xml version="1.0" encoding="UTF-8"?


Dziennik Urzędowy C 275/2019


| | | |
| --- | --- | --- |
| | | ISSN 1977-1002 |
| Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | | C 275 |
| European flag | | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 62 14 sierpnia 2019 |

---

| | | |
| --- | --- | --- |
| Spis treśći | | Strona |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie | |
| | OPINIE | |
| | Komitet Regionów | |
| 2019/C 275/01 | [Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski semestr i polityka spójności: skoordynowanie reform strukturalnych i inwestycji długoterminowych](http://publications.europa.eu/resource/uriserv/OJ.C_.2019.275.01.0001.01.POL.xhtml) | [1](#C_2019275PL.01000101.doc) |
| | OPINIE | |
| 2019/C 275/02 | [Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Realizacja strategii leśnej UE](http://publications.europa.eu/resource/uriserv/OJ.C_.2019.275.01.0005.01.POL.xhtml) | [5](#C_2019275PL.01000501.doc) |

---

| | |
| --- | --- |
| PL | |

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Komitet Regionów

| | | | |
| --- | --- | --- | --- |
| 14.8.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/1 |

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski semestr i polityka spójności: skoordynowanie reform strukturalnych i inwestycji długoterminowych

(2019/C 275/01)

| | | |
| --- | --- | --- |
| Sprawozdawca | : | Rob Jonkman (NL/EKR), członek zarządu gminy Opsterland |
| Dokument źródłowy | : | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2019 r. Na rzecz silniejszej Europy w obliczu niepewności na świecie” COM(2018) 770 final |

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Wprowadzenie

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1. | Europejski semestr jest najważniejszym instrumentem na szczeblu UE służącym koordynacji strategii (społeczno-)gospodarczych i budżetowych państw członkowskich, zgodnie z którym oczekuje się, że państwa członkowskie dostosują swoją politykę gospodarczą i budżetową do zaleceń dla poszczególnych krajów opracowanych na szczeblu UE. Strategia „Europa 2020” służy za ramy polityczne dla zaleceń. Poprzez te zalecenia Komisja Europejska zamierza zachęcić państwa członkowskie do wdrożenia reform strukturalnych, aby wzmocnić gospodarkę, pobudzić zatrudnienie i włączenie społeczne oraz poprawić klimat inwestycyjny. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2. | Na podstawie tych zaleceń państwa członkowskie opracowują własne krajowe strategie inwestycyjne, które wraz z rocznymi krajowymi programami reform (KPR) są przedstawiane jako podstawa priorytetowych projektów inwestycyjnych wspieranych z funduszy krajowych i unijnych. Europejski semestr ma zatem wpływ na kształtowanie polityki władz na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w ciągu roku. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3. | W obecnym okresie programowania (2014–2020) UE zacieśniła współpracę między europejskim semestrem a programami spójności w państwach członkowskich i regionami. Niedawne badanie DG EMPL pokazuje, że obecne europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (EFSI) mają znaczenie w kontekście około 60 % zaleceń dla poszczególnych krajów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4. | W kolejnym okresie programowania (2021–2027) Komisja dąży do bardziej wiążącej koordynacji między zaleceniami dla poszczególnych krajów a programami spójności z myślą podniesieniu efektywności działań finansowanych w ramach polityki spójności i osiągnięciu trwalszych rezultatów. Aby to osiągnąć, europejski semestr 2019 będzie bardziej skoncentrowany na ocenie potrzeb inwestycyjnych jako wytycznych dla decyzji programowych na lata 2021–2027. Analiza, która zostanie przeprowadzona w sprawozdaniach krajowych z 2019 r., będzie uwzględniać potrzeby inwestycyjne w każdym państwie, w tym – w stosownych przypadkach – w wymiarze sektorowym i regionalnym. Na podstawie tej analizy w nowym załączniku do sprawozdania krajowego zostaną określone potrzeby w zakresie inwestycji, które mają znaczenie dla polityki spójności na lata 2021–2027. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5. | Dla nowych programów spójności Komisja proponuje we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, aby co najmniej dwukrotnie wziąć pod uwagę zalecenia dla poszczególnych krajów: na początku programowania oraz w ramach przeglądu śródokresowego. Przegląd ten przewidziany jest na rok 2025. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6. | Podczas przyjmowania zarówno umowy partnerstwa, jak i programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych Komisja wyraźnie uwzględnia zalecenia dla poszczególnych krajów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7. | Ubolewa nad tym, że przed przedstawieniem wniosków dotyczących rozporządzeń mających zastosowanie do nowych programów finansowania UE poczynając od 2021 r., a także przed przedstawieniem nowego cyklu zarządzania, który rozpocznie się po wyborach europejskich w maju 2019 r., Komisja dotychczas nie zaproponowała następcy strategii „Europa 2020”, pomimo wielokrotnych próśb Komitetu i Parlamentu oraz krytycznych uwag Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Niemniej z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie w dniu 30 stycznia 2019 r. dokumentu Komisji Europejskiej otwierającego debatę na temat „W kierunku zrównoważonej Europy do 2030 r.”, w odniesieniu do którego KR przygotuje oddzielne opinie w sprawie aspektów związanych z zarządzaniem oraz w sprawie realizacji celów dotyczących środowiska i klimatu. W istocie, jeżeli Europa chce osiągnąć trwałą zmianę paradygmatu do 2030 r., konieczne jest pełne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych, które są odpowiedzialne za osiągnięcie 65 % celów zrównoważonego rozwoju. |

