# Il-Ġurnal Uffiċjali C 282/2019

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 282 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6220 ta' Awwissu 2019 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 282

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6220 ta' Awwissu 2019

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2019/C 282/01 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Lejn qafas legali Ewropew adatt għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| 2019/C 282/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Għal implimentazzjoni aħjar tal-Pilastru Soċjali, il-promozzjoni ta’ servizzi essenzjali (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 7 |
| 2019/C 282/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Lejn konverġenza ekonomika u kompetittività aħjar fil-makroreġjuni, bħall-Istrateġija Ewropea għar-Reġjun tad-Danubju — ir-rwol tar-raggruppamenti transnazzjonali (opinjoni esploratorja) | 14 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2019/C 282/01

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Lejn qafas legali Ewropew adatt għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

1

OPINJONIJIET

2019/C 282/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Għal implimentazzjoni aħjar tal-Pilastru Soċjali, il-promozzjoni ta’ servizzi essenzjali (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

7

2019/C 282/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew Lejn konverġenza ekonomika u kompetittività aħjar fil-makroreġjuni, bħall-Istrateġija Ewropea għar-Reġjun tad-Danubju — ir-rwol tar-raggruppamenti transnazzjonali (opinjoni esploratorja)

14

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| 2019/C 282/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa: analiżi u l-passi li jmiss(COM(2018) 771 final) | 20 |
| 2019/C 282/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew (is-Summit taż-Żona tal-Euro), lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro[COM(2018) 796 final] | 27 |
| 2019/C 282/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għal-linji politiċi dwar l-impjiegi tal-Istati Membri(COM(2019) 151 final) | 32 |
| 2019/C 282/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew u lill-Kunsill — It-tisħiħ ulterjuri tal-Istat tad-Dritt fi ħdan l-Unjoni Is-sitwazzjoni bħalissa u l-passi li jmiss li jistgħu jittieħdu(COM(2019) 163 final) | 39 |
| 2019/C 282/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva Nru 1313/2013/UE dwar Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili(COM(2019) 125 final — 2019/0070(COD)) | 49 |
| 2019/C 282/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni, u lill-Bank Ewropew tal-Investiment Pjaneta Nadifa għall-kulħadd Viżjoni strateġika Ewropea fit-tul għal ekonomija għanja, moderna, kompetittiva u newtrali għall-klima(COM(2018) 773 final) | 51 |

III   Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

2019/C 282/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa: analiżi u l-passi li jmiss(COM(2018) 771 final)

(COM(2018) 771 final)

20

2019/C 282/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew (is-Summit taż-Żona tal-Euro), lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro[COM(2018) 796 final]

[COM(2018) 796 final]

27

2019/C 282/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għal-linji politiċi dwar l-impjiegi tal-Istati Membri(COM(2019) 151 final)

(COM(2019) 151 final)

32

2019/C 282/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew u lill-Kunsill — It-tisħiħ ulterjuri tal-Istat tad-Dritt fi ħdan l-Unjoni Is-sitwazzjoni bħalissa u l-passi li jmiss li jistgħu jittieħdu(COM(2019) 163 final)

(COM(2019) 163 final)

39

2019/C 282/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva Nru 1313/2013/UE dwar Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili(COM(2019) 125 final — 2019/0070(COD))

(COM(2019) 125 final — 2019/0070(COD))

49

2019/C 282/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni, u lill-Bank Ewropew tal-Investiment Pjaneta Nadifa għall-kulħadd Viżjoni strateġika Ewropea fit-tul għal ekonomija għanja, moderna, kompetittiva u newtrali għall-klima(COM(2018) 773 final)

(COM(2018) 773 final)

51

---

| | Rettifika |
| --- | --- |
| 2019/C 282/10 | Rettifika tal-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2015/757 biex titqies b’mod xieraq is-sistema globali tal-ġbir tad-data għad-data dwar il-konsum taż-żejt tal-fjuwil mill-bastimenti  ( ĠU C 240 , 16.7.2019 ) | 60 |

Rettifika

2019/C 282/10

Rettifika tal-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2015/757 biex titqies b’mod xieraq is-sistema globali tal-ġbir tad-data għad-data dwar il-konsum taż-żejt tal-fjuwil mill-bastimenti  ( ĠU C 240 , 16.7.2019 )

( ĠU C 240 , 16.7.2019 )

60

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/1

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “Lejn qafas legali Ewropew adatt għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2019/C 282/01)

Relatur: Alain COHEUR

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 12.7.2018 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 28.5.2019 |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 159/0/1 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

12.7.2018

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

28.5.2019

Adottata fis-sessjoni plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

159/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Fi żmien meta l-integrazzjoni Ewropea qed tfittex nifs ġdid, il-promozzjoni tad-diversità tal-forom ta’ intrapriżi hija fattur fil-ħolqien tal-impjiegi, l-innovazzjoni u l-koeżjoni soċjali, kif ukoll il-kompetittività fl-Ewropa. Id-dritt tal-UE huwa bbażat fuq kunċett simplifikat tal-forom eżistenti ta’ intrapriżi fis-suq uniku, b’tali mod li l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali (IES) mhumiex inklużi peress li mhumiex intrapriżi kapitalistiċi bi skop ta’ qligħ u lanqas organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ (ekonomikament altruistiċi). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-intrapriżi u l-organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali huma ġestiti skont karatteristiċi, valuri u prinċipji komuni bħall-preċedenza tal-individwu u l-għan soċjali fuq il-kapital, is-sħubija volontarja u miftuħa u l-governanza demokratika. Huma ma jfittxux li jimmassimizzaw il-profitti fuq perjodu qasir ta’ żmien iżda li jiżguraw il-vijabbiltà fit-tul tagħhom. Il-profitti jiġu investiti mill-ġdid fil-ħolqien jew iż-żamma ta’ impjiegi jew fl-iżvilupp ta’ attivitajiet li jindirizzaw l-għan soċjali, jew saħansitra jiġu distribwiti kollettivament skont il-kontribuzzjoni personali tal-membri. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Id-dritt tal-UE ma jikkunsidrax l-ekonomija soċjali fil-karatteristiċi intrinsiċi tagħha, b’mod partikolari dik ta’ rabta differenti fir-rigward tal-profitti. L-Artikolu 54 tat-TFUE ġie interpretat li jopponi l-entitajiet ekonomikament altruistiċi (mingħajr skop ta’ qligħ) għal kumpaniji li jwettqu attività ekonomika għal rimunerazzjoni. Għalhekk, din it-tieni kategorija tinkludi l-intrapriżi kollha li jagħmlu profitt, kemm jekk iqassmuh kif ukoll jekk le, mingħajr ma tagħmel distinzjoni bejniethom u irrispettivament mill-forma legali tagħhom. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE) u l-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni Ewropea (KE) ma jurux biżżejjed interess fl-intrapriżi msejħa “mingħajr skop ta’ qligħ” fil-liġi nazzjonali tagħhom jew li, irrispettivament minn dik il-kwalifika, huma bbażati fuq kriterji ta’ sjieda, governanza u użu tal-profitti, li jiddistingwuhom b’mod qawwi minn intrapriżi kapitalisti bi skop ta’ qligħ, b’mod partikolari fil-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-finanzjament. Barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġi sfruttat il-potenzjal tal-forom kollha ta’ intrapriżi, kif ukoll il-prinċipju tan-newtralità tad-dritt tal-UE fir-rigward tal-forom differenti ta’ organizzazzjoni ta’ intrapriżi, għandhom jipprevjenu l-iżvilupp ta’ mudell uniku ta’ intrapriża. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Għalhekk, il-KESE:






  — | jipproponi l-introduzzjoni fid-dritt tal-UE ta’ qafas legali adattat għal rikonoxximent aħjar tal-IES. Dan il-qafas ikun ibbażat fuq kunċett ġdid, il-qligħ limitat, li jiddefinixxi l-intrapriżi kollha li jistgħu jagħmlu profitt, imma li ma għandhomx l-għan li jqassmuh lis-sidien tagħhom minħabba li l-iskop tagħhom huwa ta’ solidarjetà jew ta’ interess ġenerali; |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

jipproponi l-introduzzjoni fid-dritt tal-UE ta’ qafas legali adattat għal rikonoxximent aħjar tal-IES. Dan il-qafas ikun ibbażat fuq kunċett ġdid, il-qligħ limitat, li jiddefinixxi l-intrapriżi kollha li jistgħu jagħmlu profitt, imma li ma għandhomx l-għan li jqassmuh lis-sidien tagħhom minħabba li l-iskop tagħhom huwa ta’ solidarjetà jew ta’ interess ġenerali;

| — | jistieden lill-KE tniedi studju dwar il-kunċett ta’ qligħ limitat u dwar il-mudelli ta’ intrapriżi li joperaw b’dan il-mod. Dan l-istudju jkun jagħmilha possibbli li jiġu identifikati aħjar il-ħtiġijiet ta’ oqfsa legali, finanzjarji u marbuta mat-taxxa adattati għall-preservazzjoni tal-kapaċitajiet kompetittivi tal-intrapriżi kkonċernati u, fejn meħtieġ, iwassal għall-istabbiliment ta’ prattiki tajbin; |
| --- | --- |

—

jistieden lill-KE tniedi studju dwar il-kunċett ta’ qligħ limitat u dwar il-mudelli ta’ intrapriżi li joperaw b’dan il-mod. Dan l-istudju jkun jagħmilha possibbli li jiġu identifikati aħjar il-ħtiġijiet ta’ oqfsa legali, finanzjarji u marbuta mat-taxxa adattati għall-preservazzjoni tal-kapaċitajiet kompetittivi tal-intrapriżi kkonċernati u, fejn meħtieġ, iwassal għall-istabbiliment ta’ prattiki tajbin;

| — | jistieden lill-KE tkompli l-isforzi li saru fil-komunikazzjoni dwar il-klassifikazzjoni tal-għajnuna mill-Istat għas-soċjetajiet kooperattivi billi testendi d-dispożizzjonijiet rilevanti għall-IES kollha; |
| --- | --- |

—

jistieden lill-KE tkompli l-isforzi li saru fil-komunikazzjoni dwar il-klassifikazzjoni tal-għajnuna mill-Istat għas-soċjetajiet kooperattivi billi testendi d-dispożizzjonijiet rilevanti għall-IES kollha;

| — | jistieden ukoll lill-KE tfassal komunikazzjoni interpretattiva tal-Artikolu 54 tat-TFUE u tal-artikoli tat-Trattat dwar il-liġi tal-kompetizzjoni, sabiex jiġi ċċarat il-kunċett ta’ “mingħajr skop ta’ qligħ” fid-dritt tal-UE; |
| --- | --- |

—

jistieden ukoll lill-KE tfassal komunikazzjoni interpretattiva tal-Artikolu 54 tat-TFUE u tal-artikoli tat-Trattat dwar il-liġi tal-kompetizzjoni, sabiex jiġi ċċarat il-kunċett ta’ “mingħajr skop ta’ qligħ” fid-dritt tal-UE;

| — | jemmen, finalment, li mat-TFUE għandu jiġi anness protokoll dwar id-diversità tal-forom tal-intrapriżi, skont il-Protokoll Nru 26 dwar is-SIĠ, u jistieden lill-Istati Membri jinkludu din ir-reviżjoni fl-aġenda ta’ riformi li jmiss. |
| --- | --- |

—

jemmen, finalment, li mat-TFUE għandu jiġi anness protokoll dwar id-diversità tal-forom tal-intrapriżi, skont il-Protokoll Nru 26 dwar is-SIĠ, u jistieden lill-Istati Membri jinkludu din ir-reviżjoni fl-aġenda ta’ riformi li jmiss.

2.   Kummenti ġenerali

2.1.   Rikonoxximent politiku tal-ekonomija soċjali

| 2.1.1. | L-ekonomija soċjali hija realtà li qed tiżviluppa fl-ekonomija u fit-territorji tal-UE. Hemm 2,8 miljun intrapriża u organizzazzjoni ta’ forom varji — kooperattivi, intrapriżi mutwi, intrapriżi soċjali, assoċjazzjonijiet, fondazzjonijiet, fost l-oħrajn — li jwettqu attività ekonomika, u jirrappreżentaw 8 % tal-PDG tal-UE u 13,6 miljun ħaddiem, jiġifieri 6 % tal-impjegati fl-Ewropa. Mill-intrapriżi żgħar ħafna u l-SMEs sa gruppi kbar tal-ekonomija soċjali, huma joperaw fis-setturi kollha ta’ attività. Minħabba l-importanza tagħha u l-varjetà tal-azzjonijiet tagħha, l-ekonomija soċjali tirrappreżenta xprun ewlieni għat-tkabbir ekonomiku Ewropew sostenibbli, innovattiv, soċjalment inklużiv u ekoloġiku. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | L-ekonomija soċjali għad għandha bżonn rikonoxximent politiku. Madankollu, sar xi progress, kif jixhdu d-Dikjarazzjoni ta’ Lussemburgu għal ekonomija soċjali fl-Ewropa — “A roadmap towards a more comprehensive ecosystem for social economy enterprises” (“Pjan Direzzjonali lejn ekosistema aktar komprensiva tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali”), il-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-UE (EPSCO) dwar “il-promozzjoni tal-ekonomija soċjali bħala mutur ewlieni ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali fl-Ewropa” li ġew approvati għall-ewwel darba b’unanimità mit-28 Stat Membru, it-tiġdid fl-2018 tal-grupp ta’ esperti tal-KE dwar l-ekonomija soċjali u l-intrapriżi soċjali (GECES) u l-appell tal-PE lill-KE biex tiżgura li l-karatteristiċi tal-ekonomija soċjali jiġu kkunsidrati fit-tfassil tal-politiki Ewropej. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | F’diversi okkażjonijiet, il-KESE kkummenta dwar l-interess ta’ rikonoxximent tal-ekonomija soċjali, dwar il-ħtieġa li tiġi kkunsidrata b’mod effettiv id-diversità tal-forom tal-intrapriżi fir-regolamentazzjoni tal-UE u dwar l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni speċifiku għall-ekonomija soċjali. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali ma jistax isir effettiv mingħajr il-parteċipazzjoni tal-IES. Għalhekk huwa importanti li tiġi żgurata b’mod konkret il-parteċipazzjoni tagħhom fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-UE. Għalkemm, fi żminijiet ta’ kriżi, l-IES juru reżiljenza akbar u jkollhom rwol ta’ ammortizzaturi soċjali, fil-ħajja ta’ kuljum iżommu u jippromovu l-koeżjoni soċjali u huma sorsi ta’ innovazzjoni soċjali. Barra minn hekk, għadd minnhom jissodisfaw l-għanijiet tal-Pilastru, l-ewwel nett permezz tal-prinċipji operattivi tagħhom, u mbagħad, bl-attivitajiet tagħhom: min-natura tagħhom, dawn huma maħsuba sabiex jissodisfaw għanijiet bħall-promozzjoni ta’ impjieg siguri u adattabbli, id-djalogu soċjali u l-involviment tal-ħaddiema, ambjent tax-xogħol sigur, tajjeb għas-saħħa u adattat sew jew li joffru soluzzjonijiet innovattivi għall-ċerti ħtiġijiet soċjali fundamentali. |
| --- | --- |

2.1.4.

2.2.   Nuqqas ta’ rikonoxximent legali — kunċett ta’ dikotomija u simplifikazzjoni tal-forom tal-intrapriżi

| 2.2.1. | L-IES ftit li xejn huma rikonoxxuti fid-dritt tal-Unjoni. Fil-passat, ittieħdu inizjattivi biex jippermettu l-emerġenza ta’ kooperattivi, impriżi mutwi, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet Ewropej. L-uniku abbozz ta’ regolament żviluppat kien dak dwar il-kooperattivi Ewropej. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Bħalissa, l-approċċ statutorju, elenkat kategorija kategorija, jidher li ġie abbandunat favur żewġ approċċi oħra.






  — | minn naħa waħda, il-promozzjoni tal-kunċett ta’ intrapriżi soċjali fil-livell Ewropew, u l-implimentazzjoni ta’ diversi strumenti finanzjarji biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom; |
| --- | --- | --- |

2.2.2.

—

minn naħa waħda, il-promozzjoni tal-kunċett ta’ intrapriżi soċjali fil-livell Ewropew, u l-implimentazzjoni ta’ diversi strumenti finanzjarji biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ finanzjament tagħhom;

| — | min-naħa l-oħra, ir-rakkomandazzjonijiet mhux vinkolanti tal-KE biex iħeġġu lill-Istati jippromovu l-IES huma stess fi ħdanhom, speċjalment dawk li għad m’għandhomx oqfsa leġislattivi nazzjonali. |
| --- | --- |

—

min-naħa l-oħra, ir-rakkomandazzjonijiet mhux vinkolanti tal-KE biex iħeġġu lill-Istati jippromovu l-IES huma stess fi ħdanhom, speċjalment dawk li għad m’għandhomx oqfsa leġislattivi nazzjonali.

| 2.2.3. | Għalkemm il-Parlament Ewropew (PE), il-Kunsill u l-KE ħabbru li jridu jenfasizzaw l-iżvilupp tal-ekonomija soċjali kollha kemm hi, dawn id-diversi forom ta’ azzjoni huma adattati għall-intrapriżi soċjali u ma japplikawx għall-IES kollha; bl-istess mod, dawn l-azzjonijiet jistgħu joffru viżjoni dejqa tal-ekonomija soċjali, limitata għall-attivitajiet soċjetali. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Fuq kollox, it-testi fis-seħħ u l-proposti reċenti jaħbu punt essenzjali: id-dritt kollu tal-UE huwa mibni fuq kunċett ta’ dikotomija u b’hekk simplifikat tal-atturi tal-ekonomija. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Stabbilita fit-Trattat ta’ Ruma, din id-dikotomija toħroġ fid-dieher illum fl-Artikolu 54 attwali tat-TFUE dwar il-libertà tal-istabbiliment, li skontha d-dritt tal-UE jirrikonoxxi żewġ tipi ta’ entitajiet: minn naħa waħda, dawk mingħajr skop ta’ qligħ, li jkopru esklużivament l-organizzazzjonijiet b’attività altruistika; min-naħa l-oħra, l-intrapriżi, u fosthom, prinċipalment, il-kumpaniji kummerċjali u ċivili, li jinkludu wkoll il-kooperattivi. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Kemm jekk huma kooperattivi, intrapriżi mutwi, intrapriżi soċjali jew assoċjazzjonijiet, l-intrapriżi kollha li jwettqu attività ekonomika vijabbli u jippermettu wkoll, jekk meħtieġ, li jinkiseb surplus, huma assimilati mal-intrapriżi tat-tip kapitalisti bi skop ta’ qligħ. Madankollu, l-għan tal-IES mhuwiex wieħed ta’ massimizzazzjoni jew redditu fuq il-kapital, iżda għan soċjali. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | In-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni adatta tal-ispeċifiċitajiet tal-IES huwa tradott ukoll fil-liġi tal-kompetizzjoni permezz ta’ assimilazzjoni tal-IES mal-intrapriżi l-oħra, mifhuma bħala entitajiet li jwettqu attività ekonomika f’suq, irrispettivament mill-istatus legali tal-entità u l-mod ta’ finanzjament tagħha. Din l-indifferenza għan-natura legali, l-għanijiet tal-IES u, konsegwentement, ir-restrizzjonijiet speċifiċi fuqhom mil-lat ekonomiku u finanzjarju huma kultant imsaħħa minn interpretazzjonijiet ġurisprudenzjali u dottrinali li jwasslu regolarment l-idea li n-norma tal-attur fis-suq hija l-intrapriża li jkollha skop ta’ qligħ, sabiex jiġu massimizzati l-profitti jew ir-redditu fuq il-kapital investit. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Il-mudell tal-intrapriża kapitalista bi skop ta’qligħ huwa mifrux fost ir-regolamenti Ewropej kollha. Għaldaqstant, minkejja l-benefiċċji ta’ interess ġenerali derivati mill-preżenza ta’ tali strutturi fit-territorju tal-Istati Membri tal-UE, u ħlief l-identifikazzjoni eventwali tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, la l-liġi dwar ir-raggruppamenti jew il-liġi dwar il-kumpaniji, la l-liġi dwar l-akkwist pubbliku, u lanqas il-liġi fiskali ma jiddistingwu bejn l-IES u l-forom l-oħra ta’ intrapriża. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Għalhekk, ma jistax ikun hemm rikonoxximent politiku sinċier mingħajr rikonoxximent legali, minqux fit-TFUE, li neċessarjament jinvolvi t-tneħħija tal-konfużjoni fundamentali oriġinali. |
| --- | --- |

2.2.9.

| 2.2.10. | Id-dritt tal-UE juri prinċipju ta’ newtralità fir-rigward tas-sistemi ta’ sjieda fl-Istati Membri.
  Dan jimplika li s-sjieda tal-intrapriżi mhijiex fil-kompetenza tal-UE u li r-regoli tal-UE m’għandhomx jiddettaw is-sistemi ta’ sjieda. |
| --- | --- |

2.2.10.

Dan jimplika li s-sjieda tal-intrapriżi mhijiex fil-kompetenza tal-UE u li r-regoli tal-UE m’għandhomx jiddettaw is-sistemi ta’ sjieda.

| 2.2.11. | Bl-istess mod, id-dritt tal-UE ma jinterferixxix mad-deċiżjoni ta’ intrapriża li tadotta jew struttura kapitalista bi skop ta’ qligħ, fejn il-poter jiddependi min-numru ta’ ishma jew assi miżmuma, jew struttura ta’ ekonomija soċjali li twassal għal distribuzzjoni tal-poter ibbażata fuq in-nies u mhux fuq il-kapital u li fiha r-ridistribuzzjoni tal-bilanċi żejda hija strettament limitata, jew saħansitra ineżistenti, meta dawn jiġu investiti kompletament mill-ġdid fl-għan soċjali. |
| --- | --- |

2.2.11.

| 2.2.12. | Madankollu, meta n-newtralità twassal għan-nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ setturi sħaħ tal-ekonomija u tippermetti li ċertu tip ta’ intrapriża jsir mudell jew norma ta’ referenza għall-kostruzzjoni tad-dritt, il-prinċipju jiġi applikat ħażin. |
| --- | --- |

2.2.12.

| 2.2.13. | F’Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar id-diversità tal-forom ta’ intrapriżi ppubblikata fl-2009, il-KESE kien diġà osserva l-ħtieġa li tiġi rikonoxxuta d-diversità ekonomika fl-UE. |
| --- | --- |

2.2.13.

| 2.2.14. | Jeħtieġ li l-ordni ġuridiku kollu tal-UE jiġi rivedut sabiex ikun hemm fehim aħjar tar-rwol u l-modalitajiet ta’ funzjonament speċifiċi tal-intrapriżi b’funzjoni ta’ interess ġenerali u li l-użu tad-dħul iġġenerat mill-attivitajiet tagħhom ikun jikkoinċidi strettament mal-kisba tal-għanijiet soċjali. |
| --- | --- |

2.2.14.

| 2.2.15. | Għalhekk, mod kif isir żvilupp ikun billi jiġu rikonoxxuti l-IES, apparti l-intrapriżi bi skop ta’ qligħ u l-entitajiet b’għanijiet altruistiċi, bħala t-tielet kategorija ta’ atturi ekonomiċi li l-qligħ tagħhom ikun deliberatament limitat minħabba l-prijorità mogħtija lil skopijiet oħra. |
| --- | --- |

2.2.15.

3.   Kummenti speċifiċi

3.1.   Il-qligħ limitat: karatteristika komuni għall-IES

| 3.1.1. | L-introduzzjoni tal-kunċett ta’ qligħ limitat tagħmilha possibbli li tiġi enfasizzata d-differenza essenzjali bejn l-IES u l-intrapriżi kapitalisti. Li jingħad li entità hija waħda bi qligħ limitat ifisser li l-qligħ huwa mezz u mhux skop tal-attività. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | L-ewwel nett, huwa rikonoxxut li l-attività għandha tkun ekonomikament vijabbli, jiġifieri, ma tiddependix minn għotjiet jew donazzjonijiet biex tkun bilanċjata finanzjarjament. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | It-tieni, jekk l-attività tiġġenera surplus, dan għandu, skont l-istruttura, jitwarrab bħala riżerva jew jerġa’ jintuża għall-attività, sabiex jiġu żgurati s-sostenibilità u l-iżvilupp tal-attività tal-intrapriża permezz tal-investiment. Il-kooperattivi, pereżempju, jistgħu jqassmu parti mis-surplus lill-membri tagħhom fil-forma ta’ rimborż jew interessi, iżda parti limitata biss tas-surplus tista’ tiġi restitwita u teoretikament tiddependi mit-tranżazzjonijiet tal-membri u mhux mill-ishma tagħhom fil-kapital. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | It-tielet, il-qligħ ma jistax ikun l-uniku skop tal-attività. Fl-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, l-iskop tal-attività jilħaq għanijiet oħra għajr il-profittabilità ta’ kapital investit jew il-massimizzazzjoni tal-profitti. Dawn l-għanijiet iservu biex jissodisfaw l-interessi tal-membri tagħhom jew biex jissodisfaw l-interess ġenerali, filwaqt li ta’ spiss jintegraw għanijiet oħra ta’ koeżjoni soċjali, territorjali jew ambjentali. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Ir-restrizzjonijiet fuq l-operat u l-ġestjoni intrinsikament marbuta mal-iskopijiet tal-intrapriża huma formalizzati fl-istatuti tagħha. Madankollu, id-dritt tal-UE għandu jirrikonoxxi wkoll l-eżistenza tal-atturi li jadottaw dawn il-forom speċifiċi ta’ intrapriżi u jippermetti l-iżvilupp tagħhom fis-suq intern. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | L-użu tal-kunċett ta’ qligħ limitat jippermetti:






  (a) | li jiġi evitat li r-rikonoxximent tal-ekonomija soċjali jkun limitat għall-intrapriżi soċjali biss, jiġifieri dawk li jwettqu attivitajiet soċjali magħżula, meta l-IES, irrispettivament mis-settur tagħhom, jissodisfaw bżonnijiet ekonomiċi, soċjali u territorjali. Is-surplus jibbenefikaw minnu b’mod prijoritarju l-membri tal-kooperattivi, il-membri tal-intrapriżi mutwi, u l-utenti lokali ta’ assoċjazzjonijiet ta’ forniment ta’ servizzi. Dan qatt ma jiffinanzja “hedge funds” jew investituri fi kwalunkwe post tad-dinja; |
| --- | --- | --- |

3.1.6.

(a)

li jiġi evitat li r-rikonoxximent tal-ekonomija soċjali jkun limitat għall-intrapriżi soċjali biss, jiġifieri dawk li jwettqu attivitajiet soċjali magħżula, meta l-IES, irrispettivament mis-settur tagħhom, jissodisfaw bżonnijiet ekonomiċi, soċjali u territorjali. Is-surplus jibbenefikaw minnu b’mod prijoritarju l-membri tal-kooperattivi, il-membri tal-intrapriżi mutwi, u l-utenti lokali ta’ assoċjazzjonijiet ta’ forniment ta’ servizzi. Dan qatt ma jiffinanzja “hedge funds” jew investituri fi kwalunkwe post tad-dinja;

| (b) | li jiġi żgurat ir-rispett tad-differenzi nazzjonali f’dak li jirrigwarda forom ta’ intrapriżi, b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. |
| --- | --- |

(b)

li jiġi żgurat ir-rispett tad-differenzi nazzjonali f’dak li jirrigwarda forom ta’ intrapriżi, b’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà.

3.2.   Applikazzjonijiet trasversali

Il-kunċett ta’ qligħ limitat huwa maħsub biex ikun stabbilit f’politiki differenti tal-UE:

3.2.1.   Il-libertà tal-istabbiliment

| 3.2.1.1. | Fir-rigward tal-libertà tal-istabbiliment, sempliċi tibdil fil-formulazzjoni jippermetti li tiġi rikonoxxuta uffiċjalment l-eżistenza ta’ kumpaniji bi qligħ limitat. |
| --- | --- |

3.2.1.1.

| 3.2.1.2. | L-Artikolu 54 tat-TFUE u l-libertà tal-istabbiliment jistgħu għalhekk jinkludu lill-kumpaniji tal-liġi ċivili jew kummerċjali, inklużi l-kumpaniji kooperattivi u l-persuni ġuridiċi l-oħra rregolati mil-liġi pubblika jew privata, kemm jekk għandhom skop ta’ qligħ kif ukoll jekk għandhom qligħ limitat. |
| --- | --- |

3.2.1.2.

| 3.2.1.3. | Il-libertà tal-istabbiliment hija verament sfida għal xi forom ta’ IES. Billi l-istatus legali jvarja ħafna minn Stat għal ieħor, l-eżerċitar ta’ din il-libertà ġeneralment jobbliga lill-intrapriżi meta jistabbilixxu ruħhom fi Stat Membru, jadottaw statuti li ma jikkorrispondux mar-regoli operattivi definiti fl-Istat Membru ta’ oriġini. Fil-fatt, fil-każ tal-IES, m’hemm l-ebda ekwivalenti għall-kumpanija Ewropea. Ir-rikonoxximent minimu tal-IES, permezz ta’ komunikazzjoni interpretattiva dwar l-Artikolu 54 tat-TFUE b’mod partikolari, fl-istess ħin jippermetti li jiġu kkunsidrati aktar il-karatteristiċi speċifiċi tagħhom fid-dritt tal-UE, iżda wkoll li ssir riflessjoni dwar ir-reazzjonijiet differenti li jista’ jkun hemm għall-problema tal-istabbiliment, pereżempju permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa. |
| --- | --- |

3.2.1.3.

| 3.2.1.4. | Dan ikun l-ewwel pass fi proċess aktar globali ta’ sensibilizzazzjoni u appoġġ fil-livell Ewropew għall-promozzjoni tal-ekonomija soċjali. Dan il-proċess għandu jinvolvi kemm lill-UE kif ukoll lill-Istati Membri, li għandhom jitħeġġu joħolqu oqfsa nazzjonali tal-ekonomija soċjali proprji tagħhom biex jakkomodaw strutturi flessibbli ta’ intrapriżi bi qligħ limitat. |
| --- | --- |

3.2.1.4.

3.2.2.   Il-liġi tal-kompetizzjoni

| 3.2.2.1. | Il-kunċett ta’ intrapriża bi qligħ limitat għandu jkun applikabbli wkoll fil-liġi tal-kompetizzjoni, mingħajr preġudizzju għar-regoli applikabbli għas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali skont l-Artikolu 106(2) tat-TFUE u t-testi li jikkompletawh jew li jinterpretawh. |
| --- | --- |

3.2.2.1.

| 3.2.2.2. | Anke jekk l-uniku kriterju biex jiġi ddeterminat il-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni jkun l-eżerċitar ta’ attività ekonomika f’suq, jistgħu jsiru aġġustamenti fl-istadju tal-applikazzjoni tar-regoli, sabiex jittieħed kont ta’ ċerti speċifiċitajiet tal-IES. |
| --- | --- |

3.2.2.2.

| 3.2.2.3. | Għalhekk, fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, il-QĠUE rrikonoxxiet is-sitwazzjoni partikolari li fiha jsibu ruħhom il-kooperattivi meta mqabbla mal-intrapriżi bi skop ta’ qligħ, fid-dawl tal-limitazzjonijiet li għandhom għall-aċċess għall-finanzjament tal-attività tagħhom. F’deċiżjoni tal-qorti, ġie speċifikat li l-benefiċċji fuq it-taxxa għall-kooperattivi ma setgħux jitqiesu li jagħtuhom vantaġġ selettiv minħabba li s-sitwazzjonijiet rispettivi tal-kooperattivi u tal-kumpaniji kapitali ma setgħux jitqabblu.
  Il-Qorti tiġġustifika r-raġunament tagħha bil-karatteristiċi proprji tal-kooperattivi mill-perspettiva tal-kontroll, mir-relazzjoni mhux purament kummerċjali mal-membri tagħhom u, fuq kollox, mill-aċċess limitat tagħhom għas-swieq kapitali u mill-ħtieġa assoluta li jiddependu mill-fondi tagħhom u l-kreditu biex jiżguraw l-iżvilupp tagħhom. |
| --- | --- |

3.2.2.3.

Il-Qorti tiġġustifika r-raġunament tagħha bil-karatteristiċi proprji tal-kooperattivi mill-perspettiva tal-kontroll, mir-relazzjoni mhux purament kummerċjali mal-membri tagħhom u, fuq kollox, mill-aċċess limitat tagħhom għas-swieq kapitali u mill-ħtieġa assoluta li jiddependu mill-fondi tagħhom u l-kreditu biex jiżguraw l-iżvilupp tagħhom.

| 3.2.2.4. | Fil-Komunikazzjoni tagħha dwar il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat, il-KE ħadet nota tal-pożizzjoni tal-QĠUE dwar il-kooperattivi. Tindika li sistema ta’ taxxi aktar favorevoli għall-kooperattivi ma tistax tikkwalifika bħala għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

3.2.2.4.

3.2.3.   Libertà li jiġu pprovduti servizzi u akkwist pubbliku

| 3.2.3.1. | L-aċċess tal-IES għall-akkwist pubbliku ġie identifikat bħala punt li jistħoqqlu attenzjoni mill-KE, li tenfasizza d-diffikultà għal xi wħud biex jipparteċipaw fis-sejħiet għall-offerti. |
| --- | --- |

3.2.3.1.

| 3.2.3.2. | Dawn l-intrapriżi, huma, a priori, esklużi mill-kuntratti riservati. Madankollu, hemm eċċezzjoni ġenerali għall-operaturi ekonomiċi li l-għan ewlieni tagħhom huwa l-integrazzjoni soċjali u professjonali ta’ persuni b’diżabilità jew żvantaġġati. Barra minn hekk, id-Direttiva 2014/24/UE tagħti wkoll lill-Istati Membri l-possibbiltà li jirriżervaw kuntratti ta’ servizzi tas-saħħa, soċjali u kulturali għall-intrapriżi bi qligħ limitat li jissodisfaw ċerti kriterji ta’ operat oħra. |
| --- | --- |

3.2.3.2.

| 3.2.3.3. | Għandu jiġi nnutat, madankollu, li l-proċess tas-sejħa għall-offerti, jiġifieri l-kompetizzjoni bejn intrapriżi ispirati mill-mudell liberali u privat, mhux dejjem tpoġġi lill-intrapriżi bi qligħ limitat f’pożizzjoni kompetittiva komda. Anke hawnhekk, id-daqs sikwit modest tagħhom jew l-aċċess aktar delikat għal sorsi ta’ finanzjament għall-investimenti jistgħu jirrappreżentaw żvantaġġ kompetittiv, ikun xi jkun it-tip ta’ attività kkonċernata. Il-qsim tal-kuntratti f’lottijiet u l-kriterji għall-għoti tal-kuntratt relatati mal-aktar offerta ekonomikament vantaġġuża għandhom għalhekk iqisu din id-differenza fis-sitwazzjoni. |
| --- | --- |

3.2.3.3.

3.2.4.   Tassazzjoni

| 3.2.4.1. | Mil-lat ta’ tassazzjoni, il-KE xorta rrikonoxxiet fl-2013 li qafas favorevoli tat-taxxa jippremja l-impatt soċjali tal-intrapriżi soċjali. Għandhom isiru diskussjonijiet dwar qafas favorevoli tat-taxxa li jippremja b’mod usa’ l-impatt soċjali tal-intrapriżi kollha, fir-rigward tal-koeżjoni soċjali, ambjentali u territorjali. |
| --- | --- |

3.2.4.1.

Brussel, id-19 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

OPINJONIJIET

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/7 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/7

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “Għal implimentazzjoni aħjar tal-Pilastru Soċjali, il-promozzjoni ta’ servizzi essenzjali”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2019/C 282/02)

Relatur: Raymond HENCKS

Korelatur: Krzysztof BALON

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura
  Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 22.5.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 128/3/6 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

22.5.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

128/3/6

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Konklużjonijiet

| 1.1. | Il-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jintroduċi fl-Unjoni l-kunċett ta’ “servizzi essenzjali”, li ma jeżistix bħala tali fit-Trattati, iżda li jipprevedi li “Kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba, inkluż l-ilma, is-sanitazzjoni, l-enerġija, it-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-komunikazzjonijiet diġitali. Għandu jkun disponibbli l-appoġġ għall-aċċess għal dawn is-servizzi għal dawk fil-bżonn”. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Fid-dawl tal-eżempji ta’ servizzi kkwalifikati bħala essenzjali mill-prinċipju nru 20, il-KESE huwa tal-fehma li din hija kwistjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SGEIs) li diġà huma koperti mil-liġi tal-UE, u b’mod partikolari mill-Protokoll Nru 26 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali anness għat-TFUE, li d-dispożizzjonijiet ta’ interpretazzjoni tiegħu jmorru lil hinn minn sempliċi garanzija ta’ aċċess ta’ kwalità tajba, iżda li wħud minnhom — fi gradi differenti ħafna — mhumiex regolati u implimentati biżżejjed fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Għalhekk, il-KESE jaqbel li l-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jafferma mill-ġdid id-dritt ta’ aċċess għas-servizzi essenzjali/SGEIs jikkostitwixxu element essenzjali ta’ kwalunkwe ġustizzja soċjali u li jissejsu fuq il-prinċipju tat-trattament indaqs tal-utenti, u jipprojbixxu kull diskriminazzjoni jew esklużjoni ta’ liema natura tkun, u fuq il-prinċipju tal-aċċess universali għal livell għoli ta’ aċċessibbiltà finanzjarja u ta’ kwalità tajba. |
| --- | --- |

1.3.

Rakkomandazzjonijiet

Dritt ta’ aċċess

| 1.4. | Sabiex il-prinċipju pproklamat li “kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi ta’ kwalità tajba” jkun effettiv, dan għandu jiġi segwit minn miżuri konkreti fil-kuntest tal-iżvilupp sostenibbli u tal-koeżjoni soċjali u, fl-istess waqt, jeħtieġ li:






  (a) | jiġi żgurat minn dispożizzjonijiet leġislattivi jew regolatorji, li jiddefinixxuh u jistabbilixxu kif jiġi applikat f’kull qasam; |
| --- | --- | --- |

1.4.

(a)

jiġi żgurat minn dispożizzjonijiet leġislattivi jew regolatorji, li jiddefinixxuh u jistabbilixxu kif jiġi applikat f’kull qasam;

| (b) | jiġi ddefinit il-kumpens li l-persuni jistgħu jitolbu fil-każ li l-prinċipju ma jiġix rispettat; |
| --- | --- |

(b)

jiġi ddefinit il-kumpens li l-persuni jistgħu jitolbu fil-każ li l-prinċipju ma jiġix rispettat;

| (c) | ikun jista’ jkun soġġett għal appelli, ilmenti jew rimedji ġudizzjarji. |
| --- | --- |

(c)

ikun jista’ jkun soġġett għal appelli, ilmenti jew rimedji ġudizzjarji.

Aċċess universali

| 1.5. | Il-KESE jitlob li jiġi ċċarat il-kunċett tal-aċċess universali għall-SGEIs u li jiġu introdotti miżuri leġislattivi li jobbligaw lill-Istati Membri jiddefinixxu indikaturi ta’ aċċess universali għal kull SGEI (densità tal-punti ta’ aċċess għas-servizz, distanza massima sal-punt ta’ aċċess, regolarità tas-servizz, eċċ.) sabiex jiġi evitat li, speċjalment fiż-żoni suburbani, rurali jew b’popolazzjoni baxxa, is-servizzi ta’ interess ġenerali għall-utenti (pereżempju, is-servizzi tat-trasport pubbliku, l-uffiċċji postali, il-fergħat tal-banek) jitneħħew jew ma ssirilhomx manutenzjoni biżżejjed jew, fil-każ li dan ikun diġà qed isir, jinstabu soluzzjonijiet alternattivi ekwivalenti. |
| --- | --- |

1.5.

Servizz universali

| 1.6. | F’dak li jirrigwarda s-servizzi tal-elettriku, tal-komunikazzjonijiet elettroniċi, postali u bankarji, is-servizz universali li jibbenefikaw minnu ma jfissirx l-istess ħaġa bħall-universalità peress li jiggarantixxi biss aċċess limitat għal servizzi bażiċi. Dan japplika l-aktar għall-komunikazzjonijiet elettroniċi, li s-servizzi tagħhom inklużi fis-servizz universali ġew issuperati fil-biċċa l-kbira tagħhom mill-iżviluppi teknoloġiċi, ma għadhomx jissodisfaw l-għodod ta’ komunikazzjoni moderni offruti fis-suq u ma jagħmlu xejn ħlief ikabbru d-distakk diġitali f’reġjuni li jinsabu ’l bogħod miċ-ċentri urbani l-kbar. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Għalhekk, il-KESE jitlob li s-servizz universali jiġi adattat, li jiġu garantiti prestazzjonijiet moderni għall-aħħar u li tiġi pprovduta kopertura territorjali integrata għall-industriji kollha f’netwerk, b’mod ġenerali u, b’mod speċifiku, għall-komunikazzjonijiet elettroniċi. |
| --- | --- |

1.7.

Affordabbiltà

| 1.8. | Peress li qed isir aktar ċar li l-garanzija ta’ aċċess affordabbli ma ssirx permezz ta’ tariffa soċjali meqjusa bħala “raġonevoli”, iżda permezz ta’ għajnuna soċjali li tkun esklużivament għal dawk l-aktar foqra, u peress li mhumiex biss il-persuni l-aktar fil-bżonn li qed jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi serji biex jaċċessaw l-SGEIs, il-KESE jtenni t-talba tiegħu li tiġi stabbilita l-affordabbiltà billi jiġi identifikat pakkett ta’ servizzi meqjusa bħala essenzjali, fejn il-kontribuzzjoni ta’ kwalunkwe unità domestika għal kull wieħed minn dawn is-servizzi tiġi stabbilita skont dak li huwa aċċettabbli b’rabta mal-paga minima soċjali/dħul minimu; malli din ir-rata tinqabeż, il-prezzijiet jitqiesu bħala eċċessivi u jkunu jeħtieġu miżuri regolatorji, jew għandhom iwasslu għal appoġġ pubbliku. |
| --- | --- |

1.8.

