni tat-Tilwim. Dan l-aħħar il-KESE adotta sett ta’ proposti ambizzjużi u li jħares ‘il quddiem għal din ir-riforma fuq medda ta’ żmien qasira u medja (27). L-għanijiet huma li jiġi żgurat li d-WTO, l-uniku gwardjan tal-kummerċ internazzjonali, tagħti kontribut fundamentali biex jinkisbu l-SDGs, iżżomm konsistenza bejn ir-regoli tal-kummerċ u l-istandards internazzjonali tax-xogħol, u tiffaċilita t-twettiq tal-impenji magħmula taħt il-Ftehim ta’ Pariġi. |
| --- | --- |

—

F’termini multilaterali, l-UE għandu jkollha rwol ewlieni fir-riforma tad-WTO sabiex tevita l-paraliżi tal-Korp tal-Appell tal-Korp għas-Soluzzjoni tat-Tilwim. Dan l-aħħar il-KESE adotta sett ta’ proposti ambizzjużi u li jħares ‘il quddiem għal din ir-riforma fuq medda ta’ żmien qasira u medja (27). L-għanijiet huma li jiġi żgurat li d-WTO, l-uniku gwardjan tal-kummerċ internazzjonali, tagħti kontribut fundamentali biex jinkisbu l-SDGs, iżżomm konsistenza bejn ir-regoli tal-kummerċ u l-istandards internazzjonali tax-xogħol, u tiffaċilita t-twettiq tal-impenji magħmula taħt il-Ftehim ta’ Pariġi.

| — | Il-ftuħ għall-kummerċ jeħtieġ strumenti effettivi ta’ difiża tal-kummerċ u mekkaniżmu operattiv ta’ skrinjar għall-Investiment Dirett Barrani f’setturi strateġiċi tal-UE. Dawn ovvjament huma meħtieġa biex jiġu protetti l-UE u l-konsumaturi, l-ħaddiema u l-kumpaniji tagħha minn prattiki kummerċjali inġusti u predatorji. |
| --- | --- |

—

Il-ftuħ għall-kummerċ jeħtieġ strumenti effettivi ta’ difiża tal-kummerċ u mekkaniżmu operattiv ta’ skrinjar għall-Investiment Dirett Barrani f’setturi strateġiċi tal-UE. Dawn ovvjament huma meħtieġa biex jiġu protetti l-UE u l-konsumaturi, l-ħaddiema u l-kumpaniji tagħha minn prattiki kummerċjali inġusti u predatorji.

| — | Huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kooperazzjoni fil-livell internazzjonali mal-organizzazzjonijiet rilevanti kollha (OECD, UNECE, ILO, WTO u oħrajn) sabiex jiġu indirizzati b’mod effiċjenti l-isfidi globali inklużi l-bidla fil-klima, il-faqar, il-frodi, l-evażjoni tat-taxxa u ċ-ċiberattakki. |
| --- | --- |

—

Huwa essenzjali li tissaħħaħ il-kooperazzjoni fil-livell internazzjonali mal-organizzazzjonijiet rilevanti kollha (OECD, UNECE, ILO, WTO u oħrajn) sabiex jiġu indirizzati b’mod effiċjenti l-isfidi globali inklużi l-bidla fil-klima, il-faqar, il-frodi, l-evażjoni tat-taxxa u ċ-ċiberattakki.

7.   Prodotti u servizzi pubbliċi

| 7.1 | Skont il-Prinċipju 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, “Kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba, inklużi l-ilma, is-sanitazzjoni, l-enerġija, it-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-komunikazzjonijiet diġitali” (28). Dawn is-servizzi ma jistgħux joperaw biss skont il-kompetizzjoni komuni u r-regoli tas-suq: regoli speċifiċi huma essenzjali biex jiġi żgurat li kull ċittadin ikollu aċċess aċċessibbli għal dawn is-servizzi, li huma kkunsidrati essenzjali u li huma rikonoxxuti bħala valuri komuni tal-Unjoni (29).






  — | L-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġ li jmexxu l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli permezz tal-kuntratti ta’ akkwist pubbliku tagħhom billi japplikaw b'mod proattiv il-kriterji ta’ akkwist ambjentali u soċjali kif definiti fil-leġislazzjoni Ewropea l-ġdida dwar l-akkwist pubbliku. |
| --- | --- | --- |

7.1

—

L-awtoritajiet pubbliċi jeħtieġ li jmexxu l-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli permezz tal-kuntratti ta’ akkwist pubbliku tagħhom billi japplikaw b'mod proattiv il-kriterji ta’ akkwist ambjentali u soċjali kif definiti fil-leġislazzjoni Ewropea l-ġdida dwar l-akkwist pubbliku.

| — | Servizzi pubbliċi bażiċi (30) bħall-edukazzjoni, is-saħħa, il-kura tat-tfal u t-trasport pubbliku, u oġġetti pubbliċi bħall-ilma tax-xorb nadif, l-arja nadifa u l-ħamrija mhux ħażina, eċċ., iridu jkunu aċċessibbli għal kulħadd u bi spejjeż affordabbli. |
| --- | --- |

—

Servizzi pubbliċi bażiċi (30) bħall-edukazzjoni, is-saħħa, il-kura tat-tfal u t-trasport pubbliku, u oġġetti pubbliċi bħall-ilma tax-xorb nadif, l-arja nadifa u l-ħamrija mhux ħażina, eċċ., iridu jkunu aċċessibbli għal kulħadd u bi spejjeż affordabbli.

8.   Tassazzjoni ġusta

| 8.1 | Il-politika tat-taxxa fl-UE għandha żewġ komponenti: it-tassazzjoni diretta, li tibqa’ r-responsabbiltà unika tal-Istati Membri, u t-tassazzjoni indiretta, li taffettwa l-moviment liberu tal-merkanzija u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi fis-suq uniku. Fir-rigward tat-tassazzjoni diretta, madankollu, l-UE stabbilixxiet xi standards armonizzati għat-tassazzjoni tal-persuni u tal-kumpaniji, filwaqt li l-Istati Membri ħadu miżuri konġunti biex jipprevjenu l-evitar tat-taxxa u t-tassazzjoni doppja. Madankollu, l-UE trid tkompli tippromovi sistema fiskali ġusta li teħtieġ li l-individwi u l-entitajiet legali jħallsu t-taxxa fuq id-dħul u l-profitti tagħhom b’mod proporzjonali. Fir-rigward tat-tassazzjoni indiretta, l-UE tikkoordina u tarmonizza l-liġi dwar it-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) u d-dazji tas-sisa. Hija tiżgura li l-kompetizzjoni fis-suq intern ma tiġix imfixkla minn varjazzjonijiet fir-rati tat-tassazzjoni indiretti u minn sistemi li jagħtu lin-negozji f’pajjiż wieħed vantaġġ inġust fil-konfront ta’ oħrajn. |
| --- | --- |

8.1

| 8.2 | In-nuqqas ta’ trasparenza, diskriminazzjoni, distorsjoni tal-kompetizzjoni u prattiki dannużi tat-taxxa jżid l-inugwaljanzi ekonomiċi u jnaqqas l-investimenti u l-impjiegi, li jwasslu għal nuqqas ta’ sodisfazzjon soċjali, nuqqas ta’ fiduċja u defiċit demokratiku. Din hija r-raġuni għaliex politika ta’ tassazzjoni ġusta tal-UE għandha tiġi implimentata biex iżżomm mal-istrateġija globali tas-sostenibbiltà, u mhux biex tkun f’kontradizzjoni magħha, ħalli b’hekk ikunu promossi l-konverġenza ekonomika u soċjali, il-koeżjoni soċjali u l-investiment fl-iżvilupp sostenibbli.






  — | Ir-riforma meħtieġa tal-UEM għandha tinkludi koordinazzjoni fiskali akbar bejn il-membri tagħha u rappreżentanza unifikata tal-euro f’organizzazzjonijiet internazzjonali. |
| --- | --- | --- |

8.2

—

Ir-riforma meħtieġa tal-UEM għandha tinkludi koordinazzjoni fiskali akbar bejn il-membri tagħha u rappreżentanza unifikata tal-euro f’organizzazzjonijiet internazzjonali.

| — | Il-KESE jappoġġja t-tassazzjoni ġusta u l-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-prattiki finanzjarji tar-rifuġji fiskali; objettiv komuni tal-istituzzjonijiet tal-UE, il-gvernijiet u n-negozji għandu jkun li jaħdmu flimkien sabiex jistabbilixxu mekkaniżmi effiċjenti bħal dawn iż-żewġ direttivi kontra l-evażjoni tat-taxxa (31). |
| --- | --- |

—

Il-KESE jappoġġja t-tassazzjoni ġusta u l-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-prattiki finanzjarji tar-rifuġji fiskali; objettiv komuni tal-istituzzjonijiet tal-UE, il-gvernijiet u n-negozji għandu jkun li jaħdmu flimkien sabiex jistabbilixxu mekkaniżmi effiċjenti bħal dawn iż-żewġ direttivi kontra l-evażjoni tat-taxxa (31).

| — | Il-koordinazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa għandha tinkludi miżuri kontra l-erożjoni tal-bażi korporattiva u t-trasferiment tal-profitt: il-Kummissjoni Ewropea stmat li dan kien jammonta għal EUR 50-70 biljun fis-sena qabel bdew jiġu implimentati l-miżuri. Il-VAT mhux miġbura hija stmata li tlaħħaq madwar EUR 150 biljun kull sena. |
| --- | --- |

—

Il-koordinazzjoni fil-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni tat-taxxa għandha tinkludi miżuri kontra l-erożjoni tal-bażi korporattiva u t-trasferiment tal-profitt: il-Kummissjoni Ewropea stmat li dan kien jammonta għal EUR 50-70 biljun fis-sena qabel bdew jiġu implimentati l-miżuri. Il-VAT mhux miġbura hija stmata li tlaħħaq madwar EUR 150 biljun kull sena.

| — | L-UE għandha tikkoopera ma’ reġjuni ekonomiċi oħrajn biex tiġġieled b’mod effettiv il-korruzzjoni u l-evażjoni tat-taxxa mad-dinja kollha u biex tiżgura li r-regoli internazzjonali dwar it-taxxa korporattiva jkunu ċari, trasparenti, oġġettivi u prevedibbli. |
| --- | --- |

—

L-UE għandha tikkoopera ma’ reġjuni ekonomiċi oħrajn biex tiġġieled b’mod effettiv il-korruzzjoni u l-evażjoni tat-taxxa mad-dinja kollha u biex tiżgura li r-regoli internazzjonali dwar it-taxxa korporattiva jkunu ċari, trasparenti, oġġettivi u prevedibbli.

| — | Il-pubbliku qed jitlob dejjem aktar li t-tassazzjoni tintuża biex tiġi żgurata l-koeżjoni soċjali, jiġi miġġieled it-tisħin globali u jiġi promoss it-tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

—

Il-pubbliku qed jitlob dejjem aktar li t-tassazzjoni tintuża biex tiġi żgurata l-koeżjoni soċjali, jiġi miġġieled it-tisħin globali u jiġi promoss it-tkabbir sostenibbli.

| — | Il-KESE jappella għal miżuri ta’ tassazzjoni effettivi u kkoordinati biex jiġi żgurat li l-kumpaniji kollha jħallsu s-sehem ġust tagħhom fir-rigward tat-taxxi u jikkontribwixxu għal baġits pubbliċi nazzjonali u Ewropej biex jipopermettu lill-gvernijiet jissodisfaw id-drittijiet soċjali tagħhom (32). Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni dwar l-istabbiliment ta’ Bażi Komuni Konsolidata għat-Taxxa Korporattiva (BKKTK) (33). |
| --- | --- |

—

Il-KESE jappella għal miżuri ta’ tassazzjoni effettivi u kkoordinati biex jiġi żgurat li l-kumpaniji kollha jħallsu s-sehem ġust tagħhom fir-rigward tat-taxxi u jikkontribwixxu għal baġits pubbliċi nazzjonali u Ewropej biex jipopermettu lill-gvernijiet jissodisfaw id-drittijiet soċjali tagħhom (32). Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni dwar l-istabbiliment ta’ Bażi Komuni Konsolidata għat-Taxxa Korporattiva (BKKTK) (33).

| — | Il-mudelli l-ġodda tan-negozju li jużaw il-pjattaformi tal-internet u għodod diġitali oħrajn irriżultaw f’kumpaniji li jiddependu inqas fuq preżenza fiżika f’pajjiż. Il-KESE jemmen li huwa importanti ħafna li jiġu żviluppati prinċipji ġodda dwar kif il-profitti korporattivi jiġu attribwiti lil pajjiż tal-UE u kif għandhom jiġu ntaxxati, fi djalogu mal-imsieħba kummerċjali, u biex ikun hemm parteċipazzjoni attiva fid-diskussjonijiet li għaddejjin fil-livell tal-OECD/G20 dwar ftehim globali dwar l-ekonomija diġitalizzata, sabiex tiġi evitata kwalunkwe eskalazzjoni ta’ tensjonijiet kummerċjali u tat-taxxa bejn l-atturi ekonomiċi ewlenin fid-dinja (34). |
| --- | --- |

—

Il-mudelli l-ġodda tan-negozju li jużaw il-pjattaformi tal-internet u għodod diġitali oħrajn irriżultaw f’kumpaniji li jiddependu inqas fuq preżenza fiżika f’pajjiż. Il-KESE jemmen li huwa importanti ħafna li jiġu żviluppati prinċipji ġodda dwar kif il-profitti korporattivi jiġu attribwiti lil pajjiż tal-UE u kif għandhom jiġu ntaxxati, fi djalogu mal-imsieħba kummerċjali, u biex ikun hemm parteċipazzjoni attiva fid-diskussjonijiet li għaddejjin fil-livell tal-OECD/G20 dwar ftehim globali dwar l-ekonomija diġitalizzata, sabiex tiġi evitata kwalunkwe eskalazzjoni ta’ tensjonijiet kummerċjali u tat-taxxa bejn l-atturi ekonomiċi ewlenin fid-dinja (34).

9.   Governanza

| 9.1 | It-tmexxija tat-trasformazzjoni lejn żvilupp sostenibbli teħtieġ approċċ ġdid ta’ governanza u regoli u strumenti ġodda, meta jiġu definiti u implimentati il-politiki tal-UE. L-iżvilupp sostenibbli jeħtieġ approċċ politiku olistiku u transsettorjali biex jiżgura li l-isfidi ekonomiċi, soċjali u ambjentali jiġu indirizzati flimkien.






  — | L-UE teħtieġ li tiżgura li l-politiki interni u esterni kollha tagħha jkunu koerenti u allinjati mal-SDGs sabiex il-prinċipji tal-effiċjenza, tal-proporzjonalità u tas-sostenibbiltà jiġu kkunsidrati kif xieraq. |
| --- | --- | --- |

9.1

—

L-UE teħtieġ li tiżgura li l-politiki interni u esterni kollha tagħha jkunu koerenti u allinjati mal-SDGs sabiex il-prinċipji tal-effiċjenza, tal-proporzjonalità u tas-sostenibbiltà jiġu kkunsidrati kif xieraq.

| — | L-użu ta’ għodod aħjar ta’ regolamentazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea huwa mod ieħor biex tiġi żgurata l-integrazzjoni ulterjuri tal-iżvilupp sostenibbli fil-politiki Ewropej. Il-valutazzjonijiet kollha tal-impatt tal-Kummissjoni jridu jevalwaw l-impatti ambjentali, tal-klima, soċjali u ekonomiċi sabiex is-sostenibbiltà tkun ikkunsidrata u meqjusa sewwa. L-evalwazzjonijiet ex post iridu janalizzaw ukoll it-tliet dimensjonijiet f’approċċ integrat b’saħħtu. Huma meħtieġa wkoll konsultazzjonijiet mas-sħab soċjali, filwaqt li jiġu rrispettati d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jitolbu l-konsultazzjoni speċifika tax-xogħol u tal-ġestjoni fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar kwistjonijiet soċjali (Artikolu 154(2)); il-konsultazzjonijiet mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u l-Parlamenti nazzjonali jiffurmaw komponent ieħor tal-għodod tar-regolamentazzjoni aħjar biex jiġu ssodisfat ir-rekwiżit tal-inklużività li jinsab fil-qalba tal-Aġenda 2030. |
| --- | --- |

—

L-użu ta’ għodod aħjar ta’ regolamentazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea huwa mod ieħor biex tiġi żgurata l-integrazzjoni ulterjuri tal-iżvilupp sostenibbli fil-politiki Ewropej. Il-valutazzjonijiet kollha tal-impatt tal-Kummissjoni jridu jevalwaw l-impatti ambjentali, tal-klima, soċjali u ekonomiċi sabiex is-sostenibbiltà tkun ikkunsidrata u meqjusa sewwa. L-evalwazzjonijiet ex post iridu janalizzaw ukoll it-tliet dimensjonijiet f’approċċ integrat b’saħħtu. Huma meħtieġa wkoll konsultazzjonijiet mas-sħab soċjali, filwaqt li jiġu rrispettati d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jitolbu l-konsultazzjoni speċifika tax-xogħol u tal-ġestjoni fir-rigward tal-leġislazzjoni dwar kwistjonijiet soċjali (Artikolu 154(2)); il-konsultazzjonijiet mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u l-Parlamenti nazzjonali jiffurmaw komponent ieħor tal-għodod tar-regolamentazzjoni aħjar biex jiġu ssodisfat ir-rekwiżit tal-inklużività li jinsab fil-qalba tal-Aġenda 2030.

| — | Billi jitqiesu l-għanijiet tal-iżvilupp sostenibbli, il-Pjattaforma REFIT u l-valutazzjonijiet u l-evalwazzjonijiet tal-impatt iridu jgħinu biex jiżguraw li l-leġislazzjoni tkun favorevoli għan-negozju u għaċ-ċittadini. Dawn l-għodod għandhom, fil-futur, ikomplu jużaw is-sorsi kollha disponibbli, inkluża s-soċjetà ċivili, biex jivvalutaw kif jistgħu jtejbu l-effettività u l-effiċjenza tal-leġislazzjoni tal-UE fid-dawl tal-għanijiet tagħha. Dawn l-għodod għandhom jikkontribwixxu għal titjib regolatorju estensiv ta’ żvilupp sostenibbli fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, bil-għan mhux biss li jissimplifikaw u jnaqqsu l-piżijiet mhux meħtieġa u biex jiżguraw il-kisba effettiva tal-għanijiet leġislattivi mingħajr ma jbaxxuhom, iżda wkoll biex jgħinu sabiex jirrevedu, jivvalidaw, jemendaw, itejbu jew jinfurzaw aħjar il-leġislazzjoni eżistenti. |
| --- | --- |

—

Billi jitqiesu l-għanijiet tal-iżvilupp sostenibbli, il-Pjattaforma REFIT u l-valutazzjonijiet u l-evalwazzjonijiet tal-impatt iridu jgħinu biex jiżguraw li l-leġislazzjoni tkun favorevoli għan-negozju u għaċ-ċittadini. Dawn l-għodod għandhom, fil-futur, ikomplu jużaw is-sorsi kollha disponibbli, inkluża s-soċjetà ċivili, biex jivvalutaw kif jistgħu jtejbu l-effettività u l-effiċjenza tal-leġislazzjoni tal-UE fid-dawl tal-għanijiet tagħha. Dawn l-għodod għandhom jikkontribwixxu għal titjib regolatorju estensiv ta’ żvilupp sostenibbli fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, bil-għan mhux biss li jissimplifikaw u jnaqqsu l-piżijiet mhux meħtieġa u biex jiżguraw il-kisba effettiva tal-għanijiet leġislattivi mingħajr ma jbaxxuhom, iżda wkoll biex jgħinu sabiex jirrevedu, jivvalidaw, jemendaw, itejbu jew jinfurzaw aħjar il-leġislazzjoni eżistenti.

| — | Is-Semestru Ewropew bħala l-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE għandu xi enfasi fuq l-impjiegi u l-prestazzjoni soċjali, iżda huwa dgħajjef fejn jidħlu l-perikli ppreżentati mit-tibdil fil-klima u fuq il-progress tal-UE lejn il-kisba tal-miri ta’ Pariġi, kif irrappurtat fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2019 (35). Il-KESE jitlob strateġija ta’ żvilupp sostenibbli li tħares ’il quddiem inkorporata f’Ċiklu ta’ Żvilupp Sostenibbli, ibbażata fuq indikaturi u miri soċjali, ekonomiċi u ambjentali komplementari. |
| --- | --- |

—

Is-Semestru Ewropew bħala l-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE għandu xi enfasi fuq l-impjiegi u l-prestazzjoni soċjali, iżda huwa dgħajjef fejn jidħlu l-perikli ppreżentati mit-tibdil fil-klima u fuq il-progress tal-UE lejn il-kisba tal-miri ta’ Pariġi, kif irrappurtat fl-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2019 (35). Il-KESE jitlob strateġija ta’ żvilupp sostenibbli li tħares ’il quddiem inkorporata f’Ċiklu ta’ Żvilupp Sostenibbli, ibbażata fuq indikaturi u miri soċjali, ekonomiċi u ambjentali komplementari.

| — | Jeħtieġ li d-djalogu soċjali jiġi rrikonoxxut bħala għodda ta’ implimentazzjoni tal-aġenda għall-iżvilupp. Id-djalogu soċjali jeħtieġ ambjent abilitanti u qafas istituzzjonali effettiv. Dan jibda bir-rispett għal-libertà ta’ assoċjazzjoni u d-dritt ta’ negozjar kollettiv. L-UE għandha taħdem mas-sħab soċjali biex tippromovi prattiki sodi ta’ relazzjonijiet industrijali u amministrazzjonijiet tax-xogħol li jaħdmu sew. |
| --- | --- |

—

Jeħtieġ li d-djalogu soċjali jiġi rrikonoxxut bħala għodda ta’ implimentazzjoni tal-aġenda għall-iżvilupp. Id-djalogu soċjali jeħtieġ ambjent abilitanti u qafas istituzzjonali effettiv. Dan jibda bir-rispett għal-libertà ta’ assoċjazzjoni u d-dritt ta’ negozjar kollettiv. L-UE għandha taħdem mas-sħab soċjali biex tippromovi prattiki sodi ta’ relazzjonijiet industrijali u amministrazzjonijiet tax-xogħol li jaħdmu sew.

| — | L-Unjoni Ewropea għandha ssaħħaħ ir-rabtiet tagħha mal-Istati Membri u terġa’ tikseb il-fiduċja taċ-ċittadini tagħha permezz ta’ approċċ ta’ Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità (CLLD) implimentat tajjeb li jippermetti żvilupp lokali integrat u l-involviment taċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tagħhom fil-livell bażiku. Il-KESE huwa konvint li s-CLLD jista’ jkollu ħafna vantaġġi bħala għodda għall-iżvilupp lokali Ewropew ta’ suċċess (36). |
| --- | --- |

—

L-Unjoni Ewropea għandha ssaħħaħ ir-rabtiet tagħha mal-Istati Membri u terġa’ tikseb il-fiduċja taċ-ċittadini tagħha permezz ta’ approċċ ta’ Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità (CLLD) implimentat tajjeb li jippermetti żvilupp lokali integrat u l-involviment taċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tagħhom fil-livell bażiku. Il-KESE huwa konvint li s-CLLD jista’ jkollu ħafna vantaġġi bħala għodda għall-iżvilupp lokali Ewropew ta’ suċċess (36).

10.   Approċċ komprensiv għall-politika ta’ migrazzjoni

| 10.1 | Id-dibattitu dwar il-futur ta’ Ewropa sostenibbli ma jistax jinjora l-approċċ tal-Ewropa għall-migrazzjoni. L-iżviluppi demografiċi juru li l-Ewropa se jkollha bżonn il-migranti, it-talent, il-ħiliet u l-potenzjal intraprenditorjali tagħhom. Hemm bżonn urġenti li jinbidlu n-narrattiva u l-politiki dwar il-migrazzjoni bbażati fuq kooperazzjoni aktar mill-qrib ma’ pajjiżi terzi, biex jiġi żgurat dibattitu razzjonali abbażi tal-fatti. Ir-refuġjati u l-migranti m'għandhomx jitqiesu bħala theddida iżda bħala opportunità għall-mudell ekonomiku u soċjali tal-Ewropa (37). Għal dan għandna bżonn approċċ u strateġija komprensiva għall-migrazzjoni.






  — | L-UE għandha tadotta politiki u miżuri li japprovaw migrazzjoni sikura, ordnata u regolari u jsaħħu wkoll l-inklużjoni u l-koeżjoni soċjali. L-UE għandha taħdem f’koordinazzjoni aktar mill-qrib mal-ILO f’dak li għandu x’jaqsam mal-programmi ta’ migrazzjoni u integrazzjoni tax-xogħol. |
| --- | --- | --- |

10.1

—

L-UE għandha tadotta politiki u miżuri li japprovaw migrazzjoni sikura, ordnata u regolari u jsaħħu wkoll l-inklużjoni u l-koeżjoni soċjali. L-UE għandha taħdem f’koordinazzjoni aktar mill-qrib mal-ILO f’dak li għandu x’jaqsam mal-programmi ta’ migrazzjoni u integrazzjoni tax-xogħol.

| — | Il-KESE jitlob rotot legali u sikuri għar-refuġjati meta jiġu fl-UE. Hemm bżonn ta’ approċċ ikkoordinat mill-Istati Membri kollha u l-partijiet ikkonċernati Ewropej u nazzjonali, ibbażat fuq responsabbiltà kondiviża, allokazzjoni ġusta, konverġenza u rispett għad-drittijiet fundamentali, bil-għan li jiġu inklużi aktar għażliet għal riunifikazzjoni tal-familja, rilokazzjoni u risistemazzjoni. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jitlob rotot legali u sikuri għar-refuġjati meta jiġu fl-UE. Hemm bżonn ta’ approċċ ikkoordinat mill-Istati Membri kollha u l-partijiet ikkonċernati Ewropej u nazzjonali, ibbażat fuq responsabbiltà kondiviża, allokazzjoni ġusta, konverġenza u rispett għad-drittijiet fundamentali, bil-għan li jiġu inklużi aktar għażliet għal riunifikazzjoni tal-familja, rilokazzjoni u risistemazzjoni.

| — | In-nuqqas ta' integrazzjoni ġġib magħħa riskji u spejjeż ekonomiċi, soċjokulturali, u politiċi. Għalhekk, l-investiment fl-integrazzjoni tal-migranti huwa l-aħjar politika tal-assigurazzjoni kontra spejjeż, problemi u tensjonijiet futuri potenzjali. |
| --- | --- |

—

In-nuqqas ta' integrazzjoni ġġib magħħa riskji u spejjeż ekonomiċi, soċjokulturali, u politiċi. Għalhekk, l-investiment fl-integrazzjoni tal-migranti huwa l-aħjar politika tal-assigurazzjoni kontra spejjeż, problemi u tensjonijiet futuri potenzjali.

| — | L-integrazzjoni hija proċess bidirezzjonali u l-komunità ospitanti u l-migranti għandhom drittijiet u dmirijiet; għalhekk jeħtieġ li r-responsabbiltà tinqasam bejniethom it-tnejn. La huwa ġust u lanqas sostenibbli li wieħed jistenna minn dawk li għadhom jaslu biex jintegraw mingħajr għajnuna fil-konfront ta’ ostakli soċjali, kulturali u ekonomiċi konsiderevoli. Biex jiġi ffaċilitat dan il-proċess, il-politiki pubbliċi għandhom jindirizzaw il-biżgħat, it-tħassib u l-inkwiet ta’ diversi sezzjonijiet tal-popolazzjoni fis-soċjetajiet tal-UE sabiex jiġu evitati diskorsi ksenofobiċi u kontra l-UE. Il-politiki rilevanti għandhom jinkludu sett ċar, konsistenti u raġunat ta' obbligi kif ukoll denunzja konsistenti ta' retorika u mġiba kontra l-migranti. |
| --- | --- |

—

L-integrazzjoni hija proċess bidirezzjonali u l-komunità ospitanti u l-migranti għandhom drittijiet u dmirijiet; għalhekk jeħtieġ li r-responsabbiltà tinqasam bejniethom it-tnejn. La huwa ġust u lanqas sostenibbli li wieħed jistenna minn dawk li għadhom jaslu biex jintegraw mingħajr għajnuna fil-konfront ta’ ostakli soċjali, kulturali u ekonomiċi konsiderevoli. Biex jiġi ffaċilitat dan il-proċess, il-politiki pubbliċi għandhom jindirizzaw il-biżgħat, it-tħassib u l-inkwiet ta’ diversi sezzjonijiet tal-popolazzjoni fis-soċjetajiet tal-UE sabiex jiġu evitati diskorsi ksenofobiċi u kontra l-UE. Il-politiki rilevanti għandhom jinkludu sett ċar, konsistenti u raġunat ta' obbligi kif ukoll denunzja konsistenti ta' retorika u mġiba kontra l-migranti.

| — | Il-gwerer, it-tibdil fil-klima u n-nuqqas ta’ prospetti f’pajjiżi terzi jistgħu joħolqu influss kontinwu u saħansitra akbar ta’ refuġjati u migranti. Il-limitazzjoni tal-fatturi li jikkawżaw il-migrazzjoni b'mod ġenerali hija sfida globali. Se jkun hemm aktar migrazzjoni (inklużi refuġjati minħabba raġunijiet ta’ klima) tat-tipi kollha minħabba l-fenomenu dejjem jikber tal-ispustament tan-nies. Minħabba dan, l-UE trid tkun ippreparata aħjar biex tikkoordina d-distribuzzjoni tagħhom fl-Istati Membri kollha. Il-KESE diġà enfasizza kif proċessi ekonomiċi żbilanċjati jistgħu jżidu d-destabbilizzazzjoni f'dan il-kuntest. Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni li t-Trattat ta’ Lisbona jipprovdi mandat wiesgħa biżżejjed biex jirrevedi l-politika tal-immigrazzjoni sabiex jirregola l-istatus ta’ “individwi spostati minħabba raġunijiet tal-ambjent”. |
| --- | --- |

—

Il-gwerer, it-tibdil fil-klima u n-nuqqas ta’ prospetti f’pajjiżi terzi jistgħu joħolqu influss kontinwu u saħansitra akbar ta’ refuġjati u migranti. Il-limitazzjoni tal-fatturi li jikkawżaw il-migrazzjoni b'mod ġenerali hija sfida globali. Se jkun hemm aktar migrazzjoni (inklużi refuġjati minħabba raġunijiet ta’ klima) tat-tipi kollha minħabba l-fenomenu dejjem jikber tal-ispustament tan-nies. Minħabba dan, l-UE trid tkun ippreparata aħjar biex tikkoordina d-distribuzzjoni tagħhom fl-Istati Membri kollha. Il-KESE diġà enfasizza kif proċessi ekonomiċi żbilanċjati jistgħu jżidu d-destabbilizzazzjoni f'dan il-kuntest. Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-pożizzjoni li t-Trattat ta’ Lisbona jipprovdi mandat wiesgħa biżżejjed biex jirrevedi l-politika tal-immigrazzjoni sabiex jirregola l-istatus ta’ “individwi spostati minħabba raġunijiet tal-ambjent”.

11.   Il-baġit tal-UE

| 11.1 | Il-KESE jirrikonoxxi l-valur miżjud Ewropew għoli tal-programmi li l-proposta tal-Kummissjoni għall-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 tikkonċentra fuqhom iż-żidiet prinċipali fin-nefqa (RŻI, Erasmus+). Madankollu, il-Kumitat jistaqsi dwar il-fatt jekk dawn iż-żidiet isirux askapitu ta' tnaqqis qawwi fil-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-politika ta' koeżjoni u l-Politika Agrikola Komuni (PAK), minħabba l-isforz biex jitnaqqas il-baġit tal-UE, li jonqos minn 1,16 % tal-introjtu nazzjonali gross (ING) tal-UE27 fil-baġits attwali, għal 1,11 % biss fil-QFP ta’ wara l-2020. |
| --- | --- |

11.1

| 11.2 | Il-KESE għandu dubji dwar it-tnaqqis propost fl-impenji ppjanati għall-PAK. Dan it-tnaqqis se jagħmilha impossibbli biex jiġi implimentat mudell ta' żvilupp rurali sostenibbli, objettiv globali tar-riforma l-ġdida tal-PAK, u objettivi oħra inklużi fil-komunikazzjoni riċenti tal-Kummissjoni dwar il-ġejjieni tal-ikel u tal-agrikoltura. |
| --- | --- |

11.2

| 11.3 | Sfortunatament, il-proposta tal-Kummissjoni tidher li hija mmirata b’mod esklużiv lejn il-preservazzjoni tal-istatus quo, u l-KESE jiddispjaċih għad-diskrepanza bejn in-natura u d-daqs tal-isfidi l-ġodda li qed tiffaċċja l-UE, u l-ambizzjonijiet tagħha, u r-riżorsi disponibbli biex tiksibhom. |
| --- | --- |

11.3

| 11.4 | In-nuqqas ta' fiduċja tan-nies fl-istituzzjonijiet demokratiċi nazzjonali u Ewropej qed twassal għat-tkabbir ta' movimenti politiċi li jqajmu dubji dwar il-valuri u l-prinċipji demokratiċi u l-UE nnifisha. Uħud minn dawn il-movimenti politiċi issa huma parti minn gvernijiet ta’ xi Stati Membri tal-UE.






  — | Biex tindirizza l-prijoritajiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali, ġodda kif ukoll kontinwi, l-UE teħtieġ, f’dan il-mument politikament kritiku, Baġit tal-UE b’saħħtu. Il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 hija modesta u mhux ambizzjuża. Bħall-Parlament Ewropew u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, il-KESE jitlob li r-riżorsi jiġu ffissati għal 1,3 % tal-ING u biex id-dħul jiġi l-aktar mir-riżorsi tal-UE stess, billi jiġu stabbiliti ċ-ċifri tat-taxxa proposti mill-Grupp ta’ Livell Għoli dwar ir-Riżorsi Proprji (HLGOR), ippresedut minn Mario Monti (38). |
| --- | --- | --- |

11.4

—

Biex tindirizza l-prijoritajiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali, ġodda kif ukoll kontinwi, l-UE teħtieġ, f’dan il-mument politikament kritiku, Baġit tal-UE b’saħħtu. Il-proposta tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 hija modesta u mhux ambizzjuża. Bħall-Parlament Ewropew u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, il-KESE jitlob li r-riżorsi jiġu ffissati għal 1,3 % tal-ING u biex id-dħul jiġi l-aktar mir-riżorsi tal-UE stess, billi jiġu stabbiliti ċ-ċifri tat-taxxa proposti mill-Grupp ta’ Livell Għoli dwar ir-Riżorsi Proprji (HLGOR), ippresedut minn Mario Monti (38).

| — | Fil-fehma tal-KESE, ir-riżorsi għandhom jiġu ttrasferiti lill-Istati Membri skont il-kriterji tal-ġustizzja distributtiva biex jirrestawraw it-triq tal-konverġenza ekonomika u soċjali li ġiet interrotta mill-kriżi (39). |
| --- | --- |

—

Fil-fehma tal-KESE, ir-riżorsi għandhom jiġu ttrasferiti lill-Istati Membri skont il-kriterji tal-ġustizzja distributtiva biex jirrestawraw it-triq tal-konverġenza ekonomika u soċjali li ġiet interrotta mill-kriżi (39).

| — | Il-KESE jqis li huwa neċessarju li l-QFP li jmiss iżid il-finanzjament biex jippermetti (i) l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-Dikjarazzjoni ta’ Gothenburg dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali biex jistimula l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità fil-kuntest ta’ żvilupp sostenibbli, (ii) it-twettiq tal-Aġenda 2030 tan-NU, u (iii) l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi li jippromovi tranżizzjonijiet ġusti lejn soċjetajiet ekoloġiċi u diġitizzati. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jqis li huwa neċessarju li l-QFP li jmiss iżid il-finanzjament biex jippermetti (i) l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-Dikjarazzjoni ta’ Gothenburg dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali biex jistimula l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità fil-kuntest ta’ żvilupp sostenibbli, (ii) it-twettiq tal-Aġenda 2030 tan-NU, u (iii) l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi li jippromovi tranżizzjonijiet ġusti lejn soċjetajiet ekoloġiċi u diġitizzati.

| — | L-UE teħtieġ baġits ambizzjużi li jkunu strumenti ta' politiki li jiżviluppaw strateġija ċara għat-tisħiħ tal-Unjoni, b'aktar integrazzjoni, aktar demokrazija, appoġġ aktar b'saħħtu għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kemm fl-UE kif ukoll barra minnha, appoġġ akbar għall-kumpaniji biex jiffaċċjaw sfidi ambjentali u diġitali, dimensjoni soċjali aktar b'saħħitha u appoġġ akbar għall-ħajja rurali. Huwa biss b'dan il-mod li l-UE tista’ tikkontrolla u tegħleb il-forzi ċentrifugali interni u tindirizza r-riskji ġeopolitiċi esterni. |
| --- | --- |

—

L-UE teħtieġ baġits ambizzjużi li jkunu strumenti ta' politiki li jiżviluppaw strateġija ċara għat-tisħiħ tal-Unjoni, b'aktar integrazzjoni, aktar demokrazija, appoġġ aktar b'saħħtu għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kemm fl-UE kif ukoll barra minnha, appoġġ akbar għall-kumpaniji biex jiffaċċjaw sfidi ambjentali u diġitali, dimensjoni soċjali aktar b'saħħitha u appoġġ akbar għall-ħajja rurali. Huwa biss b'dan il-mod li l-UE tista’ tikkontrolla u tegħleb il-forzi ċentrifugali interni u tindirizza r-riskji ġeopolitiċi esterni.

| — | Il-KESE jappoġġja l-proposta li l-Istati Membri jirċievu fondi tal-UE bil-kondizzjoni li jirrispettaw il-prinċipju tal-istat tad-dritt, pilastru fundamentali tal-valuri tal-Unjoni skont l-Artikolu 2 tat-TUE. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jappoġġja l-proposta li l-Istati Membri jirċievu fondi tal-UE bil-kondizzjoni li jirrispettaw il-prinċipju tal-istat tad-dritt, pilastru fundamentali tal-valuri tal-Unjoni skont l-Artikolu 2 tat-TUE.

12.   Komunikazzjoni

| 12.1 | Lanqas il-kunċetti u l-programmi politiċi l-aktar ambizzjużi fil-livell tal-UE mhu se jikkontribwixxu biex jingħeleb id-distakk eżistenti bejn l-Unjoni u ċ-ċittadini tagħha jekk ma jiġux ikkomunikati b’mod adegwat. |
| --- | --- |

12.1

| 12.2 | Dan in-nuqqas ta’ qbil bejn l-inizjattivi, l-attivitajiet u d-deċiżjonijiet fil-livell tal-UE u l-perċezzjoni tagħhom miċ-ċittadini tagħha jwassal għal ċirku vizzjuż ta’ ċittadini mhux infurmati jew infurmati ħażin, bil-konsegwenza li l-populiżmu qed jiżdied fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Fl-istess ħin, qed nosservaw il-ħolqien ta’ sentiment anti-Ewropew min-naħa ta’ xi setturi tal-popolazzjoni, xi ħaġa li ddgħajjef ix-xogħol kontinwu fuq il-bini tal-proġett Ewropew. |
| --- | --- |

12.2

| 12.3 | Għalhekk, strateġija ta’ komunikazzjoni komuni u komprensiva għall-istituzzjonijiet kollha tal-UE, fil-livelli kollha, inklużi l-atturi kollha tas-soċjetà ċivili, hija meħtieġa b’mod urġenti sabiex tiġġieled kontra dan in-nuqqas ta’ informazzjoni, kif ukoll informazzjoni li tqarraq b’mod deliberat. |
| --- | --- |

12.3

| 12.4 | Politika ta’ komunikazzjoni effettiva għandha tieħu l-forma ta’ djalogu reali bejn dawk li jipprovdu l-informazzjoni u dawk li jirċevuha, biex jiġi evitat approċċ minn fuq għal isfel. |
| --- | --- |

12.4

| 12.5 | Informazzjoni sostanzjali, kredibbli u vivaċi dwar suġġetti Ewropej tgħin biex toħloq kuxjenza u tiġġenera interess fi kwistjonijiet Ewropej. |
| --- | --- |

12.5

| 12.6 | Il-KESE, bħala pont bejn l-UE u ċ-ċittadini tagħha u permezz tat-350 membru tiegħu, għandu jservi ta’ faċilitatur għal miżuri kkoordinati bħal dawn. Id-diversità tal-membri tal-KESE hija vantaġġ ewlieni f’termini ta’ kuntatt mal-akbar numru possibbli ta' ċittadini minn kull parti tal-Ewropa. B'mod partikolari, jeħtieġ tingħata aktar attenzjoni liż-żgħażagħ.






  — | Ir-rwol ċentrali tal-KESE fit-tnaqqis tad-distakk maċ-ċittadini Ewropej għandu jkun rikonoxxut u appoġġjat aħjar mill-UE. |
| --- | --- | --- |

12.6

—

Ir-rwol ċentrali tal-KESE fit-tnaqqis tad-distakk maċ-ċittadini Ewropej għandu jkun rikonoxxut u appoġġjat aħjar mill-UE.

| — | L-UE għandha wkoll tiddeċentralizza d-djalogi taċ-ċittadini tagħha sabiex il-muniċipalitajiet u r-reġjuni jkunu jistgħu jibdew jiżviluppaw skop u identità Ewropea konġunta. |
| --- | --- |

—

L-UE għandha wkoll tiddeċentralizza d-djalogi taċ-ċittadini tagħha sabiex il-muniċipalitajiet u r-reġjuni jkunu jistgħu jibdew jiżviluppaw skop u identità Ewropea konġunta.

| — | Il-politiki tal-UE għandhom ikunu aktar reattivi għall-proposti miċ-ċittadini, il-komunitajiet u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, sabiex jagħtuhom raġuni biex ikunu involuti. |
| --- | --- |

—

Il-politiki tal-UE għandhom ikunu aktar reattivi għall-proposti miċ-ċittadini, il-komunitajiet u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, sabiex jagħtuhom raġuni biex ikunu involuti.

| — | Il-KESE għandu jevalwa l-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE fl-Istati Membri kull sena, abbażi tal-objettivi tal-politika stabbiliti f’din l-Opinjoni, sabiex jipprovdi tweġibiet konkreti liċ-ċittadini dwar l-impatt tas-sħubija tal-UE fuq il-ħajja ta' kuljum tagħhom. |
| --- | --- |

—

Il-KESE għandu jevalwa l-implimentazzjoni tal-politiki tal-UE fl-Istati Membri kull sena, abbażi tal-objettivi tal-politika stabbiliti f’din l-Opinjoni, sabiex jipprovdi tweġibiet konkreti liċ-ċittadini dwar l-impatt tas-sħubija tal-UE fuq il-ħajja ta' kuljum tagħhom.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  It-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, Artikolu 2.

1

(2)  Din id-definizzjoni ta’ tkabbir sostenibbli ġejja minn Kate Raworth, mill-Istitut tat-Tibdil fl-Ambjent ta’ Oxford University, u l-kunċett tagħha ta’ “doughnut economics”, alternattiva innovattiva għall-ekonomiji tat-tkabbir, u l-mudell ekonomiku u sostenibbli l-ġdid għas-seklu 21 li jista’ jgħin biex tintemm l-inugwaljanza – https://www.kateraworth.com/doughnut/

2

(3)  Din id-definizzjoni hija bbażata fuq ix-xogħol ta’ Sten Thore u Ruzanna Tarverdyan dwar il-kompetittività sostenibbli: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0040162516000664?via%3Dihub

3

(4)  Opinjoni tal-KESE tat-18 ta’ Ottubru 2017 dwar “It-tranżizzjoni lejn futur Ewropew iżjed sostenibbli”(ĠU C 81, 2.3.2018, p. 44).

4

(5)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Ottubru 2018 dwar “Iż-żieda fil-vjolenza neofaxxista fl-Ewropa”.

5

(6)  Opinjoni tal-KESE tas-7 ta’ Diċembru 2017 dwar “Ir-rwol ewlieni tal-kummerċ u l-investiment għat-tilħiq u l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs)”(ĠU C 129, 11.4.2018, p. 27).

6

(7)  Opinjoni tal-KESE tal-21 ta’ Settembru 2016 dwar "Żvilupp sostenibbli: immappjar tal-politiki interni u esterni tal-UE"(ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41).

7

(8)  Opinjoni tal-KESE tal-14 ta’ Novembru 2012 dwar “Prinċipji, proċeduri u azzjonijiet għall- applikazzjoni tal-Artikolu 11(1) u (2) tat-Trattat ta’ Lisbona”(ĠU C 11, 15.1.2012, p. 8).

8

(9)  Opinjoni tal-KESE tat-13 ta’ Lulju 2016 dwar "L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (reviżjoni)", (ĠU C 389, 21.10.2016, p. 35).

9

(10)  Riżoluzzjoni tal-Kunsill u tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, imlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill, dwar Pjan ta' Ħidma tal-Unjoni Ewropea għaż-Żgħażagħ għall-2016-2018

10

Riżoluzzjoni tal-Kunsill u tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, imlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill, dwar Pjan ta' Ħidma tal-Unjoni Ewropea għaż-Żgħażagħ għall-2016-2018

Eurochild Child Participation Strategy (Strateġija għall-Parteċipazzjoni tat-Tfal tal-Eurochild) (Mhux disponibbli bil-Malti) tal-5 ta’ April 2017

Eurochild Child Participation Strategy (Strateġija għall-Parteċipazzjoni tat-Tfal tal-Eurochild)

Il-Programm tan-NU dwar iż-Żgħażagħ – Participation in Development – Summary Guidelines for Development Partners (Parteċipazzjoni taż-Żgħażagħ fl-Iżvilupp – Linji Gwida Sommarji għas-Sħab għall-Iżvilupp) (Mhux disponibbli bil-Malti)

Participation in Development – Summary Guidelines for Development Partners (Parteċipazzjoni taż-Żgħażagħ fl-Iżvilupp – Linji Gwida Sommarji għas-Sħab għall-Iżvilupp)

(11)  Opinjoni tal-KESE tat-18 ta’ Ottubru 2018 dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni L-Impenn, il-Konnessjoni u l-Għoti tas-Setgħa liż-żgħażagħ: Strateġija tal-UE dwar iż-Żgħażagħ (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 142).

11

(12)  Opinjoni tal-KESE tas-17 ta’ Settembru 2015 dwar It-titjib tat-Trattat ta’ Lisbona (ĠU C 13, 15.1.2016, p. 183).

12

(13)  Riżoluzzjoni tal-KESE tal-5 ta’ Lulju 2017 dwar Il-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa u lil hinn (ĠU C 345, 13.10.2017, p. 11).

13

(14)  Il-Kummissjoni Globali tal-ILO dwar il-Futur tax-Xogħol - Work for a brighter future (Ħidma għal ġejjieni aktar pożittiv) (Mhux disponibbli bil-Malti) tat-22 ta’ Jannar 2019.