Opinia Komitetu w sprawie europejskiego semestru w odniesieniu do polityki spójności

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8. | Komitet Regionów odsyła do swoich poprzednich opinii i rezolucji z lat 2017 i 2018 dotyczących europejskiego semestru i odnośnej roli władz lokalnych i regionalnych, powiązania z polityką spójności oraz stosowania zasad pomocniczości, partnerstwa i wielopoziomowego sprawowania rządów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9. | Komitet popiera zaangażowanie UE na rzecz reform w państwach członkowskich mających na celu wspieranie konkurencyjności i wzrostu, wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz konwergencji gospodarczej, a także zwiększenie odporności na wstrząsy zewnętrzne i poprawę stabilności strefy euro [(1)](#ntr1-C_2019275PL.01000101-E0001). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 10. | Mając na uwadze te reformy, Komitet wzywa do przyjęcia nowych ram strategicznych, które będą pełniły rolę następcy strategii „Europa 2020”. Ta nowa strategia byłaby także dobrą okazją do zreformowania systemu zarządzania europejskim semestrem, biorąc pod uwagę, że – z kilkoma znaczącymi wyjątkami – regiony i gminy zasadniczo nie angażują się w opracowywanie KPR [(2)](#ntr2-C_2019275PL.01000101-E0002). Podważa to legitymację demokratyczną europejskiego semestru i jego legitymację terytorialną. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 11. | Komitet zwraca uwagę, że za mało jest czynionych wysiłków na rzecz zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w tworzenie nowych ram strategicznych lub przygotowanie krajowych planów reform. Można by temu na przykład zaradzić poprzez korzystanie z wiedzy fachowej zgromadzonej w sieci centrów regionalnych, która w koordynacji z KR-em będzie zbierać informacje zwrotne z 20 regionów dotyczące wdrażania polityki UE w latach 2019–2020. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 12. | Jeśli chodzi o europejski semestr, Komitet zwraca uwagę na brak poczucia odpowiedzialności i zdolności administracyjnych na wszystkich szczeblach sprawowania rządów, który utrudnia udane wdrożenie zaleceń dla poszczególnych krajów. Nie pomaga w procesie europejskiego semestru fakt, że brak jasnej definicji reform strukturalnych. Zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności pod uwagę należałoby brać jedynie te reformy strukturalne, które mają znaczenie dla realizacji celów traktatowych, a działania muszą być zgodne z tym, co jest niezbędne do realizacji tych celów i odnosić się bezpośrednio do kompetencji UE [(3)](#ntr3-C_2019275PL.01000101-E0003). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 13. | Zdaniem Komitetu poczucie odpowiedzialności za realizację zaleceń dla poszczególnych krajów można zwiększyć poprzez wzmocnienie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w celu dodania wymiaru terytorialnego do europejskiego semestru zarówno na poziomie analitycznym (poprzez poszerzenie rocznej analizy wzrostu, KPR i zaleceń dla poszczególnych krajów, tak aby obejmowały analizę trendów terytorialnych i oddziaływanie terytorialne polityki UE), jak i na poziomie operacyjnym (poprzez zagwarantowanie, że władze lokalne i regionalne będą zaangażowane systemowo i w większym zakresie, w oparciu o partnerstwa i zarządzanie wielopoziomowe) [(4)](#ntr4-C_2019275PL.01000101-E0004). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 14. | Jeśli chodzi o koordynację między europejskim semestrem, zaleceniami dla poszczególnych krajów i polityką spójności, Komitet oświadcza, że polityka spójności zasadniczo jest niezależna i że zawsze należy utrzymać jej cele (spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej). Oznacza to zwracanie uwagi na stopień powiązania zaleceń dla poszczególnych krajów z programami spójności i na znaczenie współpracy między władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi zarówno w zakresie KPR, jak i programów spójności [(5)](#ntr5-C_2019275PL.01000101-E0005). |

Miejsce władz lokalnych i regionalnych w europejskim semestrze i polityce spójności