Il-kwalità tas-servizz

| 1.9. | Fid-dawl tan-nuqqas ta’ kwalità b’rabta mas-servizz ta’ diversi SGEIs f’ċerti Stati Membri (dewmien jew kanċellazzjonijiet tat-trasport pubbliku, kopertura terrotorjali nieqsa jew insuffiċjenti fir-rigward tal-komunikazzjonijiet elettroniċi), il-KESE jitlob li, fir-rigward tal-SGEIs, l-Istati Membri jadottaw indikaturi dwar il-perċezzjonijiet ta’ sodisfazzjon bħar-rapidità, il-puntwalità, l-affidabbiltà, il-kumdità, id-disponibbiltà, il-kompetenza u l-għajnuna offruta mill-fornituri, kif ukoll aspetti oħra bħall-ambjent, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-protezzjoni tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fir-rigward tal-kumpens previst mil-leġislazzjoni Ewropea f’każ ta’ nuqqas ta’ kwalità (dewmien jew kanċellazzjoni tal-ferroviji jew tal-ajruplani, telf jew ħsara ta’ oġġetti postali), il-KESE għandu l-impressjoni li ċerti fornituri jippreferu jħallsu kumpens (żgħir) milli jinvestu fil-kwalità, għalhekk jitlob li jiġu eżaminati mill-ġdid l-ammonti fis-seħħ fir-rigward tal-kumpens u, b’regola ġenerali, jiġi stabbilit kumpens adattat għal kull SGEI f’kaz li ma jiġux rispettati l-obbligi ta’ servizz pubbliku jew ta’ servizz universali. |
| --- | --- |

1.10.

Evalwazzjoni

| 1.11. | Sabiex jiġi żgurat servizz ta’ kwalità, huwa essenzjali li ssir evalwazzjoni tal-prestazzjoni ta’ servizzi bħal dawn. Biex dan iseħħ, il-KESE jitlob lill-istituzzjonijiet deċiżjonali jiddefinixxu l-ewwel nett b’mod ċar il-kunċetti, l-għanijiet u l-kompiti tas-servizzi kollha ta’ interess ġenerali (ekonomiċi u mhux ekonomiċi). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE jitlob għalhekk li ssir evalwazzjoni tas-servizzi ta’ interess ġenerali fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali tal-Istati Membri, li għandha tkun indipendenti, pluralista, miftuħa, tkopri l-oqsma ekonomiċi, soċjali u ambjentali, u tkun ibbażata fuq sensiela ta’ kriterji u titwettaq f’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati kollha, u b’metodoloġija ta’ evalwazzjoni ġdida armonizzata fuq skala Ewropea abbażi ta’ indikaturi komuni, fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

1.12.

Semestru Ewropew

| 1.13. | Fit-tabella ta’ valutazzjoni soċjali tas-Semestru Ewropew, li għandha l-għan li teżamina s-sitwazzjoni tad-drittijiet soċjali pproklamati fil-Pilastru Ewropew, ma hemmx indikaturi dwar l-SGEIs essenzjali. Għalhekk, il-KESE jitlob li s-servizzi essenzjali msemmija fil-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jkunu parti integrali mit-tabella ta’ valutazzjoni soċjali tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Bis-saħħa tad-Dikjarazzjoni ta’ Göteborg tas-17 ta’ Novembru 2017 dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni impenjaw ruħhom li jissodisfaw il-wegħda, stipulata fit-trattati, ta’ ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna, intiża li twassal għal livell massimu ta’ impjieg u progress soċjali. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-20 prinċipju ewlenin tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali huma intiżi primarjament li jindirizzaw il-lakuni tat-trattati u b’hekk jikkontribwixxu għall-istrutturar tal-ordni legali Ewropew, jirregolaw l-eżerċitar tad-drittijiet fundamentali u jgħinu biex issir konverġenza tal-valuri applikabbli fi ħdan l-ordnijiet nazzjonali u Ewropej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jerġa’ jafferma ċerti drittijiet diġà stabbiliti fl-acquis tal-Unjoni, u jżid prinċipji ġodda li jindirizzaw l-isfidi li jirriżultaw mill-iżviluppi soċjetali, teknoloġiċi u ekonomiċi (1). Dan huwa bbażat fuq l-ammissjoni li attwalment, id-drittijiet soċjali, jew tal-inqas uħud minnhom, ma jiġux regolati u implimentati biżżejjed, fi gradi differenti skont l-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Billi Stat Membru jista’ jinżamm responsabbli għal nonkonformità mal-prinċipji ġenerali tal-liġi tal-UE, “[s]abiex ikunu eżegwibbli legalment, il-prinċipji u d-drittijiet l-ewwel jirrikjedu miżuri ddedikati jew leġislazzjoni li jiġu adottati fil-livell xieraq” (2). |
| --- | --- |

2.4.

3.   Is-servizzi essenzjali

| 3.1. | Il-prinċipju ewlieni nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, bit-titolu “Aċċess għal servizzi essenzjali”, jistabbilixxi li “Kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba, inkluż l-ilma, is-sanitazzjoni, l-enerġija, it-trasport, is-servizzi finanzjarji u l-komunikazzjonijiet diġitali. Għandu jkun disponibbli l-appoġġ għall-aċċess għal dawn is-servizzi għal dawk fil-bżonn”. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-kunċett ta’ “servizzi essenzjali” ma jeżistix fit-Trattati, li jindirizzaw biss servizzi pubbliċi (trasport) u servizzi ta’ interess ġenerali (ekonomiċi u mhux ekonomiċi). Dan il-prinċipju nru 20 ma jipprovdi l-ebda definizzjoni tat-tifsira ta’ “servizzi essenzjali”. Jillimita ruħu għal xi eżempji mingħajr ma jipprovdi lista eżawrjenti. Għall-kuntrarju, il-kunċett ta’ “servizzi essenzjali” huwa stabbilit sew fil-kuntest tal-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti u jkopri ċerti servizzi li jidhru wkoll fi prinċipji oħra tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Għalhekk, id-dritt għal servizzi essenzjali mhuwiex limitat biss għal dawk elenkati fil-prinċipju nru 20, iżda jikkonċerna wkoll prinċipji oħra, b’mod partikolari fl-oqsma tal-kura bikrija tat-tfal u tal-indukrar tat-tfal, il-kura tas-saħħa, l-inklużjoni ta’ persuni b’diżabilità, il-kura fit-tul, l-akkomodazzjoni u l-għajnuna lill-persuni mingħajr dar. L-implimentazzjoni tad-dritt ta’ aċċess għal servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba għandha għalhekk tkun segwita minn miżuri konkreti kemm għall-SGEIs kif ukoll għall-oqsma msemmija hawn fuq. F’dan il-kuntest, il-KESE jfakkar fir-responsabbiltà u s-setgħa diskrezzjonali wiesgħa tal-Istati Membri biex jiddefinixxu, jorganizzaw u jiffinanzjaw servizzi ta’ interess ġenerali li jissodisfaw il-ħtiġijiet taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe definizzjoni, u fid-dawl tal-eżempji ta’ servizzi elenkati fil-prinċipju nru 20, huwa ċar li din hija kwistjoni ta’ “servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali”, soġġetti għal obbligi ta’ servizz universali jew ta’ servizz pubbliku koperti mill-Artikolu 36 tal-Karta Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali u mill-Artikolu 14 tat-TFUE, u mill-Protokoll Nru 26 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Għalhekk, il-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali sempliċement jerġa’ jafferma d-drittijiet eżistenti fit-Trattat. Madankollu, ta’ min josserva li d-dispożizzjonijiet ta’ interpretazzjoni tal-Protokoll Nru 26 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali (SGIs), anness mat-TFUE, imorru lil hinn minn sempliċi garanzija ta’ “aċess ta’ kwalità tajba” u jipprevedu livell għoli f’termini ta’ kwalità, sigurtà u affordability[sic], it-trattament indaqs u l-promozzjoni ta’ aċċess universali u tad-drittijiet tal-utenti. Peress li fil-fehma tal-KESE, l-SGEIs huma elementi indispensabbli ta’ struttura tal-ġustizzja soċjali, huwa japprova l-fatt li l-prinċipju nru 20 jikkwalifikahom bħala “servizzi essenzjali”. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Sabiex il-prinċipju pproklamat li “kulħadd għandu d-dritt li jkollu aċċess għal servizzi ta’ kwalità tajba” jkun effettiv, dan għandu jiġi segwit minn miżuri konkreti fil-kuntest tal-iżvilupp sostenibbli u tal-koeżjoni soċjali, u, fl-istess waqt, jeħtieġ li:






  (a) | jiġi żgurat minn dispożizzjonijiet leġislattivi jew regolatorji, li jiddefinixxuh u jistabbilixxu kif jiġi applikat għal kull qasam; |
| --- | --- | --- |

3.6.

(a)

jiġi żgurat minn dispożizzjonijiet leġislattivi jew regolatorji, li jiddefinixxuh u jistabbilixxu kif jiġi applikat għal kull qasam;

| (b) | jiġi ddefinit il-kumpens li l-persuni jistgħu jitolbu fil-każ li l-prinċipju ma jiġix rispettat; |
| --- | --- |

(b)

jiġi ddefinit il-kumpens li l-persuni jistgħu jitolbu fil-każ li l-prinċipju ma jiġix rispettat;

| (c) | ikun jista’ jkun soġġett għal appelli, ilmenti jew rimedji ġudizzjarji, individwali jew b’azzjonijiet kollettivi. |
| --- | --- |

(c)

ikun jista’ jkun soġġett għal appelli, ilmenti jew rimedji ġudizzjarji, individwali jew b’azzjonijiet kollettivi.

| 3.7. | Is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, bħall-elettriku, it-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq, il-komunikazzjonijiet elettroniċi u postali, magħrufa bħala “industriji ta’ netwerk”, ilhom mis-snin tmenin isegwu proċess ta’ Ewropizzazzjoni u ta’ liberalizzazzjoni progressiv speċifiku bil-għan li jiġi stabbilit is-suq uniku. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Madankollu, malajr sar ċar li dawn is-servizzi ma jistgħux joperaw biss skont ir-regoli komuni tal-kompetizzjoni u tas-suq, iżda li regoli speċifiċi huma indispensabbli biex jiġi żgurat li kull ċittadin ikollu aċċess affordabbli għal dawn is-servizzi meqjusa bħala essenzjali u rikonoxxuti bħala valuri komuni tal-Unjoni. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ir-rikonoxximent tagħhom fil-liġi primarja ġie aġġornat bit-Trattat ta’ Lisbona. Il-Protokoll Nru 26 tat-TFUE jispeċifika l-valuri komuni tal-Unjoni u b’mod partikolari s-sitt valuri li għandhom japplikaw għall-SGEIs kollha madwar l-Unjoni Ewropea: “livell għoli f’termini ta’ kwalità, sigurtà u affordability[sic], it-trattament indaqs u l-promozzjoni ta’ aċċess universali u tad-drittijiet tal-utenti”. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Evalwazzjoni tal-applikazzjoni tal-Protokoll Nru 26

| 4.1. | Ma teżisti l-ebda analiżi evalwattiva ġenerali tal-effetti pożittivi (tnaqqis fil-prezzijiet, diversifikazzjoni tal-provvista) u tal-effetti negattivi (żieda fil-prezzijiet, ħolqien ta’ oligopolji, skimming fis-suq, insigurtà tal-impjiegi, dumping soċjali) tal-politika ta’ liberalizzazzjoni tal-SGEIs. Ċerti servizzi essenzjali inklużi fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jikkontribwixxu b’mod effettiv għall-progress ekonomiku u soċjali u għar-relazzjonijiet soċjali. Fir-rigward ta’ servizzi oħra, l-introduzzjoni tal-kompetizzjoni wasslet għal żieda fit-tariffi u/jew għal tnaqqis fil-kompiti ta’ servizz pubbliku (3). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Mhux l-Unjoni u l-Istati Membri biss għandhom l-obbligu iżjed strett li jiżguraw li l-SGEIs joperaw b’mod effettiv, li jfisser, b’mod partikolari, li l-evalwazzjoni ta’ prestazzjoni ta’ servizzi bħal dawn għandha tkun proċess kontinwu, iżda jeħtieġ ukoll li l-istituzzjonijiet deċiżjonali jiddefinixxu b’mod ċar il-kunċetti, l-objettivi u l-kompiti. Sakemm dan jitwettaq, l-evalwazzjonijiet ta’ prestazzjoni ma jistgħux jgħinu biex jiżguraw liċ-ċittadini l-SGEIs li huma għandhom id-dritt għalihom mingħand l-istituzzjonijiet nazzjonali u Ewropej tagħhom. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Fil-bidu tas-snin 2000, il-Kummissjoni bdiet twettaq, kull sena, evalwazzjoni orizzontali tal-prestazzjoni tal-industriji ta’ netwerk fuq il-bażi tan-nota metodoloġika dwar l-evalwazzjoni orizzontali tal-SGEIs (4). Dawn ir-rapporti kienu jiġu ppreżentati u diskussi b’mod regolari fi ħdan il-KESE f’seduta pubblika. Fl-2007, il-Kummissjoni kkoorganizzat mal-KESE sessjoni ta’ ħidma dwar metodoloġija ta’ evalwazzjoni ġdida fuq il-bażi ta’ studju ta’ konsulent estern, iżda l-idea li ssir evalwazzjoni tal-SGIs imsemmija mbagħad twarrbet u intesiet. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jtenni t-talba li għamel fl-Opinjoni fuq inizjattiva proprja tiegħu dwar “Evalwazzjoni indipendenti tas-servizzi ta’ interess ġenerali” (5), fejn talab li ssir evalwazzjoni tal-SGIs fil-livell nazzjonali, reġjonali jew lokali tal-Istati Membri, li għandha tkun indipendenti, pluralista, kontradittorja, tkopri l-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali, u tkun ibbażata fuq sensiela ta’ kriterji u titwettaq f’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati kollha b’metodoloġija ta’ evalwazzjoni ġdida armonizzata fuq skala Ewropea abbażi ta’ indikaturi komuni, fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Dritt ta’ aċċess għal servizzi essenzjali

| 5.1. | Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (Artikolu 36) tgħid li l-UE “tirrikonoxxi u tirrispetta l-aċċess għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali kif previst fil-liġijiet u l-prattiċi nazzjonali, skont it-Trattati” u titlob li l-UE tpoġġihom fost id-drittijiet fundamentali, “sabiex tippromovi l-koeżjoni soċjali u territorjali tal-Unjoni”. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Għalhekk, il-prinċipju ewlieni nru 20 tal-Pilastru jerġa’ jafferma biss id-dritt li kulħadd għandu jkollu aċċess għal SGIs ta’ kwalità tajba bħala element tal-valuri komuni tal-UE. Bħall-Protokoll Nru 26, il-Pilastru ma jiddefinixxix il-kundizzjonijiet ta’ aċċess, il-livell ta’ garanzija u l-proċeduri ta’ rimedju. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jqis li l-kunċett ta’ aċċess garantit għal kulħadd huwa bbażat fuq il-prinċipji tat-trattament indaqs, is-solidarjetà, l-universalità, il-kontinwità, il-prossimità mal-utent u l-affordabbiltà. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Trattament indaqs

| 6.1. | Fir-rigward tal-SGIs, it-trattament indaqs huwa bbażat fuq aċċess indaqs (aċċess universali), għall-utenti, f’sitwazzjonijiet simili, għas-servizzi nazzjonali u transkonfinali, bil-projbizzjoni ta’ kwalunkwe diskriminazzjoni jew esklużjoni soċjali ta’ kwalunkwe natura (nazzjonalità, ġeneru, post ta’ residenza, diżabilità, età, eċċ.). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Madankollu, it-trattament indaqs jew l-obbligu ta’ nondiskriminazzjoni ma jimpedixxix l-adozzjoni ta’ miżuri li jipprevedu vantaġġi speċifiċi għal ċerti kategoriji tal-utenti (persuni iżjed imdaħħlin fl-età, persuni b’diżabilità jew b’mobbiltà mnaqqsa, eċċ.). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Għal ċerti servizzi, id-dritt ta’ aċċess universali huwa mistenni li jkun żgurat minn servizz universali jew minn obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq il-fornituri tas-servizzi. |
| --- | --- |

6.3.

7.   Servizz universali

| 7.1. | Is-servizz universali huwa ġġustifikat fil-kuntest tal-liberalizzazzjoni ta’ ċerti SGEIs li għalihom is-suq waħdu ma jistax joffri kopertura territorjali sħiħa, prezzijiet affordabbli jew kwalità adegwata ta’ servizz. Dan jinkludi sensiela ta’ rekwiżiti ta’ interess ġenerali li jiżguraw li ċerti servizzi speċifikati minn qabel jsiru disponibbli għall-konsumaturi u l-utenti kollha fit-territorju kollu ta’ Stat Membru, indipendentement mill-post ġeografiku, u, fid-dawl ta’ kundizzjonijiet nazzjonali speċifiċi, bi prezz affordabbli (6). S’issa, servizz universali ġie ddefinit fil-livell tal-UE fis-setturi tal-kommunikazzjonijiet elettroniċi, tal-posta, tal-elettriku u tas-servizzi bankarji biss. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Għalhekk, id-definizzjoni ta’ servizz universali tkopri biss “ċerti servizzi”, jiġifieri dawk elenkati f’lista eżawrjenti ta’ servizzi. Għalhekk, is-servizz universali ma jfissirx universalità peress li ma jiggarantixxix aċċess għas-servizzi kollha pprovduti fis-suq. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Dan japplika l-aktar għall-komunikazzjonijiet elettroniċi (7), li s-servizzi tagħhom inklużi fis-servizz universali ġew issuperati fil-biċċa l-kbira tagħhom mill-iżviluppi teknoloġiċi u ma għadhomx jissodisfaw l-għodod ta’ komunikazzjoni moderni offruti fis-suq. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Ħafna Stati Membri, territorji jew agglomerazzjonijiet għadhom lura mil-lat tal-komunikazzjoniiet elettroniċi b’veloċità għolja u/jew tal-kopertura territorjali sħiħa fit-telefonija mobbli (żoni griżi jew bojod), li llum il-ġurnata jirrappreżentaw fattur essenzjali għat-titjib tal-kundizzjonijiet tal-ħajja, pereżempju billi jiffaċilitaw l-aċċess għall-kura tas-saħħa, għall-edukazzjoni u għal servizzi pubbliċi oħra. B’hekk jirriżulta li n-nuqqasijiet attwali tas-“servizz universali ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi” jkomplu jaggravaw id-distakk diġitali. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Madankollu, skont id-Direttiva rilevanti, “[i]l-kunċett ta’ servizz universali għandu jevolvi biex jirrifletti l-avvanzi fit-teknoloġija, fl-iżviluppi tas-suq u fil-bidliet fit-talba tal-utent” (8). Għal dan il-għan, skont id-Direttiva msemmija hawn fuq, il-Kummissjoni għandha tirrevedi kull tliet snin il-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizz universali, b’mod partikolari bil-għan li tipproponi emendi jew id-definizzjoni mill-ġdid tiegħu lill-Parlament Ewropew jew lill-Kunsill. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Għalhekk, il-KESE jirrakkomanda li l-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-komunikazzjonijiet elettroniċi jiġu adattati għall-iżviluppi teknoloġiċi u b’mod partikolari li tiġi imposta kopertura territorjali sħiħa fit-telefonija mobbli u l-broadband. |
| --- | --- |

7.6.

8.   Obbligi ta’ servizz pubbliku

| 8.1. | Għal ċerti SGEIs li ma jibenefikawx minn servizz universali, id-dritt ta’ aċċess universali huwa kopert minn obbligi ta’ servizz pubbliku li jiġu imposti fuq il-fornituri ta’ tali servizzi. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | It-trasport pubbliku tal-passiġġieri bit-triq u bil-ferrovija, pereżempju, ma jibbenefikax minn servizz universali; dan huwa soġġett għal obbligi ta’ servizz pubbliku, li huma ddefiniti (9) bħala “rekwiżit definit jew determinat minn awtorità kompetenti sabiex jiġu żgurati servizzi tat-trasport pubbliku għall-passiġġieri fl-interess ġenerali li operatur, li kieku kellu jqis l-interessi kummerċjali tiegħu, ma jassumix jew ma jassumix sal-istess punt jew taħt l-istess kondizzjonijiet mingħajr kumpens”. Dan jimplika li servizz tat-trasport pubbliku, li jissodisfa ħtieġa tal-utenti, ma għandux jopera neċessarjament skont ir-regoli tas-suq. Madankollu, f’bosta Stati Membri, linji ferrovjarji u tat-toroq tat-trasport pubbliku tal-passiġġieri qed jitneħħew jew ma ssirilhomx manutenzjoni fiż-żoni rurali jew b’popolazzjoni baxxa, għal raġunijiet ta’ profittabbiltà. Dan japplika wkoll għal servizzi oħra bħas-servizzi tal-posta (l-għeluq tal-uffiċċji) jew dawk bankarji (l-għeluq ta’ fergħat). |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Għalhekk, il-KESE jitlob li jiġi ċċarat il-kunċett tal-aċċess universali għall-SGEIs u li jiġu introdotti miżuri leġislattivi li jobbligaw lill-Istati Membri jiddefinixxu indikaturi ta’ aċċess universali għal kull SGEI (densità tal-punti ta’ aċċess għas-servizz, distanza massima sal-punt ta’ aċċess, regolarità tas-servizz, numru ta’ uffiċċji, eċċ.). |
| --- | --- |

8.3.

9.   Affordabbiltà

| 9.1. | Fl-aħjar xenarju possibbli, is-suq jista’ biss jipproponi prezz fiss skont l-ispejjeż, u dan ma jistax jiggarantixxi l-aċċess ta’ kulħadd għal SGEI bi prezz affordabbli. Għalhekk, wieħed mill-perikli tal-kompetizzjoni ħielsa huwa t-tentazzjoni min-naħa tal-fornituri ta’ SGEI li jfornu biss lill-klijenti li jitqiesu a priori bħala “solventi”. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Sabiex jingħeleb dan ir-riskju, il-Protokoll Nru 26 jitlob li l-Istati Membri jiżguraw li kull SGEI jkollu livell għoli ta’ affordabbiltà. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | L-affordabbiltà hija ddefinita bħala prezz tas-servizzi għall-konsumaturi bi dħul baxx/medju meta mqabbel ma’ dak tal-konsumaturi b’livelli ta’ dħul differenti (10). |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Għalhekk, ir-rekwiżit ta’ servizz finanzjarjament affordabbli huwa fattur importanti fil-ġlieda kontra l-esklużjoni soċjali sabiex kulħadd ikollu aċċess għal SGEIs ikun xi jkun id-dħul tiegħu jew tagħha. Madankollu, il-prinċipju Nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jidher aktar ristrett fis-sens li “għandu jkun disponibbli l-appoġġ għall-aċċess għal dawn is-servizzi għal dawk fil-bżonn” (biss). |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Qed isir aktar ċar li l-garanzija ta’ aċċess affordabbli ma ssirx permezz ta’ tariffa soċjali meqjusa bħala “raġonevoli”, iżda permezz ta’ għajnuna soċjali li tkun esklużivament għal dawk l-aktar foqra. Madankollu, mhumiex biss il-persuni l-aktar fil-bżonn li qed jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi serji biex jaċċessaw l-SGEIs. |
| --- | --- |

9.5.

| 9.6. | Xi drabi, jekk l-għan ta’ aċċess affordabbli għal kulħadd ma jintlaħaqx, l-awtoritajiet regolatorji japplikaw miżuri ta’ regolazzjoni tal-prezzijiet. Għaldaqstant, il-Kummissjoni u l-leġislatur Ewropew intervjenew permezz ta’ regolament biex ibaxxu u mbagħad jabolixxu l-kontijiet tal-komunikazzjoni mobbli fi ħdan l-UE (tariffa tar-roaming) jekk l-utent ikun qed jivvjaġġa fl-UE, iżda mhux jekk iċempel lil korrispondent fl-UE mid-dar tiegħu. Fil-Proposta tagħha għal Regolament dwar servizzi ta’ konsenja tal-pakketti transfruntiera, il-Kummissjoni tħabbar miżuri vinkolanti jekk is-sitwazzjoni ta’ prezzijiet għoljin wisq applikati mill-impriżi ta’ konsenja ta’ pakketti transfruntiera ma titjiebx qabel tmiem l-2018 (11). |
| --- | --- |

9.6.

| 9.7. | Fir-rigward tal-evalwazzjoni ta’ prezzijiet affordabbli, il-KESE ilu snin jappella għall-kjarifika tal-kunċett tal-affordabbiltà tal-SGEIs u għall-introduzzjoni ta’ miżuri leġislattivi li jobbligaw lill-Istati Membri li jiddefinixxu indikaturi biex jiddeterminaw l-affordabbiltà. |
| --- | --- |

9.7.

| 9.8. | Il-KESE jtenni t-talba tiegħu li tiġi stabbilita l-affordabbiltà billi jiġi identifikat pakkett ta’ servizzi meqjusa bħala essenzjali, fejn il-kontribuzzjoni ta’ kwalunkwe unità domestika għal kull wieħed minn dawn is-servizzi tiġi stabbilita skont dak li huwa aċċettabbli b’rabta mal-paga minima soċjali/dħul minimu; malli din ir-rata tinqabeż, il-prezzijiet jitqiesu bħala eċċessivi u jkunu jeħtieġu miżuri regolatorji, jew għandhom ikunu eliġibbli għal appoġġ pubbliku. |
| --- | --- |

9.8.

10.   Servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba

| 10.1. | Il-Protokoll Nru 26 jitlob lill-Istati Membri jiżguraw livell għoli ta’ kwalità tal-SGEIs, filwaqt li l-Pilastru huwa limitat għal sempliċi servizz essenzjali “ta’ kwalità tajba”. |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | Fi kwalunkwe każ, servizz ta’ kwalità tajba huwa dak li jkun sodisfaċenti għall-utenti. Biex dan jinkiseb, jeħtieġ li jiġu identifikati l-utenti, il-ħtiġijiet tagħhom u l-aspettattivi tagħhom. Madankollu, l-aspettattivi spiss jiġu espressi wara, meta l-utent jilmenta dwar xi ħaġa li tkun marret ħażin. |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | L-istandards ta’ kwalità jiġu stabbiliti fil-livell tal-UE f’diversi SGIs bħas-servizzi tal-posta, il-komunikazzjonijiet elettroniċi, il-provvista tal-ilma, il-ġbir tal-iskart, it-trasport tal-passiġġieri, is-servizzi soċjali ta’ interess ġenerali, eċċ. Dawn l-istandards ivarjaw u xi drabi jkunu modesti wisq. Pereżempju, għalkemm il-maġġoranza tal-Ewropej għandhom aċċess għal ilma tax-xorb ta’ kwalità tajba, f’ċerti Stati Membri, ħafna ċittadini jippreferu jikkonsmaw l-ilma fil-fliexken minħabba li jqisu t-togħma tal-ilma tal-vit bħala mhix tajba. Jenħtieġ aġġornament regolari tal-istandards attwali biex tiżdied il-fiduċja tal-konsumatur u tittejjeb il-kwalità tal-ilma tal-vit u, b’hekk, dan ikollu impatt pożittiv fuq l-ambjent billi jitnaqqas l-iskart tal-plastik. |
| --- | --- |

10.3.

| 10.4. | Il-kwalità tas-servizz hija fattur essenzjali f’evalwazzjoni kif propost mill-KESE hawn fuq. Għalhekk, fir-rigward tal-SGEIs, l-Istati Membri għandhom jadottaw indikaturi dwar il-perċezzjonijiet ta’ sodisfazzjon bħar-rapidità, il-puntwalità, l-affidabbiltà, il-kumdità, id-disponibbiltà, il-kompetenza u l-għajnuna tal-fornituri, eċċ. Il-kwalità tkopri wkoll aspetti bħall-ambjent, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-protezzjoni tal-konsumaturi. |
| --- | --- |

10.4.

| 10.5. | Il-kwalità tas-servizzi hija direttament marbuta mad-drittijiet tal-konsumaturi. Għal ċerti SGEIs (it-trasport ferrovjarju, il-posta), fil-każ ta’ nuqqas ta’ kwalità (dewmien jew kanċellazzjoni tal-ferroviji jew tal-ajruplani, telf jew ħsara ta’ oġġetti postali), il-leġislazzjoni Ewropea tipprevedi kumpens. Minħabba n-nuqqasijiet kbar tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija f’ċerti Stati Membri, il-KESE għandu l-impressjoni li ċerti fornituri jippreferu jħallsu kumpens (żgħir) milli jinvestu fil-kwalità. Barra minn hekk, f’bosta Stati Membri, id-drittijiet ta’ kumpens fil-każ ta’ dewmien huma limitati għal-linji ewlenin, filwaqt li s-servizzi ferrovjarji urbani, suburbani u reġjonali tat-trasport tal-passiġġieri huma esklużi minn kwalunkwe kumpens, skont id-derogi awtorizzati mil-leġislazzjoni Ewropea (12). |
| --- | --- |

10.5.

| 10.6. | Il-KESE jitlob li tiġi applikata s-sistema ta’ kumpens fil-każ ta’ dewmien għall-passiġġieri kollha bil-ferrovija, tkun xi tkun id-distanza, u li jiġi stabbilit id-dritt għal kumpens għal kull nofs siegħa ta’ dewmien vis-a-vis il-ħin normali tal-wasla b’rabta mal-iskeda uffiċjali jew għal kull 15-il minuta ta’ dewmien vis-a-vis il-ħin tat-tluq. |
| --- | --- |

10.6.

| 10.7. | Fil-kuntest tad-drittijiet tal-konsumaturi, bħala regola ġenerali, il-KESE jitlob li jingħata kumpens għal kull SGI fil-każ ta’ nonkonformità mal-obbligi ta’ servizz pubbliku. |
| --- | --- |

10.7.

11.   Tabella ta’ valutazzjoni soċjali tas-Semestru Ewropew

| 11.1. | It-tabella ta’ valutazzjoni soċjali tas-Semestru Ewropew għandha l-għan li tidentifika l-isfidi soċjali li jiffaċċjaw l-Istati Membri fl-applikazzjoni tal-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. |
| --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Dan l-istrument tal-ewwel analiżi li jiġi kkombinat ma’ analiżi aktar dettaljata fil-livell ta’ kull pajjiż huwa maħsub biex jeżamina s-sitwazzjoni tad-drittijiet soċjali pproklamati fil-Pilastru Ewropew mill-perspettiva tal-indikaturi ewlenin tat-tabella ta’ valutazzjoni soċjali. Madankollu, fost l-indikaturi ewlenin u l-indikaturi sekondarji kollha tat-tabella ta’ valutazzjoni soċjali, li jidhru fl-anness statistiku tar-rapporti tal-pajjiżi, huma nieqsa s-servizzi essenzjali msemmija fil-prinċipju ewlieni nru 20 tal-Pilastru. |
| --- | --- |

11.2.

| 11.3. | Għalhekk, il-KESE jitlob li s-servizzi essenzjali msemmija fil-prinċipju nru 20 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jkunu parti integrali mit-tabella ta’ valutazzjoni soċjali tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

11.3.

Brussell, it-22 ta’ Mejju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Premessa 14 tal-Preambolu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

1

(2)  Premessa 14 tal-Preambolu tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

2

(3)  Ara l-istħarriġ tal-Ewrobarometru dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali.

3

(4)  COM(2002) 331 final (mhux disponibbli bil-Malti).

4

(5)  267/2008.

5

(6)  Green Paper tal-21 ta’ Mejju 2003 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali (mhux disponibbli bil-Malti).

6

(7)  Direttiva 2002/22/KE tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi.

7

(8)  Premessa 1 tad-Direttiva 2002/22/KE tas-7 ta’ Marzu 2002.

8

(9)  Ir-Regolament (KE) Nru 1370/2007 tat-23 ta’ Ottubru 2007.

9

(10)  COM(2002) 331 final (mhux disponibbli bil-Malti).

10

(11)  Proposta għal Regolament COM(2016) 285 final.

11

(12)  Regolament (KE) Nru 1370/2007 tat-23 ta’ Ottubru 2007.

12

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/14 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/14

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “Lejn konverġenza ekonomika u kompetittività aħjar fil-makroreġjuni, bħall-Istrateġija Ewropea għar-Reġjun tad-Danubju — ir-rwol tar-raggruppamenti transnazzjonali”

(opinjoni esploratorja)

(2019/C 282/03)

Relatur: Dimitris DIMITRIADIS

| Konsultazzjoni | 20.9.2018
  Ittra mingħand Victor NEGRESCU, Ministru Delegat għall-Affarijiet Ewropej tar-Rumanija |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-TFUE |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Adottata fis-sezzjoni | 4.6.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 202/1/2 |

Konsultazzjoni

20.9.2018

Ittra mingħand Victor NEGRESCU, Ministru Delegat għall-Affarijiet Ewropej tar-Rumanija

Bażi legali

Artikolu 304 tat-TFUE

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni

4.6.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

202/1/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jirrikonoxxi li l-kooperazzjoni interreġjonali u transnazzjonali li tibni fuq ir-rabtiet soċjoekonomiċi u kulturali storiċi li diġà jeżistu hija r-reazzjoni meħtieġa għall-isfidi li jirriżultaw minn espansjoni li qed tevolvi malajr tal-Unjoni Ewropea (UE), indotta parzjalment mill-kompetizzjoni globali intensifikata u l-impuls li jirriżulta biex jitkabbru s-swieq ikkontrollati, kemm f’termini ġeografiċi kif ukoll ekonomiċi. Huwa ta’ importanza kbira li tiġi stabbilita sistema ta’ kollaborazzjoni transfruntiera u transsettorjali interkonnessa, ibbażata fuq il-governanza f’diversi livelli, u li jitwassal qafas strateġiku għal poli tematiċi biex l-istituzzjonijiet ta’ finanzjament jimplimentaw proġetti mmirati tajjeb f’makroreġjun kwalunkwe. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Fl-ewwel 10 snin tal-operat tagħhom, l-erba’ strateġiji makroreġjonali servew bħala għodod utli għall-politika ta’ koeżjoni, primarjament billi saħħew l-integrazzjoni u l-kooperazzjoni u billi identifikaw proċessi ta’ żvilupp importanti li jinvolvu ċ-ċittadini u r-reġjuni. Dawn l-istrateġiji jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ Ewropa aktar profonda u usa’ billi jinvolvu pajjiżi kandidati u tal-viċinat b’kundizzjonijiet ekwi u billi jrawmu l-iskambju tal-esperjenza. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Madankollu, il-prestazzjoni, f’termini tat-tnaqqis tad-disparitajiet soċjali u spazjali u t-tisħiħ tas-sostenibbiltà ambjentali, għadha modesta. Dan x’aktarx huwa minħabba l-kumplessità tal-governanza u tal-arranġamenti intergovernattivi, il-livell tal-burokrazija, in-nuqqas ta’ omoġeneità transreġjonali meta jiġu implimentati strateġiji konġunti miftiehma, u l-involviment insuffiċjenti tal-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jappoġġja l-fatt li l-istrateġiji makroreġjonali għandhom jinftiehmu bħala laboratorji għall-iżvilupp ta’ approċċ minn isfel għal fuq bil-għan li jissolvew l-isfidi l-ġodda li qed tiffaċċja s-soċjetà u l-ekonomija tal-Ewropa. Dawn l-isfidi jikkonċernaw oqsma bħall-migrazzjoni, il-provvista tal-enerġija sostenibbli, is-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u d-diġitalizzazzjoni, u ma jistgħux jiġu indirizzati minn pajjiżi, reġjuni jew muniċipalitajiet individwali. Il-kooperazzjoni transreġjonali internazzjonali hija aktar effettiva u tippermetti soluzzjonijiet konġunti. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | L-istrateġiji makroreġjonali jistgħu jagħtu spinta lill-integrazzjoni Ewropea, u jservu bħala l-qafas strateġiku ewlieni għall-politika ta’ koeżjoni u ta’ sostenibbiltà. L-istrateġiji makroreġjonali għandhom jiġu ffinanzjati flimkien ma’ programmi speċjali bħall-programm ta’ Azzjoni Innovattiva Urbana. Jidher xieraq li fil-proċess ta’ programmazzjoni rivedut għall-koeżjoni 2020+ jiġi integrat l-użu obbligatorju tal-qafas strateġiku tematiku li jirriżulta mill-istrateġiji makroreġjonali, b’rabta ma’ politiki oħra u fir-rigward tat-tkabbir tal-UE u r-relazzjonijiet tagħha mal-viċinat. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Barra minn hekk, l-istrateġiji makroreġjonali għandhom ikunu mmirati wkoll lejn il-firxa ta’ politiki promossi taħt l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli, adottata fl-2015. Dan se jsaħħaħ il-viżibbiltà u r-rikonoxximent internazzjonali tal-kooperazzjoni reġjonali u l-appoġġ għaliha fil-qafas tal-erba’ strateġiji makroreġjonali. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Abbażi tad-diskussjoni dettaljata ta’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jipprovdi fit-taqsima 5 ta’ din l-Opinjoni lista ta’ proposti ta’ politika speċifiċi. Dawn jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej: (i) flimkien man-neċessità għal interventi ta’ politika msaħħa, jeħtieġ li nnaqqsu l-piż burokratiku; (ii) nintroduċu netwerking, interkonnessjoni u ġestjoni funzjonali ta’ bażijiet tad-data eżistenti u ngħinu lill-pubbliku jagħmel użu minn data u informazzjoni eżistenti; (iii) nipprijoritizzaw in-netwerking u r-raggruppar tal-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, kemm fis-sens ġeografiku (raggruppamenti transreġjonali u sħubijiet bejn ir-raggruppamenti) kif ukoll f’sens settorjali (skont l-approċċ tal-ispiral kwadruplu); (iv) fil-futur, l-istrateġiji makroreġjonali se jibbenefikaw b’mod sinifikanti minn netwerks effiċjenti għal attivitajiet edukattivi b’rabta mad-diġitalizzazzjoni tal-produzzjoni, kif ukoll minn inizjattivi mmirati lejn riċerka interreġjonali effettiva u ekosistemi ta’ innovazzjoni, f’attivitajiet bażiċi u applikati tar-R&Ż. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji ta’ komunikazzjoni makroreġjonali għall-partijiet interessati jaqdu rwol ta’ appoġġ qawwi fit-tisħiħ tal-viżibbiltà, it-trawwim tan-netwerking u l-parteċipazzjoni. Il-konsolidazzjoni tal-komunikazzjoni u l-bini tal-fiduċja bejn il-governanza ċentrali tal-istrateġiji makroreġjonali u l-imsieħba soċjali, is-settur tan-negozju, l-atturi lokali, is-soċjetà ċivili, u d-dinja akkademika għandhom jiġu appoġġjati aktar permezz ta’ seduti, u Ġranet ta’ Parteċipazzjoni nazzjonali u makroreġjonali. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Sfond għal din l-opinjoni

| 2.1. | L-istrateġiji makroreġjonali tal-UE tnedew bħala għodod biex jiffaċilitaw l-implimentazzjoni transnazzjonali tal-politiki, u b’hekk irawmu l-koeżjoni f’żoni ġeografiċi akbar. Wieħed mill-għanijiet tagħhom kien li jiżdiedu l-kompetittività u l-iżvilupp soċjoekonomiku f’oqsma li jestendu fuq diversi stati, inklużi Stati Membri li mhumiex fl-UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Din l-opinjoni esploratorja kienet maħsuba l-ewwel nett bħala Opinjoni fuq inizjattiva proprja biex tirrevedi d-dokumenti ta’ politika eżistenti tal-UE f’dan il-qasam, inkluż ir-Rapport tal-PE dwar l-implimentazzjoni ta’ strateġiji makroreġjonali (1), u abbażi tal-evalwazzjonijiet eżistenti tal-KESE tal-politika tal-UE għat-tisħiħ tal-kooperazzjoni u l-konverġenza transfruntiera. Wara t-talba mill-Presidenza Rumena, is-suġġett ġie estiż aktar biex jinkludi l-importanza tar-raggruppamenti transnazzjonali (2) fit-tisħiħ tal-konverġenza u l-kompetittività fil-makroreġjuni. L-għan ewlieni tal-Opinjoni huwa li tissuġġerixxi modi biex l-istrateġiji makroreġjonali jiġu mmirati u implimentati aħjar. Dan isir, l-ewwel nett, billi jiġu identifikati l-ħtiġijiet speċifiċi fir-reġjun kollu aktar mill-qrib, u b’hekk jiġi żgurat li jkun hemm riżultati tanġibbli u, it-tieni, billi jiġu motivati l-partijiet interessati biex ikunu involuti b’mod attiv, filwaqt li jitqies il-prinċipju tat-“tliet ebda”. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-Opinjoni hija konformi mal-prijoritajiet politiċi tal-KESE għall-2018, b’mod partikolari dwar “it-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u territorjali u l-infurzar tad-drittijiet fundamentali”. Hija wkoll konformi mal-azzjonijiet prijoritarji tal-Kumitat taħt il-Presidenza ta’ sitt xhur tal-Kunsill tal-UE, u mal-interessi tal-industrija, id-dinja akkademika, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili fil-makroreġjuni. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-Opinjoni hija mistennija li jkollha influwenza kostruttiva fuq dawk li jfasslu l-politika fl-Ewropa kollha, billi tipprovdi analiżi oġġettiva u suġġerimenti prattiċi dwar kif tista’ tittejjeb l-implimentazzjoni tal-istrateġiji makroreġjonali. Se tispeċifika wkoll jekk huwiex meħtieġ li jiżdied il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom u liema strumenti innovattivi jistgħu jiġu ssuġġeriti biex tiġi inċentivata l-kooperazzjoni bejn il-partijiet interessati, inklużi l-opportunitajiet li ġejjin minn raggruppamenti transnazzjonali u intersezzjonali. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Kummenti ġenerali: l-iżvilupp tal-istrateġiji makroreġjonali s’issa

