# Il-Ġurnal Uffiċjali L 300/2011

| | ISSN 1977-074X
  doi:10.3000/1977074X.L_2011.300.mlt |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | L 300 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Leġiżlazzjoni | Volum 5417 ta' Novembru 2011 |

ISSN 1977-074X

doi:10.3000/1977074X.L_2011.300.mlt

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

L 300

Edizzjoni bil-Malti

Leġiżlazzjoni

Volum 5417 ta' Novembru 2011

---

| Werrej | | IV   Atti adottati qabel l-1 ta' Diċembru 2009, skont it-Trattat tal-KE, it-Trattat tal-UE u t-Trattat Euratom | Paġna |
| --- | --- | --- | --- |
| | * | Deċiżjoni tal-awtorità ta' sorveljanza tal-EFTA Nru 390/09/COL tas-7 ta’ Ottubru 2009 dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS (In-Norveġja) | 1 |

Werrej

IV   Atti adottati qabel l-1 ta' Diċembru 2009, skont it-Trattat tal-KE, it-Trattat tal-UE u t-Trattat Euratom

Paġna

*

Deċiżjoni tal-awtorità ta' sorveljanza tal-EFTA Nru 390/09/COL tas-7 ta’ Ottubru 2009 dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS (In-Norveġja)

1

| MT | L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.
  It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom. |
| --- | --- |

MT

L-Atti li t-titoli tagħhom huma stampati b'tipa ċara huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-maniġment ta' kuljum ta' materji agrikoli, u li ġeneralment huma validi għal perijodu limitat.

It-titoli ta'l-atti l-oħra kollha huma stampati b'tipa skura u mmarkati b'asterisk quddiemhom.

---

IV Atti adottati qabel l-1 ta' Diċembru 2009, skont it-Trattat tal-KE, it-Trattat tal-UE u t-Trattat Euratom

| 17.11.2011 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | L 300/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2011

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

L 300/1

---

DEĊIŻJONI TAL-AWTORITÀ TA' SORVELJANZA TAL-EFTA

Nru 390/09/COL

tas-7 ta’ Ottubru 2009

dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS (In-Norveġja)

L-AWTORITÀ TA' SORVELJANZA TAL-EFTA (1),

WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (2), b'mod partikolari l-Artikoli 61 sa 63 u l-Protokoll 26 tiegħu,

WARA LI KKUNSIDRAT il-Ftehim bejn l-Istati tal-EFTA dwar it-Twaqqif ta’ Awtorità ta’ Sorveljanza u ta’ Qorti tal-Ġustizzja (3), b'mod partikolari l-Artikolu 24 u l-Artikolu 5(2)(b) tiegħu,

WARA LI KKUNSIDRAT l-Artikolu 1 (2) tal-Parti 1 u l-Artikoli 4(4), 6 u 7(3) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti (4),

WARA LI KKUNSIDRAT il-Linji Gwida tal-Awtorità dwar l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim ŻEE (5), b'mod partikolari t-taqsima dwar l-għajnuna mill-istat fil-forma ta’ kumpens għal servizz pubbliku,

WARA LI KKUNSIDRAT id-Deċiżjoni tal-Awtorità tal-14 ta’ Lulju 2004 dwar l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 27 tal-Parti II tal-Protokoll 3 (6),

WARA LI SEJĦET lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom skont dawk id-dispożizzjonijiet (7) u wara li kkunsidrat il-kummenti tagħhom,

BILLI:

I.   FATTI

1.   PROĊEDURA

Permezz ta’ ittra datata t-30 ta’ Awwissu 2004 l-Awtorità rċeviet ilment kontra l-awtoritajiet Norveġiżi dwar l-istabbiliment ta’ Mesta AS li ġiet stabbilita sabiex tieħu l-attivitajiet tal-produzzjoni li kienu qed isiru mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fin-Norveġja (8). L-ittra waslet għand u ġiet reġistrata mill-Awtorità fit-2 ta’ Settembru 2004 (Dok. Nru: 291537).