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 15. | Komitet uważa, że pomimo powiązania pomiędzy europejskim semestrem a obecnymi programami spójności dotychczas nie utworzono żadnego mechanizmu na szczeblu UE, który w sposób ustrukturyzowany angażowałby władze lokalne i regionalne w tworzenie KRP i strategii inwestycyjnych. Stworzono jednak europejski kodeks postępowania w zakresie partnerstwa z myślą o przygotowywaniu, realizacji i ocenie programów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Na podstawie tego kodeksu postępowania władze lokalne i regionalne są bezpośrednimi partnerami Komisji i państw członkowskich we wspólnym zarządzaniu polityką spójności. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 16. | Komitet podkreśla, że zalecenia poczynione w ramach europejskiego semestru odnoszą się przede wszystkim do obszarów polityki, w których UE i państwa członkowskie mają dzielone kompetencje, a UE może podejmować działania tylko w celu ich wspierania. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 17. | Komitet podkreśla, że ustrukturyzowane zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych musi się stać stałym elementem europejskiego semestru. Ubolewa, że w rocznej analizie wzrostu zwrócono uwagę na zaangażowanie partnerów społecznych i parlamentów krajowych, lecz nie władz lokalnych i regionalnych – jak miało to miejsce w 2018 r. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 18. | Komitet zwraca uwagę, że stoi to w sprzeczności z zasadami pomocniczości (art. 5 ust. 3 TUE i protokół nr 2), wielopoziomowego sprawowania rządów i partnerstwa (zob. art. 6 „Partnerstwo i wielopoziomowy system rządzenia” w projekcie wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu i Migracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz COM(2018) 375), gdyż zalecenia dla poszczególnych krajów poprzez politykę spójności wywierają bezpośrednio wpływ na kształtowanie polityki na szczeblu lokalnym i regionalnym i powodują ograniczenia w obszarach, w których władze tych szczebli mają kompetencje prawne. Jest to także sprzeczne z zasadami Europejskiej karty samorządu lokalnego Rady Europy |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 19. | Komitet odsyła w tym względzie do komunikatu Komisji w sprawie pomocniczości z dnia 23 października 2018 r. [(6)](#ntr6-C_2019275PL.01000101-E0006), w którym m.in. uznaje się, że władze lokalne i regionalne są różne od innych zainteresowanych stron, ponieważ odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu prawa Unii, i że „w wielu przypadkach istnieje możliwość lepszego odzwierciedlenia poglądów parlamentów narodowych i regionalnych oraz władz lokalnych i regionalnych [...] w trakcie procedury ustawodawczej”. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 20. | Wskazuje również na czwarte zalecenie grupy zadaniowej Komisji ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”, w którym stwierdza się, że „państwa członkowskie powinny realizować wytyczne Komisji Europejskiej i w znaczący sposób współdziałać z władzami lokalnymi i regionalnymi przy opracowywaniu krajowych programów reform oraz przy opracowywaniu i wdrażaniu reform strukturalnych jako elementu europejskiego semestru z myślą o zwiększeniu poczucia odpowiedzialności i ulepszeniu wdrażania tych reform” [(7)](#ntr7-C_2019275PL.01000101-E0007). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 21. | W związku z tym Komitet podkreśla, że najlepszym sposobem, aby uniknąć naruszenia zasady pomocniczości i zapewnić skuteczną koordynację polityki, jest pełne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w europejskim semestrze w ustrukturyzowany sposób, zgodnie z zasadami partnerstwa i wielopoziomowego sprawowania rządów. W tym kontekście obawę budzi okoliczność, że negocjacje w Radzie dotyczące rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów mogą doprowadzić do osłabienia tych zasad, gdyż mogłoby to zagrozić efektywnej koordynacji między europejskim semestrem a polityką spójności. |

W kierunku zaleceń dla poszczególnych krajów i nowych programów spójności na lata 2021–2027

