# Επίσημη Εφημερίδα C 495/2022

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 495 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος29 Δεκεμβρίου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 495

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος29 Δεκεμβρίου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | II   Ανακοινώσεις |
| | ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ |
| | Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
| 2022/C 495/01 | Ανακοινωση τησ Επιτροπησ — Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας | 1 |
| 2022/C 495/02 | Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο 2021-2030 | 24 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

II   Ανακοινώσεις

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2022/C 495/01

Ανακοινωση τησ Επιτροπησ — Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

1

2022/C 495/02

Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο 2021-2030

24

---

| | IV   Πληροφορίες |
| --- | --- |
| | ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ |
| | Συμβούλιο |
| 2022/C 495/03 | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την προώθηση της διαγενεακής διάστασης στον τομέα της νεολαίας με σκοπό την προαγωγή του διαλόγου και της κοινωνικής συνοχής | 56 |
| | Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
| 2022/C 495/04 | Ισοτιμίες του ευρώ — 28 Δεκεμβρίου 2022 | 66 |

IV   Πληροφορίες

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Συμβούλιο

2022/C 495/03

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την προώθηση της διαγενεακής διάστασης στον τομέα της νεολαίας με σκοπό την προαγωγή του διαλόγου και της κοινωνικής συνοχής

56

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2022/C 495/04

Ισοτιμίες του ευρώ — 28 Δεκεμβρίου 2022

66

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

II Ανακοινώσεις

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| 29.12.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 495/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.12.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 495/1

---

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

(2022/C 495/01)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

| 1 | Εισαγωγή | 2 |
| --- | --- | --- |

1

| 2 | Στοιχεία σχεδιασμού της συνεργασίας και επιλογές χρηματοδότησης | 5 |
| --- | --- | --- |

2

| 3 | Ανάλυση κόστους-οφέλους ως βάση για τον επιμερισμό του κόστους-οφέλους | 8 |
| --- | --- | --- |

3

| 4 | Προσεγγίσεις του επιμερισμού κόστους-οφέλους | 9 |
| --- | --- | --- |

4

| Αρχές για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους | 10 |
| --- | --- |

| Πρακτική εφαρμογή του επιμερισμού κόστους-οφέλους | 12 |
| --- | --- |

| Παραδείγματα συνεργασίας | 15 |
| --- | --- |

| 5 | Σύνοψη των συστάσεων για την ανάλυση κόστους-οφέλους και τον επιμερισμό του κόστους/οφέλους | 18 |
| --- | --- | --- |

5

| 6 | Υπόδειγμα διακυβερνητικής συμφωνίας | 20 |
| --- | --- | --- |

6

| 7 | Παράρτημα | 22 |
| --- | --- | --- |

7

1   ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης αποσκοπεί στη στήριξη των κρατών μελών που επιθυμούν να συμμετέχουν σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με σκοπό την εξεύρεση αμοιβαία επωφελούς λύσης για τον επιμερισμό του σχετικού κόστους και οφέλους. Περιγράφει τις επιλογές σχεδιασμού για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και παρέχει συστάσεις και βέλτιστες πρακτικές, επιτρέποντας παράλληλα την ευελιξία των κρατών μελών (1). Το έγγραφο καθοδήγησης μπορεί να εφαρμοστεί στο πλαίσιο του σκέλους του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) για διασυνοριακά έργα στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) με τη χρήση μηχανισμών συνεργασίας, γενικότερα. Αφορά την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και έργα παραγωγής θερμότητας και αερίου από ανανεώσιμες πηγές.

Νομικό πλαίσιο

Η αναθεωρημένη οδηγία 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (στο εξής: οδηγία) θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας, τα κράτη μέλη επιτυγχάνουν συλλογικά τον δεσμευτικό συνολικό στόχο της Ένωσης για το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας της Ένωσης το 2030. Ο εν λόγω συλλογικός στόχος επιτυγχάνεται μέσω των εθνικών συνεισφορών που θα καθορίσουν όλα τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των οικείων ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ). Η οδηγία αναγνωρίζει επίσης τη διασυνοριακή διάσταση της διάδοσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συνεργάζονται στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, διαθέσιμους μηχανισμούς συνεργασίας, όπως οι στατιστικές μεταβιβάσεις, τα κοινά έργα μεταξύ κρατών μελών, τα κοινά έργα μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών ή τα κοινά καθεστώτα στήριξης (2).

Στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027, ο ΜΣΕ για την ενέργεια συμπληρώθηκε με ένα μέσο που έχει ως στόχο τη στήριξη της ανάπτυξης διασυνοριακών έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η έννοια των διασυνοριακών έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως ορίζεται στον κανονισμό ΜΣΕ (3), βασίζεται στους μηχανισμούς συνεργασίας που θεσπίζονται δυνάμει της οδηγίας.

Κίνητρα για συνεργασία

Η διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να διευκολύνει την επίτευξη του στόχου της Ένωσης, καθώς και τις εθνικές συνεισφορές με οικονομικά αποδοτικότερο τρόπο, με την κλιμάκωση της δεξαμενής έργων, παρέχοντας παράλληλα στα κράτη μέλη πρόσθετη ευελιξία για την επίτευξη των στόχων τους. Επιπλέον, οι διασυνοριακές περιφέρειες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα «εργαστήρια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης» (4). Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν διαφορετικούς γεωγραφικούς και φυσικούς πόρους για την εκμετάλλευση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το κόστος παραγωγής διαφέρει σημαντικά ανά χώρα. Ένα κράτος μέλος (στο εξής: χώρα υποδοχής) που παράγει πλεόνασμα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, δηλαδή περισσότερο από όσο χρειάζεται για να εκπληρώσει τη δική του συνεισφορά, μπορεί να επιλέξει να συνεργαστεί με άλλο κράτος μέλος (στο εξής: συνεισφέρουσα χώρα) που είναι πρόθυμο να συγχρηματοδοτήσει το εγχείρημα. Αμφότερα τα κράτη μέλη θα επωφεληθούν από αυτή τη συνεργασία. Η χώρα υποδοχής θα αποκτήσει πρόσθετη χρηματοδότηση και μη χρηματικά οφέλη που συνδέονται με την κατασκευή και τη λειτουργία της νέας εγκατάστασης (π.χ. ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού, δημιουργία θέσεων εργασίας, θετικές δευτερογενείς επιπτώσεις από την αύξηση της καινοτομίας), η δε συνεισφέρουσα χώρα θα επιτύχει τον στόχο της με οικονομικά αποδοτικότερο τρόπο από ό,τι σε εγχώριο επίπεδο. Οι μηχανισμοί συνεργασίας συμβάλλουν επίσης στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, στην εναρμόνιση των κανονιστικών πλαισίων και στον εξορθολογισμό της διοικητικής διαδικασίας στα κράτη μέλη.

Τα κίνητρα για την επιλογή της συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ποικίλλουν από έργο σε έργο. Οι συνηθέστεροι λόγοι συνεργασίας είναι η επίτευξη φθηνότερης συμμόρφωσης με τους στόχους, η αύξηση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η συμβολή στη βελτίωση των υποδομών, η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, η βελτίωση της δημόσιας αποδοχής μιας συγκεκριμένης τεχνολογίας, η (από κοινού) δοκιμή καινοτόμων τεχνολογιών ή λύσεων υποδομών, καθώς και η προώθηση της ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά με σκοπό την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας της ΕΕ.

Επιπλέον, οι τιμές της αγοράς για την ανανεώσιμη ενέργεια μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, παραδείγματος χάρη, ανάλογα με τα διαφορετικά μείγματα παραγωγής, τις υφιστάμενες δυναμικότητες των εγκαταστάσεων και την ποσότητα της διασύνδεσης και των δυναμικοτήτων μεταφοράς του εσωτερικού δικτύου. Με τη μεταξύ τους συνεργασία, τα κράτη μέλη με χαμηλότερες αγοραίες αξίες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε έργα με υψηλότερες αγοραίες αξίες από τις δικές τους, γεγονός που μειώνει τις πληρωμές στήριξης.

Η συνεργασία μπορεί να αφορά δύο ή περισσότερες χώρες/περιφέρειες ή διασυνοριακές εδαφικές ενότητες (5), οι δε απαιτήσεις πολυπλοκότητας και συντονισμού συνήθως αυξάνονται με τον αριθμό των συμμετεχόντων φορέων.

| Παράδειγμα διασυνοριακής συνεργασίας: Αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες μεταξύ Γερμανίας και Δανίας (6)

  Το 2016 η Γερμανία και η Δανία υλοποίησαν δύο διασυνοριακές δημοπρασίες για φωτοβολταϊκά, στις οποίες ήταν δυνατή η συμμετοχή έργων που βρίσκονταν στην άλλη χώρα. Οι αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες βασίστηκαν σε συμφωνία συνεργασίας που συνάφθηκε κατόπιν διμερών διαπραγματεύσεων. Οι ανοικτές δημοπρασίες βασίζονταν στο εφαρμοστέο σύστημα στήριξης των φωτοβολταϊκών στην αντίστοιχη χώρα. Επιπλέον, η συμφωνία συνεργασίας περιλάμβανε ρυθμίσεις σχετικά με τους περιορισμούς των τοπικών εγκαταστάσεων, την ανταλλαγή δεδομένων και τη συμβολή στους στόχους για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Όσον αφορά τον επιμερισμό του κόστους, η χώρα της δημοπρασίας καταβάλλει τις πληρωμές στήριξης σε όλους τους κατακυρωμένους σταθμούς παραγωγής και λαμβάνει τα πλήρη στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ. Δεν περιλαμβάνονται οι πρόσθετες δαπάνες ή τα οφέλη.
  Οι διασυνοριακές δημοπρασίες κατέληξαν στην εγκατάσταση όλων των επιτυχημένων έργων στη Δανία. Η ανοικτή δημοπρασία της Γερμανίας ανήλθε σε τιμές κατακύρωσης σημαντικά χαμηλότερες από τις προηγούμενες εθνικές δημοπρασίες της Γερμανίας. Στη Δανία δεν διεξήχθησαν εθνικές δημοπρασίες την ίδια περίοδο. Στη δημοπρασία της Δανίας δεν συμμετείχαν γερμανικά έργα. Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη χαμηλή μέγιστη δυναμικότητα που προβλέπεται για έργα που βρίσκονται στη Γερμανία (2,4 MW μόνο από τον συνολικό δημοπρατούμενο όγκο 20 MW), στην εθνική δημοπρασία στη Γερμανία που πραγματοποιήθηκε μόλις μερικές ημέρες αργότερα, στο κόστος συναλλαγής που σχετίζεται με την κατανόηση του δανικού συστήματος δημοπρασιών, καθώς και στη σταθερή πριμοδότηση που χρησιμοποιείται στη Δανία, η οποία εξέθετε τους φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών παραγωγής σε μακροπρόθεσμους κινδύνους όσον αφορά τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Για τα έργα που βρίσκονται στη Δανία, η συμμετοχή στη δημοπρασία της Γερμανίας ήταν ελκυστική, καθώς δεν πραγματοποιήθηκαν εθνικές δημοπρασίες για φωτοβολταϊκά το 2016. Οι λόγοι για τους οποίους υποβλήθηκαν πιο ανταγωνιστικές προσφορές από τη Δανία δεν είναι σαφείς, αλλά είναι πιθανό να οφείλονται στους καλύτερους πόρους φωτοβολταϊκών στους σταθμούς που συμμετείχαν στις δημοπρασίες, στη δυνατότητα κατασκευής φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε γεωργικές εκτάσεις (που αποκλείεται στη Γερμανία), καθώς και στην έλλειψη άλλων επιλογών για τη λήψη εγχώριας στήριξης με αποτέλεσμα πιο επιθετικές προσφορές.
  Οι εν λόγω αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες αποδεικνύουν ότι οι συνεργατικές προσεγγίσεις μεταξύ κρατών μελών μπορούν να επιτύχουν βελτίωση της αποδοτικότητας σε σύγκριση με τις εθνικές δημοπρασίες. Επιπλέον, καθιστούν σαφές ότι κατά την επιλογή της χρονικής στιγμής και τον σχεδιασμό της συμφωνίας συνεργασίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα εθνικά καθεστώτα στήριξης και τα χρονοδιαγράμματα των δημοπρασιών. Επιπλέον, οι χώρες θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις ρυθμίσεις της αγοράς και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος των έργων, προκειμένου να μην υπάρχουν εκπλήξεις όσον αφορά την κατανομή των αναθέσεων μεταξύ των χωρών.

  Παράδειγμα διασυνοριακής συνεργασίας: Κοινό σύστημα πιστοποίησης μεταξύ Σουηδίας και Νορβηγίας

  Το 2012 άρχισε να εφαρμόζεται το διασυνοριακό καθεστώς στήριξης της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Σουηδίας και Νορβηγίας με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στις δύο χώρες. Μέχρι στιγμής, πρόκειται για το μόνο κοινό καθεστώς στήριξης που υλοποιείται στο πλαίσιο των μηχανισμών συνεργασίας που προβλέπονται στην οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πριν από την έναρξη λειτουργίας του καθεστώτος προηγήθηκε μια μακρά φάση διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών. Αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία όσον αφορά τον κατάλληλο επιμερισμό του κόστους και των οφελών. Η πολιτική συμφωνία για τον επιμερισμό των βαρών σε αναλογία 50:50 άνοιξε τον δρόμο για την τελική συμφωνία.
  Το καθεστώς επωφελήθηκε από την πολυετή πείρα της Σουηδίας στη λειτουργία συγκρίσιμης εγχώριας αγοράς πιστοποιητικών. Ένα μέσο με βάση την αγορά — το καθεστώς ανταμείβει τις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στις δύο χώρες με τη χορήγηση πράσινου πιστοποιητικού για κάθε MWh παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η οποία στη συνέχεια μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε μια αγορά. Οι Σουηδοί και Νορβηγοί προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας (και ορισμένοι τελικοί χρήστες) υποχρεούνται να αγοράζουν πιστοποιητικά ανάλογα με το μερίδιο της οικείας παραγωγής/κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
  Δεδομένης της επιτυχίας του καθεστώτος όσον αφορά την (υπερ)κάλυψη της στοχευμένης ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κυρίως αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας, η ένταξη νέων συμμετεχόντων στο σύστημα έληξε τον Ιανουάριο του 2022. Παρόλο που τα κύρια χαρακτηριστικά του καθεστώτος ήταν τα ίδια και στις δύο χώρες, και η Σουηδία και η Νορβηγία κατέβαλαν προσπάθειες προς επίτευξη ενός κοινού στόχου παραγωγής εκφρασμένου σε TWh, διατήρησαν επίσης κάποια ευελιξία όσον αφορά τις παραμέτρους του καθεστώτος. Επίσης, δεν υπάρχει κοινή αρχή αρμόδια για την εφαρμογή και την παρακολούθηση, αλλά κάθε χώρα έχει ορίσει έναν εγχώριο φορέα. Αυτό αποδεικνύει ότι μπορεί να είναι χρήσιμη η αναγνώριση της ανάγκης για ευελιξία κατά τον σχεδιασμό κοινών συστημάτων. Επιπλέον, το σχετικά παρόμοιο δυναμικό για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και η συγκρίσιμη διάρθρωση του κόστους, διευκόλυναν την επίτευξη συμφωνίας για τα βασικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος. Αυτό ισχύει επίσης για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, οι οποίες τείνουν να είναι πιο δύσκολες εάν το κόστος και τα οφέλη διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των συνεργαζόμενων χωρών. |
| --- |

Παράδειγμα διασυνοριακής συνεργασίας: Αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες μεταξύ Γερμανίας και Δανίας (6)

Το 2016 η Γερμανία και η Δανία υλοποίησαν δύο διασυνοριακές δημοπρασίες για φωτοβολταϊκά, στις οποίες ήταν δυνατή η συμμετοχή έργων που βρίσκονταν στην άλλη χώρα. Οι αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες βασίστηκαν σε συμφωνία συνεργασίας που συνάφθηκε κατόπιν διμερών διαπραγματεύσεων. Οι ανοικτές δημοπρασίες βασίζονταν στο εφαρμοστέο σύστημα στήριξης των φωτοβολταϊκών στην αντίστοιχη χώρα. Επιπλέον, η συμφωνία συνεργασίας περιλάμβανε ρυθμίσεις σχετικά με τους περιορισμούς των τοπικών εγκαταστάσεων, την ανταλλαγή δεδομένων και τη συμβολή στους στόχους για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Όσον αφορά τον επιμερισμό του κόστους, η χώρα της δημοπρασίας καταβάλλει τις πληρωμές στήριξης σε όλους τους κατακυρωμένους σταθμούς παραγωγής και λαμβάνει τα πλήρη στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ. Δεν περιλαμβάνονται οι πρόσθετες δαπάνες ή τα οφέλη.

Οι διασυνοριακές δημοπρασίες κατέληξαν στην εγκατάσταση όλων των επιτυχημένων έργων στη Δανία. Η ανοικτή δημοπρασία της Γερμανίας ανήλθε σε τιμές κατακύρωσης σημαντικά χαμηλότερες από τις προηγούμενες εθνικές δημοπρασίες της Γερμανίας. Στη Δανία δεν διεξήχθησαν εθνικές δημοπρασίες την ίδια περίοδο. Στη δημοπρασία της Δανίας δεν συμμετείχαν γερμανικά έργα. Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη χαμηλή μέγιστη δυναμικότητα που προβλέπεται για έργα που βρίσκονται στη Γερμανία (2,4 MW μόνο από τον συνολικό δημοπρατούμενο όγκο 20 MW), στην εθνική δημοπρασία στη Γερμανία που πραγματοποιήθηκε μόλις μερικές ημέρες αργότερα, στο κόστος συναλλαγής που σχετίζεται με την κατανόηση του δανικού συστήματος δημοπρασιών, καθώς και στη σταθερή πριμοδότηση που χρησιμοποιείται στη Δανία, η οποία εξέθετε τους φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών παραγωγής σε μακροπρόθεσμους κινδύνους όσον αφορά τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Για τα έργα που βρίσκονται στη Δανία, η συμμετοχή στη δημοπρασία της Γερμανίας ήταν ελκυστική, καθώς δεν πραγματοποιήθηκαν εθνικές δημοπρασίες για φωτοβολταϊκά το 2016. Οι λόγοι για τους οποίους υποβλήθηκαν πιο ανταγωνιστικές προσφορές από τη Δανία δεν είναι σαφείς, αλλά είναι πιθανό να οφείλονται στους καλύτερους πόρους φωτοβολταϊκών στους σταθμούς που συμμετείχαν στις δημοπρασίες, στη δυνατότητα κατασκευής φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε γεωργικές εκτάσεις (που αποκλείεται στη Γερμανία), καθώς και στην έλλειψη άλλων επιλογών για τη λήψη εγχώριας στήριξης με αποτέλεσμα πιο επιθετικές προσφορές.

Οι εν λόγω αμοιβαία ανοικτές δημοπρασίες αποδεικνύουν ότι οι συνεργατικές προσεγγίσεις μεταξύ κρατών μελών μπορούν να επιτύχουν βελτίωση της αποδοτικότητας σε σύγκριση με τις εθνικές δημοπρασίες. Επιπλέον, καθιστούν σαφές ότι κατά την επιλογή της χρονικής στιγμής και τον σχεδιασμό της συμφωνίας συνεργασίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα εθνικά καθεστώτα στήριξης και τα χρονοδιαγράμματα των δημοπρασιών. Επιπλέον, οι χώρες θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις ρυθμίσεις της αγοράς και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος των έργων, προκειμένου να μην υπάρχουν εκπλήξεις όσον αφορά την κατανομή των αναθέσεων μεταξύ των χωρών.

Παράδειγμα διασυνοριακής συνεργασίας: Κοινό σύστημα πιστοποίησης μεταξύ Σουηδίας και Νορβηγίας

Το 2012 άρχισε να εφαρμόζεται το διασυνοριακό καθεστώς στήριξης της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Σουηδίας και Νορβηγίας με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στις δύο χώρες. Μέχρι στιγμής, πρόκειται για το μόνο κοινό καθεστώς στήριξης που υλοποιείται στο πλαίσιο των μηχανισμών συνεργασίας που προβλέπονται στην οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πριν από την έναρξη λειτουργίας του καθεστώτος προηγήθηκε μια μακρά φάση διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών. Αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία όσον αφορά τον κατάλληλο επιμερισμό του κόστους και των οφελών. Η πολιτική συμφωνία για τον επιμερισμό των βαρών σε αναλογία 50:50 άνοιξε τον δρόμο για την τελική συμφωνία.

Το καθεστώς επωφελήθηκε από την πολυετή πείρα της Σουηδίας στη λειτουργία συγκρίσιμης εγχώριας αγοράς πιστοποιητικών. Ένα μέσο με βάση την αγορά — το καθεστώς ανταμείβει τις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στις δύο χώρες με τη χορήγηση πράσινου πιστοποιητικού για κάθε MWh παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η οποία στη συνέχεια μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε μια αγορά. Οι Σουηδοί και Νορβηγοί προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας (και ορισμένοι τελικοί χρήστες) υποχρεούνται να αγοράζουν πιστοποιητικά ανάλογα με το μερίδιο της οικείας παραγωγής/κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Δεδομένης της επιτυχίας του καθεστώτος όσον αφορά την (υπερ)κάλυψη της στοχευμένης ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κυρίως αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας, η ένταξη νέων συμμετεχόντων στο σύστημα έληξε τον Ιανουάριο του 2022. Παρόλο που τα κύρια χαρακτηριστικά του καθεστώτος ήταν τα ίδια και στις δύο χώρες, και η Σουηδία και η Νορβηγία κατέβαλαν προσπάθειες προς επίτευξη ενός κοινού στόχου παραγωγής εκφρασμένου σε TWh, διατήρησαν επίσης κάποια ευελιξία όσον αφορά τις παραμέτρους του καθεστώτος. Επίσης, δεν υπάρχει κοινή αρχή αρμόδια για την εφαρμογή και την παρακολούθηση, αλλά κάθε χώρα έχει ορίσει έναν εγχώριο φορέα. Αυτό αποδεικνύει ότι μπορεί να είναι χρήσιμη η αναγνώριση της ανάγκης για ευελιξία κατά τον σχεδιασμό κοινών συστημάτων. Επιπλέον, το σχετικά παρόμοιο δυναμικό για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και η συγκρίσιμη διάρθρωση του κόστους, διευκόλυναν την επίτευξη συμφωνίας για τα βασικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος. Αυτό ισχύει επίσης για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, οι οποίες τείνουν να είναι πιο δύσκολες εάν το κόστος και τα οφέλη διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των συνεργαζόμενων χωρών.

Εμπόδια στη συνεργασία

Παρά τα καθιερωμένα και επαρκώς διερευνηθέντα οφέλη της συνεργασίας για την από κοινού επίτευξη των στόχων της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από το 2009 έχουν υλοποιηθεί ελάχιστα έργα συνεργασίας που χρησιμοποιούν τους μηχανισμούς συνεργασίας (7) και η χρήση των μηχανισμών συνεργασίας εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Τα στοιχεία (8) δείχνουν ότι εξακολουθούν να υφίστανται εμπόδια στη χρήση μηχανισμών συνεργασίας, τα οποία μπορεί να είναι πολιτικής, τεχνικής, νομικής και κανονιστικής, καθώς και κοινωνικοοικονομικής και περιβαλλοντικής φύσης. Τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν επίσης διοικητικούς φραγμούς σε σχέση με τα διαδικαστικά στάδια που απαιτούνται για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός έργου συνεργασίας, καθώς και εμπόδια όσον αφορά τον ποσοτικό προσδιορισμό και τον επιμερισμό του κόστους και του οφέλους. Οι συζητήσεις μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη χρήση μηχανισμών συνεργασίας έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια, και επί του παρόντος συζητούνται διάφορα πιθανά έργα (9). Η αυξημένη πίεση για ταχεία απανθρακοποίηση, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη δέσμη μέτρων «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %» και το σχέδιο RePowerEU, απαιτεί συχνότερη χρήση των μηχανισμών συνεργασίας.

Πεδίο εφαρμογής

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης αποσκοπεί στη στήριξη των κρατών μελών κατά τον προγραμματισμό, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων διασυνοριακής συνεργασίας με χρήση των μηχανισμών συνεργασίας (10). Αποσαφηνίζοντας τις επιλογές και τα στοιχεία σχεδιασμού που είναι διαθέσιμα για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, στόχος του είναι να διευκολύνει την υπέρβαση του συγκεκριμένου φραγμού στην περαιτέρω χρήση των μηχανισμών συνεργασίας.

Το προηγούμενο έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την κατανομή του κόστους και των οφελών περιορίζεται στη μεθοδολογία της ανάλυσης κόστους-οφέλους που εκπόνησε το ΕΔΔΣΜ-ηλ για έργα ανάπτυξης δικτύων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/869 και κανένα έγγραφο καθοδήγησης δεν επικεντρωνόταν στον επιμερισμό του κόστους και του οφέλους των πάγιων στοιχείων παραγωγής. Ως εκ τούτου, το παρόν έγγραφο καθοδήγησης αποσκοπεί να εξασφαλίσει σαφήνεια όσον αφορά τις διαθέσιμες επιλογές και τους βαθμούς ελευθερίας για την ανάλυση και τον επιμερισμό του κόστους και του οφέλους που εφαρμόζονται σε διάφορες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μολονότι αποσκοπεί στην κάλυψη της συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών γενικά για όλες τις τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, λαμβάνει υπόψη πτυχές που αφορούν ειδικά τα (ακτινωτά) υπεράκτια αιολικά έργα, καθώς η εν λόγω συνεργασία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, η δε υλοποίησή της συνεπάγεται ιδιαίτερες τεχνικές και πρακτικές προκλήσεις. Η ανάλυση κόστους-οφέλους και οι πτυχές επιμερισμού των υπεράκτιων υβριδικών έργων θα εξεταστούν εκτενώς σε προσεχές έγγραφο καθοδήγησης του 2024 σχετικά με τον τρόπο συντονισμού του επιμερισμού του κόστους και των οφελών ανά θαλάσσια λεκάνη για τα υπεράκτια έργα μεταφοράς ενέργειας σε συνδυασμό με την ανάπτυξη έργων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και για τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών για μεμονωμένα υβριδικά έργα (11).

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης διαρθρώνεται ως εξής: πρώτον, περιγράφονται τα σημαντικότερα στοιχεία του σχεδιασμού για τα καθεστώτα στήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με έμφαση στις σχετικές πτυχές για τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών σε έργα διασυνοριακής συνεργασίας. Στο επόμενο τμήμα περιγράφονται οι γενικές προσεγγίσεις και αρχές της ανάλυσης κόστους-οφέλους ως κεντρικού εργαλείου για την αξιολόγηση των συνολικών κοινωνικών οφελών των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προϋπόθεσης για τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών. Στη συνέχεια, το έγγραφο καθοδήγησης παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο προσέγγισης του επιμερισμού του κόστους και των οφελών μεταξύ των συνεργαζόμενων μερών, περιγράφοντας συστάσεις, παραδείγματα και βέλτιστες πρακτικές. Σχέδιο στρατηγικής για τη συμφωνία συνεργασίας παρατίθεται στο τμήμα 6.

2   ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

Όταν συμφωνούν σχετικά με ένα έργο συνεργασίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εναρμονίζονται με μια σειρά πτυχών, συμπεριλαμβανομένων των κύριων στόχων και αρχών της συνεργασίας, του μηχανισμού ή των μηχανισμών συνεργασίας που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη αυτών των στόχων, καθώς και του πεδίου εφαρμογής και των όρων της συνεργασίας. Όσον αφορά τους όρους, τα κράτη μέλη ενδέχεται να πρέπει να επιλέξουν ένα καθεστώς στήριξης και θα πρέπει να συμφωνήσουν σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών που θα προκύψουν από το έργο. Τα διαφορετικά στοιχεία σχεδιασμού του μηχανισμού ή των μηχανισμών συνεργασίας και του καθεστώτος στήριξης (κατά περίπτωση) ενδέχεται να οδηγήσουν σε διαφορετικά αποτελέσματα όσον αφορά το κόστος και τα οφέλη.

Όπως περιγράφεται ανωτέρω, τα κράτη μέλη μπορεί να επιθυμούν την επιδίωξη διαφορετικών στόχων όταν συμφωνούν για ένα έργο συνεργασίας. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, θα θέλουν να διασφαλίσουν ότι η συνεργασία είναι αμοιβαία επωφελής και ότι το κόστος και τα οφέλη επιμερίζονται κατά τρόπο που αντικατοπτρίζει τον στόχο αυτόν. Η γενική λογική είναι ότι το συνεισφέρον κράτος μέλος θα συνεισφέρει στο κόστος στήριξης έναντι της λήψης στατιστικών μεταβιβάσεων ΑΠΕ. Οι επιμέρους στόχοι που επιδιώκουν τα κράτη μέλη μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνουν τον στόχο της μείωσης του κόστους ενσωμάτωσης των ΑΠΕ μέσω της μετατόπισης της ανάπτυξης σε χώρες με χαμηλότερο κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα. Από την άλλη πλευρά, τα κράτη μέλη υποδοχής θα λαμβάνουν επίσης υπόψη αυτές τις δαπάνες, καθώς και τον βαθμό στον οποίο αντικατοπτρίζονται στις πληρωμές στήριξης, δηλαδή είτε βαρύνουν τους φορείς υλοποίησης των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είτε επιβαρύνουν άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι ΔΣΜ ή οι τελικοί καταναλωτές. Δεδομένου ότι το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα μπορεί να είναι σημαντικό, τα κράτη μέλη υποδοχής μπορούν να συμπεριλάβουν την κατάλληλη αποζημίωση.

Επιλογή του μηχανισμού συνεργασίας

Η επιλογή του μηχανισμού συνεργασίας εξαρτάται από τους ειδικούς στόχους που επιδιώκουν να επιτύχουν τα κράτη μέλη. Γενικά, μπορεί να υποστηριχθεί ότι, εάν ο μοναδικός στόχος είναι να επιδιωχθεί βραχυπρόθεσμη συμμόρφωση με τους στόχους σε χαμηλότερο κόστος ή να γεφυρωθεί ταχέως η εναπομένουσα απόκλιση από τον στόχο με περιορισμένες προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο, οι στατιστικές μεταβιβάσεις είναι η καταλληλότερη επιλογή, δεδομένου ότι παρουσιάζουν το χαμηλότερο κόστος συναλλαγής και τείνουν να είναι λιγότερο πολύπλοκες. Από την άλλη πλευρά, η στατιστική μεταβίβαση δεν οδηγεί στην ανάπτυξη πρόσθετης δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, εκτός εάν η πωλήτρια χώρα διαθέσει τα έσοδα για νέα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Τα κοινά έργα μπορούν επίσης να επιδιωχθούν αν ο στόχος είναι η ανάπτυξη ή η δοκιμή (νέων) τεχνολογιών. Τα κοινά καθεστώτα στήριξης είναι ο πιο πολύπλοκος μηχανισμός συνεργασίας και συνεπάγονται το υψηλότερο κόστος συναλλαγής. Ωστόσο, τα κοινά καθεστώτα στήριξης μπορούν να βελτιώσουν την οικονομική αποδοτικότητα και να αυξήσουν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της αγοράς, καθώς και τη ρευστότητα. Όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός συνεργασίας σε έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που θα υλοποιηθούν με την πάροδο του χρόνου, τόσο περισσότερο δικαιολογείται η επιλογή ενός πολύπλοκου μηχανισμού.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι μηχανισμοί συνεργασίας δεν αλληλοαποκλείονται και ότι τα κράτη μέλη έχουν την ελευθερία να συνδυάζουν περισσότερους από έναν μηχανισμούς σε μία συμφωνία. Όσον αφορά τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών, συνιστάται να διαχωρίζονται αυστηρά οι δαπάνες και τα οφέλη ανά έργο και να μην αθροίζονται σε συνδυασμούς έργων.

Επιλογή μορφής της στήριξης

Παρόλο που η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με βάση την αγορά αυξάνεται, εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως σε ένα καθεστώς στήριξης —αυτό ισχύει και για τη διασυνοριακή συνεργασία. Καταρχήν, τα κράτη μέλη έχουν την επιλογή να χρησιμοποιήσουν το καθεστώς στήριξης του κράτους μέλους υποδοχής, να ανοίξουν το καθεστώς στήριξης του συνεισφέροντος κράτους μέλους ή να θεσπίσουν ένα νέο ειδικά προσαρμοσμένο κοινό καθεστώς στήριξης. Θα πρέπει να καθοριστεί ένα φάσμα στοιχείων σχεδιασμού για το εν λόγω καθεστώς. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ένα καθεστώς στήριξης δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη πραγματικές πληρωμές στήριξης, καθώς μπορεί να καταστούν παρωχημένες σε μια κατάσταση στην οποία υπάρχουν προσφορές μηδενικής τιμής, δηλαδή οι φορείς υλοποίησης είναι πρόθυμοι να προχωρήσουν στο έργο χωρίς καμία επιδότηση.

Η χρήση του καθεστώτος στήριξης της χώρας υποδοχής έχει το πλεονέκτημα ότι διασφαλίζει την απρόσκοπτη ενσωμάτωσή του στο εθνικό κανονιστικό πλαίσιο. Αντιθέτως, η επιλογή του καθεστώτος στήριξης του συνεισφέροντος κράτους μέλους θα οδηγήσει στην παράλληλη ύπαρξη δύο καθεστώτων στο κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται η εγκατάσταση και ενδέχεται να έρχονται σε αντίθεση με το κανονιστικό του πλαίσιο. Από την άλλη πλευρά, η δημιουργία ενός νέου κοινού καθεστώτος στήριξης συνεπάγεται υψηλότερο κόστος συναλλαγής, αλλά έχει το πλεονέκτημα ότι θα είναι κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό και αποτελεσματικότερο για μεγαλύτερα σχέδια συνεργασίας. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να προσδιορίζονται οι εθνικοί ή περιφερειακοί φορείς που διαχειρίζονται το καθεστώς. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιλέξουν το σύστημα της χώρας υποδοχής ή της συνεισφέρουσας χώρας ως σημείο εκκίνησης, αλλά να συμφωνήσουν ως προς τα αποκλίνοντα στοιχεία σχεδιασμού για επιμέρους πτυχές.

Κατά τον καθορισμό ενός καθεστώτος στήριξης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία, επισημαίνοντας ότι η ακριβής δομή και οι ιδιαιτερότητες θα διαφέρουν κατά περίπτωση.

Προκαταρκτική έρευνα, επιλογή τοποθεσίας, αδειοδότηση και αρχικές εργασίες ανάπτυξης

Συνολικά, μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ κεντρικών (υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης) και αποκεντρωμένων προσεγγίσεων (υπό την καθοδήγηση του φορέα υλοποίησης) όσον αφορά την προκαταρκτική έρευνα, την επιλογή της τοποθεσίας, την αδειοδότηση και τις αρχικές εργασίες ανάπτυξης. Η κεντρική προσέγγιση χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι ένας κρατικός ή κρατικά ελεγχόμενος φορέας είναι υπεύθυνος, διαχειρίζεται και αναλαμβάνει το κόστος και τους κινδύνους των διαδικασιών αυτών (12). Στο αποκεντρωμένο μοντέλο, οι τοποθεσίες επιλέγονται, διερευνώνται προκαταρκτικά και αναπτύσσονται εκ των προτέρων από φορείς υλοποίησης των έργων σε προκαθορισμένη ζώνη. Ανάλογα με το ποιος αναλαμβάνει αρχικά το κόστος για την προκαταρκτική έρευνα, την επιλογή τοποθεσίας και τις αρχικές εργασίες ανάπτυξης, ενδέχεται να απαιτείται αποζημίωση.

Καθεστώς κατανομής του κόστους του δικτύου

Τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αποφασίζουν σχετικά με τη διεπαφή μεταξύ των φορέων υλοποίησης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των ΔΣΜ όσον αφορά το καθεστώς του δικτύου. Στην προσέγγιση της αβαθούς κατανομής του κόστους, οι φορείς υλοποίησης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επωμίζονται το κόστος σύνδεσης με το πλησιέστερο κατάλληλο σημείο σύνδεσης στο ήδη υφιστάμενο δίκτυο, κατά κανόνα υποσταθμό, και οι ΔΣΜ επωμίζονται το κόστος κάθε αναγκαίας ενίσχυσης του δικτύου. Οι προσεγγίσεις αβαθούς κόστους είναι η επιλογή του χαμηλότερου κόστους για τους φορείς υλοποίησης των έργων (επειδή οι ενισχύσεις του δικτύου γενικά βαρύνουν τους ΔΣΜ/ΔΣΔ) και καθιστούν δυνατή την καλή διαφάνεια και συνέπεια του κόστους. Ωστόσο, τα έργα μπορεί να καθυστερήσουν λόγω των αναγκαίων ενισχύσεων από τους ΔΣΜ/ΔΣΔ πριν καταστεί δυνατή η σύνδεση.

Σύμφωνα με την προσέγγιση της βαθιάς κατανομής του κόστους, οι φορείς υλοποίησης των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πρέπει να επωμιστούν όλες τις δαπάνες σύνδεσης, καθώς και τυχόν περαιτέρω δαπάνες ενίσχυσης, λόγω της ενσωμάτωσης της νέας εγκατάστασης στο σύστημα. Ένα σημαντικό μειονέκτημα στο καθεστώς βαθιάς κατανομής του κόστους είναι ότι το αρχικό κόστος σύνδεσης μπορεί να είναι πολύ υψηλό και ότι το κόστος ενίσχυσης του δικτύου είναι συνήθως αβέβαιο και δύσκολο να προβλεφθεί για τους φορείς υλοποίησης (13). Ωστόσο, οι φορείς υλοποίησης των έργων συχνά δεν υποχρεούνται να καταβάλλουν τέλη συστήματος για τις υπό εξέλιξη ενισχύσεις του δικτύου στο πλαίσιο της προσέγγισης αυτής.

Είναι επίσης δυνατή η χρήση υβριδικών μορφών. Ανάλογα με τις ακριβείς προδιαγραφές τους, τα υβριδικά μοντέλα μπορεί να έχουν μειονεκτήματα/πλεονεκτήματα και για τα δύο καθεστώτα.

Μορφές χρηματοδοτικής στήριξης

Οι κύριες επιλογές για τις μορφές χρηματοδοτικής στήριξης είναι η «λειτουργική στήριξη» και η «επενδυτική ενίσχυση» (προκαταβλητέα ή επαναλαμβανόμενη, π.χ. ετήσια). Οι σημαντικότερες μορφές λειτουργικής στήριξης είναι η σταθερή πριμοδότηση, η μονόδρομη μεταβλητή πριμοδότηση και η αμφίδρομη μεταβλητή πριμοδότηση (συμβάσεις επί διαφοράς) (14).

Στην περίπτωση της σταθερής πριμοδότησης, η συνολική στήριξη δεν εξαρτάται από τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, η σταθερή πριμοδότηση είναι ευκολότερη ως προς τη διαχείριση, αλλά αποβαίνει σε βάρος των φορέων υλοποίησης που επωμίζονται δυνητικά υψηλούς κινδύνους όσον αφορά τα έσοδα από την αγορά και παρέχει κίνητρα για την παραγωγή και σε περιόδους στις οποίες δεν απαιτείται πρόσθετη παραγωγή. Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος εσόδων από την αγορά μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη μεταβλητή πριμοδότηση, η οποία, ωστόσο, μπορεί να αποβεί εις βάρος της έκθεσης του συνολικού κόστους στήριξης σε τιμές ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλότερες από την τιμή άσκησης, τις οποίες καταβάλλουν οι καταναλωτές. Στην περίπτωση προκαταβλητέων ή ετήσιων επενδυτικών ενισχύσεων, οι σταθμοί εκτίθενται καταρχήν σε υψηλούς κινδύνους εσόδων από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η επενδυτική ενίσχυση ή στήριξη διαφέρει από τη λειτουργική στήριξη, δεδομένου ότι παρέχει μέρος του επενδυτικού κόστους του έργου προτού τεθεί πράγματι σε λειτουργία και αρχίσει να παράγει αποτελέσματα. Παρότι οι επενδυτικές ενισχύσεις σπανίως εξετάζονται σε επίπεδο κρατών μελών, αναμένεται να καταστούν πιο σημαντικές στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΕ, όπως η νέα γραμμή χρηματοδότησης για διασυνοριακά έργα στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ).

Κατά τη λήψη απόφασης για τον σχεδιασμό της χρηματοδοτικής στήριξης, συνιστάται η έναρξη της συζήτησης από τον υφιστάμενο σχεδιασμό του καθεστώτος στήριξης στα εμπλεκόμενα κράτη μέλη, υπό την προϋπόθεση ότι τουλάχιστον ένα από τα συνεργαζόμενα μέρη εφαρμόζει εγχώριο καθεστώς για την τεχνολογία που εξετάζεται. Σε περίπτωση που δεν εφαρμόζεται τέτοιο καθεστώς στα συνεργαζόμενα κράτη, η πείρα των κρατών μελών με παρόμοια χαρακτηριστικά και στόχους θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα. Κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα στοιχεία σχεδιασμού, τα συνεργαζόμενα κράτη θα πρέπει να προσπαθούν να διασφαλίζουν την τακτική λειτουργία και συντήρηση του νέου σταθμού, να ελαχιστοποιούν το αναγκαίο κόστος στήριξης καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του, να περιορίζουν τον κίνδυνο υπερβολικής ή ανεπαρκούς αποζημίωσης, να μειώνουν τους οικονομικούς κινδύνους, γενικά, και να εξετάζουν τις επιπτώσεις του καθεστώτος στήριξης στους καταναλωτές.

Σε περίπτωση διασυνοριακής συνεργασίας, τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν τη μεταβλητή πριμοδότηση (είτε μονόδρομη είτε αμφίδρομη), όπως οι συμβάσεις επί διαφοράς. Ειδικότερα, οι συμβάσεις επί διαφοράς παρέχουν σταθερότητα των τιμών, ενώ ταυτόχρονα περιορίζουν τα υπερβολικά απροσδόκητα κέρδη που μπορούν να προκύψουν σε περίπτωση πολύ υψηλών τιμών της αγοράς. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε περίπτωση που συμμετέχουν δύο αγορές ηλεκτρικής ενέργειας με δύο διαφορετικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, περιπλέκεται ο υπολογισμός των πληρωμών στήριξης για τις ρυθμιστικές αρχές και πιθανώς αυξάνονται οι κίνδυνοι για τους επενδυτές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι αυξάνεται το διοικητικό κόστος και το κόστος της συναλλαγής, καθώς και οι πληρωμές αποζημιώσεων, οι οποίες δεν μπορούν να εκτιμηθούν εύκολα εκ των προτέρων. Για τον μετριασμό των εν λόγω κινδύνων, θα πρέπει, συνεπώς, να συμφωνείται εκ των προτέρων η αγορά αναφοράς μεταξύ των κρατών μελών. Εφόσον ξεπεραστούν οι εν λόγω φραγμοί, τα κοινά καθεστώτα στήριξης μπορούν να παρέχουν αποτελεσματικότερα και χαμηλότερα ποσά στήριξης για τυχόν αναγκαία επενδυτικά κενά των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε σχέση με τα εθνικά καθεστώτα στήριξης, μειώνοντας έτσι τα συνολικά ποσά στήριξης που χρηματοδοτούνται από τους φορολογούμενους κάθε κράτους μέλους.

Μολονότι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των δράσεων που μπορούν να διεξαχθούν από τα κράτη μέλη που εξετάζουν το ενδεχόμενο υλοποίησης έργων διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι φορείς υλοποίησης των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να έχουν πρόσβαση σε άλλες πηγές ανταγωνιστικής χρηματοδότησης, όπως τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΤΕπ ή η σύναψη συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με αγοραστές.

Σχεδιασμός διαδικασίας υποβολής προσφορών/δημοπρασίας

Γενικά, όσον αφορά τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ΕΕ, μειώνεται η σημασία των διοικητικά εγγυημένων σταθερών τιμών ή ποσοστώσεων, ενώ αυξάνονται οι δημοπρασίες. Υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές όσον αφορά τον σχεδιασμό των διαδικασιών υποβολής προσφορών/δημοπρασιών για τη χορήγηση στήριξης για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Τα σημαντικότερα στοιχεία σχεδιασμού είναι η τεχνολογία της δημοπρασίας, ο όγκος, το χρονοδιάγραμμα, το μέγεθος της προσφοράς, το είδος της στήριξης που καταβάλλεται, τα κριτήρια προεπιλογής και κατακύρωσης και εάν χρησιμοποιούνται προσφορές πολλαπλών ή μεμονωμένων στοιχείων.

Στην περίπτωση συνεργασίας, οι δημοπρασίες μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, κυρίως μονομερείς, αμοιβαίες και κοινές δημοπρασίες. Το είδος της δημοπρασίας που θα επιλεγεί θα επηρεάσει με τη σειρά του τον μηχανισμό στήριξης, π.χ. σε μονομερείς δημοπρασίες, θα εφαρμόζεται το καθεστώς στήριξης του συνεισφέροντος κράτους μέλους, δηλαδή θα αντιστοιχεί σε μονομερές άνοιγμα του καθεστώτος στήριξης σε έργα από το κράτος μέλος υποδοχής. Στις αμοιβαίες δημοπρασίες, και οι δύο χώρες ανοίγουν τα αντίστοιχα καθεστώτα στήριξης, ενώ στις κοινές δημοπρασίες σχεδιάζεται εξειδικευμένο καθεστώς στήριξης από τα συνεργαζόμενα μέρη ώστε να ευθυγραμμίζονται με όλες τις πτυχές του έργου συνεργασίας. Κατά γενικό κανόνα, το κράτος μέλος που καταβάλλει τις δαπάνες στήριξης θα πρέπει να λαμβάνει τα αντίστοιχα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να συνάπτουν διαφορετικές συμφωνίες όσον αφορά το χρονικό διάστημα για τη μεταφορά των επιτευγμάτων των στόχων και το αν η μεταβίβαση μεριδίων στο συνεισφέρον κράτος μέλος συνεχίζεται μετά το τέλος της περιόδου στήριξης έως το τέλος του κύκλου ζωής της εγκατάστασης από τεχνικής πλευράς. Αυτό θα έχει αντίκτυπο στον συνακόλουθο επιμερισμό του κόστους και των οφελών. Τα κράτη μέλη μπορούν, για παράδειγμα, να συμφωνήσουν ότι η εγκατάσταση θα αρχίσει να συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου της χώρας υποδοχής μετά τη λήξη της περιόδου στήριξης για την αντιστάθμιση της παροχής της τοποθεσίας και του γεγονότος ότι επιβαρύνεται με το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα.

Χρηματοδότηση της συνεργασίας

Εκτός από την επιλογή του μηχανισμού συνεργασίας και (κατά περίπτωση) την εναρμόνιση των στοιχείων σχεδιασμού του καθεστώτος στήριξης, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν σχετικά με τον τρόπο χρηματοδότησης της συνεργασίας και, ενδεχομένως, σχετικά με τον τρόπο ανάκτησης του κόστους της στήριξης (15). Οι κύριες επιλογές χρηματοδότησης είναι οι δημόσιες πηγές χρηματοδότησης (εθνικοί προϋπολογισμοί, χρηματοδοτικοί μηχανισμοί και ταμεία της ΕΕ), η επιβολή εισφορών στήριξης στους καταναλωτές ή οι υβριδικές μορφές, δηλαδή οι συνδυασμοί τους. Ενώ οι δημόσιες πηγές χρηματοδότησης αποτελούν ουσιαστικά αναδιανομή από όλους τους φορολογούμενους στους καταναλωτές ενέργειας, οι εισφορές αναδιανέμουν το κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, προσαυξάνοντας την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιλέξουν να χρηματοδοτήσουν μέρος του κόστους από μία πηγή, χρησιμοποιώντας παράλληλα διαφορετική πηγή για τα υπόλοιπα μέρη. Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2022 για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας (16) παρέχουν το πλαίσιο ώστε οι δημόσιες αρχές να στηρίζουν αποτελεσματικά τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και με ελάχιστες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

3   ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΟΦΕΛΟΥΣ ΩΣ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΜΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΟΦΕΛΟΥΣ

Στο πλαίσιο των έργων συνεργασίας, η ανάλυση κόστους-οφέλους εντοπίζει και συγκρίνει συστηματικά όλες τις επιπτώσεις, θετικές ή αρνητικές, επιδιωκόμενες ή μη, άμεσες ή έμμεσες, ενός δεδομένου έργου συνεργασίας. Η ανάλυση κόστους-οφέλους καλύπτει καταρχήν τον αντίκτυπο του έργου σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη.

Για να διαπιστωθεί αν ένα σχεδιαζόμενο έργο συνεργασίας αποφέρει καθαρά κοινωνικά οφέλη, το κόστος και τα οφέλη θα πρέπει να προσδιορίζονται, να προσδιορίζονται ποσοτικά και να σταθμίζονται μεταξύ τους. Όταν τα οφέλη υπερβαίνουν το κόστος για μια καθορισμένη χρονική περίοδο, προεξοφλημένο στην παρούσα αξία του, το έργο συνεργασίας έχει θετική καθαρή παρούσα αξία (στο εξής: ΚΠΑ) και θεωρείται επωφελές από κοινωνική, ολιστική άποψη.

Επιπλέον, η ΚΠΑ του έργου συγκρίνεται με εκείνη ενός εναλλακτικού έργου για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χωρίς συνεργασία (αντιπαράδειγμα). Το αντιπαράδειγμα θα πρέπει πρωτίστως να αποτελεί ρεαλιστική αναπαράσταση του πιθανού εναλλακτικού έργου των φορέων υλοποίησης του έργου για την επίτευξη των στόχων τους, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς και εθνικούς στόχους για το κλίμα και την ενέργεια, σε περίπτωση που δεν υλοποιηθεί η συνεργασία. Εάν η ΚΠΑ του έργου συνεργασίας είναι μεγαλύτερη από εκείνη του αντιπαραδείγματος, το έργο συνεργασίας θεωρείται επωφελές να επιδιωχθεί από συστημική άποψη και μπορούν να δρομολογηθούν περαιτέρω βήματα.

Προκειμένου να αποφασιστεί αν θα προχωρήσει ένα έργο συνεργασίας ή όχι, είναι απαραίτητη η ολοκληρωμένη ανάλυση κόστους-οφέλους.

Ως σημείο εκκίνησης για τη διενέργεια της ανάλυσης κόστους-οφέλους, τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη μπορούν να βασίζονται σε υφιστάμενες μεθοδολογίες και πρακτικές. Γενικά, αυτό περιλαμβάνει τον οδηγό για την ανάλυση κόστους-οφέλους επενδυτικών έργων της πολιτικής συνοχής 2014-2020 (17) και άλλες προσεγγίσεις, όπως η προσέγγιση για την οικονομική αποτίμηση επενδυτικών έργων που χρησιμοποιείται στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) (18). Όσον αφορά τα πάγια στοιχεία παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, παρέχεται σχετική καθοδήγηση στις αρχές της ανάλυσης κόστους-οφέλους για διασυνοριακά έργα ΑΠΕ στο πλαίσιο του ΜΣΕ, οι οποίες συνιστούν ένα ολοκληρωμένο αλλά διαχειρίσιμο σύνολο δεικτών (19). Για τα έργα ανάπτυξης δικτύου και για επενδυτικά έργα δικτύου, ο σημαντικότερος πόρος είναι η μεθοδολογία ανάλυσης κόστους-οφέλους για κόστους-οφέλους για ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα που χρησιμοποιείται για επενδυτικά έργα δικτύου σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/869 (ΔΕΔ-Ε) (20). Με βάση την εν λόγω μεθοδολογία, το ΕΔΔΣΜ-ηλ διενεργεί ανάλυση κόστους-οφέλους στο πλαίσιο της διαδικασίας ΔΠΑΔ. Για τις διασυνοριακές υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, ως σημείο εκκίνησης χρησιμοποιείται η καθιερωμένη μεθοδολογία ανάλυσης κόστους-οφέλους που αναπτύχθηκε από το ΕΔΔΣΜ-ηλ και εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Δείκτες ανάλυσης κόστους-οφέλους για πάγια στοιχεία παραγωγής

Για να διατηρηθεί το κόστος των συναλλαγών στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, τα συνεργαζόμενα μέρη εστιάζουν την ανάλυση κόστους-οφέλους στις σημαντικότερες κατηγορίες άμεσου και έμμεσου κόστους και οφέλους που απορρέουν από την πιθανή συνεργασία τους. Παρότι υπάρχουν ορισμένοι δείκτες που είναι πιθανό να συμπεριληφθούν σε όλες τις αναλύσεις κόστους-οφέλους, π.χ. το κόστος παραγωγής ενέργειας, τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένο βαθμό ελευθερίας να συμφωνήσουν από κοινού τις κατηγορίες κόστους και οφέλους που επιθυμούν να εξετάσουν. Κατά γενικό κανόνα, όσο πιο προηγμένη είναι η διαδικασία σχεδιασμού, τόσο πιο ολοκληρωμένη είναι η ανάλυση κόστους-οφέλους και ο κατάλογος των εξεταζόμενων δεικτών. Καταρχήν, συνιστάται στα συνεργαζόμενα μέρη να ξεκινήσουν με μια απλή και λιγότερο εκτενή ανάλυση κόστους-οφέλους, η οποία στη συνέχεια θα μπορεί να επεκταθεί σταδιακά με περισσότερους δείκτες όσο προχωρεί η διαδικασία.

Γενικά, κατά τη μετάβαση από την «απλή συνεργασία» σε πιο σύνθετες μορφές, π.χ. έργα που συνδυάζουν πάγια στοιχεία υποδομών και παραγωγής, η προσέγγιση της αξιολόγησης του κόστους και των οφελών της συνεργασίας θα επεκτείνεται επίσης ολοένα και περισσότερο και θα καλύπτει πρόσθετους και διαφορετικούς δείκτες.

Οι δαπάνες στήριξης δεν πρέπει να περιλαμβάνονται στην ανάλυση κόστους-οφέλους, δεδομένου ότι συνιστούν καθαρή κοινωνική μεταφορά, ωστόσο, συνιστάται θερμά ο ποσοτικός προσδιορισμός τους ήδη στο στάδιο της ανάλυσης κόστους-οφέλους (21).

Περιορισμοί στην ανάλυση κόστους-οφέλους

Μολονότι η ανάλυση κόστους-οφέλους είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφασιστεί αν θα προχωρήσει το σχέδιο συνεργασίας ή όχι, θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει ορισμένα σημαντικά όρια τα οποία θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συνεργαζόμενα μέρη. Όπως περιγράφεται ανωτέρω, η ανάλυση κόστους-οφέλους θα πρέπει να επιτύχει την ισορροπία μεταξύ του περιορισμού της πολυπλοκότητας και του κόστους της συναλλαγής σε διαχειρίσιμο επίπεδο, επιδιώκοντας παράλληλα τη συμπερίληψη όλων των σχετικών παραγόντων. Αυτό μπορεί να αποτελεί πρόκληση, ιδίως εάν το έργο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Ως εκ τούτου, καθίσταται απαραίτητη η χρήση παραδοχών και αξιολογικών κρίσεων.

Τέλος, η ανάλυση κόστους-οφέλους δεν θα παράσχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις του έργου στις διάφορες ομάδες ενδιαφερομένων. Παρά τη θετική ΚΠΑ, είναι δυνατόν, ακόμη και πιθανό, να μην είναι όλοι οι θιγόμενοι παράγοντες σε καλύτερη θέση σε σχέση με το έργο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά το επόμενο βήμα, τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών.

4   ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΠΙΜΕΡΙΣΜΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΟΦΕΛΟΥΣ

Τα έργα διασυνοριακής συνεργασίας παράγουν συνήθως ένα μοναδικό φάσμα κόστους και οφελών που κατανέμεται ασύμμετρα. Χρησιμοποιώντας την προσέγγιση της ανάλυσης κόστους-οφέλους, τα συνεργαζόμενα μέρη μπορούν να καθορίσουν αν ένα έργο είναι επωφελές από κοινωνική άποψη και, ως εκ τούτου, αξίζει, καταρχήν, να υλοποιηθεί. Ωστόσο, στις αναλύσεις κόστους-οφέλους δεν διατυπώνονται δηλώσεις σχετικά με τις διανεμητικές επιπτώσεις μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, καθώς και μεταξύ των επιμέρους ενδιαφερόμενων μερών.

Η χρήση των μηχανισμών συνεργασίας αποφέρει οφέλη, όπως η μείωση του κόστους συμμόρφωσης με τους στόχους. Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα αυτά ενδέχεται να κατανεμηθούν άνισα μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών μελών. Αυτό ουσιαστικά δημιουργεί πρόβλημα στην κατανομή των οφελών και η πρόκληση έγκειται στην εξεύρεση λύσης στο πρόβλημα της κατανομής κατά τρόπο ώστε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη να μπορούν να συμμετέχουν στα οφέλη της συνεργασίας και η κατανομή να εξετάζεται μόνο για τα συνεργαζόμενα μέρη, αντικατοπτρίζοντας τη συνεισφορά κάθε μέρους. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κεντρική αγορά για την κατανομή αυτή, τα συνεργαζόμενα μέρη πρέπει να διαπραγματευτούν μια προσέγγιση επιμερισμού του κόστους ή να υιοθετήσουν έναν μηχανισμό κατανομής των οφελών σύμφωνα με κριτήρια, κανόνες ή μαθηματικούς τύπους που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων.