14

Work for a brighter future (Ħidma għal ġejjieni aktar pożittiv)

(15)  Opinjoni tal-KESE tal-20 ta’ Frar 2019 dwar il-komunikazzjoni mill-Kummissjoni Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2019 - Għal Ewropa aktar b’saħħitha fid-dawl tal-inċertezza globali (ĠU C 190, 5.6.2019, p. 24).

15

Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2019 - Għal Ewropa aktar b’saħħitha fid-dawl tal-inċertezza globali

(16)  Karta ta’ Riflessjoni tal-Kummissjoni Ewropea Towards a Sustainable Europe by 2030 (Lejn Ewropa Sostenibbli sal-2030) (Mhux disponibbli bil-Malti) tat-30 ta’ Jannar 2019.

16

(17)  The Global Risk Report 2019 (Ir-Rapport dwar ir-Riskju Globali 2019) għall-forum ekonomiku dinji - sommarju eżekuttiv (Mhux disponibbli bil-Malti).

17

(18)  Opinjoni tal-KESE tal-25 ta’ Jannar 2017 dwar Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10).

18

(19)  OECD – Rapport dwar The economic consequences of Climate Change (Il-Konsegwenzi Ekonomiċi tat-Tibdil fil-Klima) tat-2 ta' Settembru 2016 (Mhux disponibbli bil-Malti).

19

The economic consequences of Climate Change

(20)  Opinjoni tal-KESE tas-17 ta’ Ottubru 2018 dwar Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima (
  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 8
  ).

20

ĠU C 62, 15.2.2019, p. 8

(21)  Opinjoni tal-KESE tat-2 ta’ Lulju 2015 dwar Il-Protokoll ta’ Pariġi – Pjan ta’ azzjoni għall-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima globali wara l-2020 (ĠU C 383, 17.11.2015, p. 74).

21

(22)  Opinjoni tal-KESE tas-6 ta’ Diċembru 2017 dwar Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għall-iżvilupp ta’ politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 18).

22

(23)  Opinjoni tal-KESE tas-27 ta’ April 2016 dwar Il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98).

23

(24)  Manifesto for a Sustainable Europe for its Citizens (Manifest għal Ewropa Sostenibbli għaċ-Ċittadini Tagħha) tat-28 ta’ Settembru 2018 (Mhux disponibbli bil-Malti).

24

(25)  Komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal-14 ta’ Ottubru 2015 dwar Kummerċ għal Kulħadd.

25

(26)  Opinjoni tal-KESE tat-23 ta’ Jannar 2019 dwar Ir-rwol tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles (ĠU C 159, 10.5.2019, p. 28).

26

Ir-rwol tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles

(27)  Opinjoni tal-KESE tat-23 ta’ Jannar 2019 dwar Ir-riforma tad-WTO biex tadatta għal żviluppi fil-kummerċ dinji (ĠU C 159, 10.5.2019, p. 15).

27

Ir-riforma tad-WTO biex tadatta għal żviluppi fil-kummerċ dinji

(28)  Dawn is-servizzi, li l-Kummissjoni tiddeskrivi bħala “servizzi essenzjali”, u li l-20 prinċipju tagħhom ma jipprovdix lista eżawrjenti, jaqgħu taħt “servizzi ta’ interess ġenerali”soġġetti għal obbligi ta’ servizz pubbliku. Il-kunċett ta’ “servizzi essenzjali”ma jeżistix fid-dritt tal-Unjoni, li jittratta biss servizzi pubbliċi (trasport) u servizzi ta’ interess ġenerali (ekonomiċi, mhux ekonomiċi).

28

(29)  Bħalissa l-KESE qed jabbozza Opinjoni fuq inizjattiva proprja Għal implimentazzjoni aħjar tal-Pilastru Soċjali, il-promozzjoni ta’ servizzi essenzjali fi ħdan il-qafas tal-kontribut tal-KESE għas-Summit ta’ Sibiu u lil hinn minnu.

29

Għal implimentazzjoni aħjar tal-Pilastru Soċjali, il-promozzjoni ta’ servizzi essenzjali

(30)  Opinjoni tal-KESE tas-17 ta’ Ottubru 2018 dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE+) (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 165).

30

(31)  Opinjoni tal-KESE tal-20 ta’ Settembru 2017 dwar Sistema fiskali favorevoli għal kompetizzjoni ġusta u għat-tkabbir ekonomiku (ĠU C 434, 15.12.2017, p. 18).

31

(32)  Ara n-nota 31 f'qiegħ il-paġna.

32

(33)  Opinjoni tal-KESE tal-20 ta’ Settembru 2017 dwar Bażi għat-Taxxa Korporattiva Komuni (Konsolidata) (ĠU C 434, 15.12.2017, p. 58).

33

(34)  Opinjoni tal-KESE tat-12 ta’ Lulju 2018 dwar It-tassazzjoni tal-profitti ta’ kumpaniji multinazzjonali fl-ekonomija diġitali (ĠU C 367, 10.10.2018, p. 73).

34

(35)  Ara n-nota 22 f'qiegħ il-paġna.

35

(36)  Opinjoni tal-KESE tas-7 ta’ Diċembru 2017 dwar Il-Vantaġġi ta’ approċċ ta’ Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità (CLLD) għal żvilupp integrat lokali u rurali (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 36).

36

(37)  Opinjoni tal-KESE tat-12 ta’ Diċembru 2018 dwar L-ispejjeż tan-nuqqas ta’ immigrazzjoni u tan-nuqqas ta’ integrazzjoni (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 1).

37

(38)  Final report and recommendations of the High Level Group on Own Resources on the Future financing of the EU, (Rapport u rakkomandazzjonijiet finali tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar ir-Riżorsi Proprji) (mhux disponibbli bil-Malti) – Diċembru 2016.

38

(39)  Opinjoni tal-KESE tad-19 ta’ Settembru 2018 dwar Il-Qafas Finanzjarju Pluriennali għall-2021-2027 (ĠU C 440, 6.12.2018, p. 106).

39

---

ANNEX

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew tal-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 59(4) tar-Regoli ta’ Proċedura):

a)   Punt 1.5

Ibdel it-test kif ġej:

Tkabbir sostenibbli jfisser li t-tkabbir għandu jkun ibbażat mhux biss fuq il-kwantità imma wkoll – fil-fatt, aktar, – fuq il-kwalità, li jfisser (i) l-ebda sfruttament tal-ambjent jew tax-xogħol, (ii) kondizzjonijiet tal-għajxien ġusti, (iii) tkabbir ekonomiku mkejjel mhux biss mill-fluss annwali, iżda wkoll minn ħażniet ta’ ġid u d-distribuzzjoni tagħhom, (iv) l-issodisfar tal-ħtiġijiet ta’ kulħadd fi ħdan il-limiti tal-mezzi tal-pjaneta, (v) ekonomiji li qed jiżviluppaw li jippermettulna nirnexxu, irrispettivament minn jekk jikbrux jew le, u (vi) fluss magħluq ta’ dħul li jiċċirkola bejn id-djar, in-negozji, il-banek, il-gvern u l-kummerċ, li jopera b’mod soċjali u ekoloġiku. L-enerġija, il-materjali, id-dinja naturali, is-soċjetà umana, il-poter u l-ġid li għandna komuni: kollha huma nieqsa mill-mudell attwali. Ix-xogħol bla ħlas tal-persuni li jindokraw – prinċipalment in-nisa – huwa injorat, għalkemm l-ebda ekonomija ma tista’ taħdem mingħajrhom.


  Il-kunċett ta’ tkabbir sostenibbli jirreferi għal tkabbir li jirrikonoxxi mhux biss kunsiderazzjonijiet ekonomiċi iżda wkoll kunsiderazzjonijiet soċjali u ambjentali. F’dawn l-aħħar snin ġew ippreżentati tipi differenti ta’ mudelli ekonomiċi, pereżempju d-“doughnut economics” li għandu l-għan li jissodisfa l-ħtiġijiet essenzjali ta’ kulħadd (abbażi ta’ 12-il “fondazzjoni soċjali”) fi ħdan il-mezzi tal-pjaneta (definiti minn 9 “konfini planetarji”). Bl-istess mod, il-proposti saru biex jitkejjel it-tkabbir b’indikaturi li jmorru ‘lil hinn mill-PDG’.

Raġuni

L-għan huwa li jiġi ċċarat il-fatt li t-test imħassar mhuwiex definizzjoni adottata b’mod komuni ta’ tkabbir sostenibbli, iżda jirreferi għall-mudell ekonomiku ppreżentat minn Kate Raworth imsemmi fin-nota ta’ qiegħ il-paġna. Fil-fatt, it-test lanqas ma jiddeskrivi l-idea ċentrali ta’ dan il-mudell “Doughnut”, iżda jgħaqqad il-prerekwiżiti, il-karatteristiċi, l-implikazzjonijiet u l-aspetti tal-kejl marbutin miegħu.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 75 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 132 |
| Astensjonijiet | : | 11 |

Favur

:

75

Kontra

:

132

Astensjonijiet

:

11

b)   Punt 1.6

Ibdel it-test kif ġej:

Sadanittant, il-kunċett tal-kompetittività sostenibbli hija
  jirreferi għal mudell li jibbilanċja l-prosperità ekonomika, il-kwistjonijiet ambjentali u l-inklużività soċjali. F’dan il-kuntest,Dan hu rifless, pereżempju, fl-indiċi tal-kompetittività globali aġġustat għas-sostenibbiltà mill-WEF
  jeħtieġ li jqis żewġ dimensjonijiet ġodda – dawk ambjentali u soċjali.

Raġuni

L-indiċi tal-kompetittività aġġustat għas-sostenibbiltà jqis b’mod speċifiku d-dimensjonijiet ambjentali u soċjali.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 64 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 147 |
| Astensjonijiet | : | 13 |

Favur

:

64

Kontra

:

147

Astensjonijiet

:

13

c)   Kaxxa 1 (wara l-punt 1.14), it-2 inċiż

Ibdel it-test kif ġej:

Il-kompetittività u s-sostenibbiltà ma jmorrux kontra xulxin sakemm l-aspetti soċjali u ambjentali huma parti integrali tal-valutazzjoni tal-prodotti u s-servizzi fis-suq.mid-definizzjoni tal-kompetittività. Il-kompetittività ma tridx tkun definita biss skont il-kwantità u l-ipprezzar imma preferibbilment billi jitqiesu wkoll il-valuri, il-kwalità u s-sostenibbiltà Ewropej.

Raġuni

Il-kompetittività fis-swieq mhix iddeterminata mid-definizzjonijiet.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 66 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 148 |
| Astensjonijiet | : | 9 |

Favur

:

66

Kontra

:

148

Astensjonijiet

:

9

d)   Kaxxa 1 (wara l-punt 1.14), il-5 inċiż

Ibdel it-test kif ġej:

Jeħtieġ li l-kumpaniji Ewropej, il-ħaddiema, il-konsumaturi u s-soċjetà ċivili kollha jaqdu r-rwol u r-responsabbiltajiet tagħhom u jaġixxu bħala mexxejja f’għajnejn il-bqija tad-dinja fir-rigward tas-sostenibbiltà
  jekk il-kompetittività u s-sostenibbiltà ekonomika tas-sistema Ewropea tagħna jiġu definiti mill-ġdid fir-rigward tal-fruntieri tal-pjaneta unika tagħna.

Raġuni

L-atturi kollha tas-soċjetà ċivili jeħtieġ jaqdu r-rwoli u r-responsabbiltajiet tagħhom. Dan jgħodd irrispettivament mid-definizzjonijiet.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 56 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 138 |
| Astensjonijiet | : | 9 |

Favur

:

56

Kontra

:

138

Astensjonijiet

:

9

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/50 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/50

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-futur tal-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu wara l-2020”

(opinjoni esploratorja)

(2019/C 228/07)

Relatur: Stefano MALLIA

Korelatur: Ioannis VARDAKASTANIS

| Konsultazzjonijiet | Kunsill – Presidenza Rumena, 20.9.2018
  Ittra mis-Sur Victor NEGRESCU, Ministru Delegat għall-Affarijiet Ewropej tar-Rumanija |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-TFUE |
| Sezzjoni responsabbli | Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Adottata fis-sezzjoni | 8.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 542 |
| Riżultat
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 71/0/1 |

Konsultazzjonijiet

Kunsill – Presidenza Rumena, 20.9.2018

Ittra mis-Sur Victor NEGRESCU, Ministru Delegat għall-Affarijiet Ewropej tar-Rumanija

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-TFUE

Sezzjoni responsabbli

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni

8.3.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja nru

542

Riżultat

(favur/kontra/astensjonijiet)

71/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jqis il-politika ta’ koeżjoni bħala l-pilastru fundamentali sabiex l-UE toqrob lejn iċ-ċittadini tagħha u biex jitnaqqsu d-disparitajiet fost ir-reġjuni tal-UE u l-inugwaljanzi fost in-nies. Il-KESE huwa tal-fehma li l-proposta li jitnaqqas id-daqs tal-baġit għall-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu 2021-2027 mhijiex aċċettabbli. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ strateġija Ewropea ambizzjuża u ċara li tkun allinjata mal-Aġenda 2030 tan-NU u mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha u li jkollha mekkaniżmu b’saħħtu ta’ koordinazzjoni li jista’ jiggarantixxi kontinwità robusta bejn iċ-ċikli politiċi differenti. Il-politika ta’ koeżjoni għandha tifforma parti integrali minn din l-istrateġija ambizzjuża u għalhekk il-politika ta’ koeżjoni nnifisha għandha tiġi żviluppata b’tali mod li jkollha l-għodod meħtieġa biex tilqa’ kontra l-isfidi tal-futur bħat-tibdil fil-klima, filwaqt li tħaddan livell ogħla ta’ kompetittività u tiġġestixxi t-tranżizzjoni lejn żvilupp sostenibbli u toħloq impjiegi ta’ kwalità. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Huwa importanti li filwaqt li jingħata bidu għall-isforz tant meħtieġ biex il-politika ta’ koeżjoni tkun valida għall-futur, ma ninsewx l-isfidi tal-lum, li qed ikomplu jħallu impatt kbir fuq is-soċjetà. Hawnhekk qed nirreferu speċifikament għall-isfidi soċjali, bħall-marġinalizzazzjoni u d-diskriminazzjoni kontra minoranzi u gruppi etniċi speċifiċi, jew il-vjolenza domestika, l-isfidi ekonomiċi bħall-aċċess għall-finanzi u t-titjib tal-ħiliet, u l-isfidi ambjentali bħat-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja u l-ġestjoni tal-iskart. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-politika ta’ koeżjoni tal-UE għandu jkollha approċċ territorjali qawwi, li jkollu l-għan li jagħti s-setgħa lil kull reġjun bl-għodod meħtieġa biex itejbu l-kompetittività tagħhom b’mod sostenibbli. Il-KESE huwa tal-fehma li r-reġjuni kollha għandhom ikunu eliġibbli għall-finanzjament. Min-naħa l-oħra, il-KESE għandu jesprimi bis-sod id-diżappunt tiegħu dwar id-dgħufija tad-dinamika transkonfinali fi ħdan il-politika ta’ koeżjoni. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jekk l-Ewropa se timxi lejn il-livell li jmiss ta’ żvilupp ekonomiku, il-politika ta’ koeżjoni għandha tadotta dejjem aktar approċċ divrenzjat skont ir-reġjun f’dak li għandu x’jaqsam ma’ investimenti u reazzjonijiet ta’ politika. Il-KESE jemmen li dan jista’ jikkontribwixxi għal approċċ territorjalment aktar imfassal apposta, li jappoġġja fl-istess ħin l-aktar żoni iżolati u b’popolazzjoni baxxa (densità ta’ popolazzjoni baxxa ħafna, gżejjer, muntanji, eċċ.) kif ukoll l-aktar żoni urbani funzjonali “popolari”li xorta għandhom sfidi b’rabta mal-iżvilupp tagħhom. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jilqa’ r-rabta aktar b’saħħitha mas-Semestru Ewropew u jitlob ukoll għal integrazzjoni mar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż bħala mezz biex jitħeġġu r-riformi strutturali. Il-KESE jistenna wkoll li jkun hemm rabta aktar b’saħħitha bejn l-istrateġija ta’ investiment fil-livell Ewropew u dik tal-Istati Membri. Huwa importanti li l-fondi ma jissostitwixxux l-isforzi tal-Istati Membri iżda jikkumplementawhom. Huwa wkoll essenzjali li l-Istati Membri jikkunsidraw li jmexxu ’l quddiem proġetti li jkunu rnexxew. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jemmen li l-pakkett regolatorju għandu jkun ħafna aktar sempliċi u jevita l-mikroġestjoni tal-fondi. Għandu jkun hemm divrenzjar f’termini ta’ proċeduri burokratiċi għall-programmi operattivi li huma meqjusa li huma ta’ daqs relattivament żgħir fir-rigward ta’ programmi ħafna akbar. Filwaqt li l-KESE qed jappella lill-Istat Membru biex jippromovi l-possibbiltà offruta mill-oqfsa leġislattivi attwali ta’ proċedura simplifikata għal aċċess għall-fondi għal proġetti ta’ daqs żgħir, qed jistieden ukoll lill-Kummissjoni biex tistħarreġ possibilitajiet ulterjuri li jistgħu jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni ta’ atturi iżgħar. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jappoġġja l-użu ta’ strumenti finanzjarji iżda jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li meta jitfasslu dawn l-istrumenti, jitwettaq test bir-reqqa dwar l-adegwatezza biex jiġi żgurat li dawn l-istrumenti jkunu adatti għall-Istati Membri kollha u li dawn l-istrumenti jkunu jistgħu jintużaw mill-SMEs u l-NGOs. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Waħda mill-problemi ewlenin tal-politika ta’ koeżjoni hija n-nuqqas ta’ komunikazzjoni effettiva. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tkompli twettaq rieżami tal-obbligi ta’ pubbliċità attwali u taġġornahom b’mod sinifikanti filwaqt li tqis il-mezzi moderni tal-kanali ta’ komunikazzjoni diġitali. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Wasal iż-żmien li kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Istati Membri jieqfu jitkellmu biss dwar l-aspett ta’ sħubija u jieħdu azzjoni biex jiżguraw li jkun hemm parteċipazzjoni b’saħħitha u sinifikanti tas-soċjetà ċivili fl-istadji kollha tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. Dan għandu jsir billi nibnu fuq l-esperjenzi ta’ suċċess tas-sħubija li akkwistajna fuq livell lokali. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jirrimarka li fil-livell tal-UE ma hemm l-ebda involviment strutturat tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-proċess għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. Għalhekk huwa jirrakkomanda bil-qawwa li l-Kummissjoni tistabbilixxi forum Ewropew ta’ koeżjoni tas-soċjetà ċivili bil-parteċipazzjoni tal-imsieħba soċjali, tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u ta’ partijiet ikkonċernati oħra. Permezz ta’ dan il-forum, il-Kummissjoni tista’ tikkonsulta lill-imsieħba soċjali u ‘l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fuq bażi annwali dwar l-istat ta’ implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni matul iċ-ċikli differenti ta’ programmazzjoni. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Kummenti Ġenerali

| 2.1. | Il-missjoni tal-politika ta’ koeżjoni tal-UE kif iddikjarata fl-Artikolu 174 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) (1) hija li ssaħħaħ il-koeżjoni ekonomika u soċjali billi tnaqqas id-differenzi fil-livell ta’ żvilupp bejn ir-reġjuni. Din id-dikjarazzjoni ta’ missjoni trid tibqa’ fil-qalba tal-azzjonijiet kollha meħuda fi ħdan l-isfera tal-politika ta’ koeżjoni u għandha tissaħħaħ mill-Kummissjoni fejn l-awtoritajiet tal-Istati Membri jkunu responsabbli għall-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-bidliet li ġejjin li s-soċjetà qed tibda tesperjenza b’riżultat tal-globalizzazzjoni u t-teknoloġiji ġodda u futuri jitolbu proċess ta’ adattament li ftit pajjiżi bdew jittrattaw fil-fond. Huwa importanti li nimmaniġġjaw it-tranżizzjoni lejn il-mudelli ekonomiċi ġodda bbażati fuq dawn it-teknoloġiji ġodda u futuri. Il-KESE jemmen li l-politika ta’ koeżjoni għandha l-mezzi biex tgħin tindirizza l-isfidi emerġenti ġodda, u jqis li dan huwa wieħed mill-pilastri fundamentali biex l-UE toqrob lejn iċ-ċittadini tagħha u biex jitnaqqsu d-disparitajiet bejn ir-reġjuni tal-UE u l-inugwaljanza fost in-nies. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-baġit tal-UE huwa parti żgħira min-nefqa pubblika totali fl-UE, u jammonta għal inqas minn 1 % tal-introjtu u madwar 2 % biss tan-nefqa pubblika tat-28 Stat Membru tal-UE. Matul il-perjodu 2014-2020, id-daqs tal-baġit tal-UE kien ta’ 0,98 % tal-introjtu nazzjonali gross tal-UE. Is-sehem tal-politika ta’ koeżjoni mill-baġit totali tal-UE kien madwar 35 % tul dan iż-żmien (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-proposta li jitnaqqas id-daqs tal-baġit għall-politika ta’ koeżjoni għall-perjodu 2021-2027 mhijiex aċċettabbli. Il-politika ta’ koeżjoni hija waħda mill-iktar politiki konkreti tal-UE u waħda li jista’ jkollha impatt dirett importanti fuq il-ħajja taċ-ċittadini. Ma nistgħux nistennew li nitolbu lin-nies jappoġġjaw aktar l-Ewropa filwaqt li fl-istess ħin innaqqsu l-baġit ta’ politika daqshekk importanti. Madankollu, huwa ta’ importanza kbira li dawn l-investimenti ma jissostitwixxux l-isforzi tal-Istati Membri iżda jikkumplementawhom kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak reġjonali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | F’konformità ma’ talbiet simili mill-Parlament Ewropew, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tippreżenta u tmexxi ’l quddiem aġenda għal politika ta’ koeżjoni b’saħħitha u effettiva għal wara l-2020 (3). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Fl-istess ħin il-KESE jappella lill-Istati Membri biex jaħdmu sabiex jintlaħaq qbil dwar sistema usa’ ta’ riżorsi proprji tal-UE biex jiġi żgurat li l-baġit tal-UE jkollu riżorsi adegwati u jkun jista’ jindirizza l-isfidi akbar tiegħu fiż-żminijiet li ġejjin. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Għalkemm, kumplessivament, il-politika ta’ koeżjoni għandha baġit relattivament żgħir, uriet li ġġib valur miżjud ċar. Fl-2014-2020, il-politika ta’ koeżjoni mmobilizzat aktar minn EUR 480 biljun f’investimenti, li għandhom jirriżultaw, pereżempju, f’aktar minn 1 miljun intrapriża li jirċievu appoġġ, 42 miljun ċittadin li għandhom aċċess għal servizzi tas-saħħa mtejba, 25 miljun ruħ se jibbenefikaw minn prevenzjoni tal-għargħar u n-nirien, kważi 17-il miljun ċittadin addizzjonali tal-UE konnessi ma’ faċilitajiet tad-drenaġġ, 15-il miljun unità domestika addizzjonali b’aċċess għall-broadband, u aktar minn 420 000 impjieg ġdid. 5 miljun Ewropew se jibbenefikaw ukoll minn taħriġ u programmi ta’ tagħlim tul il-ħajja, u 6,6 miljun tifel u tifla se jkollhom aċċess għal skejjel ġodda u moderni u kura tat-tfal. Il-KESE huwa tal-fehma li l-politika ta’ koeżjoni jeħtieġ tibni fuq dawk l-eżempji lokali fejn l-involviment taċ-ċittadini ġie meqjus li rnexxa. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Barra minn hekk, f’għadd ta’ Stati Membri, il-politika ta’ koeżjoni wriet li hija s-sors ewlieni ta’ investiment pubbliku (4). L-effetti indiretti tal-politika ta’ koeżjoni, dawk li jirriżultaw mit-titjib żviluppat biex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti tagħha (f’termini, pereżempju, tat-trasparenza, ir-responsabbiltà jew l-ugwaljanza tal-opportunitajiet) kienu ta’ benefiċċju wkoll b’mod partikolari għall-Ewropej. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Madankollu, għalkemm l-Ewropa għamlet ħafna progress f’termini ta’ żvilupp u prosegwiment ta’ azzjonijiet biex tissaħħaħ il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tagħha, kif stipulat fit-TFUE, għad fadlilha ħafna x’tagħmel biex jintlaħaq żvilupp armonjuż ġenerali. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Wara l-kriżi ekonomika, l-Ewropa kienet kapaċi terġa’ tesperjenza tkabbir ekonomiku, b’mod partikolari f’pajjiżi b’introjtu baxx, u d-disparitajiet reġjonali qegħdin sa fl-aħħar jonqsu f’termini ta’ PDG per capita (5). Madankollu, id-differenzi bejn ir-reġjuni għadhom kbar, u f’xi każijiet saħansitra qed jikbru. Il-produttività hija akbar fl-aktar pajjiżi żviluppati, u r-reżiljenza u l-kapaċità tagħhom li jikkompetu f’dinja globalizzata hija ferm akbar minn dawk ta’ Stati Membri inqas żviluppati. Din is-sitwazzjoni tirriżulta f’diverġenzi fil-kuntest soċjali tal-popolazzjoni, bħal livelli ogħla ta’ faqar, in-numru u l-kundizzjoni ta’ persuni f’riskju ta’ esklużjoni, jew l-aċċess għall-edukazzjoni u l-protezzjoni soċjali u l-kwalità tagħhom, fost oħrajn. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.10.1. | Għalhekk, sabiex ikomplu jitnaqqsu d-disparitajiet ekonomiċi u soċjali, il-KESE jemmen li l-politika ta’ koeżjoni għandha tkompli tinvesti fl-innovazzjoni, l-impjiegi, l-inklużjoni soċjali, l-ambjent, l-edukazzjoni inklużiva, il-programmi u l-infrastruttura tas-saħħa, it-teknoloġija l-aktar avvanzata u aċċessibbli, u netwerks tat-trasport u infrastruttura effiċjenti. Dan jeħtieġ isir sabiex jittejjeb l-aċċess universali għas-suq tax-xogħol u jinħoloq suq uniku li jagħti spinta lit-tkabbir, lill-produttività u lill-ispeċjalizzazzjoni f’oqsma ta’ vantaġġ komparattiv fir-reġjuni kollha. |
| --- | --- |

2.10.1.

| 2.10.2. | Fid-dinja globalizzata, l-intrapriżi jridu jikkompetu ma’ kumpaniji minn postijiet bi prezz baxx kif ukoll ma’ kumpaniji innovattivi ħafna. L-UE għandha tappoġġja riformi li jippromovu ambjent favorevoli għall-investiment li fih in-negozji jistgħu jmorru tajjeb ħafna u jikbru filwaqt li ċ-ċittadini jibbenefikaw minn kundizzjonijiet tax-xogħol aħjar. Il-fondi ta’ koeżjoni għandhom jintużaw biex jipprovdu qafas aħjar għal negozji ġodda, imprendituri u SMEs innovattivi u biex jappoġġjaw lin-negozji tal-familja b’mod aktar effettiv (6), kif ukoll biex jippromovu d-diversità tagħha (il-ġeneru, il-persuni b’diżabilità, il-minoranzi etniċi, eċċ.) sabiex isiru aktar kompetittivi u impenjati aktar lejn ir-responsabbiltà soċjali. |
| --- | --- |

2.10.2.

| 2.11. | Għad hemm ħafna oqsma relatati mal-għanijiet ambjentali (l-użu ta’ inqas enerġija u enerġija aktar nadifa, l-iżvilupp ta’ infrastrutturi aktar effiċjenti, it-tnaqqis tat-tniġġis, eċċ.), kwistjonijiet ta’ sigurtà transfruntiera, l-edukazzjoni, l-inklużjoni soċjali, l-aċċessibbiltà għal persuni b’diżabbiltà, it-trasport, is-servizzi pubbliċi, u ostakli oħra għall-moviment liberu ta’ oġġetti, servizzi, persuni u kapital li jistgħu jibbenefikaw minn koeżjoni territorjali aktar b’saħħitha. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.11.1. | Huwa għalhekk li l-KESE jqis li r-reġjuni kollha għandhom ikunu eliġibbli għall-finanzjament. Il-politika ta’ koeżjoni tal-UE għandha tkun parti integrali minn strateġija ta’ investiment Ewropea, b’approċċ territorjali qawwi, li jkollu l-għan li jawtonomizza kull reġjun bl-għodod neċessarji biex tiżdied il-kompetittività tagħhom. Din għandha twassal għal trasformazzjoni ekonomika u strutturali, li tiżgura bażi reżiljenti f’kull reġjun, abbażi tal-qawwiet tagħhom stess (7). |
| --- | --- |

2.11.1.

| 2.12. | Filwaqt li hija kruċjali għall-bini ta’ spazju Ewropew komuni, il-kooperazzjoni territorjali Ewropea (Interreg), fil-forom kollha tagħha – transkonfinali, transnazzjonali, interreġjonali u l-ftuħ tagħha għall-pajjiżi ġirien – hija l-pedament tal-integrazzjoni Ewropea. Din tgħin biex jiġi evitat li l-fruntieri tal-Ewropa jinbidlu f’ostakli, tqarreb lill-Ewropej lejn xulxin, tgħin biex issolvi problemi komuni, tiffaċilita l-kondiviżjoni tal-ideat u l-assi u tinkoraġġixxi inizjattivi strateġiċi mmirati lejn għanijiet komuni (8). Għal din ir-raġuni, il-KESE jemmen li huwa essenzjali li l-Istati Membri jkomplu jwettqu miżuri konġunti u jiskambjaw il-prattiki u l-istrateġiji. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.12.1. | Il-KESE jinnota b’dispjaċir (9), madankollu, li l-politika ta’ koeżjoni għadha ma toffrix soluzzjonijiet komprensivi għall-isfidi li jiffaċċjaw żoni speċifiċi bi żvantaġġi strutturali u permanenti (densità ta’ popolazzjoni baxxa ħafna, gżejjer, reġjuni muntanjużi, eċċ.) imsemmija fl-Artikolu 174 tat-TFUE. Il-KESE jemmen li għandu jiġi żviluppat mekkaniżmu ġdid li jippermetti li dawn iż-żoni jindirizzaw b’mod effettiv l-isfidi speċifiċi u kumplessi tagħhom. Din ma tistax tibqa’ kompetenza tal-awtoritajiet nazzjonali waħidhom. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-politika ta’ koeżjoni għandha tinkoraġġixxi l-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri u l-partijiet interessati reġjonali u lokali tagħhom fil-mod kif it-territorji speċifiċi tagħhom jiġu indirizzati. |
| --- | --- |

2.12.1.

| 2.13. | Il-prijorità tal-UE fir-rigward ta’ żoni skarsament popolati u reġjuni ultraperiferiċi għandha tkun li ssaħħaħ il-konnessjonijiet li jgħaqqduhom mal-Ewropa kontinentali u s-sens ta’ appartenenza taċ-ċittadini tagħhom fil-proġett Ewropew. Minkejja s-sitwazzjoni baġitarja stretta ħafna, l-appoġġ speċifiku għar-reġjuni ultraperiferiċi, b’popolazzjoni baxxa jew reġjuni ultraperiferiċi, m’għandux jitnaqqas. Dawn ir-reġjuni għandu jkollhom aċċess għal riżorsi finanzjarji xierqa biex ikunu jistgħu jilħqu l-għanijiet komuni Ewropej u biex jikkumpensaw għall-iżvantaġġi tagħhom, b’mod partikolari dawk marbuta mad-distanza (10) jew mad-densità estremament baxxa tal-popolazzjoni tagħhom. Għalhekk, hemm bżonn li fl-estimi u d-deċiżjoni dwar id-distribuzzjoni tal-fondi (“il-metodu ta’ Berlin”) u dwar ir-rekwiżiti ta’ konċentrazzjoni tematika u r-rati ta’ kofinanzjament jiġu inklużi fatturi demografiċi u ġeografiċi ((1) l-aktar żviluppati, (2) fi tranżizzjoni u (3) reġjuni inqas żviluppati). L-inklużjoni ta’ dawn il-fatturi tista’ tikkumpensa żoni żvantaġġati skarsament popolati u reġjuni ultraperiferiċi bi kwantità ta’ finanzjament adegwata u bl-orjentazzjoni flessibbli tal-investimenti. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Iktar minn nofs il-popolazzjoni tad-dinja issa tgħix f’żoni urbani, u din iċ-ċifra hija mistennija li tiżdied għal 70 % sal-2050 (11). Filwaqt li l-attività ekonomika ta’ dawn iż-żoni hija għolja ħafna, huwa essenzjali li dawn joffru ambjent ta’ għajxien sostenibbli u ta’ kwalità għolja għaċ-ċittadini tagħhom. Għaldaqstant, il-KESE jemmen li għandhom ikomplu jirċievu l-attenzjoni taħt il-politika ta’ koeżjoni, iżda jinkoraġġixxi wkoll l-iżvilupp tagħhom fil-kuntest fiżiku tagħhom (żvilupp poliċentriku, konnessjonijiet bejn iż-żoni urbani u dawk rurali, eċċ.). |
| --- | --- |

2.14.

3.   Viżjoni aktar b’saħħitha f’qafas aktar ċar, aktar flessibbli u effiċjenti

| 3.1. | Il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ strateġija Ewropea ambizzjuża, ġdida u ċara li tkun allinjata mal-Aġenda 2030 tan-NU u mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha kif ukoll mal-impenji globali l-oħra tal-UE bħall-ftehimiet internazzjonali (eż. il-Ftehimiet ta’ Pariġi) kif ukoll mal-Konvenzjonijiet tan-NU (pereżempju l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità), u li jkollha mekkaniżmu b’saħħtu ta’ koordinazzjoni li jista’ jiggarantixxi l-kontinwità robusta bejn iċ-ċikli politiċi differenti. F’dan ir-rigward, il-KESE jilqa’ bi pjaċir kbir id-dokument ta’ riflessjoni l-ġdid tal-Kummissjoni dwar Ewropa aktar sostenibbli sal-2030 li jiftaħ id-diskussjoni f’din id-direzzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-politika ta’ koeżjoni jeħtieġ tifforma parti integrali minn din l-istrateġija ambizzjuża u għalhekk il-politika ta’ koeżjoni nnifisha għandha tiġi żviluppata b’tali mod li tkun valida għall-futur, jiġifieri politika li jkollha l-għodod meħtieġa biex tilqa’ kontra l-isfidi tal-futur bħat-tibdil fil-klima, filwaqt li tħaddan teknoloġiji ġodda u tikseb żvilupp sostenibbli u toħloq impjiegi ta’ kwalità. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | F’konformità mal-isforz sabiex il-politika ta’ koeżjoni tkun valida għall-futur, il-KESE jistieden lill-Kunsill u lill-Parlament ikomplu bl-isforzi biex ikomplu jirrevedu s-sistema ta’ allokazzjoni ta’ fondi taħt il-politika ta’ koeżjoni, filwaqt li jitqiesu b’mod speċifiku kriterji oħra (lil hinn mill-PDG). Tali kriterji għandhom jirrelataw ma’ kwistjonijiet bħalma huma l-inugwaljanza, il-migrazzjoni, il-qgħad u l-qgħad fost iż-żgħażagħ, il-kompetittività, it-tibdil fil-klima, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u d-demografija. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Huwa importanti li, filwaqt li nagħtu bidu għal sforz tant meħtieġ biex il-politika ta’ koeżjoni tkun valida għall-futur, ma ninsewx l-isfidi tal-lum, li qed ikomplu jħallu impatt kbir fuq is-soċjetà. Hawnhekk qed nirreferu speċifikament għall-isfidi soċjali, bħall-marġinalizzazzjoni u d-diskriminazzjoni ta’ minoranzi u gruppi etniċi speċifiċi, jew il-vjolenza domestika, l-isfidi ekonomiċi bħall-aċċess għall-finanzi u t-titjib tal-ħiliet, u l-isfidi ambjentali bħat-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja u l-ġestjoni tal-iskart. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Sabiex jissaħħu l-ippjanar u l-ġestjoni strateġiċi tal-Unjoni, waqt l-iżvilupp tal-istrateġija msemmija hawn fuq, il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni biex tintegra d-diversi elementi strateġiċi indirizzati mill-Aġenda Territorjali (12) u l-Karta ta’ Leipzig (13), li attwalment jinsabu fil-proċess ta’ tiġdid ikkoordinat mill-Presidenza Ġermaniża futura tal-Kunsill tal-UE. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Twassil integrat u koordinat

| 4.1. | Il-KESE jemmen li l-Ewropa (mhux biss fil-livell tal-Unjoni, iżda wkoll mal-Istati Membri u fi ħdanhom) teħtieġ li taħdem biex tiċċara u tissemplifika l-kompetenzi amministrattivi tagħha minħabba li dan huwa l-mod kif ir-responsabbiltajiet jistgħu jiġu determinati u segwiti b’mod aktar effiċjenti. Ladarba dan isir, l-amministrazzjonijiet Ewropej għandhom isaħħu l-kooperazzjoni u l-kapaċità. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | F’dan ir-rigward, il-KESE jilqa’ r-rabta aktar b’saħħitha mas-Semestru Ewropew (14) u jitlob ukoll għal integrazzjoni mar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż bħala mezz biex jitħeġġu r-riformi strutturali. Il-KESE jaqbel li huwa importanti wkoll li tiġi żgurata komplementarjetà u koordinazzjoni sħiħa mal-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi ġdid u mtejjeb. Il-KESE jinsisti fuq il-ħtieġa ta’ mekkaniżmu ta’ governanza mtejjeb li jinvolvi wkoll lil-livell reġjonali. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.2. | L-Ewropa għandha taħdem lejn il-ħolqien ta’ qafas aktar sempliċi, aktar flessibbli u effettiv għall-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni tagħha. Wieħed mill-objettivi tal-UE li jmiss jeħtieġ li jkun li d-diversi fondi tagħha tal-politika ta’ koeżjoni (agrikolu, soċjali, reġjonali, eċċ.) jiġu rregolati minn sett uniku ta’ regoli li jħeġġu bil-qawwa l-investiment integrat billi joffru soluzzjonijiet sempliċi. Il-KESE huwa wkoll favur sinerġija akbar ma’ u bejn programmi u għodod oħrajn ta’ finanzjament (l-Orizzont 2020, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, eċċ.). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-indirizzar tal-aspetti varji ta’ wħud mill-isfidi ewlenin (soċjali, ambjentali, ekonomiċi, eċċ.) b’mod integrat jirrifletti l-ħtiġijiet tar-realtà b’mod aktar preċiż. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri biex iħejju u jimplimentaw programmi b’diversi fondi. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jemmen li l-adozzjoni ta’ approċċ ibbażat fuq il-post hija essenzjali. Il-KESE jenfasizza wkoll li l-involviment tal-imsieħba fil-livell lokali biex jiġu identifikati l-potenzjal u l-ħtiġijiet tiegħu u biex jitnedew azzjonijiet fi sħubija bejn l-atturi lokali kollha sabiex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet speċifiċi identifikati huwa l-approċċ li għandu jitħeġġeġ u jissaħħaħ. Kif kien indikat tajjeb mill-Kummissjoni, “iċ-ċaqliq lejn il-livell li jmiss ta’ żvilupp ekonomiku ma jistax jintlaħaq permezz ta’ politika waħda li hija tajba għal kulħadd, iżda se jirrikjedi investimenti u reazzjonijiet ta’ politika reġjonalment divrenzjati” (15). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jitlob li jiġu kkunsidrati l-fatturi soċjali (bħal-livell ta’ inugwaljanza, il-faqar, il-migrazzjoni, l-edukazzjoni, eċċ.) meta jiġu stmati r-rati ta’ kofinanzjament u r-rekwiżiti ta’ konċentrazzjoni tematika tal-aktar reġjuni żviluppati u ta’ tranżizzjoni. Meta jitqiesu dawn il-fatturi fil-livell tal-proġetti, ikun possibbli li jsir investiment f’azzjonijiet għall-aktar persuni vulnerabbli (bħal persuni b’diżabilità, migranti jew minorenni mhux akkumpanjati) li, minħabba li jkunu preżenti f’mod sproporzjonat fl-aktar bliet u reġjuni żviluppati tal-UE, ma jkunux eliġibbli jew jiddependu fuq rati ta’ kofinanzjament eċċessivament għoljin. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li d-diversi inizjattivi relatati mal-politika ta’ koeżjoni (strateġiji u programmi) tad-diversi livelli territorjali, kemm orizzontali (eż. strateġiji makroreġjonali bi programmi transnazzjonali) kif ukoll vertikali (bejn il-livelli territorjali differenti), ikunu konnessi aħjar. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Jekk irridu nkomplu nimplimentaw il-politika ta’ koeżjoni primarjament permezz ta’ proġetti differenti, irridu wkoll nissemplifikaw it-tħejjija tal-ambjent legali li fih jiġu implimentati. F’konformità mal-konklużjonijiet tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar is-Semplifikazzjoni għal wara l-2020 (16), il-KESE jemmen li l-pakkett regolatorju għandu jkun ħafna iktar sempliċi u jevita l-mikroġestjoni tal-fondi. Filwaqt li jirrikonoxxi li jista’ jkun hemm it-tentazzjoni li tiżdied l-effiċjenza permezz ta’ ġestjoni aktar ċentrali, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tirreżisti dan u tipprovdi l-għodod meħtieġa biex jiġu ġestiti aktar fondi b’mod deċentralizzat. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Għandu jiġi nnotat li l-kapaċità amministrattiva, b’mod partikolari tal-Istati Membri u tar-reġjuni żgħar, tista’ titqiegħed taħt pressjoni enormi matul il-fażijiet tal-bidu tal-perjodi ta’ programmazzjoni. Il-KESE jqis li huwa kruċjali li l-piż amministrattiv mhux neċessarju jitnaqqas b’mod sostanzjali għall-benefiċjarji (fil-proċess kollu mill-applikazzjoni għal proġett sal-istadju finali tiegħu) filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ assigurazzjoni tal-legalità u tar-regolarità. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | L-esperjenza wriet li ħafna drabi proġetti żgħar (taħt EUR 100 000) jista’ jkollhom impatt kbir mal-koorti l-aktar vulnerabbli tas-soċjetà. Madankollu, ta’ spiss jiġri wkoll li dawn l-istess koorti jiltaqgħu ma’ diffikultajiet sinifikanti meta jaċċessaw tali fondi. Fid-dawl ta’ dan, filwaqt li l-KESE qed jappella lill-Istati Membri biex jippromovu l-possibbiltà offruta mill-oqfsa leġislattivi attwali ta’ proċedura simplifikata għal aċċess għall-fondi għal proġetti ta’ daqs żgħir, qed iħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex tistħarreġ possibilitajiet ulterjuri li jistgħu jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni ta’ atturi iżgħar. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Il-KESE jirreferi għall-użu dejjem akbar tal-istrumenti finanzjarji bħala għodda għall-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. Il-KESE jappoġġja dan iżda jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li, meta tfassal tali strumenti, ikollu jitwettaq test bir-reqqa tal-adegwatezza biex jiġi żgurat li 1) strumenti bħal dawn ikunu adatti għall-Istati Membri kollha u 2) li dawn l-istrumenti jkunu adatti għall-SMEs u l-NGOs. Fejn jinstabu sitwazzjonijiet fejn ikun hemm nuqqas ta’ adegwatezza, ikun jeħtieġ li jiġu stabbiliti miżuri alternattivi/kumpensatorji sabiex jiġi żgurat li l-ebda Stat Membru jew entità ma jitqiegħdu fi żvantaġġ. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Sabiex tiżdied il-kwalità ta’ ċerti aspetti ta’ implimentazzjoni (bħal pereżempju l-kummerċjalizzazzjoni, il-possibbiltajiet tekniċi għal avvenimenti, eċċ.), il-KESE jqis li s-settur pubbliku għandu jikkonsulta lis-soċjetà ċivili u lis-settur privat biex jibbenefika mill-esperjenza prattika tagħhom matul it-tħejjija. Jista’ jkun żbaljat li jkun mistenni li l-persunal ġenerali tal-amministrazzjoni pubblika jifhem l-aspetti kollha involuti biex “prodott”isir popolari kif ukoll utli. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Il-KESE huwa tal-fehma li għandhom jittieħdu miżuri ulterjuri rigward l-armonizzazzjoni tal-indikaturi fl-Ewropa. Huwa essenzjali li tiġi żviluppata sistema ta’ monitoraġġ li tippreżenta riżultati kumplessi b’mod faċilment aċċessibbli kemm għal dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet kif ukoll għas-soċjetà f’sens usa’. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Il-futur tal-politika ta’ koeżjoni għandu jappoġġja wkoll modi ġodda ta’ integrazzjoni tal-intraprenditorija kummerċjali u impatti pożittivi soċjali/ambjentali. F’dan ir-rigward, it-tisħiħ tal-appoġġ għall-iżvilupp tal-ekonomija soċjali huwa essenzjali għall-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Komunikazzjoni ġenerali aktar effettiva

| 5.1. | Waħda mill-problemi ewlenin li jikkonċernaw il-politika ta’ koeżjoni hija n-nuqqas ta’ komunikazzjoni effettiva li ta’ spiss taffetwa lill-proġetti ffinanzjati mill-istess politika. Filwaqt li jirrikonoxxi d-diversi linji gwida ta’ komunikazzjoni fis-seħħ mill-Kummissjoni, huwa ċar li jrid isir ħafna aktar biex ikunu biżżejjed. Ta’ spiss ikun il-każ li jkun hemm ftit jew l-ebda għarfien dwar il-fatt li jkunu saru ċerti proġetti u/jew li fil-fatt ikunu ffinanzjati mill-UE. Dan jirriżulta fi ftit jew l-ebda apprezzament għall-politika ta’ koeżjoni. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tkompli bl-isforzi tagħha għar-rieżami tal-obbligi ta’ pubbliċità attwali u taġġornahom b’mod sinifikanti filwaqt li tqis il-mezzi moderni tal-kanali ta’ komunikazzjoni diġitali. Il-proġetti tal-aħjar prattiki għandhom jintużaw aktar bħala eżempji prattiċi biex jitħeġġeġ użu aktar importanti u aħjar tal-fondi. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Hemm bżonn li jittejjeb il-mod li bih jitkejjel l-impatt tal-politika ta’ koeżjoni f’ċerti oqsma, bħall-inklużjoni soċjali, il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini, iż-żieda fil-kompetittività tal-kumpaniji, jew it-titjib tas-servizzi ta’ amministrazzjoni pubblika. Jeħtieġ li l-impatt jiġi kkomunikat liċ-ċittadini tal-UE sabiex ikunu jistgħu jsiru konxji mis-suċċessi u l-fallimenti tal-politika. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa pjan strateġiku ta’ komunikazzjoni fi sħubija mal-imsieħba kollha kkonċernati, inklużi l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabilità. Il-KESE jemmen ukoll li l-komunikazzjoni tal-aħjar prattiki għandha tkun aċċessibbli b’mod faċli. |
| --- | --- |

5.3.