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 22. | Mając na uwadze wniosek rumuńskiej prezydencji o opinię na temat marginesu elastyczności dla regionów przy realizacji programów spójności i zaleceń dla poszczególnych krajów, jak również na temat możliwości zapewnienia regionom korzystniejszej pozycji w europejskim semestrze, Komitet stwierdza, co następuje: |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 23. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na rok 2019 zwrócono uwagę na regionalny wymiar europejskiej polityki inwestycyjnej, zauważa jednak, że kwestia ta jest poruszana tylko w ograniczonym stopniu. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 24. | Komitet zauważa, że sprawozdania krajowe w 2019 r. będą zawierać po raz pierwszy ocenę dysproporcji regionalnych, a także „Wytyczne inwestycyjne w zakresie finansowania polityki spójności na lata 2021–2027” (załącznik D) dla każdego państwa członkowskiego, które zainicjuje dialog między Komisją a państwami członkowskimi na temat programowania polityki spójności na lata 2021–2027. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 25. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje stwierdzenie zawarte w rocznej analizie wzrostu gospodarczego 2019, że „Europa potrzebuje długoterminowej wizji”. Podkreśla, że wspólny zestaw celów długoterminowych ułatwia niezbędne wyważenie między celami zrównoważonego wzrostu, spójności, włączenia społecznego, odporności i stabilności makroekonomicznej, co pomaga państwom członkowskim w osiągnięciu realnego i akceptowanego społecznie połączenia inwestycji i reform strukturalnych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 26. | Komisja Europejska i państwa członkowskie powinny zatem zapewnić, by wszystkie poziomy sprawowania rządów zostały włączone w przygotowanie sprawozdań krajowych i zaleceń dla poszczególnych krajów – zwłaszcza poprzez określenie, jakie połączenie inwestycji i reform stanowi najlepsze rozwiązanie dla danych krajów i regionów – a także, by zostały włączone w opracowywanie odpowiednich strategii politycznych w kontekście sprawozdań krajowych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 27. | W tym kontekście Komitet przypomina swoje stanowisko w sprawie ustanowienia kodeksu postępowania dotyczącego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w celu poprawy zarządzania europejskim semestrem [(8)](#ntr8-C_2019275PL.01000101-E0008). Ważne jest, by władze lokalne i regionalne otrzymały oficjalne miejsce w ramach europejskiego semestru, tak aby w stosownych przypadkach zalecenia dla poszczególnych krajów mogły znaleźć swoje odzwierciedlenie poprzez dialog i koordynację horyzontalną w inwestycjach w nowe programy spójności. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 28. | Podkreśla, że proces programowania nowych programów spójności rozpoczął się już od publikacji sprawozdań krajowych w dniu 27 lutego 2019 r. [(9)](#ntr9-C_2019275PL.01000101-E0009), torujących drogę do zaleceń dla poszczególnych krajów i KPR, a zatem pojawia się już presja czasu, by zapewnić władzom lokalnym i regionalnym formalne miejsce w opracowywaniu polityki w ramach europejskiego semestru. Problem ten mógłby zostać rozwiązany poprzez rozszerzenie obecnego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa na mechanizm kształtowania polityki w procesie europejskiego semestru. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 29. | Z myślą o wzmocnieniu roli władz lokalnych i regionalnych w europejskim semestrze Komitet popiera również inicjatywy obejmujące gromadzenie i wymianę dobrych praktyk dotyczących zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w krajowe programy reform i strategie inwestycyjne. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 30. | Brak formalnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w proces europejskiego semestru grozi przyjęciem odgórnego podejścia do programowania nowych programów spójności, co ograniczyłoby możliwość wyboru na szczeblu lokalnym i regionalnym i zagroziliby elastyczności. Może to wzmacniać brak poczucia odpowiedzialności w odniesieniu do zaleceń dla poszczególnych krajów i stanowić przeszkodę w pomyślnym wdrażaniu nowych programów spójności. Sytuacja taka jest sprzeczna z zamiarem Komisji dotyczącym większego zorientowania polityki spójności na wyniki i zwiększenia wartości dodanej tej polityki dla UE i jej państw członkowskich. |

Bruksela, dnia 10 kwietnia 2019 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

[(1)](#ntc1-C_2019275PL.01000101-E0001)  Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro oraz w świetle rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2019 r. ([Dz.U. C 461 z 21.12.2018, s. 1](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_461_R_TOC)).

[(2)](#ntc2-C_2019275PL.01000101-E0002)  Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów w sprawie polityki gospodarczej dla strefy euro oraz w świetle rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2019 r. ([Dz.U. C 461 z 21.12.2018, s. 1](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_461_R_TOC)).

[(3)](#ntc3-C_2019275PL.01000101-E0003)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Program wspierania reform i Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji” ([Dz.U. C 86 z 7.3.2019, s. 335](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_086_R_TOC)).

[(4)](#ntc4-C_2019275PL.01000101-E0004)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Ulepszenie zarządzania europejskim semestrem – kodeks postępowania dotyczący udziału władz lokalnych i regionalnych” ([Dz.U. C 306 z 15.9.2017, s. 24](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2017_306_R_TOC)).

[(5)](#ntc5-C_2019275PL.01000101-E0005)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów” ([Dz.U. C 86 z 7.3.2019, s. 41](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_086_R_TOC)).

[(6)](#ntc6-C_2019275PL.01000101-E0006)  COM (2018) 703 final.

[(7)](#ntc7-C_2019275PL.01000101-E0007)  Sprawozdanie grupy zadaniowej Komisji ds. zasad pomocniczości, proporcjonalności i „robić mniej, ale efektywniej”„Aktywna pomocniczość Nowy sposób pracy” (lipiec 2018 r.).

[(8)](#ntc8-C_2019275PL.01000101-E0008)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów „Ulepszenie zarządzania europejskim semestrem – kodeks postępowania dotyczący udziału władz lokalnych i regionalnych” ([Dz.U. C 306 z 15.9.2017, s. 24](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2017_306_R_TOC)).