Συνολικά, οι συνεργαζόμενες χώρες θα πρέπει να απαντήσουν σε δύο βασικά ερωτήματα. Πρώτον, με ποιον χρηματοδοτικό μηχανισμό και σε ποια τιμή θα συνεισφέρει η συνεισφέρουσα χώρα στο κόστος στήριξης του έργου; Δεύτερον, εάν και με ποιον μηχανισμό θα αποζημιώσει η συνεισφέρουσα χώρα τη χώρα υποδοχής για το κόστος που προκύπτει σε εγχώριο επίπεδο; Και τα δύο αυτά ερωτήματα έχουν άμεσες επιπτώσεις στον επιμερισμό του κόστους και των οφελών που προκύπτει, όπου συνήθως το ένα μέρος αποζημιώνει το άλλο.

Ωστόσο, η υποκείμενη λογική της αποζημίωσης είναι απλή, υποδεικνύοντας ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη που επιβαρύνονται με δαπάνες αλλά δεν επωφελούνται (επαρκώς) από το έργο συνεργασίας θα πρέπει να αποζημιώνονται αναλόγως. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες περιπτώσεις επιμερισμού του κόστους ή αποζημίωσης έχουν περιοριστεί στις υποδομές δικτύου όπου υπάρχουν διαθέσιμες συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές από τον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) (22), ενώ ο επιμερισμός των οφελών και του κόστους από τα πάγια στοιχεία παραγωγής βασίζεται σε μια επιλεκτική και ρεαλιστική προσέγγιση για τον προσδιορισμό του βασικού κόστους και οφέλους που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. Τα βασικά στοιχεία που εξετάζονται είναι συνήθως το κόστος στήριξης και τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ σε επίπεδο κράτους μέλους. Στη συνέχεια, η αποζημίωση που προκύπτει συμφωνείται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης των βασικών συμμετεχόντων μερών και/ή των εκπροσώπων τους.

Αρχές για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους

Ο επιμερισμός κόστους-οφέλους θα πρέπει να βασίζεται στη δικαιοσύνη, δηλαδή κανένα μέρος δεν θα λαμβάνει δυσανάλογο όφελος/δεν θα επιβαρύνεται με δυσανάλογο κόστος λόγω της συνεργασίας που μπορεί να επιτευχθεί με την αποζημίωση όλων των μερών ανάλογα με τη συνεισφορά τους, στη δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής, δηλαδή στη μείωση της πολυπλοκότητας και, ως εκ τούτου, του κόστους της συναλλαγής, σε διαχειρίσιμο ποσό περιορίζοντας τα μέρη και τις κατηγορίες κόστους και οφέλους στις σημαντικότερες κατηγορίες, και στη συνεκτίμηση του πραγματικού κόστους και οφέλους (και στη συμφωνία των πιθανών ρυθμίσεων που αποκλίνουν από αυτά μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο).

Εκτός από το να λαμβάνουν υπόψη τις τρεις προαναφερθείσες αρχές, τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει ιδανικά να έχουν μακροπρόθεσμη προοπτική και να μην αξιολογούν μόνο τα βραχυπρόθεσμα, αλλά και τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της συνεργασίας.

Ενδιαφερόμενα μέρη που επηρεάζονται

Γενικά, η συνολική ώθηση για έργα συνεργασίας θα προέρχεται από τις κυβερνήσεις. Ως εκ τούτου, αναμένεται τελικά να επιθυμούν την επίτευξη συνολικού καθαρού οφέλους από τη συνεργασία (συμπεριλαμβανομένων όλων των συνιστωσών παγίων στοιχείων). Για τα περισσότερα έργα διασυνοριακής συνεργασίας, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα κράτη μέλη ή οι τρίτες χώρες επωμίζονται το υψηλότερο κόστος και λαμβάνουν την πλειονότητα των οφελών. Ως εκ τούτου, αποτελούν τα φυσικά διαπραγματευόμενα μέρη και θα εκπροσωπούν εξ ορισμού τα ενδιαφερόμενα μέρη τους.

Παρότι το έργο συνεργασίας ενδέχεται να επηρεάσει μεγαλύτερο αριθμό ενδιαφερόμενων μερών, είναι πιθανό μόνο λίγοι να επωμιστούν σημαντικές επιπτώσεις. Τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη που επηρεάζονται από έργα συνεργασίας είναι τα κράτη μέλη/τρίτες χώρες (που εκπροσωπούν τους πολίτες τους, δηλαδή τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας), οι φορείς ανάπτυξης πάγιων στοιχείων παραγωγής, οι ΔΣΜ ή άλλοι φορείς υλοποίησης έργων υποδομής (π.χ. στην περίπτωση υβριδικών έργων και ορισμένες φορές σε υπεράκτια έργα με ακτινωτή σύνδεση) και οι ΕΡΑ. Συνιστάται επίσης η προορατική και έγκαιρη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην προετοιμασία έργων συνεργασίας.

Για την απλούστευση των διαπραγματεύσεων και τη διατήρηση του κόστους της συναλλαγής σε χαμηλό επίπεδο, τα συνεργαζόμενα μέρη θα πρέπει, ωστόσο, να διατηρήσουν τον αριθμό των μερών που συμμετέχουν στις πραγματικές διαπραγματεύσεις σε όσο το δυνατόν χαμηλότερο επίπεδο, ειδικότερα όταν πρόκειται για λιγότερο πολύπλοκα πλαίσια. Συνήθως, θα πρέπει να συμμετέχουν εκπρόσωποι των εθνικών κυβερνήσεων. Άλλοι εθνικοί ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να συμμετέχουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις ή σε παράλληλες διαδικασίες σε εθνικό επίπεδο.

Ενδέχεται να συμπεριλαμβάνονται και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, για παράδειγμα, εάν ανέλθουν σε συγκεκριμένο όριο, π.χ. ένα ορισμένο ποσοστό του συνολικού καθαρού κόστους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το έργο συνεργασίας μπορεί να επηρεάζει ενδιαφερόμενα μέρη σε τρίτες χώρες τα οποία ενδεχομένως πρέπει να ληφθούν υπόψη στη διαδικασία.

Παράμετροι που αφορούν τον επιμερισμό του κόστους στήριξης και τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ

Τα συνεργαζόμενα μέρη θα πρέπει τελικά να συμφωνήσουν έναν μηχανισμό επιμερισμού που θα κατανέμει τα οφέλη της συνεργασίας. Τα μοντέλα επιμερισμού του κόστους και των οφελών θα διαφέρουν κυρίως ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται το κόστος στήριξης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις συνεργασίας, το κόστος στήριξης κατανέμεται μεταξύ της συνεισφέρουσας χώρας και της χώρας υποδοχής. Ωστόσο, ενδέχεται επίσης να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες το κόστος στήριξης βαρύνει μονομερώς τη συνεισφέρουσα χώρα. Εάν το κράτος υποδοχής ενδιαφέρεται να διατηρήσει μέρος των στατιστικών οφελών των ΑΠΕ προκειμένου να επιτύχει τον δικό του στόχο, το συνεισφέρον κράτος και το κράτος υποδοχής θα μπορούσαν να συμφωνήσουν να συνεισφέρουν αμφότερα στο κόστος στήριξης. Για την αποζημίωση της χώρας υποδοχής για κάθε κόστος που προκύπτει σε τοπικό επίπεδο, π.χ. το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα, τα μερίδια ΑΠΕ που λαμβάνει θα πρέπει να υπερβαίνουν το μερίδιο του κόστους στήριξης που συνεισέφερε. Από την άλλη πλευρά, μπορούν επίσης να ληφθούν υπόψη τα οφέλη που προκύπτουν σε τοπικό επίπεδο, όπως τα οφέλη για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Αναλογική προσέγγιση

Ο βαθμός στον οποίο το συνεισφέρον μέρος συνεισφέρει στις πληρωμές στήριξης καθορίζει στη συνέχεια το μερίδιο των στατιστικών οφελών των ΑΠΕ που μεταβιβάζονται. Σύμφωνα με την εν λόγω αναλογική προσέγγιση, ένα κράτος μέλος που καταβάλλει το ήμισυ του κόστους στήριξης θα λάβει επίσης το ήμισυ των στατιστικών οφελών των ΑΠΕ. Αυτό μπορεί να προσαρμοστεί σε περίπτωση που υπάρχουν άλλοι δείκτες κόστους ή οφέλους τους οποίους θεωρούν σημαντικούς τα συνεργαζόμενα μέρη.

Προσέγγιση σταθερής πριμοδότησης μεταβίβασης

Εναλλακτικά, οι συνεργαζόμενες χώρες μπορεί να θεωρήσουν ότι εξυπηρετεί περισσότερο να συμφωνήσουν μια τιμή μεταβίβασης. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος μέλος υποδοχής θα προσθέτει μια σταθερή πριμοδότηση ανά μεταβιβαζόμενη στατιστική μονάδα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, π.χ. EUR ανά kWh, για την ανάκτηση του οικείου (έμμεσου) κόστους. Η πριμοδότηση θα πρέπει να βαρύνει είτε το συνεισφέρον κράτος μέλος είτε απευθείας τον φορέα υλοποίησης του έργου και μπορεί επίσης να αφορά συγκεκριμένη τεχνολογία.

| Φυσική έναντι εικονικής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε έργα συνεργασίας

  Τα έργα συνεργασίας διακρίνονται επίσης από το αν προϋποθέτουν τη φυσική μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας ή όχι. Ειδικά οι χώρες που επιθυμούν να αυξήσουν τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή τους ασφάλεια ενδέχεται να θεωρούν ελκυστική τη φυσική μεταφορά. Επίσης, μπορεί να αυξήσει τη δημόσια αποδοχή του σχεδίου συνεργασίας στη συνεισφέρουσα χώρα και να καταστήσει το έργο πιο «απτό». Ωστόσο, η φυσική μεταφορά ενδέχεται να μην αποτελεί πάντα επιλογή, καθώς θέτει συγκεκριμένες τεχνικές προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν επαρκή διασύνδεση και υποδομές δικτύων μεταξύ των συνεργαζόμενων χωρών. Η απαίτηση φυσικής μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να καταστεί περίπλοκη όταν οι συνεργαζόμενες χώρες δεν είναι γειτονικές, καθώς θα πρέπει να συμπεριληφθούν άλλες χώρες στον σχεδιασμό και τη διαπραγμάτευση της συνεργασίας. Ως εκ τούτου, πολλές χώρες θεωρούν ευκολότερο να μην ζητούν τη φυσική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ της μη απαίτησης φυσικής μεταφοράς είναι ότι οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται ολοένα και περισσότερο μέσω της διασύνδεσης των αγορών. Σύμφωνα με τη λογική αυτή, η φυσική μεταφορά θα μπορούσε να επηρεάσει τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή την αποτελεσματικότερη χρήση της διασυνοριακής δυναμικότητας. Όσον αφορά τα κοινά έργα με τρίτες χώρες, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 11 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτεί επαρκή δυναμικότητα διασύνδεσης προκειμένου η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια να καταλογίζεται στο μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές του κράτους μέλους (23). |
| --- |

Φυσική έναντι εικονικής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε έργα συνεργασίας

Τα έργα συνεργασίας διακρίνονται επίσης από το αν προϋποθέτουν τη φυσική μεταφορά της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας ή όχι. Ειδικά οι χώρες που επιθυμούν να αυξήσουν τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή τους ασφάλεια ενδέχεται να θεωρούν ελκυστική τη φυσική μεταφορά. Επίσης, μπορεί να αυξήσει τη δημόσια αποδοχή του σχεδίου συνεργασίας στη συνεισφέρουσα χώρα και να καταστήσει το έργο πιο «απτό». Ωστόσο, η φυσική μεταφορά ενδέχεται να μην αποτελεί πάντα επιλογή, καθώς θέτει συγκεκριμένες τεχνικές προκλήσεις, οι οποίες απαιτούν επαρκή διασύνδεση και υποδομές δικτύων μεταξύ των συνεργαζόμενων χωρών. Η απαίτηση φυσικής μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να καταστεί περίπλοκη όταν οι συνεργαζόμενες χώρες δεν είναι γειτονικές, καθώς θα πρέπει να συμπεριληφθούν άλλες χώρες στον σχεδιασμό και τη διαπραγμάτευση της συνεργασίας. Ως εκ τούτου, πολλές χώρες θεωρούν ευκολότερο να μην ζητούν τη φυσική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα άλλο επιχείρημα υπέρ της μη απαίτησης φυσικής μεταφοράς είναι ότι οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας συνδέονται ολοένα και περισσότερο μέσω της διασύνδεσης των αγορών. Σύμφωνα με τη λογική αυτή, η φυσική μεταφορά θα μπορούσε να επηρεάσει τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή την αποτελεσματικότερη χρήση της διασυνοριακής δυναμικότητας. Όσον αφορά τα κοινά έργα με τρίτες χώρες, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 11 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτεί επαρκή δυναμικότητα διασύνδεσης προκειμένου η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια να καταλογίζεται στο μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές του κράτους μέλους (23).

Οριακές συνθήκες

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην κατανομή του κόστους και των οφελών σε έργα συνεργασίας για τις ΑΠΕ και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Πρέπει να προσδιορίζονται τυχόν οριακές συνθήκες που επηρεάζουν τη λειτουργία του έργου και την ενσωμάτωσή του στο ευρύτερο ενεργειακό σύστημα, δεδομένου ότι θα επηρεάσουν τους δείκτες κόστους και οφέλους.

Μηχανισμός συνεργασίας και πληρωμές στήριξης: Εκτός από τον μηχανισμό συνεργασίας που επιλέγεται, ένας καθοριστικός παράγοντας είναι το δυνητικό κόστος για τις πληρωμές στήριξης. Μολονότι το κόστος στήριξης μπορεί να παραβλέπεται από κοινωνική άποψη, καθώς συνιστά απλή μεταβίβαση από ένα μέρος σε άλλο (π.χ. από την κυβέρνηση στον φορέα υλοποίησης του έργου), διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όταν προγραμματίζεται η μεταβίβαση μεριδίων ΑΠΕ.

Επιλογή της τοποθεσίας και καθεστώς σύνδεσης με το δίκτυο: Η διαδικασία επιλογής της τοποθεσίας και το καθεστώς σύνδεσης με το δίκτυο έχουν επίσης σημαντικές επιπτώσεις στην αρχική κατανομή του κόστους και των οφελών και στην ανάγκη αποζημίωσης, καθώς το σχετικό κόστος είτε θα βαρύνει τους ΔΣΜ και θα εμφανίζεται στα τιμολόγια του δικτύου, είτε θα περιλαμβάνεται στην προσφορά που υποβάλλεται σε δημοπρασία και θα χρηματοδοτείται από το καθεστώς στήριξης και, ως εκ τούτου, από τους φορολογούμενους. Αυτό έχει επιπτώσεις στο μέρος που θα πρέπει να αποζημιωθεί.

Τύπος πληρωμής στήριξης: Ανάλογα με τον τύπο της πληρωμής στήριξης, δηλαδή σταθερή πριμοδότηση ή μεταβλητή πριμοδότηση, το κόστος στήριξης των ΑΠΕ είναι σαφές εξαρχής ή εξαρτάται από την εξέλιξη των τιμών της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα υποδοχής ή των χωρών που έχουν συμφωνηθεί από τα συνεργαζόμενα μέρη. Οι πληρωμές μπορεί επίσης να διαφέρουν μεταξύ μεμονωμένων σταθμών που αποτελούν μέρος του κοινού έργου, εάν χορηγούνται διαφορετικά ποσοστά στήριξης. Οι διαφορές αυτές θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την κατανομή των τιμών για συγκεκριμένα στατιστικά οφέλη ΑΠΕ.

Πρακτική εφαρμογή του επιμερισμού κόστους-οφέλους

Στο γράφημα 1 παρουσιάζονται συνοπτικά τα συγκεκριμένα βήματα για την εφαρμογή του επιμερισμού κόστους-οφέλους για έργα συνεργασίας που επικεντρώνονται σε πάγια στοιχεία παραγωγής. Τα βήματα αυτά αναλύονται πιο λεπτομερώς στις ακόλουθες ενότητες.

Image 1

Γράφημα 1

Βήματα επιμερισμού κόστους-οφέλους για πάγια στοιχεία παραγωγής

Βήμα 1: Επανεξέταση της αρχικής ανάλυσης κόστους-οφέλους

Η ενδελεχής ανάλυση κόστους-οφέλους από κοινωνική άποψη αποτελεί προϋπόθεση για την κατανομή του κόστους και των οφελών μεταξύ των κρατών μελών και άλλων μερών. Ωστόσο, ενδέχεται να μην επαρκεί ως βάση για τη διαπραγμάτευση της διανομής τους. Ως εκ τούτου, η διενεργηθείσα ανάλυση κόστους-οφέλους θα πρέπει να επανεξετάζεται και να επεκτείνεται. Οι συνεργαζόμενες χώρες ξεκινούν από τον κατάλογο κόστους και οφέλους που προσδιορίζονται στην ανάλυση κόστους-οφέλους και προσθέτουν το κόστος στήριξης. Θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο να προσθέσουν περαιτέρω δείκτες κόστους και οφέλους που θα επηρεάσουν την αρχική διανομή του κόστους και των οφελών ανά ενδιαφερόμενο μέρος που επανεξετάζεται.

Προκειμένου να διατηρηθεί η συνοχή με τις σημαντικότερες επιπτώσεις που εντοπίστηκαν, ο επιμερισμός του κόστους και των οφελών θα πρέπει να βασίζεται όσο το δυνατόν περισσότερο στην ανάλυση κόστους-οφέλους και στις βασικές οριακές συνθήκες που τηρούνται. Για τεχνικούς ή κανονιστικούς λόγους και τις λεπτομέρειες της δημιουργίας του έργου, το κόστος και τα οφέλη θα κατανέμονται αρχικά στο ένα ή το άλλο μέρος. Αυτά τα καθαρά κόστη και οφέλη ανά ενδιαφερόμενο μέρος που προσδιορίζονται στην ανάλυση κόστους-οφέλους θα χρησιμεύουν ως αφετηρία για τυχόν περαιτέρω εκτιμήσεις. Μετά την κατανόηση της αρχικής κατανομής του κόστους και των οφελών, θα πρέπει να συμφωνείται μια συντονισμένη προσέγγιση για την ανακατανομή τους μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών, με κάθε συνεργαζόμενη χώρα να έχει την ελευθερία να ανακατανείμει τις εθνικές δαπάνες σύμφωνα με τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

Στον ακόλουθο πίνακα απαριθμούνται οι δείκτες κόστους και οφέλους, τα επηρεαζόμενα μέρη και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσαν να προσαρμοστούν ή να εισαχθούν οι δείκτες αυτοί κατά τη μετάβαση από την ανάλυση κόστους-οφέλους στον επιμερισμό κόστους-οφέλους. Η απλούστερη προσέγγιση είναι η εκκίνηση από την αρχική ανάλυση κόστους-οφέλους και η απλή αντικατάσταση του κόστους παραγωγής με το κόστος στήριξης.

| Δείκτης κόστους/οφέλους | Επηρεαζόμενο μέρος | Αποτέλεσμα |
| --- | --- | --- |
| Κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες (CAPEX/OPEX) παραγωγής | Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής | Οι δαπάνες CAPEX/OPEX για την παραγωγή βαρύνουν αρχικά τον φορέα υλοποίησης του έργου παγίων στοιχείων παραγωγής και συνήθως αναχρηματοδοτούνται μέσω εσόδων από την αγορά και/ή πληρωμών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης. |
| Έσοδα από την αγορά | Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής | Ανάλογα με τη ρύθμιση της αγοράς, ο φορέας υλοποίησης του έργου θα κερδίσει έσοδα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. |
| Πληρωμές στο πλαίσιο της στήριξης | Κράτη / Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής | Οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επωφελούνται συνήθως από τις πληρωμές στο πλαίσιο της στήριξης. Καταρχήν, εφαρμόζεται το σύστημα χρηματοδότησης του κράτους στο οποίο βρίσκεται ο σταθμός. Ο πιθανός επιμερισμός των πληρωμών στήριξης μεταξύ των κρατών δεν αποτελεί αποτέλεσμα ανακατανομής με βάση την αγορά, αλλά θεμελιώδη απόφαση στο πλαίσιο της προσέγγισης της συνεργασίας. |
| Επίτευξη στόχου ΑΠΕ | Κράτη μέλη | Αρχικά, τα επιτεύγματα των στόχων ΑΠΕ κατανέμονται στο κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται ο σταθμός. Όπως και στις πληρωμές στήριξης, η κατανομή των επιτευγμάτων των στόχων ΑΠΕ με τη μορφή στατιστικών οφελών των ΑΠΕ θα είναι αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών. |
| Επιπτώσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας (χονδρική τιμή αγοράς) | Κράτη | Τα έργα συνεργασίας ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στις οικείες ζώνες προσφοράς. Αυτό με τη σειρά του έχει αντίκτυπο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές. Παρότι είναι απίθανο να αντισταθμιστούν οι επιπτώσεις αυτές, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος των πολιτικών εκτιμήσεων για ένα έργο συνεργασίας. |
| Εκπομπές CO2 και άλλες εκπομπές | Κράτη | Μεταβολές στα επίπεδα εκπομπών CO2 και άλλων εκπομπών λόγω του έργου συνεργασίας. |
| Αξιοποίηση του δυναμικού των ΑΠΕ | Κράτη | Το κράτος στο οποίο βρίσκεται η συνεργατική εγκατάσταση ενδέχεται να έχει λιγότερες δυνατότητες να επιτύχει τους εγχώριους στόχους. |
| Αναβολή επενδύσεων για πρόσθετη δυναμικότητας παραγωγής ΑΠΕ | Κράτη | Αναβολή άλλων (εγχώριων) έργων λόγω της συμμετοχής στο σχέδιο συνεργασίας. |
| Πρόσθετες επιπτώσεις | Κράτη | Ενδέχεται να υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις, όπως οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην καινοτομία κ.λπ. Ανάλογα με τη φύση τους, οι εν λόγω πρόσθετες επιπτώσεις ενδέχεται να είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά, αλλά θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στις πολιτικές διαπραγματεύσεις. |
| Κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες (CAPEX/OPEX) υποδομών | ΔΣΜ | Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ΔΣΜ είναι υπεύθυνοι για την προχρηματοδότηση του παγίου στοιχείου υποδομής, συμπεριλαμβανομένης της χερσαίας σύνδεσης και της χερσαίας ενίσχυσης. Οι δαπάνες CAPEX/OPEX για τις υποδομές περιλαμβάνουν το κόστος διασύνδεσης και δυνητικά το κόστος σύνδεσης με το δίκτυο. Κατανεμήθηκαν αρχικά σε έναν ή σε περισσότερους ΔΣΜ, αναχρηματοδοτούνται μέσω μισθωμάτων συμφόρησης και τελών δικτύου στις αντίστοιχες ζώνες/χώρες υποβολής της προσφοράς. |
| Μισθώματα συμφόρησης | ΔΣΜ | Ανάλογα με τη ρύθμιση της αγοράς, ενδέχεται να προκύψουν κέρδη με τη μορφή μισθωμάτων συμφόρησης. |
| Πρόσθετες αναδιανομές ή αποθεματικά αναδιανομής | ΔΣΜ | Οι ΔΣΜ μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν την αναδιανομή ως αποτέλεσμα του έργου συνεργασίας. Το κόστος αναδιανομής ανακτάται από τον ΔΣΜ μέσω των τιμολογίων του δικτύου. |
| Πρόσθετες επιπτώσεις, όπως επιπτώσεις στην ευελιξία του συστήματος ή αναβολή των επενδύσεων σε υποδομές | ΔΣΜ | Θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις στην ευελιξία του συστήματος ή επιπτώσεις όπως η αναβολή των ενισχύσεων των υποδομών. |

Δείκτης κόστους/οφέλους

Επηρεαζόμενο μέρος

Αποτέλεσμα

Κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες (CAPEX/OPEX) παραγωγής

Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής

Οι δαπάνες CAPEX/OPEX για την παραγωγή βαρύνουν αρχικά τον φορέα υλοποίησης του έργου παγίων στοιχείων παραγωγής και συνήθως αναχρηματοδοτούνται μέσω εσόδων από την αγορά και/ή πληρωμών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης.

Έσοδα από την αγορά

Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής

Ανάλογα με τη ρύθμιση της αγοράς, ο φορέας υλοποίησης του έργου θα κερδίσει έσοδα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Πληρωμές στο πλαίσιο της στήριξης

Κράτη / Φορείς υλοποίησης έργων παγίων στοιχείων παραγωγής

Οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επωφελούνται συνήθως από τις πληρωμές στο πλαίσιο της στήριξης. Καταρχήν, εφαρμόζεται το σύστημα χρηματοδότησης του κράτους στο οποίο βρίσκεται ο σταθμός. Ο πιθανός επιμερισμός των πληρωμών στήριξης μεταξύ των κρατών δεν αποτελεί αποτέλεσμα ανακατανομής με βάση την αγορά, αλλά θεμελιώδη απόφαση στο πλαίσιο της προσέγγισης της συνεργασίας.

Επίτευξη στόχου ΑΠΕ

Κράτη μέλη

Αρχικά, τα επιτεύγματα των στόχων ΑΠΕ κατανέμονται στο κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται ο σταθμός. Όπως και στις πληρωμές στήριξης, η κατανομή των επιτευγμάτων των στόχων ΑΠΕ με τη μορφή στατιστικών οφελών των ΑΠΕ θα είναι αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών.

Επιπτώσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας (χονδρική τιμή αγοράς)

Κράτη

Τα έργα συνεργασίας ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στις οικείες ζώνες προσφοράς. Αυτό με τη σειρά του έχει αντίκτυπο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές. Παρότι είναι απίθανο να αντισταθμιστούν οι επιπτώσεις αυτές, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος των πολιτικών εκτιμήσεων για ένα έργο συνεργασίας.

Εκπομπές CO2 και άλλες εκπομπές

Κράτη

Μεταβολές στα επίπεδα εκπομπών CO2 και άλλων εκπομπών λόγω του έργου συνεργασίας.

Αξιοποίηση του δυναμικού των ΑΠΕ

Κράτη

Το κράτος στο οποίο βρίσκεται η συνεργατική εγκατάσταση ενδέχεται να έχει λιγότερες δυνατότητες να επιτύχει τους εγχώριους στόχους.

Αναβολή επενδύσεων για πρόσθετη δυναμικότητας παραγωγής ΑΠΕ

Κράτη

Αναβολή άλλων (εγχώριων) έργων λόγω της συμμετοχής στο σχέδιο συνεργασίας.

Πρόσθετες επιπτώσεις

Κράτη

Ενδέχεται να υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις, όπως οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην καινοτομία κ.λπ. Ανάλογα με τη φύση τους, οι εν λόγω πρόσθετες επιπτώσεις ενδέχεται να είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά, αλλά θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στις πολιτικές διαπραγματεύσεις.

Κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες (CAPEX/OPEX) υποδομών

ΔΣΜ

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ΔΣΜ είναι υπεύθυνοι για την προχρηματοδότηση του παγίου στοιχείου υποδομής, συμπεριλαμβανομένης της χερσαίας σύνδεσης και της χερσαίας ενίσχυσης. Οι δαπάνες CAPEX/OPEX για τις υποδομές περιλαμβάνουν το κόστος διασύνδεσης και δυνητικά το κόστος σύνδεσης με το δίκτυο. Κατανεμήθηκαν αρχικά σε έναν ή σε περισσότερους ΔΣΜ, αναχρηματοδοτούνται μέσω μισθωμάτων συμφόρησης και τελών δικτύου στις αντίστοιχες ζώνες/χώρες υποβολής της προσφοράς.

Μισθώματα συμφόρησης

ΔΣΜ

Ανάλογα με τη ρύθμιση της αγοράς, ενδέχεται να προκύψουν κέρδη με τη μορφή μισθωμάτων συμφόρησης.

Πρόσθετες αναδιανομές ή αποθεματικά αναδιανομής

ΔΣΜ

Οι ΔΣΜ μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν την αναδιανομή ως αποτέλεσμα του έργου συνεργασίας. Το κόστος αναδιανομής ανακτάται από τον ΔΣΜ μέσω των τιμολογίων του δικτύου.

Πρόσθετες επιπτώσεις, όπως επιπτώσεις στην ευελιξία του συστήματος ή αναβολή των επενδύσεων σε υποδομές

ΔΣΜ

Θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις στην ευελιξία του συστήματος ή επιπτώσεις όπως η αναβολή των ενισχύσεων των υποδομών.

Προκειμένου να απλουστευτούν οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, τα διαπραγματευόμενα μέρη θα πρέπει να προσπαθήσουν να διατηρούν τον κατάλογο των δεικτών που πρέπει να συνυπολογίζονται στον επιμερισμό του κόστους και των οφελών σε διαχειρίσιμο ποσό. Οι σημαντικότεροι δείκτες για τις συνεργαζόμενες χώρες είναι το κόστος στήριξης, καθώς και τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ. Τα συνεργαζόμενα μέρη έχουν την ελευθερία να συμπεριλάβουν περαιτέρω επιπτώσεις ή να τις καταστήσουν θέμα στις διαπραγματεύσεις σε περίπτωση που αναμένουν ότι θα είναι σημαντικές από την άποψη του αντικτύπου ή της πολιτικής βαρύτητας.

Βήμα 2: Κατανομή του κόστους και των οφελών στις συμμετέχουσες χώρες

Στο επόμενο βήμα, οι συνεργαζόμενες χώρες προβαίνουν στην κατανομή όλων των δαπανών και οφελών, συμπεριλαμβανομένου του κόστους στήριξης, μεταξύ τους σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης κόστους-οφέλους και ανάλογα κυρίως με τον τόπο στον οποίο υλοποιούνται/βρίσκονται οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ (με τη χώρα υποδοχής να επωμίζεται την πλειονότητα των έμμεσων επιπτώσεων). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ενδέχεται να επηρεαστούν και άλλες χώρες που δεν είναι ούτε χώρες υποδοχής ούτε συνεισφέρουσες χώρες, π.χ. από ζητήματα συμφόρησης του δικτύου. Στις περιπτώσεις αυτές, η συμφωνία επιμερισμού κόστους-οφέλους μπορεί να επεκταθεί και στις εν λόγω χώρες.

Το είδος του κανόνα κατανομής επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την επιλογή του καθεστώτος στήριξης. Οι συνεργαζόμενες χώρες μπορούν να συμφωνήσουν να δημιουργήσουν ένα κοινό ταμείο/καθεστώς ή να επεκτείνουν ένα από τα εθνικά καθεστώτα στήριξης ενός από τα συνεργαζόμενα κράτη για τη διαχείριση των ροών πληρωμών στήριξης στο έργο συνεργασίας και να θεσπίσουν μια τιμή μεταβίβασης ως αποζημίωση. Σε περίπτωση κοινού καθεστώτος στήριξης, οι συνεργαζόμενες χώρες είναι φυσικό ότι θα συστήσουν κοινό ταμείο. Αντιθέτως, οι στατιστικές μεταβιβάσεις και τα κοινά έργα ευνοούν περισσότερο τις αποζημιώσεις μέσω των τιμών μεταβίβασης. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει τελικά να συμφωνήσουν αν θα κατανείμουν πρώτα όλες τις νέες εγκαταστάσεις σε μία χώρα ή αν θα τις «διανείμουν» σύμφωνα με ποια χώρα επιβαρύνεται με το κόστος στήριξης. Σε περίπτωση που δεν έχει αποφασιστεί ακόμη η τελική τοποθεσία των εγκαταστάσεων προκύπτει πρόσθετη δυσκολία, οπότε η τελική κατανομή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Σε κάθε περίπτωση, συνιστάται οι κυβερνήσεις να συμφωνούν ήδη σχετικά με τους γενικούς όρους της κατανομής εκ των προτέρων και να προβαίνουν σε εκ των υστέρων προσαρμογή.

Βήμα 3: Κατανομή του κόστους σε μονάδες παραγόμενης ενέργειας

Με βάση την ανάλυση κόστους-οφέλους που καθορίζει την προβλεπόμενη συνολική παραγωγή ενέργειας (σε GWh), τα συνεργαζόμενα κράτη προβαίνουν στην κατανομή του κόστους σε μονάδες παραγόμενης ενέργειας. Πρώτον, θα πρέπει να αθροίσουν όλα τα κόστη και τα οφέλη για καθένα από τα συνεργαζόμενα μέρη, με αποτέλεσμα το συνολικό καθαρό όφελος/καθαρό κόστος ανά χώρα. Το επόμενο βήμα είναι να κατανεμηθεί το άθροισμα αυτό στην προβλεπόμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από την εγκατάσταση ή τις εγκαταστάσεις σε κάθε χώρα για να προκύψει ένα «κόστος» ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Τα συνεργαζόμενα κράτη μπορούν να αναλάβουν το μέσο κόστος ανά εγκατάσταση.

Βήμα 4: Συμφωνία σχετικά με τα στατιστικά οφέλη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που μεταβιβάζονται στην άλλη χώρα και την τιμή μεταβίβασης (EUR/kWh)

Στο επόμενο βήμα, τα κράτη μέλη θα πρέπει στη συνέχεια να καθορίσουν την ποσότητα της μεταβιβαζόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και την τιμή ανά μεταβιβαζόμενη kWh. Η μεταβίβαση μπορεί να πραγματοποιείται μόνο με φυσικό ή εικονικό τρόπο, μέσω στατιστικών μεταβιβάσεων ΑΠΕ. Η τιμή μεταβίβασης θα υπολογίζεται με βάση τη συνολική προβλεπόμενη ποσότητα παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Ο υπολογισμός της τιμής μεταβίβασης παρέχει μια καλή ένδειξη του κατάλληλου μεγέθους, αλλά τα συνεργαζόμενα κράτη διαθέτουν κάποιο περιθώριο διαπραγμάτευσης, το οποίο προκύπτει από την καθαρή εξοικονόμηση κόστους από τη συνεργασία.

Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν σε στατιστική μεταβίβαση μπορούν να συμφωνήσουν να χρησιμοποιήσουν διαφορετικά είδη συμβάσεων, όπως εκ των υστέρων συμφωνίες άμεσης παράδοσης, εκ των προτέρων συμφωνίες άμεσης παράδοσης ή συμβάσεις δικαιωμάτων προαίρεσης. Επίσης, είναι δυνατοί συνδυασμοί αυτών των ειδών συμβάσεων και θα μπορούσαν να συμβάλουν στον μετριασμό των κινδύνων και για τα δύο μέρη. Η τιμή μονάδας πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης, με βάση τις εγχώριες τιμές αναφοράς της στήριξης για διαφορετικές τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και να λαμβάνει υπόψη το κόστος της συναλλαγής, καθώς και το δυνητικό κόστος ενίσχυσης του δικτύου. Αφαιρούνται τα έμμεσα οφέλη για τη χώρα υποδοχής.

Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίζεται ότι θα υπάρχει πάντα ένας βαθμός αβεβαιότητας στην εκ των προτέρων ανάλυση των έργων διασυνοριακής συνεργασίας, ο οποίος δεν μπορεί να εξαλειφθεί. Η αβεβαιότητα μπορεί να αντιμετωπίζεται από τα μέρη με διάφορους τρόπους και μπορεί να μετριαστεί με ανάλυση ευαισθησίας και ελέγχους αξιοπιστίας. Σε λιγότερο πολύπλοκες περιπτώσεις συνεργασίας, οι φορείς υλοποίησης των έργων μπορούν να αποφασίσουν να αποδεχθούν απλώς την αβεβαιότητα και τις προκύπτουσες διαφορές κόστους και οφέλους και να διαπραγματευτούν μια εκ των προτέρων συνεισφορά σε πολιτικό επίπεδο. Ωστόσο, για πιο σύνθετες και εκτεταμένες περιπτώσεις συνεργασίας, είναι σκόπιμο να συμπεριλαμβάνεται στη συμφωνία συνεργασίας μια ρήτρα επανεξέτασης, η οποία μπορεί να ενεργοποιηθεί από ένα ή οποιοδήποτε από τα μέρη για να επανεξεταστεί ο επιμερισμός του κόστους και των οφελών σε περίπτωση σημαντικών αποκλίσεων. Μπορεί να ενεργοποιηθεί, για παράδειγμα, εάν οι αποκλίσεις διαμορφωθούν σε ένα συμφωνημένο όριο. Μια τρίτη επιλογή είναι να καθοριστούν κανόνες επιμερισμού για την αποζημίωση, οι οποίοι θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να εξαρτώνται από το πραγματικό αναγκαίο κόστος στήριξης, όπως καθορίζεται εκ των υστέρων.

Βήμα 5: Θεσμοθέτηση των οικονομικών μεταβιβάσεων

Τέλος, τα συνεργαζόμενα μέρη θα πρέπει να συμφωνήσουν τα μέσα οικονομικών μεταβιβάσεων. Όσον αφορά το «νόμισμα», η αποζημίωση μπορεί να λάβει τη μορφή πληρωμών σε μετρητά ή στατιστικών μεταβιβάσεων ΑΠΕ. Ενώ η αποζημίωση μεταξύ των ΔΣΜ πραγματοποιείται συνήθως με πληρωμές σε μετρητά, τα κράτη μπορούν να επιλέξουν να αποζημιωθούν σε μετρητά, με στατιστικές μεταβιβάσεις ή με συνδυασμό και των δύο.

Μολονότι η σύσταση ενός κοινού ταμείου για τις πληρωμές στήριξης είναι δαπανηρή, μπορεί να ωφελήσει τον επιμερισμό των κινδύνων μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών και, ως εκ τούτου, να μειώσει τον ατομικό κίνδυνο του καθενός, και μπορεί να είναι επωφελής για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών, ειδικότερα στην περίπτωση περισσότερων από δύο συνεργαζόμενων μερών και επακόλουθων έργων συνεργασίας με παρόμοιες παραμέτρους. Σε περίπτωση σύστασης κοινού ταμείου, οι πληρωμές προς αυτό θα πρέπει να είναι ανάλογες με τον επιμερισμό του ποσού-στόχου ΑΠΕ και την κατανομή του κόστους και των οφελών. Σε κάθε περίπτωση, θα μπορούσε να είναι επωφελής ο ορισμός ενιαίων σημείων επαφής για τις εν λόγω μεταβιβάσεις.

Παραδείγματα συνεργασίας

Παράδειγμα 1: Στατιστική μεταβίβαση

Έστω ότι δύο κράτη μέλη (κράτος μέλος Α και κράτος μέλος Β) συμφωνούν να χρησιμοποιήσουν τον μηχανισμό στατιστικής μεταβίβασης. Το κράτος μέλος Α (η πωλήτρια χώρα) αναμένεται να έχει πλεόνασμα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές λόγω μεγάλου δυναμικού υδροηλεκτρικής ενέργειας και χερσαίας αιολικής ενέργειας και επιθυμεί να πωλήσει την αναμενόμενη πλεονάζουσα ποσότητα. Επομένως, οι κύριοι στόχοι της είναι να συμβάλει στην κάλυψη του κόστους της τοπικής παραγωγής ΑΠΕ και να μειώσει την επιβάρυνση για τους εγχώριους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχει εθνική νομική βάση για τη χρήση στατιστικών μεταβιβάσεων — πρόκειται για την πρώτη φορά που χρησιμοποιείται πραγματικά. Το κράτος μέλος Β (ο αγοραστής) δεν βρίσκεται πορεία επίτευξης των εθνικών του στόχων χρησιμοποιώντας μόνο ίδιους πόρους και έχει κατοχυρώσει τη χρήση στατιστικών μεταβιβάσεων στην εθνική νομοθεσία και στα βασικά στρατηγικά έγγραφα, προβλέποντας ότι θα χρειαστεί να καταφύγει σε αυτές προκειμένου να συμμορφωθεί με τους εθνικούς του στόχους για τις ΑΠΕ.

Προκειμένου να αυξηθεί η ασφάλεια του προγραμματισμού, αμφότερα τα κράτη μέλη επιλέγουν να καθορίσουν εκ των προτέρων την τιμή μεταβίβασης και την ελάχιστη ποσότητα ανανεώσιμης ενέργειας προς εμπορία. Το κράτος μέλος Α είναι πρόθυμο να συνάψει τη συμφωνία αυτή διότι βρίσκεται σε πορεία επίτευξης του στόχου του για τις ΑΠΕ και είναι βέβαιο ότι θα επιτύχει πλεόνασμα ΑΠΕ.

Όσον αφορά τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, το βασικό κόστος που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι το κόστος στήριξης. Το επίπεδο του κόστους στήριξης που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη εξαρτάται από το αν χρησιμοποιείται μέσο ή οριακό κόστος και ποιες είναι οι τεχνολογίες αναφοράς που χρησιμοποιούνται.

Υπάρχει επίσης κόστος συναλλαγής το οποίο προκύπτει από τη συνεργασία. Δεδομένου ότι αναμένεται να είναι συγκριτικά μικρό και επίσης κατανέμεται εξίσου μεταξύ των κρατών μελών Α και Β, μπορεί να παραβλεφθεί όσον αφορά τον επιμερισμό κόστους-οφέλους. Όσον αφορά τις έμμεσες επιπτώσεις, η χώρα υποδοχής μπορεί να επηρεαστεί από ορισμένες από αυτές, όπως η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα και η ασφάλεια του εφοδιασμού, ωστόσο, μπορεί να αμφισβητηθεί αν αυτά μπορούν να πιστωθούν στον μηχανισμό συνεργασίας, καθώς το κράτος μέλος Α είχε ήδη παρουσιάσει πλεόνασμα ΑΠΕ πριν από την έναρξη της στατιστικής μεταβίβασης με το κράτος μέλος Β. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη Α και Β συμφωνούν να απορρίψουν τις επιπτώσεις αυτές για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους και να επικεντρωθούν μόνο στο κόστος στήριξης.

Τα κράτη μέλη Α και Β θα πρέπει πρώτα να συμφωνήσουν το κατώτατο και το ανώτατο όριο της τιμής μεταβίβασης. Για τον καθορισμό της κατώτατης τιμής για τις διαπραγματεύσεις, το κράτος μέλος Α θα πρέπει να λάβει υπόψη το εθνικό επίπεδο στήριξης για τις διάφορες τεχνολογίες. Αν υπάρχει συμφωνία για την υποστήριξη της στατιστικής μεταβίβασης με τεχνολογία, τότε θα πρέπει να επιλεγεί η τιμή στήριξης για τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Αν δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία, αποτελεί επιλογή να υπολογιστεί μια μέση τιμή στήριξης για τις ΑΠΕ στο κράτος μέλος Α. Αυτή η υπολογιζόμενη τιμή θα χρησιμεύει τότε ως κατώτατη τιμή. Όσον αφορά την ανώτατη τιμή, καθορίζεται από την τιμή για την ανάπτυξη ΑΠΕ σε τοπικό επίπεδο στο κράτος μέλος Β. Θεωρητικά, η μέγιστη τιμή που είναι διατεθειμένο να καταβάλει το κράτος μέλος Β επηρεάζεται επίσης από την τιμή μεταβίβασης που προσφέρουν άλλα κράτη μέλη για τις στατιστικές μεταβιβάσεις. Μόλις συμφωνηθεί η θεωρητική ζώνη τιμών, τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη θα πρέπει να προβούν σε διαπραγματεύσεις για την πραγματική τιμή μεταβίβασης η οποία είναι πιθανώς εντός της ζώνης. Θα πρέπει να βρουν τη μέση λύση με αρκετά υψηλά έσοδα για το κράτος μέλος Α και μια αρκετά χαμηλή τιμή για το κράτος μέλος Β, δημιουργώντας έτσι οφέλη και για τις δύο πλευρές.

Παράδειγμα 2: Κοινό έργο και στατιστική μεταβίβαση κατά την εξέταση ενός υπεράκτιου αιολικό πάρκο με ακτινωτή σύνδεση (χωρίς φυσική διασυνοριακή μεταβίβαση ηλεκτρικής ενέργειας)

Έστω ότι τρία κράτη μέλη (κράτος μέλος Α, κράτος μέλος Β και κράτος μέλος Γ) συμφωνούν ένα κοινό έργο μεγάλης κλίμακας χρησιμοποιώντας τον αντίστοιχο μηχανισμό συνεργασίας. Το κοινό έργο συνίσταται σε υπεράκτιο αιολικό πάρκο το οποίο πρόκειται να κατασκευαστεί και θα βρίσκεται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) του κράτους μέλους Α (στο εξής: χώρα υποδοχής) με το κράτος μέλος Β (στο εξής: συνεισφέρουσα χώρα) να συνεισφέρει στο κόστος στήριξης. Επιπλέον, η συνεισφέρουσα χώρα και το κράτος μέλος Γ συμφωνούν πρόσθετη στατιστική μεταβίβαση, η οποία αντιστοιχεί στο 10 % των οφελών του κοινού έργου από την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές σε τιμή διαπραγμάτευσης. Το κράτος μέλος Γ ενδιαφέρεται απλώς να αγοράσει προκαθορισμένη ποσότητα στατιστικών οφελών ΑΠΕ για την ταχύτερη επίτευξη των εγχώριων στόχων ΑΠΕ, αλλά δεν έχει άλλο ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το κοινό έργο.

Η συνεισφέρουσα χώρα αποτελεί την κινητήρια δύναμη του έργου και συντονίζει τη συμμετοχή των άλλων μερών. Δεν απαιτεί φυσική εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και το έργο δεν περιλαμβάνει καμία λειτουργικότητα γραμμής διασύνδεσης, και το αιολικό πάρκο θα συνδεθεί ακτινωτά με την ακτή της χώρας υποδοχής. Με τη συνεργασία σε αυτό το κοινό έργο, η χώρα υποδοχής και η συνεισφέρουσα χώρα αναμένεται να καλύψουν την οικεία πορεία επίτευξης ΑΠΕ έως το 2030 και μετέπειτα με οικονομικά αποδοτικότερο τρόπο, λαμβάνοντας παράλληλα οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά παράλληλα οφέλη όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού.

Δεδομένου ότι το κράτος μέλος υποδοχής και το συνεισφέρον κράτος μέλος επιθυμούν να λαμβάνουν στατιστικά οφέλη ΑΠΕ από το έργο που θα προσμετρώνται στους εθνικούς τους στόχους, συμφωνούν να συνεισφέρουν αμφότερα στις πληρωμές στήριξης. Υποθέτουμε ότι δεν θεσπίζουν κοινό καθεστώς στήριξης, αλλά αντίθετα συμφωνούν να χρησιμοποιήσουν τα εθνικά τους καθεστώτα που εφαρμόζονται ήδη για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, δηλαδή κάθε κράτος μέλος θα αντιμετωπίζει το υπεράκτιο αιολικό πάρκο σαν να αποτελούσε μέρος του οικείου καθεστώτος στήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το έργο ανατίθεται μέσω κοινής διαδικασίας υποβολής προσφορών. Συμφωνείται ότι θα εφαρμόζεται η τιμή αναφοράς του κράτους μέλους υποδοχής, δηλαδή το συνεισφέρον κράτος μέλος θα αποδεχτεί την τιμή αναφοράς του κράτους μέλους υποδοχής στο οικείο σύστημα στήριξης ως βάση για τον καθορισμό της πριμοδότησης. Λόγω του πρωτοπόρου χαρακτήρα του έργου, χορηγείται απαλλαγή στο πλαίσιο του εθνικού καθεστώτος στήριξης της συνεισφέρουσας χώρας, η οποία κανονικά δεν θα το επέτρεπε.

Το κράτος μέλος υποδοχής και το συνεισφέρον κράτος μέλος υπογράφουν συμφωνία συνεργασίας για το κοινό έργο. Στην πολιτική συμφωνία υψηλού επιπέδου αναφέρεται ότι σε κάθε κράτος μέλος κατανέμεται η ποσότητα των στατιστικών οφελών ΑΠΕ από το έργο που αντιστοιχεί στην ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που λαμβάνει στήριξη από την εν λόγω χώρα. Δεδομένου ότι το υπεράκτιο αιολικό πάρκο βρίσκεται στην ΑΟΖ της χώρας υποδοχής, θα της κατανεμηθούν εξ ορισμού τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ, τα οποία στη συνέχεια θα πρέπει να ανακατανεμηθούν όπως ορίζει η συμφωνία.

Η χώρα υποδοχής και η συνεισφέρουσα χώρα διεξάγουν ανάλυση κόστους-οφέλους, προσδιορίζοντας τα σημαντικότερα στοιχεία κόστους και οφέλους και τις επιπτώσεις τους. Στην ανάλυση κόστους-οφέλους, αποφασίζουν να επικεντρωθούν στο κόστος της παραγωγής ενέργειας, στο κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα, στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στην ατμοσφαιρική ρύπανση και άλλη τοπική ρύπανση, στην ασφάλεια του εφοδιασμού και στις επιπτώσεις στην καινοτομία. Για τον προσδιορισμό των επιπτώσεών τους όσον αφορά τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, περιλαμβάνουν επίσης και αξιολογούν το κόστος στήριξης, καθώς και τις επιπτώσεις στα στατιστικά οφέλη ΑΠΕ.

| | Κράτος μέλος A


  (υποδοχής) | Κράτος μέλος Β


  (συνεισφέρον) | Κράτος μέλος Γ
  (στατιστική μεταβίβαση) |
| --- | --- | --- | --- |
| Παραγόμενη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές | 40  % | 60  % | Ά.Α. |
| Στατιστικά οφέλη ΑΠΕ | 40  % | 50  % | 10  % |
| Κόστος στήριξης | 40  % | 60  % | Ά.Α. |
| Κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα (24) | 100  % | Ά.Α. | Ά.Α. |
| Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου | 40  % | 60  % | Ά.Α. |
| Ατμοσφαιρική ρύπανση και άλλη τοπική ρύπανση | 40  % | 60  % | Ά.Α. |
| Ασφάλεια εφοδιασμού | 40  % | 60  % | Ά.Α. |

Κράτος μέλος A

(υποδοχής)

Κράτος μέλος Β

(συνεισφέρον)

Κράτος μέλος Γ

(στατιστική μεταβίβαση)

Παραγόμενη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές

40  %

60  %

Ά.Α.

Στατιστικά οφέλη ΑΠΕ

40  %

50  %

10  %

Κόστος στήριξης

40  %

60  %

Ά.Α.

Κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα (24)

100  %

Ά.Α.

Ά.Α.

Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου

40  %

60  %

Ά.Α.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και άλλη τοπική ρύπανση

40  %

60  %

Ά.Α.

Ασφάλεια εφοδιασμού

40  %

60  %

Ά.Α.

Τα δύο συνεργαζόμενα μέρη συμφωνούν να επικεντρωθούν στο κόστος στήριξης, στα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ και στο κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα αποκλειστικά για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους και να απορρίψουν όλα τα άλλα στοιχεία κόστους και οφέλους.

Στο επόμενο βήμα, η χώρα υποδοχής και η συνεισφέρουσα χώρα προβαίνουν σε άθροιση όλων των δαπανών και οφελών για καθεμία από αυτές, με αποτέλεσμα ένα συνολικό καθαρό όφελος/κόστος ανά κράτος μέλος. Δεδομένου ότι η χώρα υποδοχής αναλαμβάνει το συνολικό κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα, επιβαρύνεται με ένα καθαρό κόστος και απαιτεί να συνεκτιμηθεί στην τιμή μεταβίβασης το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα.

Γενικά, το περιθώριο διαπραγμάτευσης για την τιμή μεταβίβασης καθορίζεται από τη σχετική συμβολή των συνεργαζόμενων κρατών μελών στο κόστος στήριξης. Αναλόγως αν το κόστος στήριξης είναι υψηλότερο στο συνεισφέρον κράτος μέλος ή στο κράτος μέλος υποδοχής σε σχέση με το άλλο, το ένα ή το άλλο θα έχουν όφελος από τη συνεργασία όσον αφορά τις πληρωμές στήριξης. Γενικά, το κατώτατο όριο για την τιμή μεταβίβασης καθορίζεται από το πρόσθετο κόστος στήριξης που βαρύνει το κράτος μέλος Α ή το κράτος μέλος Β, και το ανώτατο όριο είναι η συνολική εξοικονόμηση του κόστους στήριξης.

Έστω ότι το κόστος στήριξης που αφορά την τεχνολογία είναι υψηλότερο στο συνεισφέρον κράτος μέλος σε σύγκριση με το κράτος μέλος υποδοχής. Ως εκ τούτου, η συνεργασία οδηγεί σε εξοικονόμηση κόστους στο συνεισφέρον κράτος μέλος, ενώ το κόστος στήριξης στο κράτος μέλος υποδοχής ενδέχεται να αυξηθεί (σε σύγκριση με την περίπτωση που δεν προβεί σε συνεργασία). Ωστόσο, η συνεργασία οδηγεί σε καθαρή εξοικονόμηση κόστους, καθώς το συνολικό κόστος στήριξης είναι χαμηλότερο στην περίπτωση της συνεργασίας σε σύγκριση με την περίπτωση που δεν προβεί σε συνεργασία. Στο παράδειγμα, το κράτος μέλος υποδοχής επιβαρύνεται με υψηλότερο κόστος στήριξης απ’ ό,τι σε περίπτωση που δεν προβεί σε συνεργασία, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα την οικονομική αποζημίωση με τη μορφή μεταβίβασης στο κράτος μέλος υποδοχής. Το επίπεδο της τιμής μεταβίβασης θα καθοριστεί με διαπραγμάτευση, αλλά θα πρέπει να καθοριστεί κατά τρόπο που να παρέχει επαρκή κίνητρα και στις δύο χώρες ώστε να θεωρούν τη συνεργασία επωφελή, δηλαδή για το κράτος μέλος υποδοχής πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου υψηλή, και ιδανικά υψηλότερη, με το πρόσθετο κόστος στήριξης που προκύπτει, και για το συνεισφέρον κράτος μέλος θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από τη συνολική εξοικονόμηση κόστους. Φυσικά, οι χώρες ενδέχεται επίσης να έχουν μη οικονομικά κίνητρα να προβούν στη συνεργασία, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει την προθυμία τους να αποδεχθούν χαμηλότερη/υψηλότερη τιμή μεταβίβασης.

Με αφετηρία τον συνολικό όγκο της προβλεπόμενης παραγόμενης ανανεώσιμης ενέργειας και το κόστος με το οποίο επιβαρύνονται και οι δύο χώρες, υπολογίζουν μια τιμή μεταβίβασης (EUR/kWh) που λαμβάνει επίσης υπόψη την ισότιμη κατανομή του κόστους ενσωμάτωσης στο σύστημα.

Παράδειγμα 3: Κοινό έργο κατά την εξέταση ηλιακών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων και φυσική μεταβίβαση ηλεκτρικής ενέργειας

Έστω ότι δύο κράτη μέλη (κράτος μέλος Α και κράτος μέλος Β) συμφωνούν ένα κοινό έργο μεγάλης κλίμακας χρησιμοποιώντας τον αντίστοιχο μηχανισμό συνεργασίας. Το κοινό έργο συνίσταται σε μεγάλη χερσαία ηλιακή μονάδα που βρίσκεται στο κράτος μέλος Α (στο εξής: χώρα υποδοχής) με το κράτος μέλος Β (στο εξής: συνεισφέρουσα χώρα) να καταβάλλει το κόστος στήριξης. Η χώρα υποδοχής διαθέτει άφθονες εγκαταστάσεις για την ανάπτυξη ηλιακών φωτοβολταϊκών και υψηλού ηλιακού δυναμικού. Βρίσκεται σε πορεία επίτευξης των οικείων εθνικών στόχων για τις ΑΠΕ και ενδιαφέρεται να συνεργαστεί με άλλα κράτη μέλη για να αξιοποιήσει το πλεονάζον δυναμικό της και να τονώσει την τοπική αγορά εργασίας της. Αντιθέτως, το κράτος μέλος Β δεν βρίσκεται σε πορεία επίτευξης του στόχου του και ενδιαφέρεται να χρησιμοποιήσει τους μηχανισμούς συνεργασίας για την επίτευξη του στόχου του όσον αφορά τις ΑΠΕ με χαμηλότερο κόστος. Σε πολιτικό επίπεδο, έχει ήδη δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη χρήση των μηχανισμών συνεργασίας, επιτρέποντας το άνοιγμα του εγχώριου, τεχνολογικά ουδέτερου καθεστώτος στήριξης των ΑΠΕ σε ξένα έργα. Το κράτος μέλος Α δεν ενδιαφέρεται να διατηρήσει κανένα στατιστικό όφελος των ΑΠΕ σε σχέση με το ίδιο το έργο συνεργασίας, γεγονός που σημαίνει ότι το κόστος στήριξης θα βαρύνει εξ ολοκλήρου το κράτος μέλος Β το οποίο θα ενσωματώσει τον σταθμό στο δικό του εγχώριο καθεστώς.

Το κράτος μέλος Α ζητεί τη φυσική μεταβίβαση ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το έργο δεν επηρεάζει την εξισορρόπηση της εγχώριας αγοράς. Αυτό καθιστά αναγκαίο να υπάρχει επαρκής ικανότητα διασυνοριακής μεταβίβασης και διασύνδεσης μεταξύ των συνεργαζόμενων κρατών μελών. Για την ανάλυση του κόστους και του οφέλους των έργων συνεργασίας, είναι σημαντικό αυτό, δεδομένου ότι η ανάγκη φυσικής εξαγωγής της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας θα έχει πιθανότατα σημαντικό κόστος.