6.   L-iżgurar ta’ sħubija ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u partijiet interessati oħra

| 6.1. | Il-KESE jtenni l-importanza tal-governanza f’diversi livelli, it-tisħiħ tal-parteċipazzjoni strutturali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u partijiet interessati oħra fil-proċess ta’ programmazzjoni, implimentazzjoni, evalwazzjoni u monitoraġġ tal-użu tal-fondi. Wasal iż-żmien li kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Istati Membri jieqfu jitkellmu biss dwar dan l-aspett u jieħdu azzjoni biex jiżguraw li jkun hemm parteċipazzjoni b’saħħitha u sinifikanti tas-soċjetà ċivili fl-istadji kollha tat-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni. Dan se jkun jinvolvi responsabbiltà akbar mill-awtoritajiet nazzjonali kif ukoll użu aktar effettiv u sinifikanti tal-fondi. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Fir-rigward tal-Kodiċi ta’ Kondotta Ewropew dwar is-Sħubija (ECCP), il-KESE jitlob li dan jiġi rivedut u aġġornat f’konsultazzjoni diretta mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u partijiet interessati oħra. Il-KESE jappella wkoll li l-Kodiċi ta’ Kondotta jsir vinkolanti. Il-KESE huwa tal-fehma li l-ECCP għandu jiġi rrispettat bis-sħiħ fil-livelli kollha u jissaħħaħ b’garanziji u miżuri b’saħħithom li jiżguraw l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Il-KESE huwa konvint li l-approċċ ta’ Żvilupp Lokali Mmexxi mill-Komunità jista’ jkollu ħafna vantaġġi u suċċess kbir bħala għodda Ewropea li tippermetti l-iżvilupp lokali integrat u l-involviment taċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tagħhom fil-livell lokali (17). |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Sabiex jissaħħu l-ħiliet u l-effettività tas-sħubija, il-KESE jappella għal miżuri ta’ bini ta’ kapaċità u għajnuna teknika għall-awtoritajiet pubbliċi urbani u oħrajn; l-imsieħba ekonomiċi u soċjali; is-soċjetà ċivili, l-organizzazzjonijiet u l-korpi rilevanti li jirrappreżentawhom, l-imsieħba ambjentali u l-korpi responsabbli għall-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali, id-drittijiet fundamentali, id-drittijiet tal-persuni b’diżabilità, id-drittijiet tal-persuni b’mard kroniku, l-ugwaljanza bejn is-sessi u n-nondiskriminazzjoni. Il-KESE jixtieq jara wkoll l-istabbiliment ta’ mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni annwali mal-imsieħba rilevanti. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Minħabba l-fatt li intrapriżi żgħar u mikro u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jista’ jkollhom diffikultajiet sabiex jibbenefikaw mill-opportunitajiet offruti mill-fondi Ewropej b’mod ġenerali, il-KESE jappella għal darb’oħra biex jingħata appoġġ konsistenti u mdaqqas fir-rigward ta’ azzjonijiet li jsaħħu l-aċċess tagħhom għall-informazzjoni, jipprovdu coaching u mentoring u jagħtu spinta lill-kapaċitajiet ta’ intervent tagħhom. Dan jeħtieġ isir billi jitqiesu wkoll il-ħtiġijiet speċifiċi tal-aktar persuni vulnerabbli. |
| --- | --- |

6.5.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  L-Artikolu 174 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

1

(2)  COM(2017) 358 final, Dokument ta’ Riflessjoni dwar il-Futur tal-Finanzi tal-UE.

2

(3)  Ara r-Rapport tal-Parlament Ewropew.

3

(4)  COM(2017) 358 final, Dokument ta’ Riflessjoni dwar il-Futur tal-Finanzi tal-UE.

4

(5)  Ir-Reġjun Tiegħi, l-Ewropa Tiegħi, Il-Futur Tagħna: Is-Seba’ rapport dwar il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali

5

(6)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 1.

6

(7)  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/position_papers/ecofin/2017-06-09_eu_cohesion_policy.pdf.

7

(8)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 116.

8

(9)  ĠU C 209, 30.6.2017, p. 9.

9

(10)  ĠU C 161, 6.6.2013, p. 52.

10

(11)  http://www.un.org/en/development/desa/news/population/world-urbanization-prospects-2014.html.

11

(12)  https://ec.europa.eu/regional_policy/en/information/publications/communications/2011/territorial-agenda-of-the-european-union-2020.

12

(13)  https://ec.europa.eu/regional_policy/archive/themes/urban/leipzig_charter.pdf.

13

(14)  https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/resources/docs/qe-02-17-362-en-n.pdf u https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/resources/docs/qe-01-14-110-en-c.pdf.

14

(15)  European Commission (2017j) Competitiveness in low-income and low-growth regions: The lagging regions report, Commission Staff Working Document, SWD(2017) 132 final, Brussels, 10.4.2017.

15

Competitiveness in low-income and low-growth regions: The lagging regions report

(16)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/newsroom/pdf/simplification_proposals.pdf.

16

(17)  https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/advantages-community-led-local-development-clld-approach.

17

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/57 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/57

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Futur tal-UE: Benefiċċji għaċ-ċittadini u rispett għall-valuri Ewropej”

(Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Rumena tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea)

(2019/C 228/08)

Relatur: Mihai IVAȘCU

Korelatur: Stéphane BUFFETAUT

| Konsultazzjoni | Il-Presidenza Rumena tal-Kunsill, 20.9.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sottokumitat kompetenti | Sottokumitat dwar Il-Futur tal-UE: Benefiċċji għaċ-ċittadini u rispett għall-valuri Ewropej |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 147/6/9 |

Konsultazzjoni

Il-Presidenza Rumena tal-Kunsill, 20.9.2018

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sottokumitat kompetenti

Sottokumitat dwar Il-Futur tal-UE: Benefiċċji għaċ-ċittadini u rispett għall-valuri Ewropej

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

147/6/9

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Aktar minn 60 sena wara li ġie ffirmat it-Trattat ta' Ruma, l-Istati Membri huma mistennija li f'Mejju 2019 jieħdu pożizzjoni politika dwar il-Futur tal-UE f'Sibiu. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Id-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija, il-libertà, il-ġustizzja soċjali, l-ugwaljanza, is-separazzjoni tas-setgħat u l-istat tad-dritt huma l-valuri li fuqhom inbniet l-UE. Dawn iridu jibqgħu mhux negozjabbli u jridu jkunu l-punt ta' tluq għar-riforma tal-UE u għat-teħid tad-deċiżjoni politika f'Sibiu. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea hija waħda mill-aktar dokumenti importanti biex jiġu ggarantiti d-drittijiet taċ-ċittadini tagħna. Id-deċiżjonijiet politiċi ewlenin, bħat-titjib tat-Trattati, għandhom iqisu dan id-dokument u jinkorporawh fit-test il-ġdid. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Il-proġett Ewropew wassal għall-itwal perjodu ta' paċi fl-istorja tal-kontinent, ħoloq reġjun ta' ġid u ta' żvilupp soċjali bla preċedent, iffaċilita l-moviment liberu tal-persuni, tal-oġġetti u tas-servizzi u ħoloq l-akbar suq uniku fid-dinja. Dan kollu jiżgura li ċ-ċittadini Ewropej ikollhom livell ta' għajxien ferm aħjar, protezzjoni soċjali u aktar opportunitjiet meta mqabbla mal-maġġoranza tal-partijiet tad-dinja. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Dawn il-benefiċċji u oħrajn xi drabi jitqiesu bħala xi ħaġa fatta jew jixxejnu mill-movimenti populisti u ewroxettiċi. Wieħed qatt ma għandu jinsa li grazzi għall-UE, aħna nibbenefikaw minn:






  — | moviment liberu tal-persuni, tal-merkanzija, tal-kapital u tas-servizzi; |
| --- | --- | --- |

1.5

—

moviment liberu tal-persuni, tal-merkanzija, tal-kapital u tas-servizzi;

| — | l-akbar suq uniku fid-dinja; |
| --- | --- |

—

l-akbar suq uniku fid-dinja;

| — | interkonnettività ekonomika miżjuda, u kummerċ ħieles u bla xkiel; |
| --- | --- |

—

interkonnettività ekonomika miżjuda, u kummerċ ħieles u bla xkiel;

| — | ftehimiet ta’ kummerċ komuni nnegozjati minn pożizzjoni ta’ saħħa għall-Istati Membri kollha; |
| --- | --- |

—

ftehimiet ta’ kummerċ komuni nnegozjati minn pożizzjoni ta’ saħħa għall-Istati Membri kollha;

| — | protezzjoni soċjali ta’ kwalità għolja u mtejba mmexxija mill-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR); |
| --- | --- |

—

protezzjoni soċjali ta’ kwalità għolja u mtejba mmexxija mill-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR);

| — | il-mudell soċjali Ewropew; |
| --- | --- |

—

il-mudell soċjali Ewropew;

| — | aktar kooperazzjoni fl-intelligence, kwistjonijiet militari u attività tal-infurzar tal-liġi; |
| --- | --- |

—

aktar kooperazzjoni fl-intelligence, kwistjonijiet militari u attività tal-infurzar tal-liġi;

| — | normi ambjentali mtejba, kwalità aħjar tal-arja u tal-ilma; |
| --- | --- |

—

normi ambjentali mtejba, kwalità aħjar tal-arja u tal-ilma;

| — | il-protezzjoni tad-dritt fundamentali taċ-ċittadini għall-privatezza fl-ambjent diġitali; |
| --- | --- |

—

il-protezzjoni tad-dritt fundamentali taċ-ċittadini għall-privatezza fl-ambjent diġitali;

| — | standards imtejba ta’ saħħa u sikurezza; |
| --- | --- |

—

standards imtejba ta’ saħħa u sikurezza;

| — | sistemi tal-kura tas-saħħa reċiproċi madwar l-Unjoni; |
| --- | --- |

—

sistemi tal-kura tas-saħħa reċiproċi madwar l-Unjoni;

| — | regoli u politiki kontra d-diskriminazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-minoranzi u n-nisa; |
| --- | --- |

—

regoli u politiki kontra d-diskriminazzjoni, speċjalment fir-rigward tal-minoranzi u n-nisa;

| — | opportunitajiet edukattivi straordinarji bbażati fuq programmi ta’ skambju bħall-Erasmus+; |
| --- | --- |

—

opportunitajiet edukattivi straordinarji bbażati fuq programmi ta’ skambju bħall-Erasmus+;

| — | eċċ. |
| --- | --- |

—

eċċ.

| 1.6 | L-Unjoni għandha taġixxi biex iżżid il-konverġenza bejn ir-reġjuni u/jew l-Istati Membri. Konverġenza ’l fuq tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol, ibbażata fuq it-tkabbir sostenibbli hija tal-akbar importanza sabiex jittejjeb il-funzjonament tas-suq uniku u jitnaqqsu l-inugwaljanza, il-faqar u l-esklużjoni soċjali. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Iċ-ċittadini tal-UE jridu jerġgħu jiksbu s-sens li meta jaġixxu fil-livell Ewropew ma jfissirx li jkunu qed jirrinunzjaw il-politiki nazzjonali, iżda pjuttost ikunu qed jirrikonoxxu l-fatt li xi proġetti jagħtu eżitu aħjar meta d-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod konġunt. Ir-regoli ugwali u l-opportunitajiet indaqs għall-Istati Membri u għaċ-ċittadini kollha m'għandhom qatt ikunu negozjabbli mal-metodu Ewropew li jiżgura l-libertà u s-sovranità f’dinja globalizzata. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | L-adozzjoni tal-euro għandha tkun prijorità fil-kostruzzjoni tal-UE, peress li ż-żona tal-euro tista’ tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha meta jkunu ssieħbu l-Istati Membri kollha. Flimkien ma' Unjoni Ekonomika u Monetarja b'saħħitha, il-Mekkaniżmu Ewropew ta' Stabbiltà (MES) imtejjeb jista' jaqdi rwol aktar importanti fl-obbligu ta' rendikont politiku u t-tisħiħ tar-responsabbiltà fiskali. Barra minn hekk, l-Istati Membri tal-UE jridu jieħdu azzjoni immedjata u kuraġġuża biex jagħmlu lill-UE aktar reżiljenti f'każ li tfeġġ kriżi ekonomika u finanzjarja oħra. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | F’dinja li qed tinbidel, il-KESE jemmen li hemm bżonn ta’ investiment sinifikanti fir-riċerka u l-iżvilupp, il-ħiliet u l-infrastruttura, jekk l-UE trid tisfrutta l-vantaġġi kompetittivi tagħha. L-Ewropa teħtieġ li tindirizza l-isfida tagħha ta’ popolazzjoni li qed tonqos u tixjieħ peress li din għandha impatt fuq il-provvista tax-xogħol. Madankollu, il-politiki tal-migrazzjoni għandhom ikunu akkumpanjati minn politiki sodi li jappoġġjaw l-akkoljenza u l-integrazzjoni tal-migranti, sabiex jiġu evitati diffikultajiet soċjali u soċjetali kbar. Jekk l-UE trid tibqa’ kompetittiva, jeħtieġ li tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema kif ukoll in-nuqqas ta’ ħiliet. L-Ewropa teħtieġ politika ta’ migrazzjoni ġestita tajjeb, sabiex tħejji l-forza tax-xogħol għall-ħiliet meħtieġa mit-teknoloġiji l-ġodda, filwaqt li fl-istess ħin tappoġġja t-tkabbir u l-iżvilupp tal-kumpaniji. Il-ħaddiema Ewropej għandhom jiġu pprovduti b’taħriġ, taħriġ mill-ġdid, titjib tal-ħiliet u programmi ta’ tagħlim tul il-ħajja, sabiex jibbenefikaw bis-sħiħ mill-bidla teknoloġika. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | F'dawn l-aħħar snin, tfaċċaw tendenzi protezzjonisti filwaqt li bdew jinħolqu gwerer kummerċjali. Il-KESE jemmen li l-UE għandha tkompli tippromovi l-kummerċ ħieles, ġust u sostenibbli f’sistema multilaterali u ftehimiet kummerċjali li jirrispettaw id-drittijiet soċjali, ambjentali u tal-konsumatur, filwaqt li tappoġġja n-negozji biex jikbru u jevolvu. Il-protezzjoniżmu ma jkunx ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini. Barra minn hekk, l-UE għandha rwol importanti x'taqdi fir-riforma tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Irid jinkiseb tkabbir ekonomiku b'saħħtu flimkien ma' dimensjoni soċjali stabbli, filwaqt li l-EPSR jirrappreżenta waħda mill-forzi ewlenin li jixprunaw il-koeżjoni soċjali. L-implimentazzjoni tiegħu fil-livell nazzjonali għandha titħaffef u għandha tinvolvi l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kollha rilevanti. L-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili (OSĊ) huma parteċipanti kruċjali fil-proġett demokratiku Ewropew. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Il-KESE jemmen li ċ-ċittadini kollha tal-UE għandhom jingħataw opportunitajiet indaqs u trattament ugwali fis-suq tax-xogħol. Filwaqt li tiġi inkoraġġita l-mobbiltà ġusta, iċ-ċittadini għandu jkollhom ukoll aċċess għal impjiegi ta’ kwalità u standards tal-għajxien deċenti fejn jgħixu sabiex jiġi evitat l-eżodu tal-imħuħ u d-dumping soċjali. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | It-tibdil fil-klima u l-kwistjonijiet ambjentali qed joħolqu dejjem aktar tħassib għaċ-ċittadini tal-UE. Diversi Opinjonijiet tal-KESE wrew li l-Ewropa tista’ u teħtieġ illi twettaq fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-għanijiet ta’ sostenibbiltà. Huwa essenzjali wkoll li jiġu rispettati l-impenji li saru fid-diversi ftehimiet dwar il-klima, il-bijodiversità u l-ilma. L-UE tista’ tmexxi t-tranżizzjoni ekoloġika filwaqt li tissalvagwardja l-koeżjoni soċjali u l-inklużjoni ta’ kulħadd, fil-kuntest ta’ tranżizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

1.13

| 1.14 | Il-KESE jemmen li l-programmi attivi li jiffaċilitaw l-edukazzjoni u l-inklużjoni taż-żgħażagħ fil-forza tax-xogħol jaqdu rwol importanti għall-ġejjieni tal-Unjoni Ewropea. Programmi bħall-Erasmus+ iridu jiġu mħeġġa sabiex iż-żgħażagħ jingħataw l-għarfien, il-ħiliet u l-kompetenzi. Il-KESE jemmen li flimkien ma’ dawn il-programmi, għandhom jiġu żviluppati programmi simili oħrajn li jappoġġjaw lil dawk b’inqas riżorsi ekonomiċi. Is-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar dawn il-programmi, filwaqt li dejjem jiġi promoss il-benefiċċju dirett offrut mis-sħubija tal-UE, hija kruċjali. Barra minn hekk, Erasmus +, fost l-oħrajn, jista’ u għandu jintuża sabiex tinkiseb Assigurazzjoni tal-Kwalità fl-Edukazzjoni Għolja fl-Afrika sabiex iż-żgħażagħ fiż-żewġ kontinenti jiġu mgħammra b’għarfien, ħiliet u kompetenzi. |
| --- | --- |

1.14

| 1.15 | L-isfidi relatati mas-sigurtà esterna żdiedu ħafna iżda dawn huma pperċepiti b'mod differenti minn Stati Membri individwali, li jassenjaw riżorsi finanzjarji differenti u għandhom fehmiet differenti dwar l-użu tas-setgħa militari. Il-KESE jemmen li l-UE trid tipprovdi rispons kollettiv u kkoordinat, filwaqt li turi liċ-ċittadini tagħna li aħna fornitur tas-sigurtà effettiv. Il-miżuri li jipprevjenu ċ-ċiberkriminalità fl-ambjent diġitali l-ġdid huma daqstant importanti għas-sigurtà taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.15

| 1.16 | Is-sitwazzjoni mwiegħra ta’ eluf ta’ migranti li jaħarbu mill-kunflitt u l-faqar, filwaqt li jpoġġu ħajjithom fil-periklu, biex jaqsmu l-Mediterran kienet xokkanti. Il-konsegwenzi politiċi taw l-impressjoni li l-UE ma tafx kif għandha tittratta kriżi bħal din. Il-KESE jilqa’ l-pjan tal-Kummissjoni għal politika bilanċjata, komprensiva u komuni fir-rigward tal-migrazzjoni li se tgħin lill-UE taħtaf l-opportunitajiet tal-migrazzjoni, filwaqt li tindirizza l-isfidi. |
| --- | --- |

1.16

| 1.17 | Iċ-ċittadini Ewropej ta' spiss iqisu l-effetti pożittivi tas-sħubija fl-UE bħala fatt jew jassoċjawhom mal-gvernijiet nazzjonali, filwaqt li t-tort għall-maġġoranza tas-sofferenzi jingħata lill-istituzzjonijiet Ewropej. Il-KESE jemmen li dan huwa minħabba n-nuqqas ta’ komunikazzjoni dwar dak li tipprovdi s-sħubija Ewropea għaċ-ċittadini tagħha, u għalhekk l-UE u l-Istati Membri għandhom jagħmlu sforz akbar biex jikkomunikaw aħjar il-politiki, l-għanijiet u l-objettivi Ewropej. |
| --- | --- |

1.17

| 1.18 | It-triq 'il quddiem tfisser fl-istess ħin li jingħataw aktar fondi għall-komunikazzjoni filwaqt li jintużaw il-mezzi kollha disponibbli: Ewropej, nazzjonali iżda anke l-imsieħba soċjali u l-korpi l-oħrajn rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili organizzata. Iċ-ċittadini jridu jkunu dejjem infurmati dwar il-benefiċċji li qed jirċievu mis-sħubija tal-UE, filwaqt li jiftakru kif kienet il-ħajja mingħajr l-Unjoni – gwerer, kunflitti u diffikultajiet ekonomiċi. |
| --- | --- |

1.18

| 1.19 | Sabiex tkun eqreb taċ-ċittadini tagħha, l-UE trid kontinwament tisma' u tifhem x'inhuma l-aspettattivi ewlenin tal-Ewropej u tipprova twettaqhom kif xieraq. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-komunikazzjoni, il-pjattaformi ta’ kooperazzjoni u l-konsultazzjonijiet pubbliċi għandhom jiġu promossi u użati kemm jista’ jkun ta’ spiss u għandhom jinkludu l-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

1.19

| 1.20 | Il-ġlieda kontra l-aħbarijiet foloz tirrappreżenta sfida oħra importanti f'dinja fejn il-miżinformazzjoni, id-diżinformazzjoni u l-informazzjoni falza jirrappreżentaw tendenza li qed tikber. Għalhekk, il-KESE jappella għal azzjoni komuni u soda sabiex tiżdied is-setgħa ta’ analiżi taċ-ċittadini, tiġi salvagwardjata l-libertà tal-espressjoni, jiġi evitat it-tixrid tal-aħbarijiet foloz, u jiġu żviluppati għodod ta’ konroll u verifika tal-fatti. |
| --- | --- |

1.20

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-Artikolu 3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jgħid: “il-mira tal-Unjoni Ewropea hija li tippromwovi l-paċi, il-valuri tagħha u l-benessri tal-popli tagħha”. L-Unjoni Ewropea bdiet bħala proġett li l-għan tiegħu kien li jiżgura l-paċi u evolviet fl-akbar suq uniku tad-dinja, bil-moviment liberu tal-kapital, tal-prodotti, tas-servizzi u, l-aktar importanti, taċ-ċittadini tagħha. Din il-ħolma ssawret mill-fdalijiet taż-żewġ gwerer dinjija, u żgurat l-iżvilupp fil-kontinent kollu, filwaqt li ġabet magħha l-itwal perjodu ta' paċi fl-istorja tagħha. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Illum, fl-2019, is-sena li fiha se jsiru l-elezzjonijiet Ewropej u li matulha l-Unjoni se tiffaċċja sfidi kruċjali, l-atturi Ewropej kollha jridu juru d-determinazzjoni tagħhom biex jiżguraw l-unità, il-prosperità u l-benessri għaċ-ċittadini tagħha billi jiddefendu d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem, is-separazzjoni tas-setgħat, l-istat tad-dritt u l-mudell soċjali Ewropew (1). |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (2) tistipula ċerti drittijiet politiċi, soċjali u ekonomiċi għaċ-ċittadini madwar l-UE. Meta ġiet ratifikata fis-sena 2000, din żiedet element wieħed importanti, li sa dak iż-żmien kien tħalla barra mit-Trattati: l-obbligu li l-UE taġixxi u tilleġisla skont id-drittijiet u l-valuri tal-Karta kif deskritt fis-seba’ kapitoli tagħha: id-Dinjità, il-Libertajiet, l-Ugwaljanza, is-Solidarjetà, id-drittijiet taċ-Ċittadini, il-Ġustizzja u d-Dispożizzjonijiet Ġenerali. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | Minkejja li l-benefiċċji għaċ-ċittadini Ewropej huma evidenti, xi wħud sfortunatament jidhru li mhumiex konxji tagħhom jew saħansitra jiddubitawhom, u f’dawn l-aħħar ftit snin esperjenzajna tensjonijiet dejjem jikbru fi ħdan l-Istati Membri u fehmiet differenti fir-rigward tat-triq ’il quddiem. Naturalment, dan qajjem mistoqsijiet bħal: x'għandu jkun il-futur tal-Unjoni Ewropea? Għandna naħdmu aktar jew inqas flimkien? Fejn għandu jkun il-bilanċ bejn il-proġetti ta' kooperazzjoni differenti li l-Istati Membri huma lesti jaċċettaw? Forzi politiċi differenti, mhux l-inqas fi ħdan l-Istati Membri li ħolqu l-UE, qed iqajmu dubju dwar id-direzzjoni, il-governanza u anke l-prinċipju tal-integrazzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Dan il-punt ta’ bidla politika jikkoinċidi ma’ fiduċja li qed tikber fl-UE (3) wara tendenza twila ta’ nuqqas ta’ fiduċja fil-mod li bih isiru l-affarijiet mill-istituzzjonijiet Ewropej. L-isfidi reċenti, sew jekk huma l-kriżi finanzjarja u l-kriżi taż-żona tal-euro, is-sitwazzjoni tal-migrazzjoni jew il-Brexit urew kemm l-istituzzjonijiet tal-UE huma vulnerabbli biex jingħataw it-tort. Il-movimenti Ewroxettiċi użaw avvenimenti riċenti biex jimbuttaw l-aġenda tagħhom irrispettivament minn jekk l-UE kellhiex tort jew le. Il-partiti politiċi populisti li ġew fil-poter f’diversi Stati Membri ddubitaw mill-benefiċċji tal-UE jew taw miżinformazzjoni dwar l-UE. |
| --- | --- |

2.5

3.   Benefiċċji għaċ-ċittadini Ewropej

| 3.1 | L-interkonnettività ekonomika, kooperazzjoni soċjali u politika akbar u l-moviment liberu eliminaw l-ispettru tal-gwerra mill-Ewropa u qed ingawdu l-itwal perjodu ta' paċi fl-istorja tal-kontinent. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Is-suq uniku Ewropew ippermetta li jsir negozju ħieles u bla xkiel bejn l-Istati Membri, li ta kontribut għall-ġid ekonomiku, għall-prosperità u għal uħud mill-ogħla livelli ta' għajxien fid-dinja. Minkejja hekk, dan ma eliminax l-inugwaljanzi soċjali u territorjali. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Bħala negozjatur ekonomiku uniku, l-UE saret attur influwenti ħafna fix-xena internazzjonali, peress li tista' tinnegozja ftehimiet strateġiċi ta’ negozju u tinfluwenza l-politika ekonomika fuq livell globali. Il-konnettività akbar u t-tnaqqis fl-ispejjeż tal-operat għall-kumpaniji qed iwasslu għall-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Il-moviment liberu taċ-ċittadini madwar l-Unjoni għen biex jiġi eliminat in-nuqqas ta' fiduċja bejn in-nazzjonijiet u ħoloq diversi opportunitajiet edukattivi u professjonali. Ċittadin jista’ jaħdem, jgħix u jirtira fi kwalunkwe Stat Membru. Hija ħaġa komuni li tara, pereżempju, persuna Rumena li tkun studjat fir-Renju Unit, taħdem fil-Belġju u tgħix fin-Netherlands. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Iċ-ċittadini jibbenefikaw ukoll mill-ħolqien ta’ żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja peress li n-nazzjonijiet Ewropej għandhom forma ta’ protezzjoni reċiproka. L-UE tipprovdi livell ta' sigurtà li jippermetti lis-servizzi tal-intelligence u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi lokali jkollhom aċċess għal kondiviżjoni aħjar tad-data u tar-riżorsi. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | Sa mill-bidu tagħha, l-UE fil-forom kollha tagħha ħadmet biex ittejjeb l-ambjent. Pereżempju, mill-ħamsinijiet 'il hawn, il-kwalità tal-arja u tal-ilma fil-kontinent kollu ttejbet b'mod drammatiku minħabba l-koordinazzjoni tal-isforzi u tar-regolamentazzjoni fil-livell tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Fl-era diġitali, il-privatezza hija protetta ferm fl-UE, peress li dan l-aħħar ġie adottat ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR). Dan ir-Regolament huwa wieħed mill-aktar liġijiet sodi dwar il-privatezza tad-data fid-dinja, li jipproteġi d-dritt fundamentali taċ-ċittadini għall-privatezza. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | L-UE għandha wieħed mill-aktar reġimi stretti ta’ prodotti u ta’ sikurezza tal-ikel fid-dinja. L-awtoritajiet nazzjonali jibagħtu l-informazzjoni dwar il-prodotti perikolużi li jinsabu fis-suq lis-sistema ta’ twissija rapida għall-prodotti perikolużi li mhumiex tal-ikel. L-UE hija impenjata wkoll fir-rigward tad-detezzjoni ta’ prodotti mhux sikuri qabel ma jinbiegħu lill-konsumaturi. Fl-UE, l-impjegaturi għandhom jiżguraw is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema f’kull aspett tax-xogħol tagħhom. |
| --- | --- |

3.8

| 3.9 | Iċ-ċittadini tal-UE jibbenefikaw minn kura tas-saħħa reċiproka meta jkunu fi kwalunkwe mill-Istati Membri tal-UE. Dawn id-drittijiet japplikaw sew jekk ikunu qed jivvjaġġaw temporanjament għal btala jew jistudjaw barra pajjiżhom, joqogħdu b’mod permanenti f’pajjiż ieħor tal-UE, jew ikunu qed jivvjaġġaw lejn Stat Membru ieħor tal-UE speċifikament biex jirċievu l-kura medika. |
| --- | --- |

3.9

| 3.10 | Iċ-ċittadini kollha tal-UE għandhom id-dritt li jivvutaw u li joħorġu għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u/jew l-elezzjonijiet muniċipali fil-pajjiż tal-UE fejn ikunu residenti, taħt l-istess kundizzjonijiet bħaċ-ċittadini ta’ dak il-pajjiż. Barra minn hekk, iċ-ċittadini tal-UE huma intitolati li jiġu rreklutati bl-istess kundizzjonijiet bħaċ-ċittadini tal-pajjiż fejn ikunu qed ifittxu x-xogħol u ma jistgħux jintalbu jissodisfaw kwalunkwe rekwiżit addizzjonali. |
| --- | --- |

3.10

| 3.11 | Bħala ċittadin tal-UE, inti tista’ tirreġistra kumpanija u tniedi fergħa ta’ negozju eżistenti bbażat fl-UE fi kwalunkwe pajjiż tal-UE, l-Iżlanda, in-Norveġja jew il-Liechtenstein malajr u faċilment. Hemm ħafna fondi u inizjattivi differenti tal-UE disponibbli għall-appoġġ ta’ negozji ġodda u l-SMEs. |
| --- | --- |

3.11

| 3.12 | Il-mudell soċjali Ewropew qed jgħin sabiex jittejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol tal-parti l-kbira tal-popolazzjoni tal-UE. L-introduzzjoni riċenti tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali għandha l-għan li tkompli ttejjeb dan. |
| --- | --- |

3.12

| 3.13 | L-UE tinsab minn ta’ quddiem fil-promozzjoni ta’ indipendenza ekonomika ugwali għan-nisa u l-irġiel. L-Unjoni kontinwament tistinka biex tagħmel avvanzi fl-ugwaljanza bejn il-ġeneri, tiġġieled id-differenzi bejn il-pagi u tistabbilixxi regoli u politiki effettivi kontra d-diskriminazzjoni. |
| --- | --- |

3.13

| 3.14 | Il-proċess Ewropew ta' adeżjoni u l-prospett ta' sħubija fl-Unjoni ħeġġew il-bini ta' ekonomiji tas-suq vijabbli, għollew l-istandards soċjali u ġġeneraw istituzzjonijiet demokratiċi stabbli fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.14

| 3.15 | Iċ-ċittadini tal-UE huma intitolati għall-protezzjoni tal-awtoritajiet diplomatiċi jew konsulari ta’ kwalunkwe pajjiż ieħor tal-UE meta dawn ikunu f’pajjiż mhux tal-UE, fejn l-istat nazzjonali tagħhom ma jkollux rappreżentanza. Dan id-dritt huwa mnaqqax fl-Artikolu 46 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali; Hemm biss tliet pajjiżi fejn l-Istati Membri kollha huma rappreżentati b’mod diplomatiku, jiġifieri l-Istati Uniti, iċ-Ċina u r-Russja. Waqt l-emerġenzi, l-Istati Membri tal-UE għandhom jgħinu liċ-ċittadini tal-UE jevakwaw daqslikieku kienu ċ-ċittadini tagħhom stess. Il-protezzjoni tkopri wkoll sitwazzjonijiet ta’ kuljum, bħal passaport li jinsteraq, inċident serju jew marda. |
| --- | --- |

3.15

| 3.16 | L-edukazzjoni hija appoġġjata b’mod qawwi fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Il-programm ta’ skambju famuż mad-dinja kollha Erasmus+ jagħti lill-istudenti u lill-akkademiċi l-opportunità li jsaħħu l-ħiliet u l-opportunitajiet ta’ impjieg tagħhom billi jesperjenzaw ħajja akkademika f’pajjiż differenti, b’aktar minn 3 miljun persuna li sfruttaw il-programm mill-2014. Barra minn hekk, l-iskambju ta’ ideat u kulturi għaqqad lin-nies, filwaqt li għen fit-tiswir tal-identità Ewropea. |
| --- | --- |

3.16

4.   Il-valuri Ewropej u d-drittijiet fundamentali

| 4.1 | Il-KESE jemmen li sabiex l-interessi taċ-ċittadini tagħna jiġu protetti bl-aħjar mod, kwalunkwe riforma tat-trattati trid tinkorpora t-test tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u l-ebda Stat Membru m'għandu jkollu l-possibbiltà li jirrifjuta milli jinfurzaha. Attwalment, it-Trattat ta' Lisbona jirreferi għall-Karta bħala dokument indipendenti u r-Renju Unit u l-Polonja qed jirrifjutaw dan. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Għalkemm l-Ewropa tiffaċċja diversi sfidi u d-deċiżjonijiet komuni huma dejjem meħtieġa, il-valuri li fuqhom inbniet l-UE u li huma mnaqqxa fit-trattati mhumiex negozjabbli u jridu jirrappreżentaw il-punt ta' tluq għal kwalunkwe struttura tal-UE ġdida: ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem u d-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija, il-libertà, l-ugwaljanza, is-separazzjoni tas-setgħat u l-istat tad-dritt. |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | It-trattament u r-regoli ugwali għaċ-ċittadini tal-UE m'għandhom qatt ikunu negozjabbli u l-UE għamlet kompromessi sinifikanti u mhux meħtieġa f'dan ir-rigward: il-viżi għall-Istati Uniti għal xi Stat Membri biss, l-istandards doppji tal-kwalità tal-ikel, eċċ. L-UE għandha tirsisti sabiex tipproteġi b’mod ugwali l-interess taċ-ċittadini kollha tagħha irrispettivament min-nazzjonalità tagħhom. |
| --- | --- |

4.3

| 4.4 | Il-KESE huwa tal-fehma li l-azzjoni fil-livell Ewropew ma tfissirx rinunzja għall-interessi nazzjonali, u lanqas ma tfisser li l-interessi Ewropej u nazzjonali jinsabu f'kunflitt ma' xulxin; din sempliċement tfisser li xi affarijiet jistgħu jitwettqu aħjar b'mod konġunt. Tkun xi tkun id-direzzjoni li tieħu l-Unjoni, din se jkollha tipprevedi riformi importanti u regoli ċari għall-governanza tal-Unjoni sabiex tindirizza t-tensjonijiet politiċi eżistenti u d-diversità li qed tikber. Huwa l-metodu Ewropew li jiżgura l-libertà u s-sovranità f’dinja globalizzata. Iċ-ċittadini jibbenefikaw mis-sħubija fl-UE għaliex tipprovdihom bi spazju legali ta’ opportunità u l-istess regoli għal kulħadd, filwaqt li tipprojbixxi strettament kwalunkwe diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità. |
| --- | --- |

4.4

| 4.5 | Is-sitwazzjoni mwiegħra ta’ eluf ta’ migranti li jaħarbu mill-kunflitt u l-faqar filwaqt li jpoġġu ħajjithom fil-periklu biex jaqsmu l-Mediterran kienet xokkanti. Il-konsegwenzi politiċi taw l-impressjoni żbaljata li l-UE ma tafx kif għandha tittratta kriżi bħal din. Il-KESE jilqa’ l-pjan tal-Kummissjoni għal politika bilanċjata, komprensiva u komuni fir-rigward tal-migrazzjoni li se tgħin lill-UE taħtaf l-opportunitajiet tal-migrazzjoni, filwaqt li tindirizza l-isfidi. Il-Kumitat jappoġġja b’mod speċjali l-politika l-ġdida tal-Kummissjoni li l-Ewropa tinżamm bħala destinazzjoni attraenti għall-migranti fi żmien ta’ deklin demografiku, kif ukoll li jitnaqqsu l-inċentivi għall-migrazzjoni irregolari. Dan jimplika wkoll politiki b’saħħithom dwar l-akkoljenza u l-assistenza għall-integrazzjoni. |
| --- | --- |

4.5

| 4.6 | L-akbar sfida għall-UE hija li tkompli tkun l-Unjoni li tiddefendi, tipproteġi u tagħti s-setgħa liċ-ċittadini tagħha. Għalhekk, dan għandu joffri soluzzjonijiet għall-isfidi li huma ta’ tħassib veru għaċ-ċittadini: “Il-Kumitat jibqa' konvint li futur tajjeb huwa possibbli u li UE aktar b'saħħitha tista' tgħin biex jissawru aħjar il-globalizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni sabiex jipprovdu prospetti ġodda għaċ-ċittadini kollha” (4). |
| --- | --- |

4.6

| 4.7 | Il-fundaturi tal-proġett Ewropew irrikonoxxew il-fatt li dan fadallu triq twila biex ikollu livelli simili ta' leġittimità bħad-demokraziji stabbiliti tal-Istati Membri tiegħu. Aħna għamilna progress kbir, iżda kwalunkwe trattat ġdid irid jiżgura aktar trasparenza u kontroll demokratiku sabiex l-Unjoni tiġi leġittimizzata bl-aħjar mod f'għajnejn il-pubbliku. Barra minn hekk, għandha tiġi żgurata aktar konformità tal-Istati Membri mal-liġi tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

4.7

5.   Żvilupp ekonomiku sostenibbli

| 5.1 | Fl-Ewropa jeżisti l-akbar suq uniku tad-dinja, u t-tieni l-aktar munita użata. Din hija l-akbar setgħa kummerċjali li tammonta għal 16,5 % tal-importazzjonijiet u tal-esportazzjonijiet (5) tad-dinja u hija l-akbar donatur tal-għajnuna għall-iżvilupp u tal-għajnuna umanitarja. Bis-saħħa, fost l-oħrajn, ta’ Orizzont 2020, l-akbar programm ta’ riċerka multinazzjonali fid-dinja, l-Ewropa tinsab minn ta’ quddiem nett fl-innovazzjoni. Madankollu, il-kompetizzjoni mal-Istati Uniti u l-Asja tidher aktar intensa minn qatt qabel. Ħaġa waħda hija ċara: l-ebda Stat Membru ma jista' jaqdi rwol prominenti fix-xena globali waħdu |
| --- | --- |

5.1

| 5.2 | L-euro għandha kważi 20 sena u tista’ biss tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha meta l-Istati Membri kollha jkunu introduċewha u meta l-Unjoni Ekonomika u Monetarja tkun kompluta. Dan ifisser l-istabbiliment ta' regoli ċari li jiġu aċċettati minn kulħadd u li jkunu applikabbli għal kulħadd, l-aġġornament tal-MES għal rwol aktar importanti, bħal dak li jaqdi l-FMI fuq livell internazzjonali, kif ukoll responsabbiltà politika u kunsilli fiskali msaħħa (6). L-adozzjoni tal-euro għandha tkun prijorità fil-kostruzzjoni tal-UE. |
| --- | --- |

5.2

| 5.3 | Fil-passat, il-KESE sostna li l-UE rreaġixxiet bil-mod għall-kriżi finanzjarja u li huma meħtieġa riformi fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja (7). Minn dak iż-żmien 'il hawn, kien hemm determinazzjoni kontinwa biex issir riforma u biex jiġu ffinalizzati l-Unjoni Bankarja u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Bħal m'għamel fil-passat (8), il-KESE jilqa' aktar konsolidazzjoni tas-suq iżda jwissi kontra l-ħolqien ta' pożizzjonijiet li jikkonċentraw b'mod eċċessiv is-setgħa tat-teħid tad-deċiżjonijiet f'idejn għadd żgħir ta' persuni. UEM kompluta għandha twassal f’era ġdida ta’ munita unika għan-negozji u ċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea, tnaqqas b’mod sinifikanti l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet u telimina r-riskji tar-rati tal-kambju, ittejjeb it-trasparenza tal-prezzijiet fil-kummerċ, filwaqt li tnaqqas ir-riskji tal-investiment. |
| --- | --- |

5.3

| 5.4 | F’dinja dejjem tinbidel, jekk l-Ewropa trid tisfrutta l-vantaġġi kompetittivi tagħha, jeħtieġ li tiffoka fuq oqsma bħalma huma r-R&Ż, il-provvista tal-ħiliet u l-infrastruttura. L-Ewropa teħtieġ li tindirizza l-isfida tagħha ta’ popolazzjoni li qed tonqos u tixjieħ peress li dan għandu impatt fuq il-provvista tax-xogħol. Jekk l-UE trid tibqa’ kompetittiva, jeħtieġ li tindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema kif ukoll in-nuqqas ta’ ħiliet. L-Ewropa teħtieġ politika tal-migrazzjoni ġestita sew u perspettiva fit-tul biex tħejji l-forza tax-xogħol għal sfidi futuri filwaqt li tgħin lill-kumpaniji jikbru u jevolvu. Madankollu, il-politiki tal-migrazzjoni għandhom ikunu akkumpanjati minn politiki sodi sabiex jiġu evitati diffikultajiet soċjali u soċjetali kbar. |
| --- | --- |

5.4

| 5.5 | F'diversi Opinjonijiet tiegħu, il-KESE talab ukoll li jsir aktar investiment fl-infrastruttura u fis-servizzi pubbliċi, proġetti li jiġġeneraw it-tkabbir u l-benessri għaċ-ċittadini tagħha. Il-KESE esprima wkoll l-appoġġ tiegħu għal "bażi komuni konsolidata għat-taxxa korporattiva (BKKTK) kif ukoll tranżazzjonijiet finanzjarji, il-karburanti u l-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju, li jekk miġbura fil-livell Ewropew, ikunu jistgħu jisfruttaw bażi għat-taxxa transnazzjonali, sabiex jiġu miġġielda l-effetti globali fuq l-ambjent" (9). Dan inaqqas l-evitar tat-taxxa u jipprovdi uniformità fil-politika fiskali. Il-KESE nnota wkoll li "l-Ewropa għandha pożizzjoni b'saħħitha biex tkabbar ditti innovattivi b'teknoloġija avvanzata, iżda meta dawn il-kumpaniji jkunu jeħtieġu investimenti kapitali robusti, normalment ifallu" (10) |
| --- | --- |

5.5

| 5.6 | L-UE ffirmat ftehimiet kummerċjali komprensivi bil-għan li jiżdiedu l-iskambji tal-oġġetti u tas-servizzi filwaqt li jiġu protetti u mtejba d-drittijiet tal-ħaddiema u jitqiesu l-isfidi ambjentali. Madankollu, f'dawn l-aħħar ftit snin, tfaċċaw tendenzi protezzjonisti filwaqt li bdew jinħolqu gwerer kummerċjali. Jeħtieġ li l-UE tkompli fuq il-perkors tagħha li tippromovi l-kummerċ ħieles, ġust u sostenibbli f’sistema multilaterali u ftehimiet kummerċjali li jirrispettaw id-drittijiet soċjali, ambjentali u tal-konsumatur, filwaqt li tappoġġja n-negozji biex jikbru u jevolvu. Il-protezzjoniżmu mhux ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini. L-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ se jkollha rwol importanti x'taqdi, u huwa kruċjali li l-UE taqdi r-rwol tagħha fir-riforma tagħha (11). L-għeluq tal-fruntieri u l-imblukkar tal-kummerċ fl-ebda ċirkostanza ma jistgħu jkunu t-triq 'il quddiem. |
| --- | --- |

5.6

| 5.7 | F’dinja affettwata mit-tibdil fil-klima, il-KESE kemm-il darba għamel rakkomandazzjonijiet biex jittejjeb il-ħarsien tal-bijodiversità u tar-riżorsi vitali meħtieġa għall-eżistenza tagħna. Il-KESE jirrimarka li l-ħarsien tal-bijodiversità huwa importanti daqs il-prevenzjoni tat-tibdil fil-klima. Il-KESE jappella għal aktar rieda politika u konsistenza leġislattiva f’dan il-qasam, u għalhekk jirrakkomanda li r-riżorsi kollha meħtieġa jsiru disponibbli malajr. |
| --- | --- |

5.7

| 5.8 | Għall-KESE, politika dwar it-tibdil fil-klima għandha tkun ibbażata fuq tranżizzjoni ġusta, li teħtieġ miżuri biex jittaffew l-effetti tat-tibdil fil-klima u li tikkumpensa wkoll għad-danni u t-telf. Il-mudell tal-ekonomija ċirkolari għandu jingħata preferenza kemm jista’ jkun u għandu jittejjeb il-qafas regolatorju tiegħu. Katini tal-provvista qosra, b’mod partikolari fis-settur tal-ikel għandhom jiġu promossi u jeħtieġ li titlesta definizzjoni mill-ġdid tal-politiki dwar il-mobbiltà, li tagħmilhom aktar effiċjenti u sostenibbli. Bħala parti mill-Konferenza tal-2015 dwar it-Tibdil fil-Klima f’Pariġi, l-UE hija impenjata li tilħaq il-miri biex tnaqqas it-tisħin globali. L-UE diġà għamlet progress sinifikanti u tista’ ssaħħaħ l-isforzi kollettivi biex tissodisfa l-impenji li saru fil-COP21 u tindirizza l-ħtiġijiet attwali. Madankollu, il-KESE ħa nota tal-movimenti tal-istudenti u taż-żgħażagħ f’diversi Stati Membri u talab għal aktar azzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent. |
| --- | --- |

5.8

6.   Il-progress soċjali u l-edukazzjoni

| 6.1 | "Meta mqabbla mad-dinja, is-soċjetajiet Ewropej huma postijiet għonja u affluwenti biex tgħix fihom. Għandhom l-ogħla livelli ta’ protezzjoni soċjali fid-dinja u huma fost tal-ewwel fejn jidħlu l-benessri, l-iżvilupp uman u l-kwalità tal-ħajja" (12). Madankollu, jeżistu inugwaljanzi li dejjem qed jikbru u diskrepanzi enormi fil-koeżjoni soċjali madwar l-Unjoni u aħna rridu nagħmlu ħilitna biex innaqqsu d-differenzi bejn l-Istati Membri. Il-konverġenza ’l fuq tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol abbażi tat-tkabbir sostenibbli, se twassal għal titjib fil-kundizzjonijiet soċjali u tnaqqis fl-inugwaljanzi u għandha tkun l-għan ewlieni għall-futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