[(9)](#ntc9-C_2019275PL.01000101-E0009)  https://ec.europa.eu/info/publications/2019-european-semester-country-reports\_en

---

OPINIE

| | | | |
| --- | --- | --- | --- |
| 14.8.2019 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/5 |

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Realizacja strategii leśnej UE

(2019/C 275/02)

| | | |
| --- | --- | --- |
| Sprawozdawca generalny | : | Ossi Martikainen (FI/ALDE), członek rady gminy Lapinlahti |
| Dokument źródłowy | : | Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Postępy w realizacji strategii leśnej UE »Nowa strategia leśna na rzecz lasów i sektora leśno-drzewnego«” COM(2018) 811 final |

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1. | Przyjmuje z zadowoleniem opublikowane 7 grudnia 2018 r. sprawozdanie Komisji Europejskiej w sprawie realizacji strategii leśnej UE i zgadza się, że było ono potrzebne. Na podstawie tego sprawozdania Komitet stwierdza, że strategia leśna jest użytecznym instrumentem koordynacji różnych strategii politycznych. Wybór obszarów priorytetowych dla strategii okazał się właściwy i ogólnie osiągnięto postępy w realizacji celów. Jednakże można dokonać jeszcze więcej dzięki konsekwentnemu podejmowaniu dalszych działań w państwach członkowskich, na poziomie regionalnym i lokalnym oraz w stosunkach zewnętrznych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2. | Podobnie jak we wcześniejszej opinii [(1)](#ntr1-C_2019275PL.01000501-E0001), która pod wieloma względami jest zgodna z własną oceną Komisji, Komitet zachęca Komisję do dalszego dbania o spójność powiązanych z lasami obszarów polityki i środków, tak by można było lepiej uwzględniać cały łańcuch wartości lasów, ich różnorodność biologiczną i wielorakie funkcje. Ważne jest, by Stały Komitet ds. Leśnictwa był zaangażowany w przygotowywanie strategii politycznych dotyczących lasów, w tym tych dotyczących lasów jedynie pośrednio. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3. | Wzywa Komisję do przeanalizowania, czy obecne zarządzanie kwestiami leśnymi i podejście do takich zagadnień, jak również zasoby w UE, są odpowiednie i aktualne, a także, jaki jest stopień rzeczywistego wpływu tych zasobów na łańcuch wartości, biorąc pod uwagę rosnące znaczenie lasów zarówno w kontekście globalnych, zrównoważonych strategii politycznych, jak i dla państw członkowskich i ich regionów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4. | Uważa, że Komisja powinna przedstawić nową, zaktualizowaną strategię leśną na okres po 2020 r. oraz przewidzieć jeszcze większą rolą przewodnią. W strategii tej należałoby odróżnić lasy uprawiane przez człowieka i uznać za strategiczny element konieczność ponownego zalesiania obszarów zagrożonych pustynnieniem ze względu na jasną funkcję środowiskową, którą powierzono sektorowi leśno-drzewnemu. Może to wymagać między innymi ponownej oceny tego, w jaki sposób rozdzielany jest budżet i jakie przynosi efekty. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5. | Wzywa Komisję do dopilnowania, by państwa członkowskie, regiony, eksperci ds. leśnictwa, placówki badawcze i organizacje zajmujące się tą dziedziną byli wystarczająco reprezentowani w procesie przygotowywania wspomnianej strategii, co pozwoli osiągnąć zakładane wyniki i zaangażować wszystkie odpowiednie podmioty. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6. | Mając na uwadze ocenę realizacji strategii leśnej, Komitet przedstawia następujące poglądy na temat tych priorytetów określonych w sprawozdaniu Komisji, które w szczególnym stopniu wiążą się z mandatem KR-u: |

7.   Finanse i administracja

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7.1. | Władze lokalne i regionalne muszą być ściśle zaangażowane w opracowywanie i wdrażanie kierowanych i finansowanych przez UE działań dotyczących sektora leśno-drzewnego. Właściciele lasów oraz podmioty odpowiedzialne za gospodarkę leśną i administrację leśną, w tym gminy i samorządy regionalne, mają do odegrania kluczową rolę we wzmocnieniu zrównoważonego wykorzystywania lasów oraz zwiększeniu swego jednoznacznego zaangażowania na rzecz ludności i gospodarki wiejskiej. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7.2. | Władze lokalne i regionalne mogą odgrywać pewną rolę w zwiększaniu spójności i skuteczności działań w sektorze leśno-drzewnym oraz działać jako łącznik w kontekście, w którym prywatna własność lasów w wielu państwach członkowskich jest porzucona oraz staje się rozproszona i podzielona w wyniku zmian strukturalnych w społeczeństwach. Ewentualne środki, jakie władze te mogłyby rozważyć, to promowanie wspólnych modeli takich jak tworzenie ugrupowań i stowarzyszeń leśnych oraz rozwinięcie roli aktywnego leśnika. Muszą więc wspierać współpracę w sektorze leśnictwa. Wsparcie publiczne powinno obejmować studia wykonalności, aktywność na szczeblu terytorialnym i promocję w celu zwiększenia wartości wielu towarów i usług ekosystemowych oferowanych przez omawiany sektor. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7.3. | Sektor leśno-drzewny potrzebuje odpowiedniego finansowania w ramach WPR, a zwłaszcza finansowania rozwoju obszarów wiejskich, jako że środki te były wykorzystywane przez wiele podmiotów regionalnych i lokalnych w celu wzmocnienia leśnictwa w ich regionach i pobudzenia zrównoważonego wykorzystywania lasów. W miarę jak WPR staje się bardziej elastyczna na szczeblu krajowym, sektor leśno-drzewny może odgrywać jeszcze większą rolę w działaniach na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w wielu regionach. Z drugiej strony możliwe jest, że jego rola się zmniejszy. Jest to ważne z punktu widzenia zatrudnienia na obszarach wiejskich, gospodarki regionalnej i zrównoważonego rozwoju. Jest to zatem kluczowy moment, by zapewnić odpowiednie finansowanie działań w zakresie leśnictwa w ramach finansowania rozwoju obszarów wiejskich w WPR. Aby krajowe programy WPR miały wpływ na klimat i środowisko, potrzebny jest wkład władz lokalnych i regionalnych oraz współpraca między różnymi poziomami sprawowania rządów. Możliwości finansowania sektora leśno-drzewnego powinny być również podawane do wiadomości publicznej na każdym szczeblu sprawowania rządów, tak aby można je było odpowiednio i w pełni wykorzystać. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7.4. | Zwraca uwagę, że wiele państw członkowskich UE posiada bardzo słabą sieć dróg leśnych i w związku z tym podkreśla potrzebę finansowania badań europejskich dotyczących oceny sieci dróg leśnych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 7.5. | Sektor leśno-drzewny oferuje również znaczne możliwości wykorzystania środków finansowych z programów UE w zakresie badań naukowych i innowacji oprócz wcześniejszych narzędzi związanych głównie z WPR. Musi on mieć możliwość wykorzystywania nie tylko środków z WPR, ale także konkretnych środków z programów „Horyzont 2020”i LIFE+, Erasmus+, funduszy strukturalnych i Funduszu Solidarności. |