Η χώρα υποδοχής και η συνεισφέρουσα χώρα υπογράφουν συμφωνία συνεργασίας για το κοινό έργο και διεξάγουν ανάλυση κόστους-οφέλους. Στην ανάλυση κόστους-οφέλους αποφασίζουν να επικεντρωθούν στο κόστος παραγωγής ενέργειας, στο κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα, στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στην ατμοσφαιρική ρύπανση και άλλη τοπική ρύπανση, στην ασφάλεια του εφοδιασμού και στις επιπτώσεις στην καινοτομία. Όσον αφορά τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, αποφασίζουν να εστιάσουν μόνο στις σημαντικότερες δαπάνες, δηλαδή το κόστος στήριξης (που βαρύνει αποκλειστικά το κράτος μέλος Β), το κόστος για τη φυσική μεταφορά της ενέργειας (που βαρύνει το κράτος μέλος Β), τις επιπτώσεις στην απασχόληση (για το κράτος μέλος Α) και το κόστος ενσωμάτωσης στο σύστημα (επίσης για το κράτος μέλος Α). Όσον αφορά το κράτος μέλος Α, το κύριο όφελος που επιθυμεί να αποκομίσει από τη συνεργασία είναι η τόνωση της τοπικής αγοράς εργασίας, ενώ για το κράτος μέλος Β, το κύριο συμφέρον είναι να μειωθούν οι πληρωμές στήριξης που απαιτούνται για την επίτευξη των εγχώριων στόχων ΑΠΕ. Δεδομένου ότι αμφότερα τα κράτη μέλη είναι θετικά ότι είναι δυνατή μια αμοιβαία επωφελής κατάσταση με σημαντικές δαπάνες και οφέλη που αλληλοεξουδετερώνονται, συμφωνούν να εξετάζουν αποκλειστικά το κόστος στήριξης.

Οι χώρες θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν την αγοραία τιμή αναφοράς. Δεδομένου ότι η συμφωνία ορίζει ότι το κράτος μέλος Β θα ενσωματώσει τον σταθμό στο οικείο εθνικό καθεστώς στήριξης, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η αγοραία τιμή αναφοράς του κράτους μέλους Β. Όσον αφορά το κόστος της μεταβίβασης της ηλεκτρικής ενέργειας, ο ευκολότερος τρόπος για την αντιμετώπισή του είναι να ληφθεί υπόψη το κόστος αυτό από τους φορείς υλοποίησης στις προσφορές τους, γεγονός που σημαίνει ότι το κόστος στήριξης θα αυξηθεί αναλόγως.

Για τον καθορισμό της πιθανής τιμής μεταβίβασης που θα πρέπει να καταβληθεί από το κράτος μέλος Β στο κράτος μέλος Α, το πρώτο στοιχείο είναι να υπολογιστεί η εξοικονόμηση που είναι σε θέση να πραγματοποιήσει το κράτος μέλος Β λόγω του έργου συνεργασίας, δηλαδή η εξοικονόμηση όσον αφορά το κόστος στήριξης. Αυτό συνεπάγεται τον υπολογισμό του κόστους άμεσης στήριξης των ηλιακών φωτοβολταϊκών (25) στο κράτος μέλος Α καθώς και στο κράτος μέλος Β. Η διαφορά μεταξύ των δύο αντιπροσωπεύει τη βάση διαπραγμάτευσης της τιμής μεταβίβασης.

5   ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΟΦΕΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΠΙΜΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ/ΟΦΕΛΟΥΣ

Συνοψίζοντας, τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες διαθέτουν ένα φάσμα επιλογών και βαθμών ελευθερίας για την ανάλυση και τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών κατά τη συμμετοχή τους σε έργα συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προς αμοιβαίο όφελος.

Συνολικά, οι συνεργαζόμενες χώρες θα πρέπει να απαντήσουν σε δύο βασικά ερωτήματα. Πρώτον, με ποιον χρηματοδοτικό μηχανισμό και σε ποια τιμή θα συνεισφέρει η συνεισφέρουσα χώρα στο κόστος στήριξης του έργου; Δεύτερον, εάν και με ποιον μηχανισμό θα αποζημιώσει η συνεισφέρουσα χώρα τη χώρα υποδοχής για το κόστος που προκύπτει σε εγχώριο επίπεδο; Κατά γενικό κανόνα, το κράτος μέλος που καταβάλλει τις δαπάνες στήριξης θα πρέπει να λαμβάνει τα αντίστοιχα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ.

Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζονται συνοπτικά τα κύρια βήματα και οι συστάσεις για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους, με βάση την ανάλυση κόστους-οφέλους. Ο εν λόγω κατάλογος και τα κριτήρια ισχύουν με την επιφύλαξη των κριτηρίων για την ανάλυση κόστους-οφέλους στο πλαίσιο του κανονισμού ΜΣΕ, τα οποία έχουν σημασία όταν υποβάλλονται αιτήσεις για την υπαγωγή στο καθεστώς διασυνοριακού έργου ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Γενική προσέγγιση και απαιτούμενα βήματα για την αρχική ανάλυση κόστους-οφέλους

Συνιστάται να ακολουθούνται τα εν λόγω μη εξαντλητικά βήματα από τους φορείς υλοποίησης έργων κατά τη διενέργεια ανάλυσης κόστους-οφέλους:

| — | Προσδιορισμός των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών |
| --- | --- |

—

Προσδιορισμός των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών

| — | Προσδιορισμός της δομής του έργου διασυνοριακής συνεργασίας






  — | Συνεργαζόμενα μέρη και οντότητες, |
| --- | --- | --- |

—

Προσδιορισμός της δομής του έργου διασυνοριακής συνεργασίας

—

Συνεργαζόμενα μέρη και οντότητες,

| — | Άλλες σχετικές αρχές και ενδιαφερόμενα μέρη που ενδέχεται να επηρεάζονται από το κόστος ή τα οφέλη, όπως φορείς υλοποίησης, ΔΣΜ, ΔΣΔ κ.λπ., |
| --- | --- |

—

Άλλες σχετικές αρχές και ενδιαφερόμενα μέρη που ενδέχεται να επηρεάζονται από το κόστος ή τα οφέλη, όπως φορείς υλοποίησης, ΔΣΜ, ΔΣΔ κ.λπ.,

| — | Τοποθεσία υλοποίησης του έργου, |
| --- | --- |

—

Τοποθεσία υλοποίησης του έργου,

| — | Τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί και σχεδιασμός, |
| --- | --- |

—

Τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί και σχεδιασμός,

| — | Άλλα σχετικά τεχνικά στοιχεία ή χαρακτηριστικά, |
| --- | --- |

—

Άλλα σχετικά τεχνικά στοιχεία ή χαρακτηριστικά,

| — | Ικανότητα παραγωγής/μέγεθος του έργου, |
| --- | --- |

—

Ικανότητα παραγωγής/μέγεθος του έργου,

| — | Χρονικός ορίζοντας, |
| --- | --- |

—

Χρονικός ορίζοντας,

| — | Είδος της προβλεπόμενης παραγωγής και των προβλεπόμενων υπηρεσιών, και |
| --- | --- |

—

Είδος της προβλεπόμενης παραγωγής και των προβλεπόμενων υπηρεσιών, και

| — | Σχετικές πρόσθετες συνιστώσες |
| --- | --- |

—

Σχετικές πρόσθετες συνιστώσες

| — | Καθορισμός κατάλληλου αντιπαραδείγματος, συμπεριλαμβανομένης της δομής του (ίδιες πτυχές όπως ανωτέρω) |
| --- | --- |

—

Καθορισμός κατάλληλου αντιπαραδείγματος, συμπεριλαμβανομένης της δομής του (ίδιες πτυχές όπως ανωτέρω)

| — | Κατάρτιση καταλόγου του συνολικού κόστους και οφέλους που πρέπει να συμπεριληφθεί |
| --- | --- |

—

Κατάρτιση καταλόγου του συνολικού κόστους και οφέλους που πρέπει να συμπεριληφθεί

| — | Συμφωνία σχετικά με την προσέγγιση και τις μεθοδολογίες υπολογισμού για τους δείκτες της ανάλυσης κόστους-οφέλους |
| --- | --- |

—

Συμφωνία σχετικά με την προσέγγιση και τις μεθοδολογίες υπολογισμού για τους δείκτες της ανάλυσης κόστους-οφέλους

| — | Συγκέντρωση των πλέον πρόσφατων δεδομένων από επαληθευμένες εθνικές, ευρωπαϊκές και διεθνείς πηγές |
| --- | --- |

—

Συγκέντρωση των πλέον πρόσφατων δεδομένων από επαληθευμένες εθνικές, ευρωπαϊκές και διεθνείς πηγές

| — | Ποσοτικός προσδιορισμός και χρηματική αποτίμηση των ποσοτικοποιήσιμων δεικτών, εάν δεν είναι υπερβολικά δαπανηρό, και προφορική περιγραφή των επιπτώσεων μη χρηματικά αποτιμημένων δεικτών |
| --- | --- |

—

Ποσοτικός προσδιορισμός και χρηματική αποτίμηση των ποσοτικοποιήσιμων δεικτών, εάν δεν είναι υπερβολικά δαπανηρό, και προφορική περιγραφή των επιπτώσεων μη χρηματικά αποτιμημένων δεικτών

| — | Υπολογισμός του συντελεστή δέλτα της ΚΠΑ του έργου διασυνοριακής συνεργασίας και του αντιπαραδείγματος |
| --- | --- |

—

Υπολογισμός του συντελεστή δέλτα της ΚΠΑ του έργου διασυνοριακής συνεργασίας και του αντιπαραδείγματος

| — | Σύνταξη ανάλυσης και συνοδευτικές επεξηγήσεις |
| --- | --- |

—

Σύνταξη ανάλυσης και συνοδευτικές επεξηγήσεις

| — | Επαλήθευση των αποτελεσμάτων με τις αρμόδιες αρχές και άλλους (ανεξάρτητους) εμπειρογνώμονες |
| --- | --- |

—

Επαλήθευση των αποτελεσμάτων με τις αρμόδιες αρχές και άλλους (ανεξάρτητους) εμπειρογνώμονες

| — | Λεπτομερέστερη ανάλυση, ανάλογα με τις ανάγκες, με την προσαρμογή των δεδομένων και/ή της μεθοδολογίας |
| --- | --- |

—

Λεπτομερέστερη ανάλυση, ανάλογα με τις ανάγκες, με την προσαρμογή των δεδομένων και/ή της μεθοδολογίας

Η σειρά των βημάτων δεν είναι κατ’ ανάγκη διαδοχική και μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επαναληφθεί. Τα κράτη μέλη μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας ενιαίων σημείων επαφής για τη στήριξη των φορέων υλοποίησης του έργου σε αυτά τα βήματα, ειδικότερα όσον αφορά τον προσδιορισμό της διάρθρωσης των έργων διασυνοριακής συνεργασίας.

Αξιοποίηση της ανάλυσης κόστους-οφέλους, στο μέτρο του δυνατού

Η ενδελεχής ανάλυση κόστους-οφέλους από κοινωνική άποψη αποτελεί προϋπόθεση για την κατανομή του κόστους και των οφελών μεταξύ των κρατών μελών και άλλων μερών. Ωστόσο, ενδέχεται να μην επαρκεί ως βάση για τη διαπραγμάτευση της διανομής τους. Ως εκ τούτου, η διενεργηθείσα ανάλυση κόστους-οφέλους θα πρέπει να επανεξετάζεται και να επεκτείνεται.

Τα συνεργαζόμενα μέρη θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε να αξιοποιήσουν την ανάλυση κόστους-οφέλους όσο το δυνατόν περισσότερο, προκειμένου να διατηρηθεί η συνοχή με τα βασικά αποτελέσματα που εντοπίστηκαν. Ο ορισμός του έργου, τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται, το υποκείμενο σενάριο και οι οριακές συνθήκες δεν μπορούν να μεταβληθούν και οι καθαρές τιμές που υπολογίζονται στην ανάλυση κόστους-οφέλους θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως σημείο εκκίνησης για περαιτέρω συζητήσεις. Πρέπει να προσδιορίζονται τυχόν οριακές συνθήκες που επηρεάζουν τη λειτουργία του έργου και την ενσωμάτωσή του στο ευρύτερο ενεργειακό σύστημα, δεδομένου ότι θα επηρεάσουν τους δείκτες κόστους και οφέλους.

Η συμφωνία επιμερισμού κόστους-οφέλους θα είναι τελικά το αποτέλεσμα της διαδικασίας διαπραγμάτευσης μεταξύ των συνεργαζόμενων μερών. Τα μέρη θα πρέπει να διαθέτουν ευελιξία ώστε να συμφωνήσουν το κόστος και τα οφέλη που πρέπει να συμπεριλαμβάνουν. Η ανάλυση κόστους-οφέλους πρέπει να επιτύχει την ισορροπία μεταξύ του περιορισμού της πολυπλοκότητας και του κόστους των συναλλαγών σε διαχειρίσιμο επίπεδο, επιδιώκοντας παράλληλα τη συμπερίληψη όλων των σχετικών παραγόντων.

Αρχές για τον επιμερισμό κόστους-οφέλους

Ο επιμερισμός κόστους-οφέλους θα πρέπει να βασίζεται στη δικαιοσύνη, δηλαδή κανένα μέρος δεν θα λαμβάνει δυσανάλογο όφελος/δεν θα επιβαρύνεται με δυσανάλογο κόστος λόγω της συνεργασίας που μπορεί να επιτευχθεί με την αποζημίωση όλων των μερών ανάλογα με τη συνεισφορά τους, στη δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής, δηλαδή στη μείωση της πολυπλοκότητας και, ως εκ τούτου, του κόστους της συναλλαγής, σε διαχειρίσιμο ποσό περιορίζοντας τα μέρη και τις κατηγορίες κόστους και οφέλους στις σημαντικότερες κατηγορίες, και στη συνεκτίμηση του πραγματικού κόστους και οφέλους (και στη συμφωνία των πιθανών ρυθμίσεων που αποκλίνουν από αυτά μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο).

Μείωση της πολυπλοκότητας

Η πείρα που έχει αποκτηθεί στο παρελθόν σχετικά με τους μηχανισμούς συνεργασίας έχει δείξει ότι η πολυπλοκότητα μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα και ότι οι εξαιρετικά πολύπλοκες ρυθμίσεις διαπραγματεύσεων με πολλούς ενδιαφερόμενους φορείς έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες αποτυχίας. Ωστόσο, αυτό μπορεί να μετριαστεί εάν οι συνεργαζόμενες χώρες συμφωνήσουν πρώτα τις βασικές αρχές και τους όρους συνεργασίας και προχωρήσουν μόνο στη συνέχεια στη διαπραγμάτευση των λεπτομερειών. Επίσης, μπορούν να βοηθήσουν οι πολιτικές συμφωνίες υψηλού επιπέδου σχετικά με τον επιμερισμό του κόστους και των οφελών, όπως συνέβη στην περίπτωση της Σουηδίας και της Νορβηγίας, με τη διαπραγμάτευση του κοινού καθεστώτος στήριξης.

Αντιμετώπιση της αβεβαιότητας και συνυπολογισμός της κατά τη λήψη αποφάσεων

Δεδομένου ότι δεν υπάρχει βεβαιότητα για τις πληροφορίες σχετικά με το κόστος, τα οφέλη και τους κινδύνους, η αβεβαιότητα αποτελεί φυσικό μέρος της διαδικασίας και πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη. Είναι δυνατό να μετριαστεί με ανάλυση ευαισθησίας και ελέγχους αξιοπιστίας.

Αποδοχή από το κοινό

Όσον αφορά την αποδοχή από το κοινό, σε κάθε έργο συνεργασίας συνιστάται να εξετάζεται εγκαίρως η συμμετοχή του κοινού και να προλαμβάνονται μελλοντικά εμπόδια. Τυχόν άμεσα και έμμεσα κόστη και οφέλη που σχετίζονται με τη συνεργασία, καθώς και η συνολική προσέγγιση της κατανομής τους μεταξύ των συνεργαζόμενων εταίρων, θα πρέπει να περιγράφονται με σαφήνεια και να γνωστοποιούνται στο κοινό.

6   ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

Μέρος I. Στόχος και ορισμοί

Άρθρο σχετικά με τον στόχο

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επισημαίνουν τον στόχο της διακυβερνητικής συμφωνίας. Ένα παράδειγμα στο πλαίσιο της ενεργειακής συνεργασίας των Βορείων Θαλασσών (NSEC) μπορεί να είναι να καταστεί δυνατή η κατασκευή πρόσθετης δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη Βόρεια Θάλασσα. Ο στόχος αποφασίζεται από τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επισημαίνουν τον στόχο της διακυβερνητικής συμφωνίας. Ένα παράδειγμα στο πλαίσιο της ενεργειακής συνεργασίας των Βορείων Θαλασσών (NSEC) μπορεί να είναι να καταστεί δυνατή η κατασκευή πρόσθετης δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη Βόρεια Θάλασσα. Ο στόχος αποφασίζεται από τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη.

Άρθρο σχετικά με τους ορισμούς

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίζουν τους σημαντικότερους όρους που περιλαμβάνονται στη διακυβερνητική συμφωνία. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η κοινή κατανόηση των συμμετεχόντων μερών και βελτιώνεται η νομική αρτιότητα της συμφωνίας. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίζουν τους σημαντικότερους όρους που περιλαμβάνονται στη διακυβερνητική συμφωνία. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η κοινή κατανόηση των συμμετεχόντων μερών και βελτιώνεται η νομική αρτιότητα της συμφωνίας.

Μέρος II. Μηχανισμός συνεργασίας

Άρθρο σχετικά με τον μηχανισμό συνεργασίας

| — | Στο στοιχείο αυτό θα πρέπει να περιγράφεται η νομική ενσωμάτωση της συνεργασίας στο πλαίσιο της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή αν επιλέγεται η στατιστική μεταβίβαση, ένα κοινό έργο (με άλλο κράτος μέλος της ΕΕ ή τρίτη χώρα) ή ένα κοινό καθεστώς στήριξης. |
| --- | --- |

—

Στο στοιχείο αυτό θα πρέπει να περιγράφεται η νομική ενσωμάτωση της συνεργασίας στο πλαίσιο της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή αν επιλέγεται η στατιστική μεταβίβαση, ένα κοινό έργο (με άλλο κράτος μέλος της ΕΕ ή τρίτη χώρα) ή ένα κοινό καθεστώς στήριξης.

Μέρος III. Προδιαγραφές της συνεργασίας

Άρθρο σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας: 1) μόνο ανάπτυξη ΑΠΕ, 2) προσθήκη υποδομών στη συνεργασία, 3) προσθήκη πτυχών καινοτομίας στη συνεργασία (όπως αποθήκευση, εγκαταστάσεις μετατροπής κ.λπ.) |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας: 1) μόνο ανάπτυξη ΑΠΕ, 2) προσθήκη υποδομών στη συνεργασία, 3) προσθήκη πτυχών καινοτομίας στη συνεργασία (όπως αποθήκευση, εγκαταστάσεις μετατροπής κ.λπ.)

Άρθρο σχετικά με το καθεστώς στήριξης που επιλέγεται

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν το εφαρμοζόμενο καθεστώς στήριξης (του κράτους μέλους υποδοχής, του συνεισφέροντος κράτους μέλους ή νέο καθεστώς στήριξης). Εάν χρησιμοποιείται υφιστάμενο καθεστώς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να περιλαμβάνουν παραπομπή στη σχετική νομική βάση. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν το εφαρμοζόμενο καθεστώς στήριξης (του κράτους μέλους υποδοχής, του συνεισφέροντος κράτους μέλους ή νέο καθεστώς στήριξης). Εάν χρησιμοποιείται υφιστάμενο καθεστώς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να περιλαμβάνουν παραπομπή στη σχετική νομική βάση.

Άρθρο σχετικά με το νέο καθεστώς στήριξης (εφαρμόζεται μόνο σε κοινά καθεστώτα στήριξης)

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν τα τεχνικά στοιχεία του καθεστώτος στήριξης. Τα στοιχεία που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι τα εξής:






  α. | Συνεργασία για μεμονωμένο έργο/πολλαπλά έργα |
| --- | --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν τα τεχνικά στοιχεία του καθεστώτος στήριξης. Τα στοιχεία που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι τα εξής:

α.

Συνεργασία για μεμονωμένο έργο/πολλαπλά έργα

| β. | Μέγιστη ισχύς/όγκος (ποσότητα εγκατεστημένων MW ή MWh προς μεταβίβαση) |
| --- | --- |

β.

Μέγιστη ισχύς/όγκος (ποσότητα εγκατεστημένων MW ή MWh προς μεταβίβαση)

| γ. | Επιλέξιμη τεχνολογία (τεχνολογίες) |
| --- | --- |

γ.

Επιλέξιμη τεχνολογία (τεχνολογίες)

| δ. | Τοποθεσία ή διαδικασία επιλογής της τοποθεσίας και αρχικές εργασίες ανάπτυξης |
| --- | --- |

δ.

Τοποθεσία ή διαδικασία επιλογής της τοποθεσίας και αρχικές εργασίες ανάπτυξης

| ε. | Καθεστώς σύνδεσης με το δίκτυο |
| --- | --- |

ε.

Καθεστώς σύνδεσης με το δίκτυο

| στ. | Μορφή στήριξης |
| --- | --- |

στ.

Μορφή στήριξης

| ζ. | Σχεδιασμός της διαδικασίας υποβολής προσφορών/δημοπρασίας |
| --- | --- |

ζ.

Σχεδιασμός της διαδικασίας υποβολής προσφορών/δημοπρασίας

| η. | Συμφωνία σχετικά με την κοινοποίηση κρατικής ενίσχυσης |
| --- | --- |

η.

Συμφωνία σχετικά με την κοινοποίηση κρατικής ενίσχυσης

Άρθρο σχετικά με τις σχετικές ρυθμίσεις της αγοράς

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν τις σχετικές ρυθμίσεις της αγοράς (π.χ. καθορισμένη αγορά αναφοράς) για το έργο συνεργασίας και τυχόν σχετικές πρόσθετες διατάξεις που μπορεί να συμπεριλάβουν. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίζουν τις σχετικές ρυθμίσεις της αγοράς (π.χ. καθορισμένη αγορά αναφοράς) για το έργο συνεργασίας και τυχόν σχετικές πρόσθετες διατάξεις που μπορεί να συμπεριλάβουν.

Άρθρο σχετικά με την ανάλυση κόστους-οφέλους και τη διασυνοριακή κατανομή του κόστους

| — | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμφωνούν σχετικά με την ανάλυση κόστους-οφέλους και τη διασυνοριακή κατανομή του κόστους.






  — | Σε περίπτωση απλής συνεργασίας, τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ μπορούν να μεταβιβαστούν στη συμφωνηθείσα τιμή μεταβίβασης. Σε αυτή την περίπτωση συνεργασίας, η ανάλυση του κόστους και του οφέλους θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν απλούστερη, μειώνοντας το κόστος της συναλλαγής. |
| --- | --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμφωνούν σχετικά με την ανάλυση κόστους-οφέλους και τη διασυνοριακή κατανομή του κόστους.

—

Σε περίπτωση απλής συνεργασίας, τα στατιστικά οφέλη των ΑΠΕ μπορούν να μεταβιβαστούν στη συμφωνηθείσα τιμή μεταβίβασης. Σε αυτή την περίπτωση συνεργασίας, η ανάλυση του κόστους και του οφέλους θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν απλούστερη, μειώνοντας το κόστος της συναλλαγής.

| — | Για πιο σύνθετη συνεργασία (ή κατά την αναζήτηση πρόσβασης σε διασυνοριακή χρηματοδότηση ΑΠΕ από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και/ή χρηματοδότηση των υποδομών) μπορεί να απαιτείται πιο εκτεταμένη ανάλυση κόστους-οφέλους. Στη διακυβερνητική συμφωνία, θα πρέπει στο παρόν τμήμα να γίνεται αναφορά στους διαθέσιμους υπολογισμούς για την ανάλυση κόστους-οφέλους και στην προκύπτουσα προσέγγιση του διασυνοριακού επιμερισμού κόστους.






  — | Προσδιορισμός του καθαρού κοινωνικού οφέλους |
| --- | --- | --- |

—

Για πιο σύνθετη συνεργασία (ή κατά την αναζήτηση πρόσβασης σε διασυνοριακή χρηματοδότηση ΑΠΕ από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και/ή χρηματοδότηση των υποδομών) μπορεί να απαιτείται πιο εκτεταμένη ανάλυση κόστους-οφέλους. Στη διακυβερνητική συμφωνία, θα πρέπει στο παρόν τμήμα να γίνεται αναφορά στους διαθέσιμους υπολογισμούς για την ανάλυση κόστους-οφέλους και στην προκύπτουσα προσέγγιση του διασυνοριακού επιμερισμού κόστους.

—

Προσδιορισμός του καθαρού κοινωνικού οφέλους

| — | Κατανομή του βασικού κόστους και οφέλους μεταξύ των μερών |
| --- | --- |

—

Κατανομή του βασικού κόστους και οφέλους μεταξύ των μερών

| — | Προκύπτουσες αποζημιώσεις μεταξύ των κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του κόστους στήριξης που χρηματοδοτείται από κάθε εταίρο συνεργασίας, προκύπτουσα κατανομή των στατιστικών οφελών ΑΠΕ για σκοπούς συνεισφοράς στην επίτευξη στόχων) |
| --- | --- |

—

Προκύπτουσες αποζημιώσεις μεταξύ των κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του κόστους στήριξης που χρηματοδοτείται από κάθε εταίρο συνεργασίας, προκύπτουσα κατανομή των στατιστικών οφελών ΑΠΕ για σκοπούς συνεισφοράς στην επίτευξη στόχων)

| — | Μηχανισμός πληρωμών |
| --- | --- |

—

Μηχανισμός πληρωμών

| — | Κοινοποίηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως απαιτείται σύμφωνα με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας |
| --- | --- |

—

Κοινοποίηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως απαιτείται σύμφωνα με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Άρθρο σχετικά με τις υποχρεώσεις των μερών

| — | Εν προκειμένω, τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίζουν τις αρμοδιότητες σύμφωνα με την επιλεγείσα μορφή συνεργασίας, καθώς και τις διαδικασίες και ένα σύστημα που θα επιτρέπει την παρακολούθηση, τον εντοπισμό και την έκδοση αποδεικτικών στοιχείων και επαληθεύσεων (συμπεριλαμβανομένης της διαβίβασης δεδομένων: περιεχόμενο, μορφή και χρονοδιάγραμμα). |
| --- | --- |

—

Εν προκειμένω, τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίζουν τις αρμοδιότητες σύμφωνα με την επιλεγείσα μορφή συνεργασίας, καθώς και τις διαδικασίες και ένα σύστημα που θα επιτρέπει την παρακολούθηση, τον εντοπισμό και την έκδοση αποδεικτικών στοιχείων και επαληθεύσεων (συμπεριλαμβανομένης της διαβίβασης δεδομένων: περιεχόμενο, μορφή και χρονοδιάγραμμα).

Άρθρο σχετικά με τον αρμόδιο φορέα (ισχύει για κοινά έργα ή κοινά καθεστώτα στήριξης)

| — | Στο στοιχείο αυτό θα πρέπει να περιγράφεται ο αρμόδιος φορέας (π.χ. ένας οργανισμός ή ένα ενιαίο σημείο επαφής) και οι αρμοδιότητές του. Οι αρμοδιότητες μπορεί να περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό των έργων, τον καθορισμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών, την επιλογή του πλειοδότη, την εποπτεία της υλοποίησης των έργων που έχουν ανατεθεί, την καταβολή των πληρωμών στήριξης και την υποβολή εκθέσεων στα συνεργαζόμενα κράτη. |
| --- | --- |

—

Στο στοιχείο αυτό θα πρέπει να περιγράφεται ο αρμόδιος φορέας (π.χ. ένας οργανισμός ή ένα ενιαίο σημείο επαφής) και οι αρμοδιότητές του. Οι αρμοδιότητες μπορεί να περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό των έργων, τον καθορισμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών, την επιλογή του πλειοδότη, την εποπτεία της υλοποίησης των έργων που έχουν ανατεθεί, την καταβολή των πληρωμών στήριξης και την υποβολή εκθέσεων στα συνεργαζόμενα κράτη.

Άρθρο σχετικά με την κοινοποίηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| — | Σύμφωνα με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το κράτος μέλος πώλησης/υποδοχής θα πρέπει να κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συμφωνία και το ακριβές ποσό της προκύπτουσας στατιστικής μεταβίβασης. |
| --- | --- |

—

Σύμφωνα με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το κράτος μέλος πώλησης/υποδοχής θα πρέπει να κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συμφωνία και το ακριβές ποσό της προκύπτουσας στατιστικής μεταβίβασης.

7   ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Διαθέσιμοι μηχανισμοί συνεργασίας και βασικές αρχές της συνεργασίας

Σύμφωνα με τα άρθρα 8, 9, 11 ή 13 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπάρχουν τρεις βασικοί μηχανισμοί συνεργασίας τους οποίους μπορούν να επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν τα κράτη μέλη:

Στατιστικές μεταβιβάσεις (άρθρο 8): Στην περίπτωση των στατιστικών μεταβιβάσεων, το πολύ δύο κράτη μέλη συμφωνούν να συνεργαστούν και να αποδώσουν εικονικά μια συγκεκριμένη ποσότητα παραγόμενης ανανεώσιμης ενέργειας που πλεονάζει σε ένα κράτος μέλος στο άλλο. Αυτό γίνεται εκ των υστέρων με διαπραγματεύσιμη τιμή μεταβίβασης. Η ενέργεια που «αγοράζεται» από ένα κράτος μέλος θα συνυπολογίζεται στην εθνική συνεισφορά του βάσει της οδηγίας. Δεν πρόκειται για μεταβίβαση ή παράδοση φυσικής ενέργειας. Οι στατιστικές μεταβιβάσεις συνήθως δεν αφορούν συγκεκριμένα έργα, μολονότι τα κράτη μέλη μπορεί να αποφασίσουν να συνάψουν μια τέτοια συμφωνία εάν κριθεί αμοιβαία επωφελής. Επίσης, οι στατιστικές μεταβιβάσεις είναι, καταρχήν, τεχνολογικά ουδέτερες. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν σε στατιστική μεταβίβαση θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή το αργότερο 12 μήνες μετά το τέλος του έτους κατά το οποίο παράγει αποτελέσματα η μεταβίβαση. Το κόστος συναλλαγής για τις στατιστικές μεταβιβάσεις είναι σχετικά χαμηλό, δεδομένου ότι η θέσπιση και η διαπραγμάτευσή τους είναι σχετικά εύκολη και επιτρέπουν στα κράτη μέλη να συνάψουν περιορισμένη συνεργασία χωρίς να χρειάζεται να προβούν σε μεταβολές στα εγχώρια μέσα στήριξής τους. Λόγω του χαμηλότερου βαθμού πολυπλοκότητάς τους, απαιτείται λιγότερη καθοδήγηση για τις στατιστικές μεταβιβάσεις, αλλά η δημόσια αποδοχή μπορεί να αποτελεί πρόβλημα λόγω του γεγονότος ότι δεν μεταβιβάζεται παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έναντι της πληρωμής. Οι ιδιωτικοί φορείς αποκλείονται από τη συμμετοχή σε στατιστικές μεταβιβάσεις, δηλαδή προορίζονται αποκλειστικά για δημόσιους φορείς.

Κοινά έργα μεταξύ κρατών μελών (άρθρο 9): Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να αναλαμβάνουν κοινά έργα μεταξύ τους για τη συνεργασία σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ή θέρμανσης και ψύξης από ανανεώσιμες πηγές. Τα κοινά έργα υπερβαίνουν τις απλές στατιστικές μεταβιβάσεις και η συνεργασία υλοποιείται πάντα σε σχέση με ένα συγκεκριμένο νέο έργο. Ένα κοινό έργο μπορεί να προβλέπει τη φυσική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας ή όχι. Εκτός από τα μεμονωμένα έργα συνεργασίας, π.χ. μεγάλης κλίμακας έργα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, είναι επίσης δυνατές οι ρυθμίσεις πολλαπλών έργων όταν επαναλαμβάνεται μια δομή που αφορά εγκαταστάσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους. Ωστόσο, οι εν λόγω ρυθμίσεις πολλαπλών έργων θα πρέπει να διακρίνονται από τα κοινά καθεστώτα στήριξης λόγω του πεπερασμένου χαρακτήρα τους. Τα έργα μπορούν να αφορούν ανακαινίσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων ή να έχουν σχέση με νέες εγκαταστάσεις. Τα οφέλη και το κόστος αυτών των έργων επιμερίζονται μεταξύ των συνεργαζόμενων μερών μέσω συμφωνημένων κανόνων. Τα κράτη μέλη μπορούν να συμφωνήσουν να υλοποιήσουν το έργο μέσω υφιστάμενου καθεστώτος στήριξης ενός εκ των δύο συνεργαζόμενων μερών ή να δημιουργήσουν ειδικό καθεστώς.

Τα κοινά έργα μπορεί επίσης να είναι κατάλληλα για από κοινού επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και την απόκτηση πείρας από αυτές. Ο βαθμός συνεργασίας και το επίπεδο του κόστους των συναλλαγών είναι υψηλότερα σε σύγκριση με τις στατιστικές μεταβιβάσεις, αλλά συνήθως χαμηλότερα από εκείνα των κοινών καθεστώτων στήριξης, δεδομένου ότι η συνεργασία περιορίζεται σε συμφωνημένο αριθμό έργων. Σε αντίθεση με τις στατιστικές μεταβιβάσεις, στα κοινά έργα μπορούν να συμμετέχουν και ιδιωτικοί φορείς.

Κοινά έργα μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών (άρθρο 11): Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να υλοποιούν κοινά έργα με τρίτες χώρες τα οποία ενδέχεται να καταστούν ιδιαίτερα σημαντικά στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις χώρες της Ενεργειακής Κοινότητας ή με το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, τα κοινά έργα με τρίτες χώρες περιορίζονται στην ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (η θέρμανση και η ψύξη δεν καλύπτονται) και θα πρέπει να δημιουργείται πραγματικός φυσικός σύνδεσμος με την τρίτη χώρα. Για να εξασφαλιστεί η τροφοδοσία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, θα πρέπει να δεσμεύεται εγκαίρως η αντίστοιχη δυναμικότητα διασύνδεσης. Με εξαίρεση τις επενδυτικές ενισχύσεις που χορηγούνται στην εγκατάσταση, η ποσότητα της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται και εξάγεται δεν μπορεί να έχει λάβει στήριξη από καθεστώς στήριξης τρίτης χώρας.

Κοινά καθεστώτα στήριξης (άρθρο 13): Άλλος πιθανός μηχανισμός συνεργασίας που έχουν στη διάθεσή τους τα κράτη μέλη είναι τα κοινά καθεστώτα στήριξης. Ο μηχανισμός αυτός συνεπάγεται τον μερικό ή πλήρη συντονισμό και/ή συγχώνευση των εθνικών καθεστώτων στήριξης δύο ή περισσότερων κρατών μελών. Δεδομένου ότι τα κοινά καθεστώτα στήριξης μπορεί να συνεπάγονται σημαντικό κόστος συναλλαγής, καλύπτουν συνήθως πολλά έργα. Ωστόσο, ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιηθούν για μεγάλα μεμονωμένα έργα με πολύ συγκεκριμένη δομή. Τα κοινά καθεστώτα στήριξης μπορούν επίσης να αφορούν μόνο ένα τμήμα της εθνικής αγοράς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για παράδειγμα συγκεκριμένη τεχνολογία ή γεωγραφική περιοχή, π.χ. μια παραμεθόρια περιοχή. Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, το συμφωνηθέν κοινό καθεστώς στήριξης δεν αντικαθιστά τα υφιστάμενα εθνικά καθεστώτα στήριξης τα οποία εξακολουθούν να υφίστανται παράλληλα. Τα κοινά καθεστώτα στήριξης είναι συνήθως πιο απαιτητικά και πολύπλοκα από τα κοινά έργα και απαιτούν συνήθως τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας και/ή ρύθμιση.

Αρχές της συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Γενικά, η συνεργασία των κρατών μελών στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας διέπεται από τις ακόλουθες αρχές:

Δυνατότητα επιλογής: Δύο ή περισσότερα κράτη μέλη που συνεργάζονται μεταξύ τους ή με τρίτη χώρα το επιλέγουν σε οικειοθελή βάση. Επιπλέον, όταν τα κράτη μέλη επιλέγουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, έχουν την ελευθερία να σχεδιάσουν τις λεπτομέρειες και τους όρους της εν λόγω συνεργασίας.

Δημιουργία κοινωνικοοικονομικών οφελών: Τα έργα διασυνοριακής συνεργασίας πρέπει να δημιουργούν αξία από ολιστική, κοινωνική άποψη. Γενικά, τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη που προκύπτουν από το έργο πρέπει να αντισταθμίζουν το κόστος του κατά τη σύγκριση με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χωρίς συνεργασία.

Καθιέρωση αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας: Εκτός από τη δημιουργία καθαρών κοινωνικών οφελών, τα έργα διασυνοριακής συνεργασίας θα υλοποιούνται μόνο εάν διασφαλίζουν αμοιβαία οφέλη για όλες τις συμμετέχουσες χώρες και τους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς εντός των χωρών. Γενικά, δεν είναι πιθανό να επωφελούνται όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη περισσότερο από το έργο από ό,τι χωρίς αυτό και, ως εκ τούτου, οι χώρες πρέπει να συμφωνούν ποια ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να αποζημιώνονται και ποια όχι.

Συμφωνία των όρων της συνεργασίας: Τα κράτη μέλη που προτίθενται να υλοποιήσουν συνεργασία πρέπει να συνάπτουν συμφωνία συνεργασίας στην οποία θα καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις.

Εφαρμογή ειδικών τοπικών προϋποθέσεων: Παρότι οι συνεργαζόμενες χώρες προσπαθούν να εναρμονίσουν τους σχετικούς κανόνες και κανονισμούς στον βαθμό που είναι αναγκαίο, ενδέχεται να υπάρχουν φυσικά όρια. Τα όρια αυτά θα ισχύουν ιδίως για τους όρους που αφορούν ειδικά την τοποθεσία, όπως η αδειοδότηση και οι φόροι. Ως εκ τούτου, ως προεπιλογή εφαρμόζονται οι κανόνες της χώρας στην οποία βρίσκεται το έργο, εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά και προσδιοριστεί από τις συνεργαζόμενες χώρες.

Εξασφάλιση απτού αντικτύπου: Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να διαρθρώσουν τη συνεργασία κατά τρόπο ώστε να έχει απτό αντίκτυπο στα συστήματα ισχύος και τις αγορές τους. Τα συνεργαζόμενα κράτη μέλη μπορούν, για παράδειγμα, να ζητήσουν φυσική εισαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας (η οποία καθίσταται απαραίτητη σε κοινά έργα με τρίτες χώρες).

Επιμερισμός του κόστους και των οφελών: Σύμφωνα με την οδηγία, η παραγόμενη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να προσμετράται στη χώρα που χρηματοδοτεί την εγκατάσταση. Ανάλογα με την τεχνολογία, θα έχουν επίσης σημασία και άλλα κόστη και οφέλη πέραν του κόστους στήριξης. Το κόστος σύνδεσης στο δίκτυο και ενσωμάτωσης στο σύστημα έχει ιδιαίτερη σημασία για έργα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, ενώ η σημασία του κόστους στήριξης συνήθως μειώνεται με τις ώριμες τεχνολογίες και τον βαθμό ολοκλήρωσης της αγοράς. Επιτρέπονται διάφορες επιλογές για τη λογιστική καταχώριση. Οι χώρες εταίροι έχουν την ελευθερία να καθορίζουν τις λεπτομέρειες στη συμφωνία συνεργασίας.

---

(1)  Βασίζεται στο παλαιότερο έγγραφο με τίτλο «Καθοδήγηση σχετικά με τη χρήση του μηχανισμού συνεργασίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», SWD(2013) 440 final, διαθέσιμο στη διεύθυνση https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/com_2013_public_intervention_swd05_en.pdf.

(2)  Λεπτομερέστερη περιγραφή των μηχανισμών συνεργασίας παρατίθεται στο παράρτημα. Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να ερμηνεύει έγκυρα το δίκαιο της Ένωσης.

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1153 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 2021, για τη σύσταση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΕΕ L 249 της 14.7.2021, σ. 38).

(4)  COM(2021) 393: «Παραμεθόριες περιφέρειες της ΕΕ: Zωντανά εργαστήρια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης».

(5)  Οι παραμεθόριες περιοχές είναι εδάφη σε κάθε πλευρά του ίδιου συνόρου (ο ορισμός διατίθεται στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Border_region).

(6)  Οι περιγραφές της εν λόγω υπόθεσης βασίζονται στην έκθεση με τίτλο «Design options for cross-border auctions» (Επιλογές σχεδιασμού για διασυνοριακές δημοπρασίες), η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου AURES II σχετικά με τις δημοπρασίες για τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το πλήρες κείμενο της έκθεσης διατίθεται στη διεύθυνση http://aures2project.eu/wp-content/uploads/2019/06/AURES_II_D6_1_final.pdf.

(7)  Μέχρι σήμερα, έχουν υλοποιηθεί/συμφωνηθεί δώδεκα έργα συνεργασίας (εκ των οποίων δέκα στατιστικές μεταβιβάσεις, ένα κοινό έργο και ένα κοινό καθεστώς στήριξης). Παρότι αυτό δείχνει ότι μπορεί να αυξάνονται οι ρυθμοί υλοποίησης, η χρήση των μηχανισμών συνεργασίας εξακολουθεί να είναι κατώτερη των προσδοκιών. Έχουν υλοποιηθεί και/ή συμφωνηθεί τα ακόλουθα έργα: στατιστικές μεταβιβάσεις μεταξύ Λουξεμβούργου και Λιθουανίας, Λουξεμβούργου και Εσθονίας, Μάλτας και Εσθονίας, Κάτω Χωρών και Δανίας, Ιρλανδίας και Δανίας, Ιρλανδίας και Εσθονίας, Δανίας και Βελγίου, Φινλανδίας και Βελγίου, Τσεχίας και Σλοβενίας, και Λιθουανίας και Βελγίου· ένα κοινό σχέδιο μεταξύ Γερμανίας και Δανίας και ένα κοινό καθεστώς στήριξης μεταξύ Σουηδίας και Νορβηγίας. Κατά την εξέταση των εθνικών σχεδίων δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (NREAP) των κρατών μελών για το 2020, είναι προφανές ότι, λόγω του νεωτερισμού των μηχανισμών και της έλλειψης υλοποιηθέντων έργων, τα σχέδια για τη χρήση των μηχανισμών συνεργασίας εξακολουθούσαν να είναι ασαφή, επιφυλακτικά ή ακόμη και ανύπαρκτα. Λίγα χρόνια αργότερα, στα οικεία ΕΣΕΚ, τα σχέδια των κρατών μελών για τη χρήση των μηχανισμών συνεργασίας ήταν ήδη πιο συγκεκριμένα, κυρίως λόγω των διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των κρατών μελών σε διμερή ή πολυμερή βάση, μεμονωμένα ή μέσω διαφόρων ομάδων και φόρουμ. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να τονιστούν οι εργασίες στα περιφερειακά φόρουμ για την ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων υψηλού επιπέδου για την ενεργειακή συνεργασία των Βορείων Θαλασσών (NSEC), του σχεδίου διασύνδεσης των αγορών ενέργειας της Βαλτικής (BEMIP), της συνδεσιμότητας ενέργειας της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (CESEC) ή των διασυνδέσεων για τη Νοτιοδυτική Ευρώπη (SWE), ή του πενταμερούς φόρουμ. Τα φόρουμ κατάφεραν να φέρουν σε επαφή βασικά ενδιαφερόμενα μέρη και να διευκολύνουν τον διάλογο. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη συγκεκριμένων υποβληθέντων σχεδίων, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις δυσκολίες που διαπιστώνονται κατά την υλοποίηση των μηχανισμών συνεργασίας.

(8)  Στις μελέτες και τα έργα περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, το έργο για τους μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και η αλληλεπίδραση με καθεστώτα στήριξης στο πλαίσιο της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (2009/28/ΕΚ) (https://res-cooperation.eu/), το έργο CA-RES (https://www.ca-res.eu/), ή το έργο MUSTEC (https://mustec.eu/). Βλ. επίσης τη μελέτη με τίτλο «Cooperation between EU countries under the RES Directive» (Συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ στο πλαίσιο της οδηγίας για τις ΑΠΕ), 2014, διαθέσιμη στη διεύθυνση https://energy.ec.europa.eu/topics/renewable-energy/renewable-energy-directive-targets-and-rules/cooperation-mechanisms_en#documents.

(9)  Στα γνωστά παραδείγματα συγκαταλέγονται το μνημόνιο συμφωνίας για έναν ή περισσότερους υπεράκτιους ενεργειακούς κόμβους μεταξύ Δανίας και Κάτω Χωρών, το μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ Λετονίας και Εσθονίας για κοινό υπεράκτιο έργο, η επιστολή προθέσεων για την ανάλυση κοινών και υβριδικών υπεράκτιων έργων μεταξύ Δανίας και Γερμανίας και το μνημόνιο συμφωνίας για τη διερεύνηση επιλογών για ενεργειακές νησίδες μεταξύ Δανίας και Βελγίου.

(10)  Για τα περισσότερα έργα διασυνοριακής συνεργασίας, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα κράτη μέλη ή οι τρίτες χώρες επωμίζονται το υψηλότερο κόστος και λαμβάνουν την πλειονότητα των οφελών. Ως εκ τούτου, αποτελούν τα φυσικά διαπραγματευόμενα μέρη και θα εκπροσωπούν εξ ορισμού τα ενδιαφερόμενα μέρη τους.

(11)  Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη εστίαση σε πολύπλοκες μορφές συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως στο πλαίσιο των υβριδικών υπεράκτιων αιολικών πάρκων, πρέπει να παρασχεθούν «κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ σχετικά με τον τρόπο συντονισμού του επιμερισμού του κόστους και των οφελών, σε διασυνοριακό επίπεδο, για τα έργα μεταφοράς ενέργειας που συνδυάζονται με την ανάπτυξη έργων παραγωγής ενέργειας». Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης σχετίζεται με το άρθρο 15 παράγραφος 1 του κανονισμού ΔΕΔ-Ε [κανονισμός (ΕΕ) 2022/869], καθώς και με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον» [COM(2020) 741 final], που διατίθεται στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/offshore_renewable_energy_strategy.pdf.

(12)  Στοιχεία του κεντρικού μοντέλου αποτελούν μέρος της πρότασης της Επιτροπής, της 18ης Μαΐου 2022, για την αναθεώρηση των διατάξεων σχετικά με την αδειοδότηση έργων ΑΠΕ στην οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας [COM(2022) 222 final].

(13)  Αυτό οφείλεται κυρίως στα αποτελέσματα δικτύου, αλλά η αβεβαιότητα μπορεί επίσης να σχετίζεται με κανονιστικές αλλαγές.

(14)  Στο σύστημα της μονόδρομης πριμοδότησης, εάν σε μια δημοπρασία η τιμή της αγοράς είναι χαμηλότερη από την τιμή άσκησης, οι παραγωγοί λαμβάνουν στήριξη που καλύπτει το κενό και εάν η τιμή της αγοράς είναι υψηλότερη, μπορούν να διατηρήσουν τα πλεονάζοντα έσοδα. Η αμφίδρομη πριμοδότηση λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, ωστόσο ο παραγωγός πρέπει να επιστρέψει τα πλεονάζοντα έσοδα. Στο καθεστώς σταθερής πριμοδότησης, οι παραγωγοί λαμβάνουν ένα σταθερό ποσό πλεοναζόντων εσόδων πλέον της τιμής της αγοράς.

(15)  Ο τρόπος ανάκτησης των δαπανών στήριξης μπορεί επίσης να αποφασιστεί σε εθνικό επίπεδο από κάθε συνεργαζόμενη χώρα, εκτός από την περίπτωση των κοινών καθεστώτων στήριξης.

(16)  2022/C 80/01.

(17)  Βλ. https://ec.europa.eu/regional_policy/en/information/publications/guides/2014/guide-to-cost-benefit-analysis-of-investment-projects-for-cohesion-policy-2014-2020.

(18)  The Economic Appraisal of Investment Projects at the EIB (Η οικονομική αποτίμηση των επενδυτικών έργων στην ΕΤΕπ). Έκδοση Μαρτίου 2013 — Υπό επανεξέταση, διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.eib.org/attachments/thematic/economic_appraisal_of_investment_projects_en.pdf.

(19)  Methodologies for assessing the contribution of cross-border projects to the general criteria and for producing the cost-benefit analysis specified in Part IV of the Annex to the Regulation (EU) 2021/1153 establishing the Connecting Europe Facility (Μεθοδολογίες για την αξιολόγηση της συμβολής των διασυνοριακών έργων στα γενικά κριτήρια και για την εκπόνηση της ανάλυσης κόστους-οφέλους που καθορίζεται στο μέρος IV του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1153 για τη σύσταση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη»), διαθέσιμο στη διεύθυνση https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52021SC0429&qid=1564520971474.

(20)  Βλ. https://tyndp.entsoe.eu/cba.

(21)  Εάν η κρατική ενίσχυση είναι αναγκαία για την υλοποίηση του έργου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ανάλυση του χρηματοδοτικού κενού που διενεργείται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας θα πρέπει να συνάδει με τις βασικές παραδοχές της ανάλυσης κόστους-οφέλους.

(22)  Όσον αφορά τις υποδομές, από την τέταρτη έκθεση παρακολούθησης των αποφάσεων για τον διασυνοριακό επιμερισμού κόστους που δημοσίευσε ο ACER προέκυψε ότι η πλειονότητα των διευρωπαϊκών ενεργειακών έργων που περιλαμβάνουν διασυνοριακές υποδομές επιλέγουν «παραδοσιακές» προσεγγίσεις κατανομής του κόστους. Τα περισσότερα χερσαία έργα ακολουθούν την καλούμενη «εδαφική αρχή», σύμφωνα με την οποία κάθε χώρα αναλαμβάνει το κόστος που συνδέεται με την υλοποίηση του έργου στην επικράτειά της, παρά τα τυχόν οφέλη που μπορεί να αποφέρει το έργο σε διάφορες χώρες, ενώ η «κατανομή του κόστους σε αναλογία 50/50» είναι διαδεδομένη για τα υπεράκτια έργα. Η προσέγγιση αυτή ενδέχεται να μην αποδειχθεί αποτελεσματική σε περιπτώσεις όπως τα νέα υπεράκτια πλέγματα δικτύων που ενδεχομένως επηρεάζουν μεγαλύτερο αριθμό μερών.

(23)  Βλ. ειδικότερα τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 στοιχεία α) και γ) της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001.

(24)  Βαρύνει τον ΔΣΜ.

(25)  Για τον υπολογισμό μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναλλακτική τεχνολογία σε περίπτωση που η άμεση σύγκριση δεν είναι δυνατή ή δεν είναι ρεαλιστική.

---

| 29.12.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 495/24 |
| --- | --- | --- | --- |

29.12.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 495/24

---

Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο 2021-2030

(2022/C 495/02)

Οι πρωτοφανείς υψηλές τιμές της ενέργειας από το δεύτερο εξάμηνο του 2021, οι οποίες επιδεινώθηκαν από την αδικαιολόγητη και παράνομη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, δίνουν ισχυρή ώθηση για την επιτάχυνση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ενεργειακής Ένωσης μέσω της επιτάχυνσης της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και του τερματισμού κάθε εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, οι πρόσφατες ακραίες καιρικές συνθήκες έχουν ασκήσει πρόσθετη πίεση στον ενεργειακό εφοδιασμό, επηρέασαν την απόδοση των καλλιεργειών και την εσωτερική ναυσιπλοΐα, καθώς και την ευημερία των πολιτών, παρέχοντας μια ζοφερή προειδοποίηση όσον αφορά την ανάγκη προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Οι πρόσφατες αυτές εξελίξεις αναδεικνύουν τη σημασία του ολοκληρωμένου σχεδιασμού για τις πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, μια ισχυρή Ενεργειακή Ένωση και μια συντονισμένη δράση για το κλίμα αποτελούν προϋπόθεση για την αλληλεγγύη, την ευημερία και τη βιωσιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για την ταχεία ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την επιτάχυνση της μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα με δίκαιο τρόπο, τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αξιοποιήσουν την ισχύ του συστήματος διακυβέρνησης που έχει θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο κανονισμός για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα (κανονισμός για τη διακυβέρνηση) (1)
  θεσπίζει ένα ευέλικτο αλλά ισχυρό σύστημα διακυβέρνησης για διαφανή και αλληλοενισχυόμενη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό συμβάλλει στην εξασφάλιση μιας συνεκτικής προσέγγισης μεταξύ των πολιτικών για την ενέργεια και το κλίμα και της συντονισμένης δράσης σε όλα τα κράτη μέλη.

Τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα (στο εξής: «εθνικά σχέδια» ή «ΕΣΕΚ») αποτελούν το κεντρικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού στο πλαίσιο του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Τα ΕΣΕΚ παρέχουν βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα των επενδύσεων, ιδίως σε αβέβαιους καιρούς, και είναι ζωτικής σημασίας για την κινητοποίηση των μαζικών επενδύσεων που απαιτούνται για την επίτευξη της συλλογικής φιλοδοξίας της κλιματικής ουδετερότητας και για μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση, με παράλληλη διατήρηση της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής προσιτότητας. Βοηθούν τα κράτη μέλη να επιτύχουν από κοινού τους στόχους για την ενέργεια και το κλίμα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα (2) και της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % (3), συμπεριλαμβανομένου του πιο φιλόδοξου στόχου για την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και των διεθνών δεσμεύσεων της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού.

Τα ΕΣΕΚ διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην υλοποίηση του σχεδίου REPowerEU (4)
  , υπό το πρίσμα των αυξημένων προκλήσεων για μια πιο ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση. Από την έναρξη της αύξησης των τιμών της ενέργειας στα μέσα του 2021, η ΕΕ έχει υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη και προσαρμοσμένη προσέγγιση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσαν οι τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις. Αυτό θα αναδιαμορφώσει την Ενεργειακή Ένωση κατά την περίοδο έως το 2030 και μετά. Τα εθνικά σχέδια πρέπει να αποτυπώνουν τις κρίσιμες προκλήσεις της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής προσιτότητας. Αυτό περιλαμβάνει την ανάγκη ταχείας διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού, ανάπτυξης ενός συνεκτικού χρονοδιαγράμματος για την αποθήκευση αερίου (5), αποτύπωσης της μείωσης της ζήτησης έκτακτης ανάγκης (6), καθώς και παρέμβασης έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας και την ενίσχυση της αλληλεγγύης (7).

Τα κράτη μέλη επικαιροποιούν τα εθνικά τους σχέδια για την περίοδο 2021-2030 έως τον Ιούνιο του 2023 (προσχέδια) και τον Ιούνιο του 2024 (τελικά σχέδια) (8). Λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές και τις γεωπολιτικές συνθήκες στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος που εξελίσσονται σημαντικά μετά την κατάρτιση των αρχικών ΕΣΕΚ την περίοδο 2019-2020, οι επικαιροποιήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ανάγκη για ανάληψη πιο φιλόδοξης δράσης για το κλίμα, για ταχύτερη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας και αυξημένη ενεργειακή ασφάλεια. Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα επιτρέψουν στην ΕΕ να κινηθεί προς την κατεύθυνση μιας πιο ανθεκτικής και βιώσιμης Ενεργειακής Ένωσης, μεταξύ άλλων μέσω της ταχείας μείωσης της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, χωρίς να μένει κανείς στο περιθώριο.

Το παρόν έγγραφο παρέχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη σχετικά με τη διαδικασία και το πεδίο εφαρμογής της κατάρτισης των προσχεδίων και των τελικών επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ, ιδίως μέσω του προσδιορισμού ορθών πρακτικών και της περιγραφής των επιπτώσεων των πρόσφατων πολιτικών και γεωπολιτικών εξελίξεων, εντός του νομικού πλαισίου που θεσπίστηκε με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση, και πιο συγκεκριμένα με το παράρτημα Ι του εν λόγω κανονισμού (9).