6.1

| 6.2 | Forza importanti li tixpruna l-progress soċjali trid tkun il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, inizjattiva appoġġjata bil-qawwa mill-KESE, fi ħdan strateġija komprensiva u globali sabiex tinkiseb l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli. Sabiex jiġi żgurat futur prosperuż għaċ-ċittadini tagħna, il-KESE jafferma mill-ġdid l-impenn b'saħħtu tiegħu għal kwalunkwe sforz favur "suq tax-xogħol ġust u tassew pan-Ewropew "sabiex tinkseb "Ewropa soċjali AAA"u biex isservi bħala boxxla għall-konverġenza mġedda fiż-żona tal-euro" (13). Jeħtieġ li l-implimentazzjoni fil-livell nazzjonali titħaffef u tkun akkumpanjata minn sensibilizzazzjoni li t-tkabbir ekonomiku b'saħħtu jrid jinkiseb flimkien ma' dimensjoni soċjali stabbli. Flimkien mal-UE u mal-Istati Membri, l-organizzazzjonijiet kollha rilevanti tas-soċjetà ċivili għandhom rwol importanti x'jaqdu. Il-KESE jemmen li għall-benessri taċ-ċittadini tal-UE huwa importanti li l-UE tkompli timmonitorja l-progress li jkun sar fl-implimentazzjoni tal-EPRS fi ħdan il-proċess tas-Semestru Ewropew, bl-involviment sħiħ tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħrajn tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

6.2

| 6.3 | Barra minn hekk, il-KESE jafferma mill-ġdid li "L-Unjoni Ewropea għandha tagħmel użu sħiħ mill-esperjenza u mill-kapaċità tal-imsieħba soċjali u ta' organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili li joperaw fil-livell lokali, nazzjonali u Ewropew billi tinvolvihom, flimkien mal-utenti tas-servizzi u skont ir-rwoli differenti tagħhom, fil-kompiti tal-ipprogrammar, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-finanzjament tal-UE. L-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet l-oħra tas-soċjetà ċivili huma parteċipanti kruċjali fil-proġett demokratiku Ewropew (14). L-UE għandha tippromovi n-negozjar kollettiv u tirrispetta l-awtonomija tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

6.3

| 6.4 | Id-diġitalizzazzjoni, l-awtomatizzazzjoni, l-intelliġenza artifiċjali, eċċ. jeħtieġu rispons rapidu u sostenibbli. Dan jgħodd ukoll għall-ħtieġa urġenti li jsir investiment qawwi fl-edukazzjoni ta’ kwalità għolja u fir-riċerka u l-iżvilupp, peress li l-UE għadha lura meta mqabbla ma’ setgħat ekonomiċi oħrajn bħala perċentwal tal-PDG (15), l-ekonomija tal-UE teħtieġ forza tax-xogħol mgħammra b’ħiliet li jissodisfaw l-isfidi ta’ ambjent kompetittiv li qed jinbidel. Dan ifisser li hemm interess kondiviż u responsabbiltà kondiviża ta’ min iħaddem u l-impjegati biex jikkontribwixxu għal taħriġ, taħriġ mill-ġdid u tagħlim tul il-ħajja għaż-żgħażagħ u l-adulti, li jwasslu għal intrapriżi ta’ suċċess u forza tax-xogħol imħarrġa kif xieraq, flimkien mal-UE, l-Istati Membri, l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet rivevanti oħrajn mis-soċjetà ċivili. It-twettiq ta’ ekonomija tal-UE aktar diġitali għandu jsir fi ħdan qafas ta’ tranżizzjoni ġust għall-bidla teknoloġika, filwaqt li jiġi żgurat li dan jikkontribwixxi għal kundizzjonijiet aħjar tal-għajxien u tax-xogħol, inklużi l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità tajba u soċjetajiet iżjed ugwali. |
| --- | --- |

6.4

| 6.5 | Abbażi tal-prinċipji tal-EPSR, huwa essenzjali li tittieħed azzjoni biex jiġu indirizzati l-isfidi futuri li jirriżultaw għas-suq tax-xogħol. It-tħaddin tal-opportunitajiet li jirriżultaw mill-progress teknoloġiku għandu għalhekk jimxi id f’id mal-indirizzar tal-isfidi tal-bidla industrijali u tat-trasformazzjoni fis-suq tax-xogħol. Jekk dawn l-isfidi ma jiġux indirizzati, se jkun hemm reżistenza kbira għal bidla jew proporzjon sinifikanti tal-popolazzjoni ma jibbenefikax mill-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda. |
| --- | --- |

6.5

| 6.6 | Il-KESE diġà talab li l-inugwaljanzi, il-faqar u l-esklużjoni soċjali dejjem jiżdiedu għandhom jiġu miġġielda fil-livelli kollha u mill-partijiet interessati kollha. Minħabba dan, il-KESE jemmen li huma meħtieġa aktar sforzi mmirati lejn id-definizzjoni ta’ prinċipji komuni, standards, politiki u strateġiji fil-livelli xierqa fir-rigward ta’ konverġenza mtejba tal-pagi u l-istabbiliment jew iż-żieda tal-pagi minimi għal livelli adegwati, b’rispett sħiħ għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali. Barra minn hekk, huwa importanti li jiġi żgurat li ċ-ċittadini kollha huma koperti minn dħul minimu. Il-KESE jenfasizza li l-finanzjament allokat għall-koeżjoni soċjali u l-investiment soċjali għandu jiżdied biex jiġu ffaċċjati l-isfidi futuri (16). |
| --- | --- |

6.6

| 6.7 | Il-KESE jemmen li ċ-ċittadini kollha tal-UE għandhom jingħataw opportunitajiet indaqs u trattament ugwali fis-suq tax-xogħol. Filwaqt li tiġi inkoraġġita l-mobbiltà ġusta, iċ-ċittadini għandu jkollhom ukoll aċċess għal impjiegi ta’ kwalità u standards tal-għajxien deċenti fejn jgħixu sabiex jiġi evitat l-eżodu tal-imħuħ u d-dumping soċjali. |
| --- | --- |

6.7

| 6.8 | Il-futur tal-UE jiddependi fuq programmi attivi li jiffaċilitaw l-edukazzjoni u l-inklużjoni taż-żgħażagħ fil-forza tax-xogħol. Programmi bħal Erasmus+ u l-predeċessur tiegħu Erasmus, kellhom impatt inkredibbli fit-trawwim ta’ identità Ewropea, filwaqt li fl-istess ħin jagħtu liż-żgħażagħ għarfien, ħiliet u kompetenzi. L-intenzjoni tal-Kummissjoni li tirdoppja l-finanzjament tagħha huwa bla dubju pass 'il quddiem, iżda f'Ottubru 2018 (17) il-KESE saħansitra talab għal aktar fondi. Dan it-tip ta' programm irid jitkompla u jiġi estiż għal dawk iż-żgħażagħ li altrimenti jsibuha diffiċli biex jaċċessaw edukazzjoni ta' kwalità u konnettività interkulturali minħabba diffikultajiet ekonomiċi. |
| --- | --- |

6.8

| 6.9 | Kif iddikjara f'Opinjoni preċedenti, il-KESE jemmen li "l-Istrateġija għandha tkun iktar marbuta mal-programmi eżistenti tal-UE bħall-Erasmus+, il-Garanzija għaż-Żgħażagħ jew il-Korp Ewropew ta' Solidarjetà"u li "din għandha tippromovi wkoll impenn ċiviku usa’, inklużi l-votazzjoni, il-volontarjat, NGOs immexxija miż-żgħażagħ, id-demokrazija fuq il-post tax-xogħol u d-djalogu soċjali" (18). Huwa tal-akbar importanza li titqajjem kuxjenza dwar dawn il-programmi filwaqt li jiġi enfasizzat dejjem il-fatt li dawn jirrappreżentaw benefiċċju dirett offrut minn sħubija fl-UE. |
| --- | --- |

6.9

| 6.10 | Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-sussidjarjetà u tal-governanza reġjonali fit-tfassil tal-politiki ta' koeżjoni. Minħabba d-differenzi kbar fil-benessri u fl-iżvilupp bejn ir-reġjuni differenti, anke fi Stati Membri individwali, huwa importanti ħafna li l-politiki jitfasslu minn dawk li jifhmu l-aħjar il-problemi ewlenin u huma għalhekk mgħammra bl-aħjar mod biex jaġixxu. L-istituzzjonijiet tal-UE jridu jkomplu jissalvagwardjaw kontra d-diskriminazzjoni ta' kull tip, ir-razziżmu, il-ksenofobija u l-anti-Semitiżmu. |
| --- | --- |

6.10

| 6.11 | Il-mudell soċjali Ewropew huwa uniku fid-dinja u jibqa' wieħed mill-aktar benefiċċji importanti għaċ-ċittadini Ewropej. L-UE, flimkien mal-Istati Membri, trid tkun imsejsa fuq politiki li jissalvagwardjawha, jiddefenduha u jippromovuha, sabiex ikomplu jiffaċilitaw il-progress ekonomiku u l-koeżjoni soċjali, filwaqt li jitqies li d-drittijiet fundamentali jridu jimxu id f'id mad-drittijiet soċjali. |
| --- | --- |

6.11

7.   Sigurtà u difiża

| 7.1 | L-Ewropa hija post tassew liberu u stabbli, f’dinja ta' nuqqas ta’ armonija u firda. Mill-25 pajjiż l-aktar paċifiċi, 15 minnhom jinsabu fl-UE. Madankollu, l-attakki terroristiċi, l-ispazji mhux regolati u mhux stabbli madwar il-Mediterran u l-Afrika sub-Saħarjana u l-qawmien mill-ġdid tas-setgħat ostili lejn il-Lvant urew li rridu nieħdu azzjoni soda biex nippreservaw il-paċi u s-sigurtà. |
| --- | --- |

7.1

| 7.2 | Għalkemm l-isfidi tas-sigurtà interna u esterna żdiedu tassew b'mod sinifikanti, dawn jitqiesu b'mod differenti mill-Istati Membri, li m'għandhomx l-istess perċezzjoni tat-theddid estern, jassenjaw riżorsi finanzjarji differenti għas-sigurtà u għad-difiża, u għandhom fehmiet differenti dwar l-użu tas-setgħa militari. Peress li ħafna mit-theddid li niffaċċjaw għandu karatteristiċi transnazzjonali, il-KESE jemmen li l-Istati Membri u l-UE jridu jaġixxu mill-qrib kemm jista' jkun, filwaqt li jimxu lejn rispons kollettiv u kkoordinat, biex b’hekk nuru lill-alleati tagħna li aħna fornitur tas-sigurtà effettiv. |
| --- | --- |

7.2

| 7.3 | Sforz ta' difiża kkoordinat ma jipprovdix biss setgħa ta' koerċizzjoni kredibbli għall-Istati Membri tagħna iżda jgħin ukoll biex jinħolqu impjiegi f'setturi ta' teknoloġija avvanzata u jrawwem l-innovazzjoni u l-iżvilupp teknoloġiku. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri u lill-Kummissjoni Ewropea sabiex jappoġġjaw azzjoni konġunta f'dan il-qasam, filwaqt li jirrikonoxxi l-fatt li diġà ttieħdu passi (19). |
| --- | --- |

7.3

| 7.4 | L-attakki ċibernetiċi huma stmati li jiswew lill-ekonomija dinjija EUR 400 biljun kull sena (20) u huma ta’ theddida reali għall-privatezza u s-sikurezza taċ-ċittadini. Il-KESE jemmen li l-UE għandu jkollha l-għan li ssaħħaħ il-ġlieda kontra l-ispjunaġġ ċibernetiku, iċ-ċiberterroriżmu u kwalunkwe forma oħra ta’ ċiberkriminalità diretta lejn iċ-ċittadini u n-negozji Ewropej bl-istess mod. |
| --- | --- |

7.4

8.   Komunikazzjoni maċ-ċittadini

| 8.1 | Iċ-ċittadini Ewropej ta' spiss iqisu l-effetti pożittivi tas-sħubija fl-UE bħala fatt jew jassoċjawhom mal-gvernijiet nazzjonali, filwaqt li t-tort għal bosta sofferenzi jingħata lill-burokrazija Ewropea u l-interferenza żejda tagħha. Primarjament, dan huwa r-riżultat ta' komunikazzjoni fqira u ta' nuqqas ta' kuntatt maċ-ċittadin medju. Għalhekk, l-UE u l-Istati Membri għandhom jagħmlu sforz akbar biex jikkomunikaw aħjar il-politiki, l-għanijiet u l-objettivi Ewropej. |
| --- | --- |

8.1

| 8.2 | Jeħtieġ li l-UE tipprovdi aktar fondi għall-komunikazzjoni, u trid tagħmel użu minn kull mezz disponibbli: mhux permezz tal-Istati Membri biss, iżda anke permezz tal-imsieħba soċjali u korpi oħra rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili organizzata. L-UE trid tiffoka aktar fuq li sserraħ moħħ il-mexxejja u ċ-ċittadini fir-rwol tagħha li tipprovdi l-paċi, l-istabbiltà ekonomika u l-iżvilupp soċjali, billi tuża l-lingwi uffiċjali kollha tal-Unjoni Ewropea biex tippromovi l-messaġġi tagħha. |
| --- | --- |

8.2

| 8.3 | Fl-2012, il-KESE rrimarka li "il-ħtieġa li l-Artikolu 11 ikun implimentat bis-sħiħ hija ta’ importanza kbira jekk l-Unjoni Ewropea trid issaħħaħ il-leġittimità demokratika tagħha f’għajnejn iċ-ċittadini tagħha. Fl-aħħar mill-aħħar, huwa biss permezz ta’ iktar trasparenza, sens ta’ sjieda u l-parteċipazzjoni akbar miċ-ċittadini u s-soċjetà ċivili organizzata fuq livell nazzjonali u Ewropew, li l-Ewropa se tkun kapaċi tevita l-estremiżmu, tiddefendi l-valuri demokratiċi tagħha u tistabbilixxi komunità ta’ destin" (21) |
| --- | --- |

8.3

| 8.4 | Jekk l-UE trid tersaq qrib iċ-ċittadini tagħha (u jekk ma jirnexxilhiex tagħmel dan, se tfalli kollha kemm hi), din trid tisma' u tifhem dak li ċ-ċittadini verament għandhom bżonn u tipprova twettaq dan kif xieraq. Iċ-ċittadini jridu l-protezzjoni, regoli ġusti għall-ħaddiema u n-negozji, kundizzjonijiet ta’ għajxien u ta’ xogħol tajbin u tweġiba ċara għall-isfidi esterni. Sabiex tikseb dan, l-Ewropa trid tkompli tkun katalizzatur għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali u l-istabbiltà demokratika u tiżgura li kulħadd ikun konxju tal-impenn tagħhom. |
| --- | --- |

8.4

| 8.5 | Il-miżinformazzjoni, id-diżinformazzjoni u l-informazzjoni falza qed jintużaw dejjem aktar minn għadd kbir ta’ atturi inklużi l-istati, il-gruppi ta’ lobbjar, il-midja u individwi. Dawn it-tekniki huma antiki, iżda l-iżvilupp u l-possibbiltajiet tal-midja soċjali ppermettew li dan il-fenomenu jilħaq udjenza wiesgħa. L-aħjar mod biex jiġu miġġielda l-aħbarijiet foloz huwa li jiġu ppreżentati fatti u tingħata għajnuna biex jiġu żviluppati l-fakultajiet kritiċi taċ-ċittadini. Madankollu, jeħtieġ li dejjem jiġu rispettati l-libertà tal-opinjoni u tal-espressjoni, u l-ġlieda kontra l-falsitajiet ma għandha tonqos qatt. |
| --- | --- |

8.5

| 8.6 | Il-pjattaformi ta' komunikazzjoni u ta' kooperazzjoni għandhom jiġu promossi u għandhom jinkludu lill-Istati Membri kollha. Dak li jirnexxi fi Stat Membru wieħed jista' wkoll jirnexxi f'ieħor, u r-riċerka li jkun wettaq Stat Membru wieħed tista' tintuża jew tittejjeb minn ieħor. |
| --- | --- |

8.6

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 1.

1

(2)  ĠU C 326, 26.10.2012, p. 391.

2

(3)  Stqarrija għall-Istampa tal-Parlament Ewropew, 23.5.2018.

3

(4)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145.

4

(5)  L-UE skont it-tema – Kummerċ.

5

(6)  Istituzzjoni fiskali indipendenti.

6

(7)  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 1.

7

(8)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 28.

8

(9)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 131.

9

(10)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 79.

10

(11)  ĠU C 159, 10.5.2019, p. 15.

11

(12)  Dokument ta’ riflessjoni dwar id-dimensjoni soċjali tal-Ewropa.

12

(13)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.

13

(14)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 165.

14

(15)  OECD data, gross domestic spending on R&D (Data tal-OECD, infiq domestiku gross fuq ir-R&Ż) (mhux disponibbli bil-Malti).

15

(16)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145.

16

(17)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 194.

17

(18)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 142.

18

(19)  ĠU C 129, 11.4.2018, p. 58.

19

(20)  Riforma taċ-ċibersigurtà fl-Ewropa.

20

(21)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 8.

21

---

ANNESS

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti.

Emenda 12

Punt 5.5

Ibdel it-test kif ġej:

| 5.5 | F'diversi Opinjonijiet tiegħu, il-KESE talab ukoll li jsir aktar investiment fl-infrastruttura u fis-servizzi pubbliċi, proġetti li jiġġeneraw it-tkabbir u l-benessri għaċ-ċittadini tagħha. Il-KESE esprima wkoll l-appoġġ tiegħu għal miżuri komprensivi li jiġu implimentati kontra l-prevenzjoni tal-Erożjoni tal-Bażi u Trasferiment tal-Profitt (BEPS) minn korporazzjonijiet multinazzjonali inkluż l-introduzzjoni ta’ bażi komuni konsolidata għat-taxxa korporattiva (BKKTK) u kontra l-frodi tal-VAT permezz ta’ kooperazzjoni eqreb bejn l-Istati Membri fuq bażi ta’ kuljum
  kif ukoll tranżazzjonijiet finanzjarji, il-karburanti u l-emissjonijiet tad-diossidu tal-karbonju, li jekk miġbura fil-livell Ewropew, ikunu jistgħu jisfruttaw bażi għat-taxxa transnazzjonali, sabiex jiġu miġġielda l-effetti globali fuq l-ambjent
  " " (1)

  Dan inaqqas l-evitar tat-taxxa u jipprovdi uniformità fil-politika fiskali. Il-KESE nnota wkoll li “l-Ewropa għandha pożizzjoni b'saħħitha biex tkabbar ditti innovattivi b'teknoloġija avvanzata, iżda meta dawn il-kumpaniji jkunu jeħtieġu investimenti kapitali robusti, normalment ifallu” (2) |
| --- | --- |

5.5

Raġuni

Sabiex jiġi evitat kull nuqqas ta’ ftehim, għandna nżommu ma’ affermazzjonijiet ġenerali. Għad ma kienx hemm diskussjonijiet fil-Kumitat, la dwar it-tassazzjoni tal-korporazzjonijiet multinazzjonali bħala sors ta’ riżorsi proprji, u lanqas dwar bażi tat-taxxa Ewropea komuni għall-karburanti u l-emissjonijiet tad-dijossidu tal-karbonju u t-tassazzjoni tagħhom. It-taxxa fuq it-tranżazzjonijiet finanzjarji tnaqqas il-pensjonijiet tal-ħaddiema, u l-ħidma kontinwa tal-Kunsill permezz tal-kooperazzjoni msaħħa issa waqfet għalkollox. Rimarki simili għal din l-emenda saru fl-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar id-dokument ta’ riflessjoni dwar il-futur tal-finanzi tal-UE (COM(2017) 358 final) (2018/C 081/18).

L-emenda nċaħdet b’76 vot favur, 98 vot kontra u 16-il astensjoni.

Emenda 11

Punt 5.6

Żid it-test kif ġej:

| 5.6 | L-UE ffirmat ftehimiet kummerċjali komprensivi, bħal dak mal-Ġappun, bil-għan li jiżdiedu l-iskambji tal-oġġetti u tas-servizzi filwaqt li jiġu protetti u mtejba d-drittijiet tal-ħaddiema u jitqiesu l-isfidi ambjentali. Madankollu, f'dawn l-aħħar ftit snin, tfaċċaw tendenzi protezzjonisti filwaqt li bdew jinħolqu gwerer kummerċjali. Jeħtieġ li l-UE tkompli fuq il-perkors tagħha li tippromovi l-kummerċ ħieles, ġust u sostenibbli f’sistema multilaterali u ftehimiet kummerċjali li jirrispettaw id-drittijiet soċjali, ambjentali u tal-konsumatur, filwaqt li tappoġġja n-negozji biex jikbru u jevolvu. Il-protezzjoniżmu mhux ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini. L-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ se jkollha rwol importanti x'taqdi, u huwa kruċjali li l-KESE jaqdi r-rwol tiegħu fir-riforma tagħha (3). L-għeluq tal-fruntieri u l-imblukkar tal-kummerċ fl-ebda ċirkostanza ma jistgħu jkunu t-triq 'il quddiem. |
| --- | --- |

5.6

Raġuni

Biex it-test jinqara aħjar permezz ta' eżempju speċifiku tal-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles tal-UE — biex issir referenza għall-FSE bejn l-UE u l-Ġappun.

Kif nafu, l-FSE bejn l-UE u l-Ġappun daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Frar 2019 u huwa l-akbar ftehim kummerċjali konkluż miż-żewġ naħat.

Dan ikopri 640 miljun ruħ mill-UE u l-Ġappun, kważi terz tal-PDG globali u 37 % tal-kummerċ globali.

74 000 kumpanija mill-UE jesportaw lejn il-Ġappun u 600 000 impjieg huma marbuta mal-esportazzjonijiet tal-UE lejn il-Ġappun. Dan tajjeb ukoll għall-konsumaturi peress li se jkun hemm aktar għażla bi prezz orħos. Barra minn hekk, jibgħat ukoll sinjal ċar li 2 mill-akbar ekonomiji fid-dinja jappoġġjaw bil-qawwa l-kummerċ ħieles, ġust u bbażat fuq ir-regoli.

L-emenda nċaħdet b’73 vot favur, 111-il vot kontra u 11-il astensjoni.

---

(1)  
  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 131
  .

(2)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 79.

(3)  ĠU C 159, 10.5.2019, p. 15.

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/68 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/68

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Edukazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea”

(Opinjoni esploratorja mitluba mill-Presidenza Rumena)

(2019/C 228/09)

Relatur: Tatjana BABRAUSKIENĖ

Korelatur: Pavel TRANTINA

| Talba mill-Presidenza Rumena tal-Kunsill | Ittra tal-20.9.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea
  Opinjoni esploratorja |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 16.10.2018 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 6.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 21.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 164/2/1 |

Talba mill-Presidenza Rumena tal-Kunsill

Ittra tal-20.9.2018

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Opinjoni esploratorja

Deċiżjoni tal-Bureau

16.10.2018

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

6.3.2019

Adottata fil-plenarja

21.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

164/2/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Il-KESE:

| 1.1. | jemmen li l-vitalità tal-UE tiddependi ħafna fuq identità Ewropea b’saħħitha u fuq l-identifikazzjoni taċ-ċittadini mal-UE, filwaqt li tinżamm awtoidentità nazzjonali, u li s-suċċess tal-proġett Ewropew huwa bbażat fuq il-valuri, it-tolleranza u l-impenn tagħha fir-rigward tad-diversità tal-kulturi, ir-reliġjonijiet u l-patrimonju. Għalhekk, huwa importanti li jissaħħu l-għarfien u l-fehim taċ-ċittadini fir-rigward tal-istorja u l-kultura tal-UE, id-drittijiet u l-valuri fundamentali, id-deċiżjonijiet u l-prinċipji ewlenin, u l-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-livell tal-UE. Huwa importanti wkoll li tiġi promossa ċ-ċittadinanza globali u r-rwol tal-UE bħala attur globali. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | jenfasizza li l-edukazzjoni olistika, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja (LLL) għandhom rwol essenzjali x’jaqdu fit-tisħiħ tal-identità tal-UE, sens ta’ komunità u appartenenza, u responsabbiltà taċ-ċittadini tal-UE, filwaqt li jħeġġu l-parteċipazzjoni attiva tagħhom fit-teħid tad-deċiżjonijiet dwar l-UE; jenfasizza li huma jikkontribwixxu għall-paċi, is-sigurtà, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt, is-solidarjetà u r-rispett reċiproku, it-tkabbir ekonomiku sostenibbli u l-inklużjoni soċjali u l-ġustizzja, filwaqt li jirrispettaw u jarrikkixxu d-diversità kulturali. L-għanijiet tal-integrazzjoni tal-UE, il-vantaġġi u l-iżvantaġġi tagħha għandhom jiġu indirizzati b’mod determinat u b’kunfidenza kemm fil-livell tal-Istati Membri kif ukoll f’dak tal-UE. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | jenfasizza li t-tagħlim iseħħ kullimkien u b’mod kostanti, attiv u passiv. Għalhekk, l-edukazzjoni dwar l-UE mhijiex biss kompitu għall-edukazzjoni formali u ma tikkonċernax biss liż-żgħażagħ. Għandhom jiġu appoġġjati kemm l-edukazzjoni “tul il-ħajja” kif ukoll l-edukazzjoni “dwar l-aspetti kollha tal-ħajja” u għandha ssir enfasi speċjali fuq il-ġenerazzjonijiet akbar fl-età, b’mezzi li jipprovdu informazzjoni adattati għall-modi tat-tagħlim tagħhom. |
| --- | --- |

1.3.

Dwar l-istituzzjonijiet u l-politiki fil-livell tal-UE, il-KESE:

| 1.4. | jenfasizza l-ħtieġa li jiġi implimentat l-ewwel prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) sabiex l-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja ta’ kwalità u inklużivi jkunu dritt għal kulħadd fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | jissuġġerixxi li ssir aktar enfasi fuq l-edukazzjoni dwar l-UE u l-identità tal-UE fid-diversità kollha tagħha bħala parti mill-ħiliet bażiċi u l-kompetenzi ewlenin, b’mod partikulari l-litteriżmu tal-UE, u b’hekk jiġi definit sett ta’ eżiti ta’ tagħlim f’dan il-qasam (għarfien, ħiliet u attitudnijiet minimi lejn l-UE). F’dan ir-rigward, hija meħtieġa evidenza aħjar dwar is-sitwazzjoni attwali fl-Istati Membri – il-KESE jistieden lill-KE taġġorna l-istudju tagħha dwar dan is-suġġett. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | jappella għal miżuri ta’ politika strateġika fil-livell nazzjonali u tal-UE biex tingħata promozzjoni lit-tagħlim dwar l-UE bil-għan li jissaħħaħ sens ta’ identità u appartenenza għall-UE u biex jintwerew il-benefiċċji tanġibbli tas-sħubija fl-UE għaċ-ċittadini. Huwa essenzjali wkoll li l-Istati Membri jimplimentaw kif xieraq ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-promozzjoni tal-valuri komuni (1) u d-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi 2015 (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | jirrakkomanda li l-baġit miżjud futur tal-Erasmus+ (2021–2027) għandu jrawwem sens ta’ appartenenza tal-UE billi jiżgura l-mobbiltà fit-tagħlim għal kulħadd, speċjalment għal nies minn sfondi soċjoekonomiċi differenti, u jappella biex il-proġetti futuri kollha jagħmlu enfasi fuq it-tagħlim dwar l-UE, il-bini ta’ identità tal-UE u l-appoġġ għat-tagħlim interġenerazzjonali dwar l-UE kif ukoll dwar it-tagħlim tal-lingwi għall-etajiet kollha, u d-djalogu ċivili għall-adulti. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | jilqa’ t-30 sena ta’ Attivitajiet Jean Monnet tal-Erasmus+ biex tiġi promossa l-eċċellenza fit-tagħlim u r-riċerka fil-qasam tal-istudji tal-UE madwar id-dinja u jappella sabiex il-baġit tal-programm jiżdied u jkun estiż għas-setturi kollha tal-edukazzjoni ħalli tittejjeb l-edukazzjoni dwar l-UE u tissaħħaħ iċ-ċittadinanza demokratika. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | jappella għal skambju ta’ informazzjoni aħjar dwar l-UE maċ-ċittadini tal-UE, bl-appoġġ ta’ strateġiji ta’ informazzjoni, komunikazzjoni u edukazzjoni (ICE) tal-UE u l-Istati Membri; jirrimarka l-ħtieġa li jkun hemm Kummissarju responsabbli għall-Komunikazzjoni. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | jissuġġerixxi li l-midja tas-servizz pubbliku Ewropew u nazzjonali, inkluż l-istazzjon Euronews, għandu jkollha rwol strateġiku biex tinforma liċ-ċittadini dwar il-kisbiet tal-UE. L-Uffiċċji tal-Informazzjoni tal-UE bbażati fl-Istati Membri, kif ukoll membri u rappreżentanti oħrajn tal-PE, membri tal-KESE u persuni oħrajn li jfasslu l-politika attivi fil-qasam Ewropew għandhom ukoll jaqdu rwol attiv fl-appoġġ tal-proċessi tal-bini tal-identità tal-UE fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | jirrakkomanda li tiġi stabbilita strateġija ta’ politika fil-livell tal-UE, filwaqt li tkun rispettata l-kompetenza nazzjonali fil qasam tal-edukazzjoni, sabiex tipproponi rakkomandazzjonijiet dwar kooperazzjoni (pereżempju permezz tal-Metodu Miftuħ ta’ Koordinazzjoni (MMK) jew permezz ta’ grupp ta’ livell għoli) fost l-Istati Membri biex jiġu mħeġġa inizjattivi fis-sistemi edukattivi u azzjoni fil-livell nazzjonali u lokali fuq l-edukazzjoni dwar l-UE kif ukoll il-bini tal-identità tal-UE, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-partijiet interessati rilevanti kollha. Din għandha tkun appoġġjata minn studji aġġornati li jippreżentaw is-sitwazzjoni li tikkonċerna t-tagħlim dwar l-UE. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | jirrakkomanda l-inklużjoni tal-edukazzjoni dwar l-UE u l-bini tal-identità tal-UE fl-Istrateġija UE2030 u l-Qafas Strateġiku ET2030, u fil-proċess tas-Semestru Ewropew (fost ir-rakkomandazzjonijiet rilevanti, speċifiċi għall-pajjiż), sakemm tkun disponibbli data sistematika preċiża. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | jappella għall-forniment u l-promozzjoni ta’ pjattaforma aċċessibbli ċentralizzata b’materjal ta’ apprendiment u tagħlim, li tgħaqqad diversi inizjattivi u portali attwali disponibbli f’lingwi differenti tal-UE għall-istituzzjonijiet edukattivi u l-istudenti individwali dwar l-UE, il-bini tal-identità tal-UE, b’enfasi speċifika fuq il-valuri fundamentali tal-UE, id-demokrazija, il-parteċipazzjoni fit-teħid ta’ deċiżjonijiet demokratiċi; it-tolleranza, u l-fehim komuni. |
| --- | --- |

1.13.

Dwar l-inizjattivi fil-livell tal-Istati Membri, il-KESE:

| 1.14. | jirrakkomanda li jiġu stabbiliti strateġiji nazzjonali biex jinkludu l-edukazzjoni dwar il-valuri tal-UE, l-istorja, il-kisbiet u l-iżviluppi attwali fil-kurrikuli tal-iskejjel tas-setturi kollha tal-edukazzjoni, filwaqt li jiġi rikonoxxut ir-rwol importanti tat-tagħlim informali u mhux formali f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | jissuġġerixxi li t-tagħlim dwar l-UE għandu jsir b’mod trasversali fl-edukazzjoni skolastika bħala parti integrali mis-suġġetti kollha, u l-edukazzjoni ċivika, l-istorja, il-ġeografija u l-ekonomija għandhom jiffukaw fuq iċ-ċittadinanza tal-UE u l-benefiċċji tagħha. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | jappella li t-taħriġ professjonali inizjali u kontinwu tal-edukaturi kollha jinkludi edukazzjoni dwar l-UE u jistieden lill-Istati Membri jappoġġjaw l-iżvilupp professjonali kontinwu (CPD) ta’ kwalità għolja tal-għalliema dwar dan is-suġġett. Dan it-taħriġ għandu jinkludi l-kompetenzi għall-kultura demokratika identifikata mill-KtE (3). |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | jipproponi li jiġu żviluppati inizjattivi li jħeġġu u jappoġġjaw il-mobbiltà internazzjonali u t-tagħlim tal-lingwi barranin għall-edukaturi kollha, u li jiġi stabbilit/tiġi stabbilita Premju Ewropew/Tikketta Ewropea għat-tagħlim dwar l-UE u l-bini ta’ identità tal-UE, kemm għall-iskejjel kif ukoll għall-individwi. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | jirrakkomanda l-inkoraġġiment u l-appoġġ effettiv tal-partijiet interessati, inklużi t-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet u n-negozji ta’ min iħaddem, u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili li jaħdmu fis-settur tal-edukazzjoni, tat-taħriġ, taż-żgħażagħ u l-adulti, bħall-iscouts u organizzazzjonijiet oħrajn taż-żgħażagħ u l-istudenti, assoċjazzjonijiet tal-għalliema u trejdjunjins u organizzazzjonijiet tal-ġenituri biex jissaħħu l-attivitajiet tagħhom fir-rigward tal-apprendiment u t-tagħlim dwar l-UE. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | jistieden lill-Istati Membri biex jinkoraġġixxu sħubijiet bejn fornituri ta’ edukazzjoni formali u mhux formali (jiġifieri skejjel u organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u/jew universitajiet u organizzazzjonijiet ibbażati fil-komunità) biex jipprovdu tagħlim dwar l-UE u l-edukazzjoni ċivika b’mod ġenerali. F’dan ir-rigward, il-KESE jirrakkomanda li jiġi żgurat li l-korpi taż-żgħażagħ jiġu involuti fil-proċess tad-definizzjoni tal-kurrikuli u biex jiddeterminaw il-modi kif għandha titwassal l-edukazzjoni ċivika. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | jinnota l-ambizzjoni tad-Dikjarazzjoni ta’ Schuman, stabbilita minn Robert Schuman fid-9 ta’ Mejju 1950 li “L-Ewropa mhux se tinbena f’daqqa, jew skont pjan wieħed [iżda se] tinbena permezz ta’ kisbiet konkreti li l-ewwel ma jibnu hi solidarjetà [...]” (4). Il-KESE jissuġġerixxi li Jum l-Ewropa (id-9 ta’ Mejju), jew saħansitra Jum Ewropew tal-Edukazzjoni separat, għandu jiġi ċċelebrat fl-Istati Membri, u jservi bħala punt tat-tluq għall-ippjanar ta’ attivitajiet edukattivi fl-iskejjel u l-komunitajiet b’rabta mal-UE. |
| --- | --- |

1.20.

2.   Sfond

| 2.1. | Ir-responsabbiltà primarja għall-politiki dwar l-edukazzjoni u l-kultura hija tal-Istati Membri. Madankollu, matul is-snin l-UE kellha rwol komplementari importanti u huwa fl-interess komuni ta’ kull Stat Membru li jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tal-edukazzjoni u tal-kultura bħala fatturi ewlenin għall-ħolqien tal-impjiegi, għat-tkabbir ekonomiku u l-ġustizzja soċjali kif ukoll bħala mezz biex tiġi esperjenzata l-identità Ewropea fid-diversità kollha tagħha. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jqis li huwa essenzjali li l-proġett Ewropew jitqarreb lejn in-nies billi jissaħħaħ l-għarfien tagħhom dwar l-istorja, il-kisbiet u l-importanza tal-UE fid-dawl tal-istorja tal-Ewropa u l-impatt pożittiv tagħha fuq il-ħajja ta’ kuljum tan-nies. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għall-fehim u l-promozzjoni tal-valuri fundamentali tal-UE, peress li dan huwa essenzjali għall-ftehim reċiproku, għall-koeżistenza paċifika, għat-tolleranza u għas-solidarjetà, kif ukoll għall-ftehim tal-prinċipji ewlenin tal-UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Iċ-ċittadini tal-UE, 60 sena wara t-Trattat ta’ Ruma, għadhom ma stabbilixxewx kompletament l-identità tal-UE tagħhom. Attwalment, 93 % taċ-ċittadini tal-UE jħossuhom marbutin ma’ pajjiżhom, b’57 % minnhom iħossuhom marbutin ħafna, u 89 % jħossuhom marbutin mal-“belt/raħal”tagħhom. Madankollu, huma biss 56 % li jgħidu li jħossuhom marbutin mal-UE, u 14 % biss iħossuhom “marbutin ħafna” (5). Dawn iċ-ċifri huma importanti fid-dawl tal-elezzjonijiet tal-PE li ġejjin u d-diskussjonijiet dwar il-futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Fl-aħħar elezzjonijiet tal-PE (2014), l-ogħla parteċipazzjoni reġgħet kienet dik fost il-votanti li għandhom 55 sena jew aktar (rata ta’ parteċipazzjoni ta’ 51 %) filwaqt li kienu biss 28 % mill-grupp ta’ età bejn it-18 u l-24 sena li ħarġu jivvutaw. Ir-rata ta’ parteċipazzjoni għandha rabta mill-qrib mal-istatus soċjoekonomiku (6). In-nuqqas ta’ litteriżmu kritiku tal-midja u t-tixrid ta’ informazzjoni ħażina/diżinformazzjoni jżidu wkoll man-nuqqas ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet demokratiċi u fl-UE. Għalhekk, għarfien aħjar dwar l-UE u ċ-ċittadinanza demokratika jista’ jgħin f’dan ir-rigward. Din mhijiex biss sfida għall-edukazzjoni inizjali formali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-KESE jfakkar li l-istudji (7) u r-riċerka (8) jidentifikaw distakk sinifikanti bejn il-politika u l-prattika dwar l-edukazzjoni ċivika u li kważi nofs l-Istati Membri għad m’għandhomx regoli jew rakkomandazzjonijiet li jikkonċernaw l-edukazzjoni ċivika fl-edukazzjoni inizjali tal-għalliema. Filwaqt li ċ-ċittadinanza tidher fis-CPD tal-għalliema, il-kapijiet tal-iskejjel ma jirċevux CPD dwar din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Kawża oħra għal tħassib hija l-inugwaljanza fit-tagħlim dwar l-edukazzjoni ċivika fid-diversi setturi tal-edukazzjoni. Pereżempju, l-edukazzjoni ċivika hija inqas preżenti fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali inizjali (ETV) meta mqabbla mal-edukazzjoni ġenerali. Pereżempju, hemm inqas kurrikuli għat-tagħlim dwar iċ-ċittadinanza, inqas materjal ta’ gwida għall-għalliema u inqas rakkomandazzjonijiet rigward il-parteċipazzjoni tal-istudenti fil-kunsilli tal-iskejjel jew rappreżentazzjoni tal-ġenituri fil-bordijiet tat-tmexxija tal-iskejjel. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | It-tagħlim dwar l-UE għandu jiffoka wkoll fuq it-tagħlim dwar id-demokrazija (inklużi l-parteċipazzjoni, il-politiki demokratiċi, u s-soċjetà demokratika), u t-tolleranza (inklużi r-relazzjonijiet interpersonali, it-tolleranza lejn gruppi soċjali u kulturali differenti, u soċjetà inklużiva). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | B’mod ġenerali, l-edukazzjoni ċivika tal-UE għandha tkun proċess dinamiku ta’ tagħlim (9), adattat għal kull kuntest u għal kull student, immexxi minn valuri u li joffri lill-istudenti, l-aktar liż-żgħażagħ, l-għarfien u l-fehim, il-ħiliet u l-attitudnijiet li għandhom bżonn mhux biss biex jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom, iżda wkoll biex jikkontribwixxu lejn il-komunità u s-soċjetà tagħhom u jaġixxu bl-empatija, il-kura u bil-ħsieb tal-ġenerazzjonijiet futuri f’moħħhom. Il-fehim kontemporanju tal-edukazzjoni ċivika mexa bil-mod iżda b’mod kostanti lil hinn mill-perspettiva tradizzjonali bħala li jagħti biss “għarfien u fehim ta’ istituzzjonijiet u proċessi formali tal-ħajja ċivika (bħall-votazzjoni fl-elezzjonijiet)” għal fehim usa’ li jinkludi l-parteċipazzjoni u l-impenn kemm fis-soċjetà ċivika kif ukoll fis-soċjetà ċivili u l-firxa usa’ ta’ modi li permezz tagħhom iċ-ċittadini jinteraġixxu ma’ u jibnu l-komunitajiet (inklużi l-iskejjel) u s-soċjetajiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Jekk iċ-ċittadinanza tal-UE għandha tmur lil hinn mill-kunċett dejjaq u legali attwali tagħha u tibni fuq u tiżviluppa l-idea ta’ x’jiġifieri tkun Ewropew madwar l-Ewropa, allura l-approċċ tagħna għall-edukazzjoni ċivika jeħtieġ dimensjoni Ewropea ċara. Dan jista’ jgħin biex jinbena kunċett aktar rikk u politiku taċ-ċittadinanza tal-UE, li se jkun kruċjali jekk l-UE tixtieq iżżid l-impenn u s-sostenn maċ-ċittadini, u ssaħħaħ l-appoġġ għall-UE bħala unjoni soċjali u politika – mhux ekonomika biss. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Huwa tal-akbar importanza li n-nies jitgħallmu, u jkunu konxji, dwar ir-rwol u l-possibbiltajiet tagħhom biex jipparteċipaw fil-proċessi demokratiċi tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-livelli lokali, nazzjonali u tal-UE, u li huma jifhmu t-tmexxija istituzzjonali. L-edukazzjoni olistika, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja, b’attenzjoni speċjali għaċ-ċittadinanza demokratika u għall-valuri Ewropej u l-identità Ewropea komuni, biex jiġu żgurati l-paċi, is-sigurtà, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt, is-solidarjetà, ir-rispett reċiproku, it-tkabbir sostenibbli, l-inklużjoni u l-ġustizzja soċjali, filwaqt li tiġi rrispettata u arrikkita d-diversità kulturali u sens ta’ appartenenza għall-UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE fl-Opinjoni tiegħu (10) dwar iż-Żona Ewropea tal-Edukazzjoni (2018) laqa’ li l-inizjattiva tipproponi aktar inklużività fis-sistemi edukattivi futuri u jenfasizza li t-tagħlim dwar l-UE, il-valuri demokratiċi, it-tolleranza u ċ-ċittadinanza għandhom jitqiesu bħala dritt għal kulħadd, anke bħala parti mill-implimentazzjoni tal-EPSR. Dan għandu jkun aċċessibbli għal kulħadd, b’enfasi speċjali fuq gruppi (11) ta’ nies żvantaġġati, sabiex iċ-ċittadini kollha jkunu jistgħu jifhmu r-rwol parteċipattiv tagħhom fid-demokrazija. Huwa essenzjali li l-Istati Membri jimplimentaw ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-promozzjoni ta’ valuri komuni (12). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | L-implimentazzjoni sħiħa tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill imġedda dwar kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja (2018) (13) għadha nieqsa fl-aġenda politika ta’ ħafna Stati Membri u huwa essenzjali li jittejjeb it-tagħlim dwar l-UE, il-benefiċċji konkreti tiegħu, il-valuri demokratiċi, it-tolleranza u ċ-ċittadinanza attiva bħala parti mill-litteriżmu tat-tagħlim, kompetenzi multilingwi, kompetenzi personali u soċjali, kompetenzi dwar iċ-ċittadinanza, kuxjenza kulturali u espressjoni personali. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fl-Opinjoni (14)
  tiegħu dwar il-Programm Erasmus+ 2021-27 futur, il-KESE rrikonoxxa li l-programm preċedenti Erasmus+ (2014-2021) appoġġja bil-kbir l-edukazzjoni u t-taħriġ fil-livell Ewropew, nazzjonali, reġjonali u lokali, nissel sens ta’ appartenenza għall-UE (“l-identità Ewropea”fid-diversità kollha tagħha), u rawwem fehim reċiproku, ċittadinanza demokratika u integrazzjoni Ewropea. Il-programm Erasmus+ li jmiss huwa essenzjali biex isaħħaħ dawn il-proċessi: sabiex jappoġġja l-inklużività u l-valuri komuni Ewropej, irawwem l-integrazzjoni soċjali, itejjeb l-fehim interkulturali u jipprevjeni r-radikalizzazzjoni permezz tal-parteċipazzjoni ta’ nies ta’ kull età fil-proċessi demokratiċi, bl-għajnuna tal-mobbiltà għat-tagħlim u l-kooperazzjoni fost iċ-ċittadini Ewropej, l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u t-taħriġ, l-organizzazzjonijiet, il-partijiet interessati u l-Istati Membri, li lkoll huma ta’ importanza kruċjali għall-ġejjieni tal-UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE japprezza l-isforzi li saru bħala parti mill-Attivitajiet Jean Monnet tal-Erasmus+ biex tiġi promossa l-eċċellenza fit-tagħlim u r-riċerka fil-qasam tal-istudji tal-UE madwar id-dinja. Il-KESE jiddispjaċih li l-baġit propost għal dan il-programm għadu mhux biżżejjed. Filwaqt li l-programm sa issa ffoka biss fuq l-universitajiet, il-KESE jemmen li l-baġit tiegħu għandu jiżdied u l-programm jitwessa’ għas-setturi kollha tal-edukazzjoni u jiġi estiż għall-gruppi tal-etajiet kollha sabiex tittejjeb l-edukazzjoni dwar l-UE u tissaħħaħ iċ-ċittadinanza demokratika. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li tkun implimentata d-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi ffirmata mill-mexxejja tal-UE f’Marzu 2015 (15), u jfakkar li l-ħsieb kritiku u l-litteriżmu tal-midja, il-kompetenzi soċjali u ċiviċi, il-fehim interkulturali u l-isforzi biex tkun miġġielda d-diskriminazzjoni permezz tal-forom kollha ta’ tagħlim, għandhom isiru realtà. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Kummenti speċifiċi dwar l-edukazzjoni formali

| 4.1. | Il-KESE jtenni l-importanza li jiġu appoġġjati l-opportunitajiet tat-tagħlim tul il-ħajja għal kulħadd permezz tal-iskejjel u l-komunitajiet tagħhom biex isiru ċittadini impenjati demokratikament. Il-politiki dwar l-edukazzjoni inklużiva jistgħu jsiru realtà jekk il-midja nazzjonali u Ewropea u x-xejriet tal-politika nazzjonali jkunu ta’ appoġġ u jagħtu eżempji tajbin ta’ demokrazija u tolleranza. Dan għandu jinkludi d-dritt għall-parteċipazzjoni, l-appoġġ għas-sħubijiet soċjali u d-djalogu tas-soċjetà ċivili, il-libertà tal-kelma, il-waqfien ta’ aħbarijiet foloz, l-aġir inklużiv filwaqt li tiġi rrispettata d-diversità kulturali kemm ġewwa kif ukoll lil hinn mill-fruntieri, id-difiża tal-ugwaljanza għal kulħadd, u l-appoġġ għall-migranti, ir-refuġjati u l-minoranzi sabiex ikunu ċittadini tal-UE u tal-Istati Membri, flimkien mal-identità kulturali tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | It-tagħlim dwar l-UE, il-valuri demokratiċi, it-tolleranza u ċ-ċittadinanza iżda wkoll dwar ir-rwol tal-UE fid-dinja għandhom ikunu suġġett trasversali fl-iskejjel, mgħallem permezz tas-suġġetti u l-proġetti kollha, u mhux biss fi klassijiet speċifiċi tal-istorja jew taċ-ċittadinanza. L-istudenti għandhom jiġu murija eżempji ta’ parteċipazzjoni attiva fl-attivitajiet soċjali u ta’ volontarjat billi jiġu mistiedna rappreżentanti tas-soċjetà ċivili u tal-unions u min-negozji biex jippreżentaw l-attivitajiet tagħhom. L-istudenti għandhom ikunu mħeġġa jieħdu sehem fi proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet demokratiċi fil-livell lokali, nazzjonali u tal-UE. Barra minn hekk, il-kapijiet tal-iskejjel u l-għalliema għandhom joħolqu kultura ta’ skola demokratika kollaborattiva bl-involviment ta’ bordijiet tal-iskejjel, li jinkludu lill-ġenituri u lill-istudenti meta jieħdu d-deċiżjonijiet, u jiżguraw governanza kolleġġjali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li jkun hemm regolamenti jew rakkomandazzjonijiet dwar l-iżvilupp tal-kompetenzi tal-edukazzjoni ċivika tal-għalliema permezz ta’ edukazzjoni inizjali tal-għalliema disponibbli fl-Istati Membri kollha, inkluż is-CDP tal-għalliema u tal-kapijiet tal-iskejjel (16). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jappella li tiġi pprovduta u promossa pjattaforma aċċessibbli ċentralizzata b’materjal ta’ apprendiment u tagħlim
  , li tgħaqqad flimkien inizjattivi u portali attwali diversi (17), f’lingwi differenti tal-UE għall-istituzzjonijiet edukattivi u l-istudenti individwali dwar l-UE, il-bini tal-identità tal-UE, b’enfasi speċifika fuq il-valuri fundamentali tal-UE, id-demokrazija, il-parteċipazzjoni fit-teħid ta’ deċiżjonijiet demokratiċi, it-tolleranza, u l-fehim komuni. Materjal ta’ tagħlim u taħriġ (18), li jirriżulta minn diversi proġetti ffinanzjati mill-UE, għandu jkun disponibbli għal kulħadd, promoss aħjar u użat fl-iskejjel u f’attivitajiet oħra mmirati lejn tagħlim dwar l-UE. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Kummenti speċifiċi dwar l-edukazzjoni mhux formali

| 5.1. | Il-KESE jifhem l-edukazzjoni ċivika bħala parti mill-politika “tul il-ħajja”u “mill-aspetti kollha tal-ħajja” u qafas prattiku. Approċċ olistiku għall-edukazzjoni ċivika jitlob l-involviment ta’ fornituri ta’ edukazzjoni formali u mhux formali, li jikkomplementaw lil xulxin f’termini tal-kontenut u l-enfasi tal-programmi edukattivi tagħhom, l-approċċ pedagoġiku u t-tipi ta’ opportunitajiet fir-rigward tal-esperjenza tal-parteċipazzjoni. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Firxa wiesgħa ta’ programmi ta’ tagħlim ipprovduti f’ambjenti ta’ tagħlim mhux formali jiffukaw fuq l-edukazzjoni ċivika tal-UE. Dan huwa l-każ fl-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ, pereżempju, fejn ix-xogħol edukattiv huwa żviluppat b’rabta ma’ proċess ta’ parteċipazzjoni li jippromovi ċittadinanza attiva u jwessa’ l-orizzonti taż-żgħażagħ. L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jaqdu rwol fundamentali bħala fornituri tal-edukazzjoni ċivika billi jiffaċilitaw spazju għas-soċjalizzazzjoni, l-interazzjoni, u l-azzjoni politika u soċjali għall-membri tagħhom u dawk li jaħdmu magħhom. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ jorganizzaw firxa wiesgħa ta’ programmi, proġetti u attivitajiet relatati mal-edukazzjoni ċivika, li ħafna drabi jinkludu dimensjoni Ewropea. Dawn jintgħażlu abbażi tal-mandat u l-grupp fil-mira tal-organizzazzjoni, u jinkludu, pereżempju, volontarjat u skambji/avvenimenti internazzjonali; laqgħat/attivitajiet regolari tal-grupp lokali; skambju bbażat fl-iskejjel u programmi ta’ familja ospitanti; simulazzjonijiet tad-deliberazzjonijiet tal-istituzzjonijiet tal-UE; elezzjonijiet simulati, eċċ. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Minħabba n-natura komplementari tal-edukazzjoni formali u mhux formali, huwa kruċjali li jiġu mħeġġa s-sħubijiet bejn il-fornituri tal-edukazzjoni formali u mhux formali sabiex tingħata esperjenza aktar prattika dwar kif tiġi eżerċitata d-demokrazija. L-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ u tal-istudenti għandhom ikunu fiċ-ċentru tat-teħid tad-deċiżjonijiet u għandhom jingħataw il-mezzi biex jappoġġjaw direttament il-mekkaniżmi ta’ feedback u ta’ monitoraġġ. F’dan ir-rigward, il-KESE jirrakkomanda l-inklużjoni taż-żgħażagħ fil-korpi inkarigati biex jistabbilixxu l-kurrikuli u jiddeterminaw il-modi kif titwassal l-edukazzjoni ċivika. |
| --- | --- |

5.4.

