# Il-Ġurnal Uffiċjali C 16/2023

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 16 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6617ta' Jannar 2023 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 16

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6617ta' Jannar 2023

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | IV   Informazzjoni |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 16/01 | Rata tal-kambju tal-euro — Is-16 ta' Jannar 2023 | 1 |

Werrej

Paġna

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 16/01

Rata tal-kambju tal-euro — Is-16 ta' Jannar 2023

1

---

| | V   Avviżi |
| --- | --- |
| | PROĊEDURI AMMINISTRATTIVI |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 16/02 | Sejħa għal proposti u attivitajiet relatati skont il-pjan ta’ ħidma tal-2023 tal-Impriża Konġunta Idroġenu Nadif | 2 |
| | ATTI OĦRAJN |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2023/C 16/03 | Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott għal Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta jew Indikazzjonijiet Ġeografiċi Protetti fis-settur tal-prodotti agrikoli u l-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014 | 3 |

V   Avviżi

PROĊEDURI AMMINISTRATTIVI

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 16/02

Sejħa għal proposti u attivitajiet relatati skont il-pjan ta’ ħidma tal-2023 tal-Impriża Konġunta Idroġenu Nadif

2

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

2023/C 16/03

Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott għal Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta jew Indikazzjonijiet Ġeografiċi Protetti fis-settur tal-prodotti agrikoli u l-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014

3

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 17.1.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 16/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.1.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 16/1

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

Is-16 ta' Jannar 2023

(2023/C 16/01)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 1,0812 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 138,92 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4392 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,88758 |
| SEK | Krona Żvediża | 11,2725 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 1,0026 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 154,50 |
| NOK | Krona Norveġiża | 10,6945 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 23,997 |
| HUF | Forint Ungeriż | 398,98 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,6935 |
| RON | Leu Rumen | 4,9313 |
| TRY | Lira Turka | 20,3175 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,5537 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,4486 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 8,4449 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,6945 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,4288 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 340,22 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 18,4450 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 7,2791 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 16 335,03 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,6665 |
| PHP | Peso Filippin | 58,936 |
| RUB | Rouble Russu | |
| THB | Baht Tajlandiż | 35,696 |
| BRL | Real Brażiljan | 5,5240 |
| MXN | Peso Messikan | 20,3580 |
| INR | Rupi Indjan | 88,2795 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

1,0812

JPY

Yen Ġappuniż

138,92

DKK

Krona Daniża

7,4392

GBP

Lira Sterlina

0,88758

SEK

Krona Żvediża

11,2725

CHF

Frank Żvizzeru

1,0026

ISK

Krona Iżlandiża

154,50

NOK

Krona Norveġiża

10,6945

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

23,997

HUF

Forint Ungeriż

398,98

PLN

Zloty Pollakk

4,6935

RON

Leu Rumen

4,9313

TRY

Lira Turka

20,3175

AUD

Dollaru Awstraljan

1,5537

CAD

Dollaru Kanadiż

1,4486

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

8,4449

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,6945

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,4288

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 340,22

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

18,4450

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

7,2791

IDR

Rupiah Indoneżjan

16 335,03

MYR

Ringgit Malażjan

4,6665

PHP

Peso Filippin

58,936

RUB

Rouble Russu

THB

Baht Tajlandiż

35,696

BRL

Real Brażiljan

5,5240

MXN

Peso Messikan

20,3580

INR

Rupi Indjan

88,2795

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta' referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

V Avviżi

PROĊEDURI AMMINISTRATTIVI

Il-Kummissjoni Ewropea

| 17.1.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 16/2 |
| --- | --- | --- | --- |

17.1.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 16/2

---

Sejħa għal proposti u attivitajiet relatati skont il-pjan ta’ ħidma tal-2023 tal-Impriża Konġunta Idroġenu Nadif

(2023/C 16/02)

Din hija notifika għat-tnedija tas-sejħa għal proposti u l-attivitajiet relatati skont il-pjan ta’ ħidma tal-2023 tal-Impriża Konġunta Idroġenu Nadif (CleanH2 JU).

Dan il-pjan ta’ ħidma, li jinkludi d-dati ta’ skadenza u l-baġits għall-attivitajiet, huwa disponibbli permezz tas-sit web tal-Portal tal-Parteċipanti (https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/home) flimkien ma’ informazzjoni dwar il-modalitajiet tas-sejħa u l-attivitajiet relatati, u gwida għall-applikanti dwar kif għandhom jissottomettu l-proposti. Din l-informazzjoni kollha se tiġi aġġornata kif meħtieġ fl-istess Portal tal-Parteċipanti.