| 3.1. | Il-prestazzjoni tal-istrateġiji makroreġjonali sofriet minħabba l-kumplessità tal-arranġamenti ta’ governanza, il-livell ta’ burokrazija f’diversi pajjiżi u n-nuqqas ta’ omoġeneità fil-mod li bih ġew implimentati l-istrateġiji konġunti miftiehma fir-reġjuni involuti. Dan wassal għal involviment insuffiċjenti tal-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. B’riżultat ta’ dan, sar meħtieġ monitoraġġ aħjar tal-implimentazzjoni tal-istrateġiji makroreġjonali bl-użu ta’ indikaturi adatti. Dan jeħtieġ data affidabbli u komparabbli, li min-naħa tagħha trid tkun dettaljata biżżejjed biex tirrifletti s-sitwazzjoni fiż-żona kollha inkwistjoni (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Analiżi reċenti turi li l-erba’ strateġiji makroreġjonali approvati s’issa – fil-Baħar Baltiku, fir-Reġjun Adrijatiku u Jonju, ir-Reġjun tad-Danubju u r-Reġjun tal-Alpi – ivarjaw b’mod konsiderevoli f’termini tal-livell ta’ żvilupp ekonomiku tal-pajjiżi parteċipanti. Intwera li l-prestazzjoni ekonomika taffettwa b’mod qawwi kemm il-livell ta’ kooperazzjoni reġjonali kif ukoll l-effettività tal-implimentazzjoni tal-politika. Barra minn hekk, problemi bħal impenn, sjieda, riżorsi u, b’mod partikolari, governanza mhux effettiva, jippersistu f’oqsma speċifiċi. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Minkejja n-nuqqas ta’ omoġeneità fil-prestazzjoni makroekonomika, il-makroreġjun tad-Danubju huwa kkaratterizzat minn relazzjonijiet b’saħħithom bejn diversi żoni fir-reġjun u minn integrazzjoni sodisfaċenti fl-oqsma tal-kummerċ, l-investiment u l-enerġija. Madankollu, l-istampa tinbidel f’dak li għandu x’jaqsam mal-kompetittività, b’differenzi sinifikanti, speċjalment bejn iż-żoni urbani u dawk rurali. Jeżistu wkoll varjazzjonijiet kbar fir-rigward tal-governanza u l-aspetti istituzzjonali. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | L-erba’ strateġiji makroreġjonali jidhru li ġabu flimkien b’suċċess atturi differenti, inklużi diversi partijiet interessati privati kif ukoll korpi pubbliċi bejn livelli differenti ta’ gvern. L-istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju (EUSDR), b’mod partikolari, iġġenerat livell għoli ta’ djalogu ta’ politika u kooperazzjoni, inkluż ma’ pajjiżi terzi. F’dan il-kuntest, ta’ min jinnota li l-progress kien fl-aqwa tiegħu f’oqsma b’esperjenza minn qabel ta’ kooperazzjoni, fejn setgħu jiġu sfruttati rabtiet soċjoekonomiċi storiċi aktar profondi. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | L-aspettattivi għoljin fir-rigward tar-riżultat tal-kooperazzjoni multireġjonali apparentament wasslu biex tiġi interpretata b’mod żbaljat l-importanza tal-bini tal-kapaċità istituzzjonali matul il-fażijiet bikrija tal-iżvilupp tal-istrateġiji makroreġjonali. Fid-definizzjoni tal-aġenda ta’ kooperazzjoni fi ħdan makroreġjun kwalunkwe, huwa essenzjali li jiġu enfasizzati kwistjonijiet li jeħtieġu koordinazzjoni transsettorjali u transterritorjali, b’mod partikolari fir-rigward tal-bini tal-kapaċità istituzzjonali. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Is-suċċess globali ta’ strateġija makroreġjonali huwa relatat mal-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ta’ politika permezz ta’ sforzi konġunti bejn il-fruntieri reġjonali. Biex tiġi żgurata prestazzjoni tajba, huwa essenzjali li tiġi stabbilita kooperazzjoni minn isfel għal fuq li tinvolvi l-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, kif ukoll kwalunkwe attur involut miż-żona ġeografika kollha, bl-użu tal-approċċ tal-ispiral kwadruplu. Dawn jistgħu jinkludu atturi mill-industrija, id-dinja akkademika u r-R&Ż, il-governanza (speċjalment lokali u reġjonali), is-soċjetà ċivili u l-ekonomija soċjali. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | B’rabta ma’ dan ta’ hawn fuq huwa l-fatt li l-Kummissjoni appoġġjat b’mod sostanzjali r-raggruppamenti transfruntieri permezz ta’ firxa ta’ oqfsa ta’ programmar u strumenti ta’ finanzjament – Europe INNOVA, Interreg, FEŻR u FSE, speċjalment fir-rigward tal-iżvilupp tal-kapital uman u t-tagħlim tul il-ħajja. Peress li huwa possibbli ingranaġġ akbar ta’ riżorsi lokali u/jew privati oħra, dan il-qafas diġà eżistenti ġie arrikkit bl-appoġġ attwali għas-sħubijiet tar-raggruppamenti strateġiċi Ewropej taħt COSME u proġetti ta’ raggruppamenti INNOSUP-1 għal katini ta’ valur industrijali ġodda taħt l-Orizzont 2020 (4), kif ukoll bl-użu ta’ strumenti bħall-programm “Invest EU”u l-faċilità “Nikkollegaw l-Ewropa”. Hemm ħtieġa qawwija għal azzjoni koordinata mmirata biex tnaqqas l-ostakli burokratiċi u tippromovi direttament il-ħolqien u l-operat ta’ netwerks intraprenditorjali permezz ta’ inċentivi relatati mat-taxxa, appoġġ finanzjarju għal attivitajiet tar-R&Ż u strateġiji olistiċi għall-kummerċjalizzazzjoni transfruntiera. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | L-evalwazzjoni ex-post tal-politika ta’ koeżjoni tirreferi għar-rabta bejn l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti u r-raggruppamenti. L-esperjenza rilevanti wriet li: (i) il-promozzjoni tan-netwerking u l-istabbiliment ta’ raggruppamenti fost il-kumpaniji kienu fost il-mezzi li rnexxew l-iżjed għall-appoġġ tal-innovazzjoni u l-iżvilupp fost l-SMEs. Madankollu, l-użu ta’ din l-għodda kien marġinali. Eżempju ta’ dan huwa l-proġett DanuBioValNet, li jistabbilixxi katini ta’ valur ġodda għal prodotti b’bażi bijoloġika fir-Reġjun tad-Danubju; (ii) l-intermedjazzjoni fil-forma ta’ servizzi ta’ konsulenza u dawk amministrattivi (eż. permezz ta’ aġenziji tal-iżvilupp reġjonali, kmamar tal-kummerċ, maniġers ta’ raggruppamenti, eċċ.) tagħti spinta lill-effettività tan-netwerking u tar-raggruppamenti (5). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Id-differenzi fir-regoli ta’ implimentazzjoni bejn il-pajjiżi qed ikunu ostaklu kbir għat-twettiq ta’ pjani ta’ politika żviluppati b’mod ċentrali. L-effettività tal-kooperazzjoni tista’ tiġi massimizzata biss jekk jiġu adottati approċċi moderni bħal raggruppamenti ta’ proġetti, ktajjen ta’ proġetti u pjattaformi ta’ proġetti, u nimxu minn komunikazzjoni lejn koordinazzjoni u fl-aħħarnett kokreazzjoni. L-ippjanar tal-finanzjament għandu jkun flessibbli u għandu jirrispetta l-kompetenzi u l-kundizzjonijiet ta’ qafas reġjonali. Jeħtieġ li tiġi eżaminata bir-reqqa l-firxa tar-riżorsi u l-istrumenti finanzjarji eżistenti, inkluż l-IPA II, li huwa ta’ importanza kbira. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Sabiex jiġu żgurati koordinazzjoni u governanza aħjar tal-istrateġiji makroreġjonali, ir-rwol tal-partijiet interessati individwali għandu jiġi definit b’mod ċar, speċjalment fir-rigward tal-finanzjament. Il-programmi futuri għandhom jiffaċilitaw il-kollaborazzjoni transnazzjonali lil hinn mill-appoġġ għal proġetti individwali. F’dan ir-rigward, l-aġenti lokali jistgħu jikkoordinaw il-kontributi tagħhom għad-diskussjoni li għaddejja dwar il-prijoritizzazzjoni tal-għanijiet u l-għodod għall-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss 2021-2027. Din tista’ tkun opportunità eċċellenti biex biex jingħata nifs ġdid lill-erba’ strateġiji makroreġjonali u biex jiġu inklużi l-prijoritajiet li jirriżultaw mill-approċċi ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Kummenti speċifiċi: xejriet reċenti li jinfluwenzaw il-futur tal-istrateġiji makroreġjonali

| 4.1. | Kważi għaxar snin mit-tnedija tal-ewwel strateġija makroreġjonali (l-istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Baħar Baltiku — EUSBSR), il-kuntest politiku u soċjoekonomiku attwali fil-livell internazzjonali u reġjonali huwa kkaratterizzat minn diversi xejriet u/jew ħtiġijiet li huma marbuta b’mod ċar mal-istrateġiji makroreġjonali. Se nibdew billi neżaminaw dawk li jirriżultaw mill-iżviluppi strutturali soċjoekonomiċi, qabel ma nanalizzaw ix-xejriet marbuta mal-preservazzjoni ambjentali u l-iskarsezza tar-riżorsi. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-kundizzjonijiet ekonomiċi globali kontemporanji juru li t-toroq ta’ interkonnessjoni huma aktar importanti mill-kontroll ta’ swieq determinati ġeografikament u l-oriġini tar-riżorsi. Dan jixħet dawl fuq is-sinifikat globali tar-reġjun speċifiku, li jibda mill-Baħar Baltiku sal-Lvant tal-Ewropa, il-Baħar l-Iswed, u l-Mediterran (tal-Lvant). Minħabba li l-mobbiltà tal-komoditajiet u l-kapital madwar l-Ewropa u l-Asja hija kruċjali għall-arkitettura ekonomika (u politika) futura, l-interess u t-tensjonijiet fiż-żona speċifika usa’ qed jiżdiedu. Dan jikkonferma wkoll kemm huwa xieraq li jiġu żviluppati strateġiji makroreġjonali speċifiċi. Jafferma wkoll l-importanza globali tas-suċċess tagħhom u jenfasizza prijoritajiet suprareġjonali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | B’rabta mill-qrib ma’ dan huwa l-fatt li l-flussi migratorji ewlenin jgħaddu mir-Reġjun tad-Danubju u r-Reġjun Adrijatiku u Jonju. Flimkien mal-mobbiltà tal-komoditajiet u l-kapital li diġà ssemmew, il-mobbiltà tan-nies ħarġet bħala kwistjoni soċjoekonomika, kulturali u politika ewlenija. Il-kwistjonijiet umanitarji, l-opportunitajiet ekonomiċi u t-tħassib dwar is-sigurtà huma fatturi f’suġġett kritiku u kumpless li jeħtieġ li jiġi inkluż fl-aġenda ta’ kull strateġija makroreġjonali, skont l-acquis soċjopolitiku storiku Ewropew. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-fatt li żewġ strateġiji makroreġjonali tal-UE jikkonċernaw reġjuni li jinsabu madwar baħar jenfasizza l-importanza tal-konnessjonijiet marittimi, l-aspetti ambjentali u l-importanza tal-attivitajiet ekonomiċi relatati mal-baħar. L-aġenti involuti fl-EUSBSR u l-istrateġija tal-UE għar-Reġjun Adrijatiku u Jonju (EUSAIR) għandhom għalhekk jagħtu attenzjoni partikolari lill-prijoritajiet tat-tkabbir blu u lir-riskji u lill-opportunitajiet assoċjati mal-ekonomija blu, li ġew enfasizzati mill-UE, il-KESE, in-NU u d-WWF, fost oħrajn. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Għan strateġiku ewlieni tal-istrateġiji makroreġjonali kien il-promozzjoni tal-konverġenza ekonomika fl-UE, li hija importanti ħafna għas-sostenibbiltà ekonomika u għall-bilanċ politiku progressiv fil-livell nazzjonali u Ewropew. Sfortunatament, minkejja r-rieda politika u l-baġit tal-UE li huma mmirati lejn dan, l-istatistika minflok turi li r-reġjuni kienu diverġenti f’termini soċjoekonomiċi, u dan wassal għal taqlib politiku (6). L-istrateġiji makroreġjonali, speċjalment dawk li jiffukaw fuq l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, għandhom jikkunsidraw dan bl-akbar serjetà u jżidu l-isforzi tagħhom biex jimplimentaw politiki f’dan il-qasam, bl-involviment ġenwin tal-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. Fl-istess waqt, l-istrateġiji makroreġjonali jagħtu appoġġ kbir għall-integrazzjoni fl-UE ta’ Stati Membri ġodda u prospettivi. Dan huwa evidenti fil-każ tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent b’rabtiet mal-EUSDR u mal-EUSAIR, iżda wkoll fil-każ tal-Moldova u l-Ukrajna, li jirċievu assistenza biex jimplimentaw il-ftehim ta’ assoċjazzjoni tagħhom mal-UE. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Ir-riċerka fl-istudji umanistiċi u x-xjenzi soċjali tenfasizza l-ħtieġa li nimxu minn approċċ ibbażat fuq il-benesseri għal wieħed ibbażat fuq il-massimizzazzjoni tal-benesseri, bl-enfasi timxi minn ekonomiji kwantitattivi ta’ skala lejn varjetà kwalitattiva akbar. F’dan is-sens, id-diversità multipla tal-Ewropa, li tirriżulta mill-istorja u l-karatteristiċi naturali tagħha, b’mod partikolari fir-reġjuni tal-istrateġiji makroreġjonali eżistenti, issir vantaġġ komparattiv kbir fl-era globali emerġenti ġdida. Għalhekk għandu jiġi żgurat li l-ħtieġa li tingħata spinta lill-konverġenza soċjoekonomika ma twassalx għal politiki li jistgħu jbaxxu l-livell ta’ din ir-riżorsa bħala “varjetà soċjokulturali u ambjentali”. Għall-kuntrarju, l-istrateġiji makroreġjonali għandhom jippromovu l-preservazzjoni tad-diversità f’termini kwalitattivi u jagħtu spinta lill-implimentazzjoni ta’ proġetti li jtejbu l-kokreazzjoni transreġjonali ta’ prodotti u servizzi ġodda. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | B’mod ġenerali, il-kompetizzjoni internazzjonali intensifikata tfisser li n-netwerking qed isir aktar importanti. Madankollu, iż-żieda esponenzjali fil-produttività tax-xogħol, li timplika importanza dejjem akbar ta’ divrenzjar kwalitattiv, titlob għal raggruppament u strutturi kollaborattivi li se jużaw benefiċċji relatati ma’ skala f’attivitajiet orizzontali — eż. il-promozzjoni, il-loġistika u t-trasport, u r-R&Ż — iżda li jsostnu, u saħansitra jżidu, il-kapaċità li jipprovdu prodotti u servizzi speċjalizzati. Fi kliem ieħor, l-iżviluppi attwali fis-swieq internazzjonalizzati jagħmluha neċessarja li jiġu żviluppati raggruppamenti spazjali u intersettorjali ta’ produtturi (semi) awtonomi. Din għandha tkun waħda mill-prijoritajiet ewlenin tal-erba’ strateġiji makroreġjonali (7). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-valur miżjud jista’ jinkiseb billi jingħaqdu l-istrateġiji makroreġjonali individwali, bħal fil-każ tal-EUSBSR u l-EUSDR (8). Dan jidher li huwa fattibbli, speċjalment fil-każ ta’ kwistjonijiet relatati mal-ħarsien tal-ambjent u l-użu razzjonali tar-riżorsi limitati u tal-enerġija. Il-każijiet ta’ suċċess ta’ kooperazzjoni rilevanti bejn il-Kmamar tal-Kummerċ fl-EUSDR u l-EUSAIR jipprovdu eżempju tajjeb għal dan (9). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Bil-għan li tingħata spinta lill-prosperità ekonomika, l-istrateġiji makroreġjonali għandhom jiffukaw dejjem aktar fuq inizjattivi u proċessi ta’ teknoloġija nadifa li jiffavorixxu t-tranżizzjoni minn ekonomija lineari għal ekonomija ċirkolari. Xi eżempji jinkludu l-proġetti tal-EUSBSR li se jiġu segwiti taħt l-inizjattiva għal Tkabbir Aktar Nadif, u l-proġetti CirculAlps u AlpLinkBioECO taħt l-istrateġija tal-UE għar-Reġjun tal-Alpi (EUSALP). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | It-tibdil fil-klima huwa sfida li trid tiġi indirizzata b’mod ikkoordinat tajjeb li jkopri żoni ġeografiċi akbar: l-investimenti mmirati relatati mal-ambjent għandhom jgħinu biex jiġu minimizzati l-konsegwenzi ta’ inċidenti ta’ temp estrem u effetti negattivi oħra tat-tibdil fil-klima, filwaqt li jinżammu l-kundizzjonijiet ekonomiċi prevalenti u l-karatteristiċi ekoloġiċi taż-żoni inkwistjoni. Bħala eżempju ieħor, żieda fit-trasport bil-baħar primarjament fid-Danubju tista’ twassal għal tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra u għal kwalità tal-arja aħjar fiż-żoni kollha affettwati mit-trasport tal-merkanzija bit-triq. Il-kooperazzjoni makroreġjonali għandha twassal għal strateġiji tat-trasport sostenibbli u olistiċi adatti. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Konsegwenza oħra tal-ħtieġa li jitnaqqsu drastikament l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (kif deskritt fil-Ftehim ta’ Pariġi tal-2015) hija l-penetrazzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Din it-“tranżizzjoni tal-enerġija”tinvolvi l-eliminazzjoni gradwali tal-impjanti tal-enerġija mill-fjuwils fossili u ż-żieda rapida tal-għadd ta’ konvertituri tal-enerġija mir-riħ u tal-impjanti tal-enerġija fotovoltajka. Din it-tranżizzjoni tinvolvi bidliet sinifikanti fis-sistema tal-provvista tal-enerġija, b’kunċetti ġodda li jippermettu wkoll aktar flessibbiltà fil-kummerċ tal-enerġija elettrika bejn ir-reġjuni u l-pajjiżi. Il-kooperazzjoni makroreġjonali żgur se tagħmilha iżjed probabbli li jittieħdu d-deċiżjonijiet korretti dwar kwistjonijiet relatati mat-tranżizzjoni tal-enerġija. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | B’mod ġenerali, id-dimensjonijiet imsemmija qabel marbuta mal-orjentazzjoni neċessarja tal-istrateġija makroreġjonali jikkoinċidu mal-firxa tal-politiki li qed jiġu promossi taħt l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, adottata mill-Istati Membri kollha tan-NU fl-2015. B’mod partikolari, l-istrateġiji makroreġjonali għandhom jieħdu nota tal-azzjonijiet li għaddejjin biex jintlaħqu diversi Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), possibbilment b’kuntatt man-netwerks reġjonali eżistenti li għandhom rabta mal-istrateġija għall-iżvilupp sostenibbli (10). L-aġġustament tal-aġendi tal-erba’ strateġiji makroreġjonali f’dan il-qafas se jsaħħaħ l-approċċ olistiku meħtieġ. Dan se jagħti spinta wkoll lill-viżibilità u r-rikonoxximent internazzjonali tal-kooperazzjoni reġjonali fl-UE kif ukoll l-appoġġ għaliha. |
| --- | --- |

4.12.

5.   Proposti ta’ politika

| 5.1. | Għalkemm hemm bżonn li jissaħħu l-interventi ta’ politika u tingħata spinta lill-impenn attiv fir-rigward tal-istrateġiji makroreġjonali, jinħtieġ ukoll li jitnaqqas il-piż burokratiku li diġà huwa kbir ħafna. Strument għal dan jista’ jkun li tiġi mmotivata l-koordinazzjoni diretta tal-partijiet interessati pubbliċi fil-qafas tar-Raggruppamenti Ewropej għall-Kooperazzjoni Territorjali (REKT), jew il-kollaborazzjoni tal-partijiet interessati privati wkoll fi skemi ta’ kontenut tematiku speċifiku. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Hemm nuqqas ta’ data dettaljata affidabbli li tippermetti l-paraguni bejn ir-reġjuni u bejn is-setturi. Hemm ħtieġa ġenerali li jiġu introdotti netwerking u ġestjoni funzjonali ta’ bażijiet tad-data eżistenti, potenzjalment abbażi tal-big data iżda wkoll ta’ informazzjoni speċifika. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Fl-istess waqt, barra mill-iżgurar tal-aċċess pubbliku għal dawn il-bażijiet tad-data funzjonali interkonnessi, jeħtieġ ukoll li tissaħħaħ il-kapaċità tal-pubbliku li juża d-data u l-informazzjoni eżistenti. Huwa essenzjali li jkun hemm appoġġ tekniku għall-istrateġiji makroreġjonali u li jiġi pprovdut aċċess għal għodod biex tintuża d-data rilevanti, sabiex jiġu appoġġjati kemm il-gvernijiet lokali kif ukoll dawk nazzjonali u l-aġenti u l-atturi privati. Dan għandu jiġi organizzat b’mod ċentrali iżda mmirat lejn ir-reġjun inkwistjoni. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | In-netwerking bejn l-imsieħba soċjali, l-aġenti soċjoekonomiċi lokali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, f’sens spazjali, iżda wkoll settorjali (bl-użu tal-approċċ tal-ispiral kwadruplu), kif ukoll l-involviment attiv tagħhom fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u fil-politiki tal-ippjanar u evalwazzjoni, huwa estremament utli għall-implimentazzjoni tal-istrateġiji makroreġjonali fil-futur, bil-għan li tingħata spinta lill-koeżjoni u lis-sostenibbiltà soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Barra minn hekk, għandhom jiġu adottati inizjattivi politiċi speċifiċi biex jissaħħu l-ħolqien u l-iżvilupp ta’ raggruppamenti transreġjonali u sħubijiet ta’ raggruppamenti (11):






  (i) | li jiġu ddikjarati l-kriterji għall-parteċipazzjoni fir-raggruppamenti appoġġjati mill-fondi tal-UE u dawk nazzjonali, sabiex tissaħħaħ aktar il-parteċipazzjoni ta’ aktar korporazzjonijiet li jirnexxu, mingħajr ir-riskju tal-awtodeterminazzjoni tan-netwerks u l-awtonomija relattiva tal-imsieħba parteċipanti; |
| --- | --- | --- |

5.5.

(i)

li jiġu ddikjarati l-kriterji għall-parteċipazzjoni fir-raggruppamenti appoġġjati mill-fondi tal-UE u dawk nazzjonali, sabiex tissaħħaħ aktar il-parteċipazzjoni ta’ aktar korporazzjonijiet li jirnexxu, mingħajr ir-riskju tal-awtodeterminazzjoni tan-netwerks u l-awtonomija relattiva tal-imsieħba parteċipanti;

| (ii) | il-finanzjament u, b’mod partikolari, mezzi oħra ta’ appoġġ tar-raggruppamenti u n-netwerks – pereżempju miżuri tat-tassazzjoni u miżuri relatati mal-proċess – għandhom jiġu estiżi b’mod li jkun f’waqtu, sabiex id-durata tar-raggruppamenti ma tkunx limitata mid-disinn u ma jkunux miżmuma milli jilħqu l-livell massimu potenzjali tagħhom ta’ maturità organizzattiva u awtosuffiċjenza finanzjarja (12); |
| --- | --- |

(ii)

il-finanzjament u, b’mod partikolari, mezzi oħra ta’ appoġġ tar-raggruppamenti u n-netwerks – pereżempju miżuri tat-tassazzjoni u miżuri relatati mal-proċess – għandhom jiġu estiżi b’mod li jkun f’waqtu, sabiex id-durata tar-raggruppamenti ma tkunx limitata mid-disinn u ma jkunux miżmuma milli jilħqu l-livell massimu potenzjali tagħhom ta’ maturità organizzattiva u awtosuffiċjenza finanzjarja (12);

| (iii) | l-ippjanar strateġiku nazzjonali u (trans) reġjonali għandu jqis iċ-ċirkostanzi globali li qed jevolvu u modi kif jiġu appoġġjati attivitajiet lokali ta’ raggruppament f’dan il-qafas. Barra minn hekk, għandu jkun hemm aktar inċentivi biex jiġu stabbiliti strutturi li jgħaqqdu raggruppamenti eżistenti ma’ xulxin f’sens reġjonali u transsettorjali, u b’hekk jintużaw il-komplementarjetajiet tal-interventi olistiċi; |
| --- | --- |

(iii)

l-ippjanar strateġiku nazzjonali u (trans) reġjonali għandu jqis iċ-ċirkostanzi globali li qed jevolvu u modi kif jiġu appoġġjati attivitajiet lokali ta’ raggruppament f’dan il-qafas. Barra minn hekk, għandu jkun hemm aktar inċentivi biex jiġu stabbiliti strutturi li jgħaqqdu raggruppamenti eżistenti ma’ xulxin f’sens reġjonali u transsettorjali, u b’hekk jintużaw il-komplementarjetajiet tal-interventi olistiċi;

| (iv) | it-talba raġonevoli biex jiġu ttrattati l-karatteristiċi u l-ispeċifiċitajiet lokali spiss tirriżulta f’raggruppamenti li ma jkollhomx fokus internazzjonali lil hinn mid-dimensjoni transfruntiera tar-reġjun speċifiku. Dan għandu jittejjeb u l-politiki ta’ appoġġ applikati għandhom jimmobilizzaw il-funzjonament soċjoekonomiku f’livell dinji, fid-dawl tal-importanza tal-internazzjonalizzazzjoni tan-negozju. Barra minn hekk, dan se jgħin biex jitnaqqas id-distakk bejn l-inizjattivi politiċi u t-teħid tad-deċiżjonijiet dwar in-negozju. |
| --- | --- |

(iv)

it-talba raġonevoli biex jiġu ttrattati l-karatteristiċi u l-ispeċifiċitajiet lokali spiss tirriżulta f’raggruppamenti li ma jkollhomx fokus internazzjonali lil hinn mid-dimensjoni transfruntiera tar-reġjun speċifiku. Dan għandu jittejjeb u l-politiki ta’ appoġġ applikati għandhom jimmobilizzaw il-funzjonament soċjoekonomiku f’livell dinji, fid-dawl tal-importanza tal-internazzjonalizzazzjoni tan-negozju. Barra minn hekk, dan se jgħin biex jitnaqqas id-distakk bejn l-inizjattivi politiċi u t-teħid tad-deċiżjonijiet dwar in-negozju.

| 5.6. | L-istrateġiji makroreġjonali eżistenti u futuri se jibbenefikaw b’mod sinifikanti minn inizjattivi ta’ netwerking effiċjenti fil-qasam tal-edukazzjoni u s-servizzi amministrattivi, kif ukoll f’ekosistemi ta’ riċerka u innovazzjoni interreġjonali effettivi u f’attivitajiet bażiċi u applikati tar-R&Ż. Fil-konsultazzjoni li għaddejja bħalissa dwar ir-reviżjoni tal-pjan EUSDR, issemma li l-kapaċitajiet tal-amministrazzjonijiet lokali u reġjonali se jissaħħu permezz ta’ inizjattivi ta’ bini tal-kapaċità, proġetti ta’ kooperazzjoni, netwerks għat-tagħlim reċiproku, skambju ta’ prattiki tajba, u rakkomandazzjonijiet ta’ politika. Dawn jistgħu jiġu appoġġjati permezz ta’ finanzjament fuq skala żgħira (bħala għotjiet globali jew għodod oħra) għall-atturi lokali (impriżi żgħar, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ, id-dinja akkademika, eċċ.), li se jiffaċilitaw ambjent inklużiv għall-innovazzjoni fil-livell transnazzjonali. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | B’mod partikolari, f’dak li għandu x’jaqsam man-netwerking fl-edukazzjoni, dawn l-attivitajiet jistgħu jiġu inkorporati fi strutturi eżistenti, bħall-programm Erasmus+. Ir-rakkomandazzjonijiet ta’ politika għandhom jikkonċentraw fuq aspetti ewlenin taż-żona ġeografika speċifika, bil-għan li jinfetħu toroq ġodda għal prodotti u servizzi mtejba li jippromovu l-intraprenditorija, u finalment jappoġġjaw it-tagħlim tul il-ħajja tal-kapital uman lokali b’rabta mar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-diġitalizzazzjoni tal-produzzjoni. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Fir-reġjuni tal-erba’ strateġiji makroreġjonali, għandna tradizzjoni twila ta’ rabtiet storiċi, soċjoekonomiċi, kulturali u politiċi, li jistgħu jkunu kemm ta’ natura pożittiva kif ukoll problematika. Dawn ir-rabtiet jistgħu jintużaw b’mod kostruttiv billi jiġu promossi għodod alternattivi għar-raggruppament u l-kollaborazzjoni interreġjonali, bħar-Raggruppamenti Ewropej ta’ Kooperazzjoni Territorjali (REKT). |
| --- | --- |

5.8.

Brussell, id-19 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  (2017/2040 (INI).

1

(2)  Jeħtieġ li jiġi nnotat li bit-terminu “raggruppamenti”nifhmu n-netwerking u l-kollaborazzjoni tematika jew olistika ta’ aġenti u istituzzjonijiet mis-settur privat, l-amministrazzjoni pubblika, id-dinja akkademika u s-soċjetà ċivili (li pereżempju tmur lil hinn min-netwerking tal-intrapriżi ż-żgħar u ta’ daqs medju).

2

(3)  Ara http://ec.europa.eu/regional_policy/mt/information/publications/studies/2017/macro-regional-strategies-and-their-links-with-cohesion-policy

3

(4)  Huwa importanti li nsemmu s-suċċess ta’ INNOSUP-1 fil-promozzjoni tar-raggruppamenti. L-ewwel sitt proġetti INNOSUP-2015 li għaddejjin bħalissa u li bdew fl-2016/2017 laħqu aktar minn 2 800 SME (eż. permezz ta’ avvenimenti ta’ tlaqqigħ u sejħiet għal ideat/proġetti ta’ kollaborazzjoni, eċċ.) u jipprovdu appoġġ dirett għal 449 SME (eż. permezz ta’ vawċers ta’ appoġġ għall-innovazzjoni). B’mod ġenerali, il-proġetti tar-raggruppamenti INNOSUP-1 jinsabu fit-triq it-tajba biex jappoġġjaw 2 000 SME.

4

(5)  Ara l-evalwazzjoni ex-post tal-programmi ta’ politika ta’ koeżjoni 2017-2013, iffinanzjati mill-FEŻR u l-FK, pakkett ta’ ħidma 2 – “Appoġġ lill-SMEs, żieda fir-riċerka u l-innovazzjoni fl-SMEs u fl-iżvilupp tal-SMEs”, Kuntratt Nru 2014CE16BAT002, Rapport finali, pp. 10-11 u 14-17,

5

(6)  Ara Zarotiadis and Gkagka (2013), "European Union: A diverging Union?", Journal of Post-Keynesian Economics, Vol. 35, pp. 537-567.

6

(7)  Ara l-Konklużjonijiet tal-Kunsill tat-12 ta’ Marzu 2018 li jappellaw għal aktar żvilupp tal-politika Ewropea tar-raggruppamenti, sabiex ir-raggruppamenti reġjonali jiġu interkonnessi u żviluppati f’raggruppamenti pan-Ewropej ta’ klassi dinjija, abbażi tal-prinċipji tal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti, sabiex jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ ktajjen ta’ valur ġodda madwar l-Ewropa.

7

(8)  Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-implimentazzjoni ta’ strateġiji makroreġjonali tal-UE, COM(2019) 21 final.

8

(9)  L-Assoċjazzjoni tal-Kamra tal-Kummerċ tad-Danubju ffirmat ftehim ta’ kooperazzjoni mal-Forum tal-Kmamar tal-Kummerċ tal-Adrijatiku u l-Jonju bil-għan li jiġu skambjati l-esperjenza u l-kooperazzjoni fi proġetti fejn iż-żewġ strateġiji huma komplementari.

9

(10)  Ikkunsidra, pereżempju, l-SDSN dwar il-Baħar l-Iswed stabbilit m’ilux (http://sdsn-blacksea.auth.gr/u http://unsdsn.org/news/2018/10/31/presenting-a-new-regional-chapter-sdsn-black-sea/), l-SDSN dwar il-Mediterran (http://www.sdsn-mediterranean.unisi.it/) u l-SDSN dwar it-Tramuntana tal-Ewropa (https://www.unsdsn-ne.org/).

10

(11)  Il-proposti speċifiċi huma konformi mal-ewwel Rapport ta’ Progress dwar is-Sħubijiet Strateġiċi ta’ Raggruppamenti Ewropej, imħejji mill-Osservatorju Ewropew għall-Clusters u għall-Bidla Industrijali (#EOCIC), li jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-ewwel riżultati, l-esperjenzi u l-prattiki tajbin miksuba mit-tieni ġenerazzjoni ta’ Sħubijiet Strateġiċi ta’ Raggruppamenti Ewropej għall-Internalizzazzjoni (ESCP-4i).

11

(12)  Din il-ħtieġa li jiżdied il-finanzjament b’mod f’waqtu torbot ukoll mal-proposta għal inizjattivi konġunti tar-raggruppamenti fil-parti COSME tal-Programm tas-Suq Uniku.

12

---

III Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/20 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/20

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa: analiżi u l-passi li jmiss”

(COM(2018) 771 final)

(2019/C 282/04)

Relatur: Petr ZAHRADNÍK

Korelatur: Javier DOZ ORRIT

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 18.2.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Adottata fis-sezzjoni | 4.6.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 180/0/8 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 18.2.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni

4.6.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

180/0/8

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | B’mod ġenerali, il-KESE jilqa’ l-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa għall-kontribut tiegħu għall-promozzjoni tal-investiment fl-UE u l-użu aktar effettiv tar-riżorsi finanzjarji limitati għall-iskop ta’ investimenti strateġiċi pan-Ewropej bħala tip ġdid ta’ ridistribuzzjoni finanzjarja tal-UE. Il-KESE jirrakkomanda li tiġi stabbilita mira ta’ investiment fl-UE bħala waħda mill-kriterji għal politika ta’ investiment fit-tul u sostenibbli; il-mira ta’ investiment tista’ tkun parti miċ-ċiklu regolari tas-Semestru Ewropew u tkun evalwata kull sena. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | L-għan tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u, b’mod aktar ġenerali, l-investiment b’inċentiv pubbliku, għandu jkun li jappoġġja l-għanijiet strateġiċi tal-UE, li jinkludu: (a) il-promozzjoni ta’ konverġenza ’l fuq sostenibbli ekonomika u soċjali fost l-Istati Membri, (b) l-investiment sostenibbli, konformi mal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti (SDGs tan-NU), (c) l-iffaċilitar ta’ tranżizzjonijiet ġusti, ekoloġiċi u diġitali, (d) it-tisħiħ tar-reżiljenza ekonomika tal-ekonomiji Ewropej, (e) l-iżvilupp ta’ infrastruttura strateġika, (f) il-promozzjoni tal-produttività, ir-riċerka, l-iżvilupp, l-innovazzjoni, l-edukazzjoni u t-taħriġ professjonali, (g) żieda fl-investiment soċjali u h) l-appoġġ tal-kompetittività tal-ekonomija Ewropea f’kuntest globali. Il-KESE jqis li hemm bżonn ta’ gwida ulterjuri sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet f’termini ġeografiċi u settorjali. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-istabbiliment urġenti ta’ sistema ta’ klassifikazzjoni u indikaturi unifikati biex jiġi identifikat il-livell ta’ prestazzjoni sostenibbli, abbażi tal-SDGs tan-NU u l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-20 ta’ Ġunju 2017, għandu jgħin lill-investituri jindirizzaw il-flussi ta’ investiment tagħhom lejn attivitajiet sostenibbli (1). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jinsab konvint dwar il-potenzjal kbir li għandhom l-istrumenti finanzjarji innovattivi biex jakkomodaw iż-żoni koperti mill-Programm InvestEU propost. Il-Kumitat jemmen f’sinerġiji bejn il-Programm InvestEU u l-programmi ġestiti b’mod ċentrali fil-futur (il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, l-Orizzont Ewropa, pereżempju), bi preferenza għall-użu ta’ strument ibbażat fuq ir-ritorn. Sabiex jinkiseb dan, hija meħtieġa semplifikazzjoni regolatorja meta jiġu kkombinati diversi programmi jew proġetti. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wieħed mill-aktar valuri addizzjonali importanti tal-Programm InvestEU huwa l-appoġġ ta’ proġetti Ewropej fuq skala kbira (SESAR, ERTMS, grilji intelliġenti tal-UE) abbażi tal-ingranaġġ ta’ fondi privati, iżda li t-twettiq tagħhom jeħtieġ ukoll azzjoni mill-Kummissjoni biex jiġi stabbilit il-qafas regolatorju u finanzjarju adatt. Il-Kummissjoni għandha tagħmel sforz biex l-Istati Membri jinvolvu ruħhom f’dawn il-proġetti ewlenin. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jemmen li l-UE għandha tkun lesta, f’dan iż-żmien, biex tassumi riskju akbar sabiex tingħata spinta akbar lill-impjiegi u l-istandards ta’ għajxien. Għaldaqstant, il-Kumitat jirrakkomanda li jiġi allokat impenn tal-QFP ikbar għall-finijiet ta’ dan l-istrument. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jappoġġja ħafna l-isforz tal-Kummissjoni biex tidentifika l-ostakli ewlenin għal attivitajiet ta’ investiment aktar intensivi fl-oqsma tal-ambjent tas-Suq Uniku, l-integrazzjoni tal-infrastruttura, ir-rekwiżiti tal-edukazzjoni u tal-ħiliet, u l-allinjament tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Madankollu, il-Kumitat iqis li jinħtieġ sforz finanzjarju akbar mill-UE, l-Istati Membri u s-settur privat biex jingħeleb id-defiċit tal-investiment tal-UE, li huwa wieħed mill-aktar riskji serji għall-futur tal-ekonomija Ewropea. Huwa għalhekk li jistieden lill-awtoritajiet tal-UE biex isaħħu l-kapaċità finanzjarja tal-InvestEU fi ħdan il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Min-naħa l-oħra, il-Kumitat jemmen li jeħtieġ li jsir sforz ikbar u li tiġi stabbilita rabta akbar bejn il-FEIS (jew il-Programm InvestEU, rispettivament) u l-programmi ta’ investiment l-oħra tal-UE u l-Istati Membri, billi jiġu promossi s-sinerġiji meħtieġa, jiġu evitati d-duplikazzjonijiet u li jsir xogħol doppju u billi l-investimenti jiġu diretti b’mod li jintlaħqu objettivi aktar preċiżi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jipproponi li jissaħħaħ il-kamp ta’ applikazzjoni tal-programm InvestEU sabiex il-kumpaniji Ewropej jingħataw il-garanziji meħtieġa li jippermettulhom jinvestu barra miż-żona tal-UE u jippromovu l-kummerċ tal-UE. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li l-Kummissjoni żżid l-isforzi tagħha biex tqajjem kuxjenza fost in-negozji u ċ-ċittadini Ewropej dwar il-benefiċċji miksuba mill-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, speċjalment fir-rigward tal-SMEs, u b’hekk tagħmilhom konxji tal-kontribut tal-UE. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Kuntest ġenerali tal-proposta u elementi fattwali essenzjali

| 2.1. | Din l-Opinjoni tissejjes direttament fuq, u ssegwi, il-konklużjonijiet adottati fl-Opinjoni dwar InvestEU (2) kif ukoll Opinjonijiet oħrajn dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali 2021-2027 tal-UE u dwar il-prestazzjoni ekonomika u tal-investiment tal-UE (3). Konsegwentement, il-konklużjonijiet espressi b’mod espliċitu f’dawn l-Opinjonijiet mhux se jiġu ripetuti f’dan id-dokument, li b’implikazzjoni jaqbel magħhom. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa: analiżi u l-passi li jmiss” taqbel bis-sħiħ mal-konklużjonijiet tal-Opinjoni adottata dwar InvestEU (4), b’mod partikolari l-punti li ġejjin:






  — | l-attività ta’ investiment hija l-uniku indikatur makroekonomiku ewlieni li ma laħaqx il-livell tiegħu ta’ qabel il-kriżi tal-2006-2007, u t-tħeġġiġ tal-użu tal-istrumenti rilevanti kollha għall-appoġġ ta’ din l-attività huwa għalhekk kompletament ġustifikat u leġittimu; |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

l-attività ta’ investiment hija l-uniku indikatur makroekonomiku ewlieni li ma laħaqx il-livell tiegħu ta’ qabel il-kriżi tal-2006-2007, u t-tħeġġiġ tal-użu tal-istrumenti rilevanti kollha għall-appoġġ ta’ din l-attività huwa għalhekk kompletament ġustifikat u leġittimu;

| — | il-ħolqien ta’ strument finanzjarju li jappoġġja l-investiment, ibbażat fuq il-prinċipju tal-garanzija, jikkostitwixxi innovazzjoni sinifikanti fil-finanzjament ta’ proġetti kbar ta’ investiment fl-interess pubbliku; |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ strument finanzjarju li jappoġġja l-investiment, ibbażat fuq il-prinċipju tal-garanzija, jikkostitwixxi innovazzjoni sinifikanti fil-finanzjament ta’ proġetti kbar ta’ investiment fl-interess pubbliku;

| — | l-involviment tal-kapital privat huwa ta’ benefiċċju u mixtieq ħafna għal dan il-għan. Madankollu, sħubijiet pubbliċi-privati mfassla ħażin jistgħu jispiċċaw jiswew aktar minn provvediment pubbliku dirett tal-istess servizzi. L-investiment pubbliku f’servizzi pubbliċi ta’ kwalità għolja, affordabbli u aċċessibbli fl-UE għandu jkun prijorità; |
| --- | --- |

—

l-involviment tal-kapital privat huwa ta’ benefiċċju u mixtieq ħafna għal dan il-għan. Madankollu, sħubijiet pubbliċi-privati mfassla ħażin jistgħu jispiċċaw jiswew aktar minn provvediment pubbliku dirett tal-istess servizzi. L-investiment pubbliku f’servizzi pubbliċi ta’ kwalità għolja, affordabbli u aċċessibbli fl-UE għandu jkun prijorità;

| — | minbarra l-investiment domestiku, għandu jingħata appoġġ ukoll għall-investiment li għandu dimensjoni transkonfinali sinifikanti. Il-mudell jista’ jintuża wkoll biex jiġu implimentati l-investimenti għall-iżvilupp tal-UE barra mill-UE; |
| --- | --- |

—

minbarra l-investiment domestiku, għandu jingħata appoġġ ukoll għall-investiment li għandu dimensjoni transkonfinali sinifikanti. Il-mudell jista’ jintuża wkoll biex jiġu implimentati l-investimenti għall-iżvilupp tal-UE barra mill-UE;

| — | l-implimentazzjoni tar-riformi strutturali fil-livell tal-Istati Membri kif ukoll madwar l-UE kollha tista’ ttejjeb l-effetti tal-attivitajiet ta’ investiment; |
| --- | --- |

—

l-implimentazzjoni tar-riformi strutturali fil-livell tal-Istati Membri kif ukoll madwar l-UE kollha tista’ ttejjeb l-effetti tal-attivitajiet ta’ investiment;

| — | l-investimenti li jsiru għandhom jirrispettaw il-ħtiġijiet tas-Suq Uniku, fejn xieraq, fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, il-funzjonament tas-swieq finanzjarji, l-infrastruttura tat-trasport u tal-enerġija, u t-tħejjija tar-riżorsi umani biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi. |
| --- | --- |