Κατά τη διαδικασία κατάρτισης της παρούσας καθοδήγησης, η Επιτροπή συνεργάστηκε πλήρως με τα κράτη μέλη σε τεχνικό επίπεδο και διαβουλεύτηκε με τα ενδιαφερόμενα μέρη μέσω ειδικού εργαστηρίου με τα ενδιαφερόμενα μέρη που πραγματοποιήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2022 (10), εξωτερικών εκδηλώσεων και διμερών επαφών. Οι παρούσα καθοδήγηση θα πρέπει να εκληφθεί ως ένα από τα στοιχεία της συνεχούς ανταλλαγής και συνεργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

| Πλαίσιο 1: Αρχές και ορθές πρακτικές για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα







  — | Ορισμός υψηλότερου επιπέδου φιλοδοξίας για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος σύμφωνα με το νομοθέτημα για το κλίμα, τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και το σχέδιο REPowerEU. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση, την ενεργειακή ασφάλεια και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. |
| --- | --- |

Πλαίσιο 1: Αρχές και ορθές πρακτικές για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα

—

Ορισμός υψηλότερου επιπέδου φιλοδοξίας για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος σύμφωνα με το νομοθέτημα για το κλίμα, τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και το σχέδιο REPowerEU. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση, την ενεργειακή ασφάλεια και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

| — | Ενίσχυση του σχεδιασμού στο πλαίσιο των ΕΣΕΚ για την εξασφάλιση δίκαιης και ισότιμης μετάβασης, τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων και των επιπτώσεων στην απασχόληση, την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας και την εξασφάλιση οικονομικά προσιτής πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες για όλους. |
| --- | --- |

—

Ενίσχυση του σχεδιασμού στο πλαίσιο των ΕΣΕΚ για την εξασφάλιση δίκαιης και ισότιμης μετάβασης, τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων και των επιπτώσεων στην απασχόληση, την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας και την εξασφάλιση οικονομικά προσιτής πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες για όλους.

| — | Παροχή εθνικών στόχων και επιδιώξεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη χρηματοδότηση, που δείχνουν συγκεκριμένες πορείες για το 2030 και το 2050, σύμφωνα με τις εθνικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές. |
| --- | --- |

—

Παροχή εθνικών στόχων και επιδιώξεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη χρηματοδότηση, που δείχνουν συγκεκριμένες πορείες για το 2030 και το 2050, σύμφωνα με τις εθνικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές.

| — | Ενσωμάτωση των στόχων προσαρμογής και αποτύπωσή τους, κατά περίπτωση, στις πέντε διαστάσεις των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση των στόχων προσαρμογής και αποτύπωσή τους, κατά περίπτωση, στις πέντε διαστάσεις των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ.

| — | Καθορισμός στόχων και επιδιώξεων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου και ενσωμάτωση αυξημένων επιδιώξεων, καθώς και μέτρων μετριασμού και προσαρμογής στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας, όσον αφορά τις εκπομπές CO2 και τις εκπομπές άλλων αερίων εκτός του CO2 και τις απορροφήσεις άνθρακα. |
| --- | --- |

—

Καθορισμός στόχων και επιδιώξεων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου και ενσωμάτωση αυξημένων επιδιώξεων, καθώς και μέτρων μετριασμού και προσαρμογής στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας, όσον αφορά τις εκπομπές CO2 και τις εκπομπές άλλων αερίων εκτός του CO2 και τις απορροφήσεις άνθρακα.

| — | Αξιοποίηση των συνεργειών μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού θεματολογίου ώστε να δοθεί ώθηση στην ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος. |
| --- | --- |

—

Αξιοποίηση των συνεργειών μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού θεματολογίου ώστε να δοθεί ώθηση στην ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος.

| — | Βελτίωση της διάστασης της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας, ειδικότερα με συγκεκριμένες επιδιώξεις και στόχους, με παράλληλη ενσωμάτωση της διαφοροποίησης της παραγωγικής δυναμικότητας και της ανάπτυξης των δεξιοτήτων για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Βελτίωση της διάστασης της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας, ειδικότερα με συγκεκριμένες επιδιώξεις και στόχους, με παράλληλη ενσωμάτωση της διαφοροποίησης της παραγωγικής δυναμικότητας και της ανάπτυξης των δεξιοτήτων για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας.

| — | Συμμετοχή σε ευρεία και χωρίς αποκλεισμούς διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών, τις τοπικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τα τομεακά ενδιαφερόμενα μέρη σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας. |
| --- | --- |

—

Συμμετοχή σε ευρεία και χωρίς αποκλεισμούς διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών, τις τοπικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τα τομεακά ενδιαφερόμενα μέρη σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας.

| — | Ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας ως αναπόσπαστης πτυχής των εθνικών σχεδίων: ειδικότερα όσον αφορά τη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας, προσδιορισμός συνεκτικών πολιτικών και βαθιάς αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

—

Ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας ως αναπόσπαστης πτυχής των εθνικών σχεδίων: ειδικότερα όσον αφορά τη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας, προσδιορισμός συνεκτικών πολιτικών και βαθιάς αλληλεγγύης.

| — | Διερεύνηση συνεργειών μεταξύ των στόχων, των επιδιώξεων και των συνεισφορών, καθώς και των πολιτικών και των μέτρων των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης (11). |
| --- | --- |

—

Διερεύνηση συνεργειών μεταξύ των στόχων, των επιδιώξεων και των συνεισφορών, καθώς και των πολιτικών και των μέτρων των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης (11).

| — | Άντληση διδαγμάτων από τα αρχικά ΕΣΕΚ, την αξιολόγησή τους από την Επιτροπή και την κατάσταση της εφαρμογής τους ώστε να εντοπιστούν κενά και τομείς που επιδέχονται βελτιώσεις προς την κατεύθυνση της αύξησης του επιπέδου φιλοδοξίας και της επίτευξης περισσότερων αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

—

Άντληση διδαγμάτων από τα αρχικά ΕΣΕΚ, την αξιολόγησή τους από την Επιτροπή και την κατάσταση της εφαρμογής τους ώστε να εντοπιστούν κενά και τομείς που επιδέχονται βελτιώσεις προς την κατεύθυνση της αύξησης του επιπέδου φιλοδοξίας και της επίτευξης περισσότερων αποτελεσμάτων.

| — | Εξασφάλιση συνοχής με άλλα μέσα σχεδιασμού και αποτύπωση των σχετικών πολιτικών, των μέτρων και επενδύσεων στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ (12). |
| --- | --- |

—

Εξασφάλιση συνοχής με άλλα μέσα σχεδιασμού και αποτύπωση των σχετικών πολιτικών, των μέτρων και επενδύσεων στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ (12).

| — | Διαμόρφωση ολοκληρωμένης, επικαιροποιημένης και αναλυτικής βάσης, στην οποία θα ενσωματώνονται οι οικονομικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην απασχόληση, οι κοινωνικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην έρευνα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς και η συμβολή της κυκλικής οικονομίας. |
| --- | --- |

—

Διαμόρφωση ολοκληρωμένης, επικαιροποιημένης και αναλυτικής βάσης, στην οποία θα ενσωματώνονται οι οικονομικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην απασχόληση, οι κοινωνικές επιπτώσεις, οι επιπτώσεις στην έρευνα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς και η συμβολή της κυκλικής οικονομίας.

| — | Παροχή λεπτομερούς σχεδίου χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση των επενδυτικών αναγκών για καθεμία από τις πέντε διαστάσεις, μέσω της οικονομικά αποδοτικής χρήσης της δημόσιας δημοσιονομικής στήριξης και της κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδοτικών μέσων και καινοτόμων μηχανισμών χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

—

Παροχή λεπτομερούς σχεδίου χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση των επενδυτικών αναγκών για καθεμία από τις πέντε διαστάσεις, μέσω της οικονομικά αποδοτικής χρήσης της δημόσιας δημοσιονομικής στήριξης και της κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδοτικών μέσων και καινοτόμων μηχανισμών χρηματοδότησης.

| — | Συνεκτίμηση και διασφάλιση της συνοχής με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

—

Συνεκτίμηση και διασφάλιση της συνοχής με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

1   Αποτύπωση του νέου νομικού, κοινωνικοοικονομικού, πολιτικού και γεωπολιτικού πλαισίου

Η παρούσα ενότητα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι σημαντικές αλλαγές από το 2019 στο νομοθετικό, κοινωνικοοικονομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο για τις πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα επηρεάζουν τις επικαιροποιήσεις των ΕΣΕΚ όσον αφορά το επίπεδο φιλοδοξίας και το πεδίο εφαρμογής. Η εξέταση αυτή συμπληρώνεται με κατάλογο παραπομπών στον πίνακα 1, στον οποίο συνοψίζονται οι κύριοι στόχοι, οι επιδιώξεις και οι συνεισφορές, καθώς και οι πολιτικές και τα μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξή τους, τα οποία προβλέπονται στη νομοθεσία, στις στρατηγικές και τις προτάσεις. Τα κράτη μέλη καλούνται να αποτυπώσουν τις παραπομπές αυτές στα προσχέδια των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων τους. Τα τελικά επικαιροποιημένα σχέδια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τυχόν νέες σημαντικές εξελίξεις σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο νομοθετικό, κοινωνικοοικονομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο, και πρέπει να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις συστάσεις της Επιτροπής που εκδίδονται σχετικά με τα προσχέδια των επικαιροποιημένων σχεδίων (13).

1.1   
  Αύξηση του επιπέδου φιλοδοξίας για το 2030 όσον αφορά την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας

Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία έχει δώσει ισχυρή ώθηση για την αύξηση του επιπέδου φιλοδοξίας για την ενέργεια και το κλίμα, χωρίς να μένει κανείς στο περιθώριο. Με το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, οι στόχοι της επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας σε επίπεδο ΕΕ έως το 2050 και της μείωσης των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 κατά τουλάχιστον -55 % σε σύγκριση με το 1990 έχουν καταστεί νομική υποχρέωση. Οι στόχοι αυτοί είναι σημαντικά αυστηρότεροι σε σύγκριση με εκείνους στους οποίους βασίστηκαν τα κράτη μέλη για την κατάρτιση των αρχικών ΕΣΕΚ (14).

Για την υλοποίηση της φιλοδοξίας του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % αναβαθμίζει το πλαίσιο για την ενέργεια και το κλίμα με ορίζοντα το 2030. Θα παρακινήσει οπωσδήποτε τα κράτη μέλη να επικαιροποιήσουν τους στόχους και τις επιδιώξεις που καθορίζονται στα αρχικά τους ΕΣΕΚ, καθώς και τις πολιτικές και τα μέτρα για την επίτευξή τους, ιδίως όσον αφορά τις διαστάσεις της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές (συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), της ενεργειακής απόδοσης και της εσωτερικής αγοράς ενέργειας.

Παράλληλα, και για την υλοποίηση του αυξημένου επιπέδου φιλοδοξίας, εγκρίθηκαν επίσης βασικές ευρωπαϊκές στρατηγικές για την ενέργεια και το κλίμα, ιδίως όσον αφορά την ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος (15), το υδρογόνο (16), τις υπεράκτιες πηγές ενέργειας (17), την ηλιακή ανανεώσιμη ενέργεια, (18) την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (19), τους βιώσιμους κύκλους άνθρακα (20) και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος (21)
  .. Η Επιτροπή έχει επίσης προτείνει άλλες σχετικές στρατηγικές, και συγκεκριμένα τις στρατηγικές για μηδενική ρύπανση (22), για τη βιοποικιλότητα (23), τα δάση (24) και τη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα (25), ώστε να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων για το κλίμα και την ενέργεια.

Νωρίτερα εντός του τρέχοντος έτους, στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU προτάθηκαν συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και για την επιτάχυνση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας με νέες δράσεις, με παράλληλη αξιοποίηση της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %. Αυτό αποσκοπεί σε πιο οικονομικά προσιτή, ασφαλή και βιώσιμη ενέργεια ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα και μια πραγματική Ενεργειακή Ένωση. Στο πλαίσιο του σχεδίου αυτού, η Επιτροπή κάλεσε τους συννομοθέτες να αυξήσουν τις επιδιώξεις της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση και της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU θα επιταχύνει την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων αντί του φυσικού αερίου και των ανανεώσιμων πηγών, ιδίως του βιώσιμου βιομεθανίου, του ανανεώσιμου υδρογόνου, των ηλιακών φωτοβολταϊκών και της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, και θα οδηγήσει στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων ενεργειακής απόδοσης.

Τα προσχέδια των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την εν λόγω αύξηση του επιπέδου φιλοδοξίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενσωματώσουν πλήρως τους νέους και αναθεωρημένους στόχους για την ενέργεια και το κλίμα που περιλαμβάνονται στις προτάσεις της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και του REPowerEU (26), παρότι η νομοθετική διαδικασία για την έγκριση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Τα κράτη μέλη θα πρέπει ήδη να εξετάσουν τις προτεινόμενες αυξημένες εθνικές επιδιώξεις στο πλαίσιο του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών και του κανονισμού για τη χρήση γης, την αλλαγή χρήσης γης και τη δασοπονία (LULUCF), στις περιπτώσεις όπου οι συννομοθέτες ενέκριναν το επίπεδο φιλοδοξίας που πρότεινε η Επιτροπή βάσει αμφότερων των πράξεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να εξετάσουν τις νέες επιδιώξεις στο πλαίσιο της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση και της αναθεωρημένης οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Από την κατάρτιση των αρχικών ΕΣΕΚ, τα κράτη μέλη εργάστηκαν επίσης για την ανάπτυξη των δικών τους μακροπρόθεσμων στρατηγικών στο πλαίσιο του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Σύμφωνα με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση, τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να συνάδουν με αυτές τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές, καθώς και με τον στόχο κλιματικής ουδετερότητας που καθορίζεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα.

Τα επικαιροποιημένα σχέδια θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζουν τις διεθνείς εξελίξεις που σχετίζονται με τη συμφωνία του Παρισιού, και ιδίως με τη διαδικασία που καθορίζεται στο σύμφωνο της Γλασκόβης για το κλίμα και αφορά την αύξηση του επιπέδου φιλοδοξίας ως προς τον μετριασμό (27). Αυτό περιλαμβάνει διάφορες αποφάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό για την ενέργεια και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων της σταδιακής μείωσης της παραγωγής ενέργειας από άνθρακα, της σταδιακής κατάργησης των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα και της εξέτασης περαιτέρω δράσεων για τη μείωση των εκπομπών άλλων αερίων εκτός του CO2, συμπεριλαμβανομένου του μεθανίου, έως το 2030.

1.2   
  Αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής προσιτότητας προς μια πιο ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ πρέπει να ενισχύσουν την ετοιμότητα και τα μέτρα στην ΕΕ που αποσκοπούν στην επίτευξη συλλογικής ενεργειακής ασφάλειας. Η πρόσφατη γεωπολιτική κατάσταση έχει προκαλέσει πρωτοφανή αύξηση των τιμών χονδρικής και λιανικής της ενέργειας, με τις ετήσιες μεταβολές να κορυφώνονται σε 360 % και 55 %, αντίστοιχα (Αύγουστος 2022). Αυτή η ακραία αστάθεια στην αγορά ενέργειας αφορά όλα τα κράτη μέλη, επηρεάζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Παράλληλα, η κατάσταση αυξάνει την πίεση που ασκείται στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.

Τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα μέτρα που απορρέουν από το σχέδιο REPowerEU και θα μετασχηματίσουν ριζικά το ενεργειακό σύστημα μακροπρόθεσμα.

Ο νέος κανονισμός για την αποθήκευση αερίου (28) απαιτεί από τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τον προγραμματισμό της ενεργειακής τους ασφάλειας. Η διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού μέσω της διερεύνησης νέων επιλογών για τις εισαγωγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών καυσίμων και των υποκατάστατων ορυκτών καυσίμων, είναι ζωτικής σημασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενσωματώσουν ζητήματα που άπτονται της ασφάλειας του εφοδιασμού κατά την εξέταση του ενεργειακού μείγματος στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ τους.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να αποτυπώνουν την πρόοδο και τον σχεδιασμό των έργων υποδομής που χαρακτηρίζονται σημαντικά για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Τα ΔΕΔ-Ε (29) και τα έργα κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) έχουν καταστήσει τις ενεργειακές μας αγορές πιο ασφαλείς, πιο ολοκληρωμένες και πιο ανταγωνιστικές. Ο 5ος κατάλογος ΕΚΕ (30) και οι περιορισμένες πρόσθετες υποδομές που προσδιορίζονται στο παράρτημα 3 του σχεδίου REPowerEU θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των εναπομεινάντων σημείων συμφόρησης στα δίκτυα και θα διαφοροποιήσουν περαιτέρω τις οδούς και τους πόρους αερίου, θα ενισχύσουν τα χερσαία δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και θα συμβάλουν στην επιδίωξη φιλόδοξων στόχων για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε όλες τις ευρωπαϊκές θαλάσσιες λεκάνες. Παράλληλα, τα έργα υποδομών δεν θα πρέπει να οδηγούν σε εγκλωβισμό στη χρήση των ορυκτών καυσίμων και στη μη αξιοποίηση στοιχείων ενεργητικού, εμποδίζοντας τη μακροπρόθεσμη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό της άμεσης αντίδρασης στην ενεργειακή κρίση για να εδραιώσουν τη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας των εθνικών σχεδίων.

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την ανακοίνωση με τίτλο «Εξοικονόμηση αερίου για έναν ασφαλή χειμώνα» (31)
  και τον κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (32)
  , όπου καθορίζονται μέτρα για την προετοιμασία για πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό με αέριο. Αυτά τα βραχυπρόθεσμα μέτρα αποσκοπούν στην ενίσχυση της συλλογικής ετοιμότητας της ΕΕ, σε πνεύμα αλληλεγγύης. Τα μέτρα που εγκρίνονται στο πλαίσιο αυτό είναι αλληλένδετα με το σχέδιο REPowerEU, και ιδίως με την ανακοίνωση της ΕΕ για την εξοικονόμηση ενέργειας.

Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Στις 6 Οκτωβρίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε μέτρα έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας (33). Η μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, σε συνδυασμό με την επαρκή στήριξη των τελικών καταναλωτών, η οποία εξασφαλίζεται μέσω του ανώτατου ορίου εσόδων για τις υποοριακές τεχνολογίες και της συνεισφοράς αλληλεγγύης, θα συμβάλει στην εξασφάλιση πιο ασφαλούς και οικονομικά προσιτής ενέργειας για τους επόμενους μήνες. Στις 18 Οκτωβρίου 2022 η Επιτροπή υπέβαλε περαιτέρω προτάσεις έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των τιμών της ενέργειας και την εξασφάλιση μεγαλύτερης αλληλεγγύης όσον αφορά την ετοιμότητα (34).

Η αλληλεγγύη και οι συλλογικές δράσεις βρίσκονται στο επίκεντρο των ΕΣΕΚ, καθώς επηρεάζουν την ενεργειακή ασφάλεια κάθε κράτους μέλους, την οικονομική προσιτότητα της ενέργειας και, εν τέλει, τη συλλογική ανθεκτικότητα της ΕΕ.

Τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα μέτρα έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας: i) ενσωματώνονται στον μεσοπρόθεσμο προγραμματισμό με ορίζοντα το 2030 και ii) συνάδουν με τις πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης. Παράλληλα με την επιδίωξη να παρασχεθεί ανακούφιση στους τελικούς καταναλωτές, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε να μη στρεβλώνουν τους μακροπρόθεσμους πρωταρχικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, τη μηδενική ρύπανση, τη βιοποικιλότητα, την αποδοτική χρήση των πόρων και την ενεργειακή απόδοση. Πρέπει επίσης να είναι βιώσιμα από δημοσιονομική άποψη και να μη διακυβεύουν την ασφάλεια του εφοδιασμού και τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά ενέργειας.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να περιγράφουν στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ τον τρόπο με τον οποίο προτίθενται να διασφαλίσουν στους καταναλωτές τα οφέλη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χαμηλότερου κόστους και των τεχνολογιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Για την πλήρη απαλλαγή του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανθρακούχες εκπομπές, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διερευνήσουν επενδυτικά κίνητρα στην ευελιξία, στα (έξυπνα) δίκτυα, στις ψηφιακές ευνοϊκές λύσεις για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στην αμετάβλητη δυναμικότητα. Κρίνεται επίσης σκόπιμο να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη ρευστότητα στις προθεσμιακές αγορές και να προστατευτούν καλύτερα οι καταναλωτές από την υπερβολική αστάθεια των τιμών, τις υψηλές τιμές και την υπερβολική ανάληψη κινδύνων από τους προμηθευτές. Τα ΕΣΕΚ θα πρέπει επίσης να διερευνήσουν τρόπους βελτίωσης της αποτελεσματικότητας του διασυνοριακού εμπορίου, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι όλες οι μορφές ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να αποτελούν αντικείμενο ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών. Παράλληλα, η Επιτροπή συμμετέχει επειγόντως σε μια ριζική και ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα κράτη μέλη καλούνται να αξιοποιήσουν με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο την ολοκληρωμένη προσέγγιση των εθνικών σχεδίων και να διερευνήσουν πλήρως τη δυνατότητα ανάπτυξης συνεργειών μεταξύ των σχετικών διαστάσεων των σχεδίων. Για παράδειγμα, η ταχεία πρόοδος όσον αφορά την αποθήκευση, τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και την ανταπόκριση στη ζήτηση θα αυξήσει την ενεργειακή ασφάλεια και θα συμβάλει στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης στο συνολικό ενεργειακό σύστημα και στη βελτίωση της ενοποίησης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας.

Κατά περίπτωση, η περιφερειακή συνεργασία και το σχετικό φόρουμ πρέπει να κινητοποιηθούν πλήρως για την ανάπτυξη μηχανισμών συλλογικής δράσης και αλληλεγγύης που θα εξασφαλίζουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, θα αποτρέπουν την πρόκληση διαταραχών και θα αυξάνουν την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα.

Τέλος, σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU, τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την εξωτερική ενεργειακή δέσμευση της ΕΕ (35). Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρονται σε σχετικές πρωτοβουλίες ή έργα που έχουν αναληφθεί ή υλοποιηθεί σύμφωνα με τη στρατηγική Global Gateway (36).

| Πλαίσιο 2: Χρήση του εφαλτηρίου που παρέχει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο


  Ο κανονισμός για τη διακυβέρνηση απαιτεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις τελευταίες ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (37). Οι εκθέσεις ανά χώρα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 202221 προσδιορίζουν βασικές μακροοικονομικές προκλήσεις που δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη ή νεοεμφανιζόμενες μακροοικονομικές προκλήσεις, οι οποίες δεν καλύπτονται επαρκώς από τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ).

  Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2022 για κάθε κράτος μέλος επικεντρώνονται στις εν λόγω διαρθρωτικές προκλήσεις, μεταξύ άλλων για την εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU, με τη δέουσα προσοχή στον κοινωνικά δίκαιο χαρακτήρα της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας (38). Στον τομέα της πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα, οι συστάσεις αυτές αποσκοπούν πρωτίστως στη μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και στην περαιτέρω απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ζητούν την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των αναγκαίων υποδομών, τη στήριξη της απαραίτητης επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και την ενίσχυση της ικανότητας διασυνδέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Για σημαντικό αριθμό κρατών μελών, οι συστάσεις αφορούν επίσης τη βιώσιμη κινητικότητα, ενώ για ορισμένα κράτη μέλη οι συστάσεις αφορούν περιβαλλοντικές πτυχές, όπως η κυκλική οικονομία.

  Κατά την επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ τους, τα κράτη μέλη λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2022 και του 2023 που έχουν εκδοθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι σχετικές πολιτικές και τα μέτρα σε κάθε διάσταση των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων συμβάλλουν στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων για την ενέργεια και το κλίμα. |
| --- |

Πλαίσιο 2: Χρήση του εφαλτηρίου που παρέχει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Ο κανονισμός για τη διακυβέρνηση απαιτεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις τελευταίες ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (37). Οι εκθέσεις ανά χώρα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 202221 προσδιορίζουν βασικές μακροοικονομικές προκλήσεις που δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη ή νεοεμφανιζόμενες μακροοικονομικές προκλήσεις, οι οποίες δεν καλύπτονται επαρκώς από τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ).

Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2022 για κάθε κράτος μέλος επικεντρώνονται στις εν λόγω διαρθρωτικές προκλήσεις, μεταξύ άλλων για την εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU, με τη δέουσα προσοχή στον κοινωνικά δίκαιο χαρακτήρα της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας (38). Στον τομέα της πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα, οι συστάσεις αυτές αποσκοπούν πρωτίστως στη μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και στην περαιτέρω απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ζητούν την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των αναγκαίων υποδομών, τη στήριξη της απαραίτητης επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και την ενίσχυση της ικανότητας διασυνδέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Για σημαντικό αριθμό κρατών μελών, οι συστάσεις αφορούν επίσης τη βιώσιμη κινητικότητα, ενώ για ορισμένα κράτη μέλη οι συστάσεις αφορούν περιβαλλοντικές πτυχές, όπως η κυκλική οικονομία.

Κατά την επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ τους, τα κράτη μέλη λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2022 και του 2023 που έχουν εκδοθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι σχετικές πολιτικές και τα μέτρα σε κάθε διάσταση των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων συμβάλλουν στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων για την ενέργεια και το κλίμα.

1.3   
  Διασφάλιση δίκαιης και ισότιμης μετάβασης

1.3.1   Μετριασμός των κοινωνικών επιπτώσεων και των επιπτώσεων στην απασχόληση και επίτευξη δίκαιης και ισότιμης ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις σε σύγκριση με τα αρχικά εθνικά σχέδια. Η δικαιοσύνη και η αλληλεγγύη αποτελούν βασικούς στόχους και αναπόσπαστο μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, στην οποία αναγνωρίζεται ότι κανένας άνθρωπος και κανένας τόπος δεν θα πρέπει να μένει στο περιθώριο. Η εκ προοιμίου αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης και η προστασία των νοικοκυριών, των εκτεθειμένων βιομηχανιών και των εργαζομένων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αποτελεί προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης και την προετοιμασία του εδάφους για μια δίκαιη μετάβαση.

Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα περιγράφει δέσμες μέτρων πολιτικής για τη στήριξη της δίκαιης πράσινης μετάβασης και καλεί τα κράτη μέλη να τη λάβουν πλήρως υπόψη κατά τη διαδικασία επικαιροποίησης των ΕΣΕΚ τους (39). Ειδικότερα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν σαφείς στρατηγικές για τον προσδιορισμό και τη μέτρηση των συνεπειών της ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης στην κοινωνία, στην απασχόληση και στις δεξιότητες (ή άλλων διανεμητικών επιπτώσεων) και να εξετάσουν δεόντως τον τρόπο αποτελεσματικής αντιμετώπισης αυτών των προκλήσεων. Τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να δίνουν σαφή προτεραιότητα στη χρηματοδότηση για τη δίκαιη μετάβαση, την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων, καθώς και για τη στήριξη των προσαρμογών της αγοράς εργασίας.

Η ανάπτυξη και η εφαρμογή πολιτικών και μέτρων θα πρέπει να ακολουθούν τόσο μια προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας όσο και μια αναλυτική προσέγγιση που θα επικεντρώνεται στις περιφέρειες, τις βιομηχανίες και τις πληθυσμιακές ομάδες που επηρεάζονται περισσότερο, ιδίως σε εκείνες που βρίσκονται ήδη σε ευάλωτη κατάσταση.

| Πλαίσιο 3: Βασικές πολιτικές και μέτρα δίκαιης μετάβασης για τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ







  — | προώθηση βελτιώσεων της ενεργειακής απόδοσης, μεταξύ άλλων στον τομέα της οικονομικά προσιτής κοινωνικής στέγασης· παροχή οικονομικών κινήτρων και συμβουλών στα άτομα, με τη δέουσα προσοχή στο ζήτημα του διχασμού των κινήτρων μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών και στην εξέλιξη του κόστους στέγασης· |
| --- | --- |

Πλαίσιο 3: Βασικές πολιτικές και μέτρα δίκαιης μετάβασης για τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ

—

προώθηση βελτιώσεων της ενεργειακής απόδοσης, μεταξύ άλλων στον τομέα της οικονομικά προσιτής κοινωνικής στέγασης· παροχή οικονομικών κινήτρων και συμβουλών στα άτομα, με τη δέουσα προσοχή στο ζήτημα του διχασμού των κινήτρων μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών και στην εξέλιξη του κόστους στέγασης·

| — | παροχή εξατομικευμένων πληροφοριών και συμβουλών σε όλους τους καταναλωτές, και ιδίως στα ευάλωτα νοικοκυριά, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης ψηφιακών εργαλείων, σχετικά με τον τρόπο μείωσης της ζήτησης ενέργειας και μείωσης των οικείων λογαριασμών ενέργειας. Στόχευση των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας σε δραστηριότητες κατανάλωσης και παραγωγής με υψηλή ζήτηση ενέργειας· |
| --- | --- |

—

παροχή εξατομικευμένων πληροφοριών και συμβουλών σε όλους τους καταναλωτές, και ιδίως στα ευάλωτα νοικοκυριά, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης ψηφιακών εργαλείων, σχετικά με τον τρόπο μείωσης της ζήτησης ενέργειας και μείωσης των οικείων λογαριασμών ενέργειας. Στόχευση των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας σε δραστηριότητες κατανάλωσης και παραγωγής με υψηλή ζήτηση ενέργειας·

| — | ενδυνάμωση των καταναλωτών ενέργειας με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και την περαιτέρω ανάπτυξη του αυτοεφοδιασμού μέσω κοινοτήτων πολιτών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό με εκστρατείες, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες και στους καταναλωτές που ζουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές (π.χ. εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ (40))· |
| --- | --- |

—

ενδυνάμωση των καταναλωτών ενέργειας με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και την περαιτέρω ανάπτυξη του αυτοεφοδιασμού μέσω κοινοτήτων πολιτών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε συνδυασμό με εκστρατείες, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες ομάδες και στους καταναλωτές που ζουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές (π.χ. εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ (40))·

| — | πρόληψη των προκλήσεων για τις βιώσιμες μεταφορές, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής προσιτότητας για τα ευάλωτα νοικοκυριά, μέσω μέτρων άμεσης στήριξης και μέσω της ανάπτυξης των αναγκαίων υποδομών· |
| --- | --- |

—

πρόληψη των προκλήσεων για τις βιώσιμες μεταφορές, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής προσιτότητας για τα ευάλωτα νοικοκυριά, μέσω μέτρων άμεσης στήριξης και μέσω της ανάπτυξης των αναγκαίων υποδομών·

| — | στήριξη της πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση, ιδίως με δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, με την παροχή εξατομικευμένης βοήθειας για την αναζήτηση εργασίας και άλλα ενεργητικά μέτρα πολιτικής για την αγορά εργασίας (π.χ. εκπαιδευτικά μαθήματα, κίνητρα πρόσληψης και μετάβασης, στοχευμένα και χρονικά προσδιορισμένα προγράμματα απασχόλησης, προγράμματα στήριξης για μαθητεία και ποιοτική πρακτική άσκηση)· |
| --- | --- |

—

στήριξη της πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση, ιδίως με δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, με την παροχή εξατομικευμένης βοήθειας για την αναζήτηση εργασίας και άλλα ενεργητικά μέτρα πολιτικής για την αγορά εργασίας (π.χ. εκπαιδευτικά μαθήματα, κίνητρα πρόσληψης και μετάβασης, στοχευμένα και χρονικά προσδιορισμένα προγράμματα απασχόλησης, προγράμματα στήριξης για μαθητεία και ποιοτική πρακτική άσκηση)·

| — | προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της επιχειρηματικότητας σε πράσινες δραστηριότητες, για παράδειγμα με χρηματοδοτικά και μη χρηματοδοτικά μέτρα, με την εξασφάλιση προσβάσιμης στήριξης για τις υποεκπροσωπούμενες και ευάλωτες ομάδες και την ενθάρρυνση της προώθησης των πράσινων κριτηρίων ανάθεσης για τους επιχειρηματίες· |
| --- | --- |

—

προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της επιχειρηματικότητας σε πράσινες δραστηριότητες, για παράδειγμα με χρηματοδοτικά και μη χρηματοδοτικά μέτρα, με την εξασφάλιση προσβάσιμης στήριξης για τις υποεκπροσωπούμενες και ευάλωτες ομάδες και την ενθάρρυνση της προώθησης των πράσινων κριτηρίων ανάθεσης για τους επιχειρηματίες·

| — | εφοδιασμός των ατόμων με τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, μέσω της προώθησης 1) της εκπαίδευσης και της κατάρτισης χωρίς αποκλεισμούς, σύμφωνα με τις προβλέψεις για τις δεξιότητες και μέσω συμπράξεων ενδιαφερόμενων μερών, όπως το Σύμφωνο για τις δεξιότητες (41)· 2) προγραμμάτων μαθητείας, αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και παρακολούθησης εν ώρα εργασίας· 3) της κατάρτισης ενηλίκων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση, για παράδειγμα μέσω ατομικών λογαριασμών μάθησης (42), ευρέως αναγνωρισμένων κύκλων μαθημάτων ή συμμετοχής στο Σύμφωνο για τις δεξιότητες της ΕΕ (43)· |
| --- | --- |

—

εφοδιασμός των ατόμων με τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, μέσω της προώθησης 1) της εκπαίδευσης και της κατάρτισης χωρίς αποκλεισμούς, σύμφωνα με τις προβλέψεις για τις δεξιότητες και μέσω συμπράξεων ενδιαφερόμενων μερών, όπως το Σύμφωνο για τις δεξιότητες (41)· 2) προγραμμάτων μαθητείας, αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και παρακολούθησης εν ώρα εργασίας· 3) της κατάρτισης ενηλίκων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση, για παράδειγμα μέσω ατομικών λογαριασμών μάθησης (42), ευρέως αναγνωρισμένων κύκλων μαθημάτων ή συμμετοχής στο Σύμφωνο για τις δεξιότητες της ΕΕ (43)·

| — | διασφάλιση ισόρροπης και ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση και σε ευκαιρίες απασχόλησης σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς, για παράδειγμα μέσω της μείωσης της τρέχουσας ανισορροπίας στην εκπροσώπηση των φύλων που χαρακτηρίζει μέχρι στιγμής τους σπουδαστές στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (ΕΤΜΜ) και στον τομέα της ενέργειας· |
| --- | --- |

—

διασφάλιση ισόρροπης και ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση και σε ευκαιρίες απασχόλησης σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς, για παράδειγμα μέσω της μείωσης της τρέχουσας ανισορροπίας στην εκπροσώπηση των φύλων που χαρακτηρίζει μέχρι στιγμής τους σπουδαστές στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (ΕΤΜΜ) και στον τομέα της ενέργειας·

| — | εξασφάλιση δίκαιων συστημάτων φορολογίας-παροχών και κοινωνικής προστασίας για τη στήριξη των ατόμων και των νοικοκυριών που επηρεάζονται περισσότερο, ειδικότερα εκείνων που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, μεταξύ άλλων μέσω 1) στοχευμένης και προσωρινής άμεσης εισοδηματικής στήριξης για τη συμπλήρωση των επενδυτικών μέτρων, 2) μετατόπισης της φορολογικής επιβάρυνσης από το εισόδημα εργασίας προς πράσινους στόχους και 3) παροχής καινοτόμων συστημάτων μετάβασης από τη μια θέση εργασίας στην άλλη για τη διασφάλιση εισοδηματικής ασφάλειας κατά τη διάρκεια των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση δίκαιων συστημάτων φορολογίας-παροχών και κοινωνικής προστασίας για τη στήριξη των ατόμων και των νοικοκυριών που επηρεάζονται περισσότερο, ειδικότερα εκείνων που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, μεταξύ άλλων μέσω 1) στοχευμένης και προσωρινής άμεσης εισοδηματικής στήριξης για τη συμπλήρωση των επενδυτικών μέτρων, 2) μετατόπισης της φορολογικής επιβάρυνσης από το εισόδημα εργασίας προς πράσινους στόχους και 3) παροχής καινοτόμων συστημάτων μετάβασης από τη μια θέση εργασίας στην άλλη για τη διασφάλιση εισοδηματικής ασφάλειας κατά τη διάρκεια των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας.

1.3.2   Αντιμετώπιση των πιεστικών προκλήσεων της ενεργειακής φτώχειας

Η οικονομική προσιτότητα αποτελεί προτεραιότητα της Ενεργειακής Ένωσης και θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ. Όλα τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να θέσουν έναν σαφή, συγκεκριμένο, εφικτό, μετρήσιμο και χρονικά δεσμευτικό στόχο για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας. Τα κράτη μέλη αξιολογούν τον αριθμό των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια (44). Η σύσταση της Επιτροπής για την ενεργειακή φτώχεια (45) παρέχει καθοδήγηση σχετικά με κατάλληλους δείκτες για τη μέτρησή της. Ενθαρρύνεται η επεξήγηση του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούνται ο εν λόγω ορισμός και οι δείκτες, καθώς και του τρόπου συλλογής των δεδομένων σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις, και ιδίως τον προτεινόμενο ορισμό της ενεργειακής φτώχειας στην οδηγία για την ενεργειακή απόδοση και το προτεινόμενο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, καθώς και την προαναφερθείσα σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα.

Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση, εάν ένα κράτος μέλος διαπιστώσει ότι σημαντικός αριθμός νοικοκυριών αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, πρέπει να συμπεριλάβει στο επικαιροποιημένο εθνικό του σχέδιο έναν εθνικό ενδεικτικό στόχο για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας, συμπεριλαμβανομένου χρονοδιαγράμματος για την επίτευξη των στόχων (46). Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας αύξησης των τιμών της ενέργειας, όλα τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ορίσουν έναν στόχο για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας. Εάν ένας στόχος δεν θεωρείται αναγκαίος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αιτιολογούν την απόφαση αυτήν και να καθορίζουν τον ελάχιστο αριθμό νοικοκυριών που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «σημαντικός» εν προκειμένω. Επιπλέον, τα εθνικά σχέδια θα πρέπει να περιγράφουν τις πολιτικές και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων κοινωνικής πολιτικής και άλλων σχετικών εθνικών προγραμμάτων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίστηκε ο στόχος και, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η τρέχουσα αύξηση των τιμών της ενέργειας, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία.

2   Θεματικά ζητήματα

2.1   
  Ενίσχυση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας

Το καθιερωμένο πλαίσιο για την ενεργειακή διακυβέρνηση έχει αποδειχθεί θετικό, καθώς οι στόχοι της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για το 2020 υπερκαλύφθηκαν. Η ταχεία και επιτακτική υποκατάσταση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων θα απαιτήσει τη μαζική κλιμάκωση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, την απόδοση προτεραιότητας σε διαρθρωτικά μέτρα για την ενεργειακή απόδοση και την αξιοποίηση της ισχυρής ώθησης στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η ανάπτυξη ψηφιακών λύσεων για την ενέργεια θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως προς τη στήριξη του μετασχηματισμού του ενεργειακού τομέα· η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ενεργειακών και ψηφιακών παραγόντων και η δημιουργία συνεργειών μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού θεματολογίου είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου για το κλίμα. Το δυναμικό του μηχανισμού διακυβέρνησης πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως κατά την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων προς αυτήν την κατεύθυνση.

2.1.1   Επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και του υδρογόνου

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να εναρμονιστούν με το αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας που προτείνεται στην αναθεωρημένη οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρέχοντας εθνική συνεισφορά για την επίτευξη της δεσμευτικής συνολικής επιδίωξης της ΕΕ. Τα εθνικά σχέδια θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβουν τομεακές συνεισφορές ανάλογες με αυτήν τη συνολική επιδίωξη, και οι οποίες συνάδουν με τις επιμέρους επιδιώξεις για τον τομέα των μεταφορών, την τηλεθέρμανση και την τηλεψύξη και τους τομείς της βιομηχανίας και των κτιρίων. Η ταχεία και μαζική αφομοίωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ είναι απαραίτητη ώστε να συμβάλει αποφασιστικά στη φιλοδοξία της ΕΕ για σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων που προέρχονται από τη Ρωσία και στην επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας.

Σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην υποκατάσταση του φυσικού αερίου μέσω της κλιμάκωσης της παραγωγής βιώσιμου βιομεθανίου (δηλαδή, κυρίως με βάση οργανικά απόβλητα και δασικά και γεωργικά κατάλοιπα) και της επιτάχυνσης της ανάπτυξης του ανανεώσιμου υδρογόνου στους τομείς των μεταφορών και της βιομηχανίας που είναι δύσκολο να απαλλαγούν από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών και κινήτρων, σύμφωνα με την επιδίωξη του REPowerEU για 10 εκατομμύρια τόνους εγχώριου ανανεώσιμου υδρογόνου και 35 bcm παραγωγής βιώσιμου βιομεθανίου έως το 2030. Επιπλέον, θα πρέπει να περιγραφεί η πορεία για την υποκατάσταση των καυσίμων κίνησης με βάση το πετρέλαιο μέσω του εξηλεκτρισμού και του ανανεώσιμου υδρογόνου στις χερσαίες μεταφορές. Σύμφωνα με τον στόχο των 10 εκατομμυρίων τόνων εισαγόμενου υδρογόνου έως το 2030, τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζουν πρωτοβουλίες ή δράσεις που έχουν αναληφθεί ή προγραμματίζονται, ή διεθνείς συμπράξεις που θα δημιουργηθούν ή έχουν δημιουργηθεί, με στόχο τη διευκόλυνση των εισαγωγών ανανεώσιμου υδρογόνου.

Στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να ενσωματώσουν μια συνιστώσα για την παραγωγή και τη χρήση βιώσιμου βιοαερίου και βιομεθανίου, αξιολογώντας το εθνικό δυναμικό και καθορίζοντας πορείες για την πραγμάτωσή του έως το 2030 και το 2050 (47).

Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικών και μέτρων για την προώθηση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλους τους σχετικούς τομείς της οικονομίας. Η ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τομείς στους οποίους η πρόοδος είναι βραδύτερη μέχρι στιγμής (όπως οι μεταφορές, τα κτίρια και η βιομηχανία, ιδίως σε βιομηχανικούς τομείς στους οποίους οι εκπομπές είναι δύσκολο να περιοριστούν). Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην προώθηση της υιοθέτησης του εξηλεκτρισμού, των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (συμπεριλαμβανομένου του ανανεώσιμου υδρογόνου στους βιομηχανικούς τομείς), της αποθήκευσης ενέργειας και της ανταπόκρισης στη ζήτηση, μέσω της ενίσχυσης της ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος και της διευκόλυνσης της ενοποίησης του συστήματος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Μια ιδιαίτερη πρόκληση για την ανάπτυξη και την εξέλιξη των περισσότερων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί από τα ΕΣΕΚ, αφορά την αδειοδότηση. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εναρμονίσουν τις εθνικές πολιτικές και τα μέτρα τους με την πρόταση για τροποποίηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (48) του Μαΐου του 2022, τη στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια και τη σχετική σύσταση για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας (49).

Κατά την επικαιροποίηση των εθνικών τους σχεδίων, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να αναπτύξουν μέτρα για τη διευκόλυνση των συμφωνιών αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των εγγυήσεων προέλευσης. Οι πολιτικές θα πρέπει επίσης να αφορούν την ανάπτυξη ανανεώσιμων λύσεων στα κτίρια, μετά την πρόταση για αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, ιδίως όσον αφορά τη θέρμανση (π.χ. αντλίες θερμότητας) και την ηλιακή ενέργεια σε στέγες, σύμφωνα με τη φιλοδοξία του REPowerEU.

2.1.2   Αξιοποίηση διαρθρωτικών μέτρων ενεργειακής απόδοσης

Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης μπορούν συχνά να αποτελούν τον φθηνότερο, ασφαλέστερο και καθαρότερο τρόπο μείωσης της εξάρτησής μας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία και την εξασφάλιση μιας δίκαιης πορείας προς τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Επιπλέον, η χρήση λιγότερης ενέργειας ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού και την αποθήκευση ενέργειας, συμβάλλει στη μείωση της ενεργειακής φτώχειας και αυξάνει την ανταγωνιστικότητα στο παγκόσμιο τοπίο.

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να εναρμονιστούν με το αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας που προτείνεται στην αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση, παρέχοντας εθνική συνεισφορά στη συνολική δεσμευτική επιδίωξη της ΕΕ και στα μερίδια κατανάλωσης ενέργειας των τομέων τελικής χρήσης. Τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τον υπολογισμό και τη μεθοδολογία της υποχρέωσης εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς και τις απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με το συνολικό εμβαδόν δαπέδου προς ανακαίνιση ή τις ισοδύναμες ετήσιες εξοικονομήσεις ενέργειας για τα δημόσια κτίρια.

Οι πολιτικές, τα μέτρα και τα προγράμματα για την ενεργειακή απόδοση στα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να καλύπτουν όλους τους τομείς της ζήτησης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των κτιρίων (οικιστικών και του τριτογενούς τομέα), της βιομηχανίας και των μεταφορών. Η αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση (50) θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως γενική αρχή και η εφαρμογή της θα πρέπει να επεξηγείται. Επιπλέον, θα πρέπει να παρέχονται η μεθοδολογία υπολογισμού και τα υποκείμενα δεδομένα για τον υπολογισμό του συντελεστή πρωτογενούς ενέργειας.

Όσον αφορά τα κτίρια, τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να εναρμονιστούν με το επικαιροποιημένο και αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας και τις απαιτήσεις της πρότασης για οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, καθώς και με τις αυξημένες προσπάθειες για την ενεργειακή ανακαίνιση των κτιρίων, με στόχο τον διπλασιασμό των ποσοστών ανακαίνισης (κύμα ανακαινίσεων (51)). Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις στις εθνικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές ανακαίνισης, θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα μέτρα που λαμβάνονται για τη σταδιακή απαλλαγή του κτιριακού αποθέματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτικών μέτρων χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας, τα οποία σχετίζονται επίσης με τη διαθεσιμότητα ειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Σύμφωνα με το REPowerEU και την ανακοίνωση της ΕΕ για την εξοικονόμηση ενέργειας (52)
  , τα κράτη μέλη θα πρέπει να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις συνεισφορές τους και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζουν το REPowerEU, συμπεριλαμβάνοντας μέτρα σχετικά με την αλλαγή συμπεριφοράς, εκστρατείες επικοινωνίας και φορολογικά μέτρα που εφαρμόζονται ή έχουν προγραμματιστεί για την ενθάρρυνση της εξοικονόμησης ενέργειας.

2.1.3. Διερεύνηση του πλήρους δυναμικού της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης

Ο ριζικός ψηφιακός μετασχηματισμός του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ αποτελεί επίσης ένα από τα κρίσιμα στοιχεία για την επίτευξη των στόχων του REPowerEU και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η αποδοτική χρήση της ενέργειας και των πόρων, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, ο εξηλεκτρισμός, η ενοποίηση τομέων και η αποκέντρωση του ενεργειακού συστήματος απαιτούν τεράστιες προσπάθειες από πλευράς ψηφιοποίησης.

Τα κράτη μέλη καλούνται να εντοπίσουν συνέργειες μεταξύ ενεργειακών και ψηφιακών εθνικών δραστηριοτήτων, επιδιώξεων και στόχων, καθώς και να εξετάσουν τρόπους για την περαιτέρω αξιοποίησή τους μέσω πολιτικών και μέτρων σύμφωνα με την ανακοίνωση «Ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος — Σχέδιο δράσης της ΕΕ» (53). Η ψηφιοποίηση θα είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση της συμμετοχής των καταναλωτών και την ανάπτυξη υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας κατάλληλων για το μελλοντικό ενεργειακό σύστημα. Οι επενδύσεις στην ψηφιοποίηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας θα καταστήσουν επίσης δυνατό τον οικονομικά αποδοτικό μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος.

Αξιοποιώντας την πείρα τους από τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να επιδιώξουν την ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ των ΕΣΕΚ και των εθνικών στρατηγικών χαρτών πορείας για την ψηφιακή δεκαετία που υποβάλλονται στο πλαίσιο του προγράμματος πολιτικής 2030 για την ψηφιακή δεκαετία (54), ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι ψηφιακές υποδομές και τεχνολογίες συμβάλλουν σε μια βιώσιμη κυκλική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία και κοινωνία σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα αξιοποιήσουν τη διαδικασία και τα εργαλεία της ψηφιακής δεκαετίας, και ιδίως τα πολυκρατικά έργα, με σκοπό την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.

2.2   
  Ενσωμάτωση των απαιτήσεων της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή

Η συχνότητα και η σφοδρότητα των ακραίων καιρικών συνθηκών αυξάνονται. Μετά την κατάρτιση των αρχικών ΕΣΕΚ, η σημασία της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο σε παγκόσμιο επίπεδο (55). Το 2021 η Επιτροπή δημοσίευσε μια νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στην οποία υπογραμμίστηκε η σημασία της ενσωμάτωσης της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή στα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια, καθώς και των λύσεων που βασίζονται στη φύση. Στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα τονίζεται πόσο σημαντικό είναι τα τομεακά μέτρα να είναι ανθεκτικά στις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (56).

Τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν στόχους προσαρμογής στα επικαιροποιημένα εθνικά τους σχέδια για τη στήριξη της επίτευξης των εθνικών στόχων, επιδιώξεων και συνεισφορών στο πλαίσιο της Ενεργειακής Ένωσης (57)
  , σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή. Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή πρέπει να ενσωματωθούν στις επενδυτικές αποφάσεις και στις αποφάσεις σχεδιασμού, ενώ παράλληλα πρέπει να αυξηθεί η προσαρμοστική ικανότητα των κρατών μελών, να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα και να μειωθεί η ευπάθεια στην κλιματική αλλαγή. Είναι σημαντικό ότι η δράση προσαρμογής, εάν σχεδιαστεί σωστά, μπορεί επίσης να αποφέρει παράλληλα οφέλη για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και να βελτιώσει την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα με δίκαιο τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των άνισων περιφερειακών και κοινωνικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών συνθηκών. Οι επενδύσεις σε δράσεις μετριασμού πρέπει να είναι ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή.

Οι στόχοι προσαρμογής θα πρέπει να ποσοτικοποιούνται, όπου είναι δυνατόν, και να συνδέονται με σαφήνεια με τους ειδικούς στόχους και τις πολιτικές της Ενεργειακής Ένωσης που υποστηρίζουν. Παραπομπές στην εθνική στρατηγική ή στο σχέδιο προσαρμογής θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στις σχετικές ενότητες του κεφαλαίου για τις πολιτικές και τα μέτρα στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ. Για παράδειγμα, τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα μπορούσαν να καθορίζουν ποια μέτρα θα διαφυλάξουν το δυναμικό παγίδευσης άνθρακα της χρήσης γης (διάσταση απανθρακοποίησης), τη δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (διάσταση ενεργειακής ασφάλειας) ή την εξοικονόμηση ενέργειας από κατοικίες (διάσταση ενεργειακής απόδοσης) για την αντιμετώπιση της καταπόνησης των υδάτινων πόρων και της λειψυδρίας, των ξηρασιών, των πλημμυρών, των δασικών πυρκαγιών ή των καυσώνων. Οι σχεδιαζόμενες και εφαρμοζόμενες λύσεις που βασίζονται στη φύση μπορούν να περιγραφούν, μαζί με τις πραγματικές ή αναμενόμενες επιπτώσεις τους όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (π.χ. προστασία από την απερήμωση, την αστική θερμότητα, τις πλημμύρες κ.λπ.). Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στο νερό, και ιδίως στην ανθεκτικότητα των ενεργειακών συστημάτων στη διαρθρωτική ή εποχική λειψυδρία. Μπορούν επίσης να εξεταστούν καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως οι ασφαλιστικές πολιτικές και τα φορολογικά μέτρα για την αντιμετώπιση του χάσματος όσον αφορά την προστασία του κλίματος, καθώς και επενδύσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, οι οποίες θα συμβάλουν στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

2.3   
  Βελτίωση του σχεδιασμού για τους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας

Οι τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα και προσαρμογή, μέσω σημαντικών μειώσεων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενισχυμένων απορροφήσεων άνθρακα και υπηρεσιών οικοσυστήματος για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας. Η καταβόθρα άνθρακα της ΕΕ μειώνεται σταθερά. Στους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτήν τη μείωση περιλαμβάνονται η αύξηση της ζήτησης ξυλείας, τα δάση που φθάνουν σε ηλικία υλοτόμησης και η αύξηση των δασικών διαταραχών. Παράλληλα, η πρόοδος όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών στον γεωργικό τομέα της ΕΕ έχει παραμείνει στάσιμη παρά την αυξημένη στήριξη για τη δράση για το κλίμα. Βασικές πηγές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον γεωργικό τομέα είναι οι εκπομπές μεθανίου από την κτηνοτροφία —τόσο από την εντερική ζύμωση όσο και από τη διαχείριση της κοπριάς— και οι εκπομπές οξειδίων του αζώτου λόγω της χρήσης χημικών λιπασμάτων και της διαχείρισης της κοπριάς.

Όπως περιγράφεται στην ενότητα 1.1, τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν το αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας που προτείνεται για την αναθεώρηση του κανονισμού LULUCF, ανοίγοντας τον δρόμο για την επίτευξη των εθνικών στόχων. Τα εθνικά σχέδια θα πρέπει να αναφέρουν τον τρόπο με τον οποίο προτίθενται να ενισχύσουν τη συνεισφορά των τομέων της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας ως προς την ενισχυμένη επιδίωξη της ΕΕ για το κλίμα, με πολιτικές και μέτρα, καθώς και ενισχυμένο επίπεδο φιλοδοξίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενσωματώσουν καλύτερα τα μέτρα μετριασμού, προσαρμογής και αποκατάστασης της φύσης στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας σε ένα πλαίσιο με σχετικές πρωτοβουλίες για τη βιοποικιλότητα και τη βιοενέργεια. Πιο πρόσφατα, η πρόταση για νομοθέτημα για την αποκατάσταση της φύσης (58) καλύπτει επίσης πτυχές της διαχείρισης της γης που σχετίζονται με τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν.

Οι πολιτικές και τα μέτρα θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν το αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό της, καλύπτοντας τις εκπομπές CO2 και τις εκπομπές άλλων αερίων εκτός του CO2και τις απορροφήσεις άνθρακα όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, την παραγωγή και χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και τη διατήρηση, την προστασία και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.

| Πλαίσιο 4: Περιεχόμενο των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ που σχετίζονται με τον τομέα LULUCF. Σχεδιασμός και ποσοτικοποίηση των ακόλουθων δραστηριοτήτων:







  — | Προσδιορισμός των βελτιώσεων για το σύστημα συλλογής πληροφοριών και παρακολούθησης που απαιτούνται για αποτελεσματικές επιλογές πολιτικής, σχεδιασμό και εφαρμογή στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας (π.χ. μέσω δορυφορικών εικόνων). Το σύστημα θα πρέπει να προβλέπει την ανάγκη διασφάλισης της αποτελεσματικής εφαρμογής σε σχέση με τους στόχους της προστασίας και της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων· |
| --- | --- |

Πλαίσιο 4: Περιεχόμενο των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ που σχετίζονται με τον τομέα LULUCF. Σχεδιασμός και ποσοτικοποίηση των ακόλουθων δραστηριοτήτων:

—

Προσδιορισμός των βελτιώσεων για το σύστημα συλλογής πληροφοριών και παρακολούθησης που απαιτούνται για αποτελεσματικές επιλογές πολιτικής, σχεδιασμό και εφαρμογή στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας (π.χ. μέσω δορυφορικών εικόνων). Το σύστημα θα πρέπει να προβλέπει την ανάγκη διασφάλισης της αποτελεσματικής εφαρμογής σε σχέση με τους στόχους της προστασίας και της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων·

| — | Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον γεωργικό τομέα εκτός του CO2, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εντερική ζύμωση, τη διαχείριση της κοπριάς και τη διαχείριση των λιπασμάτων· |
| --- | --- |

—

Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον γεωργικό τομέα εκτός του CO2, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εντερική ζύμωση, τη διαχείριση της κοπριάς και τη διαχείριση των λιπασμάτων·

| — | Αύξηση των καθαρών απορροφήσεων στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας, μεταξύ άλλων μέσω της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας, και της χρήσης υλικών μακροχρόνιας αποθήκευσης άνθρακα (όπως τα δομικά προϊόντα με βάση το ξύλο), με έμφαση σε ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, όπως λύσεις που βασίζονται στη φύση, ώστε να υπάρξει επίσης συμβολή στους στόχους της προστασίας και της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων, καθώς και σε άλλους περιβαλλοντικούς στόχους (π.χ. βιοποικιλότητα, μηδενική ρύπανση, ανάσχεση της εξάντλησης των φυσικών πόρων)· |
| --- | --- |

—

Αύξηση των καθαρών απορροφήσεων στους τομείς της χρήσης γης, της δασοκομίας και της γεωργίας, μεταξύ άλλων μέσω της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας, και της χρήσης υλικών μακροχρόνιας αποθήκευσης άνθρακα (όπως τα δομικά προϊόντα με βάση το ξύλο), με έμφαση σε ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, όπως λύσεις που βασίζονται στη φύση, ώστε να υπάρξει επίσης συμβολή στους στόχους της προστασίας και της αποκατάστασης των οικοσυστημάτων, καθώς και σε άλλους περιβαλλοντικούς στόχους (π.χ. βιοποικιλότητα, μηδενική ρύπανση, ανάσχεση της εξάντλησης των φυσικών πόρων)·

| — | Προώθηση και εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης που σχετίζονται με τη βιομάζα, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας μονωτικών υλικών βιολογικής βάσης. |
| --- | --- |

—

Προώθηση και εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης που σχετίζονται με τη βιομάζα, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας μονωτικών υλικών βιολογικής βάσης.

2.4   
  Αντιμετώπιση των εκπομπών μεθανίου

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να καθορίσουν τομεακούς στόχους και επιδιώξεις για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου και αντίστοιχες πολιτικές και μέτρα στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ τους, λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για το μεθάνιο (59).

Η μείωση των εκπομπών μεθανίου συμβάλλει άμεσα στην επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της θερμοκρασίας. Επιπλέον, δεδομένου ότι το μεθάνιο είναι πρόδρομος του όζοντος, η μείωσή του μειώνει επίσης την ατμοσφαιρική ρύπανση. Το μεθάνιο έχει δυναμικό υπερθέρμανσης του πλανήτη 28 φορές μεγαλύτερο από το CO2 σε διάστημα 100 ετών. Πάνω από το ήμισυ των ανθρωπογενών εκπομπών μεθανίου στην ΕΕ προέρχονται από τη γεωργία, η δε κτηνοτροφία ευθύνεται για το 54 % των συνολικών εκπομπών μεθανίου στην ΕΕ (πάνω από το 6 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ) (60). Το ένα τέταρτο περίπου των εκπομπών μεθανίου προέρχεται από στερεά απόβλητα και λύματα, και σχεδόν το ένα πέμπτο από την ενέργεια.