---

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

| 17.1.2023 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 16/3 |
| --- | --- | --- | --- |

17.1.2023

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 16/3

---

Pubblikazzjoni ta’ emenda standard approvata għal Speċifikazzjoni tal-Prodott għal Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta jew Indikazzjonijiet Ġeografiċi Protetti fis-settur tal-prodotti agrikoli u l-ikel, kif imsemmi fl-Artikolu 6b(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014

(2023/C 16/03)

Din il-komunikazzjoni hija ppubblikata f’konformità mal-Artikolu 6b(5) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014 (1).

Komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott għal denominazzjoni ta’ oriġini protetta jew indikazzjoni ġeografika protetta b’oriġini fi Stat Membru (ir-Regolament (UE) Nru 1151/2012)

“Aceite de Jaén”

Nru tal-UE: PGI-ES-2322-AM01 – 21.10.2022

DOP ( ) IĠP (X)

1.   Isem il-prodott

“Aceite de Jaén”

2.   Stat Membru li għalih tappartjeni ż-żona ġeografika

Spanja

3.   Awtorità tal-Istat Membru li tikkomunika l-emenda standard

Id-Direttorat Ġenerali għall-Industrija Agroalimentari, l-Innovazzjoni u l-Katina tal-Provvista (Dirección General de Industrias, Innovación y Cadena Agroalimentaria)

Il-Ministru Reġjonali tal-Agrikoltura, is-Sajd, l-Ilmijiet u l-Iżvilupp Rurali tal-Gvern tal-Andalusija (Consejería de Agricultura, Pesca, Agua y Desarrollo Rural de la Junta de Andalucía)

Calle Tabladilla, s/n, 41071 Seville. Tel. +34 955032278, Fax +34 955032112

Email: dgiica.cagpds@juntadeandalucia.es

4.   Deskrizzjoni tal-emenda/i approvata/i

Il-limiti għall-aċidi grassi stabbiliti fil-punt 2.2.1, Karatteristiċi fiżiċi u kimiċi, tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġew emendati biex jiġu adattati għas-sitwazzjoni attwali tat-tibdil fil-klima, f’termini tal-ħsad bikri, l-effetti fuq il-lipoġenesi/is-sajran tal-frott u l-kompożizzjoni tal-varjetajiet indiġeni koperti mill-IĠP. Il-limiti l-ġodda huma konformi mar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2568/91 tal-11 ta’ Lulju 1991 dwar il-karatteristiċi taż-żejt taż-żebbuġa u l-fdal taż-żejt taż-żebbuġa u dwar il-metodi ta’ analiżi rilevanti (2). Barra minn hekk, il-limiti l-ġodda għall-aċidi xaħmin inklużi fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġew espressi f’żewġ punti deċimali, kif previst minn dak ir-Regolament.

Il-limiti emendati huma kif ġej:

Aċidu palmitiku: 7,50-17,00 %; aċidu olejku: > 70,00 % u aċidu linolejku: ≤ 8,00 %.

Din għandha titqies bħala emenda standard peress li l-bidliet approvati għal-limiti għall-aċidi xaħmin ma jaffettwawx l-isem protett jew ir-rabta mal-ambjent, u lanqas ma jwasslu għal restrizzjonijiet akbar fuq il-kummerċ tal-prodott.

Il-punt 3.2, Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1), tad-Dokument Uniku ġie emendat kif xieraq.

DOKUMENT UNIKU

“Aceite de Jaén”

NRU TAL-UE: PGI-ES-2322-AM01 – 21.10.2022

DOP ( ) IĠP (X)

1.   Isem/Ismijiet

“Aceite de Jaén”

2.   Stat Membru jew pajjiż terz

Spanja

3.   Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1.   
  Tip ta’ prodott

Klassi 1.5 – Żjut u xaħmijiet (butir, marġerina, żejt, eċċ.)

3.2.   
  Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1)

L-“Aceite de Jaén” huwa żejt taż-żebbuġa ekstra verġni magħmul esklużivament b’mezzi mekkaniċi u direttament mill-frott tas-siġar taż-żebbuġ (Olea europaea L) li jappartjenu għal pjantaġġuni li jinsabu fiż-żona ġeografika ddefinita fil-punt 4, li fiż-żmien tal-ippakkjar ikollu l-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi li ġejjin:

| Aċidità | massimu ta’ 0,5 % |
| --- | --- |
| Valur tal-perossidu | massimu ta’ 15 mEq O2/kg |
| K270 | massimu ta’ 0,18 |
| K232 | massimu ta’ 2,0 |
| Xama’ | massimu ta’ 120 mg/kg |
| Polifenoli totali | minimu ta’ 300 mg/kg |
| Tokoferoli totali | minimu ta’ 150 mg/kg |