—

l-investimenti li jsiru għandhom jirrispettaw il-ħtiġijiet tas-Suq Uniku, fejn xieraq, fid-dimensjonijiet kollha tiegħu, il-funzjonament tas-swieq finanzjarji, l-infrastruttura tat-trasport u tal-enerġija, u t-tħejjija tar-riżorsi umani biex jiġu indirizzati dawn l-isfidi.

| 2.3. | Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea tvarja b’mod usa’ mis-soltu billi tindirizza l-ħtieġa li jitneħħew l-ostakli li jfixklu l-irkupru ta’ investiment aktar b’saħħtu u l-użu aktar effiċjenti tal-istrumenti finanzjarji biex jappoġġjaw l-investiment. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Filwaqt li l-abbozz ta’ regolament dwar il-programm InvestEU jittratta prinċipalment il-parametri tekniċi ta’ dan l-istrument, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tiffoka b’mod partikolari fuq l-isfond ekonomiku, politiku u soċjali, kif ukoll analiżi u deskrizzjoni tal-ambjent li fih se jintuża l-istrument. Il-KESE jaqbel ma’ din il-fehma ġenerali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | L-ewwel prijorità ewlenija għall-Kummissjoni ta’ Juncker (lejn l-aħħar tal-2014 sal-bidu tal-2015) kienet li tgħin biex tneħħi jew tnaqqas id-diskrepanza fl-investiment fl-UE wara l-kriżi. Mingħajr investiment suffiċjenti u profittabbli, il-prosperità ekonomika futura tal-Ewropa u l-kapaċità tagħha li tikkompeti ekonomikament fuq livell globali ma jistgħux jiġu żgurati. Din hija r-raġuni għaliex il-proġett ta’ Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, li wara l-2020 se jkun prinċipalment simbolizzat mill-Programm InvestEU, ġie adottat u implimentat fil-prattika. Fil-qofol tiegħu huwa strument finanzjarju mibni fuq il-bażi ta’ garanzija tal-baġit. Il-KESE jħoss li dan l-istrument mhux biss huwa adattat biex jiżgura l-investiment fl-UE, iżda jista’ jirrappreżenta wkoll pjattaforma tal-UE effettiva ħafna għall-iżvilupp u l-appoġġ ta’ proġetti ta’ investiment barra mill-UE (b’rabta mal-objettivi l-ġodda tal-qafas finanzjarju pluriennali tal-UE għall-perjodu 2021-2027 mil-lat ta’ azzjoni esterna, globalizzazzjoni u numru akbar ta’ proġetti esterni). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-profittabilità u l-effiċjenza tal-investiment jiddependu minn struttura ekonomika soda. Ir-riformi strutturali huma għalhekk meqjusa bħala prerekwiżit biex ikun żgurat li l-investiment iġib miegħu l-impatt mistenni. Nuqqasijiet strutturali sinifikanti jirriżultaw f’firxa wiesgħa ta’ ostakli – regolatorji, amministrattivi, ostakli għal kompetizzjoni ġusta, eċċ. Dawn l-ostakli huma serji kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak transkonfinali. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-KESE japprezza l-fatt li l-UE tappoġġja l-aktar ambjent miftuħ possibbli kemm għall-investiment kif ukoll għall-kummerċ, sakemm jiġu rispettati d-drittijiet tax-xogħol u dawk soċjali u l-protezzjoni tal-ambjent. Fl-istess ħin, madankollu, qed jagħti attenzjoni partikolari lir-riskju politiku u strateġiku globali dejjem aktar profond li jista’ jkun marbut miegħu ċertu investiment barrani. Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-introduzzjoni ta’ funzjoni protettiva għal ċerti investimenti barranin, li l-għan tagħhom mhuwiex relatat primarjament man-negozju jew mal-qasam ekonomiku, iżda mal-politika u l-poter. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE japprezza l-benefiċċji tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, b’mod partikolari fl-aspetti li ġejjin:






  — | fi żmien il-kriżi, il-finanzjament privat waqaf u għalhekk il-ħtiġijiet finanzjarji ma ġewx issodisfati. L-investituri bdew jikkunsidraw ir-riskji ħafna aktar bir-reqqa u fil-fond. Il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa wera li huwa pjattaforma xierqa, sikura, prattika u kkunsidrata b’attenzjoni biex tingħata spinta lill-investiment u jiġi mobilizzat il-finanzjament privat; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

fi żmien il-kriżi, il-finanzjament privat waqaf u għalhekk il-ħtiġijiet finanzjarji ma ġewx issodisfati. L-investituri bdew jikkunsidraw ir-riskji ħafna aktar bir-reqqa u fil-fond. Il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa wera li huwa pjattaforma xierqa, sikura, prattika u kkunsidrata b’attenzjoni biex tingħata spinta lill-investiment u jiġi mobilizzat il-finanzjament privat;

| — | il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa kkontribwixxa b’mod pożittiv għall-monitoraġġ immirat u sistematiku ta’ każijiet ta’ fallimenti tas-suq jew sitwazzjonijiet ta’ investiment negattivi u għen biex jadatta l-perċezzjonijiet tar-riskju għall-ħtieġa li jiġu indirizzati b’mod kompatibbli mas-suq; |
| --- | --- |

—

il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa kkontribwixxa b’mod pożittiv għall-monitoraġġ immirat u sistematiku ta’ każijiet ta’ fallimenti tas-suq jew sitwazzjonijiet ta’ investiment negattivi u għen biex jadatta l-perċezzjonijiet tar-riskju għall-ħtieġa li jiġu indirizzati b’mod kompatibbli mas-suq;

| — | l-eżempji tal-proġetti appoġġjati msemmija fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea juru b’mod ċar li, fin-nuqqas tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), il-kapital privat qatt ma kien jista’ jiġi investit f’dan it-tip ta’ proġett mingħajr garanziji suffiċjenti u kopertura adegwata tar-riskju (sakemm ma kienx motivat b’mod filantropiku) u r-riżorsi pubbliċi għal tali impriżi min-natura tagħhom kienu jkunu limitati; |
| --- | --- |

—

l-eżempji tal-proġetti appoġġjati msemmija fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea juru b’mod ċar li, fin-nuqqas tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), il-kapital privat qatt ma kien jista’ jiġi investit f’dan it-tip ta’ proġett mingħajr garanziji suffiċjenti u kopertura adegwata tar-riskju (sakemm ma kienx motivat b’mod filantropiku) u r-riżorsi pubbliċi għal tali impriżi min-natura tagħhom kienu jkunu limitati;

| — | il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u l-FEIS jirrikjedu li l-proġetti jgħaddu minn test ta’ redditu finanzjarju dirett u b’hekk jissodisfaw l-istandard ta’ kwalità minimu impost fuqhom. |
| --- | --- |

—

il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u l-FEIS jirrikjedu li l-proġetti jgħaddu minn test ta’ redditu finanzjarju dirett u b’hekk jissodisfaw l-istandard ta’ kwalità minimu impost fuqhom.

| 3.2. | L-investiment totali pubbliku u privat fl-UE kien, fl-2018, 20,5 % tal-PDG tal-UE, aktar minn żewġ punti perċentwali inqas mill-2007. L-irkupru kajman tar-rata tal-investiment, sa mill-2013, kien dovut kemm għall-investiment pubbliku kif ukoll għal dak privat. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | L-investiment pubbliku fl-UE27 għall-perjodu 2014-2018 kien, bħala medja, 2,86 % tal-PDG (2,68 % fiż-żona tal-euro), meta mqabbel ma’ 3,4 % tal-PDG bejn l-2009 u l-2013 (3,2 % fiż-żona tal-euro) (5). B’mod partikolari, il-formazzjoni ta’ kapital fiss nett kienet fil-biċċa l-kbira negattiva mill-2014 sal-2017, li jindika tnaqqis fl-istokk ta’ kapital pubbliku Billi dan jikkontradixxi fuq livell makro l-għanijiet tal-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tieħu miżuri biex tippromovi l-investiment pubbliku fil-livell tal-Istati Membri. Dawn il-miżuri għandhom jiġu inklużi fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż flimkien ma’ għodod rilevanti oħra tas-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | L-akbar parti tad-diskrepanza fl-investiment hija dovuta għal investiment privat. Fid-dawl ta’ dan, id-daqs totali tal-Pjan ta’ Investiment kien baxx wisq sa mill-bidu nett. Fuq perjodu ta’ ħames snin, l-Unjoni Ewropea qed tippjana li timmobilizza investimenti ta’ EUR 500 biljun, li jammontaw għal EUR 100 biljun jew madwar 0,6 % tal-PDG tal-UE fis-sena. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE huwa konxju tal-ambitu tal-istrumenti finanzjarji rimborżabbli għall-appoġġ tal-attività ta’ investiment fl-UE u huwa konxju wkoll mill-potenzjal li għadu mhux sfruttat tagħhom. Pereżempju, dawn jibnu l-pedamenti għall-użu ħafna aktar effiċjenti u konvenjenti tal-fondi disponibbli. Għall-kuntrarju tas-sussidji, dawn huma fondi li jitħallsu lura u li jistgħu sussegwentement u ripetutament jintużaw wara l-fatturat. Barra minn hekk, l-issikkar mistenni tal-politika monetarja u n-nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ kreditu jistgħu jkomplu jżidu l-attraenza tagħhom. Jekk jiġu ttrattati b’mod adatt mil-lat tal-politika ekonomika u l-governanza, huma jiffaċilitaw il-ħolqien ta’ bażi finanzjarja soda għal appoġġ tul perjodu ta’ żmien twil ħafna (anke diversi deċennji) tal-investimenti ta’ interess pubbliku (huwa essenzjali li niddefinixxu xi jfisser l-interess pubbliku; il-fehma prevalenti attwalment hija li l-istrumenti finanzjarji huma adatti meta wieħed jiġi biex jirrimedja diversi tipi ta’ falliment tas-suq). L-iżvilupp ta’ strumenti finanzjarji jgħin ukoll biex jinkoraġġixxi varjazzjoni fil-prodotti finanzjarji disponibbli fis-swieq nazzjonali kif ukoll fis-suq pan-Ewropew ta’ intermedjazzjoni finanzjarja u biex tissaħħaħ id-diversità tiegħu u d-diversità tal-prodotti u s-soluzzjonijiet finanzjarji disponibbli. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Fl-istess ħin, il-KESE jenfasizza li naturalment mhux kull proġett huwa adatt li jiġi appoġġjat minn strumenti finanzjarji (il-kriterju ġenerali għar-rilevanza huwa l-eżistenza ta’ ambjent tas-suq u r-riskju ta’ falliment tas-suq fid-diversi forom tiegħu). Fejn il-proġett wera li jistħoqqlu l-appoġġ permezz ta’ strumenti finanzjarji, l-effett jinkiseb permezz ta’ tliet modi bażiċi:






  — | permezz ta’ appoġġ għal proġett li huwa kapaċi jikseb benefiċċji addizzjonali u li jistgħu jitkejlu (pereżempju, żieda fil-profittabbiltà, gwadanji fil-produttività). F’dan il-każ, il-benefiċjarji tal-għajnuna huma kważi esklużivament negozji individwali jew ir-raggruppamenti tagħhom, bħall-“clusters”; |
| --- | --- | --- |

3.6.

—

permezz ta’ appoġġ għal proġett li huwa kapaċi jikseb benefiċċji addizzjonali u li jistgħu jitkejlu (pereżempju, żieda fil-profittabbiltà, gwadanji fil-produttività). F’dan il-każ, il-benefiċjarji tal-għajnuna huma kważi esklużivament negozji individwali jew ir-raggruppamenti tagħhom, bħall-“clusters”;

| — | permezz ta’ ffrankar fil-prestazzjoni ta’ proċessi eżistenti (bħal tnaqqis tad-domanda u l-ispejjeż tal-enerġija, u tnaqqis tal-ispejjeż tal-operat billi jiġu ottimizzati l-proċessi). F’dan il-każ, l-entitajiet tas-settur pubbliku jistgħu jiġu appoġġjati minn strumenti finanzjarji bl-istess mod bħall-entitajiet tan-negozju; |
| --- | --- |

—

permezz ta’ ffrankar fil-prestazzjoni ta’ proċessi eżistenti (bħal tnaqqis tad-domanda u l-ispejjeż tal-enerġija, u tnaqqis tal-ispejjeż tal-operat billi jiġu ottimizzati l-proċessi). F’dan il-każ, l-entitajiet tas-settur pubbliku jistgħu jiġu appoġġjati minn strumenti finanzjarji bl-istess mod bħall-entitajiet tan-negozju;

| — | permezz tal-istabbiliment ta’ parteċipazzjoni finanzjarja għall-konsumaturi ta’ prodott jew servizz partikolari. Din il-parteċipazzjoni tista’ tkun appoġġjata aktar minn sussidju mmirat jew programm ta’ appoġġ nazzjonali jew reġjonali ieħor li jippermetti li strument finanzjarju jitħallas lura. |
| --- | --- |

—

permezz tal-istabbiliment ta’ parteċipazzjoni finanzjarja għall-konsumaturi ta’ prodott jew servizz partikolari. Din il-parteċipazzjoni tista’ tkun appoġġjata aktar minn sussidju mmirat jew programm ta’ appoġġ nazzjonali jew reġjonali ieħor li jippermetti li strument finanzjarju jitħallas lura.

| 3.7. | Il-KESE jieħu nota ta’ parti fundamentali tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, li tittratta l-identifikazzjoni tal-ostakli eżistenti. Dawn huma primarjament ostakli għas-Suq Uniku u l-ħtieġa li dan jiġi approfondit aktar u li jitneħħew l-ostakli (kemm billi jingħelbu l-ostakli amministrattivi u regolatorji eżistenti kif ukoll billi titwettaq il-modernizzazzjoni teknoloġika tas-Suq Uniku permezz tat-twettiq tas-Suq Uniku Diġitali u l-istrateġija ta’ implimentazzjoni relatata). Qed naħsbu wkoll dwar il-potenzjal tal-iżvilupp tas-swieq kapitali u l-inkorporazzjoni tagħhom fl-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Hemm ukoll ostakli u potenzjal għall-integrazzjoni tal-infrastruttura tat-trasport u tal-enerġija, jew permezz tal-iżvilupp tan-netwerks trans-Ewropej (TENs) jew abbażi ta’ unjoni tal-enerġija. Huwa importanti wkoll li wieħed iżomm f’moħħu d-dimensjoni umana u r-rekwiżiti tal-edukazzjoni u l-ħiliet tal-forza tax-xogħol (f’konformità mal-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali) kif ukoll l-allinjament tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat. Mil-lat tal-ottimizzazzjoni tas-sinerġiji taħt il-QFP għall-perjodu 2021-2027, il-KESE jinnota wkoll li jeħtieġ li tiġi żgurata l-aqwa konformità possibbli mal-Fondi ESI. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-KESE jemmen li huwa neċessarju li jsir sforz akbar u li jiġi stabbilit livell ogħla ta’ konsistenza bejn il-FEIS (jew il-Programm InvestEU, rispettivament) u l-programmi ta’ investiment l-oħra tal-Unjoni Ewropea u dawk tal-Istati Membri. Dan se jgħin fil-promozzjoni tas-sinerġiji meħtieġa u biex tiġi evitata d-duplikazzjoni fost il-programmi. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | L-investiment inċentivat pubblikament għandu jkun immirat lejn objettivi preċiżi li jiġu stabbiliti b’mod ċar u strateġiku fil-livell Ewropew sabiex jintlaħqu l-għanijiet strateġiċi tal-Unjoni. L-oqsma li se jiġu appoġġjati huma stabbiliti fit-taqsima 1.2 ta’ dan id-dokument. Fid-dawl ta’ dan, il-KESE jqis li jkun neċessarju li tiġi pprovduta aktar gwida, speċifikament mil-lat tal-allokazzjoni settorjali tal-kreditu lill-FEIS u l-programm futur InvestEU. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | B’mod aktar speċifiku, fir-rigward tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-Finanzjament tat-Tkabbir Sostenibbli, l-istabbiliment urġenti ta’ sistema ta’ klassifikazzjoni unifikata u ta’ indikaturi għall-identifikazzjoni tal-grad tal-prestazzjoni tas-sostenibbiltà għandu jiġi sostnut minn fehim olistiku tal-impatt tal-attivitajiet ekonomiċi u l-investimenti fuq is-sostenibbiltà ambjentali u l-effiċjenza tar-riżorsi kif ukoll fuq l-objettivi soċjali u ta’ governanza, f’konformità mal-SDGs tan-NU u l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-20 ta’ Ġunju 2017. Dan l-approċċ għandu jgħin lill-investituri jidderieġu l-flussi tal-investiment tagħhom lejn attivitajiet sostenibbli li jippermettu l-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 b’mod sħiħ, komprensiv, integrat u effettiv (6). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-Pjan Juncker oriġinali kien jiggarantixxi jew joffri garanzija ta’ kontinġenza ta’ EUR 21 biljun li tiġġenera sa EUR 315-il biljun. Permezz ta’ InvestEU, il-Kummissjoni qed tipproponi garanzija ta’ kontinġenza ta’ EUR 38 biljun (+ EUR 9,5 biljun minn imsieħba finanzjarji) li tiġġenera sa EUR 650 biljun. Mad-daqqa t’għajn, l-inizjattiva InvestEU tirdoppja s-saħħa tal-Pjan Juncker, u barra minn hekk tippermetti lill-Istati Membri jimpenjaw sa 5 % tal-allokazzjonijiet tagħhom għall-politika ta’ koeżjoni għal erba’ kompartimenti ta’ garanzija. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon dan l-istrument imsaħħaħ iżda jqis li l-impenn ta’ EUR 15,2 biljun, li jirrappreżenta 1,2 % tal-QFP li jmiss, mhuwiex adegwat sabiex jintlaħaq l-għan li l-investiment jitreġġa’ lura għal-livelli ta’ qabel il-kriżi. Impenn ta’ 2 % (EUR 25,5 biljun), pereżempju, jista’ jiġġenera investiment pubbliku u privat addizzjonali ta’ aktar minn EUR 1 triljun. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Hemm bżonn li tiġi promossa u appoġġjata l-parteċipazzjoni ta’ kumpaniji u konsorzji Ewropej fis-sejħiet għall-offerti u l-akkwist pubbliku internazzjonali. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Programm InvestEU jista’ jiġi estiż biex ikopri ż-żoni ġeografiċi kollha u biex jipprovdi garanziji lill-kumpaniji Ewropej li jinvestu barra mill-UE. Din tista’ tkun l-ewwel reazzjoni prattika għall-Inizjattiva “Belt and Road”. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-KESE jirrakkomanda li tingħata attenzjoni xierqa sabiex jiġi żgurat li jitneħħew l-ostakli fil-livell nazzjonali u reġjonali, f’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tiddetermina b’mod ċar il-possibilitajiet għall-integrazzjoni tal-FEIS, il-Programm futur InvestEU u l-Fondi SIE. Il-Proposta għal Regolament tirreferi kemm-il darba għal sinerġiji bejn il-kapitoli u l-programmi tal-QFP, iżda r-realtà hija ħafna inqas akkomodanti għal dawn is-sinerġiji. Il-prattika attwali turi li l-possibbiltà li l-FEIS jiġi kkombinat mal-Fondi SIE hija limitata. Il-KESE ma jqisx li huwa mixtieq li wieħed jimxi f’din id-direzzjoni u jissuġġerixxi li jiġu stabbiliti regoli ċari li jippermettu l-użu tal-Fondi SIE (fil-forma ta’ sussidju) u l-FEIS (fil-forma ta’ strument finanzjarju) għall-istess proġett. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tieħu perspettiva komprensiva tal-investiment meta tkun qed targumenta favur estensjoni tal-FEIS. L-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jkollhom ir-riżorsi fiskali meħtieġa għall-investiment pubbliku. Peress li n-nefqa hija tista’ tgħid dejjem marbuta mad-dħul mit-taxxa skont ir-regoli fiskali attwali tal-Unjoni Ewropea, il-Kummissjoni Ewropea trid tkun minn ta’ quddiem f’azzjoni determinata permezz ta’ strumenti effettivi kontra l-frodi tat-taxxa, l-evitar tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-attività illegali tar-rifuġji fiskali. Dan jinkludi l-eliminazzjoni tal-kompetizzjoni inġusta fil-qasam tat-taxxa li hija pprattikata llum minn xi Stati Membri li jiffavorixxu l-ippjanar aggressiv tat-taxxa ta’ kumpaniji multinazzjonali. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ċerti tipi ta’ investiment, bħall-infrastruttura pubblika, jistgħu jiġu pprovduti b’mod aktar effiċjenti u b’inqas spejjeż għas-soċjetà bl-użu tas-settur pubbliku minflok is-Sħubijiet Pubbliċi-Privati. F’dan il-każ, il-Kummissjoni Ewropea hija mħeġġa tippermetti lill-Istati Membri jinvestu biżżejjed mingħajr ma jnaqqsu l-infiq soċjali. B’konformità mat-teorija u l-prattika razzjonali tal-finanzi pubbliċi, il-ġenerazzjonijiet futuri li jibbenefikaw mill-investiment attwali għandhom iħallsu sehem ġust fil-finanzjament tiegħu permezz tal-ħruġ ta’ bonds tal-gvern fil-preżent. Kieku l-investiment pubbliku kellu jiġi ffinanzjat biss mill-ġenerazzjoni attwali permezz ta’ taxxi ogħla jew inqas infiq tal-gvern, dan ifisser li jkollu jiffaċċja fil-preżent piż għoli bla bżonn. Fil-prattika, dan ifisser li l-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir (PST) isir aktar flessibbli permezz tal-hekk imsejħa Regola tad-Deheb: l-ispejjeż ta’ investiment pubbliku mhux se jiġu kontabilizzati għall-finijiet tal-kalkolu tal-objettivi tad-defiċit pubbliku. L-użu ta’ approċċ flessibbli għall-implimentazzjoni tal-PST li għadu kif ġie aġġustat, introdott mill-Kummissjoni fl-2014, kellu effetti pożittivi fuq it-tkabbir. Għandu jinżamm u jiġi mmirat lejn investiment li jkun ta’ interess pubbliku għoli. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ir-riforma tal-UEM tista’ tipprovdi l-governanza meħtieġa għal politika ta’ investiment adegwata. B’mod partikolari, l-ikkompletar tal-Unjoni Bankarja u tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali, li jwassal biex jibdew jitħaddmu l-istrumenti tagħhom, jista’ jgħin il-finanzjament ta’ kumpaniji, speċjalment l-SMEs. Il-KESE jqis li din hija emerġenza u jiddispjaċih dwar id-dewmien mill-Kunsill Ewropew f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE jqis li jkun neċessarju li tiġi pprovduta aktar gwida fir-rigward tal-allokazzjoni settorjali tal-għajnuna mill-FEIS u l-programm futur InvestEU. Fil-fehma tal-Kumitat, l-investimenti għandu jkollhom prijorità fi tliet setturi: (a) il-kostruzzjoni ta’ mudell ekonomiku ekoloġiku u diġitali Ewropew; (b) ir-riċerka, l-iżvilupp u l-innovazzjoni; u (c) l-edukazzjoni u t-taħriġ. Sabiex tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta għal mudell ekoloġiku u soċjali vijabbli, l-investimenti ta’ natura soċjali għandhom jiġu promossi abbażi tar-rakkomandazzjonijiet tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar l-investiment fl-assistenza u l-appoġġ soċjali (7). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | L-awditi mill-Qorti Ewropea tal-Awdituri (QEA) u l-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) fuq kampjuni ta’ proġetti fit-Tieqa ta’ Infrastruttura u Innovazzjoni (IIW) issuġġerew li madwar terz tal-proġetti setgħu ġew kompletament iffinanzjati minn sorsi oħra minbarra l-FEIS. Il-promoturi tal-proġetti prinċipalment jagħżlu l-FEIS minħabba spiża aktar baxxa ta’ finanzjament u parzjalment minħabba maturità itwal tas-self. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Meta proġett li kien jitwettaq permezz ta’ sorsi ta’ finanzjament mhux tal-FEIS jiġi meqjus bħala addizzjonali fir-rigward tal-FEIS, jitqies li jkun konformi mal-fehim komuni u mhux tekniku tal-addizzjonalità. Dan iqajjem mistoqsijiet dwar ir-rilevanza għall-ekonomija reali tad-definizzjoni u l-applikazzjoni prattika tal-addizzjonalità fir-regolamentazzjoni u l-prattika tal-FEIS. Jista’ jdgħajjef il-kredibbiltà tal-FEIS li hija tant meħtieġa. Għalhekk, il-KESE jqis li l-FEI primarjament għandu jiffoka l-attivitajiet tiegħu fuq proġetti li huma verament addizzjonali fis-sens li, mingħajr il-finanzjament tal-FEIS, ma kinux jitwettqu biex b’hekk jiġi żgurat l-effett massimu fuq l-ekonomija reali u biex titħeġġeġ il-fiduċja fil-FEIS mill-pubbliku ġenerali. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Kif innutat il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, il-metodoloġija użata biex jiġi stmat l-investiment mobilizzat, esaġerat, f’xi każijiet, sa fejn l-appoġġ tal-FEIS tabilħaqq ħeġġeġ investiment addizzjonali fl-ekonomija reali. Barra minn hekk, il-KESE jqis li l-Kummissjoni Ewropea għandha ssegwi r-rakkomandazzjoni tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri biex tiżviluppa indikaturi ta’ prestazzjoni u monitoraġġ komparabbli għall-istrumenti finanzjarji u l-garanziji baġitarji kollha tal-UE sabiex tiżdied it-trasparenza u l-kapaċità li jiġu vvalutati r-riżultati tagħhom. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Kif innutat il-QEA, il-FEIS parzjalment issostitwixxa wkoll il-finanzjament minn strumenti finanzjarji oħra tal-UE li huma ġestiti b’mod ċentrali, b’mod partikolari fl-oqsma tat-trasport u l-enerġija. Inħeġġu lill-Kummissjoni u lill-BEI jikkunsidraw duplikazzjonijiet potenzjali futuri bejn l-operazzjonijiet taħt it-Tieqa ta’ Infrastruttura u Innovazzjoni tal-FEIS u l-istrumenti finanzjarji tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Sabiex tiġi żgurata evalwazzjoni adatta tal-investimenti mobilizzati tal-FEIS, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex b’mod sistematiku tikkonċettwalizza l-ġbir tad-data li huwa meħtieġ sabiex titwettaq l-analiżi statistika ex-post sabiex jiġu evalwati l-istimi multiplikaturi ex-ante ta’ proġetti individwali. Dan jista’ jgħin biex jittejbu l-kalkoli ex-ante futuri. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Il-KESE jirrakkomanda li, minbarra ċ-Ċentru Ewropew ta’ Konsulenza għall-Investimenti (li huwa primarjament maħsub biex jappoġġja proġetti kbar ta’ investiment b’valur miżjud Ewropew ċar), għandu jopera netwerk ta’ uffiċċji konsultattivi nazzjonali u reġjonali, b’metodoloġija u interpretazzjoni konsistenti madwar l-UE, u li jipprovdi servizzi ta’ konsulenza b’mod partikolari lill-SMEs u l-proġetti tagħhom aktar iffukati fuq ir-reġjuni. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Il-KESE jtenni l-ħtieġa li jitwettaq test ta’ eliġibbiltà fuq proġetti għal finanzjament li jitħallas lura permezz ta’ strumenti finanzjarji, u jirrakkomanda li l-Kummissjoni Ewropea tistabbilixxi pjattaforma ta’ esperti. F’dan it-test, għandhom jiġu rispettati it-tliet rekwiżiti bażiċi għal strumenti finanzjarji: l-effettività (żgurata mill-maniġers ta’ dawn il-fondi li jwettqu id-dmirijiet tagħhom, u b’hekk jiġi ssodifat l-interess pubbliku b’mod kwalitattivament differenti mis-sussidji); l-utilità (abbażi tal-leġittimità ta’ kull programm jew parti minnu li huwa assenjat għal strumenti li jitħallsu lura); u s-sostenibbiltà fid-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali tagħha (abbażi tad-definizzjoni tal-prinċipju li l-istrumenti li jerġgħu jintużaw għandhom ikunu strumenti li jitħallsu lura). |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ir-Regolament FEIS ma jistabbilixxix kriterji ta’ distribuzzjoni ġeografika għall-garanziji li jagħti. Huwa jistabbilixxi li dawn huma rregolati mid-domanda. Madankollu, il-Kumitat ta’ Tmexxija tal-FEIS stabbilixxa diversifikazzjoni ġeografika indikattiva u limitu ta’ konċentrazzjoni ġeografika fil-Qafas għall-Infrastruttura u l-Innovazzjoni. Ir-Regolament ma jistabbilixxix limiti ta’ konċentrazzjoni għall-Qafas għall-SMEs. Il-Kumitat jemmen bis-sħiħ li l-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa u l-programm futur InvestEU għandhom ikunu strumenti ta’ konverġenza ekonomika u soċjali, u mhux ta’ diverġenza, bejn l-Istati Membri. Għalkemm l-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni Ewropea tindika li x-xejra lejn konċentrazzjoni ġeografika ġiet parzjalment ikkoreġuta fl-2018, il-kwistjoni hija importanti biżżejjed għall-adozzjoni ta’ linji gwida politiċi u bidliet regolatorji meħtieġa biex tintemm din is-sitwazzjoni. Bħala mezz wieħed biex titjieb is-sitwazzjoni, il-Kumitat jilqa’ l-istabbiliment ta’ Banek u Istituzzjonijiet Promozzjonali Nazzjonali f’pajjiżi li m’għandhomx, sabiex jikkooperaw mal-FEIS u l-BEI, u jħeġġeġ lill-Istati Membri kollha jagħmlu dan. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Il-KESE jirrimarka li, b’mod partikolari fil-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss tal-qafas fiskali, se jkun aktar importanti li l-istrumenti finanzjarji jkollhom funzjoni speċifika għal skop speċifiku u li r-regoli proposti jassumu firxa wiesgħa ta’ kombinazzjonijiet bejniethom, u b’hekk jiftħu l-ispazju għall-provvista ta’ soluzzjonijiet “imfassla apposta” għal proġetti individwali. L-istrumenti finanzjarji mhumiex omoġenji fit-tip, u self, garanzija, input ta’ kapital dirett jew bond ta’ proġett jistgħu jiġu assenjati għal tip speċifiku ta’ proġett. Meta jintużaw dawn l-istrumenti, fil-prattika għandha tingħata preferenza lil soluzzjonijiet “imfassla apposta” għaliex huwa preċiżament permezz ta’ dawn li l-potenzjal tal-istrumenti finanzjarji jista’ jiġi sfruttat bis-sħiħ. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Jekk ir-riformi strutturali jitqiesu importanti b’mod ġenerali biex jinkiseb livell ogħla ta’ investiment, jeħtieġ li jiġu spjegati b’mod espliċitu u fid-dettall. Għadd ta’ aġġustamenti u riformi strutturali matul il-perjodu ta’ politika ta’ awsterità fil-pajjiżi tal-programm dgħajfu aktar id-domanda privata u pubblika, żiedu l-livell tal-qgħad, żiedu l-inċertezza u baxxew id-dħul tal-familji u l-aspettattivi tal-bejgħ tal-kumpaniji. Għalhekk ikkontribwixxew għal żieda fid-diskrepanza fl-investiment. Il-KESE għalhekk jirrakkomanda li għandhom jiġu promossi riformi li: (a) itejbu l-ambjent tan-negozju; (b) jiffaċilitaw il-finanzjament tal-kumpaniji — b’mod partikolari l-SMEs; (c) iżidu l-produttività; (d) jippromovu r-riċerka, l-innovazzjoni fl-iżvilupp u t-taħriġ; (e) jippromovu l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità; (f) isaħħu n-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali fil-livell Ewropew u nazzjonali; (g) isaħħu d-domanda domestika; (h) iżidu r-reżiljenza ekonomika; u (i) jippermettu livell adegwat ta’ investiment pubbliku, pereżempju permezz tal-ħolqien ta’ kapaċitajiet ta’ ppjanar effettiv fi ħdan is-settur pubbliku. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Flimkien mal-ħtieġa li jittejbu s-sinerġiji bejn il-programmi ta’ investiment tal-UE u tal-Istati Membri, jinħtieġ ukoll li jiġu promossi l-kisbiet ta’ dawn il-programmi fost iċ-ċittadini: madwar 945 000 SME huma mistennija li jibbenefikaw mill-FEIS u ħafna aktar mill-programm InvestEU. L-SMEs benefiċjarji għandhom ikunu konxji tal-appoġġ li rċevew mill-UE, pereżempju permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ kjarifika fil-kuntratt ta’ finanzjament kif ukoll permezz tal-użu tal-logo tal-Unjoni Ewropea fuq il-kuntratt. |
| --- | --- |

4.17.

Brussell, id-19 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Skont il-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-Finanzjament ta’ Tkabbir Sostenibbli.

1

(2)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 131.

2

(3)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 106, ĠU C 62, 15.2.2019, p. 83 , ĠU C 62, 15.2.2019, p. 90 , ĠU C 62, 15.2.2019, p. 126, ĠU C 62, 15.2.2019, p. 312 , u ĠU C 159, 10.5.2019, p. 49.

3

(4)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 131.

4

(5)  Tbassir Ekonomiku Ewropew. Statistical Annex. Kummissjoni Ewropea, Novembru 2018 (mhux disponibbli bil-Malti).

5

(6)  Ara r-(2019)0325 riżoluzzjoni leġislattiva tal-Parlament Ewropew tat-28 ta’ Marzu 2019 dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta’ qafas li jiffaċilita l-investiment sostenibbli (COM(2018)0353 final – C8-0207/2018 – 2018/0178(COD)).

6

(7)  Ninvestu f’kura u appoġġ soċjali. Imperattiv Ewropew.

7

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/27 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/27

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew (is-Summit taż-Żona tal-Euro), lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni Lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro”

[COM(2018) 796 final]

(2019/C 282/05)

Relatur: Philip VON BROCKDORFF

Korelatur: Dimitris DIMITRIADIS

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.1.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Adottata fis-sezzjoni | 4.6.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) | 200/3/3 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.1.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni

4.6.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet)

200/3/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jinnota li r-rwol internazzjonali tal-euro għadu ma rkuprax għal-livell ta’ qabel il-kriżi finanzjarja. Minkejja li l-miżuri proposti tal-Kummissjoni Ewropea, kif hemm fil-Komunikazzjoni, jintlaqgħu u jitqiesu bħala li huma meħtieġa mill-KESE, dawn jistgħu ma jkunux biżżejjed meta titqies il-firxa tal-isfidi soċjali u ekonomiċi taż-żona tal-euro. Il-koeżjoni soċjali, il-konverġenza ekonomika ’l fuq u l-promozzjoni tal-kompetittività u tal-innovazzjoni, b’mod partikolari għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), għandhom ikunu l-bażi li fuqhom l-ekonomija taż-żona tal-euro żżid il-pass u tappoġġja rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jħeġġeġ lill-UE tirdoppja l-isforzi tagħha lejn koeżjoni soċjali akbar u konverġenza ekonomika fl-UE kollha. Għad hemm differenzi kbar bejn l-Istati Membri kif ukoll fi ħdanhom u dawn id-differenzi qed ikunu ta’ xkiel biex jiġu sfruttati l-opportunitajiet ekonomiċi li jistgħu jkunu ta’ benefiċċju għall-UE kollha kemm hi. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jwissi li r-rivoluzzjonijiet teknoloġiċi kontinwi, bħalma huma t-teknoloġija finanzjarja u d-diġitalizzazzjoni, u l-itfaċċar ta’ muniti internazzjonali oħrajn fuq medda itwal ta’ żmien jistgħu potenzjalment irawmu sistema multipolari bbażata fuq aktar minn munita ewlenija waħda. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jemmen li l-euro għandu l-kapaċità li jkabbar l-istatus internazzjonali tiegħu. Fl-istess waqt, madankollu, il-KESE jissuġġerixxi li l-prijorità prevalenti għaż-żona tal-euro, l-ewwel u qabel kollox, se tkun li tirranġa l-qagħda tagħha stess u tikseb integrità u prosperità billi ttejjeb il-prospetti tat-tkabbir tagħha u tirrestawra s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Dan il-proċess, li, inter alia, jirrikjedi t-tlestija tal-Unjoni Ekonomija u Monetarja u tal-unjoni bankarja, għandu jkun il-prijorità sabiex jinkiseb rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-kredibbiltà tal-munita unika tal-UE, li hija prerekwiżit biex jissaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro, tirrikjedi azzjoni ulterjuri lejn politiki nazzjonali, sodi, fiskali u li jsaħħu t-tkabbir kif ukoll aktar sforzi lejn settur finanzjarju aktar b’saħħtu. F’dan ir-rigward, il-KESE jtenni r-rilevanza li jiġu appoġġjati l-SMEs u li tkompli tiżdied il-produttività bħala mezz kif tissaħħaħ il-kompetittività taż-żona tal-euro fis-swieq internazzjonali. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-benefiċċji tal-integrazzjoni tas-suq m’għandhomx jitnaqqsu minħabba l-instabbiltà finanzjarja, u jitlob li jkun hemm azzjoni sostnuta biex b’mod soċjalment sostenibbli jitnaqqas is-self improduttiv, speċjalment wara l-ftehim politiku li ntlaħaq dwar ir-rekwiżiti ta’ kapital għas-self ħażin tal-banek tard fl-2018. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jemmen li sabiex l-euro jsaħħaħ ir-rwol tiegħu bħala munita internazzjonali, għandha tiġi indirizzata l-frammentazzjoni tas-suq tal-bonds sovrani taż-żona tal-euro, li tnaqqas b’mod sinifikanti l-profondità u l-likwidità tas-swieq tad-dejn sovran. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tinvestiga opzjonijiet biex jinħolqu assi tal-euro aktar likwidi u siguri. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | It-triq lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro tista’ tkun pjuttost iffaċilitata mill-BĊE, l-ewwel u qabel kollox, permezz tat-twettiq tal-mandat tiegħu li jżomm l-istabbiltà tal-prezzijiet fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, l-appoġġ mill-BĊE fir-rigward tal-politiki makroekonomiċi, u Unjoni Monetarja Ekonomika u Swieq Kapitali aktar profondi jipprovdi impetu ulterjuri għat-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | ﻿Il-KESE huwa wkoll tal-fehma li jinħtieġu aktar miżuri biex jiġi approfondit is-settur finanzjarju Ewropew, inkluż it-tisħiħ tal-infrastrutturi tas-swieq finanzjarji Ewropej u punti ta’ riferiment għal rati ta’ interess sodi. Barra minn hekk, il-promozzjoni ta’ użu aktar wiesa’ tal-euro f’setturi strateġiċi titqies ukoll kruċjali biex tikkontribwixxi għat-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fl-aħħar nett, il-KESE jħeġġeġ lill-Istati Membri jadottaw approċċ aktar magħqud fid-diplomazija internazzjonali, li mbagħad jista’ jirriżulta f’aktar opportunitajiet kummerċjali. Dan l-approċċ magħqud jista’ jissaħħaħ ukoll billi tiġi adottata pożizzjoni aktar proattiva li l-ewwel u qabel kollox tfittex li tippromovi l-interessi tal-UE, speċjalment billi tantiċipa l-inizjattivi strateġiċi u diplomatiċi li jittieħdu miċ-Ċina u mill-Istati Uniti. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-Komunikazzjoni “Lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro” (1), li ġiet ippubblikata f’Diċembru 2018, targumenta li hemm kamp ta’ applikazzjoni biex l-euro jkompli jiżviluppa r-rwol globali tiegħu, b’tali mod li jirrifletti aħjar ir-rilevanza politika, ekonomika u finanzjarja taż-żona tal-euro. Il-kisba ta’ dan l-għan tirrikjedi tisħiħ ulterjuri tal-istrutturi tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja, inkluż permezz tal-adozzjoni tal-proposti pendenti kollha għat-tlestija tal-unjoni bankarja u progress deċiżiv fuq l-Unjoni tas-Swieq Kapitali. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dan id-dokument ta’ ħidma huwa konformi mas-sejħiet li saru f’Opinjonijiet preċedenti tal-KESE (2) (3) li jenfasizzaw il-fatt li t-tlestija tal-unjoni bankarja, b’mod partikolari kopertura tal-assigurazzjoni tad-depożiti aktar b’saħħitha u uniformi, u tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali hija ta’ importanza kruċjali sabiex jiġi żgurat ambjent kummerċjali Ewropew kompetittiv, kemm għall-intrapriżi kbar kif ukoll dawk ta’ daqs iżgħar, u tinħoloq munita Ewropea unika ġenwina. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Fid-Dikjarazzjoni ta’ Ruma tal-2017, il-mexxejja tas-27 Stat Membru u l-Kunsill Ewropew, il-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni Ewropea, iddikjaraw l-impenn tagħhom biex l-Unjoni Ewropea ssir attur globali aktar b’saħħtu bl-estensjoni tas-sħubijiet eżistenti u bl-iżvilupp ta’ oħrajn ġodda, bil-promozzjoni tal-istabbiltà u tal-prosperità fil-livell reġjonali u globali, bl-organizzazzjoni ta’ avvenimenti globali, u bit-twettiq ta’ responsabbiltajiet internazzjonali (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Min-naħa tiegħu, il-president tal-Kummissjoni Ewropea, fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni ta’ Settembru 2018, enfasizza l-importanza tal-euro fis-sistema monetarja internazzjonali u talab li tittieħed aktar azzjoni sabiex jiġi żgurat li dan jaqdi r-rwol tiegħu bis-sħiħ fix-xena globali (5). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni stabbiliet pjan direzzjonali għall-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja (6) li jitlob li jkun hemm sistema finanzjarja integrata u li tiffunzjona tajjeb li tinkludi t-tlestija tal-unjoni bankarja u tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali (CMU). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-Komunikazzjoni dwar l-Unjoni tas-Swieq Kapitali (7) tindika li l-Unjoni Ewropea teħtieġ swieq kapitali żviluppati u integrati tajjeb biex jissaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro. Unjoni tas-Swieq Kapitali li tirnexxi se tikkontribwixxi lejn sistema finanzjarja stabbli, aċċess aħjar għall-finanzi għan-negozji, u għalhekk aktar opportunitajiet ta’ investiment. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | B’mod simili, ir-Rapport tal-JRC tal-2016 dwar ix-Xjenza għall-Politika (8) juri li politiki makroekonomiċi sodi, l-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja tal-UE, u l-iżvilupp tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali, ilkoll se jikkontribwixxu biex ikompli jissaħħaħ ir-rwol tal-euro fis-swieq kummerċjali u finanzjarji globali. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-Kummissjoni Ewropea tirrakkomanda (9) l-użu aktar mifrux tal-euro fil-proġetti u fit-tranżazzjonijiet finanzjarji relatati mal-enerġija bħala mezz kif jinkisbu l-għanijiet tal-politika tal-enerġija tal-UE, jitnaqqas ir-riskju ta’ interruzzjoni tal-provvisti tal-enerġija u b’hekk tiġi promossa awtonomija aktar b’saħħitha min-naħa tan-negozji Ewropej. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | L-euro għamel progress kbir fl-istorja tiegħu ta’ 20 sena. Dan malajr evolva fit-tieni l-aktar munita internazzjonali importanti fid-dinja (wara d-dollaru Amerikan) (10). B’mod speċifiku, madwar 60 pajjiż fid-dinja jew qegħdin jużaw, jew se jużaw jew se jorbtu l-munita tagħhom mal-euro. Fl-istess waqt, l-euro jirrappreżenta madwar 20 % tar-riżervi internazzjonali tal-banek ċentrali barranin, li b’hekk jindika l-importanza tiegħu bħala maħżen sikur ta’ valur, u jikkostitwixxi 20 % tad-dejn internazzjonali maħruġ minn negozji u gvernijiet barranin. Fl-aħħar iżda mhux l-anqas, l-euro jintuża b’mod mifrux għal pagamenti internazzjonali: madwar terz tal-valur tat-tranżazzjonijiet internazzjonali kienu jew fatturati jew tħallsu f’euro fl-2017 (meta mqabbel ma’ madwar tnejn minn ħamsa għad-dollaru Amerikan). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | L-użu internazzjonali tal-euro huwa ta’ benefiċċju għaliex dan: (i) inaqqas ir-riskju tal-kambju u l-ispejjeż assoċjati għan-negozji Ewropej; (ii) iżid it-trasparenza tal-prezzijiet, li tippermetti lid-ditti jakkwistaw materja prima orħos u lill-konsumaturi jixtru prodotti orħos; (iii) jimponi dixxiplina inflazzjonarja akbar, li fil-prinċipju twassal għal rati tal-imgħax aktar baxxi li jitħallsu mill-unitajiet domestiċi u min-negozji; (iv) isaħħaħ l-awtonomija finanzjarja u jipprovdi aċċess għal finanzjament fuq kundizzjonijiet ta’ self aktar favorevoli għan-negozji Ewropej (inklużi l-SMEs) u għall-gvernijiet hekk kif is-swieq finanzjarji Ewropej isiru aktar integrati, profondi u likwidi; u (v) irawwem aktar kummerċ fl-UE u internazzjonali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Fl-istess waqt, it-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro jipprovdi għażla oħra lill-parteċipanti fis-suq madwar id-dinja, biex b’hekk l-ekonomija internazzjonali tkun tiflaħ aktar għall-iskossi relatati mad-dipendenza qawwija ta’ ħafna setturi (eż. l-enerġija, il-komoditajiet u l-manifattura tal-inġenji tal-ajru) fuq id-dollaru Amerikan. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-klassifikazzjoni bejn id-dollaru u l-euro ma nbidlitx fl-aħħar żewġ deċennji. Għalkemm id-diskrepanza bejn iż-żewġ muniti naqset b’mod gradwali mit-tnedija tal-euro, din reġgħet kibret wara l-bidu tal-kriżi taż-żona tal-euro. Din is-sitwazzjoni x’aktarx li tippersisti fil-futur prevedibbli minkejja l-fatt li l-euro jinħareġ mill-akbar blokk kummerċjali tad-dinja. Għaldaqstant, jidher li t-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro mhuwiex biss kwistjoni ta’ daqs ekonomiku u aċċess miftuħ, iżda primarjament jirrelata mal-kapaċità limitata tiegħu li jipprovdi stabbiltà fi żminijiet ta’ diffikultà finanzjarja globali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Għad hemm fatturi oħrajn li qed ixekklu użu internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro, inkluż:






  i. | ir-rwol storikament dominanti tad-dollaru bħala l-munita ta’ riżerva internazzjonali globali, |
| --- | --- | --- |

3.5.

i.

ir-rwol storikament dominanti tad-dollaru bħala l-munita ta’ riżerva internazzjonali globali,

| ii. | l-ispejjeż aktar baxxi assoċjati mal-użu tad-dollaru u l-likwidità ogħla tiegħu partikolarment f’operazzjonijiet tas-suq monetarju, u |
| --- | --- |

ii.

l-ispejjeż aktar baxxi assoċjati mal-użu tad-dollaru u l-likwidità ogħla tiegħu partikolarment f’operazzjonijiet tas-suq monetarju, u

| iii. | l-integrazzjoni attwali, li għadha mhux kompluta, tas-swieq finanzjarji Ewropej li jirfdu l-munita unika. |
| --- | --- |

iii.

l-integrazzjoni attwali, li għadha mhux kompluta, tas-swieq finanzjarji Ewropej li jirfdu l-munita unika.

| iv. | Barra minn hekk, il-fatt li l-biċċa l-kbira tas-sistemi finanzjarji internazzjonali jużaw pjattaformi għall-kummerċ, għall-ikklirjar u għas-saldu ta’ pagamenti li jinsabu barra miż-żona tal-euro jew li jitħaddmu minn kumpaniji mhux Ewropej mhuwiex sinjal tajjeb għal rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro. |
| --- | --- |

iv.