Το μεθάνιο καλύπτεται από τον κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών (61)
  , ο οποίος παρέχει στα κράτη μέλη την ευελιξία να επιλέγουν τις κατάλληλες πολιτικές για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου. Επιπλέον, η ΕΕ διαθέτει διάφορες τομεακές πολιτικές που συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών μεθανίου (62), όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η οδηγία για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων και οι προτεινόμενες και οι προγραμματισμένες αναθεωρήσεις της οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές, της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και ο νέος προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας.

| Πλαίσιο 5: Παραδείγματα πολιτικών και μέτρων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου:







  — | Γεωργία — θέσπιση κινήτρων για την αναπαραγωγή που βελτιώνουν την υγεία και τη γονιμότητα, τη διαχείριση των ζωοτροφών και τις πρόσθετες ύλες των ζωοτροφών με σκοπό τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από την εντερική ζύμωση, με παράλληλη αποτροπή των συμβιβασμών με άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως οι εκπομπές αμμωνίας· προώθηση των τεχνικών αποθήκευσης κοπριάς (π.χ. ψύξη υδαρούς κοπριάς, οξίνιση υδαρούς κοπριάς, κάλυψη κοπριάς και αποθεμάτων υδαρούς κοπριάς, θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών και απαιτήσεων παρακολούθησης) και της αναερόβιας χώνευσης με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από τη διαχείριση της κοπριάς, με πρόσθετο όφελος από τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές φυσικού αερίου και την πρόληψη των εκπομπών αμμωνίας· προώθηση της πιο βιώσιμης διατροφής με λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και της χρήσης περισσότερων πηγών πρωτεϊνών φυτικής προέλευσης. |
| --- | --- |

Πλαίσιο 5: Παραδείγματα πολιτικών και μέτρων για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου:

—

Γεωργία — θέσπιση κινήτρων για την αναπαραγωγή που βελτιώνουν την υγεία και τη γονιμότητα, τη διαχείριση των ζωοτροφών και τις πρόσθετες ύλες των ζωοτροφών με σκοπό τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από την εντερική ζύμωση, με παράλληλη αποτροπή των συμβιβασμών με άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως οι εκπομπές αμμωνίας· προώθηση των τεχνικών αποθήκευσης κοπριάς (π.χ. ψύξη υδαρούς κοπριάς, οξίνιση υδαρούς κοπριάς, κάλυψη κοπριάς και αποθεμάτων υδαρούς κοπριάς, θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών και απαιτήσεων παρακολούθησης) και της αναερόβιας χώνευσης με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από τη διαχείριση της κοπριάς, με πρόσθετο όφελος από τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές φυσικού αερίου και την πρόληψη των εκπομπών αμμωνίας· προώθηση της πιο βιώσιμης διατροφής με λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και της χρήσης περισσότερων πηγών πρωτεϊνών φυτικής προέλευσης.

| — | Στερεά απόβλητα και λύματα — μείωση της υγειονομικής ταφής οργανικών αποβλήτων μέσω της πλήρους και ταχείας εφαρμογής της νομοθεσίας για τα απόβλητα και την υγειονομική ταφή των αποβλήτων· διαχωρισμός των πηγών και αναερόβια χώνευση με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από στερεά απόβλητα· αναερόβια χώνευση ιλύος με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από λύματα. |
| --- | --- |

—

Στερεά απόβλητα και λύματα — μείωση της υγειονομικής ταφής οργανικών αποβλήτων μέσω της πλήρους και ταχείας εφαρμογής της νομοθεσίας για τα απόβλητα και την υγειονομική ταφή των αποβλήτων· διαχωρισμός των πηγών και αναερόβια χώνευση με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από στερεά απόβλητα· αναερόβια χώνευση ιλύος με ανάκτηση βιοαερίου για τον μετριασμό των εκπομπών μεθανίου από λύματα.

| — | Ενέργεια — σύμφωνα με τον προτεινόμενο κανονισμό για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου (63), η μέτρηση, η υποβολή εκθέσεων και η επαλήθευση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας πρέπει να βελτιωθούν και οι εκπομπές πρέπει να μετριαστούν μέσω του υποχρεωτικού εντοπισμού και επισκευής διαρροών και της απαγόρευσης του εξαερισμού και της καύσης σε πυρσό. |
| --- | --- |

—

Ενέργεια — σύμφωνα με τον προτεινόμενο κανονισμό για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου (63), η μέτρηση, η υποβολή εκθέσεων και η επαλήθευση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας πρέπει να βελτιωθούν και οι εκπομπές πρέπει να μετριαστούν μέσω του υποχρεωτικού εντοπισμού και επισκευής διαρροών και της απαγόρευσης του εξαερισμού και της καύσης σε πυρσό.

2.5   
  Ενσωμάτωση της μακροπρόθεσμης αποθήκευσης CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να λάβουν υπόψη στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ τις προσπάθειες που έχουν προγραμματιστεί ώστε οι βιομηχανίες τους να μπορούν να δεσμεύουν και να αποθηκεύουν μόνιμα τις εκπομπές τους που προέρχονται από διεργασίες σε τόπους αποθήκευσης σε γεωλογικούς σχηματισμούς, σύμφωνα με την οδηγία 2009/31/ΕΚ. Η επίτευξη του στόχου για κλιματική ουδετερότητα προϋποθέτει ότι οι εναπομένουσες εκπομπές και απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο ΕΕ από τομείς στους οποίους είναι δύσκολη η μείωσή τους θα εξισορροπηθούν εντός της ΕΕ το αργότερο έως το 2050 και ότι η ΕΕ θα επιτύχει αρνητικές εκπομπές στη συνέχεια.

Διάφορες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων βιομηχανιών, όπως το τσιμέντο, ο σίδηρος και ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαρτοπολτός και το χαρτί και τα διυλιστήρια, καθώς και η γεωργία, έχουν εκπομπές που προέρχονται από διεργασίες και προκύπτουν από τις ίδιες τις διεργασίες παραγωγής. Η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα ή η δέσμευση και χρήση άνθρακα μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην αντιμετώπιση των εκπομπών που προέρχονται από αυτούς τους τομείς.

Επιπλέον, μπορούν να συμβάλουν στην απομάκρυνση του CO2 από την ατμόσφαιρα μέσω απορροφήσεων άνθρακα, όπως η βιοενέργεια με τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (BECCS) και μέσω της απευθείας δέσμευσης άνθρακα από την ατμόσφαιρα (DACCS). Η ανάπτυξη της BECCS θα πρέπει να προσεγγιστεί στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ με πλήρη συνεκτίμηση των ορίων και της διαθεσιμότητας βιώσιμης βιομάζας.

| Πλαίσιο 6: Καθορισμός στόχων, επιδιώξεων και συνεισφορών για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.


  Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να παράσχουν τις ακόλουθες πληροφορίες:







  — | την ετήσια συγκεντρωτική πρόβλεψη των εκπομπών που προέρχονται από διεργασίες και θα πρέπει να μειωθούν μέσω της δέσμευσης CO2· |
| --- | --- |

Πλαίσιο 6: Καθορισμός στόχων, επιδιώξεων και συνεισφορών για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να παράσχουν τις ακόλουθες πληροφορίες:

—

την ετήσια συγκεντρωτική πρόβλεψη των εκπομπών που προέρχονται από διεργασίες και θα πρέπει να μειωθούν μέσω της δέσμευσης CO2·

| — | το ετήσιο βιογενές CO2 και το ετήσιο CO2 από απευθείας δέσμευση από την ατμόσφαιρα που θα είναι διαθέσιμο για αποθήκευση CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς· |
| --- | --- |

—

το ετήσιο βιογενές CO2 και το ετήσιο CO2 από απευθείας δέσμευση από την ατμόσφαιρα που θα είναι διαθέσιμο για αποθήκευση CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς·

| — | την ικανότητα αποθήκευσης CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς που μπορεί να είναι λειτουργικά διαθέσιμη σε ετήσια βάση· |
| --- | --- |

—

την ικανότητα αποθήκευσης CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς που μπορεί να είναι λειτουργικά διαθέσιμη σε ετήσια βάση·

| — | την ετήσια ικανότητα αποθήκευσης CO2 που μπορεί να καταστεί διαθέσιμη στο τέλος της εκμετάλλευσης των ταμιευτήρων υδρογονανθράκων· |
| --- | --- |

—

την ετήσια ικανότητα αποθήκευσης CO2 που μπορεί να καταστεί διαθέσιμη στο τέλος της εκμετάλλευσης των ταμιευτήρων υδρογονανθράκων·

| — | τις προγραμματισμένες υποδομές μεταφοράς CO2· |
| --- | --- |

—

τις προγραμματισμένες υποδομές μεταφοράς CO2·

| — | τη δημόσια χρηματοδοτική στήριξη που είναι διαθέσιμη για επενδύσεις στη δέσμευση, μεταφορά και αποθήκευση CO2· |
| --- | --- |

—

τη δημόσια χρηματοδοτική στήριξη που είναι διαθέσιμη για επενδύσεις στη δέσμευση, μεταφορά και αποθήκευση CO2·

| — | οποιαδήποτε άλλα μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης μακροπρόθεσμων ευκαιριών αποθήκευσης CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς. |
| --- | --- |

—

οποιαδήποτε άλλα μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης μακροπρόθεσμων ευκαιριών αποθήκευσης CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς.

2.6   
  Προώθηση της διάστασης της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας

Με βάση την αξιολόγηση των αρχικών ΕΣΕΚ το 2020 (64)
  και λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες και τις πρόσφατες εξελίξεις πολιτικής, τα κράτη μέλη καλούνται να ενισχύσουν τη διάσταση της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας στα επικαιροποιημένα σχέδιά τους.

Για μια επιτυχημένη πορεία έρευνας και καινοτομίας (E&K) στον τομέα των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών απαιτείται επαρκής αριθμός εμπειρογνωμόνων και επιχειρηματιών, οι οποίοι θα υποστηρίζονται από τη συνεργιστική χρήση ενωσιακών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων. Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας είναι ζωτικής σημασίας να καθοριστούν σαφείς εθνικοί στόχοι και επιδιώξεις για την Ε&Κ έως το 2030 (και, κατά περίπτωση, έως το 2050) και να υπάρξει αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και συνεχής παρακολούθηση των εθνικών δραστηριοτήτων Ε&Κ. Τα στοιχεία αυτά είναι επίσης ουσιαστικής σημασίας για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της Ε&Κ και της υιοθέτησής τους από την αγορά, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και, εν τέλει, για την επιτάχυνση της ανάπτυξης τεχνολογιών που αναμένεται να επηρεάσουν τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας. Οι στρατηγικές για την Ε&Κ θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβουν και να προωθήσουν μη τεχνολογικές, διεπιστημονικές πτυχές που είναι καίριας σημασίας για την επιτάχυνση της οικολογικής και της ενεργειακής μετάβασης, προωθώντας την αλλαγή συμπεριφοράς, επιλογές τρόπου ζωής με επίγνωση των προβλημάτων που συνεπάγεται η κλιματική αλλαγή, προώθηση των θεσμικών καινοτομιών και των καινοτομιών σε επίπεδο διακυβέρνησης και πολιτικής για τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για έναν κλιματικά ουδέτερο μετασχηματισμό.

Τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να περιγράφουν τους στόχους και τις πολιτικές των κρατών μελών για τη διευκόλυνση της κλιμάκωσης της παραγωγής εμπορικά διαθέσιμων τεχνολογιών, εξοπλισμού και κατασκευαστικών στοιχείων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (για παράδειγμα, αντικατοπτρίζοντας την τρέχουσα κατάσταση και τις τάσεις των επενδύσεων, την προστιθέμενη αξία) στην επικράτειά τους, καθώς και τους στόχους και τις πολιτικές τους για την επίτευξη αυτού του στόχου μέσω προσπαθειών διαφοροποίησης σε τρίτες χώρες. Στο σχέδιο REPowerEU διευκρινίζεται ότι η υλοποίησή του προϋποθέτει διαφοροποίηση στον εφοδιασμό εξοπλισμού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κρίσιμων πρώτων υλών, μείωση των τομεακών εξαρτήσεων, υπέρβαση των σημείων συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και επέκταση της παραγωγικής ικανότητας της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας καθαρής ενέργειας. Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις ανάγκες που σχετίζονται με τις ικανότητες παραγωγής και τις βιομηχανικές αξιακές αλυσίδες σε βασικές τεχνολογίες ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

| Πλαίσιο 7: Βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση της διάστασης της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας







  — | Προσδιορισμός και περιγραφή των αναγκών όσον αφορά την Ε&Κ στον τομέα της καθαρής ενέργειας για την επίτευξη των στόχων για την ενέργεια και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των πτυχών της δίκαιης μετάβασης (65), καθώς και της αξιολόγησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

Πλαίσιο 7: Βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση της διάστασης της έρευνας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας

—

Προσδιορισμός και περιγραφή των αναγκών όσον αφορά την Ε&Κ στον τομέα της καθαρής ενέργειας για την επίτευξη των στόχων για την ενέργεια και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των πτυχών της δίκαιης μετάβασης (65), καθώς και της αξιολόγησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πράσινης μετάβασης.

| — | Περιγραφή των εθνικών στόχων για την Ε&Κ και των επιδιώξεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση που παρουσιάζουν συγκεκριμένες και ποσοτικές κατευθύνσεις για την επίτευξη των στόχων για το 2030 και το 2050 για συγκεκριμένες βασικές τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα. |
| --- | --- |

—

Περιγραφή των εθνικών στόχων για την Ε&Κ και των επιδιώξεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση που παρουσιάζουν συγκεκριμένες και ποσοτικές κατευθύνσεις για την επίτευξη των στόχων για το 2030 και το 2050 για συγκεκριμένες βασικές τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.

| — | Ενσωμάτωση των βιομηχανικών σταδίων των αξιακών αλυσίδων καθαρής ενέργειας, για παράδειγμα μέσω της αντιμετώπισης του ζητήματος των ικανοτήτων παραγωγής για τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με αποτέλεσμα επίσης τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση των βιομηχανικών σταδίων των αξιακών αλυσίδων καθαρής ενέργειας, για παράδειγμα μέσω της αντιμετώπισης του ζητήματος των ικανοτήτων παραγωγής για τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με αποτέλεσμα επίσης τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| — | Διερεύνηση της δυνατότητας ανάπτυξης συνεργειών μεταξύ των σχετικών εθνικών ταμείων και δραστηριοτήτων, με πλατφόρμες καινοτομίας και με τις ομάδες εργασίας για την υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου ενεργειακών τεχνολογιών (ΣΕΤ) και, κατά περίπτωση, με τις τέσσερις αποστολές της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία (66) |
| --- | --- |

—

Διερεύνηση της δυνατότητας ανάπτυξης συνεργειών μεταξύ των σχετικών εθνικών ταμείων και δραστηριοτήτων, με πλατφόρμες καινοτομίας και με τις ομάδες εργασίας για την υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου ενεργειακών τεχνολογιών (ΣΕΤ) και, κατά περίπτωση, με τις τέσσερις αποστολές της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία (66)

| — | Βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών του σχεδίου ΣΕΤ, ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, μέσω της σύμπραξης για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζων Ευρώπη». |
| --- | --- |

—

Βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών του σχεδίου ΣΕΤ, ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, μέσω της σύμπραξης για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας του προγράμματος-πλαισίου «Ορίζων Ευρώπη».

| — | Περιγραφή του τρόπου ενίσχυσης της συνεργασίας με παγκόσμιους εταίρους για την Ε&Κ στον τομέα της καθαρής ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Περιγραφή του τρόπου ενίσχυσης της συνεργασίας με παγκόσμιους εταίρους για την Ε&Κ στον τομέα της καθαρής ενέργειας.

| — | Βελτίωση της στήριξης και της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για την επιχειρηματική καινοτομία, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων, των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων και των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

Βελτίωση της στήριξης και της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για την επιχειρηματική καινοτομία, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων, των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων και των ΜΜΕ.

| — | Ενσωμάτωση της αύξησης της παραγωγής και της διαφοροποιημένης παραγωγικής δυναμικότητας των αξιακών αλυσίδων των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στους εθνικούς στόχους και στις πολιτικές και στα μέτρα όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση της αύξησης της παραγωγής και της διαφοροποιημένης παραγωγικής δυναμικότητας των αξιακών αλυσίδων των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στους εθνικούς στόχους και στις πολιτικές και στα μέτρα όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα.

| — | Ενσωμάτωση της ανάπτυξης δεξιοτήτων που απαιτείται για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, μέσω της σύνδεσης, για παράδειγμα, με το σύμφωνο για τις δεξιότητες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση της ανάπτυξης δεξιοτήτων που απαιτείται για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, μέσω της σύνδεσης, για παράδειγμα, με το σύμφωνο για τις δεξιότητες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

| — | Ενσωμάτωση των εννοιών της ανακυκλωσιμότητας και της κυκλικότητας και της ανάγκης μείωσης της εξάρτησης, καθώς και της αποτελεσματικής διαφοροποίησης του εφοδιασμού εισαγόμενων πρώτων υλών και κατασκευαστικών στοιχείων που απαιτούνται για την παραγωγή τεχνολογιών καθαρής ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση των εννοιών της ανακυκλωσιμότητας και της κυκλικότητας και της ανάγκης μείωσης της εξάρτησης, καθώς και της αποτελεσματικής διαφοροποίησης του εφοδιασμού εισαγόμενων πρώτων υλών και κατασκευαστικών στοιχείων που απαιτούνται για την παραγωγή τεχνολογιών καθαρής ενέργειας.

| — | Προσδιορισμός και περιγραφή του τρόπου βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας στην παγκόσμια αγορά, συμπεριλαμβανομένων των κύριων κινητήριων δυνάμεων και των προκλήσεων τόσο στην εσωτερική όσο και στην παγκόσμια αγορά. |
| --- | --- |

—

Προσδιορισμός και περιγραφή του τρόπου βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας στην παγκόσμια αγορά, συμπεριλαμβανομένων των κύριων κινητήριων δυνάμεων και των προκλήσεων τόσο στην εσωτερική όσο και στην παγκόσμια αγορά.

2.7   
  Ενσωμάτωση του στόχου για κλιματική ουδετερότητα

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συμπεριλάβουν στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ στοιχεία που να ενισχύουν τη συνοχή και τη συνέπεια με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, με βάση τις εθνικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές τους. Για να εξασφαλιστεί συνέπεια και συνοχή με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα τροποποίησε τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση ώστε ο στόχος για κλιματική ουδετερότητα να συμπεριληφθεί στις σχετικές διατάξεις του κανονισμού για τη διακυβέρνηση (67). Στα στοιχεία στο πλαίσιο των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να βελτιώσουν τη συνοχή και τη συνέπεια περιλαμβάνονται τα εξής:

| — | Κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων που θα διενεργήσουν, μέσω της ανάλυσης της συνοχής με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του νομοθετήματος για το κλίμα [άρθρο 3 παράγραφος 2) στοιχείο στ) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση]· |
| --- | --- |

—

Κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων που θα διενεργήσουν, μέσω της ανάλυσης της συνοχής με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του νομοθετήματος για το κλίμα [άρθρο 3 παράγραφος 2) στοιχείο στ) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση]·

| — | Στην αναλυτική βάση του σχεδίου, μέσω της περιγραφής του τρόπου με τον οποίο οι υπάρχουσες πολιτικές και μέτρα και οι προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του νομοθετήματος για το κλίμα [άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση και παράρτημα 1 μέρος 1 τμήμα Β σημείο 5.5 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση]· |
| --- | --- |

—

Στην αναλυτική βάση του σχεδίου, μέσω της περιγραφής του τρόπου με τον οποίο οι υπάρχουσες πολιτικές και μέτρα και οι προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του νομοθετήματος για το κλίμα [άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση και παράρτημα 1 μέρος 1 τμήμα Β σημείο 5.5 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση]·

| — | Κατά τον καθορισμό των πολιτικών και των μέτρων που σχετίζονται με τις εκπομπές και τις απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου, μέσω της παροχής των προοπτικών για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα [παράρτημα I μέρος 1 τμήμα Α σημείο 3.1.1 στοιχείο i) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση]. |
| --- | --- |

—

Κατά τον καθορισμό των πολιτικών και των μέτρων που σχετίζονται με τις εκπομπές και τις απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου, μέσω της παροχής των προοπτικών για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα [παράρτημα I μέρος 1 τμήμα Α σημείο 3.1.1 στοιχείο i) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση].

3   Οριζόντια σημεία που χρήζουν προσοχής κατά την επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ

3.1   
  Αξιοποίηση των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από τα αρχικά ΕΣΕΚ

Τα αρχικά εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα που υπέβαλαν τα κράτη μέλη θέτουν τα θεμέλια για την ενίσχυση του επιπέδου φιλοδοξίας και την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του σχεδίου REPowerEU. Για την κατάρτισή τους ακολουθήθηκε η επαναληπτική διαδικασία που προβλέπεται στον κανονισμό για τη διακυβέρνηση, με βάση εκτεταμένες διαβουλεύσεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, καθώς και διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και την κοινωνία των πολιτών. Η Επιτροπή αξιολόγησε τα πρώτα προσχέδια μεμονωμένα και σε επίπεδο ΕΕ (68) και εξέδωσε συστάσεις προς τα κράτη μέλη (69) για την οριστικοποίηση των σχεδίων. Τα τελικά σχέδια υποβλήθηκαν, μολονότι ορισμένα με καθυστερήσεις, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2019, και η Επιτροπή αξιολόγησε τα τελικά σχέδια μεμονωμένα και συνολικά (70).

3.1.1   Βελτίωση των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα έως το 2030

Η «προσέγγιση για το σύνολο της διοίκησης» αποτελεί κεντρικό μέρος της κατάρτισης των αρχικών σχεδίων και μία από τις βασικές αρχές του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Συμβάλλει στη βελτίωση της συνοχής μεταξύ των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης και δημιουργεί συνέργειες μεταξύ των διαφόρων τομέων πολιτικής.

Τα κράτη μέλη καλούνται να προσεγγίσουν όλες τις αρμόδιες αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την προετοιμασία της επικαιροποίησης των ενοποιημένων προσχεδίων και των τελικών ενοποιημένων εθνικών σχεδίων τους. Οι εν λόγω αρμόδιες αρχές θα πρέπει να συνεργαστούν στο σύνολο των διαφορετικών χαρτοφυλακίων τους για την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων και την επίτευξη των κοινών στόχων της Ενεργειακής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, του σχεδίου REPowerEU και άλλων εξελίξεων στις πολιτικές της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι αρχές αναλαμβάνουν την ευθύνη της εφαρμογής των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αξιοποιήσουν τα αρχικά εθνικά τους σχέδια λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τη σχετική αξιολόγηση που διενήργησε η Επιτροπή.

3.1.2   Συνέργειες με ενοποιημένες εκθέσεις προόδου

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να χρησιμοποιήσουν τις πρώτες ενοποιημένες εθνικές εκθέσεις προόδου για την ενέργεια και το κλίμα κατά την κατάρτιση των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ τους. Οι εκθέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για: i) τη διευκόλυνση της περιγραφής της τρέχουσας κατάστασης, μεταξύ άλλων όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· ii) την εκτίμηση των εναπομενόντων κενών για την επίτευξη των στόχων, των επιδιώξεων και των συνεισφορών που καθορίζονται στα πρώτα εθνικά σχέδια· και iii) την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την επάρκεια των πολιτικών, των μέτρων και των επενδύσεων που περιέχουν οι εθνικές εκθέσεις προόδου για την ενέργεια και το κλίμα σε κάθε διάσταση και τομέα, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών τους στην ποιότητα του αέρα και στις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων.

Έως τις 15 Μαρτίου 2023 τα κράτη μέλη θα υποβάλουν για πρώτη φορά εθνικές εκθέσεις προόδου για την ενέργεια και το κλίμα στην Επιτροπή (71). . Η υποβολή εκθέσεων και η παρακολούθηση της προόδου είναι δύο από τα κύρια χαρακτηριστικά του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Οι εθνικές εκθέσεις προόδου για την ενέργεια και το κλίμα θα συμβάλουν στην τεκμηριωμένη αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά την εφαρμογή των αρχικών ΕΣΕΚ και, συνεπώς, αποτελούν πολύτιμο τρόπο για τον εντοπισμό πιθανών τομέων που επιδέχονται βελτίωση. Ο μορφότυπος για την υποβολή των εκθέσεων προόδου και την παρακολούθηση αναπτύχθηκε με σκοπό την ανάλυση της εφαρμογής των πολιτικών για την ενέργεια και το κλίμα στα ΕΣΕΚ, λαμβανομένου υπόψη του περιορισμού του διοικητικού φόρτου για τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

Το αναλυτικό μέρος των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων, καθώς και οι προγραμματισμένες πολιτικές και τα μέτρα, μπορούν να επωφεληθούν από τις πληροφορίες που συλλέγονται για την υποβολή των εκθέσεων προόδου. Ωστόσο, εάν γίνεται αναφορά στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, στις τιμές της ενέργειας και στην ανάλυση των τρεχουσών στοιχείων των τιμών (σε συνιστώσες τιμών ενέργειας, δικτύου, φόρων/εισφορών), τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν επικαιροποιημένη ανάλυση σε σύγκριση με τον χρόνο υποβολής των εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα.

3.2   
  Έγκαιρη και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή του κοινού σύμφωνα με τη σύμβαση του Aarhus

Όπως και στην περίπτωση των αρχικών σχεδίων, τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν την επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ σε διάλογο με τις τοπικές αρχές, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, την τομεακή επιχειρηματική κοινότητα, τους επενδυτές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Το άρθρο 10 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρέχουν εγκαίρως στο κοινό αποτελεσματικές ευκαιρίες συμμετοχής στην εκπόνηση των ΕΣΕΚ. Τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης του Aarhus (72) και, κατά συνέπεια, υποχρεούνται να διασφαλίζουν ότι παρέχονται εγκαίρως στο κοινό αποτελεσματικές ευκαιρίες συμμετοχής στην κατάρτιση των προσχεδίων των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων σε ένα διαφανές και δίκαιο πλαίσιο (73). Ειδικότερα, πρέπει να δίνεται στο κοινό εύλογο χρονικό διάστημα για να συμμετάσχει στις διάφορες φάσεις και πρέπει να ζητείται η γνώμη του όταν όλες οι επιλογές παραμένουν ανοικτές (74). Η ορθή διαβούλευση συνεπάγεται ότι το κοινό θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλα τα σχετικά έγγραφα, στις εκθέσεις και τις παραδοχές κατά την έναρξη της περιόδου διαβούλευσης. Τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν βέλτιστες πρακτικές, όπως η έναρξη της διαβούλευσης μέσω ειδικού ιστοτόπου για το ΕΣΕΚ, ο οποίος θα περιέχει όλες τις πληροφορίες.

Σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση, τα κράτη μέλη πρέπει να καθιερώσουν πολυεπίπεδο διάλογο για την ενέργεια και το κλίμα. Πρέπει να παρέχουν μια πλατφόρμα για τη συζήτηση με τα ενδιαφερόμενα μέρη των διαφόρων σεναρίων που προβλέπονται για τις πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα και για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα που ορίζεται στο ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα (75). Τα κράτη μέλη θα υποβάλουν έκθεση σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την καθιέρωση αυτού του διαλόγου στις εθνικές εκθέσεις προόδου για την ενέργεια και το κλίμα. Όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενισχύσουν τον πολυεπίπεδο διάλογο και να συνεργαστούν με άτομα και ομάδες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο που μπορούν να προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα. Θα πρέπει επίσης να διερευνήσουν τη δυνατότητα ανάπτυξης συνεργειών με υφιστάμενα φόρουμ, όπως το Σύμφωνο των Δημάρχων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν τη διεξαγωγή πλήρους και έγκαιρης διαβούλευσης και τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με τους σχετικούς εθνικούς κανόνες και τις πρακτικές. Ο κοινωνικός διάλογος και η προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη και την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών για την ενέργεια και το κλίμα σύμφωνα με τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

Στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να περιλαμβάνουν περίληψη των διαβουλεύσεων και των απόψεων του κοινού ή των προσωρινών απόψεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη οι απόψεις του κοινού πριν από την υποβολή των προσχεδίων και των τελικών εθνικών σχεδίων. Αναμένεται επίσης από τα κράτη μέλη να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο η διαδικασία επέτρεψε στο κοινό να συμμετέχει με διαφάνεια και δικαιοσύνη.

3.3   
  Ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας για καλύτερα συντονισμένη αντιμετώπιση και προώθηση της αλληλεγγύης

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενισχύσουν την περιφερειακή συνεργασία κατά την κατάρτιση των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων. Στο μέτρο του δυνατού, συνιστάται ο συντονισμός της συνεργασίας αυτής μέσω καθιερωμένου φόρουμ περιφερειακής συνεργασίας. Οι περιφερειακές ομάδες που έχουν συσταθεί στο πλαίσιο της ενεργειακής πλατφόρμας της ΕΕ (76), καθώς και οι περιφερειακές ομάδες κινδύνου που συνδέονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο στην αγορά της ΕΕ μπορούν επίσης να παρέχουν στήριξη όπου χρειάζεται. Μολονότι ο μηχανισμός διακυβέρνησης έχει σχεδιαστεί για την τόνωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε διασυνοριακό και περιφερειακό επίπεδο (77), τα κράτη μέλη δεν αξιοποίησαν πλήρως το δυναμικό της περιφερειακής συνεργασίας κατά την κατάρτιση των αρχικών ΕΣΕΚ.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να συμμετέχουν οικειοθελώς στην από κοινού κατάρτιση τμημάτων των ΕΣΕΚ τους τόσο σε εδαφικό όσο και σε τομεακό επίπεδο. Αυτή είναι η ευκαιρία να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για τα κράτη μέλη και να βελτιωθεί το περιεχόμενο των ΕΣΕΚ. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να διευκολύνει τη συνεργασία αυτήν εάν τα κράτη μέλη το ζητήσουν κατά την κατάρτιση των προσχεδίων των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ. Η περιφερειακή συνεργασία για τις πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα καθιστά δυνατή τη διερεύνηση της δυνατότητας ανάπτυξης συνεργειών για την αποτελεσματική επίτευξη των εθνικών στόχων για την ενέργεια και το κλίμα, εξασφαλίζοντας ότι τα σχέδια είναι πιο συνεκτικά. Για παράδειγμα, οι τομείς συντονισμού μπορούν να περιλαμβάνουν κοινά έργα ή καθεστώτα στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (π.χ. συνεκτικά χρονοδιαγράμματα και μέτρα για τη θέσπιση κοινού καθεστώτος) και συνεπείς προσεγγίσεις για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μια περιφέρεια ή συνεργασία στο πλαίσιο του σχεδίου ΣΕΤ.

Τα κράτη μέλη καλούνται να συνοψίσουν τα αποτελέσματα των περιφερειακών διαβουλεύσεων στα προσχέδια των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων τους, συμπεριλαμβανομένων των παρατηρήσεων από άλλα κράτη μέλη, και να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο έχουν λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές.

Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των περιφερειακών εταίρων για την εξασφάλιση συνεκτικού σχεδιασμού και την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού. Αυτό είναι επίσης σημαντικό για την εξασφάλιση της ανάπτυξης επαρκών υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και υποδομών μεταφοράς ενέργειας (φυσική διάσταση), καθώς και για την προώθηση της ενοποίησης της αγοράς. Οι πρόσφατες εξελίξεις της ενεργειακής πολιτικής έχουν καταδείξει την ανάγκη περιφερειακής συνεργασίας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας του ενεργειακού συστήματος και την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, η περιφερειακή συνεργασία και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη αποτελούν το ισχυρότερο πλεονέκτημα της ΕΕ για την επίτευξη διαφοροποιημένου ενεργειακού εφοδιασμού, την ενίσχυση της διάστασης της ενεργειακής ασφάλειας των ΕΣΕΚ και, εν τέλει, την επίτευξη μιας πιο ανθεκτικής Ενεργειακής Ένωσης. Για τη διευκόλυνση της περιφερειακής συνεργασίας, η Επιτροπή δημοσιεύει ειδικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον επιμερισμό κόστους-οφέλους σε έργα συνεργασίας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να συνοψίσουν τη συμμετοχή τους στην ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ στα προσχέδια των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων τους, καθώς και τις πιθανές δράσεις που θα προκύψουν από τις εργασίες αυτές. Η ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ δημιουργήθηκε για τον συντονισμό των εργασιών με σκοπό τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της ΕΕ με αέριο με πηγές εκτός Ρωσίας. Περιλαμβάνεται εν μέρει η δημιουργία ενός εθελοντικού μηχανισμού για την αγορά αερίου και ανανεώσιμου υδρογόνου για την ΕΕ, με αξιοποίηση με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο της συλλογικής πολιτικής βαρύτητας και της βαρύτητας της αγοράς της ΕΕ. Επιπλέον, συστάθηκαν πέντε περιφερειακές ομάδες (Νοτιοανατολική Ευρώπη, Κεντρική Ανατολική Ευρώπη, Βορειοδυτική Ευρώπη, Νοτιοδυτική Ευρώπη και Βαλτική), με σκοπό την κατάρτιση σχεδίων δράσης για την υλοποίηση της προσπάθειας της ενεργειακής πλατφόρμας της ΕΕ.

3.4   
  Διερεύνηση του πλήρους δυναμικού ανάπτυξης συνεργειών και διασυνδέσεων με άλλα μέσα σχεδιασμού για την πράσινη και τη δίκαιη μετάβαση

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα νέα μέσα χρηματοδότησης του σχεδιασμού που έχουν δημιουργηθεί μετά την υποβολή των πρώτων τελικών ΕΣΕΚ το 2019. Η πρόσβαση σε ορισμένα ταμεία εξαρτάται από την έγκριση ειδικών σχεδίων των κρατών μελών. Τα ΕΣΕΚ θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν με συνεκτικό και ολοκληρωμένο τρόπο όλες τις σχετικές πολιτικές και τα μέτρα που συμβάλλουν στην επίτευξη των εθνικών στόχων, επιδιώξεων και συνεισφορών για την ενέργεια και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων και των ευκαιριών χρηματοδότησης που απορρέουν από άλλα μέσα χρηματοδότησης και σχεδιασμού (78).

3.4.1   Μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας

Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να αποτυπώσουν πλήρως τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις για την ενέργεια και το κλίμα των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΣΑΑ) στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ (79)
  και να τις αξιοποιήσουν για την επίτευξη των επικαιροποιημένων επιδιώξεων, στόχων και δεσμεύσεών τους για το 2030. Σε ποσοτικούς όρους, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) αποτελεί τη μεγαλύτερη νέα πηγή χρηματοδότησης για την πολιτική για την ενέργεια και το κλίμα. Έως τον Αύγουστο του 2026 (80) τα ΣΑΑ θα συνεχίσουν να καθοδηγούν τα προγράμματα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων των κρατών μελών στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος σε διαφορετικό βαθμό. Τα ΣΑΑ καταρτίστηκαν προκειμένου να συμβάλουν στους στόχους, τις επιδιώξεις και τις συνεισφορές των ΕΣΕΚ, ενόψει του αυξημένου επιπέδου φιλοδοξίας για το 2030 και το 2050. Στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποτυπώνουν πρόσθετες πολιτικές και μέτρα στα οικεία ΣΑΑ μέσω της συμπερίληψης ειδικού κεφαλαίου για το REPowerEU.

Για να εξασφαλιστεί διαφάνεια και συνέπεια, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να περιγράψουν με σαφήνεια τον ρόλο των ΣΑΑ, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων για το REPowerEU, στην εφαρμογή των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ. Για τον σκοπό αυτόν, τα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια θα πρέπει να παρέχουν ποσοτικές πληροφορίες σχετικά με τη συμβολή των μέτρων του ΣΑΑ στους επικαιροποιημένους στόχους και στις επιδιώξεις για το κλίμα και την ενέργεια, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη χρηματοδότηση. Επιπλέον, τα κράτη μέλη καλούνται να συμπεριλάβουν στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ παραπομπή στα κεφάλαια σχετικά με το ΣΑΑ και το REPowerEU για κάθε σχετική πολιτική και μέτρο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν αν η πολιτική ή το μέτρο αποτελεί εν όλω ή εν μέρει μέρος του κεφαλαίου για το ΣΑΑ και το REPowerEU, καθώς και τον ρόλο του ΕΣΕΚ στη συμπλήρωση των κεφαλαίων για το ΣΑΑ και το REPowerEU.

Κατά περίπτωση, θα πρέπει να συμπεριλάβουν παραπομπή στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο επέκτασης των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που μπορούν να συμβάλουν περαιτέρω στους στόχους, στις επιδιώξεις και τις συνεισφορές των επικαιροποιημένων τους εθνικών σχεδίων με ορίζοντα το 2030.

Η Επιτροπή ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν την πείρα που έχουν αποκτήσει από τη διαδικασία κατάρτισης του ΣΑΑ. Αυτό μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω το επίπεδο λεπτομέρειας των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ όσον αφορά τις εκτιμήσεις κόστους, τη χρηματοδότηση, την περιγραφή του πεδίου εφαρμογής και τη συμπερίληψη συγκεκριμένων οροσήμων και επιδιώξεων. Θα πρέπει να διατηρηθεί η συνοχή μεταξύ των δύο μέσων.

Παρότι δεν αποτελεί απαίτηση στο πλαίσιο του ισχύοντος κανονισμού για τη διακυβέρνηση, η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τα κριτήρια της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» κατά τον καθορισμό πολιτικών και μέτρων για τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ. Η πλήρης συμμόρφωση με τα κριτήρια της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό σχεδιασμού του ΜΑΑ. Διασφαλίζει ότι τα σχέδια συμβάλλουν στην πράσινη μετάβαση και στη βιώσιμη ανάκαμψη, περιορίζοντας παράλληλα τη βλάβη στη βιοποικιλότητα, στα ύδατα και στους θαλάσσιους πόρους, ενισχύοντας την κυκλικότητα και προλαμβάνοντας τη ρύπανση, αποτρέποντας τον εγκλωβισμό σε μη βιώσιμα στοιχεία ενεργητικού και δραστηριότητες. Η Επιτροπή παρείχε τεχνική καθοδήγηση σχετικά με την εφαρμογή των κριτηρίων της μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης στο πλαίσιο των ΣΑΑ (81).

3.4.2   Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης (82), και ειδικότερα το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, έχει δημιουργηθεί για την κινητοποίηση επενδύσεων από το 2021 έως το 2027. Αυτό το επενδυτικό εργαλείο θα βοηθήσει τις ευρωπαϊκές περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα, δεδομένης της υψηλής εξάρτησής τους από την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων —συμπεριλαμβανομένου του άνθρακα, της τύρφης και του πετρελαιούχου σχιστόλιθου— και από βιομηχανικές διεργασίες υψηλής έντασης άνθρακα. Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το οποίο αποτελεί μέρος της πολιτικής συνοχής, εφαρμόζει επίσης την αρχή της μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης και αποκλείει τις επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα. Καθορίζει ένα ισχυρό πλαίσιο διακυβέρνησης με επίκεντρο τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης, τα οποία βρίσκονται σε στάδιο οριστικοποίησης. Τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης αποτελούν στρατηγικά έγγραφα που επεξηγούν τη διαδικασία δίκαιης μετάβασης σε κάθε κράτος μέλος και τις δραστηριότητες για τον μετριασμό των αναμενόμενων κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων στα εδάφη που επηρεάζονται περισσότερο. Τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης θα αποτελέσουν το πλαίσιο για τα μέτρα και τις επενδύσεις σε περιφέρειες που εξαρτώνται από τον άνθρακα και/ή σε περιφέρειες με βιομηχανίες με υψηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (όπως οι βιομηχανίες χημικών προϊόντων, χάλυβα και τσιμέντου) που επηρεάζονται αρνητικά σε μεγαλύτερο βαθμό από τη μετάβαση.

Τα κράτη μέλη αποτυπώνουν στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ τη διαδικασία μετάβασης που περιγράφεται στα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επεξηγούν τις συνέργειες μεταξύ των επιδιώξεων για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030 και της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα. Θα πρέπει επίσης να περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο η επίτευξη των εθνικών επιδιώξεων θα μετριάσει τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις με στοχευμένο τρόπο σε περιφερειακό επίπεδο.

3.4.3   Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν, στο μέτρο του δυνατού, την υποκείμενη ανάλυση που απαιτείται για την κατάρτιση των κοινωνικών σχεδίων για το κλίμα στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ. Θα πρέπει να επεξηγούν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (στο εξής: ΚΤΚ) με σκοπό την επίτευξη των σχετικών στόχων, επιδιώξεων και συνεισφορών. Το ΚΤΚ (83) προτείνεται στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % με σκοπό την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων στα ευάλωτα νοικοκυριά, στους χρήστες των μεταφορών και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις που ενδέχεται να προκύψουν από τη συμπερίληψη των κτιρίων και των οδικών μεταφορών σε ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ). Στόχος του ΚΤΚ είναι να στηρίξει τις ευάλωτες ομάδες στη μείωση της εξάρτησής τους από δαπανηρά ορυκτά καύσιμα μέσω της αύξησης της αποδοτικότητας των κτιρίων, της απαλλαγής της θέρμανσης και της ψύξης των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές (συμπεριλαμβανομένης της ενσωμάτωσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές) και της αύξησης της πρόσβασης σε βιώσιμες μεταφορές. Το ΚΤΚ αποσκοπεί επίσης στη στήριξη των ευάλωτων ομάδων μέσω εθνικών μέτρων, παρέχοντας στοχευμένη προσωρινή άμεση εισοδηματική στήριξη, ενώ εφαρμόζονται επενδυτικά μέτρα.

Όταν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, θα υπάρξει στενή σύνδεση μεταξύ των ΕΣΕΚ και των σχεδίων του ΚΤΚ, διότι τα ΕΣΕΚ περιγράφουν το πλαίσιο πολιτικής εντός του οποίου θα λειτουργεί το ΚΤΚ. Τα σχέδια του ΚΤΚ θα πλαισιωθούν από τις προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις και δεσμεύσεις που θα αναλάβουν τα κράτη μέλη στα ΕΣΕΚ. Τα ίδια τα σχέδια του ΚΤΚ θα επικεντρωθούν σε συγκεκριμένα μέτρα και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από το ΚΤΚ. Θα εξασφαλίσουν επίσης συνοχή και θα αναπτύξουν συνέργειες με τα ΕΣΕΚ και άλλα σχετικά προγράμματα και μέσα της ΕΕ.

3.4.4   Κοινή γεωργική πολιτική

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επιδιώξουν την ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ των στρατηγικών σχεδίων της κοινής γεωργικής πολιτικής και των ΕΣΕΚ. Μέσω των εθνικών τους στρατηγικών σχεδίων της κοινής γεωργικής πολιτικής, τα κράτη μέλη έχουν σχεδιάσει καθεστώτα στήριξης, τα οποία περιλαμβάνουν στόχους για το κλίμα, την ενέργεια, την υγεία και τη βιοποικιλότητα. Η Επιτροπή έχει διατυπώσει συστάσεις και παρατηρήσεις σχετικά με το στρατηγικό σχέδιο της κοινής γεωργικής πολιτικής κάθε κράτους μέλους. Επιπλέον, τα κράτη μέλη προσδιόρισαν ή σχεδίαζαν εθνικά μέτρα εκτός των στρατηγικών σχεδίων της κοινής γεωργικής πολιτικής, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτών των φιλοδοξιών. Τα κράτη μέλη, έχοντας υπόψη τους στόχους αυτούς, υποχρεούνται να επαναξιολογήσουν και, κατά περίπτωση, να προσαρμόσουν τα στρατηγικά σχέδια της κοινής γεωργικής πολιτικής τους μόλις τεθούν σε ισχύ οι πιο φιλόδοξες επιδιώξεις που έχουν θεσπιστεί με τον κανονισμό LULUCF και τον τροποποιημένο κανονισμό για τον επιμερισμό των προσπαθειών (που δεν έχει ακόμη εγκριθεί) (84). Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επικαιροποιήσουν τα ΕΣΕΚ και τα στρατηγικά τους σχέδια της κοινής γεωργικής πολιτικής και να διερευνήσουν τη δυνατότητα ανάπτυξης συνεργειών μεταξύ τους, όπου αυτό είναι δυνατόν.

Η σύνδεση μεταξύ των δύο διαδικασιών μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω με: i) την ενίσχυση των προσπαθειών για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των γεωργικών πολιτικών και μέτρων στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου· ii) την αύξηση των απορροφήσεων άνθρακα και iii) τον προσδιορισμό σχετικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως το βιομεθάνιο. Η Επιτροπή και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος οργανώνουν την ανάπτυξη ικανοτήτων στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων για τη βελτίωση της υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις πολιτικές και τα μέτρα για το κλίμα (85).

3.4.5   Πολιτική συνοχής

Στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ τους, τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν τη δυνατότητα ανάπτυξης συνεργειών με υφιστάμενα έγγραφα σχεδιασμού που καταρτίζονται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027. Η πολιτική συνοχής της ΕΕ (που υλοποιείται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, του Ταμείου Συνοχής, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου + και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης) συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής (86).

Κατά την περίοδο 2021-2027 η πολιτική συνοχής (κινητοποίηση επενδύσεων της ΕΕ ύψους 392 δισ. EUR) επικεντρώνεται σε πέντε στόχους πολιτικής (συμπεριλαμβανομένου ενός για μια πράσινη μετάβαση με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία) και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Για να επωφεληθούν από τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να καταρτίζουν συμφωνίες εταιρικής σχέσης, οι οποίες ακολουθούνται από επιχειρησιακά προγράμματα. Τα εν λόγω προγράμματα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ΕΣΕΚ και να αντιμετωπίζουν τυχόν προκλήσεις που προσδιορίζονται σε αυτά. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης να πληρούν τους αναγκαίους πρόσφορους όρους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την ύπαρξη ολοκληρωμένου ΕΣΕΚ, την ενεργειακή απόδοση, την ανακαίνιση οικιστικών και μη οικιστικών κτιρίων και την ανανεώσιμη ενέργεια, την ενεργειακή απόδοση, την ανακαίνιση οικιστικών και μη οικιστικών κτιρίων και την ανανεώσιμη ενέργεια.

3.5   
  Ισχυρή αναλυτική βάση

Τα αξιόπιστα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια πρέπει να αντικατοπτρίζουν ένα στρατηγικό όραμα και να υποστηρίζονται από ορθή και αξιόπιστη ποσοτική ανάλυση των τρεχουσών και των επικείμενων καταστάσεων. Μια ισχυρή αναλυτική βάση θα εξασφαλίσει επίσης ότι τα διάφορα μέρη του σχεδίου είναι πλήρη και συγκρίσιμα. Η αναλυτική ενότητα του ΕΣΕΚ ξεκινά με την τρέχουσα κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων των προβλέψεων με βάση τις υπάρχουσες πολιτικές και μέτρα (87),, η οποία έχει εξελιχθεί σημαντικά από τα αρχικά ΕΣΕΚ. Η ενότητα «τρέχουσα κατάσταση» του επικαιροποιημένου σχεδίου, για καθεμία από τις πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης, πρέπει να αντικατοπτρίζει κάθε σχετική αλλαγή με βάση τις τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες. Ειδικότερα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, καθώς και η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση που επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας, και η εσωτερική αγορά ενέργειας, η ενεργειακή ασφάλεια και οι τάσεις των εκπομπών γενικότερα.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να κάνουν χρήση των πλέον επικαιροποιημένων εργαλείων και προσεγγίσεων μοντελοποίησης. Για να εξασφαλιστεί μια συνεκτική προσέγγιση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις ίδιες βασικές παραμέτρους για τις τιμές εισαγωγής πετρελαίου, αερίου και άνθρακα, καθώς και τις τιμές άνθρακα στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, με εκείνες που χρησιμοποιούνται για την υποβολή εκθέσεων βάσει του άρθρου 18 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναφέρουν με σαφήνεια τις πηγές στις οποίες βασίζεται η ανάλυσή τους, ώστε να εξασφαλίζεται η διαφάνεια των δεδομένων που χρησιμοποιούνται. Όποτε είναι δυνατόν, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές.

3.5.1   Σενάρια και χρονοδιάγραμμα

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ περιγράφουν την τρέχουσα κατάσταση (88)
  περιλαμβάνοντας προβλέψεις για τα αέρια του θερμοκηπίου όσον αφορά τις τομεακές εξελίξεις και προβλέψεις για άλλες διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης, με βάση υπάρχοντα μέτρα (δηλαδή ένα σενάριο «με βάση τα υπάρχοντα μέτρα») τουλάχιστον έως το 2040, συμπεριλαμβανομένου του 2030 (89). Επιπλέον, τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να περιλαμβάνουν προβλέψεις με βάση πρόσθετες προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα (δηλαδή ένα σενάριο «με βάση πρόσθετα μέτρα») (90). Οι προβλέψεις αυτές θα καταστήσουν δυνατή την αξιολόγηση του αντικτύπου των εν λόγω προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων και τη σύγκρισή του με τον αντίκτυπο των υπαρχουσών πολιτικών και μέτρων, τουλάχιστον έως το 2040 (91) (92). Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο οι υπάρχουσες και οι προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα (93). .

Το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα μεταβάλλει τις απαιτήσεις για τις προβλέψεις των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (94) σε ακολουθία 6 αντί 4 μελλοντικών ετών που λήγουν σε 0 ή 5, αμέσως μετά το έτος αναφοράς. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 για την υποβολή βάσει του άρθρου 18 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση έως τις 15 Μαρτίου 2023, ενθαρρύνονται να υποβάλουν προβλέψεις έως το 2050 τόσο για τα σενάρια με βάση τα υπάρχοντα μέτρα όσο και για τα σενάρια με βάση πρόσθετα μέτρα στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ τους, ώστε να καταδείξουν τις τάσεις προς την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ.

Τα κράτη μέλη πρέπει να θέσουν στη διάθεση του κοινού λεπτομερή περιγραφή των παραδοχών, των παραμέτρων και των μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται για τα τελικά σενάρια και τις προβλέψεις, λαμβάνοντας υπόψη τους στατιστικούς περιορισμούς, τους περιορισμούς όσον αφορά τη χορήγηση άδειας χρήσης για τα εμπορικά σύνολα δεδομένων και τη συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας των δεδομένων (95). Τα εργαλεία και τα δεδομένα ανοικτής πρόσβασης θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο για την προώθηση της διαφάνειας, της επικύρωσης και της συγκρισιμότητας των αποτελεσμάτων.

3.5.2   Αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων

Στα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια, τα κράτη μέλη αξιολογούν τις μακροοικονομικές επιπτώσεις σε εθνικό και, κατά περίπτωση, σε περιφερειακό επίπεδο των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων ή ομάδων πολιτικών και μέτρων. Όπου είναι δυνατόν, αξιολογούνται επίσης οι επιπτώσεις τους στην υγεία, στο περιβάλλον, στην ανταγωνιστικότητα, στην απασχόληση, στις δεξιότητες και στην κοινωνία. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει σύγκριση με τις προβλέψεις που βασίζονται σε υπάρχουσες πολιτικές και μέτρα ή ομάδες μέτρων (96), με ιδιαίτερη έμφαση στην αξιολόγηση των διανεμητικών επιπτώσεων (97) και της ενεργειακής φτώχειας (98). Η Επιτροπή δημοσιοποιεί τακτικά τα αποτελέσματα των ερευνητικών έργων που διεξάγονται στον τομέα αυτόν, συμπεριλαμβανομένης της μακρομοντελοποίησης και της μικρομοντελοποίησης για την αξιολόγηση των επιπτώσεων στην απασχόληση, των κοινωνικών και διανεμητικών επιπτώσεων της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας ή των γεωπολιτικών εξελίξεων (π.χ. σενάρια για τις τιμές της ενέργειας) (99). Τα στοιχεία αυτά μπορούν να στηρίξουν την επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων.

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να εξετάσουν ζητήματα όπως πιθανά σημεία συμφόρησης στο σύνολο της οικονομίας ή τομεακά σημεία συμφόρησης, ιδίως όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό, το νερό και τις πρώτες ύλες, καθώς και τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων. Επιπλέον, θα πρέπει να περιγραφούν οι αναμενόμενες αλλαγές στην τομεακή σύνθεση της οικονομίας των κρατών μελών, επειδή ορισμένοι κλάδοι θα συρρικνωθούν, ορισμένοι θα αναδυθούν και/ή θα αναπτυχθούν, ενώ άλλοι θα μετασχηματιστούν. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να συμπεριληφθούν εκτιμήσεις σχετικά με την έρευνα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα του τομέα καθαρής ενέργειας. Θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί πλήρως ο θετικός αντίκτυπος της ενεργειακής μετάβασης.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που εξετάζονται στα επικαιροποιημένα σχέδια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα πορίσματα των εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα (100). Στα σχέδια θα πρέπει επίσης να εξετάζονται οι τρέχουσες και μελλοντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και της μείωσης των εκπομπών ρύπων (απορρύπανση). Οι συνδέσεις μεταξύ νερού, ενέργειας και κλίματος διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης. Ακραία φαινόμενα, όπως ξηρασία και υψηλές θερμοκρασίες, προκαλούν καταπόνηση στα συστήματα ηλεκτροπαραγωγής, επηρεάζοντας τη λειτουργία των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. Η χαμηλή στάθμη των υδάτων επιδεινώνει την ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, επηρεάζοντας την παραγωγή υδροηλεκτρικής και πυρηνικής ενέργειας και την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Τα κράτη μέλη καλούνται να περιγράψουν τον αντίκτυπο που θα έχουν οι πολιτικές και τα μέτρα που προβλέπονται στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ στη διαχείριση των υδάτων (συμπεριλαμβανομένων των ξηρασιών, των πλημμυρών και της ζήτησης νερού) και στα υδάτινα οικοσυστήματα, ιδίως στη διάσταση της ενεργειακής ασφάλειας. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αναπτύξουν τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα σχεδιασμού για τη διαχείριση των υδάτων, όπως τα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, τα σχέδια διαχείρισης κινδύνων πλημμύρας και τα σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας.

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ σε στενή σύνδεση με την επικαιροποίηση των εθνικών τους προγραμμάτων ελέγχου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ) (101). Σε σύγκριση με τα αρχικά ΕΣΕΚ, υπάρχει ακόμη περιθώριο στην επικαιροποίηση για τη βελτίωση και την ενίσχυση της αξιολόγησης του αντικτύπου των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων στις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων. Στο πλαίσιο των ενοποιημένων εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα, τα κράτη μέλη θα υποβάλλουν επίσης πληροφορίες σχετικά με την ποσοτικοποίηση του αντικτύπου και των μέτρων (ή των ομάδων πολιτικών και μέτρων) στην ποιότητα του αέρα και στις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων. Ωστόσο, η αξιολόγηση στα ΕΣΕΚ παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να δώσουν προτεραιότητα στα μέτρα που μεγιστοποιούν τα συνολικά οφέλη. Επιπλέον, οι πολιτικές και τα μέτρα θα πρέπει να συνάδουν με τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα (102), το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (103), το σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση (104) και το ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου (105).

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που εξετάζονται στα επικαιροποιημένα σχέδια θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζουν τις επιπτώσεις των πολιτικών για το κλίμα και την ενέργεια στη βιοποικιλότητα. Η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας είναι αλληλένδετες. Οι πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα μπορούν να οδηγήσουν σε συνέργειες αλλά και σε συμβιβασμούς με τη βιοποικιλότητα (π.χ. αποκατάσταση της φύσης ή λύσεις που βασίζονται στη φύση για την αύξηση των καταβοθρών έναντι της αποψίλωσης ή της υποβάθμισης των δασών για την παραγωγή βιομάζας για ενέργεια). Οι επιπτώσεις αυτές θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται και να ποσοτικοποιούνται στα επικαιροποιημένα εθνικά σχέδια.