Wara diversi skambji ta’ korrispondenza (9), l-Awtorità infurmat lill-Awtoritajiet Norveġiżi b'ittra datata t-18 ta’ Lulju 2007 li hija kienet adottat id-Deċiżjoni Nru. 350/07/COL biex tagħti bidu għall-proċedura stabbilita fl-Artikolu 1(2) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti fir-rigward tal-miżuri meħuda sabiex tiġi stabbilita Mesta AS (id-“Deċiżjoni ta’ Ftuħ”).

Permezz ta’ ittra mibgħuta fis-7 ta’ Diċembru 2007 l-awtoritajiet Norveġiżi taw il-kummenti tagħhom (Dok. Nru: 456844). Id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ ġiet ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea u fis-Suppliment ŻEE għal dan u sejħet lill-partijiet interessati sabiex jissottomettu l-kummenti tagħhom (10). L-Awtorità rċeviet il-kummenti mingħand erba' partijiet interessati fid-29 ta’ Jannar kif ukoll fl-4, fil-21 u fis-27 ta’ Frar 2008 (Dok. Nri: 461463, 463234, 466015 u 467170). Kummenti oħra waslu nhar l-4 ta’ April 2008 (Dok. Nru: 472381). Permezz tal-ittri li ntbagħtu fil-21 ta’ Frar u fis-7 ta’ April 2008 (Dok. Nri: 463245 u 472529) l-Awtorità għaddiet dawn lill-awtoritajiet Norveġiżi li ngħataw l-opportunità sabiex jagħtu r-reazzjonijiet tagħhom. B'ittra datata t-23 ta’ Mejju 2008 (Dok. Nru: 478082) l-awtoritajiet Norveġiżi bagħtu l-kummenti tagħhom.

Matul il-ħarifa tal-2008 u r-rebbiegħa tal-2009, l-Awtorità u l-awtoritajiet Norveġiżi kellhom kuntatt ma’ xulxin b'mod informali permezz tat-telefown u l-posta elettronika rigward dan il-każ. L-informazzjoni li waslet għand l-Awtorità f'dan il-kuntest ġiet ikkonsolidata mill-awtoritajiet Norveġiżi f'ittra li ntbagħtet b'mod elettroniku fis-6 ta’ Lulju 2009 mill-Ministeru tal-Amministrazzjoni u r-Riforma tal-Gvern (Dok. nru: 523766) (11).

2.   SFOND GĦALL-EŻISTENZA TAL-GĦAJNUNA ALLEGATA

2.1.   L-ILMENT LI JALLEGA L-INVOLVIMENT TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT

L-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fin-Norveġja hija responsabbli għall-kostruzzjoni u l-manutenzjoni ta’ toroq, pontijiet u mini nazzjonali u muniċipali. Qabel l-1 ta’ Jannar 2003, l-Amministrazzjoni tat-Toroq Norveġiża kienet topera dipartimenti interni tal-produzzjoni (minn hawn 'il quddiem imsejħa kollettivament id-“Dipartiment tal-Produzzjoni”) permezz ta’ uffiċċji distrettwali li kienu jagħmlu xogħlijiet ta’ kostruzzjoni f'isem l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Madankollu, fl-2001–2002 l-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li jirristrutturaw b'mod ġenerali l-attivitajiet tal-produzzjoni interni. Il-Gvern ippropona li l-Parlament għandu jissepara l-attivitajiet tal-produzzjoni mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u jittrasferihom lil kumpanija b'responsabbiltà limitata li hija proprjetà tal-Istat (12). Il-funzjonijiet amministrattivi, li jikkonsistu fl-ippjanar ta’ attivitajiet ta’ kostruzzjoni għall-futur, inkluż l-organizzazzjoni tas-sejħiet pubbliċi għall-offerti, baqgħu taħt l-amministrazzjoni tal-istat.