6.   Kummenti speċifiċi dwar it-tagħlim informali

| 6.1. | Il-KESE huwa konxju li wieħed jista’ jitgħallem ħafna informazzjoni dwar l-UE permezz ta’ tagħlim informali - permezz tal-midja, diskussjonijiet fi gruppi ta’ pari, eċċ. Għandu jkun hemm sforz ikkoordinat u miżuri konkreti li jwasslu għal “litteriżmu tal-UE” sħiħ taċ-ċittadini kollha ta’ kull età biex jiksbu livell minimu ta’ għarfien meħtieġ dwar l-UE. Minbarra aspetti oħra, dan għandu jinkludi għarfien dwar l-interdipendenza soċjali u ekonomika tal-Istati Membri tal-UE u għalhekk il-ħtieġa għal soċjetà Ewropea reżiljenti, li tkun kapaċi għal kompetittività ekonomika konġunta aħjar. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Il-KESE jitlob li jkun hemm skambju aħjar tal-informazzjoni dwar l-UE maċ-ċittadini tal-UE, bl-appoġġ ta’ strateġiji ta’ informazzjoni, komunikazzjoni u edukazzjoni (ICE) tal-UE u l-Istati Membri u jfakkar fl-importanza li l-KE tippromovi din l-aġenda, inkluż il-possibbiltà tal-istabbiliment mill-ġdid ta’ Kummissarju responsabbli għall-Komunikazzjoni. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Il-midja Ewropea u l-midja pro-Ewropea tas-servizz pubbliku nazzjonali, inkluż l-istazzjon Euronews, għandu jkollhom rwol strateġiku fit-twassil ta’ informazzjoni korretta dwar l-UE. L-Uffiċċji tal-Informazzjoni tal-UE bbażati fl-Istati Membri għandhom jaqdu rwol attiv fit-tisħiħ tal-identità tal-UE, bl-appoġġ ta’ membri tal-PE u rappreżentanti oħrajn, parteċipazzjoni attiva tal-membri tal-KESE u minn oħrajn li jfasslu l-politika li huma attivi fil-qasam Ewropew. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | B’riflessjoni tas-suċċess tal-programm Erasmus+, il-KESE jappella għal sforz ta’ komunikazzjoni serju biex jiġi promoss r-rwol tal-edukazzjoni u l-informazzjoni biex titkompla l-istorja tal-UE għall-bini tal-paċi, jiġi ffaċilitat t-tagħlim bejn l-NGOs kemm fl-UE kif ukoll ’il hinn minnha, u jinħoloq markar ta’ “White Dove” ta’ proġetti ta’ paċi tal-UE biex tiżdied il-viżibbiltà f’pajjiżna u ’l hinn minnu. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | L-istudenti attwali tal-Erasmus+ għandhom jiġu mħeġġa jużaw l-esperjenza miksuba barra minn pajjiżhom sabiex jaġixxu bħala ambaxxaturi tal-UE fost il-pari tagħhom biex jipprovdu informazzjoni lil dawk iżgħar fl-età dwar l-Ewropa, dwar it-tagħlim interkulturali u dwar xi jfisser li wieħed jesperjenza kultura differenti. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-proġetti tiegħu stess, bħal L-Ewropa Tiegħek, Leħnek! (YEYS) (19), avveniment annwali parteċipattiv għaż-żgħażagħ organizzat mill-KESE. Grazzi għalih, kull sena, studenti ta’ bejn is-16 u t-18-il sena mill-Istati Membri kollha tal-UE u l-pajjiżi kandidati jiġu Brussell għal jumejn, jitgħallmu dwar l-UE u jaħdmu flimkien biex iħejju ideat u riżoluzzjonijiet li mbagħad jgħaddu għal għand l-istituzzjonijiet tal-UE. |
| --- | --- |

6.6.

Brussell, il-21 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (2018/C 195/01) (ĠU C 195, 7.6.2018, p. 1).

1

(2)  Id-dikjarazzjoni ta’ Pariġi, 17.3.2015.

2

(3)  KtE (2016) “Competences for democratic culture” (Kompetenzi għal kultura demokratika) (mhux disponibbli bil-Malti).

3

(4)  Dikjarazzjoni ta' Schuman.

4

(5)  EC, Standard Eurobarometer 89, Spring 2018 - Report. (Kummissjoni Ewropea, Ewrobarometru Standard 89, Rebbiegħa 2018 — Rapport.) (mhux disponibbli bil-Malti)

5

(6)  Abbażi ta’ intervisti wiċċ imb’wiċċ ma’ 27 331 persuna li għandhom minn 18-il sena ’l fuq fl-UE-28.

6

(7)  Rapport tal-Parlament Ewropew dwar It-tagħlim tal-UE fl-iskejjel (2015/2138(INI)

7

(8)  Eurydice, Citizenship Education at School in Europe - 2017. (Eurydice, L-Edukazzjoni Ċivika fl-Iskejjel tal-Ewropa — 2017) (mhux disponibbli bil-Malti).

8

(9)  European Youth Forum, Inspiring!Youth organisations contribution to citizenship education 2016. (Forum Ewropew taż-Żgħażagħ, ta’ Ispirazzjoni! Il-kontribuzzjoni tal-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ għall-edukazzjoni ċivika 2016) (mhux disponibblli bil-Malti).

9

(10)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136.

10

(11)  Definizzjoni ta’ “disadvantaged groups”(“gruppi żvantaġġati”)kif mogħtija minn EIGE. (mhux disponibbli bil-Malti)

11

(12)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (2018/C 195/01).

12

(13)  Rakkomandazzjoni tal-Kunsill (2018/C189/01) (ĠU C 189, 4.6.2018, p. 1).

13

(14)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 194.

14

(15)  Paris Declaration, 17.3.2015. (Id-Dikjarazzjoni ta’ Pariġi, 17.3.2015) (mhux disponibbli bil-Malti).

15

(16)  Dikjarazzjoni Konġunta dwar l-Edukazzjoni Ċivika u Valuri Komuni tal-UE.

16

(17)  Bħall-Ġemellaġġ elettroniku, Ewropa Edukazzjoni Miftuħa, eċċ.

17

(18)  Bħal: https://euhrou.cz/.

18

(19)  https://www.eesc.europa.eu/mt/our-work/civil-society-citizens-participation/your-europe-your-say

19

---

III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/74 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/74

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-programm ta’ ħidma annwali tal-Unjoni għall-istandardizzazzjoni Ewropea għall-2019”

[COM(2018) 686 final]

(2019/C 228/10)

Relatur: Elżbieta SZADZIŃSKA

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 7.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 122/0/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

7.3.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

122/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-programm ta’ ħidma annwali tal-Unjoni għall-istandardizzazzjoni Ewropea għall-2019, li jġib miegħu ħafna titjib meta mqabbel mal-pakkett ta’ standardizzazzjoni tal-2011. Għalkemm il-ħidma fuq din l-inizjattiva se tiġi ffinalizzata fl-2019, il-programm ta’ ħidma annwali jinkludi oqsma li għandhom jiġu indirizzati mill-Kummissjoni attwali matul l-aħħar sena ta’ implimentazzjoni. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Kull sena, il-Kumitat jippreżenta fl-opinjonijiet tiegħu l-osservazzjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar il-programmi ta’ ħidma annwali tal-Kummissjoni, peress li huwa konxju tal-importanza tal-istandards għat-tisħiħ tal-kompetittività fis-suq intern, għall-iżvilupp ta’ prodotti u servizzi innovattivi u għat-titjib tal-kwalità u s-sikurezza tagħhom għall-benefiċċju tal-konsumaturi, tan-negozji u tal-ambjent (1). Din l-opinjoni hija marbuta mal-Opinjoni dwar “Standards armonizzati” (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-Kumitat jieħu nota tal-progress li sar fl-iżgurar tal-inklużjoni u t-trasparenza tas-sistema Ewropea tal-istandardizzazzjoni bħala riżultat tal-parteċipazzjoni attiva tal-organizzazzjonijiet elenkati fl-Anness III tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012. L-involviment tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili fis-sistema ta’ standardizzazzjoni m’għandux ikun ristrett għal-livelli Ewropej u nazzjonali. Il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ħidma internazzjonali ta’ standardizzazzjoni għandha tiġi appoġġjata, estiża u promossa wkoll. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.3.1. | Il-KESE jilqa’ l-miżuri tal-Kummissjoni biex tippromovi l-involviment tal-partijiet interessati fil-ħidma ta’ standardizzazzjoni, b’mod partikolari permezz tal-programm Orizzont 2020. Madankollu, il-Kumitat jirrakkomanda li jissaħħaħ il-mekkaniżmu attwali u li tingħata aktar informazzjoni dwar il-possibilitajiet eżistenti. Dan se jippermetti lill-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju biex jipparteċipaw mhux biss fil-ħolqien ta’ standards, iżda wkoll fl-implimentazzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

1.3.1.

| 1.3.2. | Il-koerenza bejn l-istandards Ewropej u internazzjonali tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-pożizzjoni kompetittiva tal-industrija tal-UE fil-katina tal-valur globali. Għal din ir-raġuni, il-Kumitat jappoġġja d-djalogu tal-Kummissjoni mal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni, id-WTO u fora internazzjonali oħra. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jappoġġja l-isforzi u l-inizjattivi kollha tal-Kummissjoni biex tħaffef u ssaħħaħ l-effettività tal-proċessi ta’ standardizzazzjoni sabiex tipproteġi u tippromovi standards Ewropej aħjar fil-livell internazzjonali (3). |
| --- | --- |

1.3.2.

| 1.4. | Is-sistema ta’ standardizzazzjoni Ewropea hija bbażata fuq sħubija pubblika-privata. L-orjentazzjoni bażika tal-iżvilupp futur tagħha ġiet deskritta fil-programm ta’ ħidma annwali tal-Kummissjoni. Il-Kumitat jittama li tkun involuta firxa wiesgħa kemm jista’ jkun ta’ partijiet interessati fis-sħubija. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-programm ta’ ħidma ta’ din is-sena huwa kkaratterizzat mid-djalogu interistituzzjonali. Il-Kumitat jemmen li t-tkomplija tad-djalogu se tkompli tikkontribwixxi għat-tisħiħ tas-sistema ta’ standardizzazzjoni Ewropea. Fl-Opinjonijiet preċedenti tiegħu dwar l-istandardizzazzjoni, il-Kumitat esprima r-rieda tiegħu li jwaqqaf forum ad hoc li jinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati (4). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-programm jidentifika oqsma rilevanti għall-istandardizzazzjoni: l-enerġija, l-ekonomija ċirkolari, id-difiża, is-sigurtà, is-suq intern, is-suq uniku diġitali u l-kooperazzjoni internazzjonali. Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-oqsma magħżula huma adatti. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-Kumitat jistenna bil-ħerqa r-riżultati tal-istudju dwar l-impatt tal-istandards fuq l-ekonomija u s-soċjetà. Fil-fehma tal-Kumitat, dan l-istudju għandu jqis ukoll l-effetti indiretti tal-istandardizzazzjoni (pereżempju fil-qasam tal-impjiegi) (5). Barra minn hekk, l-evalwazzjoni ex post għandha tkun importanti wkoll għat-tfassil ta’ strateġiji u programmi ta’ standardizzazzjoni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jtenni t-talba tiegħu għal monitoraġġ bir-reqqa tal-azzjonijiet tal-partijiet interessati ewlenin tal-istandardizzazzjoni, bil-għan li tiġi involuta l-aktar firxa wiesgħa possibbli ta’ atturi fis-sistema Ewropea tal-istandardizzazzjoni. B’mod partikolari, il-KESE jista’ jwaqqaf forum ad hoc għall-parteċipazzjoni ta’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fis-sistema Ewropea tal-istandardizzazzjoni. Dan il-korp ikun responsabbli għall-organizzazzjoni ta’ seduta pubblika annwali sabiex jiġi vvalutat il-progress li jkun sar f’dan il-qasam (6). |
| --- | --- |

1.8.

2.   Il-proposti tal-Kummissjoni Ewropea

| 2.1. | Skont ir-Regolament (UE) Nru 1025/2012, il-Kummissjoni ppreżentat fil-Komunikazzjoni tagħha l-programm ta’ ħidma annwali tal-Unjoni għall-istandardizzazzjoni għall-2019. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Prijoritajiet strateġiċi għall-istandardizzazzjoni Ewropea li jappoġġjaw il-leġislazzjoni u l-politiki tal-Unjoni:






  — | Azzjonijiet li jappoġġjaw l-istrateġija għal suq uniku diġitali; |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw l-istrateġija għal suq uniku diġitali;

| — | Azzjonijiet b’appoġġ tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-klima; |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet b’appoġġ tal-Unjoni tal-Enerġija u tal-klima;

| — | Azzjonijiet li jappoġġjaw il-pjan ta’ azzjoni għal ekonomija ċirkolari; |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw il-pjan ta’ azzjoni għal ekonomija ċirkolari;

| — | Azzjonijiet li jappoġġjaw suq intern aktar ġust u aktar profond b’bażi industrijali msaħħa; |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw suq intern aktar ġust u aktar profond b’bażi industrijali msaħħa;

| — | Azzjonijiet li jappoġġjaw il-pjan ta’ azzjoni Ewropew għad-difiża; |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw il-pjan ta’ azzjoni Ewropew għad-difiża;

| — | Azzjonijiet li jappoġġjaw l-istrateġija spazjali għall-Ewropa; |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw l-istrateġija spazjali għall-Ewropa;

| — | Azzjonijiet li jappoġġjaw l-aġenda Ewropea dwar is-sigurtà. |
| --- | --- |

—

Azzjonijiet li jappoġġjaw l-aġenda Ewropea dwar is-sigurtà.

| 2.3. | Barra minn hekk il-Kummissjoni se:






  — | tkompli l-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali għall-istandardizzazzjoni, |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

tkompli l-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali għall-istandardizzazzjoni,

| — | tippromovi l-iżvilupp ta’ sħubijiet pubbliċi-privati li jinvolvu l-partijiet interessati kollha, |
| --- | --- |

—

tippromovi l-iżvilupp ta’ sħubijiet pubbliċi-privati li jinvolvu l-partijiet interessati kollha,

| — | teżamina l-impatt tal-istandards fuq l-ekonomija u s-soċjetà. |
| --- | --- |

—

teżamina l-impatt tal-istandards fuq l-ekonomija u s-soċjetà.

| 2.4. | Skont l-Artikolu 24(3) tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012 dwar il-preżentazzjoni ta’ rapport dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament, il-Kummissjoni se twettaq reviżjoni tas-sistema ta’ standardizzazzjoni Ewropea sabiex tevalwa l-prestazzjoni tagħha. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-ħidma tal-Inizjattiva Konġunta dwar l-Istandardizzazzjoni (JIS) mistennija titlesta fl-2019. Il-Kummissjoni se tanalizza r-riżultati miksuba, filwaqt li tiddistingwi tliet kategoriji:






  — | Is-sensibilizzazzjoni, l-edukazzjoni u l-fehim tas-sistema tal-istandardizzazzjoni Ewropea; |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

Is-sensibilizzazzjoni, l-edukazzjoni u l-fehim tas-sistema tal-istandardizzazzjoni Ewropea;

| — | Il-koordinazzjoni, il-koperazzjoni, it-trasparenza u l-inklużività ta’ diversi atturi; |
| --- | --- |

—

Il-koordinazzjoni, il-koperazzjoni, it-trasparenza u l-inklużività ta’ diversi atturi;

| — | Il-kompetittività u d-dimensjoni internazzjonali. |
| --- | --- |

—

Il-kompetittività u d-dimensjoni internazzjonali.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-programm ta’ ħidma annwali għall-2019 jikkjarifika u jikkomplementa l-prijoritajiet li jinsabu fil-fażi tal-implimentazzjoni, sabiex is-sistema tal-istandardizzazzjoni Ewropea tiġi adattata għall-kundizzjonijiet qafas internazzjonali li qegħdin jinbidlu u għall-isfidi fis-suq globali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li l-istandardizzazzjoni se tikkontribwixxi għall-promozzjoni tal-Istrateġija għal Suq Uniku Diġitali billi tiffoka fuq l-oqsma li ġejjin: l-Internet tal-oġġetti, il-Big Data, il-Blockchain, is-sistemi ta’ trasport intelliġenti u s-sewqan awtonomu, il-bliet intelliġenti, l-aċċessibbiltà, l-amministrazzjoni elettronika, is-saħħa elettronika u l-intelliġenza artifiċjali (IA). Barra minn hekk, l-istandardizzazzjoni l-ġdida għandha tkun kompatibbli u interoperabbli skont ir-regoli dwar il-protezzjoni tad-data personali (ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (7). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Il-Kumitat jesprimi t-tama tiegħu li, f’konformità mar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data, jiġi żgurat livell għoli ta’ sigurtà u protezzjoni tad-data personali tal-atturi kollha fis-suq uniku diġitali. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.3. | Fil-fehma tal-Kumitat, l-istandards u r-regoli eżistenti tas-sigurtà f’dan il-qasam għandhom jiġu aġġornati, b’mod partikolari fid-dawl tar-riskji ġodda involuti. L-istandards il-ġodda jkunu mistennija li jnaqqsu l-impatt negattiv tar-robotika u l-IA fuq il-ħajja tan-nies (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ir-rekwiżiti taċ-ċibersigurtà għandhom jiżguraw li l-applikazzjonijiet ġodda tal-IA ma jippreżentaw l-ebda riskju għall-utenti (eż. attakki ċibernetiċi fuq skala kbira, insegwiment tal-konsumaturi jew attakki ta’ hacking). Għal dan il-għan, l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea dwar is-Sigurtà tan-Netwerks u l-Informazzjoni (ENISA), bil-mandat permanenti tagħha, għandu jkollha rwol ewlieni, b’mod partikolari fil-qasam tal-istandardizzazzjoni taċ-ċibersigurtà (9). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jappoġġja l-proposta biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO 2 fis-settur tat-trasport. Dan għandu jikkontribwixxi, fost l-oħrajn, għal konsum aktar effiċjenti ta’ fjuwil u enerġija minn vetturi, li għandu jwassal ukoll għal tnaqqis fl-ispejjeż għall-utenti. Minħabba l-għadd dejjem jikber ta’ vetturi awtomatizzati se jkun hemm bżonn ukoll ta’ regoli armonizzati, peress li dawn il-vetturi huma esposti għal riskji għoljin (attakki ċibernetiċi, protezzjoni tad-data, responsabbiltà f’każ ta’ inċident) (10). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Fl-Opinjoni preċedenti tiegħu, il-Kumitat laqa’ t-tielet pakkett ta’ mobbiltà bħala pass tajjeb lejn mobbiltà sostenibbli għall-Ewropa (11). |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.6. | Il-Kumitat jemmen li l-proposti dwar it-tikkettar tat-tajers (12), dwar l-ekoloġizzazzjoni tat-trasport marittimu permezz tal-użu ta’ fjuwils alternattivi u l-estensjoni tar-rekwiżiti tal-ekodisinn (13) għal kategoriji ġodda ta’ prodotti jistgħu jikkontribwixxu għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-Kumitat jappoġġja l-iżvilupp ta’ standards fil-qasam tal-ekonomija ċirkolari li se jikkontribwixxu għall-produzzjoni sostenibbli u b’hekk għall-protezzjoni tar-riżorsi naturali (14). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | L-istandards tekniċi se jiffaċilitaw l-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi fl-industrija. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-Kumitat jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li l-iżvilupp ta’ pjan ta’ azzjoni għall-istandardizzazzjoni tad-difiża mill-Aġenzija Ewropea għad-Difiża u l-organizzazzjonijiet Ewropej għall-istandardizzazzjoni jgħin biex jiġi żgurat suq uniku miftuħ u kompetittiv tal-UE għat-tagħmir ta’ difiża (15). Qed isir xogħol simili fil-qasam tat-teknoloġiji spazjali (16). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Jeħtieġ li l-istandards Ewropej u internazzjonali jkunu kkoordinati. Huwa wkoll meħtieġ li jiġi promoss l-użu ta’ standards Ewropej barra l-UE. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għandha tintensifika d-djalogu sostantiv mal-korpi internazzjonali ta’ standardizzazzjoni u n-negozjati bilaterali ma’ pajjiżi terzi mhux Ewropej. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-Kumitat jappoġġja bil-qawwa l-intenzjoni kompletament ġusta tal-Kummissjoni li tenfasizza l-effetti pożittivi tal-involviment ta’diversi partijiet interessati fuq il-kwalità tal-istandardizzazzjoni. L-inklużjoni tal-organizzazzjonijiet elenkati fl-Anness III fil-ħidma ta’ standardizzazzjoni tirrappreżenta valur miżjud f’termini ta’ kompetittività mtejba u ġġib magħha benefiċċji għas-soċjetà kollha kemm hi. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Il-KESE jtenni t-talba tiegħu għal monitoraġġ bir-reqqa tal-azzjonijiet tal-partijiet interessati ewlenin tal-istandardizzazzjoni, bil-għan li tiġi involuta l-aktar firxa wiesgħa possibbli ta’ atturi fis-sistema Ewropea tal-istandardizzazzjoni. B’mod partikolari, il-KESE jista’ jwaqqaf forum ad hoc għall-parteċipazzjoni ta’ firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fis-sistema Ewropea tal-istandardizzazzjoni. Dan il-korp ikun responsabbli għall-organizzazzjoni ta’ seduta pubblika annwali sabiex jiġi vvalutat il-progress li jkun sar f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

3.12.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 40; ĠU C 34, 2.2.2017, p. 86; ĠU C 303, 19.8.2016, p. 81.

1

(2)  INT/879 — Standards armonizzati, Larghi, 2019 (ara paġna 78 ta’ dan fil-Ġurnal Uffiċjali).

2

(3)  INT/879 — Standards armonizzati, Larghi, 2019 (ara paġna 78 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

3

(4)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 81; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 40; ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17.

4

(5)  ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17.

5

(6)  ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17.

6

(7)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 102.

7

(8)  ĠU C 288, 31.8.2017, p. 1.

8

(9)  ĠU C 227, 28.6.2018, p. 86.

9

(10)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 254; ĠU C 62, 15.2.2019, p. 274.

10

(11)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 254.

11

(12)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 280.

12

(13)  ĠU C 345, 13.10.2017, p. 97.

13

(14)  ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98; ĠU C 367, 10.10.2018, p. 97; ĠU C 283, 10.8.2018, p. 61; ĠU C 62, 15.2.2019, p. 207.

14

(15)  ĠU C 288, 31.8.2017, p. 62.

15

(16)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 1.

16

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/78 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/78

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — Standards armonizzati - It-tisħiħ tat-trasparenza u taċ-ċertezza legali għal Suq Uniku li jiffunzjona bis-sħiħ”

(COM(2018) 764 final)

(2019/C 228/11)

Relatur: Gerardo LARGHI

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 18.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 7.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 125/0/2 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 18.2.2019

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

7.3.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

125/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jappoġġja l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-istandards armonizzati, intiża biex issaħħaħ it-trasparenza u ċ-ċertezza legali għal Suq Uniku billi tiżgura l-funzjonament effettiv tiegħu. B’mod partikolari, il-Kumitat iġedded l-appoġġ tiegħu għall-prinċipju ta’ standardizzazzjoni armonizzata bħala għodda kruċjali biex jitlesta s-suq uniku, peress li toffri opportunitajiet ta’ tkabbir għall-kumpaniji u għall-ħaddiema, issaħħaħ il-fiduċja tal-konsumaturi dwar il-kwalità u s-sikurezza tal-prodotti u tipprovdi protezzjoni aqwa tal-ambjent. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jemmen li strateġija effettiva għall-istandardizzazzjoni armonizzata għandha tkun ibbażata fuq tfassil u pubblikazzjoni aktar mgħaġġla tal-istandards f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-UE, iżda wkoll fuq it-tisħiħ tal-governanza abbażi tat-trasparenza u l-inklużjoni tal-partijiet interessati, kif ukoll fuq strateġija ta’ difiża globali tal-istandards Ewropej li fuqhom tiddependi s-sistema tagħna ta’ produzzjoni, l-opportunitajiet ta’ tkabbir u impjieg, iżda wkoll il-kwalità u s-sikurezza tal-prodotti. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jemmen li fir-rigward li jitfasslu standards armonizzati fi żmien iqsar, il-miżuri proposti mill-Kummissjoni jidhru li huma fid-direzzjoni t-tajba u huwa possibbli li jkun hemm konformità magħhom. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tat-trasparenza u l-inklużjoni jista’ jkun possibbli li jsir aktar, peress li attwalment għad hemm ħafna partijiet interessati li huma potenzjalment interessati iżda li fil-fatt mhux qed jipparteċipaw fil-proċess ta’ standardizzazzjoni. Dan il-limitu għandu effett evidenti fid-diffikultà tal-UE biex b’mod sistematiku tiddefendi l-istandards tagħha fil-livell internazzjonali fil-kuntest tan-negozjati tal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni (ISO). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-Kumitat għalhekk jerġa’ jitlob appoġġ akbar għall-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati, partikolarment billi jissaħħu l-istrumenti finanzjarji li huma diġà disponibbli (Orizzont 2020) u jiġu kkomunikati aħjar. B’dan il-ħsieb, dan il-finanzjament għandu jinżamm u possibbilment jiżdied fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021–2027 li jmiss. L-istess rakkomandazzjoni tapplika għall-finanzjament għall-partijiet interessati msemmija fl-Anness III tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1). Barra minn hekk, sabiex tissaħħaħ l-inklussività tal-proċess ta’ standardizzazzjoni, il-KESE jikkonferma r-rieda tiegħu li jospita forum annwali tad-diversi partijiet interessati biex jiġi vvalutat il-progress li sar f’dan ir-rigward, kif ukoll jiġi promoss l-iskambju ta’ prattiki tajbin bejn id-diversi setturi ta’ produzzjoni. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jemmen li l-inizjattivi li diġà ġew implimentati mill-Kummissjoni biex jiġi rkuprat id-dewmien fil-produzzjoni tal-istandards qed jagħtu sinjali pożittivi. Madankollu, huwa evidenti li xi setturi strateġiċi, bħas-settur diġitali, għadhom juru sinjali ta’ dewmien serju fir-rigward ta’ kwistjonijiet sensittivi bħall-blockchain li għandhom impatt trasversali fuq il-ħajja taċ-ċittadini, tan-negozji u tal-ħaddiema kollha. Għal din ir-raġuni, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tfassal programmi ta’ ħidma dejjem aktar konkreti u bi skadenzi ċari u definiti. Barra minn hekk, jistenna bil-ħerqa r-riżultat tal-valutazzjoni tal-impatt ekonomiku u soċjali dwar l-istandardizzazzjoni, u jittama li din ser tqis tajjeb anke l-aspetti indiretti bħal-livelli ta’ impjieg u s-sikurezza tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | L-istandards armonizzati huma kategorija speċifika tal-istandards Ewropej imfassla minn Organizzazzjoni Ewropea tal-Istandardizzazzjoni (2) fuq talba, imsejħa “mandat”, mill-Kummissjoni Ewropea fil-qafas ta’ sħubija pubblika-privata. Madwar 20 % tal-istandards Ewropej kollha huma mfassla wara talba għal standardizzazzjoni mill-Kumissjoni Ewropea. L-istandards armonizzati jistgħu jiġu applikati biex juru li ċerti prodotti jew servizzi li qegħdin fis-suq huma konformi mar-rekwiżiti tekniċi pprovduti fil-leġislazzjoni rilevanti tal-UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ir-rekwiżiti tekniċi indikati fil-leġislazzjoni tal-UE huma obbligatorji, filwaqt li l-użu ta’ standards armonizzati normalment isir fuq bażi volontarja. Madankollu, għal intrapriża, speċjalment għa dawk medji u ta’ daqs żgħir, huwa tant kumpless li tiċċertifika l-istandards alternattivi tagħha stess li, fil-prattika, l-istandards armonizzati huma rispettati u rikonoxxuti prattikament mill-kumpaniji kollha. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Għalhekk, minkejja li fit-teorija l-użu ta’ standards armonizzati huwa fakultattiv, fir-realtà dawn huma għodda kruċjali għall-funzjonament u l-iżvilupp tas-suq uniku peress li jipprovdu preżunzjoni ta’ konformità, li tiżgura ċertezza legali u l-possibbiltà li jitqiegħdu prodotti ġodda fis-suq mingħajr kostijiet addizzjonali. Għalhekk, l-iżvilupp ta’ sistema korretta ta’ standards armonizzati, għandu joħloq vantaġġi għal kulħadd, billi jipprovdi opportunitajiet ta’ tkabbir għall-kumpaniji u għall-ħaddiema, jiżgura s-saħħa u s-sigurtà tal-konsumaturi u jikkontribwixxi għall-ħarsien tal-ambjent mill-perspettiva ta’ ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | F’Marzu 2018 il-Kunsill Ewropew talab lill-Kummissjoni tivvaluta s-sitwazzjoni attwali tas-suq uniku, kif ukoll l-ostakli li fadal biex jitlesta. Din it-talba ġiet imwieġba permezz tal-Komunikazzjoni COM(2018) 772 (3). F’din il-valutazzjoni, l-istandardizzazzjoni ngħatat prominenza bħala fattur ewlieni għat-tneħħija tal-ostakli tekniċi għall-kummerċ, billi tiżgura l-interoperabbiltà ta’ prodotti u servizzi komplementari, tiffaċilita l-introduzzjoni ta’ prodotti innovattivi fis-suq u ssaħħaħ il-fiduċja tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Madankollu, l-iżvilupp mgħaġġel tat-teknoloġija, id-diġitalizzazzjoni u l-iżvilupp tal-ekonomija kollaborattiva joħolqu l-ħtieġa li s-sistema ta’ standardizzazzjoni ssir aktar rapida, moderna, effiċjenti u flessibbli. F’dan il-kuntest, l-istandards armonizzati huma fattur ewlieni. Barra minn hekk, sentenza riċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE (4) speċifikat li l-istandards armonizzati, anki jekk jiġu żviluppati minn korpi privati indipendenti u minkejja li l-użu tagħhom jibqa’ volontarju, jifformaw parti mid-dritt tal-Unjoni; u għaldaqstant il-Kummissjoni għandha l-obbligu li timmonitorja l-proċess tagħhom u tiżgura żvilupp rapidu u implimentazzjoni effettiva tagħhom. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni ppubblikat il-Komunikazzjoni li qed tiġi eżaminata sabiex tivvaluta l-azzjonijiet li diġà ttieħdu għall-istandardizzazzjoni armonizzata u dak li għad irid isir biex ir-Regolament (UE) Nru 1025/2012 dwar l-istandardizzazzjoni jiġi implimentat bis-sħiħ. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Sommarju tal-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1. | Il-proposta tal-Kummissjoni hija bbażata fuq erba’ azzjonijiet li għandhom jinbdew minnufih sabiex jinkiseb iktar progress fir-rigward tal-inklużività, taċ-ċertezza legali, tal-prevedibbiltà u tat-twassil rapidu tal-benefiċċji tal-istandards armonizzati għas-Suq Uniku. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Azzjoni 1. Jiġi eliminat ix-xogħol pendenti li fadal malajr kemm jista’ jkun.

| 3.2.1. | Fl-2017 il-pjattaforma REFIT uriet dewmien ċar fil-proċess ta’ standardizzazzjoni, bħalma kienu diġà sostnew diversi partijiet ikkonċernati (5). Dan id-dewmien jirrigwarda prinċipalment dawk l-oqsma soġġetti għat-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomija. Huwa għalhekk li, bi ftehim mal-Organizzazzjonijiet Ewropej tal-Istandardizzazzjoni, ġiet imfassla strateġija biex tirkupra x-xogħol. |
| --- | --- |

3.2.1.

3.3.   Azzjoni 2. Jiġu ssemplifikati l-proċeduri għall-pubblikazzjoni tar-referenzi għall-istandards armonizzati f’Il-Ġurnal Uffiċjali.

| 3.3.1. | L-azzjoni hija bbażata fuq rieżami ġenerali tal-funzjonament tal-Kummissjoni. Dan wassal biex jiġi stabbilit qafas ta’ konsulenti biex jidentifikaw il-kwistjonijiet emerġenti kmieni kemm jista’ jkun fil-proċess ta’ żvilupp. Barra minn hekk, ġie stabbilit djalogu strutturat fil-qafas tas-sħubija pubblika-privata, kif ukoll djalogu interistituzzjonali li fih ipparteċipaw l-istituzzjonijiet Ewropej ewlenin (fosthom il-KESE) kif ukoll il-partijiet ikkonċernati ewlenin li wasslu biex jiġi stabbilit, mill-1 ta’ Diċembru 2018, li d-deċiżjonijiet dwar l-istandards armonizzati jiġu adottati mill-Kummissjoni permezz ta’ proċedura bil-miktub aċċellerata. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.4. | Azzjoni 3. Jiġi elaborat dokument ta’ gwida dwar l-aspetti prattiċi tal-implimentazzjoni tar-Regolament dwar l-Istandardizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Id-dokument ta’ gwida se jservi biex jiċċara r-rwoli u r-responsabbiltajiet tal-atturi differenti fl-istadji kollha tat-tfassil tal-istandards armonizzati. B’mod partikolari, se jiġu speċifikati l-aspetti sostantivi u proċedurali tal-format il-ġdid tat-talba għal standardizzazzjoni li l-Kummissjoni qed tiżviluppa bil-għan li tiżgura trasparenza u prevedibbiltà ikbar fl-iżvilupp tal-istandards. Dan se jiċċara wkoll ir-rwol tal-Kummissjoni u tal-konsulenti esperti tagħha. Fl-aħħar nett, dan se jipprovdi gwida addizzjonali għat-titjib tal-konsistenza u l-veloċità tal-proċedura ta’ valutazzjoni tal-istandards armonizzati fis-setturi kollha rilevanti. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Azzjoni 4. Tiġi msaħħa s-sistema ta’ konsulenti sabiex tappoġġa valutazzjonijiet rapidi u robusti tal-istandards armonizzati u l-pubblikazzjoni malajr tar-referenzi f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

| 3.5.1. | Sabiex tiżgura koordinazzjoni upstream aħjar fil-proċess ta’ valutazzjoni tal-istandards armonizzati, li l-ESO huma fil-proċess li jiżviluppaw, il-Kummissjoni se tkompli tistrieħ fuq l-input xjentifiku taċ-Ċentru tar-Riċerka Konġunta u, fl-istess ħin, se ssaħħaħ il-kuntatt tagħha mal-kumitati tekniċi responsabbli għall-iżvilupp ta’ standards permezz tas-sistema introdotta reċentement ta’ konsulenti esperti. L-għan huwa li jiżdiedu l-veloċità, il-kwalità u l-akkuratezza tal-valutazzjonjiet għat-titjib tal-kwalità tal-proċess u li jiġi żgurat li r-referenzi għall-istandards armonizzati jiġu ppubblikati malajr kemm jista’ jkun f’Il-Ġurnal Uffiċjali. |
| --- | --- |

3.5.1.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Il-KESE jappoġġja l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-istandards armonizzati, intiża biex issaħħaħ it-trasparenza u ċ-ċertezza legali għal suq uniku billi tiżgura l-funzjonament effettiv tiegħu. L-analiżi ta’ din il-proposta ġiet żviluppata b’mod parallel mal-Opinjoni KESE INT/878 (6) dwar il-Programm ta’ Ħidma Annwali għall-Istandardizzazzjoni Ewropea 2019 (7) għal raġunijiet ovvji ta’ kontigwità tal-kontenut, sabiex tingħata risposta organika, koordinata u koerenti. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jġedded l-appoġġ sħiħ tiegħu għall-prinċipju ta’ standardizzazzjoni armonizzata bħala għodda kruċjali biex jitlesta s-suq uniku, peress li toffri opportunitajiet ta’ tkabbir għall-kumpaniji u għall-ħaddiema, issaħħaħ il-fiduċja tal-konsumaturi dwar il-kwalità u s-sikurezza u tipprovdi protezzjoni aqwa tal-ambjent (8). Il-KESE, barra minn hekk, jemmen li strateġija dwar l-istandardizzazzjoni armonizzata ma tistax tiġi separata mill-proċessi li għaddejjin fuq skala globali, fejn għandha ssib korrispondenza xierqa fir-rigward tad-difiża tal-istandards stabbiliti fil-livell Ewropew. Fil-fatt, kwalunkwe dewmien fil-proċess Ewropew ta’ standardizzazzjoni jew nuqqas ta’ difiża tal-istandards Ewropej fin-negozjati fl-ISO, jista’ jfisser li l-istandards tagħna jiġu evitati jew ma jkunux kompatibbli ma’ dawk approvati fil-livell internazzjonali, għall-ħsara, evidentement, tan-negozji u tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE japprezza l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tippermetti li jiġi rkuprat parti mid-dewmien akkumulat matul is-snin (9) fir-rigward tal-istandards armonizzati. Madankollu, għal xi setturi strateġiċi tad-diġitalizzazzjoni bħall-blockchain, infakkru li huwa biss f’dawn il-ġranet li tnieda grupp ta’ ħidma ad hoc dwar is-suġġett, u dan jindika dewmien sensittiv. Jekk jitqies li l-innovazzjoni hija diffiċli li tiġi rregolata f’ħin f’waqtu, ikun aħjar li jitfassal programm ta’ ħidma aktar ċar u aktar konkret, li jipprovdi skadenzi u metodi ta’ implimentazzjoni definittivi. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jemmen li s-simplifikazzjoni tal-proċeduri interni tal-Kummissjoni biex tqassar il-proċessi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet u l-pubblikazzjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali hija ċertament xierqa, peress li tirrappreżenta waħda mill-kawżi ta’ dewmien akkumulat matul is-snin f’termini ta’ standardizzazzjoni armonizzata. B’mod partikolari, huwa essenzjali li s-sistema ta’ standardizzazzjoni armonizzata tkun tlaħħaq mal-isfidi ġodda tas-suq, sabiex jiġi evitat li Stati Membri individwali jaħarbu ’l quddiem u joħolqu kunflitt bejn il-liġijiet nazzjonali differenti. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Fil-proċess ta’ semplifikazzjoni usa’ previst mill-Kummissjoni, huwa essenzjali li tiġi żgurata t-trasparenza u, b’mod partikolari, l-inklussività fil-proċessi ta’ governanza. Dan ifisser li l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, kif kien il-każ għad-djalogu interistituzzjonali li tnieda f’Ġunju 2018, għandu jkompli jkun involut bis-sħiħ, bħall-partijiet ikkonċernati l-oħrajn ukoll, kemm fuq livell Ewropew kif ukoll dak nazzjonali (10). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE jenfasizza li l-involviment attiv tal-partijiet interessati fil-livell nazzjonali, Ewropew u internazzjonali huwa fattur li jsaħħaħ u jiddefinixxi l-istandards u għandu jiġi mħeġġeġ u appoġġjat. Fil-fatt, il-partijiet interessati għadhom qed iħabbtu wiċċhom ma’ għadd kbir ta’ diffikultajiet biex ikollhom aċċess għall-proċess ta’ tfassil tal-istandards armonizzati. B’mod partikolari, huma jenfasizzaw problemi ta’ informazzjoni u għarfien dwar l-importanza ta’ dan l-istrument u dwar il-modalitajiet ta’ aċċess, il-kriterji restrittivi għall-parteċipazzjoni u l-ispejjeż eċċessivament għoljin għall-organizzazzjonijiet jew l-intrapriżi żgħar. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | F’dan ir-rigward, il-Kumitat jinnota li l-fondi disponibbli permezz tal-programm Orizzont 2020 sabiex tiġi ffinanzjata l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-proċessi ta’ standardizzazzjoni mhumiex magħrufa sew u għandhom ikunu aktar aċċessibbli u kkomunikati aħjar (11). Huwa importanti wkoll li jinżamm il-finanzjament kollu previst attwalment u possibbilment jiżdied fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027 li jmiss. L-istess rakkomandazzjoni tapplika għall-finanzjament għall-partijiet interessati msemmija fl-Anness III tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Sabiex l-azzjoni ta’ appoġġ għall-istandardizzazzjoni tkun iktar effikaċi, huwa rakkomandat li l-proġetti ffinanzjati mill-programm Orizzont Ewropa jipprevedu wkoll li l-partijiet interessati jiġu involuti fl-attivitajiet ta’ standardizzazzjoni tal-innovazzjoni mwettqa fil-kuntest tal-attivitajiet ta’ disseminazzjoni. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | F’konformità mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu (12), il-KESE jappella li jitwettaq monitoraġġ bir-reqqa tal-isforzi tal-atturi ewlenin tal-istandardizzazzjoni sabiex tissaħħaħ id-dimensjoni tal-inklużività tas-Sistema Ewropea ta’ Standardizzazzjoni. F’dan ir-rigward il-KESE jista’ joħloq forum ad hoc dwar l-inklużività tas-Sistema Ewropea ta’ Standardizzazzjoni. Dan il-korp għandu jkun responsabbli mill-organizzazzjoni ta’ seduta pubblika annwali biex jiġi vvalutat il-progress li jkun sar f’dan ir-rigward, waqt li jiġi promoss l-iskambju ta’ prattiki tajbin bejn setturi ta’ produzzjoni differenti. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Il-Kumitat jinnota li l-isforzi proposti mill-Kummissjoni biex tissemplifika l-proċeduri interni u żżid l-għadd ta’ konsulenti jistgħu jikkonċernaw aktar livelli operattivi, li jolqtu kemm lill-persunal kif ukoll lill-funzjonament tal-organizzazzjoni interna. Dawn l-isforzi ta’ titjib huma meħtieġa iżda għandhom jiġu finanzjati b’mod adegwat. Il-KESE, għalhekk, jistieden lill-Kummissjoni tiċċara aktar dan l-aspett u tenfasizza l-ħtieġa li jiġu allokati fondi proporzjonati mal-isfidi tas-settur u konformi mal-għanijiet tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012 (13). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-KESE jtenni l-ħtieġa li tissaħħaħ kultura Ewropea ta’ standardizzazzjoni permezz ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni speċifiċi, li jinvolvu liċ-ċittadini individwali mill-età tal-iskola sa dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi, li jiġu kkonfermati wkoll fil-ftehimiet internazzjonali (14). Barra minn hekk, għandhom jiġu żviluppati kampanji ta’ sensibilizzazzjoni speċifiċi mmirati lejn l-SMEs u l-kumpaniji l-ġodda. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jittama li l-valutazzjoni tal-impatt soċjoekonomiku tas-sistema ta’ standardizzazzjoni, li tinsab fil-programm ta’ ħidma għall-istandardizzazzjoni Ewropew għall-2019 tinkludi spazju ad hoc iddedikat għall-istandards armonizzati u kunsiderazzjoni realistika tal-iżvantaġġi u l-opportunitajiet possibbli mhux biss fis-suq intern iżda wkoll fuq skala globali. Dan ifisser li din il-valutazzjoni għandha tqis ukoll l-effetti indiretti tal-istandardizzazzjoni, bħal-livelli ta’ impjieg u s-sikurezza tal-ħaddiema (15). |
| --- | --- |

5.3.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU L 316, 14.11.2012, p. 12.