8.   Gospodarka lokalna i regionalna, zielona gospodarka, zatrudnienie

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8.1. | Lasy mają do odegrania kluczową rolę w rozwoju europejskiej biogospodarki i różnorodności biologicznej w Europie i jej regionach oraz w przechodzeniu na gospodarkę niskoemisyjną i zieloną. Władze lokalne i regionalne mogłyby wnieść wkład m.in. w regionalne plany zrównoważonego rozwoju, strategie dotyczące biogospodarki, edukację, zrównoważone pod względem ekologicznym budownictwo, pochłanianie dwutlenku węgla w produktach drzewnych o długim cyklu życia, wykorzystywanie energii ze źródeł odnawialnych i promowanie przedsiębiorczości MŚP w sektorze leśno-drzewnym. W razie potrzeby można by utworzyć grupy współpracy w sektorze leśno-drzewnym, które obejmowałyby – oprócz przedsiębiorstw leśnych, właścicieli lasów oraz samorządów regionalnych i lokalnych – gminy, władze regionalne, regionalne akademie, uniwersytety i organizacje pozarządowe, jak również przedsiębiorstwa prywatne w sektorach wykorzystujących surowce i produkty pozyskiwane z lasów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8.2. | Wiele obszarów wiejskich w Europie boryka się z wyludnieniem i utratą miejsc pracy. Przejście do wykorzystywania produktów leśnictwa, na przykład w sektorze budownictwa i produkcji energii, przyczyniłoby się do wzrostu zatrudnienia i dochodów z podatków także w regionach o niskiej gęstości zaludnienia. To samo dotyczy szerzej rozumianej zielonej gospodarki, w której lasy są także ważnym atutem dla turystyki, różnorodności biologicznej, rekreacji i dobrostanu obywateli. Sektor leśnictwa jako trzeci co do wielkości pracodawca UE (zatrudniający ponad 3,5 mln osób) ma istotny wpływ na konwergencję społeczną i terytorialną Europy. Strategia na rzecz sektora leśno-drzewnego powinna uwzględniać promowanie wszystkich produktów i usług ekosystemowych oferowanych przez las, by ożywić i wesprzeć gospodarkę. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8.3. | Przewidywanemu wzrostowi popytu na drewno i biomasę musi towarzyszyć zrównoważona gospodarka leśna, która w lasach publicznych może być akredytowana przez administrację leśną, a w lasach prywatnych – w oparciu o prywatne mechanizmy certyfikacji lasów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8.4. | Różne szczeble administracji powinny ze sobą współpracować: dobre praktyki i wyniki na szczeblu regionalnym powinny mieć wpływ na to, jak UE i państwa członkowskie przeznaczają środki na promowanie innowacji i technologii w sektorze leśno-drzewnym oraz na powiązanie różnych sposobów wykorzystania lasów. Mogłoby to również przyczynić się do stworzenia praktycznych i bardziej dostępnych narzędzi finansowych dla regionów z myślą o rozwoju sektora leśno-drzewnego. Aby osiągnąć cel, jakim jest Europa neutralna pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r., potrzebne są nowe, dobrze ukierunkowane środki w sektorze leśno-drzewnym. Zadania i uprawnienia władz lokalnych i regionalnych różnią się w poszczególnych państwach członkowskich, ale wszędzie należy dążyć do kompleksowego i spójnego podejścia strategicznego, które łączyłoby wspólne cele i potrzeby różnych szczebli w odniesieniu do kwestii obejmujących infrastrukturę, systemy informacyjne i wymianę informacji, a także takie zadania organów jak wydawanie zezwoleń i nadzór. Wszystkie państwa członkowskie i sektory gospodarki powinny przyczynić się do osiągnięcia celów redukcji emisji CO2 przy zachowaniu sprawiedliwości i solidarności. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 8.5. | Uważa, że lepsza komunikacja na temat znaczenia zrównoważonego gospodarowania obszarami leśnymi, a także możliwość rozszerzenia, organizacji i koordynacji kampanii uświadamiających dotyczących wielofunkcyjności lasów oraz wielorakich korzyści gospodarczych, społecznych i środowiskowych płynących ze zrównoważonej gospodarki leśnej stają się koniecznością z punktu widzenia wszystkich szczebli instytucjonalnych UE. |