3.5.3   Ενσωμάτωση και μοντελοποίηση της συμβολής της κυκλικής οικονομίας στην κλιματική μετάβαση

Στο επικαιροποιημένο εθνικό τους σχέδιο, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να καθορίσουν τις βασικές πολιτικές και τα μέτρα για την κυκλική οικονομία που επηρεάζουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση ενέργειας και τη χρήση πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας. Η κυκλική οικονομία μειώνει τα απόβλητα (συμπεριλαμβανομένων των οργανικών αποβλήτων, της πηγής εκπομπών μεθανίου) και τη χρήση παρθένων πόρων (συμπεριλαμβανομένων της ενέργειας και των πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας) και, κατά συνέπεια, μειώνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Δημιουργεί θέσεις εργασίας κοντά στα προϊόντα που πρέπει να διατηρηθούν, να ανακατασκευαστούν ή να διαμοιραστούν (106). Επιπλέον, η κυκλικότητα βελτιώνει τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών, μειώνοντας την εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις εισαγωγές. Η κυκλική οικονομία δημιουργεί επίσης νέες θέσεις εργασίας και ευκαιρίες σε διάφορα επίπεδα δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων και για τις συχνά υποεκπροσωπούμενες ομάδες στην αγορά εργασίας, όπως οι γυναίκες, τα άτομα με αναπηρία και οι ευάλωτες ομάδες. Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει να περιλαμβάνουν παραπομπή σε αυτές τις στρατηγικές, τα σχέδια δράσης και τη νομοθεσία που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία σε συνδυασμό με επιπτώσεις στην ενέργεια και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα ΕΣΕΚ θα πρέπει επίσης να εκτιμούν τις πραγματικές και αναμενόμενες μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που επιτυγχάνονται χάρη σε μέτρα κυκλικής οικονομίας, χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα εργαλεία μοντελοποίησης.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν εκθέσεις σχετικά με βασικές πολιτικές και μέτρα για τα απόβλητα και τα λύματα με στόχο τη μείωση των εκπομπών μεθανίου. Θα πρέπει να συμπεριλάβουν την ποσοτικοποίηση του πραγματικού ή εκτιμώμενου αντικτύπου των εν λόγω πολιτικών και μέτρων στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των επιπτώσεων.

3.6   
  Χρηματοδότηση της ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης: Αντιστοίχιση των επενδυτικών αναγκών με τη διαθέσιμη δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συμπεριλάβουν στα επικαιροποιημένα εθνικά τους σχέδια ολοκληρωμένη και συνεπή επισκόπηση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων, των επιδιώξεων και των συνεισφορών τους για την ενέργεια και το κλίμα. Κατά την υποβολή των εθνικών σχεδίων το 2020, όλα τα κράτη μέλη προσδιόρισαν τις επενδυτικές ανάγκες στον τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων αναλύσεων ανά τομέα. Ωστόσο, δεν κάλυψαν όλα τα κράτη μέλη τις επενδυτικές ανάγκες και για τις πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης ούτε παρείχαν ολοκληρωμένη επισκόπηση των επενδυτικών αναγκών για την κλιματική μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, οι μεθοδολογίες και τα υποδείγματα που χρησιμοποιήθηκαν για την παρουσίαση των διαφόρων αριθμητικών στοιχείων ήταν συχνά ασυνεπή. Οι διαφορές στις προσεγγίσεις και το βάθος της ανάλυσης κατέστησαν δύσκολη τη σύγκριση των εκτιμήσεων των επενδύσεων σε όλα τα εθνικά σχέδια. Αυτό σήμαινε ανεπαρκή προβλεψιμότητα για τους επενδυτές και μείωση της συνολικής αρτιότητας των εθνικών σχεδίων.

Για να εξασφαλιστεί η συνεπής επισκόπηση των επενδυτικών αναγκών και της χρηματοδότησης, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενοποιήσουν την επισκόπηση στο επίπεδο κάθε μεμονωμένης πολιτικής ή μέτρου ή ομάδας πολιτικών και μέτρων. Για καθένα από αυτά, πρέπει να περιγράφονται οι πληροφορίες σχετικά με την επένδυση που αναμένεται να πραγματοποιηθεί και τη χρηματοδότησή της από τον δημόσιο τομέα (σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο) και από τον ιδιωτικό τομέα. Το υπόδειγμα του παραρτήματος XIII σχετικά με την πρόοδο προς τη χρηματοδότηση της εθνικής έκθεσης προόδου για την ενέργεια και το κλίμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως δομή υποβολής εκθέσεων.

3.6.1   Εκτίμηση των επενδυτικών αναγκών

Τα κράτη μέλη παρέχουν πληροφορίες στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ σχετικά με τον όγκο επενδύσεων που αναμένεται να απαιτήσουν όσον αφορά τις προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα (107). Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να περιγράψουν τις πηγές χρηματοδότησης για την εφαρμογή των προγραμματισμένων βασικών πολιτικών και μέτρων ή ομάδων πολιτικών και μέτρων (βλ. ενότητα 3.6.2 κατωτέρω). Για τις πολιτικές και τα μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί και εφαρμοστεί, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν επισκόπηση της εκτιμώμενης αρχικής επένδυσης και, κατά περίπτωση, της πραγματικής επένδυσης χρησιμοποιώντας, όπου είναι δυνατόν, πληροφορίες που έχουν συλλεχθεί μέσω των εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα. Εάν είναι δυνατόν, η επισκόπηση αυτή θα πρέπει να αναλύεται με βάση τις βασικές πολιτικές και μέτρα ή τις ομάδες πολιτικών και μέτρων. Μια καλή αναλυτική βάση συμβάλλει στον προσδιορισμό των επενδυτικών αναγκών. Οι ανάγκες αυτές μπορούν να εκτιμηθούν με διάφορους τρόπους, με τη χρήση συμπληρωματικών προσεγγίσεων από την κορυφή προς τη βάση ή από τη βάση προς την κορυφή. Παρότι οι προσεγγίσεις από την κορυφή προς τη βάση είναι οι πλέον κατάλληλες για τη σύγκριση εναλλακτικών σεναρίων πολιτικής, οι προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή συμβάλλουν στην παρακολούθηση των αναγκών για μεμονωμένες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.

| Πλαίσιο 8: Ορθές πρακτικές για την περιγραφή των εκτιμώμενων επενδυτικών αναγκών

  Για τη βελτίωση της διαφάνειας, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται ιδιαίτερα να συμπεριλάβουν τα ακόλουθα στοιχεία στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ:






  — | Περιγραφή της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό των εκτιμήσεων· |
| --- | --- |

Πλαίσιο 8: Ορθές πρακτικές για την περιγραφή των εκτιμώμενων επενδυτικών αναγκών

Για τη βελτίωση της διαφάνειας, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται ιδιαίτερα να συμπεριλάβουν τα ακόλουθα στοιχεία στα επικαιροποιημένα τους ΕΣΕΚ:

—

Περιγραφή της μεθοδολογίας που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό των εκτιμήσεων·

| — | Περιγραφή του βασικού σεναρίου (δηλαδή σενάριο χωρίς την πρόσθετη επένδυση)· |
| --- | --- |

—

Περιγραφή του βασικού σεναρίου (δηλαδή σενάριο χωρίς την πρόσθετη επένδυση)·

| — | Σαφή ένδειξη σε τι αναφέρονται οι αριθμοί (π.χ. σωρευτικές έναντι ετήσιων πρόσθετων επενδύσεων, ονομαστικές έναντι προεξοφλημένων αξιών) και, ενδεχομένως, τα είδη των επενδύσεων που περιλαμβάνονται (π.χ. κεφάλαιο, διαρκή αγαθά, λειτουργικές δαπάνες)· |
| --- | --- |

—

Σαφή ένδειξη σε τι αναφέρονται οι αριθμοί (π.χ. σωρευτικές έναντι ετήσιων πρόσθετων επενδύσεων, ονομαστικές έναντι προεξοφλημένων αξιών) και, ενδεχομένως, τα είδη των επενδύσεων που περιλαμβάνονται (π.χ. κεφάλαιο, διαρκή αγαθά, λειτουργικές δαπάνες)·

| — | Κατανομή των επενδύσεων βάσει σαφώς καθορισμένων ομάδων βασικών πολιτικών και μέτρων, ενδεχομένως των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης και/ή τομέων σύμφωνα με την υποβολή ενοποιημένων εκθέσεων προόδου· |
| --- | --- |

—

Κατανομή των επενδύσεων βάσει σαφώς καθορισμένων ομάδων βασικών πολιτικών και μέτρων, ενδεχομένως των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης και/ή τομέων σύμφωνα με την υποβολή ενοποιημένων εκθέσεων προόδου·

| — | Πληροφορίες σχετικά με τον όγκο των επενδύσεων που αναμένεται να κινητοποιηθούν και να απαιτηθούν για την επίτευξη κάθε πολιτικής και μέτρου, καθώς και σχετικά με την πηγή χρηματοδότησης [δημόσια (εθνική, ενωσιακή, συμπεριλαμβανομένου του ΜΑΑ) και ιδιωτική —εφόσον διατίθενται]. |
| --- | --- |

—

Πληροφορίες σχετικά με τον όγκο των επενδύσεων που αναμένεται να κινητοποιηθούν και να απαιτηθούν για την επίτευξη κάθε πολιτικής και μέτρου, καθώς και σχετικά με την πηγή χρηματοδότησης [δημόσια (εθνική, ενωσιακή, συμπεριλαμβανομένου του ΜΑΑ) και ιδιωτική —εφόσον διατίθενται].

| — | Το έτος αναφοράς της αξίας της επένδυσης και το σχετικό προεξοφλητικό επιτόκιο. |
| --- | --- |

—

Το έτος αναφοράς της αξίας της επένδυσης και το σχετικό προεξοφλητικό επιτόκιο.

3.6.2   Δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να περιγράφουν τόσο από ποσοτική άποψη όσο και από ποιοτική τη χρηματοδότηση κάθε πολιτικής και μέτρου που περιλαμβάνεται στα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ. Περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν τα ενωσιακά και τα εθνικά χρηματοδοτικά μέσα (108). Για παράδειγμα, ο τρόπος χρήσης των προγραμμάτων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ, όπως ο ΜΑΑ, τα έσοδα που προέρχονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, του Ταμείου Καινοτομίας, καθώς και των εθνικών εσόδων από πλειστηριασμούς) και άλλοι διαθέσιμοι σε εθνικό επίπεδο πόροι. Δεδομένου ότι διάφορα ενωσιακά και εθνικά μέσα μπορούν να αλληλοσυμπληρώνονται, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο έχουν δημιουργήσει οικονομικά αποδοτικές συνέργειες και συνδυαστικές λύσεις για τη δημόσια χρηματοδοτική στήριξη, τον τρόπο με τον οποίο αποφεύγεται η διπλή χρηματοδότηση και τον τρόπο με τον οποίο αναμένεται ότι τα δημόσια μέσα θα κινητοποιήσουν περαιτέρω ιδιωτικές επενδύσεις.

Τα κράτη μέλη καλούνται να περιγράψουν τον ρόλο που διαδραματίζουν οι αναπτυξιακές τράπεζες στη χρηματοδότηση των επενδύσεων στους τομείς της ενέργειας και του κλίματος, καθώς και στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει θέσει μια σειρά στόχων (τόσο εντός της ΕΕ όσο και στο πλαίσιο των παγκόσμιων δραστηριοτήτων της) ως «κλιματική τράπεζα» της ΕΕ: το 50 % των δραστηριοτήτων της θα στηρίξει τη δράση για το κλίμα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα έως το 2025· το σύνολο της χρηματοδότησής της από το τέλος του 2020 έχει εναρμονιστεί με τη συμφωνία του Παρισιού· και έχει θέσει ως συνολικό στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον 1 τρισ. EUR σε έργα για το κλίμα και το περιβάλλον κατά την τρέχουσα δεκαετία.

Τα επικαιροποιημένα ΕΣΕΚ θα πρέπει επίσης να παρέχουν επισκόπηση του βαθμού στον οποίο ο ιδιωτικός τομέας αναμένεται να χρηματοδοτήσει προγραμματισμένες πολιτικές και μέτρα. Για παράδειγμα, όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον αναμενόμενο όγκο ιδιωτικών επενδύσεων και τη χρήση δανειοδοτικών προϊόντων ενεργειακής απόδοσης (πράσινα δάνεια, ενυπόθηκα δάνεια ενεργειακής απόδοσης) από τους καταναλωτές.

4   Μια επαναληπτική διαδικασία με την Επιτροπή και η μελλοντική πορεία

Η Επιτροπή αναμένει ότι όλα τα κράτη μέλη θα τηρήσουν το χρονοδιάγραμμα που ορίζεται στο άρθρο 14 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στην κατάρτιση των προσχεδίων των τελικών επικαιροποιημένων σχεδίων, δεδομένων των υψηλότερων φιλοδοξιών και του περιορισμένου χρόνου που απομένει μέχρι το 2030.

Η Επιτροπή δεσμεύεται πλήρως να στηρίξει τα κράτη μέλη στην επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη σε τεχνικό επίπεδο ώστε να εξασφαλίσει περαιτέρω διεξοδική επικοινωνία και να παράσχει πρόσθετες λεπτομέρειες σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές της παρούσας καθοδήγησης. Η Επιτροπή θα οργανώσει σχετικές ομάδες εργασίας, διμερείς ανταλλαγές και θα συμμετάσχει σε τομεακά και περιφερειακά πλαίσια για τη στήριξη της καλής συνεργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Πέραν των τακτικών ανταλλαγών, η Επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορα μέσα, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης, καθώς και διάφορα υποστηρικτικά μέτρα και μελέτες, όπως συμβάσεις στήριξης για την προετοιμασία και την αξιολόγηση των επικαιροποιήσεων των ΕΣΕΚ. Μετά την υποβολή από τα κράτη μέλη των προσχεδίων των επικαιροποιημένων εθνικών σχεδίων (109), η Επιτροπή θα τα αξιολογήσει και μπορεί να εκδώσει ειδικές ανά χώρα συστάσεις προς τα κράτη μέλη, όπως προβλέπεται στον κανονισμό για τη διακυβέρνηση.

Στο πλαίσιο της επαναληπτικής διαδικασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τα ΕΣΕΚ με βάση τις απαιτήσεις του κανονισμού για τη διακυβέρνηση και θα λάβει πλήρως υπόψη την καθοδήγηση που παρέχεται στο παρόν έγγραφο. Η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο αν οι στόχοι, οι επιδιώξεις και οι συνεισφορές που καθορίζονται από τα κράτη μέλη επαρκούν για τη συλλογική επίτευξη της Ενεργειακής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της σχετικής νομοθεσίας που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, καθώς και κατά την αξιολόγηση των επιμέρους σχεδίων.

Πίνακας 1:

Βασικοί στόχοι, επιδιώξεις και συνεισφορές, καθώς και πολιτικές και μέτρα που προτείνονται στη νομοθεσία, στις στρατηγικές και τις προτάσεις.

| Σημείωση: | ο πίνακας αυτός δεν είναι εξαντλητικός, αλλά συνοψίζει τα βασικά στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την επικαιροποίηση των ΕΣΕΚ. |
| --- | --- |

Σημείωση:

| Πρωτοβουλία | Έγγραφο αναφοράς | Είδος | Στόχοι και επιδιώξεις | Πολιτικές και μέτρα |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία
  Ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα | COM(2019) 640 final
  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119 | Ανακοίνωση
  Εκδοθείσα νομοθεσία | — | Κλιματική ουδετερότητα σε επίπεδο ΕΕ έως το 2050. |

Πρωτοβουλία

Έγγραφο αναφοράς

Είδος

Στόχοι και επιδιώξεις

Πολιτικές και μέτρα

Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία

Ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα

COM(2019) 640 final

Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119

Ανακοίνωση

Εκδοθείσα νομοθεσία

—

Κλιματική ουδετερότητα σε επίπεδο ΕΕ έως το 2050.

| — | Αύξηση του στόχου της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για το 2030 σε τουλάχιστον 50 % και με προοπτική για 55 %. |
| --- | --- |

—

Αύξηση του στόχου της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για το 2030 σε τουλάχιστον 50 % και με προοπτική για 55 %.

ά.α.

Ενέργεια για μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία: Στρατηγική της ΕΕ για την ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος

COM(2020) 299 final

Ανακοίνωση

| — | Δεν υπάρχουν πρόσθετοι στόχοι |
| --- | --- |

—

Δεν υπάρχουν πρόσθετοι στόχοι

Μέτρα για:

| — | τη χρήση της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος για την εξισορρόπηση του ηλεκτρικού δικτύου και τη διασφάλιση της ενσωμάτωσης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές· |
| --- | --- |

—

τη χρήση της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος για την εξισορρόπηση του ηλεκτρικού δικτύου και τη διασφάλιση της ενσωμάτωσης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές·

| — | τη σύνδεση του τομέα της θέρμανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας για τη διασφάλιση μεγαλύτερης ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στους δύο τομείς· |
| --- | --- |

—

τη σύνδεση του τομέα της θέρμανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας για τη διασφάλιση μεγαλύτερης ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στους δύο τομείς·

| — | τη σύνδεση διαφόρων τομέων τελικής χρήσης και του ενεργειακού τομέα ώστε να διασφαλίζεται η χρήση της απορριπτόμενης θερμότητας· |
| --- | --- |

—

τη σύνδεση διαφόρων τομέων τελικής χρήσης και του ενεργειακού τομέα ώστε να διασφαλίζεται η χρήση της απορριπτόμενης θερμότητας·

| — | τη διασφάλιση της πρόσβασης των χρηστών ηλεκτρικών οχημάτων σε δεδομένα. |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση της πρόσβασης των χρηστών ηλεκτρικών οχημάτων σε δεδομένα.

Στρατηγική για το υδρογόνο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη

COM(2020) 301 final

Ανακοίνωση

| — | 6 GW ηλεκτρολυτικών κυψελών ανανεώσιμου υδρογόνου στην ΕΕ έως το 2024 και 40 GW ηλεκτρολυτικών κυψελών ανανεώσιμου υδρογόνου έως το 2030. |
| --- | --- |

—

6 GW ηλεκτρολυτικών κυψελών ανανεώσιμου υδρογόνου στην ΕΕ έως το 2024 και 40 GW ηλεκτρολυτικών κυψελών ανανεώσιμου υδρογόνου έως το 2030.

ά.α.

Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια

COM(2020) 9600

Ανακοίνωση

| — | Δεν υπάρχουν πρόσθετοι στόχοι |
| --- | --- |

—

Δεν υπάρχουν πρόσθετοι στόχοι

Μέτρα για:

| — | τη μείωση και/ή την άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας μέσω της ενεργειακής απόδοσης· |
| --- | --- |

—

τη μείωση και/ή την άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας μέσω της ενεργειακής απόδοσης·

| — | τη διασφάλιση της πρόσβασης στην ενέργεια όλων των ομάδων καταναλωτών, ιδίως των πλέον ευάλωτων. |
| --- | --- |

—

τη διασφάλιση της πρόσβασης στην ενέργεια όλων των ομάδων καταναλωτών, ιδίως των πλέον ευάλωτων.

Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον

COM(2020) 741 final

Ανακοίνωση

| — | Εγκατεστημένη δυναμικότητα τουλάχιστον 60 GW υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και τουλάχιστον 1 GW ωκεάνιας ενέργειας έως το 2030, με στόχο να φτάσει τα 300 GW και τα 40 GW έως το 2050. |
| --- | --- |

—

Εγκατεστημένη δυναμικότητα τουλάχιστον 60 GW υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και τουλάχιστον 1 GW ωκεάνιας ενέργειας έως το 2030, με στόχο να φτάσει τα 300 GW και τα 40 GW έως το 2050.

| — | Τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τους στόχους της ανάπτυξης των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα εθνικά θαλάσσια χωροταξικά τους σχέδια. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τους στόχους της ανάπτυξης των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα εθνικά θαλάσσια χωροταξικά τους σχέδια.

ά.α.

Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή — η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

COM(2021) 82 final

Ανακοίνωση

| — | Μια κοινωνία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, πλήρως προσαρμοσμένη στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

—

Μια κοινωνία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, πλήρως προσαρμοσμένη στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

| — | Η στρατηγική περιλαμβάνει 48 δεσμεύσεις δημόσιας πολιτικής |
| --- | --- |

—

Η στρατηγική περιλαμβάνει 48 δεσμεύσεις δημόσιας πολιτικής

| — | Ανάπτυξη λύσεων που βασίζονται στη φύση ώστε να μειωθούν οι κλιματικοί κίνδυνοι και οι απειλές για την υγεία, να αυξηθεί η προστασία του κλίματος και να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε γλυκά ύδατα. |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη λύσεων που βασίζονται στη φύση ώστε να μειωθούν οι κλιματικοί κίνδυνοι και οι απειλές για την υγεία, να αυξηθεί η προστασία του κλίματος και να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε γλυκά ύδατα.

| — | Σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας, μέτρα για την αύξηση της ικανότητας συγκράτησης των υδάτων των εδαφών και ασφαλής επαναχρησιμοποίηση των υδάτων. |
| --- | --- |

—

Σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας, μέτρα για την αύξηση της ικανότητας συγκράτησης των υδάτων των εδαφών και ασφαλής επαναχρησιμοποίηση των υδάτων.

«Προσαρμογή στον στόχο του 55 %»: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα

COM(2021) 550 final

Ανακοίνωση

ά.α (οι στόχοι περιλαμβάνονται σε συνοδευτικές προτάσεις)

ά.α (τα μέτρα περιλαμβάνονται σε συνοδευτικές προτάσεις)

Αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση (110)

COM(2021) 558 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Επιδίωξη 9 % σε επίπεδο ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση το 2030 και αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών σε αυτήν την επιδίωξη. |
| --- | --- |

—

Επιδίωξη 9 % σε επίπεδο ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση το 2030 και αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών σε αυτήν την επιδίωξη.

| — | Υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας — επιμέρους επιδίωξη για την εξοικονόμηση ενέργειας που προέρχεται από την ενεργειακή φτώχεια και την οικονομικά προσιτή κοινωνική στέγαση. |
| --- | --- |

—

Υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας — επιμέρους επιδίωξη για την εξοικονόμηση ενέργειας που προέρχεται από την ενεργειακή φτώχεια και την οικονομικά προσιτή κοινωνική στέγαση.

| — | Επιδίωξη για τη μείωση της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας όλων των δημόσιων φορέων. |
| --- | --- |

—

Επιδίωξη για τη μείωση της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας όλων των δημόσιων φορέων.

| — | Απαίτηση ανακαίνισης όλων των δημόσιων κτιρίων σε επίπεδα κτιρίων με σχεδόν μηδενικές εκπομπές. |
| --- | --- |

—

Απαίτηση ανακαίνισης όλων των δημόσιων κτιρίων σε επίπεδα κτιρίων με σχεδόν μηδενικές εκπομπές.

| — | Μέτρα που αντανακλούν την «αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση». |
| --- | --- |

—

Μέτρα που αντανακλούν την «αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση».

| — | Μέτρα για την άρση των φραγμών στις ενεργειακά αποδοτικές δημόσιες συμβάσεις. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την άρση των φραγμών στις ενεργειακά αποδοτικές δημόσιες συμβάσεις.

| — | Κατάλογος των δημόσιων φορέων που πρέπει να συμβάλουν στην επιδίωξη για μείωση της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας των δημόσιων φορέων. |
| --- | --- |

—

Κατάλογος των δημόσιων φορέων που πρέπει να συμβάλουν στην επιδίωξη για μείωση της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας των δημόσιων φορέων.

| — | Μέτρα για την επίτευξη της απαίτησης εξοικονόμησης ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την επίτευξη της απαίτησης εξοικονόμησης ενέργειας.

| — | Μέτρα για τους τομείς μετατροπής, διανομής και μεταφοράς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των αποδοτικών υποδομών τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τους τομείς μετατροπής, διανομής και μεταφοράς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των αποδοτικών υποδομών τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης.

| — | Μέτρα για την προώθηση των ενεργειακών ελέγχων και των συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την προώθηση των ενεργειακών ελέγχων και των συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης.

| — | Περιεκτική αξιολόγηση της θέρμανσης και της ψύξης (ισχύει για το τελικό ΕΣΕΚ 2024). |
| --- | --- |

—

Περιεκτική αξιολόγηση της θέρμανσης και της ψύξης (ισχύει για το τελικό ΕΣΕΚ 2024).

| — | Μέτρα για την προώθηση και τη διευκόλυνση της αποδοτικής χρήσης της ενέργειας από τους τελικούς καταναλωτές και τους τελικούς χρήστες. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την προώθηση και τη διευκόλυνση της αποδοτικής χρήσης της ενέργειας από τους τελικούς καταναλωτές και τους τελικούς χρήστες.

| — | Μέτρα για την ενθάρρυνση των δημόσιων φορέων να προβαίνουν στη σύναψη συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης για την ανακαίνιση μεγάλων κτιρίων. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την ενθάρρυνση των δημόσιων φορέων να προβαίνουν στη σύναψη συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης για την ανακαίνιση μεγάλων κτιρίων.

| — | Μέτρα για την προώθηση των ενεργειακών υπηρεσιών στον δημόσιο τομέα. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την προώθηση των ενεργειακών υπηρεσιών στον δημόσιο τομέα.

| — | Καθεστώτα πιστοποίησης και/ή ισοδύναμα καθεστώτα επαγγελματικών προσόντων για επαγγέλματα ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

—

Καθεστώτα πιστοποίησης και/ή ισοδύναμα καθεστώτα επαγγελματικών προσόντων για επαγγέλματα ενεργειακής απόδοσης.

| — | Χρηματοδότηση προγραμμάτων και καθεστώτων ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

—

Χρηματοδότηση προγραμμάτων και καθεστώτων ενεργειακής απόδοσης.

Αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (κύρια)[1]

COM(2021) 557 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη του 40 % σε επίπεδο ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) το 2030 και οι αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών στην εν λόγω επιδίωξη. |
| --- | --- |

—

Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη του 40 % σε επίπεδο ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) το 2030 και οι αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών στην εν λόγω επιδίωξη.

| — | Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη για την ένταση και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

—

Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη για την ένταση και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον τομέα των μεταφορών.

| — | Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιμέρους επιδίωξη για τα προηγμένα βιοκαύσιμα για το 2025 και το 2030. |
| --- | --- |

—

Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιμέρους επιδίωξη για τα προηγμένα βιοκαύσιμα για το 2025 και το 2030.

| — | Οι νέες επιμέρους επιδιώξεις για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης στις μεταφορές. |
| --- | --- |

—

Οι νέες επιμέρους επιδιώξεις για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης στις μεταφορές.

| — | Η νέα ετήσια αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη θέρμανση και την ψύξη, συμπεριλαμβανομένου δεσμευτικού μέρους της αύξησης και των ποσοστών εθελοντικής αύξησης των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

Η νέα ετήσια αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη θέρμανση και την ψύξη, συμπεριλαμβανομένου δεσμευτικού μέρους της αύξησης και των ποσοστών εθελοντικής αύξησης των κρατών μελών.

| — | Η προς τα άνω αναθεωρημένη ενδεικτική ετήσια αύξηση της τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης. |
| --- | --- |

—

Η προς τα άνω αναθεωρημένη ενδεικτική ετήσια αύξηση της τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης.

| — | Οι νέοι ενδεικτικοί δείκτες συγκριτικής αξιολόγησης για το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον εθνικό κτιριακό τομέα το 2030. |
| --- | --- |

—

Οι νέοι ενδεικτικοί δείκτες συγκριτικής αξιολόγησης για το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον εθνικό κτιριακό τομέα το 2030.

| — | Η νέα ενδεικτική ετήσια αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στη βιομηχανία για την περίοδο 2021-2030. |
| --- | --- |

—

Η νέα ενδεικτική ετήσια αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στη βιομηχανία για την περίοδο 2021-2030.

| — | Η νέα επιδίωξη για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO) στη βιομηχανία για το 2030 και το 2035. |
| --- | --- |

—

Η νέα επιδίωξη για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO) στη βιομηχανία για το 2030 και το 2035.

| — | Κοινά έργα για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 9). |
| --- | --- |

—

Κοινά έργα για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 9).

| — | Καθεστώτα πιστοποίησης για σχεδιαστές και εγκαταστάτες ΑΠΕ (άρθρο 18). |
| --- | --- |

—

Καθεστώτα πιστοποίησης για σχεδιαστές και εγκαταστάτες ΑΠΕ (άρθρο 18).

| — | Μέτρα για την ενοποίηση του συστήματος (άρθρα 20 και 20α). |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την ενοποίηση του συστήματος (άρθρα 20 και 20α).

| — | Μέτρα για την επίτευξη της ετήσιας μέσης αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη θέρμανση και την ψύξη σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφοι 1 και 2 και μέτρα που εφαρμόζονται από τον κατάλογο του άρθρου 23 παράγραφος 4. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την επίτευξη της ετήσιας μέσης αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη θέρμανση και την ψύξη σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφοι 1 και 2 και μέτρα που εφαρμόζονται από τον κατάλογο του άρθρου 23 παράγραφος 4.

| — | Αξιολόγηση του εθνικού δυναμικού της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 23 παράγραφος 1α). |
| --- | --- |

—

Αξιολόγηση του εθνικού δυναμικού της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 23 παράγραφος 1α).

| — | Μέτρα για την επίτευξη της ετήσιας μέσης αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τηλεθέρμανση και την τηλεψύξη. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την επίτευξη της ετήσιας μέσης αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τηλεθέρμανση και την τηλεψύξη.

| — | Μέτρα για την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ψύξη και την τηλεψύξη. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ψύξη και την τηλεψύξη.

| — | Πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ενοποίησης των τομέων μεταξύ των ενεργειακών δικτύων. |
| --- | --- |

—

Πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ενοποίησης των τομέων μεταξύ των ενεργειακών δικτύων.

| — | Πιστωτικός μηχανισμός στο πλαίσιο της υποχρέωσης μεταφοράς (άρθρο 25). |
| --- | --- |

—

Πιστωτικός μηχανισμός στο πλαίσιο της υποχρέωσης μεταφοράς (άρθρο 25).

| — | Μέτρα που σχετίζονται με τα κριτήρια βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις ζώνες «απαγορευμένης πρόσβασης» για τη δασική βιομάζα. |
| --- | --- |

—

Μέτρα που σχετίζονται με τα κριτήρια βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις ζώνες «απαγορευμένης πρόσβασης» για τη δασική βιομάζα.

| — | Μέτρα για τη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της αλυσιδωτής χρήσης της βιομάζας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της αλυσιδωτής χρήσης της βιομάζας.

Εκπομπές μεθανίου στον τομέα της ενέργειας

COM(2021) 805 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

| — | Σχέδια μετριασμού του μεθανίου και μέτρηση των εγκαταλελειμμένων ορυχείων μεθανίου και των αδρανών φρεάτων. |
| --- | --- |

—

Σχέδια μετριασμού του μεθανίου και μέτρηση των εγκαταλελειμμένων ορυχείων μεθανίου και των αδρανών φρεάτων.

Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα

COM(2021) 564 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ενσωματώνονται σε συγκεκριμένα εμπορεύματα, όταν αυτά εισάγονται στο τελωνειακό έδαφος της ΕΕ για την πρόληψη του κινδύνου διαρροής άνθρακα. |
| --- | --- |

—

Αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ενσωματώνονται σε συγκεκριμένα εμπορεύματα, όταν αυτά εισάγονται στο τελωνειακό έδαφος της ΕΕ για την πρόληψη του κινδύνου διαρροής άνθρακα.

ά.α.

Αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολόγηση της ενέργειας

COM(2021) 563 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Διασφάλιση ότι σαφείς φορολογικοί κανόνες για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθούν να συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, καθώς και ότι παράλληλα η φορολογία αντανακλά καλύτερα τον αντίκτυπό τους στο περιβάλλον και στην υγεία |
| --- | --- |

—

Διασφάλιση ότι σαφείς φορολογικοί κανόνες για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθούν να συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, καθώς και ότι παράλληλα η φορολογία αντανακλά καλύτερα τον αντίκτυπό τους στο περιβάλλον και στην υγεία

| — | Μέτρα για την επιβολή φορολογίας στα ενεργειακά προϊόντα και στην ηλεκτρική ενέργεια σύμφωνα με την οδηγία. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την επιβολή φορολογίας στα ενεργειακά προϊόντα και στην ηλεκτρική ενέργεια σύμφωνα με την οδηγία.

Εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για βιώσιμες αεροπορικές μεταφορές (πρωτοβουλία RefuelEU aviation) (111)

COM(2021) 561 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα πρέπει να αντιπροσωπεύουν το 2 % των αεροπορικών καυσίμων το 2025, το 5 % το 2030 και το 63 % το 2050. |
| --- | --- |

—

Τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα πρέπει να αντιπροσωπεύουν το 2 % των αεροπορικών καυσίμων το 2025, το 5 % το 2030 και το 63 % το 2050.

ά.α.

Χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές (FuelEU maritime) (111)

COM(2021) 562 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Περιορισμός της έντασης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσον αφορά την ενέργεια που χρησιμοποιείται επί του πλοίου. |
| --- | --- |

—

Περιορισμός της έντασης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όσον αφορά την ενέργεια που χρησιμοποιείται επί του πλοίου.

| — | Υποχρέωση χρήσης ηλεκτρικής τροφοδότησης από ξηράς ή τεχνολογίας μηδενικών εκπομπών στους λιμένες. |
| --- | --- |

—

Υποχρέωση χρήσης ηλεκτρικής τροφοδότησης από ξηράς ή τεχνολογίας μηδενικών εκπομπών στους λιμένες.

ά.α.

Ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων (111)
   (112)

COM(2021) 559 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Εθνικές επιδιώξεις για την ανάπτυξη επαρκών υποδομών εναλλακτικών καυσίμων στην Ένωση για οδικά οχήματα, σκάφη και σταθμευμένα αεροσκάφη. |
| --- | --- |

—

Εθνικές επιδιώξεις για την ανάπτυξη επαρκών υποδομών εναλλακτικών καυσίμων στην Ένωση για οδικά οχήματα, σκάφη και σταθμευμένα αεροσκάφη.

ά.α.

Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) (κύριο)—συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων μεταφορών, των κτιρίων και των μεταφορών

COM(2021) 551 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Συνεισφορά των τομέων που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ κατά -61 % το 2030 σε σύγκριση με το 2005. |
| --- | --- |

—

Συνεισφορά των τομέων που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ κατά -61 % το 2030 σε σύγκριση με το 2005.

| — | Μείωση των εκπομπών κατά 43 % το 2030 σε σύγκριση με το 2005 για τους τομείς των κτιρίων και των οδικών μεταφορών. |
| --- | --- |

—

Μείωση των εκπομπών κατά 43 % το 2030 σε σύγκριση με το 2005 για τους τομείς των κτιρίων και των οδικών μεταφορών.

| — | Τιμολόγηση του άνθρακα και παροχή χρηματοδότησης για το κλίμα μέσω των εσόδων από πλειστηριασμούς, του Ταμείου Εκσυγχρονισμού και του Ταμείου Καινοτομίας, μαζί με το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς (ΑΣΑ) ως εργαλείο για τη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

—

Τιμολόγηση του άνθρακα και παροχή χρηματοδότησης για το κλίμα μέσω των εσόδων από πλειστηριασμούς, του Ταμείου Εκσυγχρονισμού και του Ταμείου Καινοτομίας, μαζί με το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς (ΑΣΑ) ως εργαλείο για τη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών.

ΣΕΔΕ / Αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς

COM(2021) 571 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Διατήρηση των τρεχουσών παραμέτρων του ΑΣΑ μετά το 2023 για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας της αγοράς: ποσοστό εισαγωγής 24 % και ελάχιστη ποσότητα 200 εκατομμυρίων δικαιωμάτων που θα εγγραφούν στο αποθεματικό. |
| --- | --- |

—

Διατήρηση των τρεχουσών παραμέτρων του ΑΣΑ μετά το 2023 για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας της αγοράς: ποσοστό εισαγωγής 24 % και ελάχιστη ποσότητα 200 εκατομμυρίων δικαιωμάτων που θα εγγραφούν στο αποθεματικό.

ά.α.

ΣΕΔΕ / αεροπορικές μεταφορές

COM(2021) 552 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών για τις αεροπορικές μεταφορές σε 100 % το 2027 και ενοποίηση της συνολικής ποσότητας δικαιωμάτων του τομέα των αερομεταφορών στα τρέχοντα επίπεδα με την εφαρμογή του συντελεστή γραμμικής μείωσης του ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

—

Σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών για τις αεροπορικές μεταφορές σε 100 % το 2027 και ενοποίηση της συνολικής ποσότητας δικαιωμάτων του τομέα των αερομεταφορών στα τρέχοντα επίπεδα με την εφαρμογή του συντελεστή γραμμικής μείωσης του ΣΕΔΕ.

ά.α.

ΣΕΔΕ όσον αφορά την κοινοποίηση στο σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης των ανθρακούχων εκπομπών για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές (CORSIA)

COM(2021) 567 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

ά.α.

Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα

COM(2021) 568 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

| — | Εθνικό κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα. |
| --- | --- |

—

Εθνικό κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα.

| — | Μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.

| — | Μέτρα για την αύξηση της απαλλαγής της θέρμανσης και της ψύξης των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αύξηση της απαλλαγής της θέρμανσης και της ψύξης των κτιρίων από τις ανθρακούχες εκπομπές.

| — | Μέτρα που παρέχουν βελτιωμένη πρόσβαση στην κινητικότητα και στις μεταφορές μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. |
| --- | --- |

—

Μέτρα που παρέχουν βελτιωμένη πρόσβαση στην κινητικότητα και στις μεταφορές μηδενικών και χαμηλών εκπομπών.

Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης

Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1056

Εκδοθείσα νομοθεσία

ά.α.

| — | Δραστηριότητες που υποστηρίζονται βάσει του άρθρου 8 |
| --- | --- |

—

Δραστηριότητες που υποστηρίζονται βάσει του άρθρου 8

Αναθεώρηση του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών

COM(2021) 555 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Αύξηση της επιδίωξης της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 στους τομείς επιμερισμού των προσπαθειών κατά 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005, και διαχωρισμός των επιδιώξεων της ΕΕ σε δεσμευτικά εθνικά δικαιώματα. |
| --- | --- |

—

Αύξηση της επιδίωξης της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 στους τομείς επιμερισμού των προσπαθειών κατά 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005, και διαχωρισμός των επιδιώξεων της ΕΕ σε δεσμευτικά εθνικά δικαιώματα.

ά.α.

Αναθεώρηση του κανονισμού για τη χρήση γης, την αλλαγή χρήσης γης και τη δασοπονία

COM(2021) 554 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Αύξηση της επιδίωξης της ΕΕ για τις απορροφήσεις άνθρακα έως το 2030 στον τομέα της χρήσης γης, της αλλαγής χρήσης γης και της δασοπονίας σε 310 εκατ. τόνους και των εθνικών δεσμευτικών επιδιώξεων για την περίοδο 2026-2030. |
| --- | --- |

—

Αύξηση της επιδίωξης της ΕΕ για τις απορροφήσεις άνθρακα έως το 2030 στον τομέα της χρήσης γης, της αλλαγής χρήσης γης και της δασοπονίας σε 310 εκατ. τόνους και των εθνικών δεσμευτικών επιδιώξεων για την περίοδο 2026-2030.

| — | Στόχος για κλιματική ουδετερότητα για το 2035 στον τομέα της χρήσης γης. |
| --- | --- |

—

Στόχος για κλιματική ουδετερότητα για το 2035 στον τομέα της χρήσης γης.

| — | Ολοκληρωμένα σχέδια μετριασμού για τον τομέα της χρήσης γης. |
| --- | --- |

—

Ολοκληρωμένα σχέδια μετριασμού για τον τομέα της χρήσης γης.

| — | Σύνδεση με τη βιοποικιλότητα και την αποκατάσταση της φύσης. |
| --- | --- |

—

Σύνδεση με τη βιοποικιλότητα και την αποκατάσταση της φύσης.

CO2 για αυτοκίνητα και ημιφορτηγά

COM(2021) 556 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Επιβατικά αυτοκίνητα: Επιδίωξη για το σύνολο του στόλου οχημάτων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030 ίση με μείωση κατά 37,5 % της επιδίωξης το 2021. Η επιδίωξη για το 2035 είναι η μείωση κατά 100 %. |
| --- | --- |

—

Επιβατικά αυτοκίνητα: Επιδίωξη για το σύνολο του στόλου οχημάτων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030 ίση με μείωση κατά 37,5 % της επιδίωξης το 2021. Η επιδίωξη για το 2035 είναι η μείωση κατά 100 %.

| — | Οχήματα επαγγελματικής χρήσεως: Επιδίωξη για το σύνολο του στόλου οχημάτων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030 ίση με μείωση κατά 31 % της επιδίωξης το 2021. Η επιδίωξη για το 2035 είναι η μείωση κατά 100 %. |
| --- | --- |

—

Οχήματα επαγγελματικής χρήσεως: Επιδίωξη για το σύνολο του στόλου οχημάτων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030 ίση με μείωση κατά 31 % της επιδίωξης το 2021. Η επιδίωξη για το 2035 είναι η μείωση κατά 100 %.

ά.α.

Αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων

COM(2021) 802 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Εθνικά καθορισμένες επιδιώξεις για την εξασφάλιση εθνικού κτιριακού δυναμικού υψηλής ενεργειακής απόδοσης και απαλλαγμένου από τις ανθρακούχες εκπομπές και μετατροπή των υφιστάμενων κτιρίων σε κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050. |
| --- | --- |

—

Εθνικά καθορισμένες επιδιώξεις για την εξασφάλιση εθνικού κτιριακού δυναμικού υψηλής ενεργειακής απόδοσης και απαλλαγμένου από τις ανθρακούχες εκπομπές και μετατροπή των υφιστάμενων κτιρίων σε κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050.

| — | Νέα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

—

Νέα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης.

| — | Επικαιροποίηση του ορισμού του «κτιρίου με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας» για νέα και υφιστάμενα κτίρια. |
| --- | --- |

—

Επικαιροποίηση του ορισμού του «κτιρίου με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας» για νέα και υφιστάμενα κτίρια.

| — | Εθνικό σχέδιο ανακαίνισης κτιρίων. |
| --- | --- |

—

Εθνικό σχέδιο ανακαίνισης κτιρίων.

| — | Μέτρα για τη στήριξη της συμμόρφωσης με τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης [άρθρο 9 παράγραφος 3]. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη στήριξη της συμμόρφωσης με τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης [άρθρο 9 παράγραφος 3].

Υδρογόνο/αέριο

Αναθεώρηση κανονισμού

COM(2021) 804 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

| — | Προληπτικά μέτρα και μέτρα έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο. |
| --- | --- |

—

Προληπτικά μέτρα και μέτρα έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια του εφοδιασμού με αέριο.

| — | Μέτρα σχετικά με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

—

Μέτρα σχετικά με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο.

Υδρογόνο/αέριο

Αναθεώρηση οδηγίας

COM(2021) 803 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

| — | Μέτρα που καθιστούν δυνατή τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου, ιδίως όσον αφορά τις υποδομές. |
| --- | --- |

—

Μέτρα που καθιστούν δυνατή τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου, ιδίως όσον αφορά τις υποδομές.

| — | Μέτρα σχετικά με το δικαίωμα των καταναλωτών για το υδρογόνο. |
| --- | --- |

—

Μέτρα σχετικά με το δικαίωμα των καταναλωτών για το υδρογόνο.

Σύσταση

σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα

2022/C 243/04

Σύσταση του Συμβουλίου

| — | Διασφάλιση ότι η μετάβαση της ΕΕ προς μια κλιματικά ουδέτερη και περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομία έως το 2050 είναι δίκαιη και δεν αφήνει κανέναν στο περιθώριο. |
| --- | --- |

—

Διασφάλιση ότι η μετάβαση της ΕΕ προς μια κλιματικά ουδέτερη και περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομία έως το 2050 είναι δίκαιη και δεν αφήνει κανέναν στο περιθώριο.

| — | Ολοκληρωμένες και συνεκτικές δέσμες μέτρων πολιτικής σχετικά με:






  α) | την ενεργή στήριξη της ποιοτικής απασχόλησης· |
| --- | --- | --- |

—

Ολοκληρωμένες και συνεκτικές δέσμες μέτρων πολιτικής σχετικά με:

α)

την ενεργή στήριξη της ποιοτικής απασχόλησης·

| β) | την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση· |
| --- | --- |

β)

την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση·

| γ) | τα δίκαια συστήματα φορολογικών παροχών και κοινωνικής προστασίας· |
| --- | --- |

γ)

τα δίκαια συστήματα φορολογικών παροχών και κοινωνικής προστασίας·

| δ) | την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες/στέγαση. |
| --- | --- |

δ)

την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες/στέγαση.

Ασφάλεια του εφοδιασμού και προσιτές τιμές ενέργειας: Επιλογές για άμεσα μέτρα και την προετοιμασία για τον επόμενο χειμώνα

COM(2022) 138 final

Ανακοίνωση

ά.α.

| — | Οικονομική αποζημίωση στην αγορά χονδρικής και λιανικής πώλησης, όπως εισοδηματική στήριξη, μειωμένη φορολογία, μοντέλο συγκέντρωσης. |
| --- | --- |

—

Οικονομική αποζημίωση στην αγορά χονδρικής και λιανικής πώλησης, όπως εισοδηματική στήριξη, μειωμένη φορολογία, μοντέλο συγκέντρωσης.

| — | Σταθερή τιμή για τους παραγωγούς. |
| --- | --- |

—

Σταθερή τιμή για τους παραγωγούς.

Υποχρεώσεις σχετικά με το επίπεδο αποθήκευσης αερίου

Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1032

Κανονισμός

| — | Ελάχιστο επίπεδο αποθήκευσης αερίου 80 % έως την 1η Νοεμβρίου 2022, το οποίο θα αυξηθεί σε 90 % τα επόμενα έτη. |
| --- | --- |

—

Ελάχιστο επίπεδο αποθήκευσης αερίου 80 % έως την 1η Νοεμβρίου 2022, το οποίο θα αυξηθεί σε 90 % τα επόμενα έτη.

| — | Εθνικοί στόχοι για την αύξηση της ευελιξίας των ενεργειακών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για την αύξηση της ευελιξίας των ενεργειακών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης ενέργειας.

| — | Μέτρα για τη διασφάλιση της επίτευξης των πορειών πλήρωσης και των επιδιώξεων κατά τα επόμενα έτη, και για τη διασφάλιση της πλήρωσης των υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη διασφάλιση της επίτευξης των πορειών πλήρωσης και των επιδιώξεων κατά τα επόμενα έτη, και για τη διασφάλιση της πλήρωσης των υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

| — | Μέτρα που εφαρμόζονται για τον συντονισμό με τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

—

Μέτρα που εφαρμόζονται για τον συντονισμό με τα κράτη μέλη.

Σχέδιο REPowerEU

COM(2022) 230 final

Ανακοίνωση

| — | Εθνικοί στόχοι για τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού αερίου. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού αερίου.

| — | Εθνικοί στόχοι για τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και του εφοδιασμού από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και του εφοδιασμού από τρίτες χώρες.

| — | Εθνικοί στόχοι για την υποκατάσταση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων μέσω της ανάπτυξης εγχώριων πηγών ενέργειας, και ειδικότερα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αερίων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για την υποκατάσταση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων μέσω της ανάπτυξης εγχώριων πηγών ενέργειας, και ειδικότερα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αερίων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

| — | Επιδιώξεις για την παραγωγή ανανεώσιμων αερίων, ειδικότερα μέσω συμβολής στην ενίσχυση της παραγωγής μεθανίου σε 35 bcm έως το 2030. |
| --- | --- |

—

Επιδιώξεις για την παραγωγή ανανεώσιμων αερίων, ειδικότερα μέσω συμβολής στην ενίσχυση της παραγωγής μεθανίου σε 35 bcm έως το 2030.

| — | Επιδιώξεις για την παραγωγή υδρογόνου. |
| --- | --- |

—

Επιδιώξεις για την παραγωγή υδρογόνου.

| — | Αναθεωρημένα σχέδια προληπτικής δράσης και σχέδια έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

—

Αναθεωρημένα σχέδια προληπτικής δράσης και σχέδια έκτακτης ανάγκης.

| — | Διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού με αέριο και πετρέλαιο. |
| --- | --- |

—

Διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού με αέριο και πετρέλαιο.

| — | Διαφοροποίηση των πηγών θέρμανσης. |
| --- | --- |

—

Διαφοροποίηση των πηγών θέρμανσης.

| — | Μηχανισμοί αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

Μηχανισμοί αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών.

| — | Μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και των σχέσεων με διεθνείς εταίρους. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και των σχέσεων με διεθνείς εταίρους.

| — | Πολιτικές και μέτρα για τη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στα ανανεώσιμα αέρια και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, ιδίως το βιώσιμο βιομεθάνιο και το ανανεώσιμο υδρογόνο. |
| --- | --- |

—

Πολιτικές και μέτρα για τη δημιουργία των προϋποθέσεων για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στα ανανεώσιμα αέρια και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, ιδίως το βιώσιμο βιομεθάνιο και το ανανεώσιμο υδρογόνο.

Εξοικονόμηση ενέργειας στην ΕΕ

COM(2022) 240 final

Ανακοίνωση

ά.α.

| — | Μέτρα για τη βραχυπρόθεσμη μείωση της ζήτησης. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη βραχυπρόθεσμη μείωση της ζήτησης.

| — | Μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, όπως αναφέρονται στην ενότητα 3.2 της ανακοίνωσης. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, όπως αναφέρονται στην ενότητα 3.2 της ανακοίνωσης.

| — | Μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης στις μεταφορές και την ενθάρρυνση της μετάβασης σε αποτελεσματικές πρωτοβουλίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης στις μεταφορές και την ενθάρρυνση της μετάβασης σε αποτελεσματικές πρωτοβουλίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

| — | Χρηματοδοτικά μέτρα που θα συνοδεύουν τις εν λόγω επενδύσεις. |
| --- | --- |

—

Χρηματοδοτικά μέτρα που θα συνοδεύουν τις εν λόγω επενδύσεις.

Στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια

COM(2022) 221 final

Ανακοίνωση

| — | Δυναμικότητα ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκά στην ΕΕ περίπου 600 GW έως το 2030. |
| --- | --- |

—

Δυναμικότητα ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκά στην ΕΕ περίπου 600 GW έως το 2030.

| — | Εθνικοί στόχοι για τη δημιουργία ενεργειακής κοινότητας με βάση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε κάθε δήμο με πληθυσμό άνω των 10 000  κατοίκων. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για τη δημιουργία ενεργειακής κοινότητας με βάση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε κάθε δήμο με πληθυσμό άνω των 10 000  κατοίκων.

| — | Μέτρα για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες (εφαρμογή της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας II). |
| --- | --- |

—

Μέτρα για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες (εφαρμογή της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας II).

| — | Μέτρα για να διασφαλιστεί ότι τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά και οι ευάλωτοι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε ηλιακή ενέργεια. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για να διασφαλιστεί ότι τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά και οι ευάλωτοι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε ηλιακή ενέργεια.

| — | Επενδυτικό πλαίσιο και δράση για την επιτάχυνση των επενδύσεων στην ηλιακή ενέργεια σε συνδυασμό με ανακαινίσεις, αποθήκευση και αντλίες θερμότητας. |
| --- | --- |

—

Επενδυτικό πλαίσιο και δράση για την επιτάχυνση των επενδύσεων στην ηλιακή ενέργεια σε συνδυασμό με ανακαινίσεις, αποθήκευση και αντλίες θερμότητας.

| — | Μέτρα για την εξάλειψη των διοικητικών εμποδίων για οικονομικά αποδοτικές επεκτάσεις ήδη εγκατεστημένων συστημάτων. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την εξάλειψη των διοικητικών εμποδίων για οικονομικά αποδοτικές επεκτάσεις ήδη εγκατεστημένων συστημάτων.

| — | Μέτρα για τη στήριξη της εγκατάστασης ενσωματωμένων σε κτίρια φωτοβολταϊκών για νέα κτίρια και ανακαινίσεις. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη στήριξη της εγκατάστασης ενσωματωμένων σε κτίρια φωτοβολταϊκών για νέα κτίρια και ανακαινίσεις.

| — | Μέτρα για την αξιολόγηση και την άρση των αδικαιολόγητων φραγμών στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αξιολόγηση και την άρση των αδικαιολόγητων φραγμών στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών.

| — | Μέτρα για την άρση των εμποδίων στις καινοτόμες μορφές ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την άρση των εμποδίων στις καινοτόμες μορφές ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας.

Εξωτερική ενεργειακή δέσμευση της ΕΕ σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο

JOIN(2022) 23 final

Ανακοίνωση

ά.α.

| — | Μέτρα για την προετοιμασία της ΕΕ για το εμπόριο ανανεώσιμου υδρογόνου, με προτεραιότητα στις ενεργειακές ανάγκες και στις ανάγκες σε νερό των τοπικών πληθυσμών. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την προετοιμασία της ΕΕ για το εμπόριο ανανεώσιμου υδρογόνου, με προτεραιότητα στις ενεργειακές ανάγκες και στις ανάγκες σε νερό των τοπικών πληθυσμών.

| — | Μέτρα για τη διευκόλυνση της διαθεσιμότητας χρηματοδότησης και της πρόσβασης σε αυτήν για επενδύσεις στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη διευκόλυνση της διαθεσιμότητας χρηματοδότησης και της πρόσβασης σε αυτήν για επενδύσεις στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας.

Τροποποιήσεις των οδηγιών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και για την ενεργειακή απόδοση

COM(2022) 222 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη του 45 % σε επίπεδο ΕΕ για τις ΑΠΕ το 2030. |
| --- | --- |

—

Η προς τα άνω αναθεωρημένη επιδίωξη του 45 % σε επίπεδο ΕΕ για τις ΑΠΕ το 2030.

| — | Επιδίωξη του 13 % σε επίπεδο ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση το 2030 και αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών στην εν λόγω επιδίωξη. |
| --- | --- |

—

Επιδίωξη του 13 % σε επίπεδο ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση το 2030 και αναθεωρημένες συνεισφορές των κρατών μελών στην εν λόγω επιδίωξη.

| — | Εθνικοί στόχοι για τον καθορισμό των «περιοχών πρώτης επιλογής». |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για τον καθορισμό των «περιοχών πρώτης επιλογής».

| — | Χαρτογράφηση των περιοχών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη των εθνικών συνεισφορών στην επιδίωξη της ΕΕ για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές με ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

—

Χαρτογράφηση των περιοχών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη των εθνικών συνεισφορών στην επιδίωξη της ΕΕ για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές με ορίζοντα το 2030.

| — | Μέτρα για τις περιοχές πρώτης επιλογής όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τις περιοχές πρώτης επιλογής όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

| — | Μέτρα για τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες για τη χορήγηση αδειών. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες για τη χορήγηση αδειών.

| — | Μέτρα για τον περιορισμό του χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την αδειοδότηση για ηλιακές εγκαταστάσεις στέγης (αναθεώρηση της οδηγίας REDII). |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τον περιορισμό του χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την αδειοδότηση για ηλιακές εγκαταστάσεις στέγης (αναθεώρηση της οδηγίας REDII).

| — | Μέτρα για να διασφαλιστεί ότι όλα τα νέα κτίρια είναι «έτοιμα για την ηλιακή ενέργεια» και για να καταστεί η ηλιακή ενέργεια υποχρεωτική για ορισμένες κατηγορίες κτιρίων (αναθεώρηση της ΟΕΑΚ). |
| --- | --- |

—

Μέτρα για να διασφαλιστεί ότι όλα τα νέα κτίρια είναι «έτοιμα για την ηλιακή ενέργεια» και για να καταστεί η ηλιακή ενέργεια υποχρεωτική για ορισμένες κατηγορίες κτιρίων (αναθεώρηση της ΟΕΑΚ).

Σύσταση σχετικά με τις διαδικασίες αδειοδότησης και τις συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας

C/2022/3219 final

Σύσταση

| — | Εθνικοί στόχοι και επιδιώξεις για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του προσωπικού ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις δεξιοτήτων του προσωπικού που εργάζεται στον τομέα των διαδικασιών αδειοδότησης και των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι και επιδιώξεις για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του προσωπικού ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις δεξιοτήτων του προσωπικού που εργάζεται στον τομέα των διαδικασιών αδειοδότησης και των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων.

| — | Μακροπρόθεσμες πορείες για την προγραμματισμένη επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

—

Μακροπρόθεσμες πορείες για την προγραμματισμένη επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μέτρα για:

| — | την επιτάχυνση και την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης· |
| --- | --- |

—

την επιτάχυνση και την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης·

| — | την απλούστευση των καθεστώτων για τις κοινότητες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- |

—

την απλούστευση των καθεστώτων για τις κοινότητες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας·

| — | τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης και τον σχεδιασμό μιας υπηρεσίας μίας στάσης· |
| --- | --- |

—

τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης και τον σχεδιασμό μιας υπηρεσίας μίας στάσης·

| — | την ανάπτυξη ψηφιοποιημένων διαδικασιών· |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη ψηφιοποιημένων διαδικασιών·

| — | τον εξορθολογισμό των περιβαλλοντικών διαδικασιών· |
| --- | --- |

—

τον εξορθολογισμό των περιβαλλοντικών διαδικασιών·

| — | την απλούστευση της διαδικασίας ανανέωσης των υφιστάμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- |

—

την απλούστευση της διαδικασίας ανανέωσης των υφιστάμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας·

| — | την ενθάρρυνση της υλοποίησης καινοτόμων έργων· |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση της υλοποίησης καινοτόμων έργων·

| — | τη διευκόλυνση της σύναψης εταιρικών συμφωνιών αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

—

τη διευκόλυνση της σύναψης εταιρικών συμφωνιών αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Καθοδήγηση σχετικά με τις διαδικασίες αδειοδότησης και τις συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας

SWD(2022) 149

Καθοδήγηση

| — | Όπως και για τη σύσταση σχετικά με την αδειοδότηση. |
| --- | --- |

—

Όπως και για τη σύσταση σχετικά με την αδειοδότηση.

| — | Όπως και για τη σύσταση σχετικά με την αδειοδότηση. |
| --- | --- |

—

Όπως και για τη σύσταση σχετικά με την αδειοδότηση.