Barra minn hekk, il-fatt li l-biċċa l-kbira tas-sistemi finanzjarji internazzjonali jużaw pjattaformi għall-kummerċ, għall-ikklirjar u għas-saldu ta’ pagamenti li jinsabu barra miż-żona tal-euro jew li jitħaddmu minn kumpaniji mhux Ewropej mhuwiex sinjal tajjeb għal rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro.

| 3.6. | Rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro jirrikjedi wkoll ambjent ekonomiku aktar stabbli u reżiljenti u funzjonament aħjar tas-sistema finanzjarja. Għal dan il-għan, ġew proposti għadd ta’ inizjattivi biex tiġi promossa l-prestazzjoni tal-ekonomiji taż-żona tal-euro (11) u biex jiġu assorbiti aħjar skossi asimmetriċi kbar fiż-żona tal-euro (12). L-enfasi, madankollu, m’għandhiex titpoġġa biss fuq l-assorbiment tal-iskossi asimmetriċi, iżda wkoll fuq it-titjib tal-imġiba diverġenti taż-żona tal-euro li tirriżulta mill-istrutturi ekonomiċi, soċjali u politiċi differenti ħafna tal-pajjiżi membri tagħha. Dawn id-diverġenzi, speċjalment fil-politika fiskali, l-evoluzzjoni tal-pagi, il-produttività u l-governanza, jheddu l-prospetti futuri tal-euro. Mingħajr xi grad ta’ unjoni fiskali, l-arkitettura tal-munita komuni tibqa’ waħda mhux kompluta u tħalli liż-żona tal-euro vulnerabbli għal kriżijiet finanzjarji u ekonomiċi futuri. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | L-internazzjonalizzazzjoni ulterjuri tal-euro tista’ tinvolvi riskju akbar li jirriżulta f’apprezzament temporanju mhux mixtieq tal-munita, speċjalment waqt żminijiet ta’ taqlib globali. Bħala riżultat, dan inaqqas il-kompetittività tal-produtturi domestiċi u jagħmel ħsara lill-prestazzjoni tal-esportazzjonijiet taż-żona tal-euro. Żieda fl-użu internazzjonali tal-euro tista’ tirriżulta wkoll f’ċerti spejjeż iżda dawn jingħelbu permezz ta’ benefiċċji oħrajn bħal awtonomija akbar tal-politika monetarja u trażmissjoni internazzjonali aktar b’saħħitha tal-politika monetarja. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Sa ċertu punt, ir-rwol internazzjonali tal-euro ġie xprunat miż-żona tal-euro stess, fejn l-investituri taż-żona tal-euro kienu akkwirenti sinifikanti ta’ bonds denominati f’euro maħruġa minn residenti mhux fiż-żona tal-euro. Madankollu, ir-rwol internazzjonali tal-euro huwa kkaratterizzat minn fokus reġjonali qawwi, li huwa l-aktar prominenti fil-pajjiżi li jinsabu fil-viċinanza immedjata taż-żona tal-euro. B’mod partikolari, hemm evidenza sostanzjali li turi li s-City of London għandha rwol ewlieni fis-suq tal-bonds denominati f’euro maħruġa minn residenti mhux fiż-żona tal-euro, irrispettivament dan ikunx fuq in-naħa tal-provvista, in-naħa tad-domanda jew bħala intermedjarju. F’dan il-kuntest, il-Brexit jista’ jkollu xi effett fuq dan is-suq. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Minn perspettiva usa’, ir-rwol internazzjonali tal-euro jissaħħaħ li kieku l-UE ssegwi politika barranija aktar magħquda u tinsisti fuq approċċ multilaterali kontinwu għall-kummerċ. Il-munita tal-UE tista’ tikseb reputazzjoni internazzjonali ta’ livell għoli biss meta l-UE taġixxi b’mod magħqud, u meta dawn l-azzjonijiet jiġu sostnuti mill-qawwa diplomatika u ekonomika kollettiva tagħha. Dan għandu japplika f’setturi bħall-enerġija, it-trasport, l-industrija u setturi oħra fejn l-interessi tal-UE u taż-żona tal-euro inġenerali għandu jkollhom prijorità. Huwa kruċjali wkoll li l-UE titkellem b’leħen wieħed dwar l-iżviluppi ġeopolitiċi bħall-influwenza taċ-Ċina li dejjem qed tiżdied fil-kummerċ internazzjonali permezz tal-inizjattiva tagħha “One Belt, One Road”, programm ekonomiku u diplomatiku li jista’ jittrasforma u jiddomina l-kummerċ fl-Asja u lil hinn minnha. L-implikazzjonijiet ta’ dan il-programm ekonomiku u diplomatiku jeħtieġ li jiġu vvalutati bir-reqqa mill-UE peress li dan jista’ jsaħħaħ il-preżenza ekonomika globali taċ-Ċina. B’mod partikolari, l-UE u ż-żona tal-euro ma jistgħux jibqgħu inattivi waqt li jiżviluppa dan il-programm. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Meta jitqiesu l-benefiċċji assoċjati mal-euro kif imsemmi fi 3.2, jista’ jidher bħala sorpriża li mhux l-Istati Membri kollha ngħaqdu maż-żona tal-euro. Ir-raġunijiet għaliex ma ngħaqdux jistgħu jvarjaw u jistgħu jinkludu l-istat ta’ tħejjija tal-Istati Membri inkwistjoni u l-konformità tagħhom mal-kriterji ekonomiċi meħtieġa biex jingħaqdu mal-euro, kif ukoll, f’xi każijiet, l-ostakli legali li fadal biex jiġu ssodisfati dawn il-kriterji. B’mod ġenerali, in-nuqqas ta’ parteċipazzjoni tirrifletti d-differenzi persistenti fl-UE f’termini ta’ koeżjoni soċjali u konverġenza ekonomika. Dawn id-differenzi jeħtieġ jiġu indirizzati jekk it-tkabbir taż-żona tal-euro għandu jwassal għal aktar stabbiltà ekonomika fiż-żona tal-euro, u jagħmluha aktar reżiljenti għal skossi ekonomiċi esterni. Dan, min-naħa tiegħu, isaħħaħ l-istatus tal-UE bħala setgħa globali, u jkompli jsaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | L-interazzjoni bejn il-politika fiskali u monetarja fiż-żona tal-euro hija kruċjali għall-futur tal-euro u r-rwol internazzjonali tiegħu. Kundizzjonijiet makroekonomiċi stabbli, madankollu, jiddependu fuq iċ-ċaqliq fiskali u fuq iċ-ċaqliq tal-pożizzjoni monetarja biex jikkumpensaw għat-tħassib dwar is-sostenibbiltà tad-dejn sovran u jsaħħu l-prospetti ta’ tkabbir. Għal darb’oħra, is-sitwazzjoni tvarja fi ħdan iż-żona tal-euro minħabba t-taħlita subottimali tal-politika fiskali-strutturali-monetarja fid-dawl tal-konsegwenzi tal-kriżi finanzjarja globali, li wasslu biex il-piż tal-aġġustament jinqasam b’mod mhux ugwali bejn l-Istati Membri taż-żona tal-euro. Din tirrifletti l-qafas istituzzjonali eżistenti li fuqu nbniet l-euro, li jaġixxi bħala limitazzjoni fuq l-Istati Membri individwali u huwa nieqes minn strumenti biex jiżgura pożizzjoni ta’ politika ekonomika u fiskali, effettiva u kkoordinata fiż-żona tal-euro kollha. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Dan jispjega parzjalment ir-raġuni għaliex fiż-żona tal-euro jipprevalu żbilanċi u inugwaljanzi u r-raġuniet għaliex jitqies li huwa tant meħtieġ li titħaffef il-konverġenza ’l fuq. Dan jgħin biex itejjeb il-prestazzjoni ekonomika u jappoġġja l-istabbiltà soċjali u politika, li lkoll huma essenzjali għal rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro. Fis-sitwazzjoni attwali, l-isfidi tal-politika monetarja f’żona ekonomika, fejn il-kundizzjonijiet ekonomiċi u soċjali tal-Istati Membri huma daqstant differenti, huma formidabbli. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Iridu jittieħdu passi wkoll sabiex tiġi indirizzata l-problema tas-self improduttiv (NPLs). L-NPLs jirrappreżentaw piż konsiderevoli għall-finanzjament tal-ekonomija tal-UE peress li jfixklu l-allokazzjoni tal-kreditu, inaqqsu l-fiduċja fis-suq u, fl-aħħar mill-aħħar, inaqqsu r-ritmu tat-tkabbir ekonomiku. Wieħed għandu jinnota li għad hemm riskji sinifikanti fis-setturi bankarji nazzjonali taż-żona tal-euro li jxekklu l-iżvilupp ta’ sistema komuni tal-assigurazzjoni tad-depożiti. Jidher ċar li t-tnaqqis tal-NPLs u r-rikapitalizzazzjoni tal-banek jinvolvu spiża kemm għall-gvernijiet kif ukoll għas-settur privat. Skont l-Opinjoni preċedenti tiegħu (13), il-KESE jappella għal self responsabbli mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu u jenfasizza l-ħtieġa li l-awtoritajiet nazzjonali u l-istituzzjonijiet Ewropej jingħaqdu flimkien u jagħmlu aktar progress fil-bini ta’ qafas tal-UE komprensiv u affidabbli biex jiġu indirizzati l-NPLs. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | It-tlestija tal-unjoni bankarja, kif ukoll l-integrazzjoni ulterjuri tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali jitqiesu wkoll bħala kruċjali għall-istabbiltà makroekonomika. L-unjoni bankarja hija fundamentali biex jiġu sfruttati l-benefiċċji ta’ attivitajiet bankarji transkonfinali fl-unjoni monetarja. Għalkemm inkiseb progress sinifikanti, l-unjoni bankarja għadha mhix kompluta. Jeħtieġ ukoll li ż-żona tal-euro tkompli tagħmel progress fir-rigward ta’ inizjattivi importanti oħrajn biex taħdem lejn unjoni finanzjarja aktar kompluta. L-Unjoni tas-Swieq Kapitali se tgħin biex trawwem l-integrazzjoni finanzjarja transkonfinali, u l-banek u s-swieq kapitali jistgħu jikkomplementaw lil xulxin fil-finanzjament tal-ekonomija taż-żona tal-euro. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Jekk jaġixxu flimkien, l-unjoni bankarja u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali jistgħu jwasslu lis-Suq Uniku għas-servizzi finanzjarji fil-livell li jmiss minħabba żewġ raġunijiet ewlenin: (i) il-preżenza ta’ swieq fiskali aktar b’saħħithom, profondi u integrati tippermetti lin-negozji jiksbu aċċess għall-kreditu fuq termini aktar favorevoli, li jippermettilhom jagħmlu investiment li jħalli profitt; u (ii) l-integrazzjoni tas-swieq finanzjarji ttejjeb l-ambjent ta’ finanzjament b’mod speċjali għall-SMEs, li spiss jiġu deskritti bħala s-sinsla tal-ekonomija tal-Ewropa f’termini tal-ħolqien tal-impjiegi, l-innovazzjoni u t-tkabbir ekonomiku. F’suq finanzjarju integrat, il-banek jistgħu jisfruttaw l-ekonomiji ta’ skala aktar faċilment billi joffru prodotti u servizzi jew anki l-istess prodotti u servizzi f’diversi Stati Membri. Barra minn hekk, dawn probabbilment iżidu l-investimenti transkonfinali tagħhom tal-assi u jkunu jistgħu jibnu pools kollaterali aktar kbar u diversifikati għal prodotti titolizzati u bonds koperti. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Suq kapitali li jaħdem sew u integrat jitqies li huwa importanti ħafna għal żona monetarja li tiffunzjona, għalhekk għandha tkun prijorità li jingħelbu n-nuqqasijiet eżistenti fis-swieq kapitali Ewropej, speċjalment fil-każ ta’ Brexit ta’ ebda ftehim. Madankollu, għandna nżommu f’moħħna li l-proġett tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali jinkludi sett ta’ approċċi differenti ħafna, li xi wħud minnhom seta’ ma kellhomx ir-riżultat mixtieq kif maħsub oriġinarjament. Eżempji jinkludu l-pensjonijiet personali pan-Ewropej u l-inizjattiva li tikkonċerna s-suq tat-titolizzazzjoni, għalkemm fir-rigward tal-pensjonijiet, il-KESE jirrikonoxxi r-rwol li għandhom il-pensjonijiet tal-istat għal persuni li ma jistgħux jaffordjaw pensjonijiet privati. Tabilħaqq, is-suċċess tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali kien pjuttost imħallat s’issa. Madankollu, bil-mod il-mod iżda b’ċertezza, dawn l-inizjattivi eventwalment se jikkontribwixxu għal rwol internazzjonali msaħħaħ tal-euro. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Barra minn hekk, fid-dawl tal-konsegwenzi tal-kriżi finanzjarja, huwa importanti li wieħed jifhem li t-tisħiħ ulterjuri tar-rwol internazzjonali tal-euro jiddependi fuq l-istabbiltà finanzjarja taż-żona tal-euro. Il-ħruġ ta’ kambjali, flus tal-karti u bonds komuni taż-żona tal-euro bħala assi sikuri, b’mod simili għal dawk maħruġin mid-Dipartiment tat-Teżor tal-Istati Uniti, flimkien ma’ struttura ta’ governanza xierqa (inkluż qafas robust u affidabbli ta’ politika fiskali), irawwem aktar stabbiltà bil-provvista ta’ strumenti ta’ dejn siguri u likwidi li jkunu xierqa biex jiffinanzjaw żidiet mhux mistennija fin-nefqa pubblika. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | B’mod partikolari, il-ħruġ ta’ bonds komuni taż-żona tal-euro għandu jimxi wkoll id f’id ma’ qafas superviżorju mtejjeb. Jeħtieġ li jitqies l-element ta’ riskju ta’ tali prodotti, possibbilment permezz ta’ ġabra tar-riskji u tal-garanziji, speċjalment fil-kuntest ta’ Unjoni tas-Swieq Kapitali integrata ħafna. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | It-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro, speċjalment biex dan jikkompeti mad-dollaru Amerikan bħala valuta ta’ riżerva, m’għandux jitqies bħala triq b’direzzjoni waħda biex jinkiseb vantaġġ ekonomiku. Dan jista’ jġib ukoll pressjoni globali li għandha titqiegħed fuq l-ekonomija domestika taż-żona tal-euro b’mod relatat mal-iżviluppi ekonomiċi fin-nazzjonijiet kompetituri. Madankollu, reazzjoni effettiva u b’leħen wieħed tista’ twassal għal aktar koeżjoni soċjali u konverġenza ekonomika fiż-żona tal-euro kollha. L-inizjattivi Ewropej biex irawmu l-kooperazzjoni dwar id-difiża u l-affarijiet internazzjonali x’aktarx ukoll li jsaħħu r-rwol ġeopolitiku tal-UE u jippromovu l-influwenza globali tal-euro. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Il-perkors diffiċli lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro jista’ jiġi pjuttost iffaċilitat mill-BĊE, l-ewwel u qabel kollox permezz tal-ilħuq tal-mandat tiegħu biex tinżamm l-istabbiltà tal-prezzijiet fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, l-appoġġ mill-BĊE fir-rigward tal-politiki makroekonomiċi, u Unjoni Ekonomika u Monetarja u Unjoni tas-Swieq Kapitali aktar profondi jipprovdi impetu ulterjuri għat-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro. |
| --- | --- |

4.11.

Brussell, 19 ta’ Ġunju 2019

Luca JAHIER

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  COM(2018) 796 final.

1

(2)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 28.

2

(3)  ĠU C 197, 8.6.2018, p. 1.

3

(4)  https://www.consilium.europa.eu/mt/press/press-releases/2017/03/25/rome-declaration/.

4

(5)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/soteu2018-speech_mt_0.pdf.

5

(6)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/reflection-paper-emu_mt.pdf.

6

(7)  COM(2018) 767 final.

7

(8)  http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC96913/lbna27754enn.pdf.

8

(9)  C(2018) 8111 final.

9

(10)  COM(2018) 767 final.

10

(11)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/\?uri=CELEX:52018DC0814&qid=1558418480359&from=MT.

11

(12)  COM(2018) 387 final.

12

(13)  ĠU C 367, 10.10.2018, p. 43.

13

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/32 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/32

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar linji gwida għal-linji politiċi dwar l-impjiegi tal-Istati Membri”

(COM(2019) 151 final)

(2019/C 282/06)

Relatur: Ana BONTEA

| Konsultazzjoni | Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 12.3.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 148(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 5.6.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 20.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 211/3/10 |

Konsultazzjoni

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 12.3.2019

Bażi legali

Artikolu 148(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

5.6.2019

Adottata fil-plenarja

20.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

211/3/10

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jtenni u jkompli jibni fuq il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet preċedenti tiegħu dwar il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jilqa’ l-miżuri Ewropej u nazzjonali, li wasslu għal progress fil-qasam tal-impjiegi, u jirrakkomanda li dawn jinżammu u jiġu żviluppati sabiex jiġu promossi s-sostenibbiltà ekonomika u soċjali, forza tax-xogħol kwalifikata, imħarrġa u għaldaqstant imħejjija aħjar għall-iżviluppi ġodda, partikolarment dawk teknoloġiċi, swieq tax-xogħol li jistgħu jwieġbu għall-bidliet ekonomiċi, il-ksib tal-objettivi ta’ livell massimu ta’ impjiegi u ta’ progress soċjali, it-tnaqqis tad-disparitajiet, il-promozzjoni tal-opportunitajiet indaqs għal kulħadd, tal-inklużjoni soċjali u tal-ġlieda kontra l-faqar, bil-għan li jitneħħew id-disparitajiet reġjonali fil-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol u jissaħħu l-funzjonament tas-suq tax-xogħol u l-effettività tad-djalogu soċjali. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jtenni l-ħtieġa li, waqt li jitfasslu l-politiki sabiex jiġu rregolati s-suq tax-xogħol u d-drittijiet soċjali, ikun hemm taħlita bla xkiel tad-dimensjonijiet interkonnessi tal-kompetittività, il-produttività u s-sostenibbiltà soċjali/id-drittijiet tal-ħaddiema. Il-politiki kollha implimentati mill-istituzzjonijiet Ewropej, nazzjonali u lokali għandhom jipprevedu bilanċ xieraq bejn is-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Huma meħtieġa politiki u riformi strutturali li jiffaċilitaw il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, u jrawmu l-intraprenditorija responsabbli u t-tkabbir tal-SMEs u l-intrapriżi soċjali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li tiġi żgurata edukazzjoni inklużiva, ekwitabbli u ta’ kwalità għolja, teknika, vokazzjonali u terzjarja, inkluża l-edukazzjoni għolja, li jiġi żgurat livell għoli ta’ għarfien u ħiliet rilevanti, għall-impjiegi, postijiet tax-xogħol deċenti u intraprenditorija, u l-promozzjoni ta’ opportunitajiet ta’ tagħlim tul il-ħajja għal kulħadd. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-funzjonament tajjeb tad-djalogu soċjali huwa essenzjali sabiex jitjiebu t-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi, kif ukoll il-monitoraġġ tagħhom (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jżomm ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu li jitkomplew l-isforzi biex jiġu eliminati d-disparitajiet, peress li l-konverġenza ’l fuq hija prinċipju trasversali li jrid jiġi kkunsidrat u integrat fil-politiki kollha tal-Unjoni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jtenni l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (3). |
| --- | --- |

1.8.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill tipprevedi li fl-2019 jinżammu l-erba’ linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi stipulati fl-Anness għad-Deċiżjoni 2018/1215/UE (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | F’Opinjonijiet preċedenti tiegħu (5), il-KESE esprima konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet dwar il-linji gwida għall-politika tal-Istati Membri dwar l-impjiegi, u jixtieq itennihom f’din l-Opinjoni bil-għan li jittieħed vantaġġ minnhom. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-KESE jilqa’ l-miżuri Ewropej u nazzjonali, li ppermettew li jsir progress (6), u jirrakkomanda li dawn jinżammu u jiġu żviluppati filwaqt li jiġu żgurati titjib kontinwu fil-kwalità tal-impjiegi u t-tnaqqis tal-prekarjetà u tal-inugwaljanzi (għaliex għad hemm differenzi bejn l-Istati Membri, ir-reġjuni u l-gruppi ta’ persuni fis-suq tax-xogħol, u t-tkabbir ma jibbenefikax lill-pajjiżi, lir-reġjuni u liċ-ċittadini kollha bl-istess mod, filwaqt li xi pajjiżi għadhom jiffaċċjaw livelli għolja ta’ qgħad, dħul reali tal-unitajiet domestiċi taħt il-livelli ta’ qabel il-kriżi u rati għoljin ta’ faqar). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Sal-2020, l-Istati Membri u l-Unjoni, f’konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali, għandhom jaħdmu biex ifasslu strateġija koordinata ġdida għall-impjiegi, li tiggarantixxi b’mod partikolari l-promozzjoni tas-sostenibbiltà ekonomika u soċjali, forza tax-xogħol kwalifikata, imħarrġa u għaldaqstant imħejjija aħjar għall-iżviluppi ġodda, partikolarment dawk teknoloġiċi, swieq tax-xogħol li jwieġbu għall-bidliet ekonomiċi, il-ksib tal-objettivi ta’ livell massimu ta’ impjiegi u ta’ progress soċjali, it-tnaqqis tad-disparitajiet kif ukoll it-tisħiħ tal-funzjonament tas-suq tax-xogħol u l-effettività tad-djalogu soċjali. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Kummenti speċifiċi

3.1.   Nagħtu spinta lid-domanda għall-ħaddiema u l-investiment

| 3.1.1. | “Kif enfasizzat fir-Rapporti tal-Pajjiżi tal-2019, l-Istati Membri kollha jiffaċċjaw ostakli għall-investiment f’oqsma ta’ politika differenti”. “Pereżempju, il-piż amministrattiv u regolatorju għoli, in-nuqqas ta’ prevedibbiltà fl-oqfsa regolatorji, l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji u amministrazzjoni pubblika ineffiċjenti” (7) (ir-riformi u l-investimenti jeħtieġu biżżejjed kapaċità amministrattiva u teknika biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jiksbu r-riżultati mistennija), proċeduri ta’ approvazzjoni twal u kumplessi, kif ukoll in-nuqqas ta’ kompetenzi minħabba n-nuqqas fis-sistemi tal-edukazzjoni u tat-taħriġ. In-nuqqas ta’ ħiliet jissemma f’diversi rapporti tal-pajjiżi bħala fattur li jfixkel jew idewwem l-investiment. Minkejja l-isforzi u l-progress reċenti (8) fir-rigward ta’ xi nuqqasijiet fis-sistema finanzjarja, għandhom jissemmew ukoll id-diffikultajiet li fadal li n-negozji – speċjalment l-SMEs – jiffaċċjaw biex ikollhom aċċess għal finanzjament għall-invesiment (9). Dawn il-vulnerabbiltajiet, li għandhom implikazzjonijiet transkonfinali sinifikanti, jeħtieġu azzjoni xierqa fil-livell Ewropew u f’dak nazzjonali sabiex l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha jirritornaw għal-livelli ta’ investiment ta’ qabel il-kriżi, u sabiex jintlaħqu l-objettivi stabbiliti mill-Istrateġija UE 2020 dwar ir-riċerka u l-iżvilupp u t-taħriġ tal-persunal għan-negozji. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Għandhom jiġu adottati politiki ta’ investiment aktar immirati flimkien ma’ sett ta’ riformi strutturali mfassla tajjeb, biex jiġu ffaċilitati l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, il-promozzjoni tal-intraprenditorija responsabbli u impjieg indipendenti ġenwin, kif ukoll biex jiġi appoġġjat il-ħolqien u t-tkabbir tal-SMEs u l-intrapriżi soċjali. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Hemm bżonn li tiġi adottata politika Ewropea orizzontali inklużiva, koerenti u favur l-SMEs, u jeħtieġ li nimxu mill-prinċipju “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” għall-approċċ “Aġixxi l-Ewwel għaż-Żgħir”. Il-KESE jtenni r-rakkomandazzjonijiet (10) preċedenti tiegħu, inkluż li jinħoloq indikatur li jkejjel il-kundizzjonijiet li jippromovu l-intraprenditorija. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Fl-isfond tax-xejriet demografiċi, it-tkabbir fil-produttività huwa essenzjali biex niżguraw tkabbir ekonomiku sostenibbli fl-Istati Membri kollha. L-isfida ewlenija għal dawk li jfasslu l-politika u għall-imsieħba soċjali hija li jistimulaw it-tkabbir tal-produttività fl-Ewropa (11) permezz ta’ investimenti aktar immirati fil-kapital fiżiku u uman u l-isfruttament ta’ avvanzi teknoloġiċi fis-setturi industrijali u tas-servizzi, billi jsaħħu l-investimenti produttivi fl-innovazzjoni, ir-riċerka u l-iżvilupp, fil-proġetti li jiżguraw it-tkabbir, kif ukoll fl-infrastruttura fiżika u soċjali bħan-netwerks tal-ICT u l-faċilitajiet ta’ kura. Hemm bżonn ta’ sforzi addizzjonali biex isir investiment fil-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u biex jiġi indirizzat ix-xogħol prekarju peress li dan jirrestrinġi wkoll il-produttività. |
| --- | --- |

3.1.4.

3.2.   Intejbu l-aċċess għall-impjiegi, il-ħiliet u l-kompetenzi (12)

| 3.2.1. | Tħassib partikolari fl-2019 huwa l-konferma ta’ spariġġ bejn il-kompetenzi strutturali u r-rekwiżiti tas-suq tax-xogħol, peress li l-intrapriżi tal-UE jsibuha dejjem aktar diffiċli biex jirreklutaw il-ħaddiema. Dan huwa minħabba n-nuqqas ta’ ħiliet rilevanti fi ħdan l-UE, fattur li jżid il-pressjoni fuq il-kapaċità ta’ produzzjoni. In-nuqqas ta’ ħiliet ma jeżistix biss fil-pajjiżi li r-rata ta’ impjieg tagħhom hija għolja iżda wkoll f’dawk li għandhom rati għolja ta’ qgħad, u huwa partikolarment akut f’xi setturi, bħall-kostruzzjoni, is-servizzi tal-ICT, l-inġinerija u s-servizzi finanzjarji (13). Huma meħtieġa miżuri aktar b’saħħithom biex tiġi indirizzata din is-sitwazzjoni, b’riforma b’mod partikolari tas-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ fil-maġġoranza tal-pajjiżi u billi jiġi promoss approċċ ibbażat fuq ir-riżultat fl-edukazzjoni għolja. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Il-prijoritajiet huma dawn li ġejjin: l-iżgurar tal-ekwità u tal-opportunitajiet indaqs, aċċess ugwali għal edukazzjoni ta’ kwalità u għal livell għoli ta’ ħiliet u għarfien, kif ukoll id-distribuzzjoni ekwa tal-eżiti tat-tagħlim. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | L-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u l-għalliema għandhom jingħataw l-appoġġ, l-ispazju u l-għodod meħtieġa biex jintegraw il-valuri tad-demokrazija, iċ-ċittadinanza attiva, il-ħsieb kritiku, it-tolleranza u l-paċi, fil-kuntest tad-diffikultajiet ta’ integrazzjoni tal-migranti u r-refuġjati, l-estremiżmu tal-lemin u n-nazzjonaliżmu populista. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali li jaħdmu sew u li huma bbażati fuq it-taħriġ b’alternanza jikkontribwixxu biex jiżdiedu l-impjiegi fost iż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Sabiex jinkiseb litteriżmu diġitali sħiħ għall-għalliema u l-istudenti kollha, kif ukoll għaċ-ċittadini, inklużi dawk f’żoni marġinalizzati, hemm bżonn fondi pubbliċi adegwati, tagħmir avvanzat u persunal tekniku kwalifikat. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | L-indirizzar ta’ dan in-nuqqas ta’ ħiliet huwa kompitu multidimensjonali li għandu bżonn sforzi konsiderevoli. Il-kreattività, l-intraprenditorija u l-mobbiltà fl-edukazzjoni u t-taħriġ, kif ukoll it-tagħlim tul il-ħajja u rabtiet aktar b’saħħithom bejn l-intrapriżi u l-fornituri tal-edukazzjoni għandhom jitħeġġu fil-livelli kollha. L-imsieħba soċjali għandhom ukoll rwol importanti x’jaqdu f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Minbarra l-aċċess għal edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali ta’ kwalità, il-persuni b’diżabilità, u gruppi oħrajn li qed jiffaċċjaw żvantaġġi, jeħtieġu miżuri mmirati u appoġġ biex jittejjeb l-aċċess tagħhom għas-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

3.2.7.

3.3.   Insaħħu l-effettività tad-djalogu soċjali fil-livell nazzjonali u Ewropew (14)

| 3.3.1. | Djalogu soċjali li jaħdem tajjeb huwa essenzjali biex jintlaħqu l-objettivi msemmija hawn fuq ta’ konverġenza soċjali ’l fuq, aċċess għal impjieg ta’ kwalità, ħiliet u kompetenzi, u biex jittejbu t-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi li jirriżultaw minn dawn l-objettivi, biex jiżdied is-sens ta’ sjieda. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | L-involviment f’waqtu u sinifikanti tal-imsieħba soċjali huwa meħtieġ matul il-proċess kollu tas-Semestru Ewropew sabiex jittejjeb l-impenn fil-politiki, li għandu jiffaċilita l-implimentazzjoni b’suċċess tagħhom b’mod li jibbilanċja l-interessi tal-ħaddiema u tal-impjegaturi. Il-kollaborazzjoni bejn l-imsieħba soċjali tista’ tkun xprun biex il-politika ekonomika, dik tal-impjiegi u dik tal-inklużjoni soċjali jkunu ta’ suċċess, sostenibbli u inklużivi. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | L-imsieħba soċjali jistgħu jsibu soluzzjonijiet innovattivi biex jindirizzaw it-trasformazzjoni tas-soċjetà u tas-suq tax-xogħol, it-tibdil demografiku, id-diġitalizzazzjoni u l-effetti tal-globalizzazzjoni. Il-qafas leġislattiv kemm nazzjonali kif ukoll Ewropew għandu jiżgura li jkun jeżisti spazju riservat għall-innovazzjoni fil-livell tal-intrapriżi, is-setturi u l-Istati Membri, sabiex jiġi stimulat l-iżvilupp tal-imsieħba soċjali. Il-Fond Soċjali Ewropew (FSE) għandu rwol importanti x’jaqdi biex jappoġġja t-tisħiħ tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali, kif rikonoxxut mid-Dikjarazzjoni ta’ Erba’ Partijiet intitolata “Bidu Ġdid għad-Djalogu Soċjali” (2016) u l-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jiżguraw li r-rakkomandazzjonijiet tal-imsieħba soċjali jiġu implimentati (15). |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | L-involviment tal-imsieħba soċjali fis-Semestru Ewropew jirrikjedi wkoll appoġġ addizzjonali għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, sabiex ikunu jistgħu jikkontribwixxu għall-fażijiet differenti tal-proċess, inkluża l-implimentazzjoni tar-riformi. Bl-istess mod, it-tisħiħ tal-kapaċità tal-imsieħba soċjali huwa importanti f’xi pajjiżi sabiex tinkiseb it-traspożizzjoni tar-riżultati tad-djalogu soċjali Ewropew. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Kif indikat fir-Rapporti tal-Pajjiżi tal-2019, l-iżviluppi pożittivi f’xi Stati Membri jikkuntrastaw mal-passi lura f’xi oħrajn. F’xi Stati Membri, l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-livell nazzjonali huwa fil-fatt limitat. Il-konsultazzjoni tal-imsieħba soċjali għandha tkun obbligatorja. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Id-djalogu soċjali għandu jkollu rwol aktar importanti fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tar-riformi. Għandhom jitqiesu l-ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali li jidentifikaw l-isfidi urġenti u l-fatturi politiċi għat-titjib tas-swieq tax-xogħol, kif ukoll ir-rapporti tal-pajjiżi u t-tabella ta’ valutazzjoni soċjali. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Nippromovu l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd, inrawmu l-inklużjoni soċjali u niġġieldu l-faqar (16)

| 3.4.1. | Il-KESE jtenni l-ħtieġa li, waqt li jitfasslu l-politiki sabiex jiġu rregolati s-suq tax-xogħol u d-drittijiet soċjali, ikun hemm taħlita bla xkiel tad-dimensjonijiet interkonnessi tal-kompetittività, il-produttività u s-sostenibbiltà soċjali/id-drittijiet tal-ħaddiema. L-atturi kollha jridu jimpenjaw ruħhom biex jippromovu tkabbir inklużiv u, fl-istess ħin, joħolqu kundizzjonijiet favorevoli għad-dinja tan-negozju, sabiex jinħolqu aktar impjiegi u impjiegi aħjar. L-uniku mod biex jinbnew soċjetajiet aktar ugwali huwa li jiġu ġġenerati tkabbir u impjiegi aktar inklużivi u sostenibbli, bil-għan li liċ-ċittadini jiggarantixxulhom kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti, remunerazzjoni u pensjonijiet adegwati kif ukoll il-kapaċità li jiġu eżerċitati d-drittijiet tagħhom. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Minkejja li fl-Ewropa s-sitwazzjoni qiegħda titjieb, xorta waħda għad hemm differenzi bejn l-Istati Membri, bejn ir-reġjuni u bejn gruppi differenti ta’ nies fis-suq tax-xogħol. It-tkabbir fl-Ewropa mhuwiex qed jibbenefika lill-pajjiżi, lir-reġjuni u liċ-ċittadini kollha bl-istess mod. Xi Stati Membri għadhom qegħdin jesperjenzaw rati għoljin ta’ qgħad, dħul nett tal-familji taħt il-livelli ta’ qabel il-kriżi, u rati għoljin ta’ faqar. Għad fadal differenzi reġjonali kbar u f’xi Stati Membri dawn id-differenzi qegħdin jiżdiedu. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi (17) jista’ jkollhom rwol ewlieni biex titjieb l-effettività tal-linji gwida għall-politika dwar l-impjiegi u tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, u jipprovdu opportunità kbira biex il-politiki nazzjonali jitfasslu skont il-linji gwida u l-prinċipji tal-Pilastru, bil-għan li jinkisbu riżultati komuni. Dawn għandhom jippruvaw inaqqsu dawn id-differenzi u jżidu u jorjentaw ir-riżorsi relatati biex jinkiseb dan l-objettiv. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | F’xi Stati Membri, ir-rata tal-qgħad għadha ma rkupratx għalkollox u għadha aktar minn 10 %. Is-sitwazzjoni taż-żgħażagħ għadha sfida f’diversi pajjiżi: proporzjonijiet kbar ta’ żgħażagħ li la huma f’impjieg, la fl-edukazzjoni jew fit-taħriġ iqajmu tħassib għall-impjegabbiltà preżenti u futura tagħhom (18). F’oħrajn, in-nuqqas dejjem jikber ta’ ħaddiema qed ixekkel milli jkun hemm aktar tkabbir. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Kollox ma’ kollox, minkejja r-rati tal-impjieg li qed jiżdiedu fost in-nisa, id-distakk bejn il-ġeneri fir-rati tal-impjiegi għadhom hemm u qed iwasslu għal diskrepanzi fil-pagi (19). Nies bi ftit kwalifiki u persuni li ġejjin minn kuntest ta’ migrazzjoni, b’mod partikolari, jaffaċċjaw diffikultajiet biex isibu impjieg (20). In-nies b’diżabilità wkoll għadhom fi żvantaġġ (21). Barra minn hekk, għad hemm diskrepanzi reġjonali kbar fil-parteċipazzjoni fis-suq tax-xogħol f’bosta Stati Membri. It-tibdil demografiku u l-iżviluppi teknoloġiċi qed jagħtu sura ġdida lis-swieq tax-xogħol Ewropej. Dawn il-problemi jeħtieġ li jiġu solvuti billi jiġu adottati miżuri leġislattivi u amministrattivi u l-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet rilevanti u l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

3.4.5.

3.5.   Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali

| 3.5.1. | Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jaqdi rwol ewlieni fit-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-pagi kif ukoll tas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali fl-Ewropa. Barra minn hekk, huwa essenzjali biex jiġi garantit il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata u jitjiebu l-istandards soċjali u l-konverġenza bejn l-Istati Membri tal-UE – b’mod partikolari n-negozjar kollettiv u l-aċċess għas-servizzi soċjali. Fir-rigward tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, il-KESE jtenni l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li għamel f’Opinjonijiet preċedenti (22). |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Ir-rapporti tal-pajjiżi tal-2019 jagħtu attenzjoni partikolari lir-riżultati miksuba mill-Istati Membri b’rabta mad-dimensjonijiet tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. L-implimentazzjoni tal-Pilastru hija l-boxxla biex jinkiseb it-tkabbir inklużiv, ġust u sostenibbli. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Il-futur tas-suq tax-xogħol għandu jkun suġġett ewlieni fid-dibattiti dwar il-Pilastru tad-Drittijiet Soċjali, li għandu jindirizza t-trasformazzjoni kbira li għaddejja minnu, u għandha tiġi adottata strateġija Ewropea koerenti dwar l-impjiegi li tkopri t-temi li ġejjin:






  — | l-investimenti u l-innovazzjoni; |
| --- | --- | --- |

3.5.3.