9.   Różnorodność biologiczna, zmiana klimatu, zdrowie lasów

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.1. | KR podkreśla kluczowe znaczenie promowania właściwej gospodarki leśnej oraz zintegrowania polityki rolnej i leśnej z polityką zarządzania ryzykiem hydrogeologicznym i klimatycznym. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.2. | KR przyjmuje do wiadomości spostrzeżenie Komisji, że pomimo znacznych wysiłków na rzecz zachowania różnego rodzaju lasów i siedlisk, w tym poprzez sieć Natura 2000 oraz dyrektywę ptasią i dyrektywę siedliskową, nie osiągnięto pożądanego postępu w zakresie różnorodności biologicznej. Komisja powinna przedstawić bardziej szczegółową ocenę pokazującą, gdzie osiągnięto wyniki, jakie instrumenty byłyby potrzebne do osiągnięcia pozytywnych zmian i czy działania były zrównoważone pod względem rozpowszechnienia albo rzadkości występowania siedlisk leśnych w całej UE ze szczególnym uwzględnieniem regionów, w których koncentruje się największe bogactwo gatunków, takich jak np. regiony najbardziej oddalone. Należy również finansować badania mające na celu przeprowadzenie zakrojonej na szeroką skalę oceny stanu lasów i ich funkcji ekosystemowych, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich. Celem powinno być utrzymanie i utrwalenie dziedzictwa naturalnego o wysokiej wartości dla środowiska poprzez rozwinięcie istniejących sieci ekologicznych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.3. | Lasy mają do odegrania kluczową rolę w przeciwdziałaniu zmianie klimatu poprzez sekwestrację, składowanie i substytucję emisji CO2. Skutki zmiany klimatu muszą stać się przekrojowym motywem w zrównoważonym leśnictwie, w którym możliwości lasów są traktowane w sposób kompleksowy: jak można zastąpić paliwa kopalne i związane z nimi produkty; jak gospodarka leśna wpływa na pochłanianie dwutlenku węgla i tym samym w jaki sposób zachęcić/nagrodzić właściciela, który prowadzi zrównoważoną gospodarkę leśną w stosunku do tego, który tego nie czyni; jakie zagrożenia dla lasów niesie ze sobą zmiana klimatu; jak można zapewnić potencjał produkcyjny rodzimych gatunków drzew i w jakim stopniu można w wyrównawczy sposób wprowadzić gatunki nierodzime itp. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.4. | KR wzywa Komisję Europejską do pełnego zaangażowania regionów i władz lokalnych we wdrażanie rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego [(2)](#ntr2-C_2019275PL.01000501-E0002) oraz rozporządzenia LULUCF [(3)](#ntr3-C_2019275PL.01000501-E0003), a także do określenia celów w zakresie redukcji emisji do 2030 r. i opracowania konkretnych inicjatyw na rzecz ich osiągnięcia. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.5. | Zmiana klimatu i utrata różnorodności lasów może narazić duże obszary lasów na szkody związane z burzami, chorobami i szkodnikami. Wobec takich ewentualności decyzje administracyjne muszą zawsze brać pod uwagę alternatywne ryzyko braku działania. Należy przygotować się na takie ewentualności poprzez aktualizowanie prawodawstwa w celu wspierania planowego zarządzania lasami i zapobiegania takim szkodom, a także poprzez zapewnianie finansowania, które mogłoby być przewidziane na zapobieganie szkodom, zarządzanie sytuacją kryzysową i zdewastowanymi obszarami, wspieranie odbudowy i ponownego zalesiania oraz kompensowanie problemów gospodarczych dużych regionów dotkniętych klęską. W związku z tym istnieje potrzeba finansowania na szczeblu regionalnym mapy potencjalnych zagrożeń. Aktywna gospodarka leśna może być przydatnym narzędziem zapobiegania i wczesnego wykrywania w dążeniu do poprawy stanu zdrowia drzewostanów. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.6. | Obywatele powinni być ogólnie lepiej informowani o kapitale naturalnym i usługach ekosystemowych, jakie lasy zapewniają społeczeństwu, a tam, gdzie to możliwe, należy wzmocnić więzi między społecznościami lokalnymi a lasami – niezależnie od tego, czy społeczności te są właścicielami lasu czy nie. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.7. | Podkreśla podstawowe znaczenie działań oddolnych w dziedzinie zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, jak również instrumentów UE uzupełniających te działania, jeżeli klęska przekracza możliwości jednego państwa członkowskiego. Wykaz instrumentów UE, które są szczególnie pomocne podczas występowania burz i pożarów lasów, obejmuje Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, Fundusz Solidarności UE i projekty pilotażowe finansowane przez Komisję Europejską, mające na celu usunięcie przeszkód administracyjnych i prawnych w zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi na obszarach transgranicznych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 9.8. | Zgodnie z wnioskiem złożonym przez Parlament Europejski i główne zainteresowane strony pilnie potrzebny jest plan działania UE w zakresie wylesiania i degradacji lasów w celu dalszej oceny wpływu konsumpcji produktów i surowców w UE na środowisko naturalne, co może przyczynić się do wylesiania i degradacji lasów poza UE. W związku z tym KR zwraca się do Komisji Europejskiej, by włączyła ten wniosek do swoich priorytetów politycznych. |