Τροποποίηση του ΜΑΑ (κεφάλαια για το REPowerEU)

COM(2022) 231 final

Νομοθετική πρόταση

ά.α.

| — | Το κεφάλαιο για το REPowerEU πρέπει να συμπεριληφθεί στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

—

Το κεφάλαιο για το REPowerEU πρέπει να συμπεριληφθεί στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU

C(2022) 3300 final

Ανακοίνωση της Επιτροπής

ά.α.

| — | Νέα μέτρα που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU (κατάλογος πιθανών επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που παρέχεται στην ανακοίνωση). |
| --- | --- |

—

Νέα μέτρα που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU (κατάλογος πιθανών επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που παρέχεται στην ανακοίνωση).

Εξοικονόμηση αερίου για έναν ασφαλή χειμώνα

COM(2022) 360 final

Ανακοίνωση

| — | Εθνικοί στόχοι για την επίτευξη του σχεδίου μείωσης της ζήτησης αερίου κατά 15 %. |
| --- | --- |

—

Εθνικοί στόχοι για την επίτευξη του σχεδίου μείωσης της ζήτησης αερίου κατά 15 %.

| — | Μέτρα για τη μείωση της θέρμανσης και της ψύξης των κτιρίων. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για τη μείωση της θέρμανσης και της ψύξης των κτιρίων.

| — | Μέτρα για την εξοικονόμηση αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την εξοικονόμηση αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας.

| — | Μέτρα για την ενθάρρυνση της αλλαγής καυσίμου στη βιομηχανία. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την ενθάρρυνση της αλλαγής καυσίμου στη βιομηχανία.

Συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου

Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369

Κανονισμός

| — | Μείωση της εθνικής κατανάλωσης αερίου από την 1η Αυγούστου 2022 έως τις 31 Μαρτίου 2023 κατά τουλάχιστον 15 % σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου από την 1η Αυγούστου έως τις 31 Μαρτίου κατά τα 5 συναπτά έτη. |
| --- | --- |

—

Μείωση της εθνικής κατανάλωσης αερίου από την 1η Αυγούστου 2022 έως τις 31 Μαρτίου 2023 κατά τουλάχιστον 15 % σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου από την 1η Αυγούστου έως τις 31 Μαρτίου κατά τα 5 συναπτά έτη.

ά.α.

Παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας

COM(2022) 473 final

Νομοθετική πρόταση

| — | Μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10 % σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς. |
| --- | --- |

—

Μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10 % σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς.

| — | Μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής κατά 5 %. |
| --- | --- |

—

Μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής κατά 5 %.

| — | Μέτρα για την επιτάχυνση της σύναψης των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως από τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την επιτάχυνση της σύναψης των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως από τις ΜΜΕ.

Ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος — Σχέδιο δράσης της ΕΕ

COM(2022) 552 final

Ανακοίνωση

ά.α.

Μέτρα για:

| — | την αύξηση των επενδύσεων στην Ε&Κ για ψηφιακές λύσεις για την ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων· |
| --- | --- |

—

την αύξηση των επενδύσεων στην Ε&Κ για ψηφιακές λύσεις για την ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων·

| — | την αύξηση των επενδύσεων στην ανάπτυξη, την εγκατάσταση, τη δοκιμή και την πιλοτική εφαρμογή ψηφιακών λύσεων για την ενέργεια, καθώς και τη διείσδυσή τους στην αγορά· |
| --- | --- |

—

την αύξηση των επενδύσεων στην ανάπτυξη, την εγκατάσταση, τη δοκιμή και την πιλοτική εφαρμογή ψηφιακών λύσεων για την ενέργεια, καθώς και τη διείσδυσή τους στην αγορά·

| — | την αύξηση των επενδύσεων στην ευφυΐα των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας· |
| --- | --- |

—

την αύξηση των επενδύσεων στην ευφυΐα των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας·

| — | την προώθηση της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος και του σχεδιασμού ψηφιακών υποδομών, για παράδειγμα μέσω της επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας από τα κέντρα δεδομένων· |
| --- | --- |

—

την προώθηση της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος και του σχεδιασμού ψηφιακών υποδομών, για παράδειγμα μέσω της επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας από τα κέντρα δεδομένων·

| — | τη διερεύνηση όλων των επιλογών των δημόσιων δικτύων (ιδίως των βάσεων 5G) και των ζωνών φάσματος για λύσεις ενεργειακών δικτύων που απαιτούν πανευρωπαϊκή συνδεσιμότητα· |
| --- | --- |

—

τη διερεύνηση όλων των επιλογών των δημόσιων δικτύων (ιδίως των βάσεων 5G) και των ζωνών φάσματος για λύσεις ενεργειακών δικτύων που απαιτούν πανευρωπαϊκή συνδεσιμότητα·

| — | την ενδυνάμωση των καταναλωτών, την αύξηση των ψηφιακών δεξιοτήτων και την παροχή έξυπνων ενεργειακών υπηρεσιών σε αυτούς· |
| --- | --- |

—

την ενδυνάμωση των καταναλωτών, την αύξηση των ψηφιακών δεξιοτήτων και την παροχή έξυπνων ενεργειακών υπηρεσιών σε αυτούς·

| — | την αντιμετώπιση του αποτυπώματος άνθρακα των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών· |
| --- | --- |

—

την αντιμετώπιση του αποτυπώματος άνθρακα των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών·

| — | την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ενεργειακών και ψηφιακών παραγόντων και τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού θεματολογίου. |
| --- | --- |

—

την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ενεργειακών και ψηφιακών παραγόντων και τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού θεματολογίου.

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα (στο εξής: κανονισμός για τη διακυβέρνηση) (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1).

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας («ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα») (ΕΕ L 243 της 9.7.2021, σ. 1).

(3)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Προσαρμογή στον στόχο του 55 %»: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα [COM(2021) 550 final]. Δέσμη μέτρων για το υδρογόνο και το απαλλαγμένο από τις ανθρακούχες εκπομπές αέριο {[COM(2021) 803] και [COM(2021) 804]}.

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Σχέδιο REPowerEU» [COM(2022) 230 final της 18ης Μαΐου 2022].

(5)  Μετά την έκδοση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1032 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2022, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2017/1938 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009 σχετικά με την αποθήκευση αερίου (ΕΕ L 173 της 30.6.2022, σ. 17).

(6)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Εξοικονόμηση αερίου για έναν ασφαλή χειμώνα» [COM(2022) 360 final] και κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261I της 7.10.2022, σ. 1).

(7)  Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου «Ενίσχυση της αλληλεγγύης μέσω καλύτερου συντονισμού των αγορών αερίου, διασυνοριακών ανταλλαγών αερίου και αξιόπιστων δεικτών αναφοράς για τις τιμές» [COM(2022) 549 final].

(8)  Βλ. άρθρο 14 και απαιτήσεις του κεφαλαίου 2 και του παραρτήματος I του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(9)  Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να ερμηνεύει έγκυρα το δίκαιο της Ένωσης.

(10)  Εργαστήριο με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις επικαιροποιήσεις των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα | Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

(11)  Οι πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης, όπως αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση, είναι στενά συνδεδεμένες και αλληλοενισχυόμενες: ενεργειακή ασφάλεια, εσωτερική αγορά ενέργειας, ενεργειακή απόδοση, απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα

(12)  Βλ. τμήμα 3.4.

(13)  Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τα προσχέδια των επικαιροποιημένων ΕΣΕΚ το αργότερο 6 μήνες πριν από την προθεσμία υποβολής των τελικών σχεδίων.

(14)  Άρθρο 2 παράγραφος 11 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(15)  «Ενέργεια για μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία: Στρατηγική της ΕΕ για την ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος» [COM(2020) 299 final].

(16)  «Στρατηγική για το υδρογόνο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη» [COM(2020) 301].

(17)  «Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον» [COM(2020) 741].

(18)  «Στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια» [COM(2022) 221].

(19)  «Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή — η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» [COM(2021) 82 final].

(20)  «Βιώσιμοι κύκλοι άνθρακα» [COM(2021) 800].

(21)  «Ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος — Σχέδιο δράσης της ΕΕ» [COM(2022) 552 final].

(22)  «Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους — Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους» [COM(2021) 400].

(23)  «Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας» [COM(2020) 380].

(24)  «Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030» [COM(2021) 572]

(25)  «Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα» [COM(2020) 789 final].

(26)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1032.

(27)  Απόφαση 1/CMA.3.

(28)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1032.

(29)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/869 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2022, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 715/2009, (ΕΕ) 2019/942 και (ΕΕ) 2019/943 και των οδηγιών 2009/73/ΕΚ και (ΕΕ) 2019/944 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013 (ΕΕ L 152 της 3.6.2022, σ. 45).

(30)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2022/564 της Επιτροπής, της 19ης Νοεμβρίου 2021, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΕ L 109 της 8.4.2022, σ. 14).

(31)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Εξοικονόμηση αερίου για έναν ασφαλή χειμώνα» [COM(2022) 360 final].

(32)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

(33)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261I της 7.10.2022, σ. 1).

(34)  Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου «Ενίσχυση της αλληλεγγύης μέσω καλύτερου συντονισμού των αγορών αερίου, διασυνοριακών ανταλλαγών αερίου και αξιόπιστων δεικτών αναφοράς για τις τιμές» [COM(2022) 549 final].

(35)  «Εξωτερική ενεργειακή δέσμευση της ΕΕ σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο» [JOIN(2022) 23 final].

(36)  «Global Gateway» [JOIN(2021) 30 final].

(37)  Άρθρο 14 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999.

(38)  Βλ. παράρτημα 8 των εκθέσεων ανά χώρα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2022.

(39)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 35).

(40)  Η ΕΕ αριθμεί εννέα εξόχως απόκεντρες περιοχές που βρίσκονται στον δυτικό Ατλαντικό Ωκεανό, στη λεκάνη της Καραϊβικής, στο δάσος του Αμαζονίου και στον Ινδικό Ωκεανό. Συνολικά, εκεί κατοικούν 4,8 εκατομμύρια πολίτες. Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές είναι νησιά, αρχιπελάγη και ένα χερσαίο έδαφος (Γαλλική Γουιάνα) και δεν αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού ηπειρωτικού δικτύου. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο ε) σημείο iv) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους γεωγραφικούς, περιβαλλοντικούς και φυσικούς περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένων των μη διασυνδεδεμένων περιοχών και περιφερειών, κατά τον καθορισμό των επιδιώξεων για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

(41)  https://pact-for-skills.ec.europa.eu/index_el.

(42)  Σύσταση του Συμβουλίου για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης.

(43)  Βλ. επίσης έκθεση του JRC, Czako V. Skills for the clean energy transition (Δεξιότητες για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2022, JRC129676.

(44)  Άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο δ) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(45)  Σύσταση (ΕΕ) 2020/1563 της Επιτροπής, της 14ης Οκτωβρίου 2020, σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια (ΕΕ L 357 της 27.10.2020, σ. 35).

(46)  Άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο δ) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(47)  Implementing the Repower EU Action Plan: investment needs, hydrogen accelerator and achieving the bio-methane targets (Εφαρμογή του σχεδίου δράσης REPowerEU: επενδυτικές ανάγκες, πρόγραμμα επιτάχυνσης της χρήσης υδρογόνου και επίτευξη των στόχων για το βιομεθάνιο) [SWD(2022) 230 final], σ. 35.

(48)  Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, της οδηγίας 2010/31/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και της οδηγίας 2012/27/ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση [COM(2022) 222 final].

(49)  Στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια [COM(2022) 221 final], Καθοδήγηση προς τα κράτη μέλη σχετικά με ορθές πρακτικές για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας και τη διευκόλυνση των συμφωνιών αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας [SWD(2022) 0149 final].

(50)  Άρθρο 2 παράγραφος 18 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(51)  Ανακοίνωση για το κύμα ανακαινίσεων [COM(2020) 662 final].

(52)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Εξοικονόμηση ενέργειας στην ΕΕ» [COM(2022) 240 final].

(53)  «Ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος — Σχέδιο δράσης της ΕΕ» [COM(2022) 552 final].

(54)  Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος πολιτικής 2030 «Πορεία προς την ψηφιακή δεκαετία» [COM(2021) 574 final].

(55)  Για παράδειγμα, στη σύνοδο κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, στην παγκόσμια σύνοδο κορυφής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και σε διάφορες διασκέψεις των μερών της UNFCCC και της συμφωνίας του Παρισιού.

(56)  Σύμφωνα με το άρθρο 5 του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι πολιτικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή είναι συνεκτικές, αλληλοενισχυόμενες, παρέχουν παράλληλα οφέλη για τις τομεακές πολιτικές και συμβάλλουν στην καλύτερη ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, με συνεπή τρόπο, σε όλους τους τομείς πολιτικής.

(57)  Άρθρο 4 στοιχείο α) σημείο 1 σημείο iii) και παράρτημα I του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(58)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την αποκατάσταση της φύσης [COM(2022) 304 final].

(59)  Στρατηγική της ΕΕ για το μεθάνιο [COM(2020) 663].

(60)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος.

(61)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/842 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με τις δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα κράτη μέλη από το 2021 έως το 2030, στο πλαίσιο της συμβολής στη δράση για το κλίμα για την τήρηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Παρισιού (ΕΕ L 156 της 19.6.2018, σ. 26).

(62)  Όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η οδηγία για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων και οι προτεινόμενες και οι προγραμματισμένες αναθεωρήσεις της οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές, της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

(63)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/942 [COM(2021) 805 final].

(64)  Μια αξιολόγηση σε επίπεδο ΕΕ των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα Τόνωση της πράσινης μετάβασης και προώθηση της οικονομικής ανάκαμψης μέσω ενοποιημένου σχεδιασμού για την ενέργεια και το κλίμα.

(65)  Βλ. Συσταση του Συμβουλιου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 35).

(66)  Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας, κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις, μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος.

(67)  Άρθρο 13 του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα.

(68)  «Ενωμένοι στην υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα — Δημιουργία των βάσεων για την επιτυχή μετάβαση στην καθαρή ενέργεια» [COM(2019) 285]. Βλ. επίσης Economidou, M., Ringel, M., Valentova, M., Zancanella, P., Tsemekidi Tzeiranak, S., Zangheri, P., Paci, D., Ribeiro Serrenho, T., Palermo, V. και Bertoldi, P., National Energy and Climate Plans for 2021-2030 under the EU Energy Union (Εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα για την περίοδο 2021-2030 στο πλαίσιο της Ενεργειακής Ένωσης της ΕΕ), EUR 30487 EN, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2020, ISBN 978-92-76-27013-3, doi:10.2760/678371, JRC122862.

(69)  Εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα | Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

(70)  «Μια αξιολόγηση σε επίπεδο ΕΕ των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα — Τόνωση της πράσινης μετάβασης και προώθηση της οικονομικής ανάκαμψης μέσω ενοποιημένου σχεδιασμού για την ενέργεια και το κλίμα» [COM(2020) 564 final].

(71)  Δυνάμει των άρθρων 17 έως 25 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(72)  Aarhus (europa.eu).

(73)  Άρθρο 6 της σύμβασης του Aarhus.

(74)  Άρθρο 7 της σύμβασης του Aarhus.

(75)  Το έργο NECPlatform που χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE αποσκοπεί στη στήριξη έξι κρατών μελών της ΕΕ (Βουλγαρία, Γαλλία, Κροατία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ρουμανία) για τη δημιουργία και τη διαχείριση μόνιμων πλατφορμών πολυεπίπεδου διαλόγου για το κλίμα και την ενέργεια, βοηθώντας τα να συμμορφωθούν με το άρθρο 11 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση μέσω της προώθησης της κάθετης και οριζόντιας ολοκλήρωσης των πολιτικών για την ενέργεια και το κλίμα. Περισσότερες πληροφορίες: Ευκαιρίες χρηματοδότησης και υποβολής προσφορών (europa.eu).

(76)  Ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ (europa.eu).

(77)  Άρθρο 12 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(78)  Για μια επισκόπηση των χρηματοδοτικών εργαλείων και μέσων της ΕΕ για μια δίκαιη πράσινη μετάβαση, βλ. παράρτημα 3 του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την πρόταση της Επιτροπής για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα [SWD(2021) 452 final].

(79)  Θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

(80)  Περίπου το 40 % των πιστώσεων των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) αφορούν μέτρα για τη στήριξη των στόχων για το κλίμα και αρκετά ΣΑΑ υπερβαίνουν σε σημαντικό βαθμό το όριο χρηματοδότησης του 37 % για το κλίμα που ορίζεται στον κανονισμό. Οι συνολικές δαπάνες για το κλίμα στα 26 σχέδια που εγκρίθηκαν έως τις 5 Οκτωβρίου 2022 ανέρχονται σε 199,9 δισ. EUR. Επιπλέον, τα σχέδια περιλαμβάνουν πρόσθετες περιβαλλοντικές δαπάνες ύψους 18,4 δισ. EUR, με το συνολικό ποσό των δαπανών με σήμανση ότι συμβάλλουν είτε στους κλιματικούς είτε στους περιβαλλοντικούς στόχους να ανέρχεται σε 218,2 δισ. EUR ή στο 44,1 % των συνολικών πιστώσεων.

(81)  COM(2021) 1054 final.

(82)  Ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για το Επενδυτικό Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας στις 14 Ιανουαρίου 2020.

(83)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα [COM(2021) 568 final].

(84)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115 για τα στρατηγικά σχέδια, άρθρο 120.

(85)  Διαδικτυακό σεμινάριο σχετικά με την αξιολόγηση των γεωργικών πολιτικών και μέτρων για τα αέρια του θερμοκηπίου, Ιούλιος 2022, βλ. https://www.eionet.europa.eu/etcs/etc-cm/products/webinars-and-workshops/2021-webinar-on-the-evsaluation-of-agricultural-greenhouse-gas-policies-and-measures.

(86)  Κατά την περίοδο 2014-2020 αποτέλεσε την κύρια πηγή χρηματοδότησης της ΕΕ για επενδύσεις στους τομείς του κλίματος και της ενέργειας, οι οποίες ανήλθαν σε σχεδόν 70 εκατ. EUR. Πολιτική συνοχής για τη στήριξη της Ενεργειακής Ένωσης, Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (europa.eu).

(87)  Άρθρο 8 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(88)  Σύμφωνα με το παράρτημα Ι τμήμα Β του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(89)  Παράρτημα I τμήμα B σημείο 4.2.1 σημείο ii του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(90)  Παράρτημα I τμήμα B σημείο 5 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(91)  Τουλάχιστον έως 10 έτη μετά την περίοδο που καλύπτεται από το σχέδιο.

(92)  Παράρτημα I τμήμα B σημείο 5.1 σημείο i) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(93)  Άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(94)  Εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα | Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

(95)  Άρθρο 8 παράγραφος 3 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(96)  Άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(97)  Βλ. ανακοίνωση σχετικά με την εκτίμηση των διανεμητικών επιπτώσεων [COM(2022) 494 final].

(98)  Άρθρο 3 παράγραφος 3 στοιχείο δ) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(99)  Βλ. για παράδειγμα τα έργα GD-AMEDI και AMEDI +, τα οποία διαχειρίζονται από κοινού η ΓΔ EMPL και η ΓΔ JRC. Τα κύρια αποτελέσματα και των δύο σχεδίων θα παρουσιαστούν και θα καταστούν προσβάσιμα σε κοινό ιστότοπο του έργου.

(100)  Άρθρο 14 παράγραφος 4 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(101)  Η επικαιροποίηση αυτή θα πραγματοποιηθεί το 2023 για τα περισσότερα κράτη μέλη, δηλαδή τέσσερα έτη μετά την έγκριση του πρώτου ΕΠΕΑΡ, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/2284 σχετικά με τη μείωση των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων.

(102)  COM(2020) 380 final.

(103)  COM(2020) 98 final.

(104)  COM(2021) 400 final.

(105)  https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/non_communicable_diseases/docs/eu_cancer-plan_el.pdf

(106)  Σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία [COM(2020) 98].

(107)  Παράρτημα I τμήμα 5.3 σημείο i) του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(108)  Στην κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης 2022 [COM(2022) 547] περιλαμβάνεται κατάλογος των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ.

(109)  Άρθρο 31 του κανονισμού για τη διακυβέρνηση.

(110)  Στο έγγραφο COM(2022) 222 final (βλ. άλλο σημείο στον πίνακα) έχει προταθεί η περαιτέρω ενίσχυση ορισμένων από τις επιδιώξεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση.

(111)  Πρόταση με διαφορετική νομική βάση σε σχέση με τον κανονισμό για τη διακυβέρνηση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν συνοχή μεταξύ του ΕΣΕΚ και των στόχων/επιδιώξεων, καθώς και των πολιτικών και των μέτρων για την επίτευξή τους, όπως απαιτείται βάσει της εν λόγω πρότασης. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συμπεριλάβουν πολιτικές και μέτρα που σχετίζονται με την παρούσα πρόταση στο ΕΣΕΚ, εάν έχουν σημαντικά χαρακτηριστικά για το κλίμα και την ενέργεια.

(112)  Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν συνοχή μεταξύ του ΕΣΕΚ και του εθνικού πλαισίου πολιτικής στον παρόντα προτεινόμενο κανονισμό.

---

IV Πληροφορίες

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Συμβούλιο

| 29.12.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 495/56 |
| --- | --- | --- | --- |

29.12.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 495/56

---

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την προώθηση της διαγενεακής διάστασης στον τομέα της νεολαίας με σκοπό την προαγωγή του διαλόγου και της κοινωνικής συνοχής

(2022/C 495/03)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΟΤΙ:

| 1. | Ο υπ’ αριθ. 3 ευρωπαϊκός στόχος για τη νεολαία στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, με τίτλο «Κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς», αποσκοπεί στη «διάθεση περισσότερων χώρων, ευκαιριών, πόρων και προγραμμάτων για την προαγωγή του διαλόγου (1) και της κοινωνικής συνοχής και την καταπολέμηση των διακρίσεων και του διαχωρισμού» και ο υπ’ αριθ. 4 ευρωπαϊκός στόχος για τη νεολαία με τίτλο «Πληροφορίες και εποικοδομητικός διάλογος» επιδιώκει να διασφαλίσει τη συμμετοχή των νέων σε συμμετοχικό και εποικοδομητικό διάλογο. |
| --- | --- |

1.

Ο υπ’ αριθ. 3 ευρωπαϊκός στόχος για τη νεολαία στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, με τίτλο «Κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς», αποσκοπεί στη «διάθεση περισσότερων χώρων, ευκαιριών, πόρων και προγραμμάτων για την προαγωγή του διαλόγου (1) και της κοινωνικής συνοχής και την καταπολέμηση των διακρίσεων και του διαχωρισμού» και ο υπ’ αριθ. 4 ευρωπαϊκός στόχος για τη νεολαία με τίτλο «Πληροφορίες και εποικοδομητικός διάλογος» επιδιώκει να διασφαλίσει τη συμμετοχή των νέων σε συμμετοχικό και εποικοδομητικό διάλογο.

| 2. | Η πρωτοβουλία του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας (2022), ενώ αξιοποιεί τις υφιστάμενες δυνατότητες σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αναγνωρίζει την ανάγκη για ενδυνάμωση, σεβασμό και στήριξη των νέων, καθώς και για επικοινωνία μαζί τους, ώστε τα συμφέροντα και οι ανάγκες τους να λαμβάνονται δεόντως υπόψη στις πολιτικές δράσεις σε όλους τους τομείς πολιτικής (2). Η διαγενεακή διάσταση των πολιτικών για τη νεολαία αποδεικνύεται καθοριστική προκειμένου το ευρωπαϊκό έτος να επιτύχει τους στόχους του και ώστε η κληρονομιά που θα αφήσει να χαρακτηρίζεται από κοινωνική συνοχή. |
| --- | --- |

2.

Η πρωτοβουλία του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας (2022), ενώ αξιοποιεί τις υφιστάμενες δυνατότητες σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αναγνωρίζει την ανάγκη για ενδυνάμωση, σεβασμό και στήριξη των νέων, καθώς και για επικοινωνία μαζί τους, ώστε τα συμφέροντα και οι ανάγκες τους να λαμβάνονται δεόντως υπόψη στις πολιτικές δράσεις σε όλους τους τομείς πολιτικής (2). Η διαγενεακή διάσταση των πολιτικών για τη νεολαία αποδεικνύεται καθοριστική προκειμένου το ευρωπαϊκό έτος να επιτύχει τους στόχους του και ώστε η κληρονομιά που θα αφήσει να χαρακτηρίζεται από κοινωνική συνοχή.

| 3. | H εργασία στον τομέα της νεολαίας έχει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα να συμβάλλει στη συμμετοχή νέων με διαφορετικό υπόβαθρο και συνθήκες διαβίωσης, συμπεριλαμβανομένων όσων διαθέτουν λιγότερες ευκαιρίες, σε διάφορα είδη διαγενεακών έργων και δραστηριοτήτων, και μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο μέσο για την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου, της διαγενεακής αλληλεγγύης και της διαγενεακής ισοτιμίας, καθώς και για την οικοδόμηση θετικών σχέσεων μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών γενεών. |
| --- | --- |

3.

H εργασία στον τομέα της νεολαίας έχει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα να συμβάλλει στη συμμετοχή νέων με διαφορετικό υπόβαθρο και συνθήκες διαβίωσης, συμπεριλαμβανομένων όσων διαθέτουν λιγότερες ευκαιρίες, σε διάφορα είδη διαγενεακών έργων και δραστηριοτήτων, και μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο μέσο για την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου, της διαγενεακής αλληλεγγύης και της διαγενεακής ισοτιμίας, καθώς και για την οικοδόμηση θετικών σχέσεων μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών γενεών.

| 4. | Τα συμβούλια νεολαίας, οι οργανώσεις νέων, διάφορες δομές εργασίας στον τομέα της νεολαίας, τα δίκτυα νεολαίας και οι άτυπες ομάδες νέων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προαγωγή του διαλόγου, της ισοτιμίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών. Χάρη στην εμπειρογνωμοσύνη (3) και την τεχνογνωσία της νεολαίας στο πλαίσιό τους επιτρέπουν τον πειραματισμό και συμβάλλουν στην εξεύρεση καινοτόμων λύσεων και τρόπων διαγενεακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.

Τα συμβούλια νεολαίας, οι οργανώσεις νέων, διάφορες δομές εργασίας στον τομέα της νεολαίας, τα δίκτυα νεολαίας και οι άτυπες ομάδες νέων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προαγωγή του διαλόγου, της ισοτιμίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών. Χάρη στην εμπειρογνωμοσύνη (3) και την τεχνογνωσία της νεολαίας στο πλαίσιό τους επιτρέπουν τον πειραματισμό και συμβάλλουν στην εξεύρεση καινοτόμων λύσεων και τρόπων διαγενεακής συνεργασίας.

| 5. | Με αφορμή την πανδημία COVID-19 και τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας — ο οποίος προκάλεσε άνευ προηγουμένου εισροή ουκρανών προσφύγων στην Ευρώπη το 2022 — αναδείχθηκε ο καίριος ρόλος των εθελοντών όλων των ηλικιών για τις κοινωνίες, καθώς προάγουν την ανθεκτικότητά τους έναντι καταστάσεων κρίσης. Οι νέοι που προσέφεραν εθελοντική εργασία στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά την εισροή των προσφύγων απέδειξαν το δυναμικό που έχουν σε ό,τι αφορά την προαγωγή της διαγενεακής αλληλεγγύης και τη δημιουργία διαγενεακών δεσμών μεταξύ της δικής τους και άλλων ηλικιακών ομάδων (4). |
| --- | --- |

5.

Με αφορμή την πανδημία COVID-19 και τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας — ο οποίος προκάλεσε άνευ προηγουμένου εισροή ουκρανών προσφύγων στην Ευρώπη το 2022 — αναδείχθηκε ο καίριος ρόλος των εθελοντών όλων των ηλικιών για τις κοινωνίες, καθώς προάγουν την ανθεκτικότητά τους έναντι καταστάσεων κρίσης. Οι νέοι που προσέφεραν εθελοντική εργασία στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά την εισροή των προσφύγων απέδειξαν το δυναμικό που έχουν σε ό,τι αφορά την προαγωγή της διαγενεακής αλληλεγγύης και τη δημιουργία διαγενεακών δεσμών μεταξύ της δικής τους και άλλων ηλικιακών ομάδων (4).

| 6. | Ο διαγενεακός εθελοντισμός φέρνει σε επαφή νέους και ανθρώπους της τρίτης ηλικίας στο πλαίσιο χρήσιμων και αμοιβαία επωφελών δραστηριοτήτων, προγραμμάτων και έργων που προωθούν την αλληλεγγύη, τη βαθύτερη κατανόηση και τον σεβασμό μεταξύ των γενεών, και συμβάλλει στην οικοδόμηση συνεκτικότερων κοινοτήτων. |
| --- | --- |

6.

Ο διαγενεακός εθελοντισμός φέρνει σε επαφή νέους και ανθρώπους της τρίτης ηλικίας στο πλαίσιο χρήσιμων και αμοιβαία επωφελών δραστηριοτήτων, προγραμμάτων και έργων που προωθούν την αλληλεγγύη, τη βαθύτερη κατανόηση και τον σεβασμό μεταξύ των γενεών, και συμβάλλει στην οικοδόμηση συνεκτικότερων κοινοτήτων.

| 7. | Το ψηφιακό χάσμα είναι έκφραση της εμμένουσας ανισότητας όσον αφορά την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την παροχή πρόσβασης σε νέες τεχνολογίες. Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με τη γήρανση αναγνωρίζει ότι η επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες, στην ανάπτυξη της κοινότητας και στη διαγενεακή συνοχή μπορεί να αποτρέψει την επιδείνωση της ψυχικής υγείας και ευημερίας και να μειώσει τις ανισότητες (5). Οι νεότεροι μπορούν να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη μεταφορά ψηφιακών δεξιοτήτων και γνώσεων και να συμβάλουν στη οικοδόμηση ενός ισχυρού αισθήματος διαγενεακής σύνδεσης με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (6). |
| --- | --- |

7.

Το ψηφιακό χάσμα είναι έκφραση της εμμένουσας ανισότητας όσον αφορά την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την παροχή πρόσβασης σε νέες τεχνολογίες. Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με τη γήρανση αναγνωρίζει ότι η επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες, στην ανάπτυξη της κοινότητας και στη διαγενεακή συνοχή μπορεί να αποτρέψει την επιδείνωση της ψυχικής υγείας και ευημερίας και να μειώσει τις ανισότητες (5). Οι νεότεροι μπορούν να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη μεταφορά ψηφιακών δεξιοτήτων και γνώσεων και να συμβάλουν στη οικοδόμηση ενός ισχυρού αισθήματος διαγενεακής σύνδεσης με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (6).

| 8. | Ενωσιακά προγράμματα και πρωτοβουλίες όπως το Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης (European Solidarity Corps), ο Διάλογος της ΕΕ για τη Νεολαία, το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022), η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, το Νέο Ευρωπαϊκό Μπαουχάους, καθώς και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ), περιλαμβανομένων της πρωτοβουλίας ALMA (από τα αρχικά των λέξεων Aim, Learn, Master, Achieve, δηλαδή στοχεύω, μαθαίνω, κατακτώ, επιτυγχάνω) —στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+— και του Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (NextGenerationEU), μπορούν να γίνουν ισχυρά εργαλεία για την προώθηση του διαγενεακού διαλόγου και την ενθάρρυνση της διαγενεακής αλληλεγγύης στον τομέα της νεολαίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα έργα που βασίζονται σε δραστηριότητες εθελοντισμού και αλληλεγγύης αποτελούν τρανή απόδειξη της προσήλωσης των νέων στην ενεργό συμμετοχή τους στον διαγενεακό διάλογο και στην αλληλεγγύη, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

8.

Ενωσιακά προγράμματα και πρωτοβουλίες όπως το Erasmus+, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης (European Solidarity Corps), ο Διάλογος της ΕΕ για τη Νεολαία, το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022), η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, το Νέο Ευρωπαϊκό Μπαουχάους, καθώς και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ), περιλαμβανομένων της πρωτοβουλίας ALMA (από τα αρχικά των λέξεων Aim, Learn, Master, Achieve, δηλαδή στοχεύω, μαθαίνω, κατακτώ, επιτυγχάνω) —στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+— και του Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (NextGenerationEU), μπορούν να γίνουν ισχυρά εργαλεία για την προώθηση του διαγενεακού διαλόγου και την ενθάρρυνση της διαγενεακής αλληλεγγύης στον τομέα της νεολαίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα έργα που βασίζονται σε δραστηριότητες εθελοντισμού και αλληλεγγύης αποτελούν τρανή απόδειξη της προσήλωσης των νέων στην ενεργό συμμετοχή τους στον διαγενεακό διάλογο και στην αλληλεγγύη, μεταξύ άλλων.

| 9. | Η προώθηση της διαγενεακής ισοτιμίας μέσω των πολιτικών για νεολαία (7) σε όλα τα επίπεδα έχει καίρια σημασία, ιδίως στις αγροτικές, απομακρυσμένες, περιφερειακές, λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές. Πολλές από αυτές τις κοινότητες αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις λόγω της συρρίκνωσης του ποσοστού των νεότερων γενεών σε διάφορα κράτη μέλη (8) και της «διαρροής εγκεφάλων». Για να εξασφαλιστεί η συνοχή είναι, επομένως, ζωτικής σημασίας να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη διαγενεακή ισοτιμία μέσω της διαμόρφωσης υποστηρικτικών πολιτικών για τη νεολαία (9). |
| --- | --- |

9.

Η προώθηση της διαγενεακής ισοτιμίας μέσω των πολιτικών για νεολαία (7) σε όλα τα επίπεδα έχει καίρια σημασία, ιδίως στις αγροτικές, απομακρυσμένες, περιφερειακές, λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές. Πολλές από αυτές τις κοινότητες αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις λόγω της συρρίκνωσης του ποσοστού των νεότερων γενεών σε διάφορα κράτη μέλη (8) και της «διαρροής εγκεφάλων». Για να εξασφαλιστεί η συνοχή είναι, επομένως, ζωτικής σημασίας να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη διαγενεακή ισοτιμία μέσω της διαμόρφωσης υποστηρικτικών πολιτικών για τη νεολαία (9).

| 10. | Κατά τη ενίσχυση της διαγενεακής διάστασης στις πολιτικές για τη νεολαία και στην παροχή εργασίας στον τομέα της νεολαίας, είναι αναγκαίο να εξασφαλίζεται η ισότητα των φύλων (10). Για τον σκοπό αυτό απαιτείται να καταβάλλονται προσπάθειες όχι μόνο από τις κυβερνήσεις, αλλά και από την κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων νέων, των στελεχών της νεολαίας, των εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, των μέσων ενημέρωσης και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

10.

Κατά τη ενίσχυση της διαγενεακής διάστασης στις πολιτικές για τη νεολαία και στην παροχή εργασίας στον τομέα της νεολαίας, είναι αναγκαίο να εξασφαλίζεται η ισότητα των φύλων (10). Για τον σκοπό αυτό απαιτείται να καταβάλλονται προσπάθειες όχι μόνο από τις κυβερνήσεις, αλλά και από την κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων νέων, των στελεχών της νεολαίας, των εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, των μέσων ενημέρωσης και του ιδιωτικού τομέα.

| 11. | Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία, που είναι ο μεγαλύτερος συμμετοχικός μηχανισμός για τη νεολαία στην ΕΕ, καθώς και το σύστημα συνδιαχείρισης του Συμβουλίου της Ευρώπης συνιστούν χώρους όπου ο διαγενεακός διάλογος γίνεται αντιληπτός ως διαδικασία που δίνει σε άτομα διαφορετικών ηλικιών περιθώριο για κοινό προβληματισμό και συμπαραγωγή. Κατά τη διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 11-13 Ιουλίου 2022, οι νέοι εξέφρασαν την άποψη ότι ο διαγενεακός διάλογος δεν πρέπει να αντικαταστήσει τον άμεσο διάλογο για τη νεολαία που διεξάγεται με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αλλά ότι πρέπει να πραγματοποιείται παράλληλα. |
| --- | --- |

11.

Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία, που είναι ο μεγαλύτερος συμμετοχικός μηχανισμός για τη νεολαία στην ΕΕ, καθώς και το σύστημα συνδιαχείρισης του Συμβουλίου της Ευρώπης συνιστούν χώρους όπου ο διαγενεακός διάλογος γίνεται αντιληπτός ως διαδικασία που δίνει σε άτομα διαφορετικών ηλικιών περιθώριο για κοινό προβληματισμό και συμπαραγωγή. Κατά τη διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 11-13 Ιουλίου 2022, οι νέοι εξέφρασαν την άποψη ότι ο διαγενεακός διάλογος δεν πρέπει να αντικαταστήσει τον άμεσο διάλογο για τη νεολαία που διεξάγεται με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αλλά ότι πρέπει να πραγματοποιείται παράλληλα.

ΕΚΤΙΜΟΥΝ ΟΤΙ:

| 12. | Είναι σημαντικό να προαχθεί ο διάλογος τόσο μεταξύ των νέων όσο και μεταξύ αυτών και των μεγαλύτερων γενεών. Τα οφέλη της συγκέντρωσης της πείρας και των ικανοτήτων των διαφόρων γενεών είναι σημαντικά και συμβάλλουν στην οικοδόμηση ειρηνικών και συνεκτικών κοινωνιών με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό, την ενσυναίσθηση, την αλληλεγγύη και την κατανόηση των αναγκών όλων των ηλικιακών ομάδων. |
| --- | --- |

12.

Είναι σημαντικό να προαχθεί ο διάλογος τόσο μεταξύ των νέων όσο και μεταξύ αυτών και των μεγαλύτερων γενεών. Τα οφέλη της συγκέντρωσης της πείρας και των ικανοτήτων των διαφόρων γενεών είναι σημαντικά και συμβάλλουν στην οικοδόμηση ειρηνικών και συνεκτικών κοινωνιών με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό, την ενσυναίσθηση, την αλληλεγγύη και την κατανόηση των αναγκών όλων των ηλικιακών ομάδων.

| 13. | Η συμμετοχή των νέων στον διαγενεακό διάλογο και σε διαγενεακά έργα αλληλεγγύης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων εθελοντισμού, τους επιτρέπει να αποκτήσουν εγκάρσιες ικανότητες και κοινωνικές δεξιότητες, τις οποίες μπορούν να εφαρμόσουν και σε άλλους τομείς της ζωής τους. Η ενεργός συμμετοχή διαφόρων γενεών στον διαγενεακό διάλογο συμβάλλει στην ανάπτυξη διαπροσωπικών δεξιοτήτων και αμοιβαίας προσαρμοστικότητας, καθώς και στην οικοδόμηση της ανθεκτικότητας και ευημερίας της κοινωνίας μέσω της κοινωνικής δραστηριοποίησης, της καλλιέργειας κοινωνικών επαφών και της πρόληψης της κοινωνικής απομόνωσης. |
| --- | --- |

13.

Η συμμετοχή των νέων στον διαγενεακό διάλογο και σε διαγενεακά έργα αλληλεγγύης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων εθελοντισμού, τους επιτρέπει να αποκτήσουν εγκάρσιες ικανότητες και κοινωνικές δεξιότητες, τις οποίες μπορούν να εφαρμόσουν και σε άλλους τομείς της ζωής τους. Η ενεργός συμμετοχή διαφόρων γενεών στον διαγενεακό διάλογο συμβάλλει στην ανάπτυξη διαπροσωπικών δεξιοτήτων και αμοιβαίας προσαρμοστικότητας, καθώς και στην οικοδόμηση της ανθεκτικότητας και ευημερίας της κοινωνίας μέσω της κοινωνικής δραστηριοποίησης, της καλλιέργειας κοινωνικών επαφών και της πρόληψης της κοινωνικής απομόνωσης.

| 14. | Η προώθηση της διαγενεακής ισοτιμίας μέσω μιας ολιστικής και μακρόπνοης προσέγγισης για την ανάπτυξη πολιτικών για τη νεολαία συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, υποστηριζόμενοι από ερευνητές, εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας, οργανώσεις νέων, άλλους επαγγελματίες (11) και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, θα πρέπει να επιδείξουν ισχυρή πολιτική δέσμευση προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις ανισότητες τόσο εντός όσο και μεταξύ των διαφόρων γενεών, καθώς και τις διαγενεακές προκλήσεις. Θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε υφιστάμενα εθνικά ή ευρωπαϊκά δεδομένα και στοιχεία κατά ηλικία, τα οποία να αποτυπώνουν τις ανισότητες μεταξύ νέων με διαφορετικό υπόβαθρο και συνθήκες διαβίωσης και μεταξύ ηλικιακών ομάδων. |
| --- | --- |

14.

Η προώθηση της διαγενεακής ισοτιμίας μέσω μιας ολιστικής και μακρόπνοης προσέγγισης για την ανάπτυξη πολιτικών για τη νεολαία συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, υποστηριζόμενοι από ερευνητές, εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας, οργανώσεις νέων, άλλους επαγγελματίες (11) και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, θα πρέπει να επιδείξουν ισχυρή πολιτική δέσμευση προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις ανισότητες τόσο εντός όσο και μεταξύ των διαφόρων γενεών, καθώς και τις διαγενεακές προκλήσεις. Θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε υφιστάμενα εθνικά ή ευρωπαϊκά δεδομένα και στοιχεία κατά ηλικία, τα οποία να αποτυπώνουν τις ανισότητες μεταξύ νέων με διαφορετικό υπόβαθρο και συνθήκες διαβίωσης και μεταξύ ηλικιακών ομάδων.

| 15. | Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οργανώσεις νέων, περιλαμβανομένων των τοπικών συμβουλίων νεολαίας, των νέων, εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, των στελεχών της νεολαίας, των εκπαιδευτικών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων, θα πρέπει να εξετάζουν, κατά περίπτωση, πρόσθετα μέτρα και καινοτόμες προσεγγίσεις που μπορούν να φέρουν τους νέους κοντά με άλλες ηλικιακές ομάδες στο πλαίσιο διαδικασιών λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

15.

Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οργανώσεις νέων, περιλαμβανομένων των τοπικών συμβουλίων νεολαίας, των νέων, εργαζομένων στον τομέα της νεολαίας, των στελεχών της νεολαίας, των εκπαιδευτικών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων, θα πρέπει να εξετάζουν, κατά περίπτωση, πρόσθετα μέτρα και καινοτόμες προσεγγίσεις που μπορούν να φέρουν τους νέους κοντά με άλλες ηλικιακές ομάδες στο πλαίσιο διαδικασιών λήψης αποφάσεων.

| 16. | Η ανομοιογένεια των γενεών, όσον αφορά τα διαφορετικά ατομικά και ομαδικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των πνευματικών και σωματικών ικανοτήτων, των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών και των ταυτοτήτων τους, πρέπει να γίνεται σεβαστή, ώστε όλες οι γενιές να έχουν ίσες ευκαιρίες για πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή σε διαγενεακό διάλογο σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν την προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή. |
| --- | --- |

16.

Η ανομοιογένεια των γενεών, όσον αφορά τα διαφορετικά ατομικά και ομαδικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των πνευματικών και σωματικών ικανοτήτων, των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών και των ταυτοτήτων τους, πρέπει να γίνεται σεβαστή, ώστε όλες οι γενιές να έχουν ίσες ευκαιρίες για πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή σε διαγενεακό διάλογο σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν την προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή.

| 17. | Είναι σημαντικό να υποστηριχθεί η προώθηση και εφαρμογή της διαγενεακής διάστασης στο έργο όσων εργάζονται επ’ αμοιβή ή εθελοντικά στον τομέα της νεολαίας. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση όσων εργάζονται επ’ αμοιβή ή εθελοντικά στον τομέα της νεολαίας όσον αφορά τη διαγενεακή διάσταση θα πρέπει να προσαρμοστούν, κατά περίπτωση, ώστε να προωθούν τη διαγενεακή αλληλεγγύη και την ισοτιμία στην παροχή εργασίας στον τομέα της νεολαίας και στις δραστηριότητες εθελοντισμού. |
| --- | --- |

17.

Είναι σημαντικό να υποστηριχθεί η προώθηση και εφαρμογή της διαγενεακής διάστασης στο έργο όσων εργάζονται επ’ αμοιβή ή εθελοντικά στον τομέα της νεολαίας. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση όσων εργάζονται επ’ αμοιβή ή εθελοντικά στον τομέα της νεολαίας όσον αφορά τη διαγενεακή διάσταση θα πρέπει να προσαρμοστούν, κατά περίπτωση, ώστε να προωθούν τη διαγενεακή αλληλεγγύη και την ισοτιμία στην παροχή εργασίας στον τομέα της νεολαίας και στις δραστηριότητες εθελοντισμού.

| 18. | Θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα για συμμετοχή ερευνητών στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών μέτρων για την προώθηση της διαγενεακής αλληλεγγύης και δικαιοσύνης, για παράδειγμα μέσω της παροχής δεικτών διαγενεακής ισοτιμίας ή μέσω περιοδικών ερευνητικών δημοσιεύσεων που εξετάζουν τη διαγενεακή ισοτιμία. |
| --- | --- |

18.

Θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα για συμμετοχή ερευνητών στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών μέτρων για την προώθηση της διαγενεακής αλληλεγγύης και δικαιοσύνης, για παράδειγμα μέσω της παροχής δεικτών διαγενεακής ισοτιμίας ή μέσω περιοδικών ερευνητικών δημοσιεύσεων που εξετάζουν τη διαγενεακή ισοτιμία.

| 19. | Καινοτόμες πρωτοβουλίες διαγενεακού διαλόγου για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων μπορούν λειτουργήσουν ενθαρρυντικά προς τους νέους Ευρωπαίους, ώστε να υποστηρίξουν τη συμμετοχή των συνομηλίκων τους και της τρίτης ηλικίας στην ψηφιακή μετάβαση. Οι πρωτοβουλίες αυτές, που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των κοινοτήτων όσον αφορά την ενίσχυση των δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού τους, μπορούν να απαλύνουν τη μοναξιά των μελών της κοινότητας, να συμβάλουν στην ευημερία τους, να ενισχύσουν την κοινωνική τους ένταξη και, ως εκ τούτου, να συμβάλουν στην οικοδόμηση συνεκτικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

19.

Καινοτόμες πρωτοβουλίες διαγενεακού διαλόγου για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων μπορούν λειτουργήσουν ενθαρρυντικά προς τους νέους Ευρωπαίους, ώστε να υποστηρίξουν τη συμμετοχή των συνομηλίκων τους και της τρίτης ηλικίας στην ψηφιακή μετάβαση. Οι πρωτοβουλίες αυτές, που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των κοινοτήτων όσον αφορά την ενίσχυση των δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού τους, μπορούν να απαλύνουν τη μοναξιά των μελών της κοινότητας, να συμβάλουν στην ευημερία τους, να ενισχύσουν την κοινωνική τους ένταξη και, ως εκ τούτου, να συμβάλουν στην οικοδόμηση συνεκτικών κοινοτήτων.

| 20. | Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αναφέρεται στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, και η ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής της διάστασης, συνεπάγονται την ενεργό συμμετοχή των πολιτών όλων των ηλικιών στην οικοδόμηση ασφαλών, πολυδεκτικών και συνεκτικών κοινοτήτων. Η αναγνώριση από την κοινωνία των διαφορετικών αναγκών και ευθυνών που έχουν οι διάφορες ηλικιακές ομάδες μπορεί να ενισχυθεί μέσω εκδηλώσεων και εθελοντικών δραστηριοτήτων που φέρνουν σε επαφή εκπροσώπους διαφόρων ηλικιακών ομάδων, ώστε να δοθεί στις νεότερες και στις μεγαλύτερες γενιές η ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν και να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με θέματα σχετικά με τη βιώσιμη Ευρώπη. |
| --- | --- |

20.

Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αναφέρεται στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, και η ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής της διάστασης, συνεπάγονται την ενεργό συμμετοχή των πολιτών όλων των ηλικιών στην οικοδόμηση ασφαλών, πολυδεκτικών και συνεκτικών κοινοτήτων. Η αναγνώριση από την κοινωνία των διαφορετικών αναγκών και ευθυνών που έχουν οι διάφορες ηλικιακές ομάδες μπορεί να ενισχυθεί μέσω εκδηλώσεων και εθελοντικών δραστηριοτήτων που φέρνουν σε επαφή εκπροσώπους διαφόρων ηλικιακών ομάδων, ώστε να δοθεί στις νεότερες και στις μεγαλύτερες γενιές η ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν και να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με θέματα σχετικά με τη βιώσιμη Ευρώπη.

| 21. | Η κατανόηση της διαφορετικότητας των γενεών είναι καίρια για την οικοδόμηση ικανοτήτων όσον αφορά την ανάπτυξη υγιών διαγενεακών σχέσεων και κοινωνικής συνοχής. Προκειμένου να προωθηθεί ο διάλογος μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων γενεών, θα πρέπει να δίνεται και στα παιδιά η δυνατότητα συμμετοχής σε διαγενεακό διάλογο, έτσι ώστε να βιώνουν από νεαρή ηλικία την κοινή εμπειρία του εποικοδομητικού διαλόγου, καλλιεργώντας παράλληλα τον αμοιβαίο σεβασμό και την ενσυναίσθηση. |
| --- | --- |

21.

Η κατανόηση της διαφορετικότητας των γενεών είναι καίρια για την οικοδόμηση ικανοτήτων όσον αφορά την ανάπτυξη υγιών διαγενεακών σχέσεων και κοινωνικής συνοχής. Προκειμένου να προωθηθεί ο διάλογος μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων γενεών, θα πρέπει να δίνεται και στα παιδιά η δυνατότητα συμμετοχής σε διαγενεακό διάλογο, έτσι ώστε να βιώνουν από νεαρή ηλικία την κοινή εμπειρία του εποικοδομητικού διαλόγου, καλλιεργώντας παράλληλα τον αμοιβαίο σεβασμό και την ενσυναίσθηση.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΑ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΑ:

| 22. | Να ευαισθητοποιήσουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σχετικά με ζητήματα διαγενεακής ισοτιμίας και να τους παράσχουν τα στοιχεία, τις πληροφορίες, τα δεδομένα και τους άλλους σχετικούς πόρους που απαιτούνται για να ενισχυθεί η διηλικιακή ισότητα στη χάραξη πολιτικής. |
| --- | --- |

22.

Να ευαισθητοποιήσουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σχετικά με ζητήματα διαγενεακής ισοτιμίας και να τους παράσχουν τα στοιχεία, τις πληροφορίες, τα δεδομένα και τους άλλους σχετικούς πόρους που απαιτούνται για να ενισχυθεί η διηλικιακή ισότητα στη χάραξη πολιτικής.

| 23. | Να εξετάσουν τη δυνατότητα να συμπεριλάβουν στις στρατηγικές και τις πολιτικές για τη νεολαία, όπου ενδείκνυται, στόχους και μέτρα που να αποτυπώνουν τη διαγενεακή διάσταση. Οι εν λόγω στόχοι και τα μέτρα θα πρέπει να αναπτυχθούν με βάση γνώσεις, στοιχεία και ορθές πρακτικές, και κατόπιν διαβούλευσης με πολύμορφες ομάδες νέων, τις οργανώσεις εκπροσώπησής τους και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε τα αποτελέσματα πολιτικής που θα επιτευχθούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και να μην εισάγουν διακρίσεις. |
| --- | --- |

23.

Να εξετάσουν τη δυνατότητα να συμπεριλάβουν στις στρατηγικές και τις πολιτικές για τη νεολαία, όπου ενδείκνυται, στόχους και μέτρα που να αποτυπώνουν τη διαγενεακή διάσταση. Οι εν λόγω στόχοι και τα μέτρα θα πρέπει να αναπτυχθούν με βάση γνώσεις, στοιχεία και ορθές πρακτικές, και κατόπιν διαβούλευσης με πολύμορφες ομάδες νέων, τις οργανώσεις εκπροσώπησής τους και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, ώστε τα αποτελέσματα πολιτικής που θα επιτευχθούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και να μην εισάγουν διακρίσεις.

| 24. | Να προωθήσουν και να υποστηρίξουν —σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις νέων, τα συμβούλια νεολαίας και τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές και κοινότητες— τις διαβουλεύσεις με τους νέους και την ενεργό και ουσιαστική συμμετοχή τους στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της διαγενεακής διάστασης όλων των πολιτικών για τη νεολαία. |
| --- | --- |

24.

Να προωθήσουν και να υποστηρίξουν —σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις νέων, τα συμβούλια νεολαίας και τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές και κοινότητες— τις διαβουλεύσεις με τους νέους και την ενεργό και ουσιαστική συμμετοχή τους στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της διαγενεακής διάστασης όλων των πολιτικών για τη νεολαία.

| 25. | Να υποστηρίξουν τη δημιουργία ευκαιριών και προσβάσιμων χώρων όπου οι νέοι να μπορούν να συμμετέχουν σε ουσιαστικό διαγενεακό διάλογο στο πλαίσιο των δημόσιων διαδικασιών λήψης αποφάσεων σε όλους τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν τη ζωή και την ευημερία τους, με την εφαρμογή στοχευμένων μέτρων που να επιτρέπουν τη συμμετοχή, ιδίως, νέων που στερούνται ευκαιριών και υποεκπροσωπούμενων ομάδων νέων. |
| --- | --- |

25.

Να υποστηρίξουν τη δημιουργία ευκαιριών και προσβάσιμων χώρων όπου οι νέοι να μπορούν να συμμετέχουν σε ουσιαστικό διαγενεακό διάλογο στο πλαίσιο των δημόσιων διαδικασιών λήψης αποφάσεων σε όλους τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν τη ζωή και την ευημερία τους, με την εφαρμογή στοχευμένων μέτρων που να επιτρέπουν τη συμμετοχή, ιδίως, νέων που στερούνται ευκαιριών και υποεκπροσωπούμενων ομάδων νέων.

| 26. | Να αναζητήσουν τρόπους για να δημιουργήσουν χώρους όπου θα μπορούσαν να έρθουν σε επαφή υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ερευνητές, εργαζόμενοι στον τομέα της νεολαίας και νέοι άνθρωποι, με σκοπό την ανάπτυξη εργαλείων διαγενεακού διαλόγου, όπως δέσμες εργαλείων διαγενεακού διαλόγου, και να διευκολύνουν την ισότιμη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το πώς οι ευκαιρίες διαγενεακού διαλόγου μπορούν να συμβάλουν ώστε να ακουστεί η φωνή των νέων. |
| --- | --- |

26.

Να αναζητήσουν τρόπους για να δημιουργήσουν χώρους όπου θα μπορούσαν να έρθουν σε επαφή υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ερευνητές, εργαζόμενοι στον τομέα της νεολαίας και νέοι άνθρωποι, με σκοπό την ανάπτυξη εργαλείων διαγενεακού διαλόγου, όπως δέσμες εργαλείων διαγενεακού διαλόγου, και να διευκολύνουν την ισότιμη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το πώς οι ευκαιρίες διαγενεακού διαλόγου μπορούν να συμβάλουν ώστε να ακουστεί η φωνή των νέων.

| 27. | Να στηρίξουν την εκπόνηση και εφαρμογή στρατηγικών οικοδόμησης ικανοτήτων για τους νέους και τις οργανώσεις τους, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που προσφέρουν το πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και το πρόγραμμα Erasmus +, τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη του εθελοντισμού σε επίπεδο κοινότητας, δημιουργώντας εταιρικές σχέσεις που αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία ολόκληρης της κοινότητας και τις ανάγκες των διαφόρων γενεών. |
| --- | --- |

27.

Να στηρίξουν την εκπόνηση και εφαρμογή στρατηγικών οικοδόμησης ικανοτήτων για τους νέους και τις οργανώσεις τους, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που προσφέρουν το πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και το πρόγραμμα Erasmus +, τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη του εθελοντισμού σε επίπεδο κοινότητας, δημιουργώντας εταιρικές σχέσεις που αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία ολόκληρης της κοινότητας και τις ανάγκες των διαφόρων γενεών.

| 28. | Να εξετάσουν ποιες δυνατότητες υπάρχουν ώστε τα υφιστάμενα βασιζόμενα στις ικανότητες πλαίσια (12) τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, μάθησης και κατάρτισης όσον αφορά την εργασία στον τομέα της νεολαίας να συμβάλουν ώστε να αποτυπώνεται στις εν λόγω δραστηριότητες η διαγενεακή διάσταση. |
| --- | --- |

28.

Να εξετάσουν ποιες δυνατότητες υπάρχουν ώστε τα υφιστάμενα βασιζόμενα στις ικανότητες πλαίσια (12) τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, μάθησης και κατάρτισης όσον αφορά την εργασία στον τομέα της νεολαίας να συμβάλουν ώστε να αποτυπώνεται στις εν λόγω δραστηριότητες η διαγενεακή διάσταση.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ, ΤΗΡΟΥΜΕΝΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ:

| 29. | Να εξετάσουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσουν υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, δέσμες εργαλείων (13) και μηχανισμούς, όπως οι ομάδες πολιτών (14), για να υποστηρίξουν την ενσωμάτωση της διάστασης της νεολαίας στις τομεακές πολιτικές ενισχύοντας έτσι τη συνοχή των πολιτικών, ώστε οι πολιτικές και υπηρεσίες που εκπονούνται να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των νέων. |
| --- | --- |

29.