Aċidità

massimu ta’ 0,5 %

Valur tal-perossidu

massimu ta’ 15 mEq O2/kg

K270

massimu ta’ 0,18

K232

massimu ta’ 2,0

Xama’

massimu ta’ 120 mg/kg

Polifenoli totali

minimu ta’ 300 mg/kg

Tokoferoli totali

minimu ta’ 150 mg/kg

Kompożizzjoni tal-aċidi xaħmin

| Aċidu palmitiku | 7,50 -17,00  % |
| --- | --- |
| Aċidu olejku | > 70,00  % |
| Aċidu linolejku | ≤ 8,00  % |

Aċidu palmitiku

7,50 -17,00  %

Aċidu olejku

> 70,00  %

Aċidu linolejku

≤ 8,00  %

Karatteristiċi organolettiċi

| Medjan tal-kwalità tal-frott | Aktar minn 3 |
| --- | --- |
| Medjan tal-imrar | 3,0 -6,5 |
| Medjan tal-punġenza | 3,0 -6,5 |
| Punteġġ medjan tad-difetti | Ugwali għal 0 |

Medjan tal-kwalità tal-frott

Aktar minn 3

Medjan tal-imrar

3,0 -6,5

Medjan tal-punġenza

3,0 -6,5

Punteġġ medjan tad-difetti

Ugwali għal 0

| — | aroma: aroma perċettibbli ta’ żebbuġ frisk u f’saħħtu bi ħjiel ta’ ħxejjex jew prodotti oħra bbażati fuq il-pjanti bħal weraq jew ħaxix aħdar, flimkien ma’ noti distintivi ta’ frott li jidhru b’mod moderat għal qawwi (il-medjan għat-togħma tal-frott fuq skala lineari kontinwa akbar minn 3,0); |
| --- | --- |

—

aroma: aroma perċettibbli ta’ żebbuġ frisk u f’saħħtu bi ħjiel ta’ ħxejjex jew prodotti oħra bbażati fuq il-pjanti bħal weraq jew ħaxix aħdar, flimkien ma’ noti distintivi ta’ frott li jidhru b’mod moderat għal qawwi (il-medjan għat-togħma tal-frott fuq skala lineari kontinwa akbar minn 3,0);

| — | togħma: togħma nadifa u fragranti ta’ żebbuġ frisk u f’saħħtu b’noti morri u punġenti tal-intensità li ġejja: |
| --- | --- |

—

togħma: togħma nadifa u fragranti ta’ żebbuġ frisk u f’saħħtu b’noti morri u punġenti tal-intensità li ġejja:

| — | imrar: perċettibbli b’mod moderat jew ċar (medjan fuq skala lineari kontinwa bejn 3,0 u 6,5); |
| --- | --- |

—

imrar: perċettibbli b’mod moderat jew ċar (medjan fuq skala lineari kontinwa bejn 3,0 u 6,5);

| — | qawwa: perċettibbli b’mod moderat jew ċar (medjan fuq skala lineari kontinwa bejn 3,0 u 6,5). |
| --- | --- |

—

qawwa: perċettibbli b’mod moderat jew ċar (medjan fuq skala lineari kontinwa bejn 3,0 u 6,5).

Fil-qosor, il-karatteristiċi organolettiċi taż-żjut koperti mid-denominazzjoni “Aceite de Jaén” huma definiti minn aromi ta’ żebbuġ frisk, nadif u f’saħħtu li jkun intgħażel qabel il-31 ta’ Diċembru, meta l-attributi ta’ mrar u punġenza jkunu qawwija ħafna.

3.3.   
  Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

L-“Aceite de Jaén” irid isir mill-varjetajiet li ġejjin ta’ żebbuġ imkabbra fuq bażi individwali jew kombinata fi pjantaġġuni ta’ siġar taż-żebbuġ li jinsabu fiż-żona ġeografika definita fil-punt 4.

Varjetà ewlenija: Picual, varjetà indiġena li tammonta għal aktar minn 90 % tas-siġar taż-żebbuġ imkabbra fiż-żona ġeografika.

Varjetajiet sekondarji. Varjetajiet indiġeni: Manzanilla de Jaén, Royal de Cazorla u Carrasqueño de Alcaudete. Varjetajiet mhux indiġeni: Hojiblanca, Arbequina u Picudo.

L-“Aceite de Jaén” huwa ż-żejt ekstra verġni taż-żebbuġa miksub minn żebbuġ tal-varjetajiet imsemmija hawn fuq maħsuda qabel il-31 ta’ Diċembru, dment li mill-inqas 85 % taż-żejt ikun minn varjetajiet indiġeni.