—

l-investimenti u l-innovazzjoni;

| — | l-impjieg u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, |
| --- | --- |

—

l-impjieg u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità,

| — | kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti għal kulħadd; |
| --- | --- |

—

kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti għal kulħadd;

| — | tranżizzjonijiet ġusti u bla xkiel appoġġjati minn politiki attivi tas-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

—

tranżizzjonijiet ġusti u bla xkiel appoġġjati minn politiki attivi tas-suq tax-xogħol;

| — | l-involviment tal-partijiet interessati kollha, b’mod partikolari l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

—

l-involviment tal-partijiet interessati kollha, b’mod partikolari l-imsieħba soċjali.

| 3.5.4. | Il-partijiet interessati kollha għandhom jaħdmu flimkien biex jiżguraw li, fil-futur, id-dinja tax-xogħol tkun ġusta u inklużiva, toffri opportunitajiet ta’ impjieg lil kulħadd u tippromovi l-progress soċjali, forza tax-xogħol kwalifikata u motivati li jkollha dħul deċenti u aċċess għal impjiegi ta’ kwalità. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Dan it-titjib irid jiġi ffinanzjat: l-implimentazzjoni effettiva tal-Pilastru fl-Istati Membri ser tkun possibbli biss jekk ikun hemm biżżejjed riżorsi finanzjarji għall-investiment f’politiki soċjali li għandhom l-għan li jimplimentaw id-drittijiet u l-prinċipji permezz ta’ inizjattivi ta’ politika speċifiċi. Għal dan il-għan għandhom jaqdu rwol importanti mekkaniżmi bħall-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi. |
| --- | --- |

3.5.5.

3.6.   Il-fondi tal-Unjoni Ewropea (23)

| 3.6.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-intenzjoni fl-abbozz ta’ Regolament dwar l-FSE+ biex tissaħħaħ ir-rabta bejn l-FSE u l-proċess tas-Semestru Ewropew, b’mod partikolari l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Għal xi Stati Membri, il-fondi tal-UE jirrappreżentaw saħansitra parti kritika mill-investiment pubbliku tagħhom. L-allinjament aħjar tal-fondi tal-UE mal-analiżi u r-rakkomandazzjonijiet tas-Semestru Ewropew għandu jtejjeb ir-riżultati u jsaħħaħ l-impatt tal-finanzjament tal-politika ta’ koeżjoni. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Il-Fond Ewropew għal Investimenti Strateġiċi u l-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej għandhom ikunu maħsuba biex jaqdu rwol kruċjali fil-ħolqien tat-tkabbir u l-impjiegi u fil-promozzjoni tal-koeżjoni soċjali u territorjali. Il-KESE huwa tal-fehma li użu aktar effettiv u effiċjenti ta’ dawn il-fondi huwa meħtieġ u li l-investiment fit-tul f’infrastruttura soċjali u servizzi soċjali ta’ kwalità għolja, inkluż permezz tal-Fond Ewropew għal Investimenti Strateġiċi u l-Bank Ewropew tal-Investiment, għandu jingħata prijorità u jiġi akkoppjat mal-implimentazzjoni tal-Pilastru. |
| --- | --- |

3.6.3.

3.7.   Id-diġitalizzazzjoni

| 3.7.1. | F’bosta Opinjonijiet, il-KESE analizza l-fenomenu tad-diġitalizzazzjoni u l-impatt tagħha fuq l-organizzazzjoni tax-xogħol u tal-impjieg (24). |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Ir-raba’ rivoluzzjoni industrijali ser iġġib magħha bidliet kbar minħabba l-iżviluppi f’oqsma bħall-ġenetika, l-intelliġenza artifiċjali, ir-robotika, in-nanoteknoloġija, l-istampar 3D u l-bijoteknoloġija. Dawn il-bidliet ser jaffettwaw it-tendenzi tal-konsum, il-produzzjoni u l-impjiegi u jġibu sfidi kbar li jeħtieġu li n-negozji, l-awtoritajiet u l-individwi jadattaw b’mod proattiv. B’mod parallel għar-rivoluzzjoni teknoloġika, firxa ta’ fatturi soċjoekonomiċi, ġeopolitiċi u demografiċi marbuta ma’ dawn il-bidliet għandhom effetti miżjuda peress li jinteraġixxu f’direzzjonijiet multipli u jsaħħu lil xulxin. Hekk kif l-industrija kollha qed tadatta, il-maġġoranza tal-impjiegi għaddejjin minn bidliet radikali. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Filwaqt li xi impjiegi aktarx li jsiru superfluwi u oħrajn qed jiffjorixxu, l-impjiegi eżistenti jeħtieġu li jiġu akkwistati l-ħiliet neċessarji. Huma meħtieġa miżuri speċifiċi biex jiġu indirizzati n-nuqqas ta’ ħiliet, il-qgħad tal-massa u l-inugwaljanzi dejjem jikbru; għal dan hemm bżonn taħriġ mill-ġdid u titjib tal-ħiliet, approċċ proattiv għat-tagħlim tul il-ħajja, inċentivi u tagħmir xierqa, kif ukoll sħubijiet multisettorjali. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | Għarfien aħjar dwar in-natura li tinbidel tax-xogħol u tar-relazzjonijiet ta’ impjieg fl-era diġitali għandu jwassal għal politika tal-UE dwar l-impjiegi aktar effettiva. |
| --- | --- |

3.7.4.

| 3.7.5. | Għandha tingħata prijorità lit-tagħlim tul il-ħajja, lit-taħriġ mill-ġdid u lill-iżvilupp tal-ħiliet, sabiex kulħadd ikollu l-opportunità li jsib impjieg f’post tax-xogħol globalizzat b’teknoloġija avvanzata u li jkollu aċċess għall-informazzjoni u s-servizzi, li wħud minnhom huma essenzjali. |
| --- | --- |

3.7.5.

| 3.7.6. | Fl-era diġitali, huwa essenzjali li dawk li huma esposti għar-riskju jkunu garantiti l-aċċess għall-Internet u għal taħriġ biex jiksbu l-kompetenzi diġitali, jingħataw l-opportunità biex jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom u jkollhom aċċess għas-servizzi soċjali, b’mod partikolari dawk fundamentali. |
| --- | --- |

3.7.6.

| 3.7.7. | L-inugwaljanzi u r-riskji soċjali ġodda assoċjati mar-rivoluzzjoni diġitali jistgħu parzjalment jirriżultaw ukoll mill-fenomenu tal-esklużjoni diġitali, peress li xi partijiet tal-popolazzjoni m’għandhomx ħiliet tal-informatika u għarfien bażiku f’dan ir-rigward, meħtieġa biex ikunu jistgħu jaċċessaw l-informazzjoni u s-servizzi, li xi wħud minnhom huma essenzjali. |
| --- | --- |

3.7.7.

Brussell, 20 ta’ Ġunju 2019

Luca JAHIER

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 57.

1

(2)  ĠU C 159, 10.5.2019, p. 1, ĠU C 434, 15.12.2017, p. 30.

2

(3)  ĠU C 262, 25.7.2018, p. 1; ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145; ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10
  .

3

.

(4)  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1215 tas-16 ta’ Lulju 2018 dwar linji gwida għal-linji politiċi dwar l-impjiegi tal-Istati Membri (ĠU L 224, 5.9.2018, p. 4).

4

| — | Nagħtu spinta lid-domanda għax-xogħol, |
| --- | --- |

—

Nagħtu spinta lid-domanda għax-xogħol,

| — | Insaħħu l-provvista ta’ ħaddiema u ntejbu l-aċċess għall-impjiegi, il-ħiliet u l-kompetenzi |
| --- | --- |

—

Insaħħu l-provvista ta’ ħaddiema u ntejbu l-aċċess għall-impjiegi, il-ħiliet u l-kompetenzi

| — | Insaħħu l-funzjonament tas-swieq tax-xogħol u l-effettività tad-djalogu soċjali |
| --- | --- |

—

Insaħħu l-funzjonament tas-swieq tax-xogħol u l-effettività tad-djalogu soċjali

| — | Nippromovu l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd, inrawmu l-inklużjoni soċjali u niġġieldu kontra l-faqar |
| --- | --- |

—

Nippromovu l-opportunitajiet indaqs għal kulħadd, inrawmu l-inklużjoni soċjali u niġġieldu kontra l-faqar

(5)  ĠU C 332, 8.10.2015, p. 68; ĠU C 237, 6.7.2018, p. 57
  .

5

.

(6)  Komunikazzjoni COM (2019) 150 final – L-Unjoni Ewropea tgawdi s-seba’ sena tagħha ta’ tkabbir ekonomiku. L-irkupru ekonomiku qiegħed ikompli u qiegħed iħalli impatt pożittiv fuq is-swieq tax-xogħol u l-progress soċjali. Is-sitwazzjoni tal-impjiegi tkompli titjieb, bl-għadd ta’ persuni impjegati fir-raba’ kwart tal-2018 ikun 240 miljun, waqt li r-rata tal-qgħad (6,6 %) laħqet il-livell tas-sena 2000. Fl-2017 biss, aktar minn ħames miljun ruħ inħarġu mill-faqar u l-esklużjoni soċjali.

6

(7)  Komunikazzjoni COM(2019) 150 final – (Appendiċi 4); Ara wkoll Komunikazzjoni COM(2019) 500 final.

7

(8)  L-aċċess tal-SMEs u l-kumpaniji b’kapitalizzazzjoni medja (midcaps) għall-finanzjament matul il-perjodu 2014-2020: opportunitajiet u sfidi (Rapport ta’ informazzjoni); ĠU C 345, 13.10.2017, p. 15; ĠU C 197, 8.6.2018, p. 1.

8

(9)  Ara n-nota 8 f’qiegħ il-paġna.

9

(10)  COM(2019) 150 final.

10

(11)  Ara n-nota 10 f’qiegħ il-paġna.

11

(12)  SOC/622 (għadha qed titfassal),ĠU C 62, 15.2.2019, p. 136, ĠU C 228, 5.7.2019, p. 16, ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8, ĠU C 81, 2.3.2018, p. 167; ĠU C 13, 15.1.2016, p. 57; ĠU C 161, 6.6.2013, p. 67.

12

(13)  Ara l-istudju kkummissjonat mill-KESE “Skills Mismatches – An Impediment to the Competitiveness of EU Businesses” (L-ispariġġ tal-ħiliet - Impediment għall-kompetittività tan-negozji tal-UE), 2018.

13

(14)  ĠU C 159, 10.5.2019, p. 1; ĠU C 434, 15.12.2017, p. 30.

14

(15)  Dikjarazzjoni tal-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, il-Kummissjoni Ewropea u l-Imsieħba Soċjali Ewropej dwar “Bidu ġdid għad-djalogu soċjali”, 2016.

15

(16)  ĠU C 367, 10.10.2018, p. 15; ĠU C 237, 6.7.2018, p. 1; ĠU C 440, 6.12.2018, p. 135; SOC/620 (qed titfassal bħalissa); ĠU C 228, 5.7.2019, p. 7.

16

(17)  Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż.

17

(18)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 142
  .

18

.

(19)  SOC/610(ĠU C 240, 16.7.2019, p. 3); ĠU C 110, 22.3.2018, p. 26; ĠU C 440, 6.12.2018, p. 37; ĠU C 262, 25.7.2018, p. 101; ĠU C 110, 22.3.2019, p. 20.

19

(20)  L-ispejjeż tan-nuqqas ta’ immigrazzjoni u tan-nuqqas ta’ integrazzjoni (Rapport ta’ informazzjoni); ĠU C 264, 20.7.2016, p. 19; ĠU C 71, 24.2.2016, p. 46
  .

20

L-ispejjeż tan-nuqqas ta’ immigrazzjoni u tan-nuqqas ta’ integrazzjoni

.

(21)  ĠU C 34, 2.2.2017, p. 15; ĠU C 367, 10.10.2018, p. 20; SOC/616 (qed titfassal bħalissa).

21

(22)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10; ĠU C 81, 2.3.2018, p. 145; SOC/614 (qed titfassal bħalissa).

22

(23)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 165.

23

(24)  ĠU C 237, 6.7.2018, p. 8; ĠU C 129, 11.4.2018, p. 7; ĠU C 237, 6.7.2018, p. 1; ĠU C 434, 15.12.2017, p. 36; ĠU C 434, 15.12.2017, p. 30; ĠU C 173, 31.5.2017, p. 45; ĠU C 303, 19.8.2016, p. 54; ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161; ĠU C 128, 18.5.2010, p. 74; SOC/622 (qed titfassal bħalissa).

24

---

APPENDIĊI

Dawn il-punti li ġejjin tal-Opinjoni tas-sezzjoni ġew modifikati biex jirriflettu l-emenda adottata mill-assemblea, iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 59(4) tar-Regoli ta’ Proċedura):

| 1.4. | Hemm bżonn politiki u riformi strutturali li jiffaċilitaw il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, il-promozzjoni ta’ intraprenditorija responsabbli, l-iżvilupp ta’ SMEs u ta’ intrapriżi soċjali, kif ukoll l-abbandun tal-prinċipju “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” favur l-approċċ “Aġixxi l-Ewwel għaż-Żgħir”. |
| --- | --- |

1.4.

Hemm bżonn politiki u riformi strutturali li jiffaċilitaw il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, il-promozzjoni ta’ intraprenditorija responsabbli, l-iżvilupp ta’ SMEs u ta’ intrapriżi soċjali, kif ukoll l-abbandun tal-prinċipju “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” favur l-approċċ “Aġixxi l-Ewwel għaż-Żgħir”.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur | : | 117 |
| --- | --- | --- |
| Kontra | : | 86 |
| Astensjonijiet | : | 15 |

Favur

:

117

Kontra

:

86

Astensjonijiet

:

15

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/39 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/39

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew u lill-Kunsill — It-tisħiħ ulterjuri tal-Istat tad-Dritt fi ħdan l-Unjoni Is-sitwazzjoni bħalissa u l-passi li jmiss li jistgħu jittieħdu”

(COM(2019) 163 final)

(2019/C 282/07)

Relaturi:

Jukka AHTELA

Karolina DRESZER-SMALEC

José Antonio MORENO DÍAZ

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 10.5.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 62 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 5.6.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 190/11/12 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 10.5.2019

Bażi legali

Artikolu 62 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

5.6.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

190/11/12

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, u l-isforzi li saru mill-Kummissjoni biex tuża strumenti oħra sabiex jissaħħaħ l-istat tad-dritt. Huwa importanti li jissaħħaħ l-aspett tal-istat tad-dritt kemm jista’ jkun f’dawn l-istrumenti, peress li ħafna minnhom għandhom skopijiet differenti, u kemm jista’ jkun tkun involuta s-soċjetà ċivili fl-implimentazzjoni ta’ dawn l-istrumenti. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Huwa jemmen li s-soċjetà ċivili, il-midja u l-kwistjonijiet politiċi kellhom jiġu trattati aktar fil-fond fil-Komunikazzjoni sabiex jiġi mifhum il-kuntest, u biex jiġu involuti dawk direttament affettwati b’mod aktar prominenti. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Il-KESE jemmen li l-perjodu ta’ riflessjoni kellu jkun itwal biex jippermetti konsultazzjoni aktar profonda u l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili fl-Istati Membri nazzjonali u li fuq medda itwal ta’ żmien, il-Kummissjoni għandha tipproponi mekkaniżmu aktar sistematiku għall-konsultazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili rigward is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali u r-rispett tal-istat tad-dritt fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Il-modi kif jiġu protetti l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jwettqu funzjonijiet ta’ sorveljanza, il-ġurnalisti investigattivi u l-midja indipendenti huma meħtieġa u l-proposti għall-protezzjoni tagħhom u r-rwol attiv ta’ twissija bikrija għandhom jidhru b’mod prominenti fil-proposti li l-Kummissjoni se tippreżenta fi tmiem il-perjodu ta’ riflessjoni. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Filwaqt li l-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon l-aċċess imsaħħaħ għall-fondi marbuta mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali l-ġdid, huwa jqis li l-ammont imwarrab fil-proposta tal-Kummissjoni dwar l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali u l-ammont allokat għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma insuffiċjenti (1). Barra minn hekk, l-UE għandha tikkunsidra modi kif tista’ tippermetti aktar finanzjament ċentrali lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jwettqu attivitajiet ta’ sorveljanza, sensibilizzazzjoni, promozzjoni u litigazzjoni fir-rigward tad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Il-KESE għadu jappoġġja l-ħolqien ta’ mekkaniżmu fil-livell tal-UE għall-monitoraġġ tar-rispett tal-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali. Il-KESE jemmen li huwa indispensabbli li jinħoloq mekkaniżmu Ewropew li jkun legalment vinkolanti, qafas li jinvolvi b’mod attiv lill-Kummissjoni, lill-Parlament u lill-Kunsill u li fih il-KESE jaqdi rwol importanti ta’ rappreżentant tas-soċjetà ċivili. Dan il-mekkaniżmu għandu jħaddan komponent preventiv li jippermetti lill-esperti u lir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili li jagħtu bidu għal twissija bikrija dwar żviluppi speċifiċi u jiddibattu proposti għal soluzzjonijiet li jinkludu l-partijiet interessati rilevanti kollha. Mekkaniżmu bħal dan jgħin ukoll fil-qsim tal-piżijiet bejn l-istituzzjonijiet u jżid is-sjieda konġunta tal-azzjonijiet tal-UE. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Barra minn hekk, il-KESE jipproponi li jiġu rikonoxxuti u msaħħa l-pjattaformi eżistenti tas-soċjetà ċivili u li jiġi stabbilit Forum annwali dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt fil-livell tal-UE bl-involviment tal-KESE, l-ewwel nett biex dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-UE jkunu jistgħu jirċievu twissija bikrija dwar l-isfidi emerġenti għall-Artikolu 2 tal-valuri tat-TUE direttament mill-partijiet interessati, inklużi l-organizzazzjonijiet lokali u, it-tieni nett, biex jiġi ffaċilitat it-tagħlim reċiproku u l-kollaborazzjoni nazzjonali u transnazzjonali bejn il-partijiet interessati rilevanti kollha (in-negozji, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-istituzzjonijiet nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem, u l-awtoritajiet pubbliċi). |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Il-KESE jemmen li l-multiplikazzjoni tal-vuċijiet mill-pjattaformi eżistenti u mill-organizzazzjonijiet lokali hija meħtieġa fiċ-ċirkostanzi attwali. Il-KESE huwa korp uniku li jagħti l-possibbiltà ta’ djalogu reali bejn l-atturi kollha tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inklużi l-imsieħba soċjali mill-Istati Membri kollha. Dan jagħti valur miżjud li jgħin lid-diversità u l-vivaċità tas-soċjetà ċivili. Forum bħal dan jista’ jippermetti li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jagħtu twissija bikrija. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | It-theddidiet kontra l-istat tad-dritt jirriskjaw li jimminaw il-fiduċja reċiproka li fuqha hija mibnija l-UE, kif muri mill-ġurisprudenza riċenti. Il-qrati nazzjonali indipendenti huma l-murata li tiżgura li l-UE, inkluż is-suq intern tagħha, tiffunzjona bla xkiel. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Għandhom jiġu kkunsidrati wkoll l-aspetti ekonomiċi tal-istat tad-dritt. Il-fiduċja reċiproka hija valur li huwa diffiċli li jiġi kkalkulat f’termini purament ekonomiċi iżda huwa ċar li n-nuqqas ta’ fiduċja b’rabta mal-influwenza politika fil-ġudikatura jew mal-korruzzjoni għandu konsegwenzi ekonomiċi negattivi. Dan huwa suġġett li jistħoqqlu aktar enfasi u fejn aktar data u riċerka huma meħtieġa fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | L-edukazzjoni, kemm formali kif ukoll mhux formali, għandha rwol ewlieni x’taqdi fil-bini tal-kultura demokratika u tal-istat tad-dritt. Id-demokrazija u l-istat tad-dritt għandhom ikunu f’qalb u f’moħħ kull ċittadin Ewropew; il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tipproponi strateġija ambizzjuża ta’ komunikazzjoni, edukazzjoni u sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet fundamentali, l-istat tad-dritt u d-demokrazija. |
| --- | --- |

1.11

2.   Introduzzjoni u ħarsa ġenerali lejn il-Komunikazzjoni

| 2.1 | Is-sitwazzjoni rigward ir-rispett għad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt hija inkwetanti ħafna madwar l-UE, speċjalment billi kellha tagħti bidu għall-Artikolu 7 tat-TUE f’xi każijiet. Għalhekk, il-Komunikazzjoni preżenti tal-Kummissjoni qed tniedi riflessjoni dwar kif tista’ tittejjeb il-qagħda tal-istat tad-dritt fl-UE. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Il-Komunikazzjoni tfakkar fl-importanza tal-istat tad-dritt bħala valur fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li huwa l-bażi tas-sistema demokratika u prerekwiżit għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. L-istat tad-dritt jinkludi, fost l-oħrajn, prinċipji bħalma huma l-legalità, li jimplika proċess trasparenti, responsabbli, demokratiku u pluralistiku ta’ kif isiru l-liġijiet; ċertezza legali; il-projbizzjoni tal-eżerċizzju arbitrarju tas-setgħa eżekuttiva; il-protezzjoni ġudizzjarja effettiva minn qrati indipendenti u imparzjali, rieżami ġudizzjarju effettiv, inkluż ir-rispett għad-drittijiet fundamentali; is-separazzjoni tas-setgħat; u l-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Il-Kummissjoni tistabbilixxi tliet pilastri għal infurzar effettiv tal-istat tad-dritt fl-Unjoni: Promozzjoni: It-tiswir tal-għarfien u kultura komuni dwar l-Istat tad-Dritt; Prevenzjoni: Il-kooperazzjoni u l-appoġġ għat-tisħiħ tal-Istat tad-Dritt fil-livell nazzjonali; u Rispons: L-infurzar fil-livell tal-Unjoni meta l-mekkaniżmi nazzjonali ma jiffunzjonawx. B’mod aktar preċiż, il-Kummissjoni tinsisti fuq il-ħtieġa li jiġu promossi l-istandards tal-istat tad-dritt, li jiġu rikonoxxuti s-sinjali ta’ twissija, li jiġi approfondit l-għarfien speċifiku ta’ Stat Membru, li tittejjeb il-kapaċità komuni ta’ reazzjoni f’każ ta’ eskalazzjoni, u li jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fit-tul permezz ta’ riformi strutturali. |
| --- | --- |

2.3

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | Il-KESE jilqa’ l-konsultazzjoni peress li jirrikonoxxi l-importanza tal-isfidi riċenti tal-istat tad-dritt fl-UE. L-għadd ta’ dawn l-isfidi żdied f’dawn l-aħħar snin, u dan il-fatt jindika r-riskju tal-possibilità ta’ kriżi vera u proprja tal-istat tad-dritt u tad-demokrazija, speċjalment f’xi Stati Membri. Din il-kriżi għandha tiġi rikonoxxuta b’mod sħiħ u jiġi stabbilit rispons adatt. Dan jinkludi dikjarazzjoni mill-ġdid b’saħħitha tal-valuri u tal-istrumenti sodi tal-UE biex jiġi evitat u kkoreġut kwalunkwe deterjorament ulterjuri tal-istat tad-dritt. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Il-KESE kien diġà esprima t-tħassib serju tiegħu fir-rigward tas-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali u r-rispett għall-istat tad-dritt, u ilu jappella għal azzjoni aktar b’saħħitha sa mill-2016 (2). |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Huwa importanti li jitfakkar li l-Unjoni Ewropea mhijiex biss suq komuni; hija unjoni msejsa fuq valuri komuni, kif iddikjarat fl-Artikolu 2 tat-Trattat. Barra minn hekk, tirrikonoxxi d-drittijiet, il-libertajiet u l-prinċipji stabbiliti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Dawn il-valuri, li fuqhom tissejjes l-Unjoni Ewropea, jiffurmaw il-bażi tal-integrazzjoni u huma parti mill-identità Ewropea. Minbarra li huma kriterji għall-adeżjoni, jeħtieġ li mbagħad jiġu rispettati fil-prattika mill-Istati Membri minn dak il-ħin ’il quddiem. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | L-istat tad-dritt qiegħed f’relazzjoni triangolari, inseparabbli u interdipendenti mad-drittijiet fundamentali u d-demokrazija. Huwa biss billi jiġu ggarantiti dawn it-tliet valuri b’mod konġunt ma’ xulxin li huwa possibbli li jiġi pprevenut l-abbuż tal-poter tal-Istat. Il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali hija pilastru li għandu jiġi żviluppat aktar, permezz tar-ratifika tal-istrumenti rilevanti kollha (inklużi l-konvenzjonijiet tan-NU u l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem), kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn l-istituzzjonijiet tal-UE u t-tisħiħ tal-appoġġ għall-organizzazzjonijiet lokali u dawk ta’ sorveljanza fl-Ewropa. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Il-KESE jiddispjaċih li t-trattati tal-UE ma jistipulawx b’mod preċiż li l-Istati Membri kollha għandhom jissodisfaw il-kriterji ta’ Copenhagen (3). Il-kriterji għandhom ikunu rispettati b’mod ugwali u kontinwu kemm mill-membri ġodda tal-UE kif ukoll dawk li ilhom imsieħba fl-UE. Il-KESE jinnota li l-istituzzjonijiet tal-UE m’għandhomx għad-disponibbiltà tagħhom għodod robusti u adattati biżżejjed li kapaċi joffru protezzjoni kontra t-theddid attwali għall-istat tad-dritt, id-drittijiet fundamentali u d-demokrazija pluralista fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | L-isfidi attwali mhumiex indirizzati f’ħin f’waqtu u b’reazzjonijiet effiċjenti fil-livell nazzjonali u tal-UE: l-istrumenti eżistenti kellhom impatt limitat fuq l-ixpruni ta’ dawn l-isfidi. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | L-aktar sfidi serji huma preżenti f’ċerti Stati Membri, fejn atturi politiċi b’saħħithom marru kontra l-indipendenza tal-ġudikatura, u kontra istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet li jiffurmaw u jappoġġjaw is-sistema demokratika pluralista. Il-Komunikazzjoni tonqos milli tirrikonoxxi biżżejjed dan l-aspett essenzjali, minflok tippreferi perspettiva li fiha l-istituzzjonijiet — il-Parlamenti, il-gvernijiet u l-ministeri, il-qrati kostituzzjonali, il-korpi professjonali — huma separati mill-kompetizzjoni politika u elettorali. Dan l-approċċ hekk imsejjaħ “hands off”għall-politika tal-partiti u l-elezzjonijiet ixekkel kwalunkwe spjegazzjoni dwar ir-raġuni għalfejn atturi b’saħħithom jaħdmu kontra l-istat tad-dritt u d-demokrazija u għaliex dawn jidhru fl-istess ħin popolari u ma jwaqqafhom xejn. L-aspetti politiċi, kulturali u soċjoloġiċi tal-isfidi għall-istat tad-dritt li jaffettwaw id-demokraziji huma qasam essenzjali li ġie injorat fl-analiżi u r-rispons tal-UE s’issa. Dan jispjega parzjalment il-limitazzjonijiet tal-approċċ u l-għodod attwali — inkluża l-proċedura tal-Artikolu 7(1). Permezz tar-rabta tiegħu mas-soċjetà ċivili kollha kemm hi, inklużi l-imsieħba soċjali, il-KESE jinsab f’pożizzjoni ideali biex joffri spazju għal analiżi, dibattitu u rispons aħjar għal dawn l-aspetti politiċi, soċjoloġiċi u kulturali tal-isfidi għad-demokrazija u l-istat tad-dritt. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | F’dawn l-aħħar snin, il-Kummissjoni mxiet lejn il-bini ta’ mekkaniżmi kumplimentari u kumulattivi biex jimtela l-vojt bejn l-ebda azzjoni u l-azzjoni tal-aħħar istanza. Madankollu, dawn ma jidhrux li huma biżżejjed għall-isfidi attwali — azzjonijiet miftiehma għall-ħtif tas-setgħa fl-istituzzjonijiet kollha, inkluż il-ġudikatura, li, jekk ma jkollhomx kostitwenti elettorali, xorta jkollhom appoġġ qawwi fi ħdan l-organizzazzjonijiet tal-partit u l-klijentela tal-partit. Lanqas id-demokraziji konsolidati mhuma ħielsa mill-awtoritarjaniżmu u l-erożjoni tal-istat tad-dritt. It-tħassib dwar is-sigurtà qed jintuża dejjem aktar biex jiġġustifika li jinxteħet dubju fuq is-salvagwardji demokratiċi jew li jiġu sospiżi. Ċerti gvernijiet jagħmlu l-ħidma ta’ diversi organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li qegħdin fuq quddiem nett aktar diffiċli minflok ma jipproponu spazju abiltanti għall-attivitajiet tagħhom. Għalhekk huwa essenzjali li l-UE tieħu approċċ aktar proattiv u preventiv. |
| --- | --- |

3.8

| 3.9 | Il-KESE jaqbel mal-Kummissjoni li l-iżviluppi riċenti populisti u awtokratiċi jeħtieġu azzjoni mill-korpi kollha tal-UE u s-soċjetà ċivili tal-UE kollha kemm hi sabiex jiġi żgurat li l-valuri li fuqhom hija mibnija l-UE jiġu ppreservati. Il-KESE jżomm sod kontra kull forma ta’ demokrazija illiberali. |
| --- | --- |

3.9

| 3.10 | Għalhekk, il-KESE jemmen ukoll li l-perjodu ta’ riflessjoni kellu jkun itwal, biex jippermetti konsultazzjoni aktar profonda u l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-Istati Membri nazzjonali. |
| --- | --- |

3.10

| 3.11 | Il-KESE ġie infurmat minn ħafna organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, li perjodi qosra ta’ konsultazzjoni spiss huma problema marbuta man-nuqqas ta’ trasparenza u konsultazzjoni sinifikanti, li jimmina l-kwalità tal-leġislazzjoni u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri. Fid-dawl ta’ dan, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni kellha tippermetti konsultazzjoni aktar fil-fond tas-soċjetà ċivili, li hija direttament milquta. |
| --- | --- |

3.11

| 3.12 | L-organizzazzjonijiet tad-drittijiet ċivili, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, l-informaturi u l-ġurnalisti jinsabu fuq quddiem nett meta jiddeterjora l-istat tad-dritt u f’sitwazzjoni diffiċli ħafna meta jkun hemm ksur tal-liġi fi Stat Membru partikolari. Huwa huma li jissorveljaw is-sitwazzjoni u jirrapportaw ksur u huwa fil-livell lokali li jistgħu jibagħtu sinjali ta’ twissija bikrija. Għalhekk, il-KESE jemmen li r-rwol tagħhom huwa ta’ importanza primordjali, bħalma huwa dak tal-midja u l-ġurnaliżmu investigattiv. Għalhekk, huma meħtieġa modi kif l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-midja jiġu protetti sabiex isir kwalunkwe progress. Il-proposti għar-rwol tagħhom għandhom jidhru b’mod prominenti fil-proposti li l-Kummissjoni se tippreżenta wara l-perjodu ta’ riflessjoni. |
| --- | --- |

3.12

| 3.13 | B’mod partikolari, il-QFP futur għandu jżid l-appoġġ lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari dawk li jaħdmu biex jiddefendu l-valuri tal-Artikolu 2. Għandhom jiġu pprovduti fondi ta’ attivitajiet bażiċi lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha — lokali, nazzjonali, Ewropej — biex jappoġġaw il-bini tal-kapaċità u l-attivitajiet fil-qasam tas-sensibilizzazzjoni, il-monitoraġġ u d-dokumentazzjoni, il-promozzjoni u l-litigazzjoni. Sabiex jissaħħaħ l-appoġġ tal-UE għar-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-Ewropa, il-QFP futur għandu jiżgura li l-fondi rilevanti kollha tal-UE, b’mod partikolari fl-oqsma tal-politiki soċjali, ekonomiċi u ta’ koeżjoni, jintegraw rwol b’saħħtu għas-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ dawn il-politiki. L-UE għandha żżid ukoll l-appoġġ finanzjarju għall-indipendenza u l-pluralità tal-midja fl-Ewropa u tintegra dan it-tħassib fil-politiki rilevanti kollha tal-UE, inklużi l-politiki dwar il-kompetizzjoni. Biex tiġi żgurata l-prijoritizzazzjoni politika ta’ dawn il-kwistjonijiet, il-Viċi President futur tal-Kummissjoni Ewropea responsabbli għad-drittijiet fundamentali għandu jkun inkarigat ukoll mis-superviżjoni tal-ambjent abilitanti għas-soċjetà ċivili, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u l-ġurnalisti. Il-KESE jfakkar ukoll is-sejħa għat-twaqqif ta’ Koordinatur tal-UE dwar il-libertajiet tal-ispazju ċiviku fejn dawn l-atturi jkunu jistgħu jirrapportaw inċidenti relatati ma’ fastidju jew restrizzjoni ta’ xogħolhom (4). |
| --- | --- |

3.13

| 3.14 | Skont il-mandat li l-KESE ngħata fit-TFUE, bħala rappreżentant tas-soċjetà ċivili organizzata, għandu jkun assoċjat mill-qrib mal-iżvilupp futur tal-inizjattivi istituzzjonali f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

3.14

| 3.15 | Għandu rwol speċjali x’jaqdi u d-dmir li jaġixxi, meta l-attivitajiet tal-membri tiegħu stess u tas-soċjetà ċivili b’mod ġenerali jkunu f’riskju fl-UE. Il-KESE jista’ u għandu jkollu rwol kruċjali fl-iffaċilitar ta’ skambji fost il-partijiet interessati rilevanti kollha dwar il-qagħda attwali tal-istat tad-dritt fl-Istati Membri kif jidher minn perspettiva tas-soċjetà ċivili u jservi bħala trasmettitur (netwerk ta’ twissija bikrija) qabel ma jidhru l-ewwel sintomi ta’ problemi rigward l-FRRL (Grupp dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt). |
| --- | --- |

3.15

| 3.16 | Fl-2016, il-KESE adotta Opinjoni fuq inizjattiva proprja fejn appella għal azzjoni msaħħa mill-Unjoni fir-rigward tad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt fl-Istati Membri, b’segwitu għall-ħolqien ta’ grupp speċifiku biex jeżamina kif is-soċjetà ċivili organizzata tista’ tikkontribwixxi bl-aħjar mod f’April 2018. |
| --- | --- |

3.16

| 3.17 | It-theddidiet kontra l-istat tad-dritt jheddu l-fiduċja reċiproka li fuqha hija mibnija l-UE. Bħala eżempju riċenti, dan intwera b’mod ċar meta l-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE ddeċidiet li mħallef nazzjonali mhux neċessarjament ikollu jirrispetta Mandat ta’ Arrest Ewropew (MAE) maħruġ minn Stat Membru tal-UE, jekk ikun hemm nuqqasijiet sistemiċi jew ġeneralizzati mal-istat tad-dritt f’dan l-Istat Membru, u aktarx li jaffettwaw l-indipendenza tal-ġudikatura fl-Istat Membru emittenti u d-dritt fundamentali tar-rikorrent għal proċess ġust (5). |
| --- | --- |

3.17

| 3.18 | Il-qrati nazzjonali indipendenti huma l-murata li tiżgura li ċ-ċittadini jkunu jistgħu jiddependu mid-drittijiet tagħhom tal-UE, li n-negozju Ewropew jista’ jagħmel kummerċ transkonfinali mingħajr it-tħassib li l-kuntratti legali ma jiġux infurzati b’mod imparzjali u indipendenti, u li l-ħaddiema li jaħdmu f’pajjiż ġar jista’ jkollhom id-drittijiet tagħhom infurzati, u li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu joperaw liberament bejn il-fruntieri, mingħajr ma l-finanzjament ta’ solidarjetà barranija jiġi ntaxxat b’mod diskriminatorju. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-imsieħba soċjali u l-kunsilli tal-investituri barranin kollha esprimew tħassib lill-KESE dwar id-deterjorament tal-istat tad-dritt, u l-impatt ekonomiku serju tiegħu. |
| --- | --- |

3.18

| 3.19 | L-edukazzjoni, kemm formali kif ukoll mhux formali, għandha rwol ewlieni x’taqdi fil-bini tal-kultura demokratika u tal-istat tad-dritt. Id-diversità tal-kulturi politiċi fl-Ewropa tagħmel il-kompitu aktar diffiċli. Madankollu, hemm eżempji storiċi ta’ suċċess fejn il-valuri demokratiċi jiġu mgħallma, mifruxa u kkonsolidati. Fuq medda twila ta’ żmien, l-aħjar protezzjoni kontra d-demokrazija u kontra l-istat tad-dritt hija ċittadinanza attiva, edukata u involuta. Id-demokrazija liberali kif definita f’Opinjoni preċedenti tal-KESE (6) u l-istat tad-dritt għandhom ikunu f’qalb u f’moħħ kull ċittadin Ewropew u l-UE għandha tmexxi t-triq ’il quddiem lejn dan l-għan, pereżempju billi tinkoraġġixxi l-integrazzjoni ta’ dawn is-suġġetti fil-kurrikuli tal-iskejjel u tal-edukazzjoni għolja, u billi tippromovi skambji akkademiċi u professjonali bejn iċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li huma attivi f’dawn l-oqsma. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tipproponi strateġija ambizzjuża ta’ komuikazzjoni, edukazzjoni u sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet fundamentali, l-istat tad-dritt u d-demokrazija. |
| --- | --- |

3.19

4.   Kummenti dwar l-għodod eżistenti

| 4.1 | Il-KESE jinnota n-nuqqasijiet tal-għodod attwali disponibbli għall-istituzzjonijiet tal-UE biex jipproteġu l-valuri tal-Artikolu 2. Il-proċeduri ta’ ksur għandhom it-tendenza li jkunu wisq ristretti fl-attenzjoni tagħhom biex jimpedixxu jew jikkoreġu attakki organizzati fuq l-istat tad-dritt. It-tieni, irriżulta li huwa estremament diffiċli li jkun hemm biżżejjed rieda politika biex il-proċedura tiġi attivata fl-Artikolu 7 tat-TUE. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Fir-rigward tal-Komunikazzjoni tal-2014 tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Qafas ġdid tal-UE biex jissaħħaħ l-Istat tad-Dritt” (7), għalkemm huwa aktar faċli li jiġi attivat mill-Artikolu 7, l-effettività tiegħu hija dubjuża meta wieħed jiltaqa’ ma’ gvernijiet li ma jridux jikkooperaw. Barra minn hekk, il-limiti meħtieġa biex jiġi attivat huma għoljin wisq u tard wisq. Il-KESE jirrakkomanda li jittejjeb il-qafas tal-istat tad-dritt, anke billi jiġu definiti punti ta’ riferiment, indikaturi u skadenzi aktar ċari sabiex jiġu vvalutati aħjar ir-rispons tal-awtoritajiet ikkonċernati u l-miżuri ta’ akkumpanjament tal-UE. |
| --- | --- |

4.2

4.3   Proċedimenti ta’ ksur u deċiżjonijiet preliminari

| 4.3.1 | F’dawn l-aħħar snin, il-Kummissjoni fetħet diversi proċedimenti ta’ ksur relatati mal-valur li jikkonċernaw l-istat tad-dritt (8). Dawn il-proċedimenti għandhom jintużaw kull meta jkun possibbli, iżda ma jistgħux ikunu awtonomi, peress li mhux il-ksur kollu jappartjeni għal-liġi tal-UE. Madankollu, xi akkademiċi qed jargumentaw li l-proċedimenti ta’ ksur jistgħu jinġiebu skont l-Artikolu 258 tat-TFUE direttament għall-ksur tal-Artikolu 2 tat-TUE (9), li jista’ jkun approċċ li wieħed jeżamina. |
| --- | --- |

4.3.1

| 4.3.2 | Id-deċiżjoni preliminari tista’ tkun għodda utli wkoll. Madankollu, jeżistu diversi ostakli biex il-qrati nazzjonali jirreferu mistoqsijiet preliminari lill-QĠUE, u ħafna drabi din tkun proċedura twila. |
| --- | --- |

4.3.2

4.4   Semestru Ewropew

| 4.4.1 | L-għan ewlieni tas-Semestru Ewropew huwa li jipprovdi qafas għall-koordinazzjoni tal-politiki ekonomiċi madwar l-UE, iżda jkopri wkoll il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, sistemi ġudizzjarji effettivi, u r-riforma tal-amministrazzjoni pubblika, li tista’ twassal għal rakkomandazzjonijiet speċifiċi għal kull pajjiż (10). Madankollu, segwitu effettiv mhuwiex neċessarjament żgurat. |
| --- | --- |

4.4.1

| 4.4.2 | Is-Semestru Ewropew ġie kkritikat għax ma kienx jinkludi biżżejjed lill-imsieħba soċjali, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fil-livell nazzjonali (11) u 20 % biss tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż qed jiġu implimentati attwalment b’mod sodisfaċenti mill-Istati Membri (12). |
| --- | --- |

4.4.2

| 4.4.3 | Is-Semestru Ewropew huwa prinċipalment għodda ta’ politika ekonomika u soċjali, li jiggwida u jappoġġja r-riformi fl-Istati Membri. Madankollu, ir-rwol tiegħu fil-monitoraġġ u l-promozzjoni ta’ kwistjonijiet dwar l-istat tad-dritt jista’ jissaħħaħ billi jiġu inkorporati l-indikaturi tal-istat tad-dritt b’mod aktar viżibbli, inkluż fir-rigward ta’ kwistjonijiet bħaċ-ċertezza legali u l-aċċess għar-rimedji għan-negozji u l-impjegati. L-involviment tas-soċjetà ċivili għandu jittejjeb ukoll u għandu jiġi żgurat segwitu aħjar bil-għan li titjieb il-konformità. |
| --- | --- |

4.4.3

4.5   It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE

| 4.5.1 | It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tagħti informazzjoni dwar is-sistema ġudizzjarja fl-Istati Membri kollha u tista’ tirriżulta f’rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż fis-Semestru Ewropew. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-UE tistrieħ fuq stħarriġiet ta’ ċittadini u kumpaniji biex tiġi evalwata l-indipendenza tas-sistema tal-Ġustizzja (13). Madankollu, il-KESE jirrakkomanda li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jiġu inklużi f’dan l-istħarriġ. |
| --- | --- |

4.5.1

4.6   Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika

| 4.6.1 | Il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u Verifika (MKV) (14) inħoloq bħala miżura tranżitorja biex jassisti lir-Rumanija u l-Bulgarija, wara l-adeżjoni tagħhom, biex jindirizzaw diversi nuqqasijiet fir-riforma ġudizzjarja, il-korruzzjoni u (għall-Bulgarija) il-kriminalità organizzata. Stabbilixxa sett ta’ kriterji li l-Kummissjoni tivvaluta u tressaq rapport kull sena dwar il-progress miksub b’rabta magħhom. |
| --- | --- |