Να εξετάσουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσουν υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, δέσμες εργαλείων (13) και μηχανισμούς, όπως οι ομάδες πολιτών (14), για να υποστηρίξουν την ενσωμάτωση της διάστασης της νεολαίας στις τομεακές πολιτικές ενισχύοντας έτσι τη συνοχή των πολιτικών, ώστε οι πολιτικές και υπηρεσίες που εκπονούνται να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των νέων.

| 30. | Να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν υφιστάμενους συμμετοχικούς μηχανισμούς και πλατφόρμες, όπως οι συνεδριάσεις προσομοίωσης των κοινοβουλίων νέων και ο πολιτικός διάλογος με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να προωθήσουν σε όλα τα επίπεδα τον διαγενεακό διάλογο μεταξύ νέων ανθρώπων και ενδιαφερόμενων μερών που έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις. |
| --- | --- |

30.

Να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν υφιστάμενους συμμετοχικούς μηχανισμούς και πλατφόρμες, όπως οι συνεδριάσεις προσομοίωσης των κοινοβουλίων νέων και ο πολιτικός διάλογος με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να προωθήσουν σε όλα τα επίπεδα τον διαγενεακό διάλογο μεταξύ νέων ανθρώπων και ενδιαφερόμενων μερών που έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις.

| 31. | Να χρησιμοποιούν υφιστάμενα δίκτυα και εργαλεία, όπως το Eurodesk και η Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας, για να προωθούν φιλικές προς τον χρήστη πληροφορίες για διάφορες δυνατότητες που προσφέρει η ΕΕ για την ανάπτυξη και την υλοποίηση έργων και πρωτοβουλιών που υποστηρίζουν τον διαγενεακό διάλογο, τη διαγενεακή αλληλεγγύη και τη διαγενεακή ισοτιμία. |
| --- | --- |

31.

Να χρησιμοποιούν υφιστάμενα δίκτυα και εργαλεία, όπως το Eurodesk και η Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας, για να προωθούν φιλικές προς τον χρήστη πληροφορίες για διάφορες δυνατότητες που προσφέρει η ΕΕ για την ανάπτυξη και την υλοποίηση έργων και πρωτοβουλιών που υποστηρίζουν τον διαγενεακό διάλογο, τη διαγενεακή αλληλεγγύη και τη διαγενεακή ισοτιμία.

| 32. | Να διευκολύνουν την ανταλλαγή ορθών πρακτικών σχετικά με την κοινή συμμετοχή νέων και μεγαλύτερης ηλικίας πολιτών σε δραστηριότητες αλληλεγγύης, καθώς και τον κοινοτικό σχεδιασμό —όπως αναπτύσσεται στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το Erasmus + και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης— και τη διά βίου μάθηση μέσω υφιστάμενων εργαλείων και πλατφορμών της ΕΕ, προκειμένου να τονωθεί η κοινωνική συνοχή στις τοπικές κοινότητες. |
| --- | --- |

32.

Να διευκολύνουν την ανταλλαγή ορθών πρακτικών σχετικά με την κοινή συμμετοχή νέων και μεγαλύτερης ηλικίας πολιτών σε δραστηριότητες αλληλεγγύης, καθώς και τον κοινοτικό σχεδιασμό —όπως αναπτύσσεται στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το Erasmus + και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης— και τη διά βίου μάθηση μέσω υφιστάμενων εργαλείων και πλατφορμών της ΕΕ, προκειμένου να τονωθεί η κοινωνική συνοχή στις τοπικές κοινότητες.

| 33. | Να διοργανώσουν δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης, όπως σεμινάρια, δραστηριότητες αλληλοδιδαχής μεταξύ ομοτίμων ή άλλες σχετικές μορφές συνεργασίας ανάμεσα σε ενδιαφερόμενους από διάφορους τομείς πολιτικής, νέους και οργανώσεις νέων με αντικείμενο την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου, της διαγενεακής αλληλεγγύης και της διαγενεακής ισοτιμίας. |
| --- | --- |

33.

Να διοργανώσουν δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης, όπως σεμινάρια, δραστηριότητες αλληλοδιδαχής μεταξύ ομοτίμων ή άλλες σχετικές μορφές συνεργασίας ανάμεσα σε ενδιαφερόμενους από διάφορους τομείς πολιτικής, νέους και οργανώσεις νέων με αντικείμενο την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου, της διαγενεακής αλληλεγγύης και της διαγενεακής ισοτιμίας.

| 34. | Στο πλαίσιο του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου και των υφιστάμενων προγραμμάτων, να υποστηρίξουν και, όπου είναι δυνατόν, να εξετάσουν τη δημιουργία χώρων και πρωτοβουλιών για τους νέους. Με σκοπό την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, να δώσουν στους νέους τη δυνατότητα να αναπτυχθούν και να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που προάγουν τον διαγενεακό διάλογο. |
| --- | --- |

34.

Στο πλαίσιο του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου και των υφιστάμενων προγραμμάτων, να υποστηρίξουν και, όπου είναι δυνατόν, να εξετάσουν τη δημιουργία χώρων και πρωτοβουλιών για τους νέους. Με σκοπό την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, να δώσουν στους νέους τη δυνατότητα να αναπτυχθούν και να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που προάγουν τον διαγενεακό διάλογο.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ:

| 35. | Να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ της πολιτικής για τη νεολαία και άλλων πολιτικών και προγραμμάτων που σχετίζονται με τους νέους, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, καθώς και οι ευρωπαϊκοί στόχοι για τη νεολαία αριθ. 3 («Κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς»), και αριθ. 4 («Πληροφορίες και εποικοδομητικός διάλογος»), δεδομένου ότι οι επιμέρους στόχοι του τελευταίου περιλαμβάνουν τον διάλογο και την κοινωνική συνοχή, καθώς και τη συμμετοχή σε ειρηνικό διάλογο, βασιζόμενο στον σεβασμό. |
| --- | --- |

35.

Να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ της πολιτικής για τη νεολαία και άλλων πολιτικών και προγραμμάτων που σχετίζονται με τους νέους, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, καθώς και οι ευρωπαϊκοί στόχοι για τη νεολαία αριθ. 3 («Κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς»), και αριθ. 4 («Πληροφορίες και εποικοδομητικός διάλογος»), δεδομένου ότι οι επιμέρους στόχοι του τελευταίου περιλαμβάνουν τον διάλογο και την κοινωνική συνοχή, καθώς και τη συμμετοχή σε ειρηνικό διάλογο, βασιζόμενο στον σεβασμό.

| 36. | Να τονίσει τον ρόλο του συντονιστή της ΕΕ για τη νεολαία στον τομέα της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ανάγκη να συνεκτιμώνται τα διαγενεακά ζητήματα σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής. |
| --- | --- |

36.

Να τονίσει τον ρόλο του συντονιστή της ΕΕ για τη νεολαία στον τομέα της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ανάγκη να συνεκτιμώνται τα διαγενεακά ζητήματα σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής.

| 37. | Να διευκολύνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών ανάμεσα στα κράτη μέλη σχετικά με την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου και της διαγενεακής αλληλεγγύης μέσω της χρήσης της Ευρωπαϊκής Δικτυακής Πύλης της Νεολαίας, της πλατφόρμας Youth Wiki, καθώς και προγραμμάτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ όπως το Erasmus +, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, η Δημιουργική Ευρώπη και το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους. |
| --- | --- |

37.

Να διευκολύνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών ανάμεσα στα κράτη μέλη σχετικά με την προαγωγή του διαγενεακού διαλόγου και της διαγενεακής αλληλεγγύης μέσω της χρήσης της Ευρωπαϊκής Δικτυακής Πύλης της Νεολαίας, της πλατφόρμας Youth Wiki, καθώς και προγραμμάτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ όπως το Erasmus +, το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, η Δημιουργική Ευρώπη και το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους.

ΚΑΛΟΥΝ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΕ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ:

| 38. | Να προωθήσουν την ευρωπαϊκή ημέρα Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών, η οποία εορτάζεται από το 2009 στις 29 Απριλίου κάθε χρόνο και αποτελεί μια καλή αφορμή για να ανανεώνει η Ένωση τη δέσμευσή της για ενίσχυση της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μεταξύ των γενεών με στόχο την προαγωγή μιας δίκαιης και βιώσιμης κοινωνίας (15).. |
| --- | --- |

38.

Να προωθήσουν την ευρωπαϊκή ημέρα Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών, η οποία εορτάζεται από το 2009 στις 29 Απριλίου κάθε χρόνο και αποτελεί μια καλή αφορμή για να ανανεώνει η Ένωση τη δέσμευσή της για ενίσχυση της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μεταξύ των γενεών με στόχο την προαγωγή μιας δίκαιης και βιώσιμης κοινωνίας (15)..

| 39. | Να ενθαρρύνουν τον διαγενεακό διάλογο προκειμένου να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις λόγω ηλικίας και τον ηλικιακό ρατσισμό, φέρνοντας σε επαφή διάφορες ηλικιακές ομάδες και παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να γνωριστούν καλύτερα, καθώς και να αλληλοδιδάσκονται και να συνεργάζονται στην καθημερινή τους ζωή. |
| --- | --- |

39.

Να ενθαρρύνουν τον διαγενεακό διάλογο προκειμένου να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις λόγω ηλικίας και τον ηλικιακό ρατσισμό, φέρνοντας σε επαφή διάφορες ηλικιακές ομάδες και παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να γνωριστούν καλύτερα, καθώς και να αλληλοδιδάσκονται και να συνεργάζονται στην καθημερινή τους ζωή.

| 40. | Να καταβάλουν κοινές προσπάθειες για να υλοποιήσουν τον ευρωπαϊκό στόχο για τη νεολαία αριθ. 4, μέσω της συμμετοχής διαφορετικών γενεών σε κοινές δραστηριότητες, οι οποίες να αποσκοπούν στη συμπερίληψη των τοπικών κοινοτήτων στην καταπολέμηση στοχευμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης και προπαγάνδας. Κατά περίπτωση, πρέπει να υποβληθούν σε αξιολόγηση προγράμματα γραμματισμού στον τομέα των μέσων επικοινωνίας που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας απέναντι σε στοχευμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης και εσφαλμένης πληροφόρησης, καθώς και να εξεταστεί η επέκτασή τους τόσο στην τυπική εκπαίδευση όσο και σε μη τυπικά περιβάλλοντα μάθησης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο εκστρατειών παραπληροφόρησης και εσφαλμένης πληροφόρησης σε καταστάσεις κρίσης, όπως συνέβη στην περίπτωση της πανδημίας COVID-19 και στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας το 2022. |
| --- | --- |

40.

Να καταβάλουν κοινές προσπάθειες για να υλοποιήσουν τον ευρωπαϊκό στόχο για τη νεολαία αριθ. 4, μέσω της συμμετοχής διαφορετικών γενεών σε κοινές δραστηριότητες, οι οποίες να αποσκοπούν στη συμπερίληψη των τοπικών κοινοτήτων στην καταπολέμηση στοχευμένων εκστρατειών παραπληροφόρησης και προπαγάνδας. Κατά περίπτωση, πρέπει να υποβληθούν σε αξιολόγηση προγράμματα γραμματισμού στον τομέα των μέσων επικοινωνίας που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας απέναντι σε στοχευμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης και εσφαλμένης πληροφόρησης, καθώς και να εξεταστεί η επέκτασή τους τόσο στην τυπική εκπαίδευση όσο και σε μη τυπικά περιβάλλοντα μάθησης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο εκστρατειών παραπληροφόρησης και εσφαλμένης πληροφόρησης σε καταστάσεις κρίσης, όπως συνέβη στην περίπτωση της πανδημίας COVID-19 και στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας το 2022.

---

(1)  Για τους σκοπούς των παρόντων συμπερασμάτων του Συμβουλίου, ως “διάλογος” νοείται ο “διαγενεακός διάλογος”.

(2)  Απόφαση (ΕΕ) 2021/2316 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022), ΕΕ L 462 της 28.12.2021, σ. 1.

(3)  Ως εμπειρογνωμοσύνη της νεολαίας νοείται η γνώση των νέων όσον αφορά το τι έχουν δει να αποδίδει και να λειτουργεί καλά.

(4)  Απαντήσεις των κρατών μελών σε περιοδικά επικαιροποιούμενα ερωτηματολόγια σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη στον τομέα της εκπαίδευσης και της νεολαίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 υπό τις Προεδρίες της Κροατίας, της Γερμανίας, της Πορτογαλίας και της Σλοβενίας.

(5)  Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με τη γήρανση: Προώθηση της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας μεταξύ των γενεών COM(2021) 50 final, ΕΕ C 50, της 27.1.2021, σ. 21.

(6)  EURACTIV, ειδική έκθεση, Golden years: Opportunities for Europe’s ageing population, (Τα χρυσά χρόνια: Ευκαιρίες για τον γηράσκοντα πληθυσμό της Ευρώπης), 22 Ιουνίου 2022, με παραπομπή στην έκθεση της εταιρίας Edwards Lifesciences με τίτλο « Unifying Generations: Building the Pathway to Intergenerational Solidarity» (Ενοποίηση των γενεών: Ανοίγοντας τον δρόμο για τη διαγενεακή αλληλεγγύη), 21 Ιουνίου 2022.

(7)  Ως πολιτικές για τη νεολαία νοούνται οι πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή των νέων, οι οποίες έχουν ως βασική συνιστώσα τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των νέων και των ευκαιριών που τους προσφέρονται, καθώς και τη στήριξη των ίσων δυνατοτήτων συμμετοχής τους στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή.

(8)  Ενημερωτικό σημείωμα πολιτικής της ΟΕΕ/ΗΕ για τη γήρανση αριθ. 18, Μάρτιος 2017.

(9)  Οι υποστηρικτικές πολιτικές για τη νεολαία βασίζονται στην αξιολόγηση των αναγκών των νέων και καλύπτουν διάφορες πτυχές των δημόσιων πολιτικών οι οποίες δεν καλύπτονται από γενικότερα έγγραφα πολιτικής, όπως η ευεξία, η ψυχική υγεία, η στέγαση, η πρόσβαση σε υποδομές ή υπηρεσίες κ.λπ.).

(10)  Η στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025 παρέχει ένα πλαίσιο για τις εργασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της ισότητας των φύλων και καθορίζει τους στόχους πολιτικής και τις βασικές δράσεις για την περίοδο 2020-2025. Ανακοίνωση της Επιτροπής, COM(2020) 152 final.

(11)  Για τους σκοπούς των παρόντων συμπερασμάτων του Συμβουλίου, ως «άλλος επαγγελματίας» νοείται πρόσωπο, το οποίο θεωρείται συνήθως — ανάλογα με το εθνικό πλαίσιο — μέντορας, εκπαιδευτικός, ακαδημαϊκός, δάσκαλος ή εκπαιδευτής, ο οποίος παρέχει εκπαίδευση ή κατάρτιση σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, εθελοντές και μη εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας με στόχο να τους βοηθήσουν να αποκτήσουν τις δεξιότητες που χρειάζονται για τη θέση ή τις δραστηριότητές τους.

(12)  Συμβούλιο της Ευρώπης, Recommendation CM/Rec(2017)4 of the Committee of Ministers to member States on youth work (Σύσταση CM/Rec(2017)4 της Επιτροπής υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με την εργασία στον τομέα της νεολαίας).

(13)  ΟΟΣΑ (2020), Governance for Youth, Trust and Intergenerational Justice: Fit for All Generations? (Διακυβέρνηση για τη νεολαία, εμπιστοσύνη και διαγενεακή δικαιοσύνη: Ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των γενεών;), Ανασκοπήσεις του ΟΟΣΑ σχετικά με τη δημόσια διακυβέρνηση, Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, ή ΟΗΕ, Στρατηγική για τη νεολαία – Νεολαία 2030: Εργαζόμαστε με τη νεολαία για την νεολαία.

(14)  COM(2022) 404 final: Οι ομάδες πολιτών επιτρέπουν στους πολίτες να εξετάζουν από κοινού θέματα που τους αφορούν. Για παράδειγμα, οι ομάδες ευρωπαίων πολιτών συνιστούσαν βασικό στοιχείο της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. Όπως συνέβη και στη Διάσκεψη αυτή, οι συμμετέχοντες πρέπει να επιλέγονται τυχαία. Ωστόσο, πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία και τη δημογραφική σύσταση της Ευρώπης. Οι νέοι θα πρέπει να αποτελούν το ένα τρίτο των συμμετεχόντων. Κατά περίπτωση, θα ενσωματώνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων μια «έκθεση πολιτών», στην οποία θα συνοψίζονται τα αποτελέσματα αυτών των συμμετοχικών και διαβουλευτικών διαδικασιών. Όταν όλοι οι συμμετέχοντες είναι νέοι, η διαδικασία θα αποκαλείται «αξιολόγηση του αντικτύπου από τη σκοπιά της νεολαίας». Η πρώτη από αυτές τις καινούριες ομάδες πολιτών θα δρομολογηθεί στο πλαίσιο της ομιλίας για την κατάσταση της Ένωσης το 2022.

(15)  Απόφαση αριθ. 940/2011/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Σεπτεμβρίου 2011 σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012) ΕΕ L 246/5 της 23.9.2011.

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

α)   ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Κατά την έγκριση των παρόντων συμπερασμάτων, το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντες στο πλαίσιο του Συμβουλίου, έλαβαν υπόψη τα ακόλουθα έγγραφα:

| — | Σύσταση του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2022 σχετικά με την κινητικότητα των νέων εθελοντών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ C 157 της 11.4.2022, σ. 1. |
| --- | --- |

—

Σύσταση του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2022 σχετικά με την κινητικότητα των νέων εθελοντών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ C 157 της 11.4.2022, σ. 1.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου — Ενίσχυση της δέσμευσης των νέων, ως παραγόντων αλλαγής, υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, ΕΕ C 159 της 12.4.2022, σ. 9. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου — Ενίσχυση της δέσμευσης των νέων, ως παραγόντων αλλαγής, υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, ΕΕ C 159 της 12.4.2022, σ. 9.

| — | Απόφαση (ΕΕ) 2021/2316 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022), ΕΕ L 462 της 28.12.2021, σ. 1. |
| --- | --- |

—

Απόφαση (ΕΕ) 2021/2316 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας (2022), ΕΕ L 462 της 28.12.2021, σ. 1.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με τη διαφύλαξη και τη δημιουργία χώρων της κοινωνίας των πολιτών για τους νέους προκειμένου να διευκολύνουν την ουσιαστική συμμετοχή των νέων, ΕΕ C 501I της 13.12.2021, σ. 19. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με τη διαφύλαξη και τη δημιουργία χώρων της κοινωνίας των πολιτών για τους νέους προκειμένου να διευκολύνουν την ουσιαστική συμμετοχή των νέων, ΕΕ C 501I της 13.12.2021, σ. 19.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, με θέμα την ενίσχυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης κατά την προώθηση της συμμετοχής των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ΕΕ C 241 της 21.6.2021, σ. 3. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, με θέμα την ενίσχυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης κατά την προώθηση της συμμετοχής των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ΕΕ C 241 της 21.6.2021, σ. 3.

| — | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινη Βίβλος για τη γήρανση: Προώθηση της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας μεταξύ των γενεών, COM(2021) 50 final. |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινη Βίβλος για τη γήρανση: Προώθηση της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας μεταξύ των γενεών, COM(2021) 50 final.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ενσωμάτωση της διάστασης της γήρανσης στις δημόσιες πολιτικές, ST 6976/21. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ενσωμάτωση της διάστασης της γήρανσης στις δημόσιες πολιτικές, ST 6976/21.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης και της δημοκρατικής συμμετοχής των νέων στην Ευρώπη, ΕΕ C 415 της 1.12.2020, σ. 16. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης και της δημοκρατικής συμμετοχής των νέων στην Ευρώπη, ΕΕ C 415 της 1.12.2020, σ. 16.

| — | Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με περισσότερες ευκαιρίες για νέους σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, ΕΕ C 193 της 9.6.2020, σ. 3. |
| --- | --- |

—

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με περισσότερες ευκαιρίες για νέους σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, ΕΕ C 193 της 9.6.2020, σ. 3.

| — | Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, για τη θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με την οργάνωση του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία – Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027, ΕΕ C 189 της 5.6.2019, σ. 1. |
| --- | --- |

—

Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, για τη θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με την οργάνωση του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία – Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027, ΕΕ C 189 της 5.6.2019, σ. 1.

| — | Ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας: Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027, ΕΕ C 456 της 18.12.2018, σ. 1. |
| --- | --- |

—

Ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας: Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027, ΕΕ C 456 της 18.12.2018, σ. 1.

| — | Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012), ΕΕ L 246 της 23.9.2011, σ. 5. |
| --- | --- |

—

Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012), ΕΕ L 246 της 23.9.2011, σ. 5.

| — | Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους — Αισθητική, βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα COM(2021) 573 final. |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους — Αισθητική, βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα COM(2021) 573 final.

| — | Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, COM(2021) 142 final. |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, COM(2021) 142 final.

| — | Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ενημερωτικό σημείωμα πολιτικής, Σεπτέμβριος 2021, Europe’s invisible divides: How covid-19 is polarising European politics (Τα αόρατα χάσματα της Ευρώπης: Πώς η COVID-19 προκαλεί πόλωση στην ευρωπαϊκή πολιτική). |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ενημερωτικό σημείωμα πολιτικής, Σεπτέμβριος 2021, Europe’s invisible divides: How covid-19 is polarising European politics (Τα αόρατα χάσματα της Ευρώπης: Πώς η COVID-19 προκαλεί πόλωση στην ευρωπαϊκή πολιτική).

| — | Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Μια Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025, COM(2020) 152. |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Μια Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025, COM(2020) 152.

| — | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Mapping study on the intergenerational dimension of sport: final report to the European Commission (Χαρτογραφική μελέτη σχετικά με τη διεθνή διάσταση του αθλητισμού: τελική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), Υπηρεσία Εκδόσεων, 2020. |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Mapping study on the intergenerational dimension of sport: final report to the European Commission (Χαρτογραφική μελέτη σχετικά με τη διεθνή διάσταση του αθλητισμού: τελική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), Υπηρεσία Εκδόσεων, 2020.

| — | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, The European Pillar of Social Rights Action Plan (Σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων). |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, The European Pillar of Social Rights Action Plan (Σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων).

| — | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, The European Pillar of Social Rights in 20 principles (Οι 20 αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων). |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, The European Pillar of Social Rights in 20 principles (Οι 20 αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων).

| — | ΟΟΣΑ, Recommendation of the Council on Creating Better Opportunities for Young People (Σύσταση του Συμβουλίου για τη δημιουργία καλύτερων ευκαιριών για τους νέους), OECD/LEGAL/0474, 10 Ιουνίου 2022. |
| --- | --- |

—

ΟΟΣΑ, Recommendation of the Council on Creating Better Opportunities for Young People (Σύσταση του Συμβουλίου για τη δημιουργία καλύτερων ευκαιριών για τους νέους), OECD/LEGAL/0474, 10 Ιουνίου 2022.

| — | Έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Governance for Youth, Trust and Intergenerational Justice: Fit for All Generations?» (Διακυβέρνηση για τη νεολαία, εμπιστοσύνη και διαγενεακή δικαιοσύνη: Ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των γενεών;), 22 Νοεμβρίου 2020. |
| --- | --- |

—

Έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Governance for Youth, Trust and Intergenerational Justice: Fit for All Generations?» (Διακυβέρνηση για τη νεολαία, εμπιστοσύνη και διαγενεακή δικαιοσύνη: Ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των γενεών;), 22 Νοεμβρίου 2020.

| — | Έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Youth and Covid-19: Response, Recovery and Resilience» (Νεολαία και Covid-19: Αντιμετώπιση, ανάκαμψη και ανθεκτικότητα), 11 Ιουνίου 2020. |
| --- | --- |

—

Έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Youth and Covid-19: Response, Recovery and Resilience» (Νεολαία και Covid-19: Αντιμετώπιση, ανάκαμψη και ανθεκτικότητα), 11 Ιουνίου 2020.

| — | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: Better Regulation Guidelines, (Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας), SWD(2021) 305 final της 3 Νοεμβρίου 2021. |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: Better Regulation Guidelines, (Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας), SWD(2021) 305 final της 3 Νοεμβρίου 2021.

| — | Ηνωμένα Έθνη, Στρατηγική για τη νεολαία – Νεολαία 2030: Εργαζόμαστε με τη νεολαία για την νεολαία. |
| --- | --- |

—

Ηνωμένα Έθνη, Στρατηγική για τη νεολαία – Νεολαία 2030: Εργαζόμαστε με τη νεολαία για την νεολαία.

| — | Deležan Tomaž, Derailing modern democracies: the case of youth absence from an intergenerational perspective (Εκτροχιάζοντας τις σύγχρονες δημοκρατίες: Η περίπτωση της απουσίας των νέων από μια διαγενεακή προοπτική), Annales, 2018. |
| --- | --- |

—

Deležan Tomaž, Derailing modern democracies: the case of youth absence from an intergenerational perspective (Εκτροχιάζοντας τις σύγχρονες δημοκρατίες: Η περίπτωση της απουσίας των νέων από μια διαγενεακή προοπτική), Annales, 2018.

| — | Deležan Tomaž, Intergenerational dialogue for democracy (Διαγενεακός διάλογος για τη δημοκρατία). Έγγραφο προβληματισμού του International IDEA 1/2017. |
| --- | --- |

—

Deležan Tomaž, Intergenerational dialogue for democracy (Διαγενεακός διάλογος για τη δημοκρατία). Έγγραφο προβληματισμού του International IDEA 1/2017.

| — | Επιστολή των Γονέων για το μέλλον στην Ευρώπη προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, 12 Ιουνίου 2020. |
| --- | --- |

—

Επιστολή των Γονέων για το μέλλον στην Ευρώπη προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, 12 Ιουνίου 2020.

β)   ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΤΩΝ ΠΑΡΟΝΤΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ

«Προώθηση της διαγενεακής διάστασης στη χάραξη πολιτικής για τη νεολαία και στην παροχή εργασίας στον τομέα της νεολαίας»: προώθηση του διαγενεακού διαλόγου, της διαγενεακής αλληλεγγύης και της διαγενεακής δικαιοσύνης/ισοτιμίας στον τομέα της νεολαίας στο πλαίσιο της εντολής της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία για την περίοδο 2019–2027 μέσω:

| — | καινοτόμων διατομεακών πολιτικών για τη νεολαία (για παράδειγμα, με την καθιέρωση της διαγενεακής διάστασης ως μίας από τις οριζόντιες προτεραιότητες, τους πυλώνες ή τους στρατηγικούς ή επιχειρησιακούς στόχους στα έγγραφα πολιτικής για τη νεολαία), οι οποίες προάγουν τον διάλογο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ώστε να μπορούν οι νέοι να συμμετέχουν ισότιμα στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους και, ως εκ τούτου, προωθούν την ηλικιακή ποικιλομορφία και την διηλικιακή ισοτιμία στον δημόσιο βίο σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

καινοτόμων διατομεακών πολιτικών για τη νεολαία (για παράδειγμα, με την καθιέρωση της διαγενεακής διάστασης ως μίας από τις οριζόντιες προτεραιότητες, τους πυλώνες ή τους στρατηγικούς ή επιχειρησιακούς στόχους στα έγγραφα πολιτικής για τη νεολαία), οι οποίες προάγουν τον διάλογο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ώστε να μπορούν οι νέοι να συμμετέχουν ισότιμα στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους και, ως εκ τούτου, προωθούν την ηλικιακή ποικιλομορφία και την διηλικιακή ισοτιμία στον δημόσιο βίο σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

| — | του εμπλουτισμού της παροχής εργασίας στον τομέα της νεολαίας με την ενσωμάτωση της διαγενεακής αλληλεγγύης και του διαγενεακού διαλόγου στις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους και στις δραστηριότητες εθελοντισμού. |
| --- | --- |

—

του εμπλουτισμού της παροχής εργασίας στον τομέα της νεολαίας με την ενσωμάτωση της διαγενεακής αλληλεγγύης και του διαγενεακού διαλόγου στις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους και στις δραστηριότητες εθελοντισμού.

«Διαγενεακός διάλογος»: διαδραστικός και ασφαλής συμμετοχικός χώρος ή ευκαιρία που φέρνει σε επαφή τις νεότερες και τις μεγαλύτερες γενιές με σκοπό τη δημιουργία κοινής γνώσης και συλλογικής πείρας. Μπορεί να διεξαχθεί μέσω διαφόρων μηχανισμών (π.χ. ερευνών, συνεδριάσεων, συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης, ομάδων πολιτών, φόρουμ ή γνωμοδοτικών συμβουλίων), και αποσκοπεί στην επίτευξη υψηλών επιπέδων ενημέρωσης του πολίτη, από κοινού λήψης αποφάσεων και ενσωμάτωσης της διαγενεακής ισοτιμίας και των αρχών της δικαιοσύνης σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης.

«Διαγενεακή ισότητα»: παροχή του ίδιου επιπέδου ευκαιριών και συνδρομής σε όλες τις ηλικιακές ομάδες της κοινωνίας. Εξασφαλίζει ίδια δικαιώματα και ευθύνες για όλες οι ηλικιακές ομάδες.

«Διαγενεακή ισοτιμία»: αναγνώριση του γεγονότος ότι οι ανάγκες διαφορετικών ηλικιακών ομάδων είναι διαφορετικές και ότι πρέπει να γίνονται προσαρμογές στις ανισορροπίες. Η διαδικασία είναι συνεχής και απαιτεί τον εντοπισμό και την υπέρβαση των εσκεμμένων και μη φραγμών που προκύπτουν από προκαταλήψεις ή συστημικές δομές. Ισοτιμία σημαίνει να παρέχονται διάφορα επίπεδα στήριξης και συνδρομής ανάλογα με τις συγκεκριμένες ανάγκες ή ικανότητες των διάφορων ηλικιακών ομάδων. Λαμβάνεται μέριμνα ώστε όλες οι ηλικιακές ομάδες να έχουν στη διάθεσή τους τους πόρους που χρειάζονται για να έχουν πρόσβαση στις ίδιες ευκαιρίες.

«Διαγενεακή δικαιοσύνη»: αίσθημα δικαίου μεταξύ των γενεών με βάση την αντίληψη ότι η επιδίωξη της ευημερίας από τη σημερινή γενιά δεν θα πρέπει να μειώνει τις ευκαιρίες καλής και αξιοπρεπούς διαβίωσης των επόμενων γενεών (Ηνωμένα Έθνη, 2013 (1)). Στο πλαίσιο των παρόντων συμπερασμάτων του Συμβουλίου, η διαγενεακή δικαιοσύνη αναφέρεται στις σχέσεις μεταξύ σύγχρονων γενεών, δηλαδή μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων γενεών.

Η «διαγενεακή αλληλεγγύη» αφορά την αμοιβαία στήριξη και συνεργασία μεταξύ διάφορων ηλικιακών ομάδων, ώστε να επιτευχθεί μια κοινωνία στην οποία άνθρωποι όλων των ηλικιών έχουν τον ρόλο τους σύμφωνα με τις ανάγκες και τις ικανότητές τους και επωφελούνται σε ισότιμη βάση από την οικονομική και κοινωνική πρόοδο της κοινότητάς τους.

γ)   ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ 9ου ΚΥΚΛΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ:

Η φάση διαβούλευσης του 9ου κύκλου του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία (ΔΕΕΝ9) διήρκεσε από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2022. Η παρούσα σύνοψη των αποτελεσμάτων του ΔΕΕΝ9 καλύπτει τις δραστηριότητες διαβούλευσης που διεξήγαγαν οι εθνικές ομάδες εργασίας, τη συμβολή των διεθνών μη κυβερνητικών οργανώσεων νέων που συμμετέχουν στον ΔΕΕΝ9 και τα αποτελέσματα της διάσκεψης για τη νεολαία που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ΔΕΕΝ9 στην Πράγα της Τσεχικής Δημοκρατίας (2). Έχουν επίσης ενσωματωθεί τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης συλλογής ορθών πρακτικών (3).

Αποτελέσματα επιμέρους θέματος 1: «Πληροφόρηση και εκπαίδευση»

Σύμφωνα με τους νέους που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις, οι πηγές πληροφόρησης και οι ευκαιρίες για ενημέρωση σχετικά με την κλιματική αλλαγή πρέπει:

| — | να είναι φιλικές προς τους νέους, προσβάσιμες και διαθέσιμες σε διάφορες μορφές και γλώσσες. |
| --- | --- |

—

να είναι φιλικές προς τους νέους, προσβάσιμες και διαθέσιμες σε διάφορες μορφές και γλώσσες.

| — | να καταδεικνύουν πώς σχετίζεται η κλιματική αλλαγή με τη ζωή νέων που ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες. |
| --- | --- |

—

να καταδεικνύουν πώς σχετίζεται η κλιματική αλλαγή με τη ζωή νέων που ανήκουν σε διάφορες κατηγορίες.

| — | να είναι ολοκληρωμένες, αξιόπιστες και επιστημονικά ενημερωμένες, να καλύπτουν σειρά περιβαλλοντικών θεμάτων και να παρουσιάζουν πολιτικές διαδικασίες και εξελίξεις σχετικές με τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

—

να είναι ολοκληρωμένες, αξιόπιστες και επιστημονικά ενημερωμένες, να καλύπτουν σειρά περιβαλλοντικών θεμάτων και να παρουσιάζουν πολιτικές διαδικασίες και εξελίξεις σχετικές με τη βιωσιμότητα.

| — | να επισημαίνουν τη σύνδεση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και της ανισότητας, την οποία πολλοί νέοι δεν είχαν συνειδητοποιήσει κατά τις διαβουλεύσεις. |
| --- | --- |

—

να επισημαίνουν τη σύνδεση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και της ανισότητας, την οποία πολλοί νέοι δεν είχαν συνειδητοποιήσει κατά τις διαβουλεύσεις.

| — | να προχωρούν πέρα από τη μετάδοση πληροφοριών και να προσπαθούν να ενθαρρύνουν και να ενδυναμώνουν τους νέους ώστε να ενεργούν υπέρ της βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων μέσω της πολιτικής δράσης τους και μέσω βιώσιμων επιλογών στον τρόπο ζωής τους. |
| --- | --- |

—

να προχωρούν πέρα από τη μετάδοση πληροφοριών και να προσπαθούν να ενθαρρύνουν και να ενδυναμώνουν τους νέους ώστε να ενεργούν υπέρ της βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων μέσω της πολιτικής δράσης τους και μέσω βιώσιμων επιλογών στον τρόπο ζωής τους.

| — | να αποφεύγουν τα «καταστροφολογικά μηνύματα» που δημιουργούν αισθήματα απελπισίας και έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των νέων. |
| --- | --- |

—

να αποφεύγουν τα «καταστροφολογικά μηνύματα» που δημιουργούν αισθήματα απελπισίας και έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των νέων.

Προκειμένου να αυξηθούν οι ευκαιρίες μάθησης σχετικά με τη βιωσιμότητα, προτάθηκε η καλύτερη χρήση των σχολείων προς αυτόν τον σκοπό και η συμπερίληψη του θέματος στη διδακτέα ύλη τους. Μολονότι το κύριο φόρουμ που προτάθηκε για την παροχή αυτών των ευκαιριών ήταν τα σχολεία, προσδιορίστηκαν και άλλα επωφελή μαθησιακά περιβάλλοντα, μεταξύ των οποίων η κοινωνία των πολιτών, τα κέντρα νεότητας, οι οργανώσεις νέων, τα ψηφιακά εργαλεία και τα προγράμματα μεταξύ ομοτίμων. Επισημάνθηκε επίσης η ανάγκη χρηματοδότησης της εργασίας στον τομέα της νεολαίας και των οργανώσεων των νέων προκειμένου να διευρυνθούν οι ευκαιρίες μάθησης που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα.

Αποτελέσματα επιμέρους θέματος 2: «Δράση και ενδυνάμωση»

Μεταξύ των συμμετεχόντων στη διαβούλευση ήταν διαδεδομένη η άποψη ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι πολιτικοί δεν αναλαμβάνουν επαρκή δράση σε θέματα βιωσιμότητας και περιβάλλοντος, και ότι οι τρόποι που διαθέτουν οι νέοι για να καλέσουν τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να λογοδοτήσουν για τα θέματα αυτά είναι πολύ περιορισμένοι. Εκφράστηκαν αισθήματα δυσπιστίας και δυσαρέσκειας για τους πολιτικούς. Πολλοί, αν και όχι όλοι οι νέοι μπόρεσαν να κατονομάσουν διάφορους διαθέσιμους συμμετοχικούς μηχανισμούς (π.χ. πορείες διαμαρτυρίας, συλλογή υπογραφών, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών). Ωστόσο, σε γενικές γραμμές, θεωρούν ότι κανένας από αυτούς τους μηχανισμούς δεν επιφέρει αλλαγές όσον αφορά τη βιωσιμότητα, λόγω της αδράνειας των αρμόδιων φορέων χάραξης πολιτικής. Δεν υπήρξε σύγκλιση απόψεων όσον αφορά συγκεκριμένους τύπους μηχανισμών που να είναι πιο αποτελεσματικοί. Οι νέοι που είχαν συμμετάσχει σε επίσημες δομές (π.χ. συμβούλια νεολαίας, συμβουλευτικές επιτροπές) δήλωσαν ότι οι δομές αυτές είχαν κάποιο αντίκτυπο εφόσον ενσωματώνονταν στη χάραξη πολιτικής. Ωστόσο, πολλοί νέοι δεν γνώριζαν την ύπαρξη αυτών των δομών. Σύμφωνα με τους νέους, οι δυνατότητες να κληθούν να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων μπορούν να βελτιωθούν εάν:

| — | οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεσμευτούν να αναλαμβάνουν πιο εκτεταμένη δράση βασιζόμενοι στα αποτελέσματα των μηχανισμών συμμετοχής. |
| --- | --- |

—

οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεσμευτούν να αναλαμβάνουν πιο εκτεταμένη δράση βασιζόμενοι στα αποτελέσματα των μηχανισμών συμμετοχής.

| — | βελτιωθεί η προσβασιμότητα στους μηχανισμούς συμμετοχής, ώστε να μην εστιάζουν αποκλειστικά στα θέματα που απασχολούν την πλειονότητα, αλλά και στους προβληματισμούς των περιθωριοποιημένων ομάδων, και ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους περιθωριοποιημένους νέους να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους. |
| --- | --- |

—

βελτιωθεί η προσβασιμότητα στους μηχανισμούς συμμετοχής, ώστε να μην εστιάζουν αποκλειστικά στα θέματα που απασχολούν την πλειονότητα, αλλά και στους προβληματισμούς των περιθωριοποιημένων ομάδων, και ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους περιθωριοποιημένους νέους να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους.

| — | αυξηθεί ο αριθμός των ευκαιριών συμμετοχής στον τομέα της βιωσιμότητας, ιδίως στο πλαίσιο του άτυπου και τακτικού διαλόγου με εκλεγμένους αντιπροσώπους. |
| --- | --- |

—

αυξηθεί ο αριθμός των ευκαιριών συμμετοχής στον τομέα της βιωσιμότητας, ιδίως στο πλαίσιο του άτυπου και τακτικού διαλόγου με εκλεγμένους αντιπροσώπους.

| — | προωθηθούν και προστατευθούν τα συμβούλια νεολαίας μέσω της αύξησης των πόρων, της σύστασης περισσότερων τοπικών συμβουλίων νεολαίας και της εξασφάλισης νομοθετικής στήριξης. |
| --- | --- |

—

προωθηθούν και προστατευθούν τα συμβούλια νεολαίας μέσω της αύξησης των πόρων, της σύστασης περισσότερων τοπικών συμβουλίων νεολαίας και της εξασφάλισης νομοθετικής στήριξης.

Αποτελέσματα επιμέρους θέματος 3: «Διακυβέρνηση»

Οι Διασκέψεις Νεολαίας στο πλαίσιο του ΔΕΕΝ9 στη Γαλλία και στην Τσεχική Δημοκρατία και η άτυπη υπουργική σύνοδος της 22ας Ιανουαρίου 2022 στο Στρασβούργο έφεραν στο προσκήνιο τους προβληματισμούς ορισμένων νέων σχετικά με την ψευδοσυμπερίληψη της νεολαίας. Οι νέοι που συμμετείχαν στη διαβούλευση ήταν λιγότερο εξοικειωμένοι με την έννοια, αλλά πολλές φορές ήταν σε θέση να την αναγνωρίσουν. Αναφέρθηκε ότι ως ψευδοσυμπερίληψη της νεολαίας νοείται η αλληλεπίδραση μεταξύ των πολιτικών ή των φορέων χάραξης πολιτικής και των νέων που στερείται ουσιαστικής δυνατότητας να επιφέρει πολιτικές αλλαγές, παρά τις προσδοκίες για κάτι τέτοιο. Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων διαπιστώθηκε ότι οι συμμετοχικοί μηχανισμοί μπορούν να μετριάσουν τα φαινόμενα ψευδοσυμπερίληψης της νεολαίας με τους εξής τρόπους:

| — | αύξηση της διαφάνειας και της προβολής, παρέχοντας στους νέους σαφείς πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσον είναι εφικτή η υλοποίηση των απαιτήσεών τους και διασφαλίζοντας τη δημόσια καταγραφή και προώθηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής. |
| --- | --- |

—

αύξηση της διαφάνειας και της προβολής, παρέχοντας στους νέους σαφείς πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσον είναι εφικτή η υλοποίηση των απαιτήσεών τους και διασφαλίζοντας τη δημόσια καταγραφή και προώθηση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.

| — | ανατροφοδότηση και ενημέρωση των νέων σχετικά με τις δράσεις που αναλαμβάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μετά από δραστηριότητες συμμετοχής· δημοσιοποίηση στοιχείων από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σχετικά με τις αλλαγές που έχουν επιτευχθεί εντός συγκεκριμένων προθεσμιών ή αιτιολόγηση της μη επίτευξής τους, καθώς και επιδίωξη συνεχούς διαλόγου με τους νέους. |
| --- | --- |

—

ανατροφοδότηση και ενημέρωση των νέων σχετικά με τις δράσεις που αναλαμβάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μετά από δραστηριότητες συμμετοχής· δημοσιοποίηση στοιχείων από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σχετικά με τις αλλαγές που έχουν επιτευχθεί εντός συγκεκριμένων προθεσμιών ή αιτιολόγηση της μη επίτευξής τους, καθώς και επιδίωξη συνεχούς διαλόγου με τους νέους.

| — | ανάπτυξη συνεκτικότερων και ισχυρότερων δεσμών μεταξύ των μηχανισμών συμμετοχής και των τομέων πολιτικής που συνδέονται με τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη συνεκτικότερων και ισχυρότερων δεσμών μεταξύ των μηχανισμών συμμετοχής και των τομέων πολιτικής που συνδέονται με τη βιωσιμότητα.

Αποτελέσματα επιμέρους θέματος 4: «Κινητικότητα και αλληλεγγύη»

Κατά τη διαβούλευση, νέοι από διάφορα περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα ερωτήθηκαν με ποιον τρόπο πιστεύουν ότι θα μπορούσε να τους δοθεί η δυνατότητα να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες κινητικότητας ανά την ΕΕ που σχετίζονται με το περιβάλλον. Το μείζον πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι οι οικονομικοί φραγμοί, υπαρκτοί ή εικαζόμενοι. Σε αυτούς περιλαμβάνονται το άμεσο κόστος, η αδυναμία προσωρινής διακοπής της απασχόλησης ή ο κίνδυνος απώλειας του δικαιώματος είσπραξης επιδόματος κοινωνικής πρόνοιας. Τα γλωσσικά εμπόδια και η έλλειψη προσβάσιμων πληροφοριών σχετικά με τυχόν ευκαιρίες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Ορισμένοι νέοι θεωρούν ότι οι ευκαιρίες κινητικότητας στην ΕΕ δεν προορίζονται για νέους που προέρχονται από το δικό τους περιβάλλον. Ακόμη ένας παράγοντας είναι η τάση τους να εστιάζουν περισσότερο στις άμεσες ανάγκες διαβίωσης και σε τοπικά ζητήματα παρά σε περιβαλλοντικά θέματα. Οι νέοι που ερωτήθηκαν διαπίστωσαν την ανάγκη για:

| — | διευκόλυνση της πρόσβασης σε ευκαιρίες με την κατάργηση του κόστους, την παροχή βραχυπρόθεσμων ευκαιριών (διήμερης ή τριήμερης διάρκειας), την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και την άμεση σύνδεση μέσω σχολείων ή τοπικών έργων. |
| --- | --- |

—

διευκόλυνση της πρόσβασης σε ευκαιρίες με την κατάργηση του κόστους, την παροχή βραχυπρόθεσμων ευκαιριών (διήμερης ή τριήμερης διάρκειας), την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και την άμεση σύνδεση μέσω σχολείων ή τοπικών έργων.

| — | αύξηση της χρηματοδότησης και της στήριξης των φορέων που προωθούν έργα κινητικότητας και αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

—

αύξηση της χρηματοδότησης και της στήριξης των φορέων που προωθούν έργα κινητικότητας και αλληλεγγύης.

| — | εστίαση σε τοπικές περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με τις κοινότητες των περιθωριοποιημένων νέων και τις επηρεάζουν. |
| --- | --- |

—

εστίαση σε τοπικές περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με τις κοινότητες των περιθωριοποιημένων νέων και τις επηρεάζουν.

| — | αύξηση της δημοσιότητας και της προβολής, μεταξύ άλλων με την παροχή ευκαιριών κινητικότητας σε σύνδεση με τα σχολεία, καθώς και μέσω της συνεργασίας με οργανώσεις, επαγγελματίες και προηγούμενους συμμετέχοντες που έχουν «δεσμούς εμπιστοσύνης» με νέους που ζουν σε περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

—

αύξηση της δημοσιότητας και της προβολής, μεταξύ άλλων με την παροχή ευκαιριών κινητικότητας σε σύνδεση με τα σχολεία, καθώς και μέσω της συνεργασίας με οργανώσεις, επαγγελματίες και προηγούμενους συμμετέχοντες που έχουν «δεσμούς εμπιστοσύνης» με νέους που ζουν σε περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα.

| — | ανάδειξη του προσωπικού οφέλους που αποκομίζεται από τη συμμετοχή, ιδίως όσον αφορά την απασχολησιμότητα και τις δεξιότητες απασχόλησης, και ελκυστικότερες ευκαιρίες. |
| --- | --- |

—

ανάδειξη του προσωπικού οφέλους που αποκομίζεται από τη συμμετοχή, ιδίως όσον αφορά την απασχολησιμότητα και τις δεξιότητες απασχόλησης, και ελκυστικότερες ευκαιρίες.

| — | παροχή ευέλικτης και επαγγελματικής υποστήριξης υψηλής ποιότητας που να είναι σε θέση να καλύψει τις διάφορες ανάγκες προσβασιμότητας, μεταξύ άλλων με την εξεύρεση οργανώσεων που εργάζονται με νέους από περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα για τη στήριξη ευκαιριών περιβαλλοντικής κινητικότητας. |
| --- | --- |

—

παροχή ευέλικτης και επαγγελματικής υποστήριξης υψηλής ποιότητας που να είναι σε θέση να καλύψει τις διάφορες ανάγκες προσβασιμότητας, μεταξύ άλλων με την εξεύρεση οργανώσεων που εργάζονται με νέους από περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα για τη στήριξη ευκαιριών περιβαλλοντικής κινητικότητας.

Αποτελέσματα επιμέρους θέματος 5: «Πρόσβαση στις υποδομές»

Οι οικονομικοί περιορισμοί προσδιορίστηκαν ως ένας από τους βασικότερους παράγοντες που εμποδίζουν τους νέους να κάνουν πιο βιώσιμες επιλογές διαβίωσης. Οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση ζήτησαν την ανάπτυξη βιώσιμων υποδομών που να είναι οικονομικά προσιτές για τους νέους. Επισημάνθηκε επίσης η γενική έλλειψη υποδομών στις αγροτικές περιοχές. Τα είδη υποδομών που ζητήθηκαν περιλαμβάνουν:

| — | οικονομικά προσιτές και βελτιωμένες δημόσιες συγκοινωνίες μαζί με ασφαλέστερες και πιο διευρυμένες υποδομές για ποδηλάτες, ώστε οι επιλογές αυτές να καταστούν πιο βιώσιμες σε σύγκριση με τα αυτοκίνητα. |
| --- | --- |

—

οικονομικά προσιτές και βελτιωμένες δημόσιες συγκοινωνίες μαζί με ασφαλέστερες και πιο διευρυμένες υποδομές για ποδηλάτες, ώστε οι επιλογές αυτές να καταστούν πιο βιώσιμες σε σύγκριση με τα αυτοκίνητα.

| — | οικονομικά προσβάσιμες επιλογές στέγασης, καθώς οι νέοι δήλωσαν ότι οι οικονομικοί φραγμοί αποτελούν σημαντικό παράγοντα για αυτούς, καθώς δυσχεραίνουν τη συνεκτίμηση της βιωσιμότητας κατά την επιλογή στέγασης. |
| --- | --- |

—

οικονομικά προσβάσιμες επιλογές στέγασης, καθώς οι νέοι δήλωσαν ότι οι οικονομικοί φραγμοί αποτελούν σημαντικό παράγοντα για αυτούς, καθώς δυσχεραίνουν τη συνεκτίμηση της βιωσιμότητας κατά την επιλογή στέγασης.

| — | περισσότερους πράσινους, ανοικτούς δημόσιους χώρους και προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

—

περισσότερους πράσινους, ανοικτούς δημόσιους χώρους και προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| — | οικονομικά προσιτά βιώσιμα τρόφιμα και επιλογές κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένων της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Αυτό ήταν σημαντικό για πολλούς νέους, αλλά ήταν χαμηλότερης προτεραιότητας σε σύγκριση με άλλες προτάσεις. |
| --- | --- |

—

οικονομικά προσιτά βιώσιμα τρόφιμα και επιλογές κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένων της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης. Αυτό ήταν σημαντικό για πολλούς νέους, αλλά ήταν χαμηλότερης προτεραιότητας σε σύγκριση με άλλες προτάσεις.

Η διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία στην Πράγα προσδιόρισε τον ρόλο που διαδραματίζει η πολιτική για τη νεολαία και ο τομέας της νεολαίας όσον αφορά την υποστήριξη της συμμετοχής των νέων σε τομείς πολιτικής που σχετίζονται πιο άμεσα με υποδομές, όπως οι μεταφορές, η στέγαση, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, η ενέργεια και η γεωργία.

Αποτελέσματα οριζόντιου θέματος: Διαγενεακός διάλογος

Στη διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία στην Πράγα διαπιστώθηκε ότι η βιωσιμότητα και η ένταξη δεν είναι «προβλήματα της νεολαίας», αλλά ζητήματα που επηρεάζουν ολόκληρη την κοινωνία. Ως εκ τούτου, αναφέρθηκε ότι η ορθή πρακτική στη χάραξη πολιτικής απαιτεί διαγενεακό διάλογο μεταξύ όλων των γενεών. Δεν υπήρξαν ισχυρά αιτήματα για διαγενεακό διάλογο μεταξύ των γενεών στις διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του ΔΕΕΝ9, αλλά υπήρξε κάποια υποστήριξη όταν το θέμα αναφέρθηκε στους νέους που συμμετείχαν. Αναφέρθηκε ότι ο διαγενεακός διάλογος έχει τη δυνατότητα:

| — | να νομιμοποιήσει και να συμβάλλει στην αναγνώριση των προβληματισμών και των προσπαθειών των νέων σε θέματα βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

—

να νομιμοποιήσει και να συμβάλλει στην αναγνώριση των προβληματισμών και των προσπαθειών των νέων σε θέματα βιωσιμότητας.

| — | να συμβάλει στην αμοιβαία αλληλεγγύη και στήριξη μεταξύ των γενεών. |
| --- | --- |

—

να συμβάλει στην αμοιβαία αλληλεγγύη και στήριξη μεταξύ των γενεών.

| — | να προωθήσει τη διαγενεακή μάθηση και να δώσει τη δυνατότητα στους νέους να επηρεάσουν τις απόψεις των μεγαλύτερων γενεών σχετικά με τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

—

να προωθήσει τη διαγενεακή μάθηση και να δώσει τη δυνατότητα στους νέους να επηρεάσουν τις απόψεις των μεγαλύτερων γενεών σχετικά με τη βιωσιμότητα.

Αναφέρθηκε ότι ο διαγενεακός διάλογος δεν πρέπει να αντικαθιστά τους υφιστάμενους μηχανισμούς συμμετοχής των νέων ή τον άμεσο διάλογο μεταξύ των νέων και των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής, αλλά να πραγματοποιείται παράλληλα με αυτές τις δραστηριότητες.

---

(1)  Ηνωμένα Έθνη, Intergenerational solidarity and the needs of future generations (Διαγενεακή αλληλεγγύη και οι ανάγκες των μελλοντικών γενεών), Έκθεση του Γενικού Γραμματέα, A/68/322, 2013.

(2)  Διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία, στο πλαίσιο του ΔΕΕΝ9, στην Πράγα της Τσεχικής Δημοκρατίας. Τελική έκθεση της Διάσκεψης: Deliberations on Sustainability and Inclusion (Διαβουλεύσεις για τη βιωσιμότητα και την ένταξη), 25 Ιουλίου 2022.

(3)  Ενδιάμεση έκθεση του ΔΕΕΝ9: Good Practices and Consultation Processes (Ορθές πρακτικές και διαδικασίες διαβούλευσης), 30 Ιουνίου 2022.

---

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

| 29.12.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 495/66 |
| --- | --- | --- | --- |

29.12.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 495/66

---

Ισοτιμίες του ευρώ (1)

28 Δεκεμβρίου 2022

(2022/C 495/04)

1 ευρώ =

| | Νομισματική μονάδα | Ισοτιμία |
| --- | --- | --- |
| USD | δολάριο ΗΠΑ | 1,0640 |
| JPY | ιαπωνικό γιεν | 142,21 |
| DKK | δανική κορόνα | 7,4365 |
| GBP | λίρα στερλίνα | 0,88058 |
| SEK | σουηδική κορόνα | 11,1038 |
| CHF | ελβετικό φράγκο | 0,9863 |
| ISK | ισλανδική κορόνα | 151,90 |
| NOK | νορβηγική κορόνα | 10,4495 |
| BGN | βουλγαρικό λεβ | 1,9558 |
| CZK | τσεχική κορόνα | 24,252 |
| HUF | ουγγρικό φιορίνι | 403,30 |
| PLN | πολωνικό ζλότι | 4,7008 |
| RON | ρουμανικό λέου | 4,9460 |
| TRY | τουρκική λίρα | 19,9144 |
| AUD | δολάριο Αυστραλίας | 1,5660 |
| CAD | δολάριο Καναδά | 1,4361 |
| HKD | δολάριο Χονγκ Κονγκ | 8,2931 |
| NZD | δολάριο Νέας Ζηλανδίας | 1,6772 |
| SGD | δολάριο Σιγκαπούρης | 1,4323 |
| KRW | ουόν Νότιας Κορέας | 1 348,59 |
| ZAR | νοτιοαφρικανικό ραντ | 18,2890 |
| CNY | κινεζικό ρενμινμπί γιουάν | 7,4224 |
| HRK | κροατική κούνα | 7,5365 |
| IDR | ρουπία Ινδονησίας | 16 765,93 |
| MYR | μαλαισιανό ρινγκίτ | 4,7055 |
| PHP | πέσο Φιλιππινών | 59,613 |
| RUB | ρωσικό ρούβλι | |
| THB | ταϊλανδικό μπατ | 36,953 |
| BRL | ρεάλ Βραζιλίας | 5,6109 |
| MXN | πέσο Μεξικού | 20,6856 |
| INR | ινδική ρουπία | 88,0943 |

Νομισματική μονάδα

Ισοτιμία

USD

δολάριο ΗΠΑ

1,0640

JPY

ιαπωνικό γιεν

142,21

DKK

δανική κορόνα

7,4365

GBP

λίρα στερλίνα

0,88058

SEK

σουηδική κορόνα

11,1038

CHF

ελβετικό φράγκο

0,9863

ISK

ισλανδική κορόνα

151,90

NOK

νορβηγική κορόνα

10,4495

BGN

βουλγαρικό λεβ

1,9558

CZK

τσεχική κορόνα

24,252

HUF

ουγγρικό φιορίνι

403,30

PLN

πολωνικό ζλότι

4,7008

RON

ρουμανικό λέου

4,9460

TRY

τουρκική λίρα

19,9144

AUD

δολάριο Αυστραλίας

1,5660

CAD

δολάριο Καναδά

1,4361

HKD

δολάριο Χονγκ Κονγκ

8,2931

NZD

δολάριο Νέας Ζηλανδίας

1,6772

SGD

δολάριο Σιγκαπούρης

1,4323

KRW

ουόν Νότιας Κορέας

1 348,59

ZAR

νοτιοαφρικανικό ραντ

18,2890

CNY

κινεζικό ρενμινμπί γιουάν

7,4224

HRK

κροατική κούνα

7,5365

IDR

ρουπία Ινδονησίας

16 765,93

MYR

μαλαισιανό ρινγκίτ

4,7055

PHP

πέσο Φιλιππινών

59,613

RUB

ρωσικό ρούβλι

THB

ταϊλανδικό μπατ

36,953

BRL

ρεάλ Βραζιλίας

5,6109

MXN

πέσο Μεξικού

20,6856

INR

ινδική ρουπία

88,0943

---

(1)  Πηγή: Ισοτιμίες αναφοράς που δημοσιεύονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

---