Fi kwalunkwe każ, dawn iż-żjut għandu jkollhom il-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi msemmija fil-punt 3.2.

3.4.   
  Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

Iż-żebbuġ irid jitkabbar u ż-żejt jiġi prodott fiż-żona ġeografika deskritta fil-punt 4.

3.5.   
  Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-taħkik, l-ippakkjar, eċċ.

–

3.6.   
  Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar

It-tikketti jridu jinkludu l-kliem “Indicación Geográfica Protegida ‘Aceite de Jaén’” (“Indikazzjoni Ġeografika Protetta ‘Aceite de Jaén’”) stampat b’mod prominenti b’karattri ċari u li ma jitħassrux, kif ukoll il-logo speċifiku tal-IĠP u l-logo tal-Unjoni Ewropea, flimkien mad-dettalji u l-informazzjoni meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni applikabbli.

Il-kontenituri li fihom jinbiegħ iż-żejt “Aceite de Jaén” irid ikollhom tikketta sekondarja li ma tistax terġa’ tintuża u nnumerata, bħala garanzija ta’ konformità u oriġini. Dawn it-tikketti sekondarji għandhom ikunu verifikati u maħruġa mill-Bord Regolatorju, il-korp ta’ ġestjoni għall-Indikazzjoni Ġeografika Protetta. Ma għandu jieħu l-ebda miżura dwar l-użu ta’ dawn it-tikketti sekondarji li jistgħu b’xi mod jiddiskriminaw kontra kwalunkwe operatur li jikkonforma mal-Ispeċifikazzjoni.

4.   Definizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

Iż-żona ġeografika ddefinita tkopri l-provinċja kollha ta’ Jaén, li tinsab fix-Xlokk tal-Peniżola Iberika.

5.   Rabta maż-żona ġeografika

Ir-rabta bejn il-prodott u ż-żona ġeografika hija bbażata fuq ir-reputazzjoni tal-isem “Aceite de Jaén”, li min banda hija konsegwenza tal-valur materjali tal-prodott (il-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi deskritti fil-punt 3.2), li min-naħa tiegħu jittieħed mit-taħlita tal-varjetajiet taż-żebbuġ, il-post ġeografiku, il-ħamrija u l-kundizzjonijiet klimatiċi. Ir-reputazzjoni hija wkoll dovuta għall-perċezzjoni tal-valur intanġibbli tiegħu, li tissejjes fuq l-istorja tal-pjantaġġuni taż-żebbuġ u taż-żejt f’Jaén fuq ħafna sekli.

Bis-saħħa tal-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi deskritti fil-punt 3.2, l-“Aceite de Jaén” għandu reputazzjoni tajba ħafna kemm fis-swieq nazzjonali kif ukoll f’dawk internazzjonali u sar element indispensabbli fil-gastronomija ta’ ħafna postijiet. Skont stħarriġ mill-kumpanija Global Investigación & Marketing fl-2002 għall-Konferenza tal-Andalusija dwar id-Denominazzjonijiet tal-Oriġini, imwettaq fuq kampjun ta’ 539 persuna f’ħames bliet provinċjali ta’ Spanja (Madrid, Barċellona, Valenzja, Sevilja u Zaragoza) b’livell ta’ fiduċja ta’ 95 %, meta xi persuni intervistati ntalbu jagħtu isem tad-denominazzjonijiet tal-oriġini li kienu familjari magħhom, deher li l-“Aceite de Jaén” kienet tidher bħala l-ħames l-aħjar denominazzjoni tal-oriġini Spanjola magħrufa fost il-konsumaturi u l-ewwel waħda mid-denominazzjonijiet ta’ oriġini Andalusjani kollha, minkejja li ma kinitx marka ta’ kwalità rikonoxxuta uffiċjalment. L-Osservatorju Permanenti dwar iż-Żejt taż-Żebbuġa mmexxi mill-Assoċjazzjoni Spanjola tal-Muniċipalitajiet taż-Żebbuġ wettaq ukoll stħarriġ bit-telefown madwar kull provinċja ta’ Spanja fl-2009. Meta staqsewhom il-mistoqsija “F’liema provinċja Spanjola jiġi prodott iż-żejt taż-żebbuġa tal-aħjar kwalità?”, aktar minn 63 % tal-persuni intervistati wieġbu “Jaén”.