B'riżultat ta’ dan, fl-1 ta’ Jannar 2003, l-attivitajiet tal-produzzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq ġew mifruda mill-Istat u ttrasferiti għal għand kumpanija ġdida, Mesta AS. L-assi, id-drittijiet u l-obbligi kollha li kienu jappartjenu lid-Dipartiment tal-Produzzjoni ġew ittrasferiti lil Mesta AS bħala kontribuzzjonijiet in natura
   (13). L-assi kienu jinkludu makkinarju u tagħmir kif ukoll kuntratti ta’ servizz li kienu ġew iffirmati bejn id-Dipartiment tal-Produzzjoni u l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Bħala ħlas l-Istat irċieva ishma fil-kumpanija l-ġdida. Bħalissa, Mesta AS qed tagħmel xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u manutenzjoni f'kompetizzjoni ma’ operaturi oħrajn f'dan is-suq.

L-ilmentatur argumenta li Mesta AS irċeviet għajnuna mill-istat b'mod kuntrarju għall-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE għal erba' raġunijiet (i) l-Istat iffinanzja l-ispejjeż tar-ristrutturar; (ii) l-assi fissi li ġew ittrasferiti għal għand Mesta AS ġew ivvalutati taħt il-valur tas-suq fil-bilanċ ta’ ftuħ; (iii) Mesta AS kienet sussidjata minħabba t-teħid mingħand il-kumpanija ta’ portafoll ta’ kuntratti li qabel kienu tad-Dipartiment tal-Produzzjoni; u (iv) Mesta AS ma ħallsitx il-ħlasijiet għad-dokumenti u r-reġistrazzjoni li normalment jitħallsu f'każ ta’ trasferiment ta’ pussess ta’ proprjetà.

Dan li ġej jiddeskrivi l-fatti relevanti sabiex jiġi evalwat jekk kull waħda minn dawn il-miżuri allegati jinvolvux għajnuna mill-istat.

2.2.   MIŻURI TA’ RISTRUTTURAR U OĦRAJN TA’ RIORGANIZZAZZJONI

Minn att leġiżlattiv preparatorju jidher li madwar 4 750 mill-impjegati kollha (li jammontaw għal madwar 5 000), li qabel kienu impjegati mad-Dipartiment tal-Produzzjoni, kellhom jiġu trasferiti fil-kumpanija l-ġdida, Mesta AS (14). Meta dawn ġew trasferiti lil Mesta AS, l-impjegati kellhom jitilfu l-istatus tagħhom bħala ħaddiema taċ-ċivil. Peress li l-impjegati kellhom id-dritt li jirrifjutaw dan it-trasferiment kien meħtieġ li dawn l-impjegati jingħataw inċentivi sabiex iħeġġuhom jaċċettaw it-trasferiment (15). Barra minn hekk, sabiex ikun żgurat l-istabbiliment ta’ kumpanija vijabbli kummerċjalment kien meħtieġ ukoll li titnaqqas il-forza tax-xogħol b'madwar 1 700, għal madwar 3 050 (16).

L-att leġiżlattiv preparatorju jistabbilixxi miżuri ta’ “ristrutturar” differenti li ġew previsti mill-awtoritajiet Norveġiżi. Erba' miżuri kienu jikkonsistu minn (i) iż-żamma temporanja tad-drittijiet tal-pensjoni tal-ħaddiema taċ-ċivil (17); (ii) iż-żamma tad-dritt għal età speċjali tal-irtirar (18); (iii) pakketti ta’ pensjoni bikrija; u diversi miżuri oħra li jinvolvu (iv) it-trasferiment, l-ivvjaġġar, iż-żamma tas-salarju u l-immodernizzar tal-magni (19). Dawn jissejħu “miżuri ta’ ristrutturar” u jiġu ffinanzjati permezz ta’ għotjiet diretti. Fil-bidu, infiq ieħor bħal (v) il-kumpens għas-salarju, kien previst li jiġi ffinanzjat permezz ta’ finanzjament dirett (20). Madankollu, immedjatament qabel l-iffissar tal-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS l-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li l-ispejjeż relevanti għandhom minflok jiġu koperti permezz ta’ kontribuzzjoni kapitali lil Mesta AS fil-forma ta’ ishma azzjonarji.