1

(2)  Il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni (CEN), il-Kumitat Ewropew għall-Istandardizzazzjoni Elettroteknika (CENELEC), u l-Istitut Ewropew tal-Istandards tat-Telekomunikazzjoni (ETSI).

2

(3)  COM(2018) 772 final: Is-Suq Uniku f’dinja li qed tinbidel. Assi uniku li jeħtieġ impenn politiku mġedded.

3

(4)  Sentenza fil-Kawża C-613/14 “James Elliot Construction”.

4

(5)  Pjattaforma REFIT, Opinjoni XXII.2.b.

5

(6)  INT/878, Standardizzazzjoni Ewropea għall-2019 (ara l-paġna 74 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

6

(7)  COM(2018) 686 final.

7

(8)  ĠU C 75, 10.3.2017, p. 40.

8

(9)  Data tal-Kummissjoni Ewropea.

9

Data

(10)  ĠU C 34, 2.2.2017, p. 86; ĠU C 75, 10.3.2017, p. 40.

10

(11)  Permezz tal-programm ta’ ħidma LEIT (Leadership in Enabling and Industrial Technologies – It-tmexxija fit-teknoloġiji abilitanti u industrijali) tal-Programm Orizzont 2020 huma ffinanzjati proġetti li għandhom l-għan li jappoġġjaw il-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-proċess ta’ standardizzazzjoni. Wieħed minn dawn il-proġetti huwa Standict.eu (www.standict.eu) għal perjodu ta’ sentejn biex jiġu standardizzati l-innovazzjonijiet fis-settur tal-ICT, b’baġit ta’ EUR 2 miljun u ġabra ta’ benefiċjarji potenzjali ta’ madwar 300 individwu li ntgħażlu permezz ta’ sejħiet ippubblikati b’mod regolari. Fil-programm ta’ ħidma LEIT 2019-2020 hemm inkluża taqsima simili “ICT-45-2020: Reinforcing European presence in international ICT standardisation: Standardisation Observatory and Support Facility”, iżda b’baġit irduppat minn EUR 2 miljun għal EUR 4 miljun filwaqt li l-perjodu tiegħu żdied minn sentejn għal 3 snin.

11

(12)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 81; ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17.

12

(13)  ĠU C 197, 8.6.2018, p. 17.

13

(14)  Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 10.

14

(15)  Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 8.

15

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/83 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/83

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Lejn qafas tal-Unjoni Ewropea dwar l-interferenti endokrinali”

[COM (2018) 734 final]

(2019/C 228/12)

Relatur: Brian CURTIS (UK/II)

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 10.7.2018 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 27.2.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 21.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 173/0/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Deċiżjoni tal-Bureau

10.7.2018

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

27.2.2019

Adottata fil-plenarja

21.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

173/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-Interferenti Endokrinali, li għandha l-għan li tħares aħjar is-saħħa tal-bniedem u tal-annimali. B’mod partikolari, il-KESE jqis li huwa meħtieġ li jitwettaq kontroll komplut tal-idoneità għal-leġislazzjoni attwali, inkluż l-impatt soċjali u ekonomiku, sabiex tiġi stabbilita s-sitwazzjoni attwali reali. Approċċ olistiku huwa kruċjali sabiex tiġi appoġġjata strateġija fit-tul li tagħmilha possibbli li jiġu indirizzati l-interferenti endokrinali b’mod koerenti, konsistenti u xjentifiku. Madankollu, il-Kumitat iqis li din l-istrateġija għandha tissaħħaħ permezz ta’ pjan ta’ azzjoni realistiku li jistabbilixxi l-miri u d-dati ta’ skadenza. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li għandha l-għan li tiddefinixxi qafas leġislattiv aktar koerenti. F’dan il-qafas, se jkun importanti li jiġi rrispettat il-prinċipju “sustanza waħda, tossikoloġija waħda”u li l-istrateġija l-ġdida tiġi bbażata fuq l-użu armonizzat tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, f’konformità mad-dispożizzjonijiet effettivi adottati diġà fuq il-bijoċidi u l-pestiċidi (1). L-istrateġija l-ġdida tista’ tiġi inkluża taħt l-“umbrella transsettorjali”rappreżentata minn REACH. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-mekkaniżmu ta’ governanza għandu jkun ibbażat fuq ix-xjenza, sabiex tiġi żgurata t-trasparenza għaċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati. Għal din ir-raġuni, ir-riċerka pubblika u indipendenti għandha tkun appoġġjata minn baġit adegwat. B’mod partikolari, ir-riċerka indipendenti tista’ tipprovdi kriterji u/jew metodi xjentifiċi miftiehma li jindirizzaw, jappoġġjaw u jistimulaw l-attività u l-produzzjoni industrijali Ewropea tar-riċerka u l-innovazzjoni. Il-KESE jirrakkomanda li dan il-baġit ma għandux ikun inqas mill-baġit attwali fil-qafas ta’ Orizzont 2020. B’mod partikolari, il-Kumitat jirrakkomanda li tiġi stabbilita linja baġitarja speċifika għall-identifikazzjoni bikrija tal-interferenti endokrinali u r-riskji għas-saħħa tal-annimali u tal-bniedem, għall-identifikazzjoni ta’ sustanzi alternattivi sikuri u r-rimedju ambjentali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-projbizzjonijiet jew ir-restrizzjonijiet fuq xi sustanzi jew prodotti, ladarba jiġu identifikati b’mod plawsibbli bħala interferenti endokrinali, jista’ jkollhom impatt rilevanti fuq l-intrapriżi u l-postijiet tax-xogħol. Għal din ir-raġuni, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tipprevedi mekkaniżmu finanzjarju speċifiku li jappoġġja t-tranżizzjoni lejn produzzjoni aktar sostenibbli, sabiex jittejbu t-tekniki u l-mekkaniżmi tal-produzzjoni tal-industriji u jiġu aġġornati l-ħiliet tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jappoġġja l-proposta għal Laqgħa Annwali tal-Partijiet Interessati. Madankollu, il-Kumitat iqis li d-djalogu bejn il-partijiet interessati u l-Kummissjoni Ewropea għandu jinkludi sistema permanenti u strutturata ta’ skambju u konsultazzjoni ta’ informazzjoni sabiex verament ikun effettiv. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-Kumitat jappella li l-kampanja wiesgħa ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-pollutanti organiċi persistenti (POPs) tkun organizzata mill-Kummissjoni fil-livell tal-UE b’referenza għal approċċ simili ffukat fuq l-interferenti endokrinali. Il-KESE jtenni wkoll ir-rakkomandazzjoni tiegħu li jinħoloq bank tad-data miftuħ għall-POPs u l-interferenti endokrinali sabiex tiġi pprovduta għodda utli għall-intrapriżi u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li l-istrateġija Ewropea dwar l-interferenti endokrinali għandu jkollha dimensjoni internazzjonali sabiex tħares b’mod effettiv is-saħħa taċ-ċittadini minn prodotti possibilment mhux sikuri minn pajjiżi terzi. Għal din ir-raġuni, il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni għal rwol aktar proattiv tal-UE fil-livell globali, u jappoġġja lill-OECD fit-titjib tat-testijiet tagħha. Barra minn hekk, il-KESE jemmen li l-UE għandha tippromovi s-sostenibbiltà u tħares id-dispożizzjonijiet tal-POPs fi ftehimiet kummerċjali bilaterali u multilaterali. F’dan il-kuntest, l-UE tista’ taħdem f’kooperazzjoni mad-WHO u l-UNEP biex tiffirma konvenzjoni globali dwar l-interferenti endokrinali, kif diġà għamlet għall-POPs (il-Konvenzjoni ta’ Stokkolma), u abbażi tal-lista eżistenti tan-NU ta’ interferenti endokrinali identifikati jew potenzjali. Dawn l-inizjattivi se jkunu utli wkoll sabiex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi u biex jiġi mħares il-mudell ta’ produzzjoni Ewropew minn kompetizzjoni inġusta. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jappoġġja l-istrateġija miftuħa adottata mill-Kummissjoni u jqis li s-soċjetà ċivili organizzata jista’ jkollha rwol kruċjali fl-iżvilupp ta’ kampanji nazzjonali ta’ sensibilizzazzjoni, sabiex tkun infurmata bażi usa’ tal-popolazzjoni dwar l-attivitajiet mwettqa mill-UE biex titħares is-saħħa taċ-ċittadini. Inizjattivi bħal dawn għandhom jibdew fl-iskejjel sabiex jitnaqqsu r-riskji ta’ esponiment għall-interferenti endokrinali u biex tiġi promossa mġiba sikura. B’mod partikolari, il-KESE jirrakkomanda li l-inizjattivi ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ għandhom jiġu armonizzati u meqjusin bħala parti mill-istess strateġija taħt l-approċċ tat-tagħlim tul il-ħajja. Il-korsijiet ta’ taħriġ speċifiċi għandhom ikunu obbligatorji u disponibbli għall-ħaddiema kollha Ewropej li l-impjieg tagħhom huwa marbut direttament jew indirettament mal-interferenti endokrinali. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | L-interferenti endokrinali huma sustanzi kimiċi sintetiċi jew naturali li jbiddlu l-mod li bih taħdem is-sistema endokrinali, u konsegwentement jaffettwaw b’mod negattiv is-saħħa tal-bnedmin u tal-annimali, inklużi l-metaboliżmu, l-iżvilupp, l-irqad u l-burdati. L-esponiment għall-interferenti endokrinali huwa dovut għal għadd ta’ sorsi differenti, bħar-residwi ta’ pestiċidi, metalli u addittivi jew kontaminanti fl-ikel u fil-kożmetiċi. Xi interferenti endokrinali huma sustanzi preżenti b’mod naturali fl-ambjent. Il-bnedmin u l-annimali jistgħu jkunu esposti għall-interferenti endokrinali permezz tal-ikel, it-trab jew l-ilma, meta jinġibdu man-nifs il-gassijiet u l-partiċelli fl-arja, jew sempliċiment permezz tal-kuntatt mal-ġilda (prodotti tal-kura personali). Kultant, l-effetti kkawżati mill-interferent endokrinali jibdew jidhru biss ħafna wara l-esponiment (2). Għandu jiġi nnutat li prodotti bi proprjetajiet ta’ interferenti endokrinali jistgħu jinkludu sustanzi preżenti fi prodotti tal-ikel speċifiċi (pereżempju ħxejjex), xi vitamini u supplimenti tal-ikel oħrajn, kif ukoll farmaċewtiċi ewlenin, (pereżempju għat-trattament tal-kanċer, u speċjalment il-kontraċezzjoni għan-nisa). Iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jkunu esposti għal kwantitajiet kbar ta’ interferenti endokrinali permezz ta’ prodotti bħal dawn. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | It-tħassib dwar l-interferenti endokrinali ilu jikber mis-snin disgħin ’l hawn. F’Diċembru 1999, il-Kummissjoni adottat l-Istrateġija Komunitarja għall-interferenti endokrinali (3), li minn dak iż-żmien ’l hawn żviluppat permezz ta’ azzjoni fl-oqsma tar-riċerka, ir-regolamenti u l-kooperazzjoni internazzjonali. Studju wiesa’ tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) qajjem il-problema tal-impatt mifrux tal-interferenti endokrinali fuq numru kbir ta’ bnedmin u annimali, b’mod partikolari fuq il-feti u n-nisa tqal (twelid qabel iż-żmien u piż baxx fit-twelid, malformazzjonijiet u disturbi ta’ żvilupp newroloġiku), fuq it-tfal u l-adoloxxenti (tibdil fl-iżvilupp normali u fil-funzjonament tas-sistema riproduttiva, bħall-bidu bikri tal-iżvilupp tas-sider fil-bniet), iżda anke fuq l-adulti (telfien tal-fertilità, obeżità, kanċer) (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Numru kbir ta’ sustanzi kimiċi naturali jew maħluqa mill-bniedem huma magħrufa li jinteraġixxu mas-sinteżi, l-attività jew il-metaboliżmu tal-ormoni, iżda frazzjoni żgħira minnhom biss ġiet investigata b’mod xieraq għall-potenzjal tagħhom li jinduċu effetti negattivi permezz ta’ mekkaniżmi relatati mal-endokrina kif deskritt ukoll minn Rapport reċenti tan-NU. Il-veloċità taż-żidiet fl-inċidenza tal-mard fl-aħħar deċennji teskludi fatturi ġenetiċi bħala l-unika spjegazzjoni plawsibbli. Huma involuti wkoll fatturi ambjentali u oħrajn mhux ġenetiċi, inklużi n-nutrizzjoni, l-età tal-omm, mard virali u esponimenti għas-sustanzi kimiċi, iżda dawn mhux dejjem faċli li jiġu identifikati (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Sar progress sinifikanti fil-komprensjoni u r-regolamentazzjoni tal-interferenti endokrinali, u l-UE issa hija rikonoxxuta bħala mexxejja globali fl-indirizzar ta’ dawn is-sustanzi kimiċi, filwaqt li l-leġislazzjoni tagħha hija fost l-aktar protettivi fid-dinja. Wieħed jista’ jsib issa dispożizzjonijiet speċifiċi f’leġislazzjonijiet dwar il-pestiċidi u l-bijoċidi, is-sustanzi kimiċi b’mod ġenerali (ir-“Regolament REACH”), it-tagħmir mediku u l-ilma (6). Leġislazzjonijiet oħra, bħal dawk dwar il-materjal li jiġi f’kuntatt mal-ikel, il-kosmetika, il-ġugarelli jew il-protezzjoni tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol (7), ma jinkludux dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-interferenti endokrinali. Madankollu, is-sustanzi bi proprjetajiet li jfixklu s-sistema endokrinali huma soġġetti għal azzjoni regolatorja każ b’każ abbażi tar-rekwiżiti ġenerali tal-leġislazzjoni. Madankollu, minħabba n-nuqqas ta’ koordinazzjoni, il-leġislazzjoni attwali tinsab frammentata u kultant inkoerenti (eż. il-Bisfenol A huwa materja prima użata b’mod mifrux f’diversi setturi tal-manifattura. Huwa pprojbit fil-kożmetiċi u fil-fliexken tat-trabi iżda xorta huwa permess f’materjali oħra li jiġu f’kuntatt mal-ikel u l-għalf u fil-karta termika.) |
| --- | --- |

2.4.

3.   Il-kontenut essenzjali tal-proposta

| 3.1. | Kważi għoxrin sena wara l-adozzjoni tal-Istrateġija Komunitarja, il-Komunikazzjoni tinnota li l-Kummissjoni beħsiebha twettaq kontroll tal-idoneità fuq il-leġislazzjoni attwali, sabiex tiġi stabbilita s-sitwazzjoni attwali. Dan għandu jkun l-ewwel pass lejn l-aġġornament tal-leġislazzjoni tal-UE sabiex issir koerenti u koordinata fir-rigward ta’ tliet aspetti kruċjali: id-definizzjoni, l-identifikazzjoni u l-konsegwenzi regolatorji (b’mod partikolari fuq il-miżuri ta’ protezzjoni). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Definizzjoni komuni tal-interferenti endokrinali hija l-punt ta’ tluq għal approċċ orizzontali u hija element ewlieni fid-direzzjoni l-ġdida. Se tkun ibbażata fuq id-definizzjoni tal-interferenti endokrinali tad-WHO (8). Hija meħtieġa definizzjoni komuni sabiex jiġi stabbilit metodu armonizzat għall-identifikazzjoni tal-interferenti endokrinali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Fir-rigward tal-identifikazzjoni, il-Kummissjoni qed tfittex li ssaħħaħ tliet linji ta’ azzjoni:






  — | mekkaniżmu orizzontali għall-identifikazzjoni tal-interferenti endokrinali; |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

mekkaniżmu orizzontali għall-identifikazzjoni tal-interferenti endokrinali;

| — | l-aġġornament tar-rekwiżiti tad-data fil-leġislazzjoni għall-identifikazzjoni ta’ interferenti endokrinali ġodda b’mod aktar preċiż; |
| --- | --- |

—

l-aġġornament tar-rekwiżiti tad-data fil-leġislazzjoni għall-identifikazzjoni ta’ interferenti endokrinali ġodda b’mod aktar preċiż;

| — | it-titjib tal-komunikazzjoni fil-katina tal-provvista kollha fir-rigward tal-interferenti endokrinali skont ir-REACH (skedi ta’ data ta’ sigurtà). |
| --- | --- |

—

it-titjib tal-komunikazzjoni fil-katina tal-provvista kollha fir-rigward tal-interferenti endokrinali skont ir-REACH (skedi ta’ data ta’ sigurtà).

| 3.4. | It-tielet aspett jikkonsisti fl-implimentazzjoni tal-istess miżuri u dispożizzjonijiet f’konformità mal-prinċipju ta’ prekawzjoni, sabiex il-pubbliku jiġi mħares mill-esponiment għall-periklu, meta l-investigazzjoni xjentifika tkun sabet riskju plawsibbli. Dan għandu jinvolvi l-projbizzjoni tal-produzzjoni ta’ dawn is-sustanzi b’possibbiltajiet limitati għal derogi. Għal din ir-raġuni, il-kontroll tal-idoneità se jagħti attenzjoni speċifika lill-konsistenza u l-intensità tal-miżuri sabiex jiġu protetti ċ-ċittadini kollha, b’enfasi speċifika fuq gruppi vulnerabbli tal-popolazzjoni li huma partikolarment sensittivi għall-interferenti endokrinali, meta s-sistema endokrinali tkun f’fażi ta’ bidla, bħall-feti, l-adolexxenti u n-nisa tqal. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ir-riċerka se tkun kruċjali fil-qafas leġislattiv futur, minħabba li għad hemm bosta lakuni fl-għarfien, bħal:






  — | preċiżament kif l-esponiment għall-interferenti endokrinali jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-mard; |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

preċiżament kif l-esponiment għall-interferenti endokrinali jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-mard;

| — | jekk jistax jiġi stabbilit “livell sikur”għall-interferenti endokrinali sa fejn ma jseħħ l-ebda effett negattiv; |
| --- | --- |

—

jekk jistax jiġi stabbilit “livell sikur”għall-interferenti endokrinali sa fejn ma jseħħ l-ebda effett negattiv;

| — | liema taħlita tista’ tipproduċi l-“effett cocktail”u kif it-“taħlitiet”jaħdmu b’mod ġenerali; |
| --- | --- |

—

liema taħlita tista’ tipproduċi l-“effett cocktail”u kif it-“taħlitiet”jaħdmu b’mod ġenerali;

| — | kif nistgħu nagħmlu l-metodi ta’ ttestjar tagħna aktar effiċjenti. |
| --- | --- |

—

kif nistgħu nagħmlu l-metodi ta’ ttestjar tagħna aktar effiċjenti.

| 3.6. | Sa mill-1999 ’l hawn, ġie ffinanzjat aktar minn 50 proġett dwar l-interferenti endokrinali taħt il-programmi qafas tal-UE għar-riċerka u l-iżvilupp (aktar minn EUR 150 miljun f’fondi (9)). EUR 52 miljun oħra ġew allokati taħt Orizzont 2020. Se jiġu ffinanzjati proġetti ġodda taħt il-Programm Orizzont Ewropa (10). B’mod partikolari, il-Kummissjoni tipproponi l-linji ta’ riċerka li ġejjin:






  — | aktar żvilupp tal-valutazzjoni tal-periklu, il-valutazzjoni tar-riskju u l-ġestjoni tas-sustanzi kimiċi, inkluż fir-rigward tal-effetti cocktail, u l-ġbir, il-kondiviżjoni u l-kombinazzjoni tad-data meħtieġa; |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

aktar żvilupp tal-valutazzjoni tal-periklu, il-valutazzjoni tar-riskju u l-ġestjoni tas-sustanzi kimiċi, inkluż fir-rigward tal-effetti cocktail, u l-ġbir, il-kondiviżjoni u l-kombinazzjoni tad-data meħtieġa;

| — | l-eliminazzjoni ta’ sustanzi ta’ tħassib fil-fażijiet tal-produzzjoni u tat-tmiem il-ħajja; appoġġ għall-iżvilupp ta’ sostituti sikuri, u teknoloġiji ta’ produzzjoni sikuri u kosteffiċjenti; |
| --- | --- |

—

l-eliminazzjoni ta’ sustanzi ta’ tħassib fil-fażijiet tal-produzzjoni u tat-tmiem il-ħajja; appoġġ għall-iżvilupp ta’ sostituti sikuri, u teknoloġiji ta’ produzzjoni sikuri u kosteffiċjenti;

| — | l-ekoinnovazzjoni biex jiġi evitat u rimedjat it-tniġġis ambjentali minn sustanzi u kimiċi perikolużi li issa huma meqjusa li huma ta’ tħassib, filwaqt li titqies ukoll l-interfaċċa bejn is-sustanzi kimiċi, il-prodotti u l-iskart. |
| --- | --- |

—

l-ekoinnovazzjoni biex jiġi evitat u rimedjat it-tniġġis ambjentali minn sustanzi u kimiċi perikolużi li issa huma meqjusa li huma ta’ tħassib, filwaqt li titqies ukoll l-interfaċċa bejn is-sustanzi kimiċi, il-prodotti u l-iskart.

| 3.7. | Sabiex l-istrateġija l-ġdida ssir aktar effettiva, il-Kummissjoni qed tipprevedi rwol aktar proattiv għall-UE fuq livell globali u djalogu miftuħ mal-partijiet interessati u l-pubbliku ġenerali. Attivitajiet bħal dawn se jiġu strutturati madwar erba’ inizjattivi:






  — | se jiġi organizzat Forum dwar l-interferenti endokrinali fuq bażi annwali. Il-Forum se jippermetti lix-xjenzjati u lill-partijiet interessati pubbliċi u privati sabiex jikkondividu informazzjoni u l-aħjar prattiki, jidentifikaw l-isfidi u jibnu sinerġiji, sabiex jappoġġjaw il-ħidma tal-Kummissjoni; |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

se jiġi organizzat Forum dwar l-interferenti endokrinali fuq bażi annwali. Il-Forum se jippermetti lix-xjenzjati u lill-partijiet interessati pubbliċi u privati sabiex jikkondividu informazzjoni u l-aħjar prattiki, jidentifikaw l-isfidi u jibnu sinerġiji, sabiex jappoġġjaw il-ħidma tal-Kummissjoni;

| — | appoġġ imsaħħaħ għall-ħidma tal-organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti, b’enfasi partikolari fuq l-appoġġ meħtieġ lill-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) sabiex isir progress fl-iżvilupp ta’ linji gwida għall-ittestjar, miftiehma fuq livell internazzjonali; |
| --- | --- |

—

appoġġ imsaħħaħ għall-ħidma tal-organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti, b’enfasi partikolari fuq l-appoġġ meħtieġ lill-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) sabiex isir progress fl-iżvilupp ta’ linji gwida għall-ittestjar, miftiehma fuq livell internazzjonali;

| — | jiġu esplorati l-possibbiltajiet għall-inklużjoni tal-interferenti endokrinali fis-sistema internazzjonali eżistenti għall-klassifikazzjoni tas-sustanzi kimiċi. Dan jipprovdi soluzzjoni globali għall-identifikazzjoni tal-interferenti endokrinali (simili għas-sistema diġà fis-seħħ għal klassijiet oħra ta’ periklu bħall-mutaġeni, il-karċinoġeni, u s-sustanzi tossiċi għar-riproduzzjoni); |
| --- | --- |

—

jiġu esplorati l-possibbiltajiet għall-inklużjoni tal-interferenti endokrinali fis-sistema internazzjonali eżistenti għall-klassifikazzjoni tas-sustanzi kimiċi. Dan jipprovdi soluzzjoni globali għall-identifikazzjoni tal-interferenti endokrinali (simili għas-sistema diġà fis-seħħ għal klassijiet oħra ta’ periklu bħall-mutaġeni, il-karċinoġeni, u s-sustanzi tossiċi għar-riproduzzjoni);

| — | portal web b’punt uniku ta’ kuntatt li jinforma lill-individwi, ‘l-intrapriżi u ‘l-partijiet interessati dwar dan is-suġġett. Peress li hemm livelli differenti ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni fl-Ewropa, l-Istati Membri se jiġu mħeġġa jiżviluppaw kampanji speċifiċi b’enfasi speċjali fuq gruppi vulnerabbli. |
| --- | --- |

—

portal web b’punt uniku ta’ kuntatt li jinforma lill-individwi, ‘l-intrapriżi u ‘l-partijiet interessati dwar dan is-suġġett. Peress li hemm livelli differenti ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni fl-Ewropa, l-Istati Membri se jiġu mħeġġa jiżviluppaw kampanji speċifiċi b’enfasi speċjali fuq gruppi vulnerabbli.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-interferenti endokrinali. B’mod partikolari, il-KESE jqis li huwa meħtieġ li jitwettaq kontroll tal-idoneità komplut tal-leġislazzjoni attwali, inkluż l-impatt soċjali u ekonomiku, sabiex tiġi stabbilita s-sitwazzjoni attwali reali. Approċċ olistiku huwa kruċjali sabiex tiġi appoġġjata strateġija fit-tul (11) li tagħmilha possibbli li jiġu indirizzati l-interferenti endokrinali b’mod koerenti, konsistenti u xjentifiku. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-Kumitat jaqbel mal-Kummissjoni li l-interferenti endokrinali huma sustanzi ta’ tħassib partikolari. Għal din ir-raġuni, il-Kumitat jappoġġja l-proposta li jinħoloq qafas leġislattiv koerenti u użu armonizzat tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, f’konformità mad-dispożizzjonijiet effettivi diġà adottati dwar il-bijoċidi u l-pestiċidi (12). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | B’mod partikolari, il-KESE jqis li l-koerenza tal-qafas leġislattiv il-ġdid se tkun l-isfida ewlenija għall-UE, għaliex diversi sustanzi, bħall-“bisfenol A”, li jiġu użati bħala addittivi f’diversi setturi, huma meqjusa b’mod differenti ħafna. Għal din ir-raġuni, huwa importanti li jiġi rrispettat il-prinċipju xjentifiku “sustanza waħda, tossikoloġija waħda (13)”. Dan ifisser li l-kriterji għall-identifikazzjoni ta’ sustanza bħala interferenti endokrinali iridu jkunu konsistenti u koerenti fl-oqsma regolatorji kollha fl-UE. Imbagħad, anki jekk jistgħu jkunu possibbli xi eċċezzjonijiet, id-deċiżjonijiet regolatorji għandhom b’mod ġenerali jkunu koerenti u koordinati. Fl-aħħar iżda mhux l-inqas, l-istrateġija l-ġdida tista’ tiġi inkluża taħt l-“umbrella transsettorjali”ipprovduta minn REACH biex tiġi żgurata l-konsistenza. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Fil-kuntest il-ġdid, il-mekkaniżmu ta’ governanza għandu jkun ibbażat fuq ix-xjenza, sabiex tiġi żgurata t-trasparenza għaċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati. Għal din ir-raġuni, huwa importanti li jiġi stabbilit baġit adegwat li jappoġġja r-riċerka pubblika u indipendenti. Il-KESE jemmen li l-kriterji u/jew il-metodi xjentifiċi miftiehma bbażati fuq data ta’ riċerka indipendenti jistgħu jindirizzaw, jappoġġjaw u jistimulaw l-attività u l-produzzjoni industrijali Ewropea tar-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-Kumitat iqis li l-projbizzjoni jew ir-restrizzjonijiet imposti fuq xi sustanzi jew prodotti, ladarba jiġu identifikati b’mod plawsibbli bħala interferenti endokrinali, jista’ jkollhom impatt rilevanti fuq l-intrapriżi u l-postijiet tax-xogħol. Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni għandha tipprovdi għal mekkaniżmu finanzjarju speċifiku sabiex tappoġġja t-tranżizzjoni lejn produzzjoni aktar sostenibbli, kemm għall-intrapriżi, sabiex it-tekniki u l-mekkaniżmi ta’ produzzjoni tagħhom isiru aktar innovattivi, kif ukoll għall-ħaddiema, sabiex jaġġornaw il-ħiliet tagħhom (14). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ir-riċerka indipendenti hija kruċjali sabiex intejbu u nikkompletaw l-għarfien tagħna dwar l-interferenti endokrinali. Il-Kumitat jinnota li l-proposta tal-Kummissjoni ma tispeċifikax il-baġit preċiż għar-riċerka u l-innovazzjoni tal-interferenti endokrinali fil-Programm Orizzont Ewropa. Il-KESE jirrakkomanda li dan il-baġit ma għandux ikun inqas mill-baġit attwali fil-qafas ta’ Orizzont 2020. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jaqbel mal-proposta tal-Kummissjoni dwar l-investimenti fir-riċerka u l-innovazzjoni, iżda jqis li xi oqsma oħra se jkunu kruċjali fis-snin li ġejjin u għalhekk għandhom jiġu ffinanzjati:






  (a) | identifikazzjoni bikrija tal-interferenti endokrinali. Skont id-WHO, hemm aktar minn 800 sustanza li hija interferent endokrinali potenzjali (15). Minħabba l-użu mifrux tagħhom, huwa importanti li jsir investiment sabiex jitħaffu t-tekniki u l-mekkaniżmi tal-individwazzjoni xjentifika għall-analiżi tad-data (sabiex tinkiseb interpretazzjoni aħjar tad-data eżistenti); |
| --- | --- | --- |

4.7.

(a)

identifikazzjoni bikrija tal-interferenti endokrinali. Skont id-WHO, hemm aktar minn 800 sustanza li hija interferent endokrinali potenzjali (15). Minħabba l-użu mifrux tagħhom, huwa importanti li jsir investiment sabiex jitħaffu t-tekniki u l-mekkaniżmi tal-individwazzjoni xjentifika għall-analiżi tad-data (sabiex tinkiseb interpretazzjoni aħjar tad-data eżistenti);

| (b) | identifikazzjoni ta’ sustanzi u metodi alternattivi sikuri. Id-direzzjoni l-ġdida li ħadet il-KE tista’ tistimula l-iskoperta ta’ ħafna interferenti endokrinali ġodda. Uħud minn dawn is-sustanzi huma partikolarment utli f’ħafna setturi produttivi, għalhekk huwa importanti li jsir investiment fir-riċerka ta’ alternattivi sikuri u metodi ta’ produzzjoni sikuri. In-nuqqas ta’ data ma jfissirx li sustanza hija sikura, u għal din ir-raġuni huwa importanti li tiżdied l-investigazzjoni xjentifika. Għandhom isiru sforzi sabiex tikber il-lista ta’ sustanzi evalwati, u mhux issir enfasi biss fuq sustanzi li diġà ġew ittestjati b’mod estensiv; |
| --- | --- |

(b)

identifikazzjoni ta’ sustanzi u metodi alternattivi sikuri. Id-direzzjoni l-ġdida li ħadet il-KE tista’ tistimula l-iskoperta ta’ ħafna interferenti endokrinali ġodda. Uħud minn dawn is-sustanzi huma partikolarment utli f’ħafna setturi produttivi, għalhekk huwa importanti li jsir investiment fir-riċerka ta’ alternattivi sikuri u metodi ta’ produzzjoni sikuri. In-nuqqas ta’ data ma jfissirx li sustanza hija sikura, u għal din ir-raġuni huwa importanti li tiżdied l-investigazzjoni xjentifika. Għandhom isiru sforzi sabiex tikber il-lista ta’ sustanzi evalwati, u mhux issir enfasi biss fuq sustanzi li diġà ġew ittestjati b’mod estensiv;

| (c) | ir-rimedju ambjentali. Ladarba interferent endokrinali ġdid jiġi identifikat b’mod plawsibbli, huwa importanti li tiġi applikata proċedura speċifika fir-rigward tal-valutazzjoni u l-ġestjoni tar-riskju ta’ sustanzi bħal dawn fl-ambjent sabiex tiġi ppjanata, jekk hemm bżonn (partikolarment minħabba l-persistenza tagħhom), strateġija speċifika għar-rimedju ambjentali. |
| --- | --- |

(c)

ir-rimedju ambjentali. Ladarba interferent endokrinali ġdid jiġi identifikat b’mod plawsibbli, huwa importanti li tiġi applikata proċedura speċifika fir-rigward tal-valutazzjoni u l-ġestjoni tar-riskju ta’ sustanzi bħal dawn fl-ambjent sabiex tiġi ppjanata, jekk hemm bżonn (partikolarment minħabba l-persistenza tagħhom), strateġija speċifika għar-rimedju ambjentali.

| 4.8. | Il-KESE jappoġġja l-proposta għal Laqgħa Annwali tal-Partijiet Interessati. Madankollu, il-Kumitat iqis li d-djalogu bejn il-partijiet interessati u l-Kummissjoni Ewropea għandu jinkludi sistema permanenti u strutturata ta’ skambju u konsultazzjoni ta’ informazzjoni, sabiex verament ikun effettiv. Il-KESE jixtieq jipparteċipa u jagħti l-kontribut tiegħu fil-laqgħa annwali. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | L-interferenti endokrinali u l-pollutanti organiċi persistenti huma sustanzi differenti u għandhom effetti differenti fuq il-bnedmin u l-ambjent, iżda huma ugwalment perikolużi għas-saħħa u mhumiex magħrufa maċ-ċittadini. Peress li l-istrateġija tal-UE dwar il-POPs għandha diversi similaritajiet mal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-interferenti endokrinali, il-Kumitat jipproponi li dawn l-istrateġiji jiġu żviluppati b’approċċ simili sabiex jissaħħaħ il-proċess politiku u xjentifiku. B’mod partikolari, f’konformità mal-Opinjoni tal-KESE NAT/719 dwar ir-Riformulazzjoni tal-POPs, il-Kumitat japella li tingħata attenzjoni partikolari lill-interferenti endokrinali fil-kampanja wiesgħa ta’ sensibilizzazzjoni dwar il-POPs, li għandha tiġi organizzata mill-Kummissjoni fil-livell tal-UE. Il-KESE jtenni wkoll ir-rakkomandazzjoni tiegħu li jinħoloq bank tad-data miftuħ dwar il-POPs u l-interferenti endokrinali sabiex jipprovdi għodda utli għall-intrapriżi u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Il-KESE jara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni bħala pass importanti lejn ħarsien aħjar tas-saħħa taċ-ċittadini billi tiġi definita sistema ta’ manifattura aktar sostenibbli. Madankollu, il-Kumitat iqis li din l-istrateġija għandha tissaħħaħ permezz ta’ pjan ta’ azzjoni realistiku, li jistabbilixxi l-miri u d-dati ta’ skadenza. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ekonomija ċirkolari mfassla tajjeb, b’enfasi speċifika fuq il-materja prima sekondarja (16), tista’ ssir mezz li jnaqqas l-esponiment taċ-ċittadini tal-UE għall-interferenti endokrinali. Il-Kumitat iqis li l-proposta tal-Kummissjoni jeħtieġ li tkun marbuta b’mod ċar u strett mal-leġislazzjoni attwali żviluppata taħt is-7 Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (17) u mal-inizjattivi l-oħra ta’ politika kruċjali għas-sostenibbiltà, bħall-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari u l-Istrateġija għall-Plastiks, li bihom għandha tiġi eliminata l-produzzjoni ta’ prodotti tossiċi. Din il-kwistjoni hija sensittiva ħafna, b’mod partikolari fir-rigward tal-effetti cocktail li huma kawża ta’ mard fil-bnedmin u ta’ ħsara għall-ambjent. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tiddefinixxi b’mod aktar preċiż il-proposta sabiex tiġi organizzata konsultazzjoni pubblika dwar l-interferenti endokrinali. Il-Kumitat huwa konvint li aktar minn individwi, is-soċjetà ċivili organizzata nnifisha jista’ jkollha rwol importanti, speċjalment minħabba li l-għarfien u l-esperjenza speċifiċi huma neċessarji sabiex jingħataw pariri utli, affidabbli u bbażati fuq ix-xjenza (18). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li kwalunkwe strateġija Ewropea dwar l-interferenti endokrinali għandu jkollha dimensjoni internazzjonali u tiġi żviluppata fil-livell internazzjonali sabiex is-saħħa taċ-ċittadini tiġi protetta b’mod effettiv minn prodotti possibbilment mhux sikuri minn pajjiżi terzi. Għal din ir-raġuni, il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni għal rwol aktar proattiv tal-UE fil-livell globali, u jappoġġja lill-OECD fit-titjib tat-testijiet tagħha. Barra minn hekk, il-KESE jemmen li l-UE għandha tippromovi s-sostenibbiltà u tħares id-dispożizzjonijiet tal-POPs fi ftehimiet kummerċjali bilaterali u multilaterali. F’dan is-sens, l-UE tista’ taħdem f’kooperazzjoni mad-WHO u l-UNEP biex tiffirma konvenzjoni globali dwar l-interferenti endokrinali, kif diġà għamlet għall-POPs (il-Konvenzjoni ta’ Stokkolma), abbażi tal-lista eżistenti tan-NU ta’ interferenti endokrinali identifikati jew potenzjali (19). Dawn l-inizjattivi se jkunu utli wkoll sabiex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi u biex jiġi protett il-mudell ta’ produzzjoni Ewropew minn kompetizzjoni inġusta (20). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-KESE jappoġġja l-istrateġija miftuħa adottata mill-Kummissjoni u jqis li s-soċjetà ċivili organizzata jista’ jkollha rwol kruċjali fl-iżvilupp ta’ kampanji nazzjonali ta’ sensibilizzazzjoni, sabiex tkun infurmata bażi usa’ tal-popolazzjoni dwar l-attivitajiet mwettqa mill-UE biex tipproteġi s-saħħa taċ-ċittadini. Kampanja ta’ sensibilizzazzjoni effettiva għandha tibda fl-iskejjel sabiex jitnaqqsu r-riskji ta’ esponiment għall-interferenti endokrinali u biex tiġi promossa mġiba sikura (21). B’mod partikolari, il-KESE jirrakkomanda li l-inizjattivi ta’ edukazzjoni u ta’ taħriġ għandhom jiġu armonizzati u meqjusin bħala parti mill-istess strateġija taħt l-approċċ tat-tagħlim tul il-ħajja. Barra minn hekk, il-Kumitat iqis li korsijiet ta’ taħriġ speċifiċi għandhom ikunu obbligatorji u disponibbli għall-ħaddiema kollha Ewropej li l-impjieg tagħhom huwa marbut direttament jew indirettament mal-interferenti endokrinali (22). |
| --- | --- |

5.5.

Brussell, il-21 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Regolament (UE) Nru 528/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 167, 27.6.2012, p. 1); Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 309, 24.11.2009, p. 1).

1

(2)  Sit web tal-ECHA. https://chemicalsinourlife.echa.europa.eu/mt/endocrine-disrupters-and-our-health. Skont id-definizzjoni rikonoxxuta b’mod mifrux tad-WHO (WHO-IPCS) tal-2002, sustanza kimika li tfixkel is-sistema endokrinali hija “sustanza jew taħlita eżoġena li tbiddel il-funzjoni(jiet) tas-sistema endokrinali u konsegwentement tikkawża effetti ħżiena fuq is-saħħa f’organiżmu intatt, jew fil-wild tiegħu, jew f’(sub)popolazzjonijiet”.

2

sustanza jew taħlita eżoġena li tbiddel il-funzjoni(jiet) tas-sistema endokrinali u konsegwentement tikkawża effetti ħżiena fuq is-saħħa f’organiżmu intatt, jew fil-wild tiegħu, jew f’(sub)popolazzjonijiet

(3)  COM(1999) 706.

3

(4)  L-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals (L-istat tax-xjenza fir-rigward tas-sustanzi kimiċi li jfixklu s-sistema endokrinali), 2012, paġni VII-XII

4

(5)  https://www.unenvironment.org/explore-topics/chemicals-waste/what-we-do/emerging-issues/scientific-knowledge-endocrine-disrupting.

5

(6)  Regolament (KE) Nru 1107/2009; Regolament (UE) Nru 528/2012; Regolament (KE) Nru 1907/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 396, 30.12.2006, p. 1); Regolament (UE) 2017/745 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 117, 5.5.2017, p. 1); Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1).

6

(7)  Regolament (KE) Nru 1935/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 338, 13.11.2004, p. 4); Regolament (KE) Nru 1223/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 342, 22.12.2009, p. 59); Direttiva 2009/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 170, 30.6.2009, p. 1); id-Direttiva 98/24/KE (ĠU L 131, 5.5.1998, p. 11); Direttiva 2004/37/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 158, 30.4.2004, p. 50).

7

(8)  “Sustanza jew taħlita eżoġena li tbiddel il-funzjoni(jiet) tas-sistema endokrinali u konsegwentement tikkawża effetti ħżiena fuq is-saħħa f’organiżmu intatt, jew fil-wild tiegħu, jew f’(sub)popolazzjonijiet.”

8

(9)  Data tal-KE.

9

(10)  COM(2018) 435 final u COM(2018) 436 final – ara b’mod partikolari l-cluster “Saħħa”(b’baġit propost ta’ EUR 7,7 biljun) u l-azzjonijiet diretti mhux nukleari taċ-Ċentru Konġunt għar-Riċerka (b’baġit propost ta’ EUR 2,2 biljun) fit-tieni pilastru dwar l-Isfidi Globali u l-Kompetittività Industrijali.

10

(11)  Opinjoni tal-KESE dwar id-Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb (ĠU C 367, 10.10.2018, p. 107); Opinjoni tal-KESE dwar Azzjonijiet tal-UE għat-titjib tal-governanza u l-konformità ambjentali (ĠU C 283, 10.8.2018, p. 83); Opinjoni tal-KESE dwar Is-sistema attwali maħsuba biex tiggarantixxi s-sigurtà alimentari u tal-provvista tal-ikel fl-UE u l-possibbiltajiet għat-titjib tagħha (ĠU C 268, 14.8.2015, p. 1); Opinjoni tal-KESE dwar Is-sikurezza tal-ġugarelli (ĠU C 77, 31.3.2009, p. 8); Opinjoni tal-KESE dwar Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għall-iżvilupp ta’ politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 18).

11

Direttiva dwar l-Ilma tax-Xorb

Azzjonijiet tal-UE għat-titjib tal-governanza u l-konformità ambjentali

Is-sistema attwali maħsuba biex tiggarantixxi s-sigurtà alimentari u tal-provvista tal-ikel fl-UE u l-possibbiltajiet għat-titjib tagħha

Is-sikurezza tal-ġugarelli

Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għall-iżvilupp ta’ politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE

(12)  Regolament (UE) Nru 528/2012; Regolament (KE) Nru 1107/2009; Opinjoni tal-KESE dwar Prodotti bijoċidali (ĠU C 347, 18.12.2010, p. 62).

12

Prodotti bijoċidali

(13)  “Scientific principles for the identification of endocrine-disrupting chemicals: a consensus statement (Prinċipji xjentifiċi għall-identifikazzjoni ta’ sustanzi kimiċi li jfixklu s-sistema endokrinali: Dikjarazzjoni ta’ kunsens)”, Solecki, 2017. https://link.springer.com/article/10.1007/s00204-016-1866-9

13

Scientific principles for the identification of endocrine-disrupting chemicals: a consensus statement (Prinċipji xjentifiċi għall-identifikazzjoni ta’ sustanzi kimiċi li jfixklu s-sistema endokrinali: Dikjarazzjoni ta’ kunsens)

(14)  Opinjoni tal-KESE dwar Il-protezzjoni tal-ħaddiema minn riskji relatati mal-espożizzjoni għal karċinoġeni jew mutaġeni fuq il-post tax-xogħol (ĠU C 288, 31.8.2017, p. 56); Opinjoni tal-KESE dwar ir-Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs) (ĠU C 367, 10.10.2018, p. 93).

14

Il-protezzjoni tal-ħaddiema minn riskji relatati mal-espożizzjoni għal karċinoġeni jew mutaġeni fuq il-post tax-xogħol

Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs)

(15)  Skont it-TEDX (l-Iskambju ta’ Data Endokrinali), dik il-lista tinkludi aktar minn 1 000 sustanza.

15

(16)  Opinjoni tal-KESE dwar “Interfaċċa bejn il-leġiżlazzjoni dwar is-sustanzi kimiċi, dwar il-prodotti u dwar l-iskart”(ĠU C 283, 10.8.2018, p. 56).

16

Interfaċċa bejn il-leġiżlazzjoni dwar is-sustanzi kimiċi, dwar il-prodotti u dwar l-iskart

Opinjoni tal-KESE dwar “Strateġija Ewropea għall-Plastiks f’Ekonomija Ċirkolari (inkluża l-azzjoni dwar l-iskart fil-baħar,”(ĠU C 283, 10.8.2018, p. 61).

Strateġija Ewropea għall-Plastiks f’Ekonomija Ċirkolari (inkluża l-azzjoni dwar l-iskart fil-baħar

(17)  Deċiżjoni Nru 1386/2013/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 354, 28.12.2013, p. 171).

17

(18)  Opinjoni tal-KESE dwar “Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs)”(ĠU C 367, 10.10.2018, p. 93).

18

Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs)

(19)  F’Awwissu 2018, in-NU ppubblikat lista ta’ 45 sustanza kimika, jew gruppi ta’ sustanzi kimiċi, li ġew identifikati bħala interferenti endokrinali jew interferenti endokrinali potenzjali, wara valutazzjoni xjentifika bir-reqqa bbażata fuq id-definizzjonijiet tal-2002 mid-WHO/IPCS tal-interferenti endokrinali jew tal-interferenti endokrinali potenzjali. Sfortunatament, in-nuqqas ta’ konvenzjoni internazzjonali dwar l-interferenti endokrinali ma jippermettix li tiġi stabbilita proċedura internazzjonali miftiehma li tħares is-saħħa tal-bniedem u tal-annimali minn esponiment għal dawn is-sustanzi. https://www.unenvironment.org/explore-topics/chemicals-waste/what-we-do/emerging-issues/scientific-knowledge-endocrine-disrupting

19

(20)  Opinjoni tal-KESE dwar “It-tranżizzjoni lejn ġejjieni Ewropew aktar sostenibbli”(ĠU C 81, 2.3.2018, p. 44).