4.6.1

| 4.6.2 | Dan il-mekkaniżmu wera li huwa għodda effiċjenti. Madankollu, l-aħħar rapport dwar ir-Rumanija indika pass lura fil-progress, meta kien mistenni li jiġi ffinalizzat dalwaqt. Dan iqajjem tħassib dwar jekk id-domanda għall-progress hijiex stretta biżżejjed u jekk il-bidla għandhiex tkun aktar soda qabel ma jingħalaq il-MKV. |
| --- | --- |

4.6.2

| 4.6.3 | Ir-rilevanza tal-MKV biex jindirizza l-isfidi tal-istat tad-dritt fi Stati Membri oħrajn teħtieġ evalwazzjoni aktar bir-reqqa. Minkejja l-varjazzjoni fl-impenn min-naħa tad-diversi partijiet fil-gvern fiż-żewġ pajjiżi, l-eżistenza tal-istrument tippermetti djalogu strutturat u kontinwu bejn il-KE u l-pajjiż membru. |
| --- | --- |

4.6.3

4.7   Is-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali tal-Kummissjoni

| 4.7.1 | Is-Servizz ta’ Sostenn għar-Riforma Strutturali (SRSS) jipprovdi appoġġ dirett lill-awtoritajiet nazzjonali (rieżami tal-metodi, taħriġ, analiżi, parir espert) u jkopri l-governanza u l-amministrazzjoni pubblika, inklużi t-trasparenza u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni iżda huwa essenzjalment għodda makroekonomika. Ftit proġetti kienu sostanzjalment relatati mal-istat tad-dritt (15). |
| --- | --- |

4.7.1

| 4.7.2 | Il-KESE jirrakkomanda użu akbar ta’ kompiti speċjali meta r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż dwar l-istat tad-dritt jinħarġu lil Stat Membru u l-involviment tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-programmi ta’ riforma għandu jiġi żgurat. |
| --- | --- |

4.7.2

4.8   Il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej, u fondi li jappoġġjaw il-politiki tal-Ġustizzja u s-Sigurtà

| 4.8.1 | Waħda mill-akbar lievi tal-UE biex tinforza r-rispett tal-istat tad-dritt hija l-finanzjament. Fis-17 ta’ Jannar 2019, il-Parlament Ewropew ivvota għal mekkaniżmu (l-Istrument Ewropew għall-Valuri) biex jiżdied il-finanzjament tal-Programm tal-UE dwar id-Drittijiet u l-Valuri. Il-proposta tal-Kummissjoni għal Fond għall-Ġustizzja, id-Drittijiet u l-Valuri ma tissodisfax għalkollox din id-domanda. |
| --- | --- |

4.8.1

| 4.8.2 | Filwaqt li l-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fondi marbuta mat-tisħiħ tal-aċċess għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għal fondi mill-Qafas Finanzjarju Pluriennali ġdid, huwa jqis l-ammont imwarrab għall-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali u l-ammont allokat għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huma insuffiċjenti (16). |
| --- | --- |

4.8.2

4.9   Mekkaniżmu ġdid biex jipproteġi l-baġit tal-Unjoni meta nuqqasijiet ġeneralizzati rigward l-istat tad-dritt fi Stati Membri jaffettwaw jew jirriskjaw li jaffettwaw il-baġit

| 4.9.1 | Il-KESE laqa’ l-proposta u rrakkomanda li l-KESE jiġi involut aktar mill-qrib (17). Barra minn hekk, il-KESE rrakkomanda li l-proposta tiġi emendata biex tinkludi kunċett usa’ tal-istat tad-dritt li jiġbor fih il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u li jiggarantixxi li jipproteġi d-demokrazija pluralista. |
| --- | --- |

4.9.1

| 4.9.2 | Madankollu, il-KESE jirrakkomanda kawtela estrema f’dan il-każ sabiex jiġi żgurat li l-benefiċjarji finali ma jiġux affettwati. Huwa importanti li wieħed jiftakar u jipprovdi mezzi speċjali ta’ appoġġ għal organizzazzjonijiet indipendenti li jinsabu f’sitwazzjoni estremament delikata fl-Istat Membru tagħhom. |
| --- | --- |

4.9.2

4.10   Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF) mal-UPPE

| 4.10.1 | Il-korruzzjoni hija waħda mill-isfidi għall-istat tad-dritt. Għaldaqstant, l-UE għandha tiżgura li l-fondi tagħha ma jintużawx ħażin jew li jippermettu l-korruzzjoni. |
| --- | --- |

4.10.1

| 4.10.2 | Attwalment, l-investigazzjonijiet tal-OLAF jistgħu jiġu pproċessati biss minn prosekuturi tal-Istat Membru (18) u 45 fil-mija biss tal-investigazzjonijiet jirriżultaw fi prosekuzzjoni (19). Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew il-ġdid (20), u jħeġġeġ lill-pajjiżi kollha tal-UE biex jipparteċipaw (21). |
| --- | --- |

4.10.2

| 4.10.3 | L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, l-informaturi u l-ġurnalisti jaqdu rwol importanti fil-kxif tal-frodi u, għalhekk, il-KESE jtenni l-importanza ta’ djalogu strutturat mas-soċjetà ċivili u żieda fl-appoġġ finanzjarju u politiku lil dawn l-atturi. |
| --- | --- |

4.10.3

4.11   Il-proċess ta’ adeżjoni mal-UE u l-politika tal-viċinat

| 4.11.1 | Fl-2011, l-UE introduċiet approċċ ġdid għall-fondi tal-Istrument Ewropew tal-Viċinat (PEV) sabiex tagħmel pressjoni fuq il-pajjiżi msieħba biex jimpenjaw ruħhom għall-valuri u r-riformi politiċi tal-UE (22). |
| --- | --- |

4.11.1

| 4.11.2 | Il-kundizzjonalità politika hija aspett pożittiv tal-PEV, li taħdem sew ma’ dawk il-pajjiżi interessati fir-riforma. |
| --- | --- |

4.11.2

| 4.11.3 | L-UE trid iżżomm bis-sħiħ l-impenn tagħha għal kundizzjonalità politika fil-politika tal-viċinat u fil-proċess ta’ adeżjoni mal-UE. Biex tibqa’ kredibbli, trid tapplika l-istess kriterji internament. Għal kwalunkwe pajjiż li jixtieq jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, huwa essenzjali li jkun hemm impenn sod lejn “Valuri Ewropej”. Il-kandidati għall-adeżjoni għandhom jissodisfaw il-kriterji ta’ Copenhagen (23). Huwa importanti li l-UE tinforza dawn l-eżiġenzi b’mod strett ħafna. It-tisħiħ tal-istat tad-dritt mhuwiex biss kwistjoni istituzzjonali, jeħtieġ it-trasformazzjoni tas-soċjetà. |
| --- | --- |

4.11.3

5.   Suġġeriment għall-futur

| 5.1 | Il-KESE ilu mill-2016 jappoġġja l-ħolqien ta’ mekkaniżmu fil-livell tal-UE għall-monitoraġġ tar-rispett għall-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali (24). |
| --- | --- |

5.1

| 5.2 | Il-KESE jemmen li huwa indispensabbli li jinħoloq mekkaniżmu Ewropew li jkun legalment vinkolanti, qafas li jinvolvi b’mod attiv lill-Kummissjoni, lill-Parlament u lill-Kunsill u li fih il-KESE jaqdi rwol importanti ta’ rappreżentant tas-soċjetà ċivili. Dan il-mekkaniżmu se jikkomplementa l-għodod eżistenti (25) u għandu jinvolvi komponent preventiv biex jippermetti lill-partijiet interessati (in-negozji, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-istituzzjonijiet nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem u l-awtoritajiet pubbliċi) u lill-esperti biex jidentifikaw in-nuqqasijiet kif dawn jitfaċċaw fil-livell nazzjonali u jiddibattu kif jistgħu jissolvew fi stadju bikri. Mekkaniżmu bħal dan jgħin ukoll fil-qsim tal-piżijiet bejn l-istituzzjonijiet u jżid is-sjieda konġunta tal-azzjonijiet tal-UE f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

5.2

| 5.3 | Ir-rwol tal-KESE f’dan il-qasam għandu jitqies fl-isfond tal-kompożizzjoni unika u l-komunikazzjoni bejn l-UE u l-livell nazzjonali. Bħala rappreżentant ċentrali tas-soċjetà ċivili, huwa jkopri organizzazzjonijiet li huma impenjati bis-sħiħ lejn l-istat tad-dritt u kwistjonijiet ta’ drittijiet fundamentali iżda wkoll lejn l-imsieħba soċjali u atturi ekonomiċi u soċjali ewlenin oħrajn bl-affiljazzjonijiet nazzjonali u tal-UE tagħhom. Għalhekk, il-KESE jista’ jagħti valur miżjud ċar bħala sors ta’ data unika u għarfien mil-livell l-aktar bażiku mingħajr duplikazzjoni ma’ sorsi oħrajn rilevanti, fir-rigward tal-promozzjoni, il-prevenzjoni u r-rispons. |
| --- | --- |

5.3

| 5.4 | Bħala l-ewwel pass, il-KESE diġà beda jwettaq missjonijiet ta’ ġbir ta’ informazzjoni biex tissawwar ħarsa ġenerali dwar kif is-soċjetà ċivili fl-Istati Membri individwali qed tipperċepixxi l-problemi. Il-KESE għandu l-intenzjoni li jżur it-28 Stat Membru kollha (26), iżda se joħroġ rapport dwar is-sejbiet tiegħu fil-ħarifa tal-ewwel 5 żjarat fil-pajjiżi. Għalkemm dawn iż-żjarat ma jikkonsistux f’mekkaniżmu ta’ monitoraġġ, huwa kontribut importanti biex tinstema’ l-fehma tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili nazzjonali. Għalhekk, il-KESE, bħala miżura ulterjuri, jipproponi li jiġu rikonoxxuti u msaħħa l-pjattaformi tas-soċjetà ċivili eżistenti u l-organizzazzjonijiet lokali. Fiċ-ċirkustanzi attwali, jinħtieġu l-bosta fehmiet li jiġu minnhom. |
| --- | --- |

5.4

| 5.5 | Barra minn hekk, għandu jiġi stabbilit Forum annwali tal-partijiet ikkonċernati dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt bl-involviment tal-KESE, l-ewwel nett sabiex dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-UE jkunu jistgħu jirċievu twissija bikrija dwar l-isfidi emerġenti għall-valuri tal-Artikolu 2 tat-TUE direttament mill-organizzazzjonijiet lokali u, it-tieni nett, biex jiġi ffaċilitat it-tagħlim reċiproku, il-bini tal-fiduċja u l-kollaborazzjoni bejn il-partijiet interessati nazzjonali bħan-negozji, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-istituzzjonijiet nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem, u l-awtoritajiet pubbliċi. Il-format u l-modalitajiet ta’ dan il-forum tal-partijiet ikkonċernati għandhom ikunu ispirati mill-mudelli eżistenti tal-Forum Ewropew dwar il-Migrazzjoni u l-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari. Il-KESE mb agħad jipprovdi s-segretarjat u jospita l-laqgħat tal-forum, li ser ikunu organizzati b’mod konġunt mal-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

5.5

| 5.6 | Il-KESE jemmen li l-multiplikazzjoni tal-vuċijiet hija meħtieġa fiċ-ċirkostanzi attwali u tista’ tippermetti lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistabbilixxu twissija bikrija. B’kuntrast mal-Kollokju Annwali dwar id-Drittijiet Fundamentali, li jinvolvi numru limitat ta’ partijiet interessati ewlenin, il-Forum tal-KESE huwa maħsub bħala forum miftuħ biex iħeġġeġ dibattitu pubbliku. Sfortunatament, il-mandat tal-FRA (Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali) huwa limitat mill-Artikolu 51 tal-Karta biex tintervjeni f’każ ta’ xi ksur tal-Artikolu 2 tat-TUE. Fil-forum tiegħu jipparteċipaw prinċipalment l-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem, filwaqt li l-KESE jkopri organizzazzjonijiet lil hinn mill-qasam tad-drittijiet tal-bniedem, inklużi l-imsieħba soċjali, u għandu esperjenza fl-interazzjoni mal-organizzazzjonijiet fil-livell Ewropew, nazzjonali u lokali dwar firxa wiesgħa ta’ kwistjonijiet. Dan jagħti valur miżjud li jgħin lid-diversità u l-vivaċità tas-soċjetà ċivili, u jinkludi atturi ekonomiċi importanti. |
| --- | --- |

5.6

| 5.7 | Għandhom jiġu kkunsidrati l-aspetti ekonomiċi tal-istat tad-dritt. Il-fiduċja reċiproka hija valur li huwa diffiċli li jiġi kkalkulat f’termini purament ekonomiċi iżda huwa ċar li n-nuqqas ta’ fiduċja b’rabta mal-influwenza politika fil-ġudikatura jew il-korruzzjoni għandu konsegwenzi ekonomiċi negattivi. Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tagħmel aktar enfasi u tiġbor aktar data u analiżi dwar il-konsegwenzi tal-falliment tal-istat tad-dritt għall-partijiet interessati kollha, inkluż is-settur tan-negozju. L-inċertezza legali, it-tfassil mhux trasparenti tal-liġijiet, il-kompetizzjoni inġusta, l-aċċess diskriminatorju għas-swieq pubbliċi, u n-nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ aċċess ġenwin għar-rimedji huma eżempji tal-konsegwenzi tal-falliment tal-istat tad-dritt għas-settur tan-negozju li għandhom jitqiesu aħjar fl-analiżi u r-rispons tal-UE, inkluż fis-Semestru Ewropew. |
| --- | --- |

5.7

| 5.8 | Kwistjoni speċifika hija l-ħtieġa għal appoġġ aktar b’saħħtu għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (finanzjament ewlieni għal organizzazzjonijiet ta’ sorveljanza): huwa importanti li l-UE tikkunsidra modi kif tappoġġja l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-ġurnaliżmu investigattiv u l-midja li qed jimmonitorjaw u jirrappurtaw l-isfidi emerġenti għall-Artikolu 2. Il-KESE jikkunsidra neċessarju strument ta’ finanzjament biex jappoġġja lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jippromovu l-valuri tal-Artikolu 2 fl-Istati Membri sabiex jibni appoġġ lokali għal dawn il-valuri fost il-pubbliku. F’dan ir-rigward, il-KESE jirreferi għall-Opinjoni relatata tiegħu li tikkonċerna l-proposti għal Fond ġdid ta’ Ġustizzja, Drittijiet u Valuri (27) u jitlob lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew biex, fil-qafas tad-deċiżjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali wara l-2020, iżidu sostanzjalment ir-riżorsi għal dan il-fond. |
| --- | --- |

5.8

Brussell, id-19 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  ĠU C 367, 10.10.2018, p. 88.

1

(2)  ĠU C 34, 2.2.2017, p. 8.

2

(3)  Kif stabbilit mill-Kunsill Ewropew ta’ Copehagen fl-1993.

3

(4)  ĠU C 81, 2.3.2018, p. 9.

4

(5)  Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, Sentenza tal-Qorti (Awla Manja) — Kawża C-216/18 PPU, 25 ta’ Lulju 2018.

5

(6)  SOC/605 — Demokrazija reżiljenti permezz ta’ soċjetà ċivili b’saħħitha u diversa (ĠU C 228 5.7.2019, p. 24).

6

(7)  Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni dwar Qafas ġdid tal-UE biex jissaħħaħ l-Istat tad-Dritt, 11 ta’ Marzu 2014.

7

(8)  Kummissjoni Ewropea, http://europa.eu/rapid/press-release_IP-19-1957_mt.htm, 3 ta’ April 2019.

8

(9)  Michel Waelbroeck u Peter Oliver, Enforcing the Rule of Law in the EU: What can be done about Hungary and Poland?, 9 ta’ Frar 2018.

9

(10)  Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni dwar It-tisħiħ ulterjuri tal-Istat tad-Dritt fi ħdan l-Unjoni — Is-sitwazzjoni bħalissa u l-passi li jmiss li jistgħu jittieħdu, 3 ta’ April 2019.

10

(11)  Konfederazzjoni Ewropea tat-Trade Unions, Press release: ETUC on European Semester Winter Package, 27 ta’ Frar 2019 (mhux disponibbli bil-Malti).

11

(12)  Business Europe, Newsletter N°2019-13: A renewed role for the European Semester, 11 ta’ April 2019.

12

(13)  Kummissjoni Ewropea, the 2019 EU Justice scoreboard, 2019, p.63: 3.3.3 Summary on judicial independence (mhux disponibbli bil-Malti).

13

(14)  https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/rule-law/assistance-bulgaria-and-romania-under-cvm_mt

14

(15)  Huma biss 6 mill-eżempji mogħtija mill-SRSS li huma ffukati fuq l-istat tad-dritt: l-istabbiliment ta’ analiżi indipendenti tal-Uffiċċju tal-Prosekutur fil-Bulgarija; ir-riforma tal-valutazzjoni tad-diżabbiltà fir-Repubblika Ċeka, il-Greċja u l-Polonja; it-tisħiħ tal-effettività tas-sistema ġudizzjarja fil-Kroazja; it-titjib tal-koordinazzjoni ta’ verifiki interni fir-Rumanija; it-titjib fit-trattament ta’ każijiet ta’ żvelar ta’ informazzjoni protetta fl-Italja; u għajnuna fl-integrazzjoni ta’ migranti u refuġjati żgħażagħ fl-Awstrija.

15

(16)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 178.

16

(17)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 173.

17

(18)  Qorti Ewropea tal-Awdituri, Rapport Speċjali 1/2019: Il-ġlieda kontra l-frodi fl-infiq tal-UE: jeħtieġ li tittieħed azzjoni.

18

(19)  Organized Crime and Corruption Reporting Project, EC Adopts New Anti-Fraud Strategy, 1 ta’ Mejju 2019.

19

(20)  Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni dwar L-Istrateġija tal-Kummissjoni Kontra l-Frodi: azzjoni iktar b’saħħitha għall-protezzjoni tal-baġit tal-UE, 29 ta’ April 2019.

20

(21)  Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, paġna web dwar il-politika.

21

(22)  Momin Badarna, The ENP and its Political Conditionality Instrument: is it ineffective?, Young European Federalists, 15 ta’ Settembru 2018.

22

(23)  Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni tal-2018 dwar il-Politika tat-Tkabbir tal-UE, 17 ta’ April 2018.

23

(24)  ĠU C 34, 2.2.2017, p. 8.

24

(25)  Kif propost mill-Parlament Ewropew fir-Riżoluzzjoni tiegħu tas-27 ta’ Jannar 2014 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-UE (2012), P7_TA(2014)1773, Rapporteur: Louis Michel, punt 9.

25

(26)  27 Stat Membru, meta r-Renju Unit joħroġ mill-UE.

26

(27)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 178 dwar COM(2018) 383 final u COM(2018) 384.

27

---

APPENDIĊI

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew tal-inqas kwart tal-voti mixħuta (Artikolu 59(3) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 3.7

L-aktar sfidi serji huma preżenti f’ċerti Stati Membri, fejn atturi politiċi b’saħħithom marru kontra l-indipendenza tal-ġudikatura, u kontra istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet li jiffurmaw u jappoġġjaw is-sistema demokratika pluralista. Il-Komunikazzjoni tonqos milli tirrikonoxxi biżżejjed dan l-aspett essenzjali, minflok tippreferi perspettiva li fiha l-istituzzjonijiet — il-Parlamenti, il-gvernijiet u l-ministeri, il-qrati kostituzzjonali, il-korpi professjonali — huma separati mill-kompetizzjoni politika u elettorali. Dan l-approċċ hekk imsejjaħ “hands off” għall-politika tal-partiti u l-elezzjonijiet ixekkel kwalunkwe spjegazzjoni dwar ir-raġuni għalfejn atturi b’saħħithom jaħdmu kontra l-istat tad-dritt u d-demokrazija u għaliex dawn jidhru fl-istess ħin popolari u ma jwaqqafhom xejn. L-aspetti politiċi, kulturali u soċjoloġiċi tal-isfidi għall-istat tad-dritt li jaffettwaw id-demokraziji huma qasam essenzjali li ġie injorat fl-analiżi u r-rispons tal-UE s’issa. Dan jispjega parzjalment il-limitazzjonijiet tal-approċċ u l-għodod attwali — inkluża l-proċedura tal-Artikolu 7(1). Permezz tar-rabta tiegħu mas-soċjetà ċivili kollha kemm hi, inklużi l-imsieħba soċjali, il-KESE jinsab f’pożizzjoni ideali biex joffri spazju għal analiżi, dibattitu u rispons aħjar għal dawn l-aspetti politiċi, soċjoloġiċi u kulturali tal-isfidi għad-demokrazija u l-istat tad-dritt.

Raġuni

L-awturi tal-opinjoni jesaġeraw fil-valutazzjoni tagħhom tal-istituzzjonijiet tal-Istati Membri. It-test propost jista’ jitqies bħala nuqqas ta’ rispett lejn l-istituzzjonijiet li huma mistennija jżommu sistema pluralistika. Il-parti li jifdal minn dan il-punt tirrifletti l-aspettattivi f’termini tal-analiżi tal-UE dwar l-istat tad-dritt.

Votazzjoni

| Voti favur | : | 47 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 141 |
| Astensjonijiet | : | 19 |

Voti favur

:

47

Voti kontra

:

141

Astensjonijiet

:

19

Punt 5.2

Il-KESE jemmen li huwa indispensabbli li jinħoloq mekkaniżmu Ewropew li jkun legalment vinkolanti, qafas li jinvolvi b’mod attiv lill-Kummissjoni, lill-Parlament u lill-Kunsill u li fih il-KESE jaqdi rwol importanti ta’ rappreżentant tas-soċjetà ċivili. Dan il-mekkaniżmu se jikkomplementa l-għodod eżistenti (1)
  u għandu jinvolvi komponent preventiv biex jippermetti lill-partijiet interessati (in-negozji, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-istituzzjonijiet nazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem u l-awtoritajiet pubbliċi) u lill-esperti biex jidentifikaw in-nuqqasijiet kif dawn jitfaċċaw fil-livell nazzjonali u jiddibattu kif jistgħu jissolvew fi stadju bikri. Mekkaniżmu bħal dan jgħin ukoll fil-qsim tal-piżijiet bejn l-istituzzjonijiet u jżid is-sjieda konġunta tal-azzjonijiet tal-UE f’dan il-qasam. Jeħtieġ li l-mekkaniżmu jkun applikat b’kawtela sabiex ma jintużax għall-għanijiet ta’ politika attwali u jwassal għal kunflitti kulturali.

Raġuni

Iż-żieda proposta ma tillimitax l-appoġġ tal-KESE għall-mekkaniżmu. Hija tikkontribwixxi kummentarju dwar in-newtralità politika u r-rikonoxximent tad-diversità kulturali.

Votazzjoni

| Voti favur | : | 42 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 153 |
| Astensjonijiet | : | 23 |

Voti favur

:

42

Voti kontra

:

153

Astensjonijiet

:

23

Punt 1.6

Il-KESE għadu jappoġġja l-ħolqien ta’ mekkaniżmu fil-livell tal-UE għall-monitoraġġ tar-rispett tal-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali. Il-KESE jemmen li huwa indispensabbli li jinħoloq mekkaniżmu Ewropew li jkun legalment vinkolanti, qafas li jinvolvi b’mod attiv lill-Kummissjoni, lill-Parlament u lill-Kunsill u li fih il-KESE jaqdi rwol importanti ta’ rappreżentant tas-soċjetà ċivili. Dan il-mekkaniżmu għandu jħaddan komponent preventiv li jippermetti lill-esperti u lir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili li jagħtu bidu għal twissija bikrija dwar żviluppi speċifiċi u jiddibattu proposti għal soluzzjonijiet li jinkludu l-partijiet interessati rilevanti kollha. Mekkaniżmu bħal dan jgħin ukoll fil-qsim tal-piżijiet bejn l-istituzzjonijiet u jżid is-sjieda konġunta tal-azzjonijiet tal-UE. Jeħtieġ li l-mekkaniżmu jkun applikat b’kawtela sabiex ma jintużax għall-għanijiet ta’ politika attwali u jwassal għal kunflitti kulturali.

Raġuni

Iż-żieda proposta ma tillimitax l-appoġġ tal-KESE għall-mekkaniżmu. Hija tikkontribwixxi kummentarju dwar in-newtralità politika u tirrikonoxxi d-diversità kulturali li aħna kburin biha.

Votazzjoni

| Voti favur | : | 42 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 153 |
| Astensjonijiet | : | 23 |

Voti favur

:

42

Voti kontra

:

153

Astensjonijiet

:

23

Dawn il-punti li ġejjin tal-Opinjoni tas-sezzjoni ġew modifikati biex jirriflettu l-emenda adottata mill-assemblea, iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 59(4) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 3.12

L-organizzazzjonijiet tad-drittijiet ċivili, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, l-informaturi u l-ġurnalisti jinsabu fuq quddiem nett meta jiddeterjora l-istat tad-dritt u f’sitwazzjoni diffiċli ħafna meta jkun hemm ksur tal-liġi fi Stat Membru partikolari. Huwa huma li jħarsu r-rispett tad-drittijiet, jissorveljaw is-sitwazzjoni u jirrapportaw ksur u huwa fil-livell lokali li jistgħu jibagħtu sinjali ta’ twissija bikrija. Għalhekk, il-KESE jemmen li r-rwol tagħhom huwa ta’ importanza primordjali, bħalma huwa dak tal-midja u l-ġurnaliżmu investigattiv. Għalhekk, huma meħtieġa modi kif l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-midja jiġu protetti sabiex isir kwalunkwe progress. Il-proposti għar-rwol tagħhom għandhom jidhru b’mod prominenti fil-proposti li l-Kummissjoni se tippreżenta wara l-perjodu ta’ riflessjoni.

Votazzjoni

| Voti favur | : | 122 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 73 |
| Astensjonijiet | : | 20 |

Voti favur

:

122

Voti kontra

:

73

Astensjonijiet

:

20

Punt 1.11

L-edukazzjoni, kemm formali kif ukoll mhux formali, għandha rwol ewlieni x’taqdi fil-bini tal-kultura demokratika u tal-istat tad-dritt. Id-demokrazija liberali u l-istat tad-dritt għandhom ikunu f’qalb u f’moħħ kull ċittadin Ewropew; il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea biex tipproponi strateġija ambizzjuża ta’ komunikazzjoni, edukazzjoni u sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet fundamentali, l-istat tad-dritt u d-demokrazija.

Votazzjoni

| Voti favur | : | 119 |
| --- | --- | --- |
| Voti kontra | : | 73 |
| Astensjonijiet | : | 21 |

Voti favur

:

119

Voti kontra

:

73

Astensjonijiet

:

21

---

(1)  Kif propost mill-Parlament Ewropew fir-Riżoluzzjoni tiegħu tas-27 ta’ Jannar 2014 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-UE (2012), P7_TA(2014)0173, rapporteur: Louis Michel, 22 ta’ Novembru, punt 9.

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/49 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/49

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva Nru 1313/2013/UE dwar Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili”

(COM(2019) 125 final — 2019/0070(COD))

(2019/C 282/08)

Relatur: Panagiotis GKOFAS

| Konsultazzjoni | Il-Parlament, 14.3.2019
  Il-Kunsill, 27.3.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sezzjoni | 23.5.2019 |
| Adottata fil-plenarja | 19.6.2019 |
| Sessjoni plenarja nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 171/01/04 |

Konsultazzjoni

Il-Parlament, 14.3.2019

Il-Kunsill, 27.3.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

23.5.2019

Adottata fil-plenarja

19.6.2019

Sessjoni plenarja nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

171/01/04

1.   Kuntest

| 1.1. | Mekkaniżmu tal-Unjoni ġdid għall-Protezzjoni Ċivili ġie approvat fit-13 ta’ Marzu 2019 permezz tad-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Deċiżjoni 1313/2013/UE. Il-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili jipprovdi qafas għall-kooperazzjoni u l-assistenza f’każ ta’ emerġenzi kbar fl-UE u barra l-UE. Il-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili ġie attivat iktar minn 300 darba mill-2001 ’il hawn. L-Istati Membri kollha tal-UE, żewġ pajjiżi taż-ŻEE (l-Iżlanda u n-Norveġja), kif ukoll il-Montenegro, is-Serbja, ir-Repubblika tal-Maċedonja ta’ Fuq u t-Turkija, huma partijiet għall-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili, kif ukoll in-Nazzjonijiet Uniti (Qafas ta’ Sendai għat-għat-Tnaqqis tar-Riskju ta’ Diżastri 2015-2030) u organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti. L-att jipprevedi t-twaqqif ta’ riżerva addizzjonali ta’ riżorsi, rescEU, biex tipprovdi assistenza f’sitwazzjonijiet fejn il-kapaċitajiet eżistenti ġenerali ma jkunux suffiċjenti. RescEU se tinkludi b’mod partikolari mezzi tal-ajru għall-ġlieda kontra n-nirien fil-foresti, kif ukoll riżorsi għar-rispons għal emerġenzi mediċi u għal inċidenti kimiċi, bijoloġiċi, radjoloġiċi u nukleari. In-Netwerk ta’ Għarfien għall-Protezzjoni Ċivili għat-taħriġ u l-kondiviżjoni tal-għarfien se jkun ukoll fattur strateġiku għat-tħejjija u l-prevenzjoni. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | B’din l-emenda, il-prevenzjoni tar-riskju għandha tittejjeb billi l-Istati Membri se jkunu meħtieġa jiżviluppaw ulterjorment il-valutazzjoni tagħhom tal-kapaċità tal-ġestjoni tar-riskju tagħhom kif ukoll l-ippjanar tal-ġestjoni tar-riskju tagħhom, b’mod partikolari meta l-Istati Membri jkunu affettwati simultanjament mill-istess tip ta’ diżastri, kemm jekk naturali jew ikkawżati mill-bniedem, jew marbuta ma’ bidliet klimatiċi mhux mistennija jew imprevedibbli, terremoti qawwija b’rata għolja ta’ rikorrenza, li jikkawżaw telf ta’ ħajjiet umani u qerda massiva ta’ ekosistemi, infrastrutturi ċivili u pubbliċi, attivitajiet ekonomiċi u negozji żgħar (1). |
| --- | --- |

1.2.

2.   Konklużjonijiet

| 2.1. | Il-KESE jilqa’ din il-proposta biex jiġi rivedut u msaħħaħ il-qafas attwali tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implimentazzjoni tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili u fid-dawl tal-istabbiliment u l-organizzazzjoni tan-Netwerk Ewropew ta’ Għarfien għall-Protezzjoni Ċivili, il-KESE jista’ jikkontribwixxi fi gruppi konsultattivi speċifiċi għar-reviżjoni perjodika tal-linji gwida dwar l-immappjar tar-riskji u permezz ta’ inizjattivi interistituzzjonali xierqa (pereżempju “Forum Annwali tas-Soċjetà Ċivili dwar il-Valutazzjoni tar-Riskji, il-Mitigazzjoni, il-Prevenzjoni u t-Tħejjija”), fi sħubija ma’ msieħba soċjali u ekonomiċi rikonoxxuti u rappreżentattivi, u netwerks reġjonali ta’ bliet transfruntiera reżiljenti. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-KESE jistieden lill-Kunsill, lill-Parlament u lill-Kummissjoni jesploraw il-fattibbiltà u jippjanaw l-implimentazzjoni ta’ Ċentru Ewropew ta’ Taħriġ u Għarfien b’rabta mal-istrutturi nazzjonali u sottonazzjonali eżistenti, inklużi ċentri ta’ eċċellenza, netwerks ta’ riċerka speċjalizzati u indipendenti, u esperti oħra, li jkunu kapaċi jwettqu analiżi immedjata tal-intervent dwar diżastri mhux tas-soltu. Dan iċ-ċentru ta’ taħriġ u għarfien jista’ jkun għodda aġġornata b’mod permanenti, tanġibbli u aċċessibbli għall-kompetenzi bażiċi fil-qasam tal-mitigazzjoni effettiva tar-riskju għal professjonisti żgħażagħ kif ukoll għal voluntiera b’esperjenza fil-qasam tat-taħriġ fil-ġestjoni tal-emerġenzi għal komunitajiet lokali reżiljenti u, fejn possibbli, jiġi estiż biex jinvolvi pajjiżi terzi, b’mod partikolari pajjiżi ġirien, gruppi vulnerabbli f’żoni iżolati, atturi tal-mobbiltà u tat-turiżmu, midja, eċċ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-KESE jqis li hemm bżonn li jiġu integrati b’mod xieraq l-approċċ u l-objettivi l-ġodda tal-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili fil-qafas tal-politiki strutturali u ta’ investiment eżistenti. Huwa essenzjali li tiġi żgurata dimensjoni territorjali u mmexxija mill-komunità adegwata (b’mod partikolari f’żoni remoti, insulari, muntanjużi u rurali). Azzjoni tal-komunità lokali hija l-mod l-iktar veloċi u effettiv biex tkun limitata l-ħsara kkawżata minn diżastru. |
| --- | --- |

2.4.

Brussell, id-19 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Nirreferu għas-sessjoni ta’ ħidma li saret f’Napli fl-10 ta’ Frar 2018 bi sħubija bejn il-KESE u l-Kummissjoni Ewropea (DĠ ECHO) bil-kollaborazzjoni tar-rappreżentanti tal-KETU u SMEUnited, rappreżentanti tal-KtR, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (WWF, CIME), l-organizzazzjonijiet nazzjonali tal-SMEs (GSEVEE, CMA Corse, CNA) u trade unions, akkademiċi speċjalizzati nazzjonali u tal-UE, netwerks ta’ riċerka u taħriġ (Università Sapienza, Università Feredico II, l-Istitut INGV tal-Vulkanoloġija ta’ Napli, SMEs Academy Avignon, Anodos Centre), netwerks ta’ bliet u reġjuni reżiljenti tal-UE (Ateni, Napli u Tessaloniki), midja u stampa speċjalizzata.

1

---

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/51 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/51

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni, u lill-Bank

Ewropew tal-Investiment Pjaneta Nadifa għall-kulħadd Viżjoni strateġika Ewropea fit-tul għal ekonomija għanja, moderna, kompetittiva u newtrali għall-klima”

(COM(2018) 773 final)

(2019/C 282/09)

Relatur: Pierre Jean COULON

Korelatur: Stefan BACK

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 17.6.2019 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjonijiet kompetenti | L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent
  It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Opinjoni adottata fil-plenarja | 20.6.2019 |
| Sessjoni plenarja Nru | 544 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 152/1/1 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 17.6.2019

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjonijiet kompetenti

L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Opinjoni adottata fil-plenarja

20.6.2019

Sessjoni plenarja Nru

544

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

152/1/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jaqbel li r-riskju ta’ tisħin globali ta’ 2o C ftit wara l-2060 — lil hinn mil-livell massimu stabbilit fil-Ftehim ta’ Pariġi — se jkollu riperkussjonijiet negattivi serji fuq il-kundizzjonijiet tal-għajxien u l-ekonomija fl-Ewropa. Il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-objettiv li l-UE ssir ekonomija newtrali f’termini tal-klima sal-2050 b’mod soċjalment ġust u effiċjenti. Tali tranżizzjoni hija possibbli u ta’ benefiċċju għall-Ewropa. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Għalhekk huwa ta’ bżonn urġenti li tittieħed azzjoni klimatika immedjatament. Il-KESE japprova l-prijoritajiet prevalenti stabbiliti fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea. Il-KESE jistieden lill-Istati Membri biex jappoġġjaw l-objettiv li l-Unjoni Ewropea ssir ekonomija newtrali f’termini tal-klima sal-2050. Il-KESE jistieden lin-negozji, lit-trejdjunjins, lill-NGOs, u lill-Kumitati Ekonomiċi u Soċjali nazzjonali biex jappoġġjaw dan l-objettiv. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jilqa’ r-riżultati tajbin mistennija mill-implimentazzjoni ta’ diversi miżuri li diġà ġew deċiżi, bi tnaqqis stmat ta’ 45 % fl-emissjonijiet ta’ gass serra sal-2030, li huwa akbar mill-impenn ta’ 40 % magħmul mill-UE skont il-Ftehim ta’ Pariġi, u tnaqqis ta’ 60 % sal-2050. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Filwaqt li mhuwiex biżżejjed biex jintlaħaq l-objettiv ta’ soċjetà newtrali għall-klima sal-2050, il-KESE jqis li r-riżultati stmati fuq l-orizzont 2030 tal-miżuri li diġà ġew deċiżi jindikaw li kwalunkwe miżuri ġodda għandhom iqisu l-ħtieġa ta’ prevedibbiltà sabiex jippermettu ppjanar tajjeb u jevitaw assi mgħarrqa. Il-KESE għalhekk jinnota l-importanza li jintbagħtu sinjali ċari u f’waqthom lin-negozji, speċjalment lill-SMEs. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Għall-istess raġunijiet, il-KESE jqis li huwa urġenti li tiġi ddefinita strateġija b’mod rapidu għal wara l-2030, sabiex tinkiseb tranżizzjoni għal soċjetà newtrali għall-klima sal-2050. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jenfasizza li t-tranżizzjoni lejn soċjetà newtrali għall-klima trid tiġi implimentata permezz ta’ approċċ kompetittiv, soċjalment ġust u multilaterali u li għandhom jiġu stabbiliti l-għodod xierqa biex jinkiseb l-involviment sħiħ u l-aċċettazzjoni sħiħa tas-soċjetà ċivili, inklużi ċ-ċittadini, in-negozji u l-organizzazzjonijiet kollha. Dan jinkludi l-konċepiment u l-implimentazzjoni tal-ipprezzar tal-karbonju filwaqt li jitqiesu l-effetti fuq in-negozji u ċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li tittieħed azzjoni fil-livell lokali u reġjonali u l-importanza tal-involviment sħiħ tal-awtowritajiet lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-ekonomija ċirkolari, il-bijoekonomija, id-diġitalizzazzjoni u l-ekonomija kondiviża, bħala kontributuri ewlenin biex tittejjeb l-effiċjenza fir-riżorsi u jitnaqqsu l-emissjonijiet. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jfakkar l-importanza ewlenija tal-mobbiltà għall-funzjonament tas-suq intern tal-UE rikonoxxut mill-Komunikazzjoni, u jenfasizza l-importanza li jinstabu soluzzjonijiet li jnaqqsu l-impronta tas-CO2 tal-mobbiltà, inkluża l-avjazzjoni, mingħajr ma jinfluwenzaw ir-rwol vitali tal-mobbiltà għall-ekonomija u s-soċjetà, l-individwi u n-negozji kollha tal-UE. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jaqbel mal-importanza li l-elettriku jiġi ġġenerat mis-sorsi kollha disponibbli u futuri li ma jiġġenerawx emissjonijiet. L-interkonnessjonijiet fil-grilja, il-ħżin tal-enerġija u r-rispons fin-naħa tad-domanda huma fundamentali biex jiżguraw il-provvista tal-elettriku li dejjem qed jiġi ġġenerat aktar minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | L-ippjanar bikri u l-istabbiliment bikri tal-objettivi huma importanti biex tiġi żgurata s-sigurtà tal-ippjanar għan-negozji, iħeġġu r-riċerka u l-iżvilupp u joħolqu kundizzjonijiet favorevoli biex ikun possibbli li l-Ewropa, inklużi l-industrija Ewropea u n-negozji inġenerali, jisfruttaw il-benefiċċji li jkunu fl-avangwardja u jibqgħu kompetittivi. F’dan il-kuntest, il-KESE jenfasizza l-importanza tar-relazzjonijiet ta’ pajjiżi terzi bħala mezz biex ikun hemm aktar pajjiżi involuti fi strateġija proattiva dwar il-klima u wkoll biex jiġu żgurati ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-industrija Ewropea u jiġi influwenzat l-istabbiliment tal-istandards. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-finanzjament huwa fundamentali għall-implimentazzjoni tal-istrateġija ppjanata. Għalhekk, il-KESE jtenni r-rakkomandazzjonijiet tiegħu li għandhom jiġu pprovduti riżorsi baġitarji adegwati għall-appoġġ tar-riċerka, l-iżvilupp u l-użu industrijali. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-KESE jinnota li l-finanzjament huwa kwistjoni kruċjali. Dan mhuwiex biss kwistjoni ta’ finanzjament pubbliku, u li għalhekk huwa importanti li jiġu promossi mekkaniżmi li jfittxu li jħeġġu l-investimenti ekoloġiċi. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-KESE jinnota li t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima mhux se sseħħ mingħajr riċerka u innovazzjoni estensivi. Din teħtieġ kull xorta ta’ innovazzjoni, inkluż fil-qasam ta’ mġiba, mudelli tan-negozju, normi soċjali, proċessi, tekniki, kummerċjalizzazzjoni u teknoloġiji ġodda. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għar-rwol importanti tal-bijoenerġija permezz tal-ġbir u l-ħżin tad-diossidu tal-karbonju u l-bjar tal-karbonju naturali, bħall-foresti u ħafna prattiki agrikoli li jorbtu l-karbonju pereżempju l-bwar, il-mergħat, l-art torbiera, eċċ. Il-ġestjoni sostenibbli tal-foresti u l-użu tal-potenzjal tas-sekwestru tal-karbonju tal-art agrikoli huma parti mis-soluzzjoni. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-KESE jinnota li l-Ewropa tirrappreżenta madwar 7 % tal-popolazzjoni globali, 20 % tal-PDG globali u 30 % tal-pubblikazzjonijiet xjentifiċi ta’ kwalità għolja globali. Peress li t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima trid tkun impenn globali biex jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima, il-KESE jemmen li l-ikbar impatt li l-UE jista’ jkollha huwa li tagħti prova lill-bqija tad-dinja li din it-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima tista’ tinkiseb u hija pożittiva għas-soċjetà. Bħala tali, li wieħed jagħmel 100 belt Ewropea newtrali għall-klima sal-2030 juri li t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima tista’ ssir realtà u ttejjeb il-kwalità tal-ħajja. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Il-KESE jqis li l-Ewropa teħtieġ patt soċjali għat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, li jkun hemm qbil dwaru mill-UE, l-Istati Membri, ir-reġjuni, il-bliet, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata, sabiex jiġi żgurat li t-tranżizzjoni ma tħalli lil ħadd jaqa’ lura. Għal dan il-għan, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond Ewropew għall-Globalizzazzjoni għandhom jiġu mfassla u ffinanzjati kif xieraq. It-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima hija wkoll opportunità biex jinqered il-faqar enerġetiku u jittejbu l-kwalità tal-ħajja, il-ħolqien tal-impjiegi u l-inklużjoni soċjali, u jiġi żgurat aċċess ugwali għas-servizzi bażiċi tal-enerġija għall-Ewropej kollha. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Il-KESE jistieden lill-Parlament Ewropew biex jistabbilixxi Kumitat tal-UE indipendenti dwar it-Tibdil fil-Klima bil-kompitu li jagħmel valutazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet ta’ politika abbażi tax-xjenza. Fejn Kumitati simili ma jeżistux diġà, il-KESE jistieden lil dawk l-Istati Membri biex jistabbilixxu tali kumitati fil-livell nazzjonali u jiżguraw li dawn jirrappurtaw lill-parlamenti nazzjonali u lill-Kumitati Ekonomiċi u Soċjali nazzjonali, filwaqt li jqisu l-ispeċifiċitajiet nazzjonali. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Fl-aħħar nett, il-KESE jenfasizza għal darb’oħra l-urġenza li jinħoloq proċess effiċjenti ta’ djalogu, sabiex ikun jista’ jipprovdi kontribut utli u eventwalment aċċettazzjoni sħiħa tal-istrateġija li għandha tiġi fformulata u sottomessa sal-2020. Il-KESE għalhekk jipproponi li jiġi stabbilit djalogu permanenti maċ-ċittadini bħala element preparatorju obbligatorju tad-deċiżjonijiet politiċi ewlenin kollha u l-inizjattivi kollha pertinenti ta’ tfassil tal-liġijiet fil-livelli tal-UE, nazzjonali u sottonazzjonali. Il-kontribut fid-djalogu u l-mod kif jiġi kkunsidrat għandu jkun pubblikament viżibbli. Il-viżibbiltà tad-djalogu għandha tiġi żgurata billi ssir responsabbiltà fil-livell ta’ Kummissarju. |
| --- | --- |