Il-pjantaġġuni taż-żebbuġ ikopru erja ta’ 582 427 ettaru fil-provinċja ta’ Jaén (89,75 % tal-art ikkultivata). 76 % tal-azjendi huma iżgħar minn ħames ettari, li jfisser li t-tkabbir taż-żebbuġ huwa sors ta’ introjtu u parti mill-wirt soċjokulturali tal-biċċa l-kbira tal-familji f’Jaén. It-tkabbir taż-żebbuġ u l-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa huma preżenti fis-97 muniċipalità fil-provinċja. Is-siġar taż-żebbuġ jitkabbru f’kull waħda minnhom u għajr għal tlieta minnhom, kollha għandhom mill-anqas mitħna waħda taż-żebbuġ. Dan juri li l-provinċja kollha ta’ Jaén hija direttament marbuta u involuta fil-produzzjoni tal-prodott.

Ix-xenarju ta’ Jaén, bi preżenza kbira ta’ siġar taż-żebbuġ, huwa r-riżultat tal-azzjoni reċiproka antika bejn il-ġeomorfoloġija tal-provinċja u t-tentattivi li saru mill-abitanti tagħha biex jikkontrollaw it-territorju, megħjuna mill-ambjent fiżiku. Ir-riżalt partikolari li jinsab fil-provinċja jfisser li ż-żona kkultivata tinsab bejn Marmolejo (altitudni 250 m) u Noalejo (1 000 m).

Il-ħamrija li fuqha jikber iż-żebbuġ fil-provinċja ta’ Jaén hija b’mod ċar simili għat-tipi ta’ ħamrija bħall-inceptisol (USDA) jew cambisol u regosol (FAO), li lkoll għandhom kontenut ta’ karbonat ta’ kalċju għoli b’mod distint u għalhekk pH għoli li jvarja bejn 6 u 8. Barra minn hekk, minħabba li l-provinċja tinsab fil-qalba taż-żona tal-Mediterran, toffri kundizzjonijiet klimatiċi u ta’ temperatura ideali u xejriet ta’ xita li huma l-aktar ottimali għat-tkabbir taż-żebbuġ (CSA fil-klassifikazzjoni tal-klima ta’ Köppen). Il-medja tat-temperatura annwali tvarja bejn 14,5-il oC u 17,0-il oC. It- temperaturi medji massimi fis-sajf huma ogħla minn 30 °C (madwar 35 °C f’Lulju u Awwissu) u t-temperaturi medji minimi fix-xhur tax-xitwa huma ta’ madwar 2 °C jew 3 °C. Il-medda termika medja rreġistratra hija ta’ 13-il oC. Il-medja annwali tax-xita hija ta’ madwar 410 mm-620 mm, għalkemm b’varjazzjonijiet sinifikanti minn sena għal sena li huma tipiċi tal-klima Mediterranja. Fl-aħħar 20 sena, ix-xita kienet baxxa (madwar 475 mm fis-sena), aktar abbundanti fil-ħarifa milli fix-xitwa u fir-rebbiegħa, u skarsa ħafna fix-xhur tas-sajf (inqas minn 10 % tal-preċipitazzjoni totali annwali). Fil-qosor, is-sjuf huma xotti ħafna u bi ftit xita, b’temperaturi massimi għoljin ħafna, livell għoli ta’ umdità fid-dawl tax-xemx u umdità relattiva minima taħt l-20 %.

L-ambjent tipiku fiż-żona tal-produzzjoni tal-“Aceite de Jaén” u b’mod aktar speċifiku, l-altitudni, il-ħamrija tal-ġebla tal-ġir b’livelli għolja ta’ komposti tal-karbonat u l-klima (temperaturi għoljin u x-xejra annwali tax-xita bi kważi l-ebda xita fis-sajf) jagħmluha possibbli li l-karatteristiċi deskritti fil-punt 3.2 ikunu marbuta mal-ambjent ġeografiku. Dawn il-kundizzjonijiet ifissru li ż-żebbuġ imkabbar mingħajr irrigazzjoni jsofri minn stress idriku, li jwassal għal żjut b’konċentrazzjoni ogħla ta’ polifenoli, tokoferoli u aċidu oleiku, b’valuri li jispikkaw għall-attributi sensorjali tat-togħma morra, punġenti u ta’ frott. Anki fil-pjantaġġuni taż-żebbuġ li jkunu saqwija, fejn il-livelli ta’ stress jinżammu minħabba li l-irrigazzjoni ma tkunx suffiċjenti, iż-żjut jippreżentaw ukoll livelli medji u għoljin ta’ polifenoli, kif ukoll aktar stabbiltà u intensità fl-attributi tat-togħma ta’ frott, togħma morra u punġenti minn dawk miksuba mill-FAO jew minn irrigazzjoni b’livelli għoljin (Salas et al, Influencia del riego sobre la composición y características organolépticas del aceite de oliva (“L-influwenza tal-irrigazzjoni fuq il-kompożizzjoni u l-karatteristiċi organolettiċi taż-żejt taż-żebbuġa”), Grasas y Aceites, vol. 48, Faxx. 2, 1997, paġni 74 u 82).