20

It-tranżizzjoni lejn ġejjieni Ewropew aktar sostenibbli

(21)  Eż. Dekalogu għaċ-ċittadini dwar l-interferenti endokrinali. http://old.iss.it/inte/index.php?lang=2&id=289&tipo=29

21

(22)  Opinjoni tal-KESE dwar Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs) (ĠU C 367, 10.10.2018, p. 93).

22

Riformulazzjoni tal-Pollutanti Organiċi Persistenti (POPs)

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/89 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/89

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni kontra d-Diżinformazzjoni”

(JOIN(2018) 36 final)

(2019/C 228/13)

Relatur: Ulrich SAMM

Korelatur: Giulia BARBUCCI

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 12.3.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 5.3.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 142/2/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 12.3.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

5.3.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

142/2/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jieħu nota bir-reqqa tad-definizzjoni tal-inizjattiva ta’ diżinformazzjoni bħala informazzjoni falza jew qarrieqa b’mod verifikabbli li tkun theddida għad-demokrazija u tagħmel ħsara lill-pubbliku. It-tixrid tad-diżinformazzjoni sar jagħmel parti minn gwerra ibrida b’għan politiku ċar. Madankollu, jenfasizza wkoll li, minbarra l-informazzjoni falza, l-informazzjoni selettiva ħafna, il-malafama, l-instigazzjoni ta’ biża’ u l-inċitament ta’ mibegħda jattakkaw id-drittijiet fundamentali (il-libertajiet) u d-drittijiet tal-minoranzi fost iċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-aktar diżinformazzjoni effettiva dejjem ikun fiha xi verità. Għalhekk, jinħtieġu diversi azzjonijiet mill-partijiet ikkonċernati kollha sabiex tingħata informazzjoni ta’ kwalità tajba u jkun hemm sensibilizzazzjoni. Għal dan il-għan, il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-inizjattiva għal azzjoni kkoordinata biex l-UE, l-istituzzjonijiet tagħha u ċ-ċittadini tagħha jiġu protetti kontra d-diżinformazzjoni. Il-KESE jenfasizza l-urġenza ta’ miżuri bħal dawn iżda huwa mħasseb ukoll, madankollu, li l-impatt ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni jista’ jkun limitat, peress li l-elezzjonijiet Ewropej ta’ Mejju 2019 mhumiex wisq ’il bogħod. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jirrikonoxxi li d-diżinformazzjoni primarjament tiġi minn tliet sorsi: mill-Federazzjoni Russa (kif dokumentat kif imiss mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna), minn suġġetti ekonomiċi u midja minn pajjiżi terzi (inklużi ċ-Ċina u l-Istati Uniti tal-Amerika) u minn sorsi interni — diversi sorsi tal-midja li huma relatati ma’ pajjiżi fl-UE stess, u minn movimenti u organizzazzjonijiet tal-lemin estrem. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex twessa’ l-monitoraġġ tagħha u tieħu kontromiżuri kif imiss. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jenfasizza li huwa urġenti li l-Istati Membri jieħdu l-passi meħtieġa biex jippreservaw l-integrità tas-sistemi elettorali u tal-infrastruttura tagħhom u jittestjawhom matul il-fażijiet kollha tal-elezzjonijiet Ewropej. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jaqsam il-fehma tal-Kummissjoni li rispons komprensiv għad-diżinformazzjoni jirrikjedi wkoll parteċipazzjoni attiva mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-KESE huwa proattiv biex jappoġġja l-isforzi konġunti kontra d-diżinformazzjoni, pereżempju permezz tal-Opinjonijiet tiegħu, seduti, l-inizjattiva “going local”u bosta attivitajiet tal-istampa mill-Grupp tal-Komunikazzjoni professjonali tiegħu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-bini tar-reżiljenza jfisser l-involviment tas-setturi kollha tas-soċjetà u, b’mod partikolari, it-titjib tal-litteriżmu medjatiku taċ-ċittadini. Is-sensibilizzazzjoni u l-ħsieb kritiku jibdew fl-iskola iżda jitolbu wkoll tiġdid kontinwu tul il-ħajja. Dawn l-attivitajiet jirrikjedu l-allokazzjoni ta’ finanzjament adatt – kemm bħalissa kif ukoll fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | L-isforzi konġunti jridu jiġu appoġġjati mill-akbar għadd possibbli ta’ atturi fil-livell tal-UE, fl-Istati Membri u wkoll fi ħdan is-sħubija tal-Lvant u tan-Nofsinhar, bl-involviment tal-organizzazzjonijiet pubbliċi u privati. Il-persuni li jivverifikaw il-fatti indipendenti u l-ġurnaliżmu ta’ kwalità tajba jaqdu rwol ewlieni u jeħtieġu finanzjament adatt biex ikunu jistgħu jaħdmu kważi fil-ħin reali. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jilqa’, b’mod partikolari, l-iffinanzjar għar-riċerka allokat f’Orizzont 2020 u f’Orizzont Ewropa biex jinkiseb fehim aħjar tas-sorsi tad-diżinformazzjoni u l-intenzjonijiet, l-għodod u l-objettivi li jkun hemm wara d-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | It-tisħiħ tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika kellu jsir żmien ilu. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-pjan li jiġu pprovduti persunal addizzjonali u għodod ġodda. Għalhekk fid-dawl tar-riżorsi konsiderevoli pprovduti f’ċerti pajjiżi biex tiġi ġġenerata d-diżinformazzjoni, jidher li l-UE teħtieġ rispons adegwat. Għalhekk, iż-żieda antiċipata tar-riżorsi għat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika tista’ titqies biss bħala l-ewwel pass lejn żieda fit-tkabbir fis-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jaqbel li ż-żewġ Task Forces l-oħra għall-Komunikazzjoni Strateġika (il-Balkani tal-Punent u n-Nofsinhar) għandhom jiġu riveduti, u jħeġġeġ lill-Istati Membri jikkontribwixxu għall-ħidma tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika billi jibagħtu esperti nazzjonali. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jilqa’ l-Kodiċi ta’ Prattika bħala impenn volontarju biex il-pjattaformi tal-midja soċjali u dawk li jirreklamaw jiġġieldu kontra d-diżinformazzjoni, iżda fl-istess waqt għandu dubji dwar l-effettività ta’ tali azzjonijiet volontarji. Il-Kummissjoni hija mħeġġa tipproponi azzjonijiet ulterjuri, inklużi azzjonijiet ta’ natura regolatorja bħas-sanzjonijiet, f’każ li l-implimentazzjoni tal-Kodiċi ta’ Prattika tibqa’ mhux sodisfaċenti. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE jappella b’mod urġenti lin-negozji privati biex jibdew iqisu t-tqegħid ta’ reklami fuq il-pjattaformi onlajn li jikkontribwixxi għat-tixrid tad-diżinformazzjoni bħala mhux etiku u irresponsabbli, u jħeġġiġhom jieħdu passi biex jipprevjenu din l-imġiba. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Introduzzjoni — Id-diżinformazzjoni bħala theddida għas-sistemi demokratiċi tal-Unjoni

| 2.1. | Fil-kuntest ta’ din l-inizjattiva, id-diżinformazzjoni tinftiehem bħala informazzjoni falza jew qarrieqa b’mod verifikabbli li tinħoloq, tiġi ppreżentata u tinxtered għal gwadann ekonomiku jew biex tqarraq bil-pubbliku intenzjonalment, tikkawża ħsara lill-pubbliku u thedded id-demokrazija. Spiss, id-drittijiet jiġu attakkati permezz ta’ malafama, l-instigazzjoni ta’ biża’ u l-inċitament ta’ mibegħda. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dawk li jxerrdu d-diżinformazzjoni xi drabi jagħmlu dan billi jisħqu fuq il-libertà tal-espressjoni. Id-dritt għall-informazzjoni u l-libertà tal-istampa fil-fatt huma drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea, iżda aħna rridu niġġieldu kontra kwalunkwe abbuż ta’ dan id-dritt meta d-diżinformazzjoni tintuża intenzjonalment biex tikkawża ħsara lis-soċjetà. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | It-tekniki diġitali jagħmluha aktar faċli biex tiġi ġġenerata u tixtered id-diżinformazzjoni. Dawn it-tekniki jinkludu:






  — | attakki minn trolls fuq profili tal-midja soċjali; |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

attakki minn trolls fuq profili tal-midja soċjali;

| — | l-użu ta’ softwer awtomatizzat tal-Internet (bots); |
| --- | --- |

—

l-użu ta’ softwer awtomatizzat tal-Internet (bots);

| — | il-falsifikazzjoni tad-dokumenti; |
| --- | --- |

—

il-falsifikazzjoni tad-dokumenti;

| — | il-manipulazzjoni ta’ vidjows (deep-fakes); |
| --- | --- |

—

il-manipulazzjoni ta’ vidjows (deep-fakes);

| — | profili foloz tal-midja soċjali. |
| --- | --- |

—

profili foloz tal-midja soċjali.

| 2.4. | Il-midja soċjali saret mezz importanti kif tinxtered id-diżinformazzjoni, inklużi f’xi każijiet, bħal Cambridge Analytica, biex il-kontenut tad-diżinformazzjoni jiġi mmirat lejn utenti speċifiċi, li jiġu identifikati permezz tal-aċċess u l-użu mhux awtorizzat tad-
  data personali, fejn l-għan aħħari jkun li jiġu influwenzati r-riżultati tal-elezzjonijiet u b’hekk tiġi mhedda d-demokrazija.
  Apparti l-midja soċjali, metodi aktar tradizzjonali, bħat-televiżjoni, il-gazzetti, is-siti web, l-emails katina u l-messaġġi għad għandhom rwol importanti x’jaqdu f’ħafna reġjuni. L-għodod u t-tekniki li jintużaw qed jinbidlu malajr. |
| --- | --- |

2.4.

Apparti l-midja soċjali, metodi aktar tradizzjonali, bħat-televiżjoni, il-gazzetti, is-siti web, l-emails katina u l-messaġġi għad għandhom rwol importanti x’jaqdu f’ħafna reġjuni. L-għodod u t-tekniki li jintużaw qed jinbidlu malajr.

| 2.5. | L-atturi responsabbli għad-diżinformazzjoni jistgħu jkunu interni, fi ħdan Stati Membri, jew esterni, inklużi atturi statali (jew sponsorjati mill-gvern) u atturi mhux statali. Skont ir-rapporti, aktar minn 30 pajjiż qed jużaw id-diżinformazzjoni u qwed jinfluwenzaw l-attivitajiet f’forom differenti, inkluż fil-pajjiżi tagħhom stess. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Skont iċ-Ċellola ta’ Fużjoni tal-UE kontra t-Theddid Ibridu, stabbilita fl-2016, fi ħdan is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, id-diżinformazzjoni mill-Federazzjoni Russa tippreżenta l-akbar theddida esterna għall-UE. Diżinformazzjoni prodotta u/jew imxerrda minn sorsi Russi ġiet irrapportata fil-kuntest ta’ diversi elezzjonijiet u referenda fl-UE. Il-kampanji ta’ diżinformazzjoni marbutin mal-gwerra fis-Sirja, mat-tiġrif tal-inġenju tal-ajru MH-17 fil-Lvant tal-Ukrajna u mal-użu ta’ armi tan-nar kimiċi fl-attakk ta’ Salisbury ġew iddokumentati sew. Madankollu, pajjiżi terzi oħra wkoll jaqdu rwol importanti fid-diżinformazzjoni u bosta atturi fi ħdan l-UE jipprovdu wkoll informazzjoni falza. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Fl-2018, l-UE ressqet għadd ta’ inizjattivi kontra d-diżinformazzjoni, il-kontenut illegali u favur il-protezzjoni tad-data:






  — | Komunikazzjoni Konġunta dwar Inżidu r-reżiljenza u nsaħħu l-kapaċitajiet biex nindirizzaw it-theddidiet ibridi JOIN(2018) 16; |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

Komunikazzjoni Konġunta dwar Inżidu r-reżiljenza u nsaħħu l-kapaċitajiet biex nindirizzaw it-theddidiet ibridi JOIN(2018) 16;

| — | Rakkomandazzjoni dwar miżuri biex jiġi indirizzat b’mod effettiv il-kontenut illegali online C(2018) 1177; |
| --- | --- |

—

Rakkomandazzjoni dwar miżuri biex jiġi indirizzat b’mod effettiv il-kontenut illegali online C(2018) 1177;

| — | Regolament dwar il-prevenzjoni tad-disseminazzjoni ta’ kontenut terroristiku online COM(2018) 640; |
| --- | --- |

—

Regolament dwar il-prevenzjoni tad-disseminazzjoni ta’ kontenut terroristiku online COM(2018) 640;

| — | Regolament rigward proċedura ta’ verifika relatata mal-ksur ta’ regoli dwar il-protezzjoni ta’ data personali fil-kuntest tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew COM(2018) 636 (1); |
| --- | --- |

—

Regolament rigward proċedura ta’ verifika relatata mal-ksur ta’ regoli dwar il-protezzjoni ta’ data personali fil-kuntest tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew COM(2018) 636 (1);

| — | Direttiva riveduta (UE) 2018/1808 dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva; |
| --- | --- |

—

Direttiva riveduta (UE) 2018/1808 dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva;

| — | Komunikazzjoni dwar Nindirizzaw il-Kontenut Illegali Online — Lejn aktar Responsabbiltà fir-rigward tal-Pjattaformi Online COM(2017) 555 (2); |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni dwar Nindirizzaw il-Kontenut Illegali Online — Lejn aktar Responsabbiltà fir-rigward tal-Pjattaformi Online COM(2017) 555 (2);

| — | Regolament li jistabbilixxi ċ-Ċentru Ewropew ta’ Kompetenza Industrijali, Teknoloġika u tar-Riċerka fil-qasam taċ-Ċibersigurtà u n-Netwerk ta’ Ċentri Nazzjonali ta’ Koordinazzjoni (3); |
| --- | --- |

—

Regolament li jistabbilixxi ċ-Ċentru Ewropew ta’ Kompetenza Industrijali, Teknoloġika u tar-Riċerka fil-qasam taċ-Ċibersigurtà u n-Netwerk ta’ Ċentri Nazzjonali ta’ Koordinazzjoni (3);

| — | Komunikazzjoni dwar L-indirizzar tad-diżinformazzjoni online: Approċċ Ewropew COM(2018) 236 (4) u rapport dwar l-implimentazzjoni tagħha COM(2018) 794; |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni dwar L-indirizzar tad-diżinformazzjoni online: Approċċ Ewropew COM(2018) 236 (4) u rapport dwar l-implimentazzjoni tagħha COM(2018) 794;

| — | Komunikazzjoni dwar Għal kisba ta’ elezzjonijiet Ewropej liberi u ġusti COM(2018) 637, ippreżentata fid-19-20 ta’ Settembru 2018 fil-laqgħa tal-mexxejja tal-UE f’Salzburg. |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni dwar Għal kisba ta’ elezzjonijiet Ewropej liberi u ġusti COM(2018) 637, ippreżentata fid-19-20 ta’ Settembru 2018 fil-laqgħa tal-mexxejja tal-UE f’Salzburg.

| 2.8. | Fid-dawl tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew tal-2019 u aktar minn 50 elezzjoni presidenzjali, nazzjonali jew lokali/reġjonali li se jsiru fl-Istati Membri sal-2020, dan jitlob li jkun hemm azzjoni kkoordinata urġenti u immedjata biex l-Unjoni, l-istituzzjonijiet tagħha u ċ-ċittadini tagħha jiġu protetti kontra d-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Kontenut essenzjali tal-Pjan ta’ Azzjoni kontra d-Diżinformazzjoni

| 3.1. | Dan il-Pjan ta’ Azzjoni JOIN(2018) 36 mill-Kummissjoni u mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni jwieġeb is-sejħa tal-Kunsill Ewropew li jkun hemm miżuri biex “jiġu protetti s-sistemi demokratiċi tal-Unjoni u tiġi miġġielda d-diżinformazzjoni”. Ir-risposta kkoordinata għad-diżinformazzjoni hija bbażata fuq erba’ pilastri: |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | It-titjib tal-kapaċitajiet tal-istituzzjonijiet Ewropej biex jidentifikaw, janalizzaw u jikxfu d-diżinformazzjoni.






  — | It-tisħiħ tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika u tad-Delegazzjonijiet tal-Unjoni permezz ta’ persunal addizzjonali u għodod ġodda; |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

It-tisħiħ tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika u tad-Delegazzjonijiet tal-Unjoni permezz ta’ persunal addizzjonali u għodod ġodda;

| — | Ir-reviżjoni tal-mandati tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika għall-Balkani tal-Punent u għan-Nofsinhar. |
| --- | --- |

—

Ir-reviżjoni tal-mandati tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika għall-Balkani tal-Punent u għan-Nofsinhar.

| 3.3. | It-tisħiħ ta’ risposti kkoordinati u konġunti għad-diżinformazzjoni.






  — | Sa Marzu 2019, l-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Twissija Bikrija biex tindirizza l-kampanji ta’ diżinformazzjoni, li taħdem mill-qrib man-netwerks eżistenti, mal-Parlament Ewropew kif ukoll mal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana u mal-Mekkaniżmu ta’ Rispons Rapidu tal-G7; |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

Sa Marzu 2019, l-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Twissija Bikrija biex tindirizza l-kampanji ta’ diżinformazzjoni, li taħdem mill-qrib man-netwerks eżistenti, mal-Parlament Ewropew kif ukoll mal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana u mal-Mekkaniżmu ta’ Rispons Rapidu tal-G7;

| — | jiżdiedu l-isforzi ta komunikazzjoni dwar il-valuri u l-politiki tal-Unjoni; |
| --- | --- |

—

jiżdiedu l-isforzi ta komunikazzjoni dwar il-valuri u l-politiki tal-Unjoni;

| — | jissaħħu l-komunikazzjonijiet strateġiċi fil-viċinat tal-Unjoni. |
| --- | --- |

—

jissaħħu l-komunikazzjonijiet strateġiċi fil-viċinat tal-Unjoni.

| 3.4. | Il-mobilizzazzjoni tas-settur privat biex tiġi indirizzata d-diżinformazzjoni.






  — | Fis-26 ta’ Settembru 2018, ġie ppubblikat Kodiċi ta’ Prattika għall-pjattaformi onlajn, għal dawk li jirreklamaw u għall-industrija tar-reklamar dwar id-diżinformazzjoni. Il-Kummissjoni se tiżgura monitoraġġ mill-qrib u kontinwu tal-implimentazzjoni tiegħu. |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

Fis-26 ta’ Settembru 2018, ġie ppubblikat Kodiċi ta’ Prattika għall-pjattaformi onlajn, għal dawk li jirreklamaw u għall-industrija tar-reklamar dwar id-diżinformazzjoni. Il-Kummissjoni se tiżgura monitoraġġ mill-qrib u kontinwu tal-implimentazzjoni tiegħu.

| 3.5. | Is-sensibilizzazzjoni u t-titjib tar-reżistenza soċjetali.






  — | kampanji mmirati għall-pubbliku u avvenimenti ta’ taħriġ għall-midja u għal dawk li jfasslu l-opinjoni pubblika fl-Unjoni u fil-viċinat tagħha sabiex titrawwen sensibilizzazzjoni dwar l-effetti negattivi tad-diżinformazzjoni; |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

kampanji mmirati għall-pubbliku u avvenimenti ta’ taħriġ għall-midja u għal dawk li jfasslu l-opinjoni pubblika fl-Unjoni u fil-viċinat tagħha sabiex titrawwen sensibilizzazzjoni dwar l-effetti negattivi tad-diżinformazzjoni;

| — | se jitkomplew l-isforzi biex tiġi appoġġjata l-ħidma ta’ midja indipendenti u ġurnaliżmu ta’ kwalità tajba kif ukoll ir-riċerka fid-diżinformazzjoni; |
| --- | --- |

—

se jitkomplew l-isforzi biex tiġi appoġġjata l-ħidma ta’ midja indipendenti u ġurnaliżmu ta’ kwalità tajba kif ukoll ir-riċerka fid-diżinformazzjoni;

| — | L-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-Kummissjoni, għandhom jappoġġjaw il-ħolqien ta’ timijiet ta’ persuni li jivverifikaw il-fatti u riċerkaturi indipendenti multidixxiplinari li jkollhom għarfien speċifiku tal-ambjenti ta’ informazzjoni lokali biex jidentifikaw u jikxfu l-kampanji ta’ diżinformazzjoni fuq netwerks soċjali u midja diġitali differenti; |
| --- | --- |

—

L-Istati Membri, bil-kooperazzjoni tal-Kummissjoni, għandhom jappoġġjaw il-ħolqien ta’ timijiet ta’ persuni li jivverifikaw il-fatti u riċerkaturi indipendenti multidixxiplinari li jkollhom għarfien speċifiku tal-ambjenti ta’ informazzjoni lokali biex jidentifikaw u jikxfu l-kampanji ta’ diżinformazzjoni fuq netwerks soċjali u midja diġitali differenti;

| — | Bħala parti mill-Ġimgħa tal-Litteriżmu Medjatiku f’Marzu 2019, bil-kooperazzjoni tal-Istati Membri, il-Kummissjoni se tappoġġja l-kooperazzjoni transkonfinali bejn il-prattikanti tal-litteriżmu medjatiku; |
| --- | --- |

—

Bħala parti mill-Ġimgħa tal-Litteriżmu Medjatiku f’Marzu 2019, bil-kooperazzjoni tal-Istati Membri, il-Kummissjoni se tappoġġja l-kooperazzjoni transkonfinali bejn il-prattikanti tal-litteriżmu medjatiku;

| — | L-Istati Membri għandhom jimplimentaw malajr id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva, li jittrattaw il-litteriżmu medjatiku; |
| --- | --- |

—

L-Istati Membri għandhom jimplimentaw malajr id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva, li jittrattaw il-litteriżmu medjatiku;

| — | Il-Kummissjoni se timmonitorja mill-qrib kif il-Pakkett tal-Elezzjonijiet jiġi implimentat u, fejn meħtieġ, tipprovdi appoġġ u pariri rilevanti. |
| --- | --- |

—

Il-Kummissjoni se timmonitorja mill-qrib kif il-Pakkett tal-Elezzjonijiet jiġi implimentat u, fejn meħtieġ, tipprovdi appoġġ u pariri rilevanti.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Il-KESE jieħu nota bir-reqqa tad-definizzjoni tal-inizjattiva ta’ diżinformazzjoni bħala informazzjoni falza jew qarrieqa b’mod verifikabbli li tkun theddida għad-demokrazija u tagħmel ħsara lill-pubbliku. Madankollu, jenfasizza li, minbarra l-informazzjoni falza, l-informazzjoni selettiva ħafna, il-malafama, l-instigazzjoni ta’ biża’ u l-inċitament ta’ mibegħda jattakkaw id-drittijiet fundamentali (il-libertajiet) u d-drittijiet tal-minoranzi fost iċ-ċittadini. L-aktar diżinformazzjoni effettiva dejjem ikun fiha xi verità. Għalhekk, jinħtieġu diversi azzjonijiet mill-partijiet ikkonċernati kollha sabiex tingħata informazzjoni ta’ kwalità tajba u jkun hemm sensibilizzazzjoni. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | It-tixrid tad-diżinformazzjoni sar jagħmel parti minn gwerra ibrida b’għan politiku ċar. Għalhekk, il-KESE jilqa’ din l-inizjattiva għal azzjoni kkoordinata biex l-UE, l-istituzzjonijiet tagħha u ċ-ċittadini tagħha jiġu protetti kontra d-diżinformazzjoni. Il-KESE jenfasizza l-urġenza ta’ miżuri bħal dawn iżda huwa mħasseb ukoll, madankollu, li l-impatt ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni jista’ jkun limitat, peress li l-elezzjonijiet Ewropej ta’ Mejju 2019 mhumiex wisq ’il bogħod. Madankollu, m’hemm l-ebda dubju li fuq perjodu twil ta’ żmien dawn l-isforzi konġunti kontra d-diżinformazzjoni se jkunu ċentrali biex jiġu protetti s-sistemi demokratiċi tal-UE. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jirrikonoxxi li d-diżinformazzjoni primarjament tiġi minn tliet sorsi: mill-Federazzjoni Russa (kif dokumentat kif imiss mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna), minn suġġetti ekonomiċi u midja minn pajjiżi terzi (inklużi ċ-Ċina u l-Istati Uniti tal-Amerika) u minn sorsi interni – diversi sorsi tal-midja li huma relatati ma’ pajjiżi fl-UE stess, u minn movimenti u organizzazzjonijiet tal-lemin estrem. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex twessa’ l-monitoraġġ tagħha u tieħu kontromiżuri kif imiss. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jenfasizza li huwa urġenti li l-Istati Membri jieħdu l-passi meħtieġa biex jippreservaw l-integrità tas-sistemi elettorali u tal-infrastruttura tagħhom u jittestjawhom qabel l-elezzjonijiet Ewropej, iżda wkoll matul u wara -proċess elettorali. Huwa kruċjali li l-Kummissjoni Ewropea tappoġġjahom f’dan il-kompitu. L-iskambju tal-aħjar prattiki, bħall-eżempju Żvediż mill-2018, għandu jservi bħala mudell għal dan. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jaqsam il-fehma tal-Kummissjoni li rispons komprensiv għad-diżinformazzjoni jirrikjedi wkoll parteċipazzjoni attiva mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Il-bini tar-reżiljenza jirrikjedi l-involviment tas-setturi kollha tas-soċjetà u, b’mod partikolari, it-titjib tal-litteriżmu medjatiku taċ-ċittadini biex dawn jifhmu kif jidentifikaw u jilqgħu kontra d-diżinformazzjoni. Is-sensibilizzazzjoni u l-ħsieb kritiku jibdew fl-iskola iżda jitolbu wkoll tiġdid kontinwu tul il-ħajja. Madankollu, dawn l-attivitajiet jirrikjedu l-allokazzjoni ta’ finanzjamentadatt – kemm bħalissa kif ukoll fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE huwa proattiv biex jappoġġja l-isforzi konġunti kontra d-diżinformazzjoni, pereżempju permezz tal-Opinjonijiet tiegħu, seduti, l-inizjattiva “going local”u bosta attivitajiet tal-istampa mill-Grupp tal-Komunikazzjoni professjonali tiegħu. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | L-isforzi konġunti jridu jiġu appoġġjati mill-akbar għadd possibbli ta’ atturi fil-livell tal-UE, fl-Istati Membri u wkoll fi ħdan is-sħubija tal-Lvant u tan-Nofsinhar, bl-involviment tal-organizzazzjonijiet pubbliċi u privati. Il-persuni li jivverifikaw il-fatti indipendenti u l-ġurnaliżmu ta’ kwalità tajba jaqdu rwol ewlieni u jeħtieġu finanzjament adatt biex ikunu jistgħu jaħdmu kważi fil-ħin reali. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Fuq perjodu twil ta’ żmien, litteriżmu medjatiku adatt huwa l-qofol għall-futur tad-demokrazija fl-Ewropa. Il-KESE jappoġġja l-isforzi biex jinkiseb fehim aħjar tas-sorsi tad-diżinformazzjoni, l-intenzjonijiet, l-għodod u l-objettivi li jkun hemm wara d-diżinformazzjoni u kif u għaliex iċ-ċittadini, u xi drabi komunitajiet sħaħ, jinġibdu lejn in-narrattivi tad-diżinformazzjoni u jsiru jagħmlu parti mill-mekkaniżmi li jxerrdu l-aħbarijiet foloz. B’mod partikolari, il-KESE jilqa’ l-finanzjament allokat għal dan l-objettiv f’Orizzont 2020 u f’Orizzont Ewropa. |
| --- | --- |

4.8.

5.   Kummenti speċifiċi u rakkomandazzjonijiet

| 5.1. | It-tisħiħ tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika kellu jsir żmien ilu, kif diġà ġie espress f’Opinjonijiet preċedenti (5). Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-pjan li jiġu pprovduti persunal addizzjonali u għodod ġodda u jingħaqad mat-talba li l-Istati Membri jaġġornaw ukoll, fejn meħtieġ, il-kapaċità nazzjonali tagħhom f’dan il-qasam. Fid-dawl tar-riżorsi konsiderevoli pprovduti f’ċerti pajjiżi għall-ġenerazzjoni tad-diżinformazzjoni, jidher li l-UE teħtieġ risposta adegwata; iż-żieda antiċipata tar-riżorsi għat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika għalhekk tista’ titqies biss bħala l-ewwel pass lejn tkabbir ulterjuri fis-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-KESE jaqbel li l-mandat tat-Task Force East StratCom għandu jinżamm u li l-mandat taż-żewġ Task Forces l-oħra għall-Komunikazzjoni Strateġika (il-Balkani tal-Punent u n-Nofsinhar) għandu jiġi rivedut fid-dawl tal-iskala u l-importanza li qed tikber tal-attivitajiet ta’ diżinformazzjoni f’dawn ir-reġjuni. Il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri jikkontribwixxu għall-ħidma tat-Task Forces għall-Komunikazzjoni Strateġika billi jibagħtu esperti nazzjonali. B’hekk biss, is-Sistema ta’ Twissija Bikrija tista’ tkun verament effiċjentis. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jilqa” wkoll il-miżuri meħtieġa b’mod urġenti biex jiġu żgurati elezzjonijiet Ewropej ħielsa u ġusti u l-użu rakkomandat ta sanzjonijiet fejn meħtieġ, inkluż għall-użu illegali ta’
  data personali biex jiġi influwenzat l-eżitu tal-elezzjonijiet. Huwa jilqa’ wkoll il-kooperazzjoni tajba mal-Istati Uniti, in-NATO u n-Norveġja u jitlob li r-rwol importanti tar-Renju Unit jiġi ppreservat, irrispettivament minn jekk il-Brexit iseħħx jew le. Il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni trid issir f’solidarjetà bejn l-Istati Membri. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Il-Pjan ta’ Azzjoni huwa akkumpanjat minn rapport ta’ progress (6) dwar id-diversi azzjonijiet, b’mod partikolari fir-rigward tal-Kodiċi ta’ Prattika bħala impenn volontarju għall-pjattaformi tal-midja soċjali u għal dawk li jirreklamaw. Skont il-Kodiċi ta’ Prattika, id-ditti tal-Internet għandhom l-obbligu li jnaqqsu d-dħul għall-kontijiet u għas-siti web li jirrappreżentaw ħażin l-informazzjoni, irażżnu l-kontijiet foloz u l-bots, jagħtu prominenza lil sorsi ta’ aħbarijiet affidabbli u jtejbu t-trasparenza tal-finanzjament għal reklamar politiku. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Il-KESE jilqa’ l-Kodiċi ta’ Prattika, iżda fl-istess waqt għandu dubji rigward l-effettività ta’ tali azzjonijiet volontarji, dubji li ġew espressi wkoll reċentement mill-Kummissjoni fil-preżentazzjoni tal-ewwel rapport li ngħata minn Google, Facebook, Twitter u Mozilla fid-29 ta’ Jannar. Il-Kummissjoni hija mħeġġa tipproponi azzjonijiet ulterjuri, inklużi azzjonijiet ta’ natura regolatorja, pereżempju billi timponi sanzjonijiet, f’każ li l-kontromiżuri kontra l-kontijiet foloz ma jiġux implimentati b’pass mgħaġġel biżżejjed jew it-twettiq ta’ partijiet oħra tal-Kodiċi ta’ Prattika jibqa’ mhux sodisfaċenti. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Il-KESE jappella b’mod urġenti lin-negozji privati biex jibdew iqisu t-tqegħid ta’ reklami fuq il-pjattaformi onlajn li jikkontribwixxi għat-tixrid tad-diżinformazzjoni bħala mhux etiku u irresponsabbli, u jħeġġiġhom jieħdu passi biex jipprevjenu din l-imġiba. |
| --- | --- |

5.6.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Opinjoni tal-KESE dwar Protezzjoni tad-data personali fil-kuntest tal-elezzjonijiet tal-PE (għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

1

data

(2)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 19.

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar Ċentru Ewropew ta’ Kompetenza Industrijali, Teknoloġika u tar-Riċerka fil-qasam taċ-Ċibersigurtà u n-Netwerk ta’ Ċentri Nazzjonali ta’ Koordinazzjoni (għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali).

3

(4)  ĠU C 440, 06.12.2018, p. 183.

4

(5)  ĠU C 440, 06.12.2018, p. 183.

5

(6)  COM(2018) 794.

6

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/95 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/95

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni Konġunta lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Bank Ewropew tal-Investiment — Konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja — Elementi fundamentali għal Strateġija tal-UE”

(JOIN(2018) 31 final)

(2019/C 228/14)

Relatur: Jonathan PEEL

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Ir-Relazzjonijiet Esterni |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.2.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 133/2/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 14.12.2018

Bażi legali

L-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Ir-Relazzjonijiet Esterni

Adottata fis-sezzjoni

26.2.2019

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

133/2/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-pubblikazzjoni tal-Komunikazzjoni Konġunta “Konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja — Elementi fundamentali għal Strateġija tal-UE” (1), li nħarġet mill-Kummissjoni flimkien mar-Rappreżentant Għoli tal-UE fid-19 ta’ Settembru 2018. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | Din l-inizjattiva ttieħdet fl-aktar ħin opportun. L-ordni dinjija qed jinbdel bl-aktar rata mgħaġġla tiegħu fi kważi tletin sena, l-ordni tal-kummerċ internazzjonali ta’ wara l-gwerra qed jiffaċċja sfida sinifikanti, il-bilanċ tas-setgħa ekonomika globali qed jimxi lejn il-Lvant u s-setgħa tax-xiri globali Asjatika qed tikber b’mod esponenzjali. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.2. | Madankollu, il-KESE jqis li l-Komunikazzjoni hija opportunità mitlufa bil-kbir. Il-KESE jinnota bi tħassib kbir l-għadd ta’ diskrepanzi strateġiċi sinifikanti. Ir-realtajiet ekonomiċi u ġeopolitiċi ewlenin ma ġewx riflessi. Jidher li hemm ambizzjoni limitata u ftit ħsieb ġdid li jħares’ il quddiem. Ma ttiħditx l-opportunità li tingħata viżjoni reali dwar l-iżvilupp futur tar-relazzjoni tal-UE u l-konnettività mal-Asja, bi ftit rikonoxximent ċar tad-diversità jew tal-kumplessità wiesgħa tagħha. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Ma hemm l-ebda pjan direzzjonali u lanqas indikazzjoni soda tal-għanijiet strateġiċi tal-UE, kemm jekk huma komplementari jew kompetittivi. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | Il-KESE jistaqsi x’inhi r-raġuni li wasslet biex ftit li xejn saret referenza, jekk saret, għall-ħafna żviluppi reċenti u ta’ importanza kritika li qed jolqtu kemm lill-UE kif ukoll lill-Asja. Bħal, pereżempju:






  — | ma sar l-ebda tentattiv biex tiġi identifikata jew analizzata kwalunkwe waħda mill-isfidi strateġiċi kbar li l-Ewropa se tiffaċċja fir-relazzjonijiet futuri tagħha mal-Asja; |
| --- | --- | --- |

1.2.2.

—

ma sar l-ebda tentattiv biex tiġi identifikata jew analizzata kwalunkwe waħda mill-isfidi strateġiċi kbar li l-Ewropa se tiffaċċja fir-relazzjonijiet futuri tagħha mal-Asja;

| — | ma kien hemm l-ebda inkoraġġiment jew eżami tal-kwistjonijiet ta’ konnettività jew ta’ investiment immexxija mill-Asja u mmirati kompletament jew parzjalment lejn l-Ewropa; |
| --- | --- |

—

ma kien hemm l-ebda inkoraġġiment jew eżami tal-kwistjonijiet ta’ konnettività jew ta’ investiment immexxija mill-Asja u mmirati kompletament jew parzjalment lejn l-Ewropa;

| — | ma saret l-ebda referenza għall-ftehimiet ta’ sħubija ekonomika jew kummerċjali ewlenin bejn l-UE u l-pajjiżi Asjatiċi ewlenin, li jew ġa qegħdin fis-seħħ jew għadhom qed jiġu żviluppati: l-ommissjoni ta’ kwalunkwe referenza għall-Ftehim reċenti ta’ Sħubija Ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun, l-aktar ftehim sinifikanti ta’ dan it-tip (u li issa qiegħed fis-seħħ), hija sorprendenti; |
| --- | --- |

—

ma saret l-ebda referenza għall-ftehimiet ta’ sħubija ekonomika jew kummerċjali ewlenin bejn l-UE u l-pajjiżi Asjatiċi ewlenin, li jew ġa qegħdin fis-seħħ jew għadhom qed jiġu żviluppati: l-ommissjoni ta’ kwalunkwe referenza għall-Ftehim reċenti ta’ Sħubija Ekonomika bejn l-UE u l-Ġappun, l-aktar ftehim sinifikanti ta’ dan it-tip (u li issa qiegħed fis-seħħ), hija sorprendenti;

| — | l-ebda referenza taħt “konnettività bejn il-persuni” għal kwalunkwe djalogu eżistenti tas-soċjetà ċivili bejn l-UE u l-Asja, speċjalment il-korpi ta’ monitoraġġ ewlenin tas-soċjetà ċivili stabbiliti skont dawn il-ftehimiet kummerċjali; |
| --- | --- |

—

l-ebda referenza taħt “konnettività bejn il-persuni” għal kwalunkwe djalogu eżistenti tas-soċjetà ċivili bejn l-UE u l-Asja, speċjalment il-korpi ta’ monitoraġġ ewlenin tas-soċjetà ċivili stabbiliti skont dawn il-ftehimiet kummerċjali;

| — | l-ebda tentattiv biex jiġi evalwat ir-rwol potenzjali għas-soċjetà ċivili, minkejja dan ir-rwol attiv ta’ monitoraġġ, speċjalment meta wieħed iqis li din it-tradizzjoni ftit li xejn hija mifruxa fl-Asja; |
| --- | --- |

—

l-ebda tentattiv biex jiġi evalwat ir-rwol potenzjali għas-soċjetà ċivili, minkejja dan ir-rwol attiv ta’ monitoraġġ, speċjalment meta wieħed iqis li din it-tradizzjoni ftit li xejn hija mifruxa fl-Asja;

| — | l-ebda tentattiv biex jiġu eżaminati kwistjonijiet soċjali, minkejja li dawn ta’ spiss huma suġġett ewlieni għal korpi bħal dawn — inkluża l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet ewlenin tal-ILO, il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi (Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli numru 5), jew saħansitra d-drittijiet tal-bniedem; |
| --- | --- |

—

l-ebda tentattiv biex jiġu eżaminati kwistjonijiet soċjali, minkejja li dawn ta’ spiss huma suġġett ewlieni għal korpi bħal dawn — inkluża l-implimentazzjoni tal-konvenzjonijiet ewlenin tal-ILO, il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn is-sessi (Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli numru 5), jew saħansitra d-drittijiet tal-bniedem;

| — | ma jissemma xejn dwar l-Inizjattiva Ċiniża Belt and Road (BRI) — minkejja l-fatt li l-BRI mhux biss qed tiġi diretta lejn l-Ewropa iżda qed taffettwa wkoll lil kull pajjiż Asjatiku ieħor, u minkejja li qed tipproponi kummerċ attwali, infrastruttura u appoġġ finanzjarju; |
| --- | --- |

—

ma jissemma xejn dwar l-Inizjattiva Ċiniża Belt and Road (BRI) — minkejja l-fatt li l-BRI mhux biss qed tiġi diretta lejn l-Ewropa iżda qed taffettwa wkoll lil kull pajjiż Asjatiku ieħor, u minkejja li qed tipproponi kummerċ attwali, infrastruttura u appoġġ finanzjarju;

| — | l-ebda kunsiderazzjoni tal-potenzjal tal-BRI li ġġarrab djun kbar mingħajr ma toħloq ħafna impjiegi ġodda, u lanqas eżami tal-opportunitajiet jew l-isfidi strateġiċi potenzjali tagħha għall-Ewropa; |
| --- | --- |

—

l-ebda kunsiderazzjoni tal-potenzjal tal-BRI li ġġarrab djun kbar mingħajr ma toħloq ħafna impjiegi ġodda, u lanqas eżami tal-opportunitajiet jew l-isfidi strateġiċi potenzjali tagħha għall-Ewropa;

| — | ma sar l-ebda tentattiv, ħlief b’mod aċċidentali, biex tiġi eżaminata l-Istrateġija tal-UE dwar l-Asja Ċentrali, u lanqas kif din qed tiġi affettwata mit-tattika strateġika fiż-żona li tinvolvi liċ-Ċina, lill-Federazzjoni Russa u lil bosta oħrajn, inklużi t-Turkija, l-Iran u l-Indja; |
| --- | --- |

—

ma sar l-ebda tentattiv, ħlief b’mod aċċidentali, biex tiġi eżaminata l-Istrateġija tal-UE dwar l-Asja Ċentrali, u lanqas kif din qed tiġi affettwata mit-tattika strateġika fiż-żona li tinvolvi liċ-Ċina, lill-Federazzjoni Russa u lil bosta oħrajn, inklużi t-Turkija, l-Iran u l-Indja;

| — | ma saret l-ebda referenza għal jew vautazzjoni tal-Unjoni Ekonomika Ewro-Asjatika, stabbilita mir-Russja u li tinkludi pajjiżi Ewropej kif ukoll tal-Asja Ċentrali, u li għandha ambizzjonijiet għal espansjoni ulterjuri; |
| --- | --- |

—

ma saret l-ebda referenza għal jew vautazzjoni tal-Unjoni Ekonomika Ewro-Asjatika, stabbilita mir-Russja u li tinkludi pajjiżi Ewropej kif ukoll tal-Asja Ċentrali, u li għandha ambizzjonijiet għal espansjoni ulterjuri;

| — | Ma saret l-ebda referenza għall-ġestjoni tad-domanda għall-enerġija u l-interessi kunfliġġenti għar-riżorsi vasti tal-idrokarburi li jinsabu fl-Asja Ċentrali — ħlief għar-referenza tagħha “l-appoġġ [għall]-konnettività tal-enerġija kemm bejn u mas-sħab fl-Asja”; |
| --- | --- |

—

Ma saret l-ebda referenza għall-ġestjoni tad-domanda għall-enerġija u l-interessi kunfliġġenti għar-riżorsi vasti tal-idrokarburi li jinsabu fl-Asja Ċentrali — ħlief għar-referenza tagħha “l-appoġġ [għall]-konnettività tal-enerġija kemm bejn u mas-sħab fl-Asja”;

| — | l-ebda referenza għall-inizjattivi ta’ konnettività attwali fir-rigward tat-trasport jew l-enerġija, bħall-Kummissjoni Intergovernattiva għall-Kuritur tat-Trasport tal-Ewropa-Kawkasu-Asja (TRACECA) (2). |
| --- | --- |

—

l-ebda referenza għall-inizjattivi ta’ konnettività attwali fir-rigward tat-trasport jew l-enerġija, bħall-Kummissjoni Intergovernattiva għall-Kuritur tat-Trasport tal-Ewropa-Kawkasu-Asja (TRACECA) (2).

| — | ma sar l-ebda tentattiv biex it-trasport u l-ħtieġa għall-infrastruttura fir-reġjun jintrabtu, pereżempju, mal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli numru 9, li jkopri l-infrastruttura; |
| --- | --- |

—

ma sar l-ebda tentattiv biex it-trasport u l-ħtieġa għall-infrastruttura fir-reġjun jintrabtu, pereżempju, mal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli numru 9, li jkopri l-infrastruttura;

| — | bl-istess mod, ftit li xejn issir referenza għall-isfidi li kemm l-UE kif ukoll l-Asja qed jaffaċċjaw biex jilħqu l-miri li jirriżultaw mill-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima, b’mod partikolari fir-rigward tat-tniġġis ambjentali; |
| --- | --- |

—

bl-istess mod, ftit li xejn issir referenza għall-isfidi li kemm l-UE kif ukoll l-Asja qed jaffaċċjaw biex jilħqu l-miri li jirriżultaw mill-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima, b’mod partikolari fir-rigward tat-tniġġis ambjentali;

| — | ma ssir l-ebda referenza għall-periklu dejjem jikber ta’ kunflitt armat, inkluż l-użu tat-teknoloġija tal-ispazju u dik diġitali, jew għall-ħtieġa ta’ djalogu mal-pajjiżi Asjatiċi hawnhekk; |
| --- | --- |

—

ma ssir l-ebda referenza għall-periklu dejjem jikber ta’ kunflitt armat, inkluż l-użu tat-teknoloġija tal-ispazju u dik diġitali, jew għall-ħtieġa ta’ djalogu mal-pajjiżi Asjatiċi hawnhekk;

| — | ma ssir l-ebda referenza dwar l-aħjar mod kif issir ħidma ma’ pajjiżi Asjatiċi biex jissaħħu l-organizzazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari d-WTO; |
| --- | --- |

—

ma ssir l-ebda referenza dwar l-aħjar mod kif issir ħidma ma’ pajjiżi Asjatiċi biex jissaħħu l-organizzazzjonijiet internazzjonali, b’mod partikolari d-WTO;

| — | Saret biss referenza konċiża għall-Indja, minkejja d-daqs u s-saħħa potenzjali tagħha — u waħda biss għall-Iran, li qed isir dejjem aktar attur essenzjali fir-reġjun usa’. |
| --- | --- |

—

Saret biss referenza konċiża għall-Indja, minkejja d-daqs u s-saħħa potenzjali tagħha — u waħda biss għall-Iran, li qed isir dejjem aktar attur essenzjali fir-reġjun usa’.

| 1.3. | Madankollu, il-KESE jilqa’ l-enfasi li saret f’din il-Komunikazzjoni fuq konnettività sostenibbli, komprensiva u bbażata fuq ir-regoli. Kif xieraq, din tisħaq fuq l-importanza li jiġu promossi “ekonomija ċirkolari, b’emissjonijiet baxxi ta’ gassijiet serra u futur reżiljenti għall-klima biex [jintlaħqu] l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) u l-miri stabbiliti fil-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima”. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jemmen li huwa fundamentali li l-UE tagħti rispons formali għall-BRI. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | Ħafna stennew li din il-Komunikazzjoni tkun tifforma parti essenzjali mir-rispons tal-UE għall-BRI, iżda din ma ssemmietx. Oriġinarjament, il-BRI kienet tissejjaħ “Silk Road Economic Belt” (il-Medda Ekonomika tat-Triq tal-Ħarir) — fejn “Silk Road” (it-Triq tal-Ħarir) kienet ir-rotta tal-konnettività storika bejn l-UE u l-Asja. L-UE diġà għandha Sħubija Strateġika maċ-Ċina. Il-BRI tfittex ukoll li tibni rabtiet effettivi bejn l-Asja u l-Ewropa: il-Komunikazzjoni hija ferm aktar vaga. |
| --- | --- |

1.4.1.

| 1.4.2. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni ġħar-rabta speċifika li saret mill-Kumitat għall-Affarijiet Barranin (3) tal-Parlament Ewropew bejn il-BRI u l-“format”“16 + 1” bejn iċ-Ċina u 16-il pajjiż tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż 11-il Stat Membru). Dan ir-rapport qajjem tħassib dwar il-fatt li l-impenn taċ-Ċina biex tinvesti USD 3 biljun fl-infrastruttura f’dawn il-pajjiżi jista’ joħloq “djun kbar” għall-gvernijiet Ewropej rilevanti “mal-banek tal-Istat taċ-Ċina [...] li ftit jiġġeneraw impjiegi fl-Ewropa”. Il-Kummissjoni tagħmel enfasi kbira fuq il-vijabbiltà fiskali u l-finanzjament innovattiv, iżda tinjora dan it-tħassib. |
| --- | --- |

1.4.2.

| 1.4.3. | Il-Kumitat iqis li huwa essenzjali li tiġi stabbilita konnessjoni formali bejn il-BRI u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli. Il-Komunikazzjoni tenfasizza l-SDGs. F’laqgħat reċenti, ir-Round Table bejn l-UE u ċ-Ċina, li tinvolvi kemm lill-KESE kif ukoll lill-Kunsill Ekonomiku u Soċjali taċ-Ċina (CESC), approvat darbtejn din ir-rabta. |
| --- | --- |

1.4.3.

| 1.4.4. | Il-BRI trid taħdem fiż-żewġ naħat. Il-KESE jaqbel mal-Kamra tal-Kummerċ tal-UE fiċ-Ċina (EUCCC) li l-futur tagħha jiddependi mill-kummerċ u l-investiment li jidħlu b’mod ugwali fiż-żewġ direzzjonijiet. Dan se jeħtieġ li ċ-Ċina tiftaħ is-swieq tagħha. In-negozji tal-UE esprimew ukoll it-tħassib tagħhom, filwaqt li talbu aktar informazzjoni u trasparenza akbar qabel ma jinvolvu ruħhom fi proġetti bbażati fuq il-BRI. Dan it-tħassib huwa rilevanti b’mod ugwali fil-kuntest pan-Asjatiku. |
| --- | --- |

1.4.4.

| 1.5. | Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li jiġu dedikati aktar riżorsi għar-relazzjonijiet tal-UE mal-Asja, “id-dar ta’ żewġ terzi tal-popolazzjoni fqira tad-dinja”, kif jindika s-SEAE. Meta mqabbla mal-proporzjon ferm ikbar tal-baġit għall-iżvilupp tal-UE li jmur lejn l-Afrika u l-Amerika Latina, ir-riżorsi allokati għal bosta pajjiżi fqar tal-Asja mhumiex adegwati. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-Kumitat jemmen li l-Kummissjoni Ewropea għandha testendi l-istrumenti ekonomiċi tal-politika barranija, b’appoġġ għan-negozji Ewropej u b’mod partikolari l-konsorzji, diġà fis-seħħ għall-Afrika taħt l-awspiċi ta’ InvestEU, biex tkopri l-Asja u partijiet oħrajn tad-dinja. Appoġġ bħal dan għandu jitwettaq b’mod ugwali filwaqt li jirrispetta d-drittijiet tal-ħaddiema fil-proċeduri tal-akkwist, anke f’pajjiżi terzi li jirċievu investimenti barranin. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | It-taqsima dwar l-enerġija hija qasira ħafna. Il-Kumitat iħeġġeġ li jiġi sfruttat l-għarfien konsiderevoli tal-UE fit-titjib tal-kooperazzjoni biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u biex isir użu mis-sorsi tal-enerġija rinnovabbli. Aħna ninnutaw ukoll li ma saret l-ebda referenza għall-interessi kunfliġġenti differenti fir-rigward tar-riżorsi vasti tal-idrokarburi li jinsabu fl-Asja Ċentrali, u jiddispjaċina li ma saret l-ebda referenza għall-ilma, prodott bażiku strateġiku ieħor ferm importanti, essenzjali u potenzjalment perikoluż. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jilqa’ l-kummenti tal-Komunikazzjoni dwar il-konnettività diġitali, speċjalment it-talba għal “ambjent tal-ICT paċifiku, sikur u mifutħ, filwaqt li [jiġu indirizzati] theddidiet taċ-ċibersigurtà u [jiġu protetti] [d]-drittijiet u l-libertajiet tal-bniedem online, inkluża l-protezzjoni tad-data personali”. Madankollu, il-fatt li ma ssemma xejn dwar kif għandhom jiġu ttrattati l-pajjiżi Ewropej jew Asjatiċi li jieħdu approċċi differenti ħafna fir-rigward ta’ dawn il-kwistjonijiet huwa diżappuntanti ħafna. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE kien sorpriż meta qara biss li l-UE “jenħtieġ li taħdem lejn il-konnessjoni tal-qafas żviluppat tajjeb tan-Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport (TEN-T) ma’ netwerks fl-Asja”: nirrepetu r-rakkomandazzjoni tagħna li għamilna għall-ewwel darba fl-2011 (4) li l-kurituri tat-trasport proposti taċ-Ċina u tal-EU għandhom jiġu allinjati bis-sħiħ, speċjalment l-infrastruttura ferrovjarja fejn ikun possibbli. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.9.1. | Il-KESE jirrepeti wkoll ir-rakkomandazzjoni tiegħu tal-2015 li l-UE għandha tagħmel sforz akbar biex tikseb riżultati mit-TRACECA “biex jitħaffef l-iżvilupp ta’ katina ta’ infrastruttura sostenibbli li tiżgura trasport multimodali (l-aktar fl-infrastruttura ferrovjarja u bit-triq) permezz ta’ rabta bejn il-kuritur u n-Netwerks Trans-Ewropej tat-Trasport (TEN-Ts)”. |
| --- | --- |

1.9.1.