Fil-bidu n-nefqa totali tal-erba' miżuri ta’ ristrutturar, iffinanzjati permezz ta’ għotja diretta, kienet stmata għal NOK 1 468 miljun (imnaqqsa għall-valuri preżenti) u kienet prevista li titħallas mill-Istat lil Mesta AS f'pagamenti separati f'perjodu ta’ tliet snin mill-2003 sal-2005 (21). Dawn l-ispejjeż tar-ristrutturar ma kinux inklużi fil-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS peress li l-ispejjeż tar-ristrutturar kellhom ikunu ffinanzjati mill-Istat permezz tal-baġit tal-Istat għat-tliet snin 2003, 2004 u 2005 (22).

Jidher li mill-baġit tal-Istat għall-2006 Mesta AS kienet irċeviet total ta’ NOK 993,6 miljuni mill-Istat sabiex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (23). Sat-30 ta’ Ġunju 2008 Mesta AS nefqet NOK 879,6 miljuni minn dan l-ammont, filwaqt li l-ispejjeż totali tar-ristrutturar ġew stmati li jammontaw għal NOK 1 097,8 miljuni (sas-sena 2013) (24). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, għalkemm fil-bidu kien previst li l-Istat kellu jkopri l-ispejjeż kollha tar-ristrutturar (li jimplika li jekk l-estimi oriġinali għall-ispejjeż tar-ristrutturar ta’ NOK 1 468 miljun ma kinux biżżejjed l-Istat kellu jagħti aktar fondi), il-baġits tal-Istat għall-2007 u l-2008 jagħmluha ċara li Mesta AS ma kinitx ser tingħata fondi ta’ ristrutturar aktar mill-ammont ta’ NOK 993,6miljuni li diġà kienet irċeviet (25).

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, għalkemm ma kienx wisq probabbli, jekk fit-tmiem tal-perjodu l-ispejjeż tar-ristruttrar kellhom ikunu inqas mill-ammont li Mesta AS kienet irċeviet, l-ammont żejjed kellu jitħallas lura lill-Istat.

F'termini ta’ regolament, l-awtoritajiet Norveġiżi adottaw Att dwar it-trasformazzjoni tal-attivitajiet tal-produzzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq f'kumpanija b'responsabbiltà limitata li hija proprjetà tal-Istat, liema Att jirregola uħud mid-drittijiet tal-impjegati li ġew ittrasferiti mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq sabiex jiġu impjegati f'Mesta AS (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ “l-Att dwar Mesta”) (26).

2.2.1.   
  Ġenerali

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-isfida ewlenija rigward it-trasferiment tal-impjegati mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS kienet li din il-kumpanija l-ġdida tkun tista' topera fuq termini simili għal dawk tal-kompetituri tagħha, u b'hekk ikun jista' jinħoloq ambjent ekwu. L-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li jittrasferixxu l-forza tax-xogħol lil Mesta AS u jħallu lil Mesta AS (u mhux l-Amministrazzjoni tat-Toroq) tkun responsabbli sabiex timplimenta l-miżuri involuti fit-trasferiment u fit-tnaqqis tal-forza tax-xogħol. Dawn il-kwistjonijiet u r-riżoluzzjoni tagħhom kienu jiffurmaw parti minn u kienu prerekwiżit għal-liberalizzazzjoni u l-ftuħ tas-suq nazzjonali tan-netwerk tat-toroq. L-Istat Norveġiż ma kienx se jiftaħ dan is-suq li kieku ma kienx f'pożizzjoni li jistabbilixxi kumpanija ġdida b'impjegati biżżejjed. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li dan kien jifforma l-isfond għan-negozjati tal-Istat mat-trade unions dwar it-trasferiment tal-impjegati mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS. In-negozjati wasslu għall-“ftehim” bejn il-partijiet fl-4 ta’ Ġunju 2002 dwar l-issuktar temporanju ta’ ċerti drittijiet tal-impjegati fis-servizz ċivili u għall-possibbiltà li jiġu offruti miżuri oħra, bħal pensjoni bikrija, bil-għan li titnaqqas il-forza tax-xogħol (27). L-elementi speċifiċi ta’ dan il-ftehim huma stabbiliti fis-sottosezzjonijiet t'hawn taħt (28).