Il-maturazzjoni tal-frott tiddependi ħafna mill-kundizzjonijiet klimatiċi u mir-riżalti u mill-mod kif jaffettwaw il-varjetajiet deskritti fil-punt 3.3. Il-perjodu ta’ ħsad – kemm għall-varjetà ewlenija kif ukoll għall-oħrajn – jibda f’Ottubru fil-każ ta’ żjut li jinħasdu “ħodor” jew bħala “żjut bikrija” u jintemm fl-aħħar ta’ Diċembru meta jinħasad iż-żebbuġ l-iktar misjur sew. Dan il-perjodu għall-ħsad jiggarantixxi l-eżistenza ta’ żebbuġ ta’ kwalità f’saħħtu, kif ukoll il-kompożizzjoni u l-karatteristiċi sensorjali uniċi tal-“Aceite de Jaén” kif definiti fil-punt 3.2.

Matul l-istorja, il-kelma “Jaén” tqieset kemm mis-suq kif ukoll mill-konsumaturi bħala sinonima ma’ żejt taż-żebbuġa tajjeb. Hemm referenzi estensivi fil-letteratura storika u arkeoloġika għall-preżenza u l-importanza tas-siġar taż-żebbuġ u ż-żejt tagħhom fil-provinċja ta’ Jaén fi żminijiet Rumani, kif ukoll għad-domanda f’Ruma għaż-żejt minn Jaén. Pereżempju, ara l-artiklu ta’ P. Berni Millet (2015): Viaje en el tiempo por la producción y el comercio del aceite bético con la iconografía romana (“Vjaġġ tul iż-żmien tal-produzzjoni u l-kummerċ taż-żejt tal-Andalusija b’ikonografija Rumana”), fil-ġurnal ta’ Sociedad de Estudios de la Cerámica Antigua en Hispania (SECAH) pp. 49-62, li jsemmi b’mod espliċitu ż-żejt mir-reġjun ta’ Cástulo (Linares, Jaén) u l-kumpless industrijali enormi li jipproduċi ż-żejt ta’ Marroquíes Bajos fil-belt ta’ Jaén, li nfetaħ fl-era ta’ Augustus u kien jikkonsisti f’kumpless “monumentali” għall-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa b’sitt imtieħen kbar miksija maġenb xulxin. Din id-dokument isemmi wkoll l-iskoperta tal-anfori f’Monte Testaccio li juru skrizzjonijiet kursivi mid-distrett fiskali ta’ Cástulo (CIL XV 4137). F’din il-belt antika nstabet ukoll epigafija partikolari li kienet inċiża bil-kliem “RESCRIPTUM SACRUM DE RE OLEARIA”, li kienet tifforma l-intestatura ta’ kitba imperjali dwar is-suġġett taż-żejt li kien attribwit lil Hadrian.

Fl-1849 ir-Reġina Isabella II ordnat il-pubblikazzjoni ta’ ċirkolari mill-Ministeru tal-Kummerċ, l-Istruzzjoni u x-Xogħlijiet Pubbliċi li telenka l-piżijiet u l-miżuri l-aktar komuni użati fil-kummerċ fi Spanja, inklużi żewġ kontenituri magħmula mil-landa, il-“MEDIA ARROBA DE ACEITE DE JAÉN” u l-“MEDIA LIBRA DE ACEITE DE JAÉN” (Il-Mużew taċ-Ċentru Spanjol għall-Metroloġija fi Tres Cantos-Madrid).

Ir-reputazzjoni ta’ Jaén fis-settur taż-żejt hija appoġġjata mill-ħafna rikonoxximenti mogħtija għaż-żejt ekstra verġni taż-żebbuġa prodott fil-provinċja.

Aktar evidenza tar-reputazzjoni tiegħu tinsab fil-fatt li r-restrizzjoni fuq il-marki ġeografiċi li hemm fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-kummerċjalizzazzjoni taż-żjut taż-żebbuġa ma waqqfitx lil ċerti produtturi milli jidħlu f’riskju li jużaw u jirreġistraw l-isem tal-post “Jaén” fit-trade marks tagħhom. Reviżjoni tal-arkivji fl-Uffiċċju Spanjol tal-Privattivi u tat-Trade Marks (OEPM), fl-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO) u fl-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) tiżvela li dan l-isem tal-post ġie inkluż f’total ta’ 68 marka distintiva. Ara wkoll il-proċeduri ta’ sanzjoni mnedija mill-Gvern Reġjonali tal-Andalusija kontra d-ditti tal-ippakkjar taż-żejt taż-żebbuġa għan-nuqqas ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni Ewropea minħabba l-inklużjoni illegali tal-isem tal-post “Jaén” fuq it-tikketti tagħhom.