2.   Sfond: l-importanza tal-Asja għall-UE

| 2.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li fil-Komunikazzjoni Konġunta “Konnessjoni bejn l-Ewropa u l-Asja — Elementi fundamentali għal Strateġija tal-UE”, li nħarġet ftit qabel it-12-il summit tal-ASEM (5) fi Brussell f’Ottubru 2018, huwa ssemma bħala destinatarju. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Din l-inizjattiva biex tiġi ddeterminata strateġija għal Konnettività Ewro-Asjatika ttieħdet fl-aktar ħin opportun. Id-dinja għaddejja minn bidla fundamentali u strutturali. Is-saħħa ekonomika u l-kapaċità tal-akkwist dejjem akbar tal-Lvant qed jaqbdu r-ritmu; l-ordni kummerċjali globali qed jiffaċċja l-akbar sfida tiegħu s’issa minħabba l-impożizzjoni mill-Amministrazzjoni tal-Istati Uniti ta’ tariffi tal-importazzjoni unilaterali u mill-isfida tagħha fir-rigward tad-WTO; l-UE qed tiffaċċja sfida interna bla preċedent, filwaqt li bosta pajjiżi għaddejjin ukoll minn bidla interna serja (eż. ir-Renju Unit u t-Turkija), jew qed jerġgħu jippruvaw jistabbilixxu lilhom innifishom bħar-Russja jew l-Iran. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.2.1. | Il-konnettività bejn l-UE u l-Asja ilha teżisti għal millennji. Qabel ma ġiet skoperta r-rotta tal-baħar fl-1497, din kienet issir primarjament permezz ta’ dawk li llum il-ġurnata huma magħrufa bħala t-Toroq tal-Ħarir. Din kienet tkopri ferm aktar mill-kummerċ; kienet tinkludi ċ-ċaqliq kollu li kien jinvolvi l-oġġetti, l-ideat u l-persuni, filwaqt li kienet tvarja mill-interazzjoni kulturali, mediċinali u reliġjuża sal-aċċess għal riżorsi ewlenin u l-innovazzjoni teknoloġika. Mill-Asja, ir-rotot tal-Punent kienu jinvolvu wkoll aċċess għall-Afrika, li llum il-ġurnata jidhru għal darb’oħra fil-BRI Ċiniża. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.3. | Erba’ pajjiżi Asjatiċi ewlenin huma fost l-ewwel għaxar imsieħba kummerċjali tal-UE, b’mod partikolari ċ-Ċina, il-Ġappun, ir-Repubblika tal-Korea u l-Indja. Seba’ pajjiżi Asjatiċi oħra jidhru fost l-ewwel tletin. Minn dawn, l-UE diġà nnegozjat Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles (FTA) jew Ftehimiet ta’ Sħubija Ekonomika (FSE) ewlenin mar-Repubblika tal-Korea (nru 8), li daħlu fis-seħħ fl-2011, mal-Ġappun (nru 6), li daħlu fis-seħħ issa, u ma’ Singapore (nru 14) u l-Vjetnam (nru 19), fejn għad irid jingħata l-kunsens tal-PE. In-negozjati għal FTAs tal-UE mal-Indoneżja (nru 29), mal-Malasja (nru 21) u mat-Tajlandja (nru 24) u ma’ pajjiżi oħra tal-ASEAN jew għadhom għaddejjin jew bħalissa jinsabu weqfin. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Kull FTA jew FSE ffirmat jinkludi kapitolu dwar il-Kummerċ b’saħħtu u l-Iżvilupp Sostenibbli li jinvolvi rwol ta’ monitoraġġ attiv tas-soċjetà ċivili u fejn min-naħa tiegħu, il-KESE huwa involut ħafna (kopert b’mod estensiv f’opinjonijiet oħra reċenti tal-KESE (6)). Ġew iffirmati wkoll Ftehimiet separati dwar il-Protezzjoni tal-Investimenti (IPAs) kemm ma’ Singapore kif ukoll mal-Vjetnam, iżda dawn għadhom ma ntlaħqux mal-Ġappun. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Min-naħa l-oħra, in-negozjati maċ-Ċina (nru 2) għal Ftehim ta’ Investiment komprensiv u awtonomu bdew fl-2013 iżda qed jipproċedu bil-mod: bħalissa għaddejja l-20 laqgħa ta’ negozjati. In-negozjati għal FTA mal-Indja (nru 9) bdew fl-2007, madankollu ilhom weqfin mill-2013. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Il-KESE jinnota b’sorpriża kbira li l-Komunikazzjoni ma tagħmel l-ebda referenza għal xi wieħed minn dawn il-ftehimiet jew in-negozjati. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.4. | L-Asja tammonta għal madwar 60 % tal-popolazzjoni tad-dinja, għal madwar 35 % tal-esportazzjonijiet tal-UE, u 45 % tal-importazzjonijiet tagħha. Kif jirrimarka s-sit web (7) tas-SEAE, minbarra l-imsieħba industrijalizzati b’introjtu għoli u l-ekonomiji emerġenti dinamiċi, “fiha jgħixu żewġ terzi tan-nies foqra tad-dinja”. Dan jiddikjara wkoll li “għalhekk il-kooperazzjoni ta’ żvilupp tibqa’ prijorità fuq l-aġenda tal-UE” mal-Asja, b’allokazzjoni ta’ aktar minn EUR 5 biljun, filwaqt li jżid jgħid li “qed jiġu implimentati b’mod konġunt politiki biex jiġu indirizzati sfidi komuni, bħat-tibdil fil-klima, l-iżvilupp sostenibbli, is-sigurtà u l-istabbiltà, il-governanza u d-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll il-prevenzjoni u r-rispons għad-diżastri naturali u tal-bniedem”. Madankollu, l-ammonti allokati għall-Afrika u l-Amerika Latina huma relattivament ħafna akbar. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | L-Asja tkopri diversità kbira ta’ persuni u kulturi: approċċ universali ma jkunx tajjeb. Din qatt ma tista’ tirrifletti l-UE. Id-drittijiet tal-bniedem u l-approċċ lejn il-kwistjonijiet soċjali jvarjaw ħafna madwar l-Asja. Minbarra l-forzi ekonomiċi tal-Lvant tal-Asja u tal-Indja (fejn l-iżvilupp ekonomiku għad irid jissodisfa l-aspettattivi), il-pajjiżi jvarjaw ħafna minn xulxin. Anke s-sħubija tal-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tax-Xlokk tal-Asja (ASEAN) tvarja minn Singapore sat-tliet pajjiżi l-inqas żviluppati tal-Myanmar, il-Laos u l-Kambodja. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Min-naħa tiegħu, il-Kumitat reċentement fassal diversi opinjonijiet orjentati lejn l-Asja, speċjalment fir-rigward tan-negozjati tal-UE dwar il-kummerċ u l-investiment, kif ukoll żewġ opinjonijiet dwar l-Asja Ċentrali (8); it-tieni opinjoni fl-2015 tfasslet fuq it-talba tal-Presidenza Latvjana tal-UE ta’ dak iż-żmien. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali: elementi fundamentali?

| 3.1. | Intlaqgħet l-enfasi tal-Komunikazzjoni fuq konnettività sostenibbli, komprensiva u bbażata fuq ir-regoli, għalkemm hija pjuttost ġenerali. Din tinkludi l-ħarsien tal-ambjent, is-sikurezza u s-sigurtà kif ukoll id-drittijiet soċjali u individwali, flimkien mal-ħtieġa għal kompetizzjoni ġusta u trasparenti. Din tisħaq ukoll fuq l-importanza li jiġu promossi “ekonomija ċirkolari, b’emissjonijiet baxxi ta’ gassijiet serra u futur reżiljenti għall-klima biex [jintlaħqu] l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (Sustainable Development Goals, SDGs) u l-miri stabbiliti fil-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima”. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE kien ikun mħasseb ħafna kieku l-Komunikazzjoni ma spjegatx dan kollu, mhux l-inqas peress li dawn it-temi ewlenin ilhom jiġu enfasizzati u żviluppati minn mindu tfasslet il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2006 dwar il-Kummerċ: “L-Ewropa Globali”. Din fittxet li tiżgura li l-benefiċċji tal-liberalizzazzjoni kummerċjali u tal-valuri Ewropej “jgħaddu għand iċ-ċittadini tagħna. Hekk kif nimxu fit-triq tal-ġustizzja soċjali u l-koeżjoni f’pajjiżna, għandna nfittxu wkoll li nippromwovu l-valuri tagħna, fosthom dawk soċjali u ambjentali, madwar id-dinja” (9). Dawn it-temi ġew żviluppati mill-Komunikazzjoni tal-2015 “Kummerċ għal kulħadd (10). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Għalhekk, aħna nappoġġjaw bis-sħiħ il-premessa sottostanti tal-Komunikazzjoni Konġunta, li għandha ton ta’ inkoraġġiment. Minkejja dan, jidher li hemm distakk kbir mal-bosta żviluppi reċenti li saru fl-Asja, speċjalment dawk li maż-żmien jistgħu jippreżentaw sfidi strateġiċi fil-konfront tal-Ewropa nnifisha. Tali żviluppi jvarjaw mill-BRI, l-Organizzazzjoni ta’ Kooperazzjoni ta’ Shanghai (SCO) saż-żieda fl-interkonnettività bejn ir-Russja, iċ-Ċina, l-Asja Ċentrali, it-Turkija, l-Iran u saħansitra l-Indja, b’mod partikolari fir-rigward tal-enerġija u t-trasport. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Il-fatt li ma ttiħditx l-opportunità biex tingħata kwalunkwe viżjoni reali fir-rigward tal-iżvilupp futur tar-relazzjoni u tal-konnettività tal-UE mal-Asja huwa diżappuntanti ħafna. Ma ġiex analizzat dak li l-pajjiżi Asjatiċi jistgħu jkunu iridu mill-UE: investiment? Swieq? Għajnuna fil-bini tal-kapaċità? Id-dokument huwa aktar miktub bħala lista ta’ “elementi fundamentali” li diġà huma fis-seħħ, pjuttost milli jistabbilixxi xi firxa ta’ ambizzjoni fir-rigward ta’ dak li l-UE tixtieq tibni, b’mod pożittiv, għall-futur. Ftit li xejn jidher li hemm viżjoni innovattiva li tħares ’il quddiem, speċjalment “minn perspettiva immaġinattiva”.
  Forsi dan qatt ma kien l-għan tal-Komunikazzjoni Konġunta, iżda aħna nemmnu li ntilfu għadd kbir ta’ opportunitajiet essenzjali. Dawn diġà ġew deskritti fid-dettall hawn fuq. |
| --- | --- |

3.3.1.

Forsi dan qatt ma kien l-għan tal-Komunikazzjoni Konġunta, iżda aħna nemmnu li ntilfu għadd kbir ta’ opportunitajiet essenzjali. Dawn diġà ġew deskritti fid-dettall hawn fuq.

4.   Konnettività

| 4.1. | It-tema ewlenija tal-Komunikazzjoni hija l-konnettività. Din issegwi d-definizzjoni li ġiet stabbilita mil-laqgħa Ministerjali tal-ASEM f’Novembru 2017 Minkejja li din min-naħa l-oħra kienet fil-mira tas-summit li sar fl-2018, l-ASEM ma tqisitx. Hawnhekk il-konnettività tkopri firxa wiesgħa ħafna ta’ kwistjonijiet, separati f’sitt oqsma speċifiċi. Dawn jinkludu l-infrastruttura tal-ferroviji, tat-toroq, tal-ajru u tal-baħar, l-infrastruttura tal-enerġija (l-elettriku, l-gass), l-ICT, l-IA u l-grilji intelliġenti, u r-relazzjonijiet ta’ kummerċ u ta’ investiment, kif ukoll id-dimensjoni essenzjali ta’ bejn il-persuni. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Fir-rigward tal-“konnettività sostenibbli”, il-Komunikazzjoni żżid il-“vijabbiltà fiskali”, li ġiet estiża fit-taqsima aktar ’il quddiem bħala “sħubiji internazzjonali fil-finanzi” u ġiet koperta fil-fond. Filwaqt li din tinkludi referenza għall-Bank Asjatiku tal-Investiment fl-Infrastruttura (AIIB), li l-Istati Uniti ma tantx jarawh b’għajn tajba, ma saret l-ebda referenza għat-tħassib li tqajjem mill-PE (11) dwar l-“Inzjattiva 16 + 1” Ċiniża li toħloq djun kbar u ftit impjiegi fl-Ewropa, mhux li dawn l-effetti jistgħu jieqfu jew fil-fatt jieqfu fil-fruntieri tal-UE. Dan ġie wara l-impenn taċ-Ċina li sar fis-Summit tal-2017 biex jiġu investiti USD 3 biljun fl-infrastruttura f’dawn is-16-il pajjiż Ewropew, filwaqt li l-PE enfasizza l-fatt li proġetti bħal dawn “ma jridux jingħataw permezz ta’ proċess ta’ sejħa għall-offerti mhux trasparenti”. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | Il-PE talab lill-Istati Membri jaħdmu ferm aktar mill-qrib biex jiżguraw “li ma jkun hemm l-ebda kompromess tal-interessi nazzjonali u Ewropej għal appoġġ finanzjarju fuq terminu qasir”. Dan it-tħassib ġenerali ġie rifless fil-proposta tal-UE li tirrigwarda l-iskrinjar tal-investimenti diretti barranin fl-Unjoni Ewropea (12). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Il-Kumitat jinnota li, filwaqt li għall-Afrika hemm strumenti ta’ appoġġ tal-UE għan-negozji u l-konsorzji Ewropej, dawn ma jeżistux għall-konnessjonijiet bejn l-Asja u l-Ewropa. Mhux l-inqas peress li dan iqiegħed lil dawn in-negozji fi żvantaġġ meta mqabbla ma’ kumpaniji Ċiniżi li huma appoġġjati mill-BRI, aħna nemmnu li l-Kummissjoni issa jeħtiġilha testendi din il-politika fis-seħħ għall-Afrika, u li InvestEU jiġi estiż biex ikopri r-riskji tal-investiment kemm fl-Asja kif ukoll f’partijiet oħra tad-dinja. Appoġġ bħal dan għandu jitwettaq b’mod ugwali filwaqt li jirrispetta d-drittijiet tal-ħaddiema fil-proċeduri tal-akkwist, anke f’pajjiżi terzi li jirċievu investimenti barranin. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.3. | Min-naħa l-oħra, il-“konnettività komprensiva” tinkludi l-konnettività tat-trasport, diġitali u tal-enerġija. Fir-rigward tal-konnettività diġitali, it-taqsima 3.2 tal-Komunikazzjoni tirreferi għal rabtiet tan-netwerk b’kapaċità għolja, aċċess universali u affordabbli għall-Internet, u “ambjent tal-ICT paċifiku, sikur u miftuħ, filwaqt li [jiġu indirizzati] theddidiet taċ-ċibersigurtà u [jiġu protetti] [d]-drittijiet u l-libertajiet tal-bniedem online, inkluża l-protezzjoni tad-data personali”. Madankollu, ma ssemma xejn dwar kif għandhom jiġu ttrattati dawk il-pajjiżi li jieħdu approċċi differenti ħafna fir-rigward ta’ dawn il-kwistjonijiet. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Fir-rigward tat-trasport, il-Komunikazzjoni tirrimarka li 70 % tal-kummerċ jinġarr bil-baħar u 25 % jinġarr bl-ajru, fatt inevitabbli minħabba d-distanzi involuti. Madankollu, aħna ninnotaw li, fl-indirizzar tal-formalitajiet doganali, jidher li l-Ftehim ta’ Faċilitazzjoni tal-Kummerċ tad-WTO li daħal fis-seħħ fi Frar 2017 ma tqies bl-ebda mod. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | Din tirrikonoxxi li l-potenzjal għat-tkabbir fit-trasport huwa sostanzjali, filwaqt li rrimarkat li l-“ġarr bil-ferrovija jibqa’ relattivament marġinali”. It-trasport bil-baħar huwa ferm aktar xieraq għal bosta pajjiżi Asjatiċi u vapur jista’ jġorr sa 200 darba aktar kontenituri minn ferrovija. Iżda t-trasport bil-baħar huwa kwistjoni globali u mhux Asjatika. Din iżżid li “t-trasport bit-triq ġeneralment jagħmel sens fuq distanzi medji ... u bħala netwerk ta’ trasport sekondarju”. Iżda għaliex ma saret l-ebda referenza għall-Kummissjoni Intergovernattiva TRACECA (13)? |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Rakkomandazzjoni ewlenija tal-Opinjoni tal-KESE tal-2015 dwar l-Asja Ċentrali (14) kienet li l-UE għandha tagħmel sforz akbar biex tikseb riżultati mit-TRACECA “biex jitħaffef l-iżvilupp ta’ katina ta’ infrastruttura sostenibbli li tiżgura trasport multimodali (l-aktar fl-infrastruttura ferrovjarja u bit-triq) permezz ta’ rabta bejn il-kuritur u n-Netwerks Trans-Ewropej tat-Trasport (TEN-Ts)”. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Il-KESE rrimarka li “għall-UE, it-TRACECA għadha inizjattiva importanti. Din hija programm internazzjonali biex jissaħħu r-relazzjonijiet ekonomiċi, il-kummerċ, it-trasport u l-komunikazzjoni mill-baċir tal-Baħar l-Iswed sal-Kawkasu tan-Nofsinhar u l-Asja Ċentrali abbażi ta’ sistemi tat-trasport eżistenti, permezz tar-rieda politika u l-aspirazzjonijiet komuni tat-13-il Stat Membru tagħha”. Jekk ikun hemm kwistjonijiet ta’ korruzzjoni f’dan ir-rigward, dawn iridu jiġu indirizzati direttament. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Il-KESE jinsab sorpriż ukoll bil-fatt li kulma ġie propost huwa li l-UE “jenħtieġ li taħdem lejn il-konnessjoni tal-qafas żviluppat tajjeb tan-Netwerk Trans-Ewropew tat-Trasport (TEN-T) ma’ netwerks fl-Asja”. L-Opinjoni tagħna tal-2015 tenniet “ir-rakkomandazzjoni [tagħna] tal-2011 li l-kurituri ta’ trasport proposti miċ-Ċina u l-UE jiġu allinjati kompletament, mhux l-inqas fl-infrastruttura ferrovjarja fejn dan hu possibbli”. Il-KESE jerġa’ jirrepeti dan fl-2019. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Din l-Opinjoni nnotat ukoll li “l-bini ta’ triq moderna u interoperabbli u l-bini ta’ infrastruttura ferrovjarja strateġika fir-Rotta tal-Ħarir huwa interess ewlieni għaċ-Ċina, l-UE u r-Russja wkoll. L-integrazzjoni b’suċċess ta’ dan ir-reġjun permezz ta’ infrastruttura moderna u affidabbli għandha toffri opportunità maġġuri mhux biss għal integrazzjoni ekonomika reġjonali ikbar iżda anke biex tiġi promossa l-mobbiltà tal-persuni u l-iskambju multikulturali, li min-naħa tagħhom iwasslu għal ambjent aħjar għal-avvanz tal-istat tad-dritt u d-demokrazija”. Fid-dawl tal-SDG 9 (Il-bini ta’ infrastruttura reżiljenti, il-promozzjoni tal-industrijalizzazzjoni sostenibbli u t-trawwim tal-innovazzjoni), dan saħansitra huwa aktar urġenti. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Jiddispjaċina wkoll għall-fatt li ma ssemma xejn dwar l-estensjoni tal-konnessjonijiet tat-toroq u tal-ferroviji lejn l-Indja u x-Xlokk tal-Asja, minkejja l-bini tat-toroq konsiderevoli reċenti kemm fl-Asja Ċentrali kif ukoll fl-Iran. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-Istati Uniti abbandunaw il-Ftehim tal-PAKK (15) jista’ jkun fattur ewlieni. |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.5. | It-taqsima dwar il-konnettività tal-enerġija (3.3) hija qasira ħafna. Preċedentement, il-KESE rrakkomanda li “l-vijabbiltà tar-rabtiet tal-UE mar-riservi ta’ enerġija potenzjali u konsiderevoli tal-Asja Ċentrali għandhom ikunu bbażati fuq kunsiderazzjonijiet prattiċi u ekonomiċi. L-UE għandha raġun li tieħu sehem fl-iżvilupp tas-settur tal-enerġija f’dawn il-pajjiżi, mhux l-inqas għax ir-riservi tagħhom joffru lill-Ewropa sorsi ta’ enerġija addizzjonali u komplementari (bil-kontra ta’ alternattiva), għad li dawn huma kumplikati minħabba kwistjonijiet ta’ transitu u trasport. Madankollu, se jkun importanti li jiġi evitat kwalunkwe nuqqas ta’ ftehim potenzjali maċ-Ċina fil-kuntest tal-interess reċiproku tagħna li nżidu l-provvisti tal-enerġija mill-Asja Ċentrali”. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.5.1. | Għal darb’oħra l-KESE jirrepeti r-rakkomandazzjoni tiegħu “li jiġi sfruttat l-għarfien konsiderevoli tal-UE fit-titjib tal-kooperazzjoni biex tittejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u biex isir użu mis-sorsi tal-enerġija rinnovabbli, peress li hemm potenzjal kbir mhux użat fir-reġjun”. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Il-KESE jinnota b’sorpriża li l-ilma ma ssemmiex minkejja li huwa prodott bażiku essenzjali għall-parti l-kbira tal-Asja, b’potenzjal reali għal kunflitt. Il-ġestjoni tal-ilma, bħas-sostenibbiltà ambjentali, għandha importanza kritika, b’mod partikolari l-effiċjenza tal-ilma u l-ħela tal-ilma. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | It-tibdil fil-klima se jaggrava l-iskarsezzi tal-ilma. Diġà hemm il-potenzjal ta’ kunflitt fi ħdan l-Asja Ċentrali bejn dawk il-pajjiżi li għandhom l-ilma iżda li m’għandhomx riżorsi serji ta’ idrokarburi u dawk li għandhom iż-żejt u l-gass — iżda m’għandhomx ilma. Il-bini potenzjali ta’ digi fi xmajjar ewlenin, bħall-Mekong, jibqa’ tħassib pendenti, filwaqt li t-tidwib tat-“tielet pol”, l-għata tas-silġ tal-Ħimalaja, jista’ wkoll ikun mistenni li jippreżenta sfida partikolari. |
| --- | --- |

4.5.3.

5.   L-inizjattiva Belt and Road u kunsiderazzjonijiet usa’ bejn l-UE u l-Asja

| 5.1. | Mhux il-KESE biss se jkun sorpriż bil-fatt li l-Komunikazzjoni ma semmietx il-BRI: bosta kienu qed jistennew li din tifforma parti essenzjali mir-rispons tal-Ewropa. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.1.1. | Meta tnediet għall-ewwel darba f’Astana fl-2013 mill-President XI, il-BRI kienet tissejjaħ “Silk Road Economic Belt” (il-Medda Ekonomika tat-Triq tal-Ħarir) — is-“Silk Roads” (it-Toroq tal-Ħarir) huma r-rotta ta’ konnettività storika bejn l-UE u l-Asja. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Inizjalment, il-BRI kienet sostnuta b’fond ta’ USD 16,3 biljun, iżda issa ferm ogħla: din offriet flus reali. L-għan tagħha ma kienx biss li tibni rabtiet aktar mill-qrib mal-Ewropa, iżda din kienet parti minn viżjoni usa’ biex tiġi estiża l-kooperazzjoni reġjonali bejn iċ-Ċina u pajjiżi Asjatiċi oħra, kif ukoll l-Afrika, biex tittejjeb il-konnettività reġjonali, jissaħħu l-kummerċ u r-relazzjonijiet ekonomiċi u jiġu estiżi r-rabtiet bejn il-persuni. Issa din għandha l-għan li tibni kummerċ u infrastruttura li jinvolvu aktar minn sebgħin pajjiż bl-art u bil-baħar, filwaqt li żżid l-investiment, l-iżvilupp, ir-rabta finanzjarja u interpersonali — sinjal b’saħħtu tax-xewqa taċ-Ċina biex taqdi rwol akbar fil-livell globali, minkejja li bosta (inklużi l-Indja u l-Ġappun) huma mħassba dwar ir-rabtiet politiċi u finanzjarji involuti. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Il-Kumitat jemmen li huwa fundamentali li l-UE tagħti rispons formali għall-BRI. Is-Sħubija Strateġika bejn l-UE u ċ-Ċina hija importanti. Filwaqt li l-BRI għandha l-għan li tipprovdi rabtiet ta’ infrastruttura, trasport u kummerċ effettivi, dak li toffri din il-Komunikazzjoni huwa ferm aktar vag. L-UE trid li, fil-futur, it-toroq iwasslu għal Beijing, flok għal Ruma? |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.2. | Il-BRI hija fattur essenzjali fil-konnettività bejn l-UE u l-Asja. Diġà saret referenza għat-tħassib espress mill-PE. Min-naħa tagħha, il-EUCCC enfasizzat li l-BRI trid tkun bidirezzjonali, filwaqt li sostniet li l-futur tagħha “jiddependi fuq il-kummerċ u l-investiment li jsiru bl-istess mod fiż-żewġ direzzjonijiet, li se jirrikjedi liċ-Ċina tiftaħ is-swieq tagħha”. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.2.1. | L-EUCCC temmen li s-suċċess tal-BRI “se jiddependi ħafna fuq swieq miftuħa, kummerċ ibbilanċjat, trasparenza u reċiproċità”. Din tirrimarka l-ħtieġa fl-Asja, bħal f’kull post ieħor, għal infrastruttura soda, filwaqt li ssostni li “konnettività mtejba tista’ tkun kontribtur ewlieni għat-tkabbir ekonomiku, u b’hekk tali approċċ huwa fl-interess tal-parteċipanti kollha f’dan il-proġett ambizzjuż”. Din titlob li jiġu implimentati “proċessi ta’ akkwist pubbliku trasparenti...li se jippermettu lill-kumpaniji Ewropej u Ċiniżi, u speċjalment lil kumpaniji privati, jikkompetu b’kundizzjonijiet ekwi ma’ proġetti li jingħataw lill-offerenti l-aktar b’saħħithom. Jekk ma jsirx dan, hemm probabbiltà kbira li l-fondi jinħlew u li l-proġetti ma jirnexxux” (16). |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Il-Komunikazzjoni (it-taqsima 5.3) titkellem ukoll dwar “kundizzjonijiet ekwi għan-negozji”. In-negozji tal-UE esprimew it-tħassib tagħhom, filwaqt li talbu wkoll trasparenza akbar u involviment akbar tal-kumpaniji fi stadju bikri fil-proġetti tal-BRI, sabiex ikun hemm diliġenza dovuta, valutazzjoni tal-vijabbiltà kummerċjali u jiġi żgurat li japplikaw ukoll ekonomija tas-suq ibbażata fuq ir-regoli u akkwist pubbliku mhux diskriminatorju. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.3. | Il-Komunikazzjoni tenfasizza l-SDGs. Il-KESE jemmen li huwa essenzjali li ssir rabta formali bejn l-SDGs u l-BRI. Id-Dikjarazzjoni Konġunta tal-2017 tar-Round Table UE-Ċina (17)“tenfasizza li l-implimentazzjoni tal-BRI għandha tikkontribwixxi għat-twettiq tal-Aġenda 2030 tan-NU u għall-ilħuq tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tagħha u l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima”. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.3.1. | Id-Dikjarazzjoni Konġunta tal-2018 (18) sostniet ukoll li “fir-rigward tal-inizjattivi ta’ infrastruttura importanti, bħala sħab kummerċjali u ta’ investiment importanti, l-UE u r-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina għandhom ikomplu jallinjaw l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ inizjattivi ewlenin, u jsaħħu l-kooperazzjoni fil-kummerċ, l-iffaċilitar tal-investiment, il-kummerċ elettroniku, il-konnettività, l-infrastruttura, l-IT, l-enerġija, il-kuntatti bejn il-persuni u oqsma oħra”. Din żiedet tgħid li l-awtoritajiet taż-żewġ naħat għandhom “jiżguraw li l-inizjattivi u l-proġetti konġunti kollha jkunu sostenibbli mil-lat fiskali u ambjentali, u b’hekk, jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-SDGs”. Din irrimarkat li “kemm l-Aġenda 2030 kif ukoll il-Ftehim ta’ Pariġi jenfasizzaw il-ħtiġijiet pendenti għal infrastruttura globali, u temmen li l-SDGs kollha jeħtieġ li jitqiesu fil-kuntest tal-BRI u tal-Istrateġija Ewroa-Asjatika dwar il-Konnettività”. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Ir-Round Table kkonkludiet “li, sabiex il-proġetti ewlenin ikunu ta’ benefiċċju għaż-żewġ naħat, jeħtieġ li jwasslu benefiċċju reċiproku u jkunu trasparenti, interoperabbli, reċiproċi u sostenibbli, ibbażati fuq il-konsultazzjoni, il-kontribut u l-benefiċċji kondiviżi”. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.4. | Fir-rigward ta’ kunsiderazzjonijiet usa’ għall-konnettività bejn l-Asja u l-UE, huwa ċar li ħafna mill-kwistjonijiet rilevanti għall-BRI għandhom applikazzjoni ħafna usa’. Pereżempju, il-Komunikazzjoni tagħmel enfasi fuq l-SDGs, iżda dan mhuwiex spjegat fid-dettall. L-aktar SDGs rilevanti, mhux biss għall-BRI, iżda għall-konnettività pan-Asjatika, jinkludu:






  — | Għan 6 (Ilma nadif u sanità), |
| --- | --- | --- |

5.4.

—

Għan 6 (Ilma nadif u sanità),

| — | Għan 7 (L-iżgurar tal-aċċess għal enerġija affordabbli, affidabbli, sostenibbli u moderna għal kulħadd), |
| --- | --- |

—

Għan 7 (L-iżgurar tal-aċċess għal enerġija affordabbli, affidabbli, sostenibbli u moderna għal kulħadd),

| — | Għan 9 (Il-bini ta’ infrastruttura reżiljenti, il-promozzjoni ta’ industrijalizzazzjoni sostenibbli u t-trawwim tal-innovazzjoni), |
| --- | --- |

—

Għan 9 (Il-bini ta’ infrastruttura reżiljenti, il-promozzjoni ta’ industrijalizzazzjoni sostenibbli u t-trawwim tal-innovazzjoni),

| — | Għan 8 (Il-promozzjoni ta’ tkabbir ekonomiku inklużiv u sostenibbli, l-impjiegi u xogħol deċenti għal kulħadd), u |
| --- | --- |

—

Għan 8 (Il-promozzjoni ta’ tkabbir ekonomiku inklużiv u sostenibbli, l-impjiegi u xogħol deċenti għal kulħadd), u

| — | Għan 14 (Il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-oċeani, l-ibħra u r-riżorsi tal-baħar). |
| --- | --- |

—

Għan 14 (Il-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-oċeani, l-ibħra u r-riżorsi tal-baħar).

| 5.4.1. | Jeħtieġ li jitqiesu wkoll bosta SDGs oħra, b’mod partikolari l-Għan 5 (il-Ksib ta’ ugwaljanza tal-ġeneru), l-Għan 11 (Bliet u Komunitajiet Sostenibbli), l-Għan 12 (L-iżgurar ta’ xejriet ta’ konsum u produzzjoni sostenibbli), u l-Għan 15 (Il-ġestjoni sostenibbli tal-foresti, il-ġlieda kontra d-deżertifikazzjoni, il-waqfien u t-treġġigħ lura tad-degradazzjoni tal-art, il-waqfien tat-telf tal-bijodiversità). |
| --- | --- |

5.4.1.

| 5.5. | Kif xieraq, il-Komunikazzjoni tpoġġi enfasi kbira fuq il-“konnettività bbażata fuq ir-regoli”. Hawnhekk, id-WTO taqdi rwol sinifikanti, li bħalissa qiegħed taħt theddida mill-Ammistrazzjoni ta’ Trump fl-Istati Uniti. Kompitu ewlieni tad-WTO huwa li tippromovi t-trasparenza fil-kummerċ internazzjonali, b’mod partikolari permezz tas-sistema tagħha “rieżami bejn il-pari” fejn il-prattiki kummerċjali tal-membri tagħha jiġu rieżaminati regolarment. Id-WTO hija l-forum it-tajjeb fejn it-tħassib, bħal dak li tqajjem mill-Istati Uniti fir-rigward taċ-Ċina, inkluż id-dumping u s-sussidji moħbija, għandu jiġi indirizzat. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Għal dan u għal ħafna raġunijiet ġeopolitiċi oħra, fid-dawl tat-tkabbir esponenzjali fil-kummerċ għal numru kbir ta’ stati Asjatiċi, l-appoġġ pożittiv għad-WTO se jkun b’saħħtu, u l-Asja se tappoġġja b’mod mifrux lill-UE hi u tippromovi d-WTO, ir-rwol u l-attivitajiet ewlenin tagħha. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Il-mira speċifika tal-SDG 17 (Ħajja mill-ġdid għas-Sħubija Globali għall-Iżvilupp Sostenibbli) hija li “[tippromovi] sistema kummerċjali multilaterali universali, ibbażata fuq ir-regoli, miftuħa, mhux diskriminatorja u ekwitabbli taħt id-WTO”. Hekk kif spjegat fid-Dikjarazzjoni Ministerjali ta’ Nairobi (19), il-kummerċ internazzjonali jista’ jkollu rwol għall-ksib ta’ tkabbir sostenibbli, robust u bbilanċjat għal kulħadd, filwaqt li ġie enfasizzat li dan se jkun ferm aktar diffiċli mingħajr mekkaniżmu kummerċjali multilaterali effettiv. |
| --- | --- |

5.5.2.

6.   It-tisħiħ tal-pożizzjoni tas-soċjetà ċivili

| 6.1. | Kif issemma, mill-2011 ’il quddiem beda jiġi inkluż kapitolu dwar il-Kummerċ b’saħħtu u l-Iżvilupp Sostenibbli fil-FTAs tal-UE u fil-FSE kollha, bi rwol ta’ monitoraġġ attiv li jinvolvi lis-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.1.1. | Madankollu, ir-rwol u l-kunċett tas-soċjetà ċivili huma differenti ħafna fl-Asja milli daqskemm huma fl-Ewropa, jew f’postijiet oħra. It-twaqqif ta’ Forum tas-Soċjetà Ċivili effettiv fil-FTA UE-Korea kien ikun ta’ suċċess kieku kien impenn fit-tul. Bħalissa qed jiġi stabbilit mekkaniżmu simili bejn l-UE u l-Ġappun, mibni permezz ta’ kuntatt dejjiemi, fil-fond u li jħalli l-frott. Madankollu, ma jeżisti l-ebda mekkaniżmu għal Singapore u lanqas għal Vjetnam biex jiġi żviluppat wara r-ratifika. Aktarx li jsegwu pajjiżi oħra tal-ASEAN, b’mod partikolari l-Indoneżja. Minkejja li dan huwa l-parti essenzjali għall-konnettività tal-UE mas-soċjetà ċivili fl-Asja, hawnhekk il-Komunikazzjoni tibqa’ siekta. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.2. | Il-KESE jilqa’ l-inklużjoni tal-kunċett tal-konnettività bejn il-persuni fil-Komunikazzjoni. Din tirreferi speċifikament għall-“konnettività u l-mobbiltà fost l-istudenti, l-akkademiċi u r-riċerkaturi (it-taqsima 3.4) bħala ” kruċjali għal fehim reċiproku u għat-tkabbir ekonomiku”, filwaqt li tenfasizza l-programm Erasmus u l-“azzjonijiet Marie Skłodowska Curie”. Il-biċċa l-kbira tal-konnettività bejn il-persuni tirriżulta mill-kummerċ, it-turiżmu jew l-isport, għalkemm l-UE stabbilixxiet firxa wiesgħa ta’ inizjattivi ta’ djalogu maċ-Ċina, l-Indja u oħrajn. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.2.1. | L-involviment taż-żgħażagħ, b’mod partikolari permezz tal-programmi edukattivi u ta’ skambju huwa partikolarment importanti. Il-programm Erasmus+ rivedut u li huwa mfittex ħafna huwa essenzjali. Dan jgħin biex jiġu żviluppati rabtiet edukattivi aktar profondi, u l-mobbiltà fil-livell terzjarju, li għandu jkun akkumpanjat mill-iffaċilitar tal-viża u t-tneħħija tat-tariffi għal dawk l-istudenti bl-akbar talent. Madankollu, dan il-programm huwa globali, u minħabba d-diversità fl-Asja mhuwiex faċli jew saħansitra mixtieq li jinkiseb kuntest Asjatiku speċifiku. |
| --- | --- |

6.2.1.

| 6.2.2. | Iżda dan irid jaħdem b’mod bidirezzjonali: l-Asja għandha wkoll ħiliet ta’ livell għoli x’toffri. Ħafna pajjiżi Asjatiċi huma aktar interessati fir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki, mobilità akbar tax-xogħol u aċċess faċli għall-viżi, kif diġà ntwera mill-impass fin-negozjati mal-Indja. |
| --- | --- |

6.2.2.

| 6.3. | Madankollu, l-UE jeħtieġ li taħdem aktar biex tirbaħ il-qlub u l-imħuħ fl-Asja. B’mod diżappuntanti, il-Komunikazzjoni ftit li xejn issemmi d-drittijiet tal-bniedem (forsi minħabba d-diversità madwar l-Asja), l-istat tad-dritt, il-governanza tajba u d-demokratizzazzjoni. L-UE trid tħeġġeġ miżuri għat-tisħiħ tal-fiduċja. L-Asja b’mod ġenerali qed tiffaċċja sfidi diffiċli minħabba t-tranżizzjoni problematika u mifruxa minn ekonomiji ppjanati għal ekonomiji nazzjonali orjentati aktar lejn is-suq, imxekkla bħal dejjem minn perjodi endemiċi ta’ taqlib etniku, ambjentali u ekonomiku, biex ma nsemmux il-korruzzjoni. |
| --- | --- |

6.3.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  JOIN(2018) 31 final.

1

(2)  www.traceca-org.org/en/traceca/

2

(3)  EP 2017/2274(INI), il-11 ta’ Lulju 2018.

3

(4)  Opinjonijiet tal-KESE dwar Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għar-reviżjoni tal-Istrateġija UE-Asja-Ċentrali (ĠU C 242, 23.7.2015, p. 1), u Ir-rwol u r-relazzjoni tal-UE mal-Asja Ċentrali u l-kontribut tas-soċjetà ċivili (ĠU C 248, 25.8.2011, p. 49).

4

(5)  Laqgħa Asja-Ewropa, magħmula minn 30 pajjiż Ewropew u 21 pajjiż Asjatiku.

5

(6)  Inklużi l-Opinjonijiet dwar (i) Ir-rwol tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi fil-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Ftehimiet ta' Kummerċ Ħieles, (ii) il-Kummerċ għal Kulħadd — Lejn politika aktar responsabbli għall-kummerċ u l-investiment (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 123), u (iii) Il-kapitoli dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli fil-ftehimiet ta’ kummerċ ħieles tal-UE (ĠU C 227, 28.6.2018, p. 27).

6

(7)  https://eeas.europa.eu/regions/asia/334/asia_en

7

(8)  Ara n-nota 4 f’qiegħ il-paġna.

8

(9)  COM(2006) 567 final, punt 3.1.iii.

9

(10)  COM(2015) 497 final.

10

(11)  Ara n-nota 3 f’qiegħ il-paġna.

11

(12)  COM(2017) 487 final.

12

(13)  Ara n-nota 2 f’qiegħ il-paġna.

13

(14)  Ara n-nota 4 f’qiegħ il-paġna.

14

(15)  Il-Pjan ta’ Azzjoni Komprensiv Konġunt tal-2015 li ġie ffirmat mal-Iran.

15

(16)  Kif reġa’ ġie ddikjarat fis-27 ta’ Mejju 2017.

16

(17)  Il-15-il Round Table UE-Ċina.

17

(18)  Is-16-il Round Table UE-Ċina.

18

(19)  Dikjarazzjoni Ministerjali ta' Nairobi.

19

---

| 5.7.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 228/103 |
| --- | --- | --- | --- |

5.7.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 228/103

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1303/2013 fir-rigward tar-riżorsi għall-allokazzjoni speċifika għall-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ”

[COM(2019) 55 final — 2019/0027 (COD)]

(2019/C 228/15)

| Konsultazzjoni | Il-Parlament Ewropew, 11.2.2019
  Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 19.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 177 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fil-plenarja | 20.3.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 542 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 132/0/1 |

Konsultazzjoni

Il-Parlament Ewropew, 11.2.2019

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 19.2.2019

Bażi legali

Artikoli 177 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fil-plenarja

20.3.2019

Sessjoni plenarja Nru

542

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

132/0/1

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa kompletament sodisfaċenti u li m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda b’unanimità, matul il-542 sessjoni plenarja tiegħu tal-20 u tal-21 ta’ Marzu 2019 (laqgħa tal-20 ta’ Marzu 2019), li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, l-20 ta’ Marzu 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---