10.   Współpraca międzynarodowa i międzyregionalna w sektorze leśno-drzewnym

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 10.1. | Ważne jest, aby UE kontynuowała działania mające na celu zapewnienie współpracy i płaszczyzny porozumienia – zarówno w Europie, jak i na świecie – w odniesieniu do sektora leśno-drzewnego oraz handlu produktami leśnymi, a także działania mające na celu konsolidację zasad zrównoważonej gospodarki leśnej w swoim sąsiedztwie, zewnętrznych stosunkach gospodarczych i polityce rozwojowej. Strategiczny plan leśny ONZ na 2030 r. Forest Europe, certyfikacja lasów oraz globalne cele dotyczące lasów to przykłady możliwych obszarów oddziaływania. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 10.2. | Wiele ważnych obszarów leśnych w UE jest ograniczonych granicami zewnętrznymi UE, a tymczasem typy lasów, branże gospodarki związane z leśnictwem i zagrożenia dla lasów często wykraczają poza te granice. Ważne jest, aby władze regionalne i lokalne w regionach przygranicznych mogły skuteczniej wykorzystywać w sektorze leśno-drzewnym programy UE w dziedzinie stosunków zewnętrznych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 10.3. | Przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych muszą być ściśle zaangażowani w przygotowywanie, wdrażanie i monitorowanie międzynarodowych zobowiązań UE w sektorze leśno-drzewnym, a ponadto należy ustanowić stałe procedury służące wdrożeniu tego celu w praktyce. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 10.4. | Kluczowe znaczenie miałoby wspieranie krajowej i regionalnej współpracy w UE w celu ułatwienia wymiany umiejętności i zwiększenia konkurencyjności regionów. Wzmocnione sieci przyspieszyłyby również gotowość do zapewnienia wsparcia w zakresie rozwiązywania problemów związanych ze zjawiskami katastrofalnymi takimi jak pożary lasów, burze, susze i powodzie. |

11.   Kształcenie i komunikacja

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 11.1. | Konieczne jest wsparcie zapotrzebowania społecznego, co wiązałoby się z uznaniem i ochroną roli lasów w świetle stojących przed nami wyzwań klimatycznych i gospodarczych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 11.2. | Uda się to osiągnąć jedynie poprzez niespotykane dotąd starania w dziedzinie komunikacji i kształcenia w formie kampanii zarówno na poziomie krajowym i międzynarodowym, jak i na szczeblu lokalnym i regionalnym z uwagi na jego bliskość do obywateli, tak aby uwypuklić rolę sektora leśnictwa w łagodzeniu zmiany klimatu oraz przechodzeniu na biogospodarkę opartą na zasobach naturalnych. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 11.3. | Środki w zakresie komunikacji i kształcenia będą miały na celu przede wszystkim przezwyciężenie dwóch obecnych barier poznawczych: przekształcenie negatywnego obrazu wykorzystania drewna i uznanie leśnictwa za zrównoważony system gospodarowania oparty na nauce o lasach, a także wyeliminowanie sprzeczności między ochroną a gospodarowaniem za pomocą koncepcji zrównoważonej gospodarki leśnej, która umożliwia ich zgodność. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 11.4. | Do zespołów ds. komunikacji i kształcenia muszą należeć specjaliści ds. sektora leśnego zarówno w dziedzinie leśnictwa, jak i zrównoważonej gospodarki leśnej. |

Bruksela, dnia 11 kwietnia 2019 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Regionów

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

[(1)](#ntc1-C_2019275PL.01000501-E0001)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Śródokresowy przegląd strategii leśnej UE ([Dz.U. C 361 z 5.10.2018, s. 5](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_361_R_TOC)).

[(2)](#ntc2-C_2019275PL.01000501-E0002)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań na rzecz klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013 ([Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 26](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOL_2018_156_R_TOC)).

[(3)](#ntc3-C_2019275PL.01000501-E0003)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/841 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie włączenia emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych w wyniku działalności związanej z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem do ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013 oraz decyzję nr 529/2013/UE ([Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 1](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOL_2018_156_R_TOC)).

---