Ir-referenzi li ġejjin jipprovdu evidenza li l-isem jintuża fil-lingwa mitkelma u għal skopijiet kummerċjali, u huwa dejjem marbut ma’ prodott prestiġjuż u ta’ kwalità għolja:

| 1. | Artikolu mill-gazzetta La Vanguardia minn Barċellona fid-9 ta’ Awwissu 1938 li jiddeskrivi kif ir-rikkezzi Spanjoli intużaw biex ikopru l-ispejjeż tal-Gwerra Ċivili Spanjola: “...Il-munita preponderanti hija materjal tal-gwerra Ġermaniż. Kull ġid Spanjol li ma tqassamx u ngħata diġà ġie mwiegħed: żejt taż-żebbuġa minn Jaén, larinġ minn Valencia...”. |
| --- | --- |

1.

Artikolu mill-gazzetta La Vanguardia minn Barċellona fid-9 ta’ Awwissu 1938 li jiddeskrivi kif ir-rikkezzi Spanjoli intużaw biex ikopru l-ispejjeż tal-Gwerra Ċivili Spanjola: “...Il-munita preponderanti hija materjal tal-gwerra Ġermaniż. Kull ġid Spanjol li ma tqassamx u ngħata diġà ġie mwiegħed: żejt taż-żebbuġa minn Jaén, larinġ minn Valencia...”.

| 2. | Rapport mill-paġna 6 tal-gazzetta La Vanguardia ta’ Barċellona fl-14 ta’ Ġunju 1970 dwar żjara mill-President Franċiż de Gaulle fi Spanja, inkluża waqfa f’Jaén: “... Mumenti qabel it-tluq tiegħu, il-President Franċiż ħa interess fl-‘Aceite de Jaén’ u l-entourage tiegħu kkuntattjaw lill-Unjoni Territorjali tal-Kooperattivi tal-Kampanja biex jipprovduhom b’żewġ laned taż-żejt taż-żebbuġa pur...”. |
| --- | --- |

2.

Rapport mill-paġna 6 tal-gazzetta La Vanguardia ta’ Barċellona fl-14 ta’ Ġunju 1970 dwar żjara mill-President Franċiż de Gaulle fi Spanja, inkluża waqfa f’Jaén: “... Mumenti qabel it-tluq tiegħu, il-President Franċiż ħa interess fl-‘Aceite de Jaén’ u l-entourage tiegħu kkuntattjaw lill-Unjoni Territorjali tal-Kooperattivi tal-Kampanja biex jipprovduhom b’żewġ laned taż-żejt taż-żebbuġa pur...”.

| 3. | Intervista fil-gazzetta El País, fil-5 ta’ Novembru 2014, lil Lucio Blázquez, il-fundatur u s-sid ta’ “Casa Lucio”, pedament tax-xena tar-ristoranti l-aktar prestiġjużi f’Madrid, fejn jiżvela s-sigriet wara l-platt emblematiku “huevos rotos” (litteralment, “bajd miksur”) tal-istabbiliment: “Nar tal-faħam, twaġen tajbin għall-qali u l-materja prima: il-patata minn Galicia, il-bajd minn razzett f’Ávila u ż-żejt minn Jaén”... |
| --- | --- |

3.

Intervista fil-gazzetta El País, fil-5 ta’ Novembru 2014, lil Lucio Blázquez, il-fundatur u s-sid ta’ “Casa Lucio”, pedament tax-xena tar-ristoranti l-aktar prestiġjużi f’Madrid, fejn jiżvela s-sigriet wara l-platt emblematiku “huevos rotos” (litteralment, “bajd miksur”) tal-istabbiliment: “Nar tal-faħam, twaġen tajbin għall-qali u l-materja prima: il-patata minn Galicia, il-bajd minn razzett f’Ávila u ż-żejt minn Jaén”...

| 4. | Artiklu ppubblikat fil-gazzetta diġitali Prnoticias fl-14 ta’ Settembru 2016 dwar pjattaforma internazzjonali tal-bejgħ li fiha l-Viċi President għall-Ewropa jispjega li tinkludi “aktar minn 500 referenza għal prodotti, mill-perżut Iberjan għaż-żejt minn Jaén”. |
| --- | --- |

4.