1.19.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Il-KESE jqis it-tibdil tal-klima bħala theddida serja għas-soċjetà. It-temperaturi medji globali jistgħu jiżdiedu b’2o C ftit wara l-2060 - ferm lil hinn mil-livell massimu stabbilit fil-Ftehim ta’ Pariġi – li se jkollu riperkussjonijiet negattivi serji fuq l-ekonomija globali u fuq il-kundizzjonijiet tal-għajxien fid-dinja kollha. Kif ġie enfasizzat fir-rapport tal-IPCC tal-2018 (1) u fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar “Pjaneta Nadifa għal Kulħadd” (COM(2018) 773) (il-Komunikazzjoni), huwa meħtieġ sens ta’ urġenza biex titħares il-pjaneta u l-Ewropej jitħarsu mit-tibdil tal-klima. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jinnota li filwaqt li hemm spiża għat-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, hemm ukoll spiża ta’ nuqqas ta’ azzjoni. Skont il-Komunikazzjoni, diżastri relatati mat-temp ikkawżaw rekord ta’ EUR 283 biljun fi ħsara ekonomika fl-2017, u l-għargħar tax-xmajjar fl-Ewropa jistgħu jikkawżaw ħsara sa EUR 112-il biljun fis-sena. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-KESE jappoġġja bil-qawwa l-objettiv li l-UE ssir ekonomija newtrali f’termini tal-klima (jiġifieri l-kisba ta’ emissjonijiet ta’ gass serra żero netti) sal-2050 permezz ta’ tranżizzjoni soċjalment ġusta u b’mod kosteffiċjenti. Kif turi l-Komunikazzjoni, tranżizzjoni bħal din hija possibbli u ta’ benefiċċju. Barra minn hekk, hija konformi mal-impenji globali tal-UE skont il-Ftehim ta’ Pariġi u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-Pakkett dwar l-Enerġija Nadifa għall-Ewropej kollha jżid il-miri tal-enerġija tal-UE għall-2030 kemm għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli (minn 27 % għal 32 %) kif ukoll għall-effiċjenza fl-enerġija (minn 27 % għal 32,5 %). Skont il-Komunikazzjoni, dan ifisser tnaqqis ta’ 45 % fl-emissjonijiet ta’ gass serra sal-2030, aħjar mill-impenn ta’ 40 % magħmul mill-UE skont il-Ftehim ta’ Pariġi u tnaqqis mistenni ta’ 60 % sal-2050. Dan mhuwiex se jikseb newtralità klimatika sal-2050. Il-KESE għalhekk jaqbel li hemm bżonn imperattiv għal viżjoni għat-trasformazzjoni ekonomika u tas-soċjetà kif stabbilit fil-Komunikazzjoni. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-prevedibbiltà biex jiġi ffaċilitat l-ippjanar u jiġu evitati assi mitlufa. Il-KESE japprezza d-dikjarazzjoni fil-Komunikazzjoni li attwalment mhuma ppjanati l-ebda politiki ġodda u l-ebda reviżjoni tal-miri tal-2030, u jinnota l-importanza ta’ sinjali ċari u f’waqthom lin-negozji, speċjalment l-SMEs. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-KESE jaqbel li biex jintlaħaq l-objettiv tan-newtralità klimatika, dan jeħtieġ bidliet strutturali fl-oqsma kollha tas-soċjetà. Se jkun hemm impatt fuq iċ-ċittadini, in-negozji u l-entitajiet kollha. Għalhekk, huwa essenzjali li s-soċjetà ċivili tkun involuta b’mod sħiħ, mobilizzata u tingħata l-għodod xierqa biex tinfluwenza l-miżuri meħtieġa biex tintlaħaq in-newtralità klimatika. Il-KESE jfakkar ukoll li l-integrazzjoni tal-adattament għat-tibdil fil-klima fl-ippjanar fit-tul hija essenzjali biex jiġu żgurati l-iżvilupp soċjali u ekonomiku. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-KESE jenfasizza l-urġenza li tingħata spinta lill-azzjoni tal-UE u li tintwera tmexxija tajba sabiex jinħasdu l-benefiċċji tal-ewwel pijunieri. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-KESE jieħu nota tad-definizzjoni ta’ seba’ “elementi importanti strateġiċi” li jindikaw l-oqsma fejn għandha tittieħed azzjoni u fejn jiġi permess li jitfassal qafas. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Il-KESE japprova l-approċċ li jiġi pprovdut portafoll ġenerali ta’ 12-il prijorità prevalenti li għandhom jiggwidaw l-implimentazzjoni tal-objettiv ta’ emissjonijiet żero, u jieħu nota b’mod partikolari tad-dikjarazzjoni li l-Istati Membri, in-negozji u ċ-ċittadini se jkunu jistgħu jagħżlu u jadattaw perkorsi għaċ-ċirkostanzi nazzjonali sabiex jinkisbu trasformazzjonijiet soċjetali u ekonomiċi estensivi f’kull settur tal-ekonomija. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Il-KESE b’mod partikolari jenfasizza l-importanza ta’ dibattiti fil-livelli nazzjonali, sottonazzjonali, tal-partijiiet ikkonċernati u taċ-ċittadini bħala mezz biex b’mod demokratiku jinħolqu flimkien id-diversi miżuri li jippromovu t-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, inkluż tibdil fl-imġiba. Tali dibattiti se jgħinu wkoll biex jidentifikaw il-miżuri li jistgħu jiksbu appoġġ pubbliku u jinvolvu s-soċjetà ċivili u ċ-ċittadini, skont l-ispeċifiċitajiet nazzjonali. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-KESE jiddispjaċih li mhuwiex ċar jekk u sa fejn l-Istati Membri se jkunu liberi li jadattaw il-miżuri ta’ implimentazzjoni għas-sitwazzjoni speċifika tagħhom. Kjarifika dwar dan il-punt waqt il-konsultazzjonijiet ippjanati se tkun utli ħafna. L-implimentazzjoni tar-Regolament dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija tikkostitwixxi test f’dak ir-rigward. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-biċċa l-kbira tal-kwistjonijiet imfissra fil-prijoritajiet prevalenti diġà ġew indirizzati jew qed jiġu indirizzati mill-Kummissjoni u li l-KESE kien qed jappoġġja dawk l-inizjattivi u għamel suġġerimenti, inkluż il-ħolqien ta’ forums ta’ kuntatt u l-enfasizzar tal-importanza tal-aspetti soċjali u l-governanza. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Il-KESE jappoġġja dawn il-prijoritajiet u jenfasizza li għandhom jitqiesu bħala pakkett. Il-KESE b’mod partikolari jenfasizza l-importanza tal-finanzjament, tar-rwol taċ-ċittadini, il-prosumaturi u l-konsumaturi u l-aspett soċjali, filwaqt li jiġi żgurat li ħadd ma jitħalla jaqa’ lura. L-involviment pożittiv taċ-ċittadini jista’ jinħoloq b’mod partikolari billi ċ-ċittadini jitħallew jaqsmu l-benefiċċji ekonomiċi tat-tranżizzjoni. Dan jista’, pereżempju jinkludi l-promozzjoni b’mod attiv tas-sjieda kondiviża fil-ġenerazzjoni ta’ enerġija rinnovabbli deċentralizzata, bħall-enerġija mix-xemx u mir-riħ. Huwa essenzjali li tiġi żgurata l-aċċettazzjoni ta’ kwalunkwe piż li jirriżulta, pereżempju, mill-ipprezzar tal-karbonju. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Il-KESE jerġa’ jtenni l-importanza li jiġi stabbilit u mtejjeb kuntatt bejn l-amministrazzjoni u atturi mhux statali u jirreferi għall-proposti tiegħu biex tinħoloq koalizzjoni ta’ politika, amministrazzjoni u soċjetà ċivili (2). |
| --- | --- |

2.14.

3.   Bżonn għal politika industrijali ġenwina u kumplessiva tal-UE għat-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, appoġġjata minn R&I ambizzjuża, patt soċjali u demokrazija

3.1.   Kummenti dwar it-12-il prijorità

| 3.1.1. | Il-KESE jirrikonoxxi l-importanza vitali tal-effiċjenza fl-enerġija u ta’ sorsi nnovabbli sabiex l-Ewropa tiġi kompletament dekarbonizzata. Dawn diġà huma soluzzjonijiet ippruvati. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Il-potenzjal tal-elettriku bħala xprun għad-dekarbonizzazzjoni huwa konsiderevoli f’diversi oqsma, inkluż it-tisħin u t-tkessiħ (inklużi pompi tas-sħana, tisħin distrettwali u tkessiħ distrettwali), il-fjuwils elettroniċi u l-elettromobbiltà. Il-KESE jinnota li 55 % tal-elettriku tal-Unjoni Ewropea diġà jiġi minn sorsi ħielsa mill-karbonju (jiġifieri 25 % minn nukleari, 30 % mir-riħ, enerġija idroelettrika, solari u sorsi ta’ enerġija rinnovabbli oħra), u jaqbel mal-komunikazzjoni li l-elettriku prodott għandu kemm jista’ jkun jiġi minn sorsi nodfa, newtrali għall-klima, u ħielsa minn emissjonijiet. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Il-KESE jappoġġja bil-qawwi l-iżvilupp tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli deċentralizzata, pereżempju permezz ta’ kooperattivi tal-enerġija u prosumaturi (3). L-iżvilupp ta’ sistemi diġitalizzati intelliġenti u flessibbli għall-immaniġġjar tad-domanda u l-provvista f’sistema tal-enerġija deċentralizzata bbażata fuq sorsi ta’ enerġija rinnovabbli bi rwol sinifikanti għall-prosumaturi se jkun karatteristika importanti tal-futur. Il-ħżin tal-enerġija huwa wkoll essenzjali għall-użu fuq skala kbira ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli minħabba l-varjazzjonijiet fil-livelli ta’ produzzjoni, kemm fuq bażi ta’ kuljum kif ukoll ta’ kull sena. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Il-KESE jappoġġja l-iżvilupp ta’ mobbiltà nadifa permezz ta’ modi ta’ trasport alternattivi, inkluż it-trasport pubbliku, permezz ta’ sistemi ta’ propulsjoni alternattivi għall-modi kollha tat-trasport, inklużi l-elettrifikazzjoni u l-idroġenu sostenibbli, il-gass u l-bijofjuwils, anke għal vetturi tat-triq tqal, it-tbaħħir u l-avjazzjoni u permezz ta’ effiċjenza akbar bis-saħħa tad-diġitalizzazzjoni, l-elettrifikazzjoni u s-sistemi kollaborattivi. Dan jippermetti sistema ta’ trasport aħjar u aktar effiċjenti b’impronta ambjentali iżgħar. Għalhekk, il-KESE jitlob White Paper ġdida dwar il-politika tat-trasport, li tieħu post dik attwali. Il-KESE jinnota l-għanijiet limitati tat-tnaqqis ta’ gass serra għas-setturi li mhumiex tal-ETS, inkluż trasport, miftiehma mill-Kunsill Ewropew f’Ottubru 2014 (4). It-taxxi u l-imposti, inkluża l-internalizzazzjoni tal-ispejjeż esterni, għandhom jintużaw bħala inċentivi għal effiċjenza aħjar, ikunu aċċettabbli għal dawk ikkonċernati u ma jżidux il-livell globali tat-tassazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Il-KESE jaqbel dwar l-importanza ta’ industrija tal-UE kompetittiva u l-ekonomija ċirkolari bħala elementi importanti għat-tnaqqis ta’ GHG, inkluż bidla għal fjuwils alternattivi, ġbir u użu tal-karbonju. Il-KESE jixtieq jara referenza ċara għall-Industrija 4.0, id-diġitalizzazzjoni u l-iżvilupp tal-ekonomija kollaborattiva bħala fundamentali biex tittejjeb l-effiċjenza fl-enerġija u jitnaqqsu l-emissjonijiet (5). Il-KESE jenfasizza li l-ekonomija ċirkolari hija fattur ewlieni fil-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u għat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Strateġiji tal-ekonomija ċirkolari, bħal miżuri biex jitnaqqas l-input ta’ materjali verġni, jittejjeb l-użu ta’ assi eżistenti u jitnaqqas l-output ta’ skart, se jkunu ta’ kontribut sinifikanti għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u jibnu ekonomija newtrali għall-klima (6). |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Il-promozzjoni ta’ sistemi alimentari sostenibbli se tnaqqas l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra, inkluż billi tipproteġi u toħloq aktar bjar tal-karbonju. Il-KESE jtenni l-fehma tiegħu li l-impatt ambjentali tas-sistemi tal-ikel jista’ jitnaqqas billi jitħeġġu dieti sempliċi tan-nutrijenti (7), u l-produzzjoni u l-konsum staġjonali tal-ikel. Il-ktajjen tad-distribuzzjoni tal-ikel għandhom jitqassru u jiġi mnaqqas l-ippakkjar. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | L-industrija Ewropea wriet il-kapaċità tagħha li tiżviluppa alternattivi ta’ enerġija nadifa. L-industrija tal-UE għadha minn ta’ quddiem f’setturi ewlenin, bħat-turbini tar-riħ, iżda tilfet il-vantaġġ tagħha f’oħrajn, bħall-produzzjoni tal-pannelli solari, li żgiċċat minn idejn l-Ewropa, parzjalment minħabba għażliet ħżiena ta’ politika pubblika magħmula minn gvernijiet nazzjonali preċedenti. Madwar 1 % biss tal-produzzjoni dinjija tal-batteriji tal-litju tinsab attwalment fl-Ewropa. Sabiex jiġi evitat li jiġu ripetuti dawn l-iżbalji għas-setturi emerġenti, il-KESE jilqa’ inizjattivi bħall-Pjan ta’ Azzjoni għall-promozzjoni tal-industrija tal-batteriji fl-UE u l-konkretizzazzjoni ta’ pjani biex tiġi implimentata l-Alleanza Ewropea tal-Batteriji, inkluż l-iżvilupp ta’ teknoloġija ġdida (8). |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza li jiġu stabbiliti standards f’fora internazzjonali, fejn l-UE tista’ tieħu pożizzjoni ta’ tmexxija, bil-vantaġġ kompetittiv li dan jinvolvi. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Il-KESE jaqbel dwar l-importanza li jiġu inklużi ekonomiji ewlenin u emerġenti oħra u li jinħoloq momentum pożittiv. F’dan il-kuntest, il-KESE jenfasizza l-importanza li tiġi żgurata kompetizzjoni ġusta u kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fir-rigward tal-pajjiżi terzi. Il-preservazzjoni tal-kompetittività għandha tkun element importanti fl-għażliet tal-politika rilevanti kollha. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Il-KESE jenfasizza l-bżonn kbir ta’ investiment u kooperazzjoni transkonfinali u bejn is-setturi fl-ippjanar li hija neċessarja biex jiġu implimentati n-netwerks intelliġenti, inklużi arloġġi intelliġenti, u faċilitajiet ta’ ħżin tal-enerġija, li huma prerekwiżit fundamentali għall-implimentazzjoni effiċjenti ta’ pjani tan-netwerk eżistenti u futuri, u għall-indirizzar ta’ varjazzjonijiet fil-produzzjoni ta’ enerġiji alternattivi. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Il-KESE jinnota li l-ġbir u l-ħżin tal-karbonju (CCS) jidher li huwa s-seba’ element importanti strateġiku u li attwalment tal-inqas għadu kruċjali għall-possibbiltà li tinkiseb soċjetà newtrali għall-klima fl-2050, speċjalment permezz tal-bijoenerġija b’CCS. Il-KESE jinnota li l-Qorti Ewropea tal-Awdituri analizzat li l-finanzjament tal-UE diġà eżistenti mfassal biex jappoġġja s-CCS, bħal NER 300, “ma wettaq l-ebda proġett ta’ suċċess għall-ġbir u l-ħżin tal-karbonju”. Għalhekk hemm ħafna inċertezza dwar il-vijabbiltà teknoloġika tas-CCS, u xi ftit inċertezza dwar l-appoġġ pubbliku għas-CCS. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Il-KESE jenfasizza l-importanza ta’ bjar tal-karbonju naturali, bħall-foresti u ħafna prattiki agrikoli li jissekwestraw il-karbonju, eż. bwar, mergħat, torbiera, eċċ. Il-ġestjoni sostenibbli tal-foresti, flimkien mal-użu ta’ prodotti bbażati fuq l-injam li jaħżnu l-karbonju u li s-sostituti ta’ materjali u enerġija bbażati fuq il-fossili jagħtu mitigazzjoni fit-tul kif ukoll itejbu l-kapaċità ta’ adattament tal-foresti għat-tibdil fil-klima. Huwa essenzjali li tiġi sfruttata l-kapaċità tas-sekwestru tal-karbonju tal-art agrikola. Il-ġestjoni sostenibbli tal-foresti u l-użu potenzjali tas-sekwestru tal-karbonju ta’ art agrikola huma parti mis-soluzzjoni. |
| --- | --- |

3.1.12.

3.2.   Il-Kundizzjonijiet tal-qafas — ħarsa ġenerali

| 3.2.1. | Il-KESE jaqbel li l-aċċess għal finanzjament adegwat huwa essenzjali biex it-trasformazzjoni prevista tirnexxi. Huwa essenzjali li jiġi attirat investiment pubbliku u privat suffiċjenti. Il-KESE għalhekk itenni t-talba tiegħu li jiġi żgurat li 40 % tal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi u 40 % tal-baġit tal-UE jiġu investiti fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u biex fil-baġits tal-UE u nazzjonali kollha tiġi inkluża l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima (9) (10). Il-KESE jenfasizza r-rabta mill-qrib bejn il-finanzjament tar-riċerka u l-innovazzjoni u t-tnedija fis-suq ta’ soluzzjonijiet innovattivi, kif stabbilit hawn taħt fil-punti 3.3.5 u 3.3.6. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Il-KESE għalhekk jilqa’ l-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni għall-Finanzjament ta’ Tkabbir Sostenibbli u l-proposti leġislattivi li jirriżultaw minnu. Il-KESE jerġa’ jtenni li huwa importanti li l-finanzjament ekoloġiku jingħata immaġni pożittiva, iżda wkoll li kwalunkwe tip ta’ tikkettar jew parametru ta’ referenza jikkunsidra speċifiċitajiet settorjali u lokali kif ukoll id-daqs tan-negozji kkonċernati (11). |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Il-KESE jfakkar fil-proposti tanġibbli tiegħu għal direzzjoni ġdida tal-finanzjament lejn investimenti sostenibbli permezz ta’ “allokazzjoni ekoloġika (12)”, permezz ta’ tnaqqis kwantitattiv mill-Bank Ċentrali Ewropew bħala sors ta’ finanzjament. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jiġi pprovdut sett ta’ għodod li jiffaċilita l-aċċess għal finanzjament għal atturi fuq skala żgħira sabiex jippermetti lill-atturi fil-livelli kollha jaċċessaw il-finanzjament għall-klima (13). |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Finalment, il-KESE jenfasizza li t-teknoloġiji li huma relatati mal-klima u t-trasformazzjoni tal-enerġija huma f’evoluzzjoni kostanti u dinamika. Rievalwazzjoni regolari ta’ modi u mezzi hija għalhekk kruċjali. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Riċerka u innovazzjoni

| 3.3.1. | Il-KESE jinnota li mhu se jkun hemm l-ebda tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima mingħajr riċerka u innovazzjoni estensivi, inkluż innovazzjoni soċjali. Tabilħaqq, dan jeħtieġ kull xorta ta’ innovazzjoni, inkluż imġiba, mudelli tan-negozju, normi soċjali, proċessi, tekniki, kummerċjalizzazzjoni u teknoloġiji ġodda. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Il-KESE jinnota li l-Ewropa tirrappreżenta madwar 7 % tal-popolazzjoni globali, 10 % emissjonijiet ta’ gass serra, 20 % tal-PDG globali u 30 % tal-pubblikazzjonijiet xjentifiċi ta’ kwalità għolja globali. Peress li t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima trid tkun impenn globali biex jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima, il-KESE jemmen li l-UE tista’ tikseb l-ikbar impatt billi tagħti prova lill-bqija tad-dinja li din it-tranżizzjoni hija fattibbli u pożittiva għas-soċjetà. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Il-KESE jikkunsidra li l-Ewropa tipproduċi xjenza eċċellenti iżda tbati biex tittrasformaha f’innovazzjoni ta’ valur. L-UE u l-Istati Membri għandhom jappoġġjaw aħjar ir-riċerka u l-innovazzjoni tul il-ktajjen ta’ valur kollha tagħhom, mir-riċerka bażika sal-iskjerament kummerċjali, u jinkludu x-xjenzi soċjali u l-istudji umanistiċi (SSH) biex jittejjeb il-fehim ta’ x’jixpruna l-għażliet tal-enerġija li jsiru mill-utenti finali, inklużi l-SMEs u ċ-ċittadini. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Il-KESE jikkunsidra li l-UE għandha opportunità storika biex tippermetti lin-negozji, l-innovaturi, il-ħaddiema u l-investituri Ewropej biex jaffermaw it-tmexxija globali fis-swieq tal-enerġija nadifa li qed jiffjorixxu. L-UE għandha żżid l-ambizzjoni tagħha fl-oqsma kollha tal-enerġija nadifa, mill-effiċjenza fl-enerġija sal-mobbiltà elettronika, biex tipprovdi lin-negozju Ewropew b’suq domestiku sod fejn l-innovazzjoni tkun tista’ tintuża b’mod sikur, kif ukoll strateġija industrijali integrata mmirata lejn l-esportazzjoni ta’ soluzzjonijiet tal-enerġija nadifa lill-bqija tad-dinja. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Il-KESE għalhekk jitlob lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill Ewropew biex jiżguraw li l-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss jappoġġja sew ir-riċerka, l-innovazzjoni u, fejn possibbli l-użu kummerċjali fl-enerġija u l-klima. Għalhekk huwa jappoġġja t-talba tal-Parlament Ewropew għal żieda fil-baġit ta’ Orizzont Ewropa għal EUR 120 biljun għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2021-2027. Huwa jitlob ukoll sinerġiji bejn l-istrumenti ta’ finanzjament tal-UE, inkluż l-Orizzont Ewropa, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Fond ta’ Innovazzjoni, il-Fondi Strutturali, l-ITER, il-programm ta’ riċerka u taħriġ ta’ Euratom u l-Erasmus u l-għodod ġestiti mill-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Fond Ewropew tal-Investiment. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Il-KESE jilqa’ l-proposta li jinħolqu “Missjonjiet ta’ Riċerka u Innovazzjonijiet” sabiex ir-riċerka u l-innovazzjoni jingħataw direzzjoni aħjar lejn proġetti dwar l-isfidi tas-soċjetà, inkluża t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. F’dan ir-rigward, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Kunsill biex jistabbilixxu missjoni speċifika biex 100 belt tal-UE jkunu newtrali għall-klima sal-2030. Dan se juri lill-Ewropej kollha li t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima tista’ ssir realtà u ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tal-Ewropej kollha. Din se tkun ukoll l-opportunità li ssir ħidma konkreta ma’ bliet madwar id-dinja, l-ewwel ma’ bliet minn pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant u l-Unjoni għall-Mediterran, biex ikunu jistgħu jiġu ispirati minn esperjenzi Ewropej. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Il-KESE jilqa’ l-proposta li jinħoloq “Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni”. Biex jibni fuq l-esperjenza tal-għodod li diġà jeżistu, inkluż l-Istitut Ewropew tal-Innovazzjoni u t-Teknoloġija, il-KESE jixtieq li l-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni jsir l-għodda ewlenija tal-UE għall-provvista ta’ kapital paċenzjuż u tolleranti għar-riskju lil dawk l-innovazzjonijiet li huma essenzjali għat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Dan jista’ jgħin lin-negozji ġodda jsiru l-aqwa fl-Ewropa, minflok jinxtraw minn kompetituri mill-Istati Uniti jew mill-Asja. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Il-KESE jinnota f’dan il-kuntest ir-rwol kritiku tal-komunitajiet reġjonali u lokali fl-indirizzar tal-isfidi klimatiċi u fiż-żieda tal-adattabbiltà u r-reżiljenza, b’modi li jaffettwaw b’mod dirett il-prospetti fil-livell lokali għal trasformazzjoni wiesgħa. Ħafna komunitajiet diġà qed jieħdu l-inizjattiva huma stess, u jaqdu rwol effettiv fis-soluzzjonijiet meħtieġa. Il-KESE jenfasizza r-rwol tal-gżejjer tal-UE, inklużi r-reġjuni ultraperiferiċi, bħala innovaturi potenzjali għal politiki newtrali għall-klima għall-Unjoni Ewropea u l-bqija tad-dinja. |
| --- | --- |

3.3.8.

3.4.   It-tfassil konġunt ta’ patt soċjali għat-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima

| 3.4.1. | Il-KESE jemmen li l-istituzzjonijiet Ewropej, nazzjonali u sottonazzjonali kollha għandhom jibnu appoġġ għat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Tħassib leġittimu mqajjem mill-ħaddiema tal-faħam f’ħafna pajjiżi tal-UE, u l-movimenti soċjali reċenti fi Franza komplew jenfasizzaw dan il-bżonn li jintwera li t-tranżizzjoni lejn soċjetà aktar ambjentalment sostenibbli, għandha tkun ukoll tranżizzjoni lejn soċjetà aktar demokratika u soċjalment ġusta. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-KESE jqis li l-Ewropa teħtieġ patt soċjali għat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima, li jkun hemm qbil dwaru mill-UE, l-Istati Membri, ir-reġjuni, il-bliet, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili organizzata, sabiex jiġi żgurat li t-tranżizzjoni ma tħalli lil ħadd jaqa’ lura. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Il-KESE jemmen li l-Unjoni Ewropea għandha bżonn tipprovdi finanzjament xieraq biex tappoġġja lil ħaddiema fir-riskju li jitilfu l-impjieg tagħhom bħala riżultat tat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Għal dan l-għan, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Parlament u lill-Kunsill biex jiżguraw li l-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond Ewropew għall-Globalizzazzjoni jitfasslu u jiġu ffinanzjati b’mod xieraq biex jindirizzaw l-isfidi tat-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Dan ikun sinjal tar-rieda tal-Ewropa li tiżgura li ħadd ma jitħalla jaqa’ lura. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Il-KESE jqis li l-ħiliet tal-ħaddiema ta’ ekonomija newtrali għall-klima jistgħu jkunu differenti b’mod sinifikanti mill-ħiliet li ħafna ħaddiema għandhom illum. Huwa importanti li l-edukazzjoni u l-programmi ta’ taħriġ jiġu adattati sabiex jiġi żgurat li l-ħaddiema u s-servizzi ta’ taħriġ futuri u attwali jistgħu jinkludu t-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima fl-għażliet ta’ taħriġ tagħhom. Dan se jippermetti adattament aktar rapidu tal-forza tax-xogħol Ewropea u se jgħin lill-Ewropej jiżviluppaw talenti ġodda. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Il-KESE jqis it-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima bħala l-opportunità biex jiġu pprovduti impjiegi għal Ewropej żgħażagħ, inkluż persuni żgħazagħ qiegħda. Il-KESE għalhekk jitlob lill-Kummissjoni Ewropea tiżviluppa “programm Erasmus Pro Ekoloġiku”, li jibni fuq il-proġett pilota tagħha tal-Erasmus Pro, kif ukoll proġetti oħra li jistgħu jattiraw aktar żgħażagħ lejn is-setturi tal-ekonomija newtrali għall-klima li qed jikbru (eż. agrikoltura sostenibbli, ekonomija ċirkolari, immaniġġjar tal-iskart, effiċjenza enerġetika, ġenerazzjoni ta’ enerġija rinnovabbli) billi jittejbu l-immaġni u l-kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ dawn l-impjiegi. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Il-KESE jqis it-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima bħala opportunità biex jinqered il-faqar enerġetiku fl-Ewropa u jittejbu l-kwalità tal-ħajja, il-ħolqien tax-xogħol u l-inklużjoni soċjali. L-UE għandha tiżgura aċċess ugwali għas-servizzi bażiċi tal-enerġija għall-Ewropej kollha. Il-bini fuq is-sejbiet tal-Osservatorju Ewropew dwar il-Faqar Enerġetiku, il-pjan ta’ azzjoni Ewropew biex jiġi eradikat il-faqar enerġetiku għandu jitfassal f’kooperazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, inklużi l-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi, biex jiġi żgurat li l-azzjoni pubblika tkun immirata dejjem aktar lejn il-kawżi prinċipali tal-faqar enerġetiku. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jkun hemm bidla minn miżuri palljattivi għal miżuri preventivi, bħar-rinnovazzjoni biex bini antik jiġi ttrasformat f’bini mingħajr konsum nett ta’ enerġija. It-tariffi soċjali u ċ-ċekkijiet tal-enerġija jistgħu jikkostitwixxu biss għajnuna temporanja u għandhom jiġu sostitwiti gradwalment minn mekkaniżmi bħal sussidji sabiex bini eżistenti jsir bini mingħajr konsum nett ta’ enerġija, u għal xiri ta’ karozzi elettriċi. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Il-KESE jappella lill-Istati Membri biex jirrikonoxxu u jappoġġjaw aħjar sens ta’ sjieda fost iċ-ċittadini u l-komunitajiet għall-inizjattivi lokali kollha meħtieġa sabiex tinkiseb ekonomija newtrali għall-klima, inklużi inizjattivi mmirati lejn il-bidla fl-imġiba u l-produzzjoni lokali tal-enerġija rinnovabbli. Il-mekkaniżmi ta’ appoġġ u r-riformi fis-suq tal-enerġija għandhom jippermettu lill-komunitajiet lokali jieħdu sehem b’mod attiv fil-produzzjoni tal-enerġija u jkollhom aċċess ġust għas-suq tal-enerġija. L-Istati Membri li m’għandhomx il-kapaċità istituzzjonali għandhom ikunu assistiti b’mod aktar attiv. |
| --- | --- |

3.4.7.

| 3.4.8. | Il-KESE jilqa’ l-ambizzjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tnaqqas bin-nofs in-numru ta’ mwiet prematuri kkawżati mit-tniġġis tal-arja sal-2030 (400 000 mewta prematura fl-Ewropa fl-2015). Il-KESE jqis li l-UE u l-Istati Membri kollha tagħha għandhom jagħmlu l-ġlieda kontra t-tniġġis tal-arja prijorità politika ta’ livell għoli. Il-miżuri regolatorji li jnaqqsu s-sustanzi li jniġġsu l-arja li joħorġu mill-vetturi u l-impjanti tal-enerġija għandhom jissaħħu. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tinvolvi aktar lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, speċjalment l-assoċjazzjonijiet li qed jipproteġu lit-tfal u lill-anzjani, għax dawk il-gruppi tal-popolazzjoni Ewropea huma l-aktar f’riskju li jbatu u jmutu mit-tniġġis tal-arja. |
| --- | --- |

3.4.8.

| 3.4.9. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-abbozz ta’ patt soċjali għal tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima huwa karatteristika essenzjali biex jiġi żgurat l-involviment pożittiv taċ-ċittadini favur azzjonijiet tanġibbli favur din it-tranżizzjoni. |
| --- | --- |

3.4.9.

3.5.   Demokrazija u governanza

| 3.5.1. | Il-KESE jaqbel mal-importanza tar-rwol taċ-ċittadini, l-awtoritajiet reġjonali u lokali u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadini previst matul id-djalogi taċ-ċittadini. Fid-dawl tal-mobilizzazzjoni taż-żgħażagħ fuq skala enormi, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri biex jibdew djalogu wkoll maċ-ċittadini żgħażagħ. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Il-KESE jilqa’ l-fehma tal-Kummissjoni li, għal mobbiltà nadifa, it-“tibdil fl-imġiba tal-individwi u l-kumpaniji għandu jsaħħaħ din l-evoluzzjoni”. Il-KESE jemmen li dan huwa veru wkoll għas-setturi kollha kkonċernati bit-tranżizzjoni għal ekonomija newtrali għall-klima, inklużi l-enerġija, l-abitazzjoni, l-agrikoltura u l-ikel. Il-KESE jenfasizza li l-bidliet vasti maħsuba, inklużi bidliet fl-imġiba u fil-mod tal-għajxien, se jeħtieġu li jiġu aċċettati minn dawk ikkonċernati. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Il-KESE jaħseb li l-proċeduri eżistenti għadhom mhumiex adattati biżżejjed biex jiżguraw l-aċċettazzjoni neċessarja miċ-ċittadini. Il-KESE jenfasizza li l-Kummissjoni Ewropea għandu jkollha l-għan li mhux biss tagħmel it-tranżizzjoni tal-enerġija “soċjalment aċċettabbli”, iżda li tiżgura wkoll li hija appoġġjata b’mod demokratiku u soċjali. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Filwaqt li jibni fuq ir-Regolament dwar il-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija, il-KESE jipproponi li għandu jitwaqqaf djalogu permanenti taċ-ċittadini u li għandu jkun element preparatorju obbligatorju tad-deċiżjonijiet politiċi ewlenin kollha u tat-tfassil tal-liġijiet tal-UE kollha li huma rilevanti għat-tibdil fil-klima. It-trasparenza u r-responsabbiltà għandhom ikunu elementi sinifikanti ta’ djalogu bħal dan, li għandu jkun qrib iċ-ċittadini. Għalhekk, filwaqt li jista’ jkun neċessarju djalogu fuq l-Internet, dan għandu jiġi kkomplementat minn laqgħat u kuntatt dirett mal-pubbliku ġenerali. Għandu jkun iffinanzjat b’mod xieraq, għandu jkun hemm biżżejjed persunal u jingħata wiċċ f’forma ta’ viċi president dedikat tal-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Il-KESE jqis li l-UE u l-Istati Membri jeħtieġu li jiddemokratizzaw aktar it-tfassil tal-politika dwar l-enerġija, bl-użu ta’ għodod bħall-istħarriġ deliberattiv u billi jiġi żgurat l-involviment sistemiku u r-riżorsi neċessarji għas-soċjetà ċivili organizzata biex tipparteċipa meta jitfasslu u jiġu implimentati l-pjani nazzjonali tal-enerġija u tal-klima. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Il-KESE jinnota r-rwol kruċjali li jaqdu r-reġjuni u l-awtoritajiet lokali fit-twettiq tal-politika dwar il-klima u l-enerġija u fit-trawwim tal-imġiba meħtieġa għall-implimentazzjoni effettiva tagħha. Huwa jindika inizjattivi meħuda mill-Patt tas-Sindki u jistieden lill-Kummissjoni tapprova inizjattivi simili u tistabbilixxi mekkaniżmu ta’ konsultazzjoni permanenti bbażat fuq id-Djalogu ta’ Talanoa (14). Dan jinkludi d-Djalogu Ewropew dwar Azzjoni Klimatika Mhux Statali li talab il-KESE. |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | Il-KESE jtenni s-sejħa tiegħu għall-ħolqien ta’ Servizz Ewropew ta’ Informazzjoni dwar l-Enerġija fi ħdan l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent li jkun jista’ jiżgura aċċess miftuħ għal data ta’ kwalità, jiżviluppa punt tad-dħul wieħed għas-settijiet tad-data kollha meħtieġa biex jiġi vvalutat il-progress tal-Unjoni tal-Enerġija, jiżviluppa flimkien mal-partijiet ikkonċernati suppożizzjonijiet għal xenarji differenti, jipprovdi mudelli b’sors miftuħ biex jippermetti l-ittestjar ta’ suppożizzjonijiet differenti u jikkontrolla l-konsistenza bejn projezzjonijiet differenti. Il-ħidma tiegħu għandha tkun aċċessibbli liberament għal dawk kollha li jieħdu d-deċiżjonijiet, għan-negozji u għall-pubbliku ġenerali. |
| --- | --- |

3.5.7.

| 3.5.8. | Il-KESE jistieden lill-Parlament Ewropew biex jistabbilixxi Kumitat tal-UE indipendenti dwar it-Tibdil fil-Klima bil-kompitu li jagħmel valutazzjonijiet u rakkomandazzjonijiet ta’ politika abbażi tax-xjenza. Fejn Kumitati simili ma jeżistux diġà, il-KESE jistieden lil dawk l-Istati Membri biex jistabbilixxu tali kumitati fil-livell nazzjonali u jiżguraw li dawn jirrappurtaw lill-parlamenti nazzjonali u lill-Kumitati Ekonomiċi u Soċjali nazzjonali, filwaqt li jqisu l-ispeċifiċitajiet nazzjonali. |
| --- | --- |

3.5.8.

Brussell, l-20 ta’ Ġunju 2019.

Il-President

tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Luca JAHIER

---

(1)  Ir-rapport speċjali tal-IPCC adottat f’Ottubru 2018.

1

(2)  Opinjonijiet tal-KESE dwar “Il-ħolqien ta’ koalizzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali sottonazzjonali biex jiġu ssodisfati l-impenji tal-Ftehim ta’ Pariġi” (ĠU C 389, 21.10.2016, p. 20) u dwar “Il-promozzjoni ta’ azzjonijiet klimatiċi minn atturi mhux statali” (OJ C 227, 28.6.2018, p.35).

2

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar “Ir-Reviżjoni tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli” (ĠU C 246, 28.7.2016, p. 55).

3

(4)  Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 23–24.10.2014, EUCO 169/14, punti I 2.1, 2.2, 2.10–2.13.

4

(5)  Opinjonijiet tal-KESE dwar “Ninvestu f’industrija intelliġenti, innovattiva u sostenibbli -Strateġija mġedda għal Politika Industrijali tal-UE” (ĠU C 227, 28.6.2018, p. 70), “Żviluppi strateġiċi fil-politika industrijali sal-2030” (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 16), “Aġenda Ewropea għall-ekonomija kollaborattiva” (ĠU C 75, 10.3.2017, p. 33).

5

(6)  Rapport ta’ Circle Economy u Ecofys Circular Economy: A key lever in bridging the emissions gap to a 1.5°C pathway. (L-Ekonomija Ċirkolari: Fattur ewlieni biex titnaqqas id-differenza fl-emissjonijiet għal perkors ta’ 1,5 °C) (Mhux disponibbli bil-Malti).

6

(7)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għall-iżvilupp ta’ politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE” (ĠU C 129, 11.4.2018, p. 18).

7

(8)  Stqarrija għall-Istampa mill-Viċi President Maris Sefcovic, April 2019, Konferenza Stampa Konġunta ma’ Peter Altmaier u Bruno Le Maire, 2 ta’ Mejju 2019.

8

(9)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima” (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 8).

9

(10)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-iffaċilitar tal-aċċess għall-finanzjament għall-klima għal atturi mhux statali” (ĠU C 110, 22.3.2019, p. 14)

10

(11)  Opinjonijiet tal-KESE dwar Pjan ta’ azzjoni dwar il-finanzjament sostenibbli (ĠU C 62, 15.2.2019, p 73), u Finanzjament sostenibbli: tassonomija u parametri referenzjarji ( ĠU C 62, 15.2.2019, p. 103).

11

(12)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima” (ĠU C 62, 15.2.2019, p. 8).

12

(13)  Ara nota 10 f’qiegħ il-paġna.

13

(14)  https://unfccc.int/topics/2018-talanoa-dialogue-platform.

14

---

Rettifika

| 20.8.2019 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 282/60 |
| --- | --- | --- | --- |

20.8.2019

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 282/60

---

Rettifika tal-Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2015/757 biex titqies b’mod xieraq is-sistema globali tal-ġbir tad-data għad-data dwar il-konsum taż-żejt tal-fjuwil mill-bastimenti”

(
  Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea C 240 tas-16 ta’ Lulju 2019
  )

(2019/C 282/10)

F’paġna 43, paragrafu 3.1,

minflok:

“Dan jidher li huwa f’kunflitt mad-dispożizzjoni emendata l-ġdida tal-proposta fl-Artikolu9(1)(f) (ġdid) li jiddikjara li kwalunkwe monitoraġġ (abbażi ta’ kull vjaġġ) tal-merkanzija li tinġarr għandu jkun volontarju, peress li l-bidla proposta għall-merkanzija li tinġarr hija biss element ta’ monitoraġġ volontarju u bħala tali mhijiex allinjata mas-Sitema tal-Ġbir tad-Data tal-OMI tan-NU.”,

aqra:

aqra:

“Dan jidher li huwa f’kunflitt mad-dispożizzjoni emendata l-ġdida tal-proposta fl-Artikolu9(1)(f) li jiddikjara li kwalunkwe monitoraġġ (abbażi ta’ kull vjaġġ) tal-merkanzija li tinġarr għandu jkun volontarju, peress li l-bidla proposta għall-merkanzija li tinġarr hija biss element ta’ monitoraġġ volontarju u bħala tali mhijiex allinjata mas-Sitema tal-Ġbir tad-Data tal-OMI tan-NU.”;

F’paġna 43, paragrafu 3.2,

minflok:

minflok:

“L-Artikolu11(2) (ġdid) propost jista’ jiġi emendat kif ġej:”,

aqra:

aqra:

“L-Artikolu11(2) propost jista’ jiġi emendat kif ġej:”.

---