Artiklu ppubblikat fil-gazzetta diġitali Prnoticias fl-14 ta’ Settembru 2016 dwar pjattaforma internazzjonali tal-bejgħ li fiha l-Viċi President għall-Ewropa jispjega li tinkludi “aktar minn 500 referenza għal prodotti, mill-perżut Iberjan għaż-żejt minn Jaén”.

| 5. | Reċensjoni mill-edizzjoni ta’ Sevilja tal-gazzetta ABC fit-30 ta’ Novembru 2007, li tiddikjara kif ġej: “Il-‘Casa de Jaén’ f’Sevilja l-lejl li għadda saret ir-rappreżentanta għaż-żejt taż-żebbuġa verġni ta’ Jaén ta’ fama dinjija, li dawk li attendew setgħu jduquh u jgawduh (...) Ma hemmx bżonn stħarriġ biex dan jiġi kkonfermat. Huwa każ ta’ ‘deheb likwidu’. Ma hemmx dubju li ż-żejt minn Jaén jinsab fil-quċċata tal-klassifika tal-aqwa żjut fid-dinja...” |
| --- | --- |

5.

Reċensjoni mill-edizzjoni ta’ Sevilja tal-gazzetta ABC fit-30 ta’ Novembru 2007, li tiddikjara kif ġej: “Il-‘Casa de Jaén’ f’Sevilja l-lejl li għadda saret ir-rappreżentanta għaż-żejt taż-żebbuġa verġni ta’ Jaén ta’ fama dinjija, li dawk li attendew setgħu jduquh u jgawduh (...) Ma hemmx bżonn stħarriġ biex dan jiġi kkonfermat. Huwa każ ta’ ‘deheb likwidu’. Ma hemmx dubju li ż-żejt minn Jaén jinsab fil-quċċata tal-klassifika tal-aqwa żjut fid-dinja...”

| 6. | Camilo José Cela, Premju Nobel għal-Letteratura, isemmi żejt minn Jaén fil-ktieb tiegħu La cruz de San Andrés (Is-Salib ta’ Sant Andrija). “... ġabu żejt minn Jaén u qamħ minn Palencia u Valladolid u kienet taqla’ l-għajxien tagħha billi tqassamhom fost ix-xerrejja...” |
| --- | --- |

6.

Camilo José Cela, Premju Nobel għal-Letteratura, isemmi żejt minn Jaén fil-ktieb tiegħu La cruz de San Andrés (Is-Salib ta’ Sant Andrija). “... ġabu żejt minn Jaén u qamħ minn Palencia u Valladolid u kienet taqla’ l-għajxien tagħha billi tqassamhom fost ix-xerrejja...”

| 7. | Almudena Grandes, il-Premju Nazzjonali Spanjol għall-Finzjoni, issemmi żejt minn Jaén fil-ktieb tagħha Inés y la alegría (Inés u l-ferħ): “... il-pantry f’Casa Inés kien fiha 90 litru żejt taż-żebbuġa straordinarju prodott fil-muntanji fin-Nofsinhar ta’ Jaén.” |
| --- | --- |

7.

Almudena Grandes, il-Premju Nazzjonali Spanjol għall-Finzjoni, issemmi żejt minn Jaén fil-ktieb tagħha Inés y la alegría (Inés u l-ferħ): “... il-pantry f’Casa Inés kien fiha 90 litru żejt taż-żebbuġa straordinarju prodott fil-muntanji fin-Nofsinhar ta’ Jaén.”

| 8. | L-Artikolu intitolat “Iż-żejt taż-żebbuġa f’Jaen huwa wieħed mill-aktar prodotti magħrufin tal-Andalucia u Spanja kollha.” [sic] fuq l-entrata tal-blogg li ġiet ippubblikata fit-12 ta’ Diċembru 2016 fuq il-portal tal-Internet tal-kiri tal-vaganzi rurali Ruralidays.com. |
| --- | --- |

8.

L-Artikolu intitolat “Iż-żejt taż-żebbuġa f’Jaen huwa wieħed mill-aktar prodotti magħrufin tal-Andalucia u Spanja kollha.” [sic] fuq l-entrata tal-blogg li ġiet ippubblikata fit-12 ta’ Diċembru 2016 fuq il-portal tal-Internet tal-kiri tal-vaganzi rurali Ruralidays.com.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

https://juntadeandalucia.es/sites/default/files/inline-files/2022/09/Pliego_Aceite_Jaen_consolidado_BOJA_1_0.pdf

---

(1)  ĠU L 179, 19.6.2014, p. 17.

(2)  ĠU L 248, 5.9.1991, p. 1.

---