Qabel l-1 ta’ Jannar 2003 ġie stabbilit bord tad-diretturi temporanju għal Mesta AS (il-“Bord Interim”) sabiex jirrappreżenta lill-kumpanija l-ġdida. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-Bord Interim ma kienx jifforma parti minn xi negozjati li jirrigwardaw lill-impjegati. Madankollu, id-dritt għall-kumpens fis-salarju kien inkluż fl-Att dwar Mesta (29). Bil-kuntrarju, ma kien hemm l-ebda liġi jew strument legali ieħor li kien jirregola drittijiet oħra tal-impjegati fis-servizz ċivili.

Qabel ma jiġu deskritti t-termini tal-ftehim, ikun tajjeb li tingħata ħarsa ġenerali fil-qosor lejn l-istatus tal-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni qabel it-trasferiment tagħhom lil Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni kienu impjegati mill-Istat. Għalhekk, skont il-liġi Norveġiża l-impjegati fis-servizz ċivili għandu jkollhom l-istatus ta’ impjegati fis-servizz ċivili (30) u għal dawn l-impjegati s-sħubija tagħhom fil-fond tal-pensjoni tal-Istat (“Statens pensjonskasse” jew “SPK”) hija waħda mandatorja (31). Għaldaqstant, is-sħubija fl-SPK tiżgura d-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil. Barra minn hekk, fuq il-bażi ta’ liġi li tistabbilixxi t-termini dwar id-dritt għall-età speċjali (bikrija) tal-irtirar tal-impjegati fis-servizz ċivili, uħud mill-impjegati taċ-ċivil fid-Dipartiment tal-Produzzjoni (bħal xufiera u koki) kellhom id-dritt li jirtiraw f'età partikolari (bikrija) (32).

Peress li l-istatus ta’ impjegat taċ-ċivil huwa marbut mal-impjieg mal-Gvern, l-impjegati li ġew trasferiti lil Mesta AS ma baqgħux aktar impjegati fis-servizz ċivili mill-1 ta’ Jannar 2003. Jekk dawn il-miżuri ta’ impjieg ma kinux ġew adottati, dawk l-impjegati kienu jitilfu d-drittijiet marbuta mal-istatus tagħhom ta’ impjegati fis-servizz ċivili (33). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, skont il-liġi Norveġiża, it-trasferiment tad-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS jikkwalifika bħala “trasferiment ta’ negozju” (34). B'referenza għar-regoli dwar it-trasferiment tal-impriżi, il-kuntratti ta’ impjieg tal-ħaddiema trasferiti ġew trasferiti għal għand il-kumpanija l-ġdida, ħlief għad-drittijiet tal-pensjoni (35). Peress li s-sid il-ġdid ma kienx jifforma parti mill-Istat, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-impjegati fis-servizz ċivili, li kienu jaħdmu fid-Dipartiment tal-Produzzjoni, kellhom id-dritt li jirrifjutaw li jiġu ttrasferiti lejn Mesta AS. Madankollu, billi jiċħdu tali trasferiment dawn kienu qed jirriskjaw li jiġu mkeċċija skont ir-regoli li japplikaw b'mod ġenerali għall-impjegati taċ-ċivil sakemm tkun tista' tinstab pożizzjoni adattata oħra. F'dawn iċ-ċirkostanzi l-impjegati fis-servizz ċivili għandhom id-dritt tal-prijorità għal pożizzjonijiet battala fi ħdan l-amministrazzjoni tal-Istat (iżda mhux għall-kumpens għas-salarju) (36).

Għaldaqstant, filwaqt li l-impjegati setgħu jagħżlu li jibqgħu bħala ħaddiema taċ-ċivil, it-trasferiment tal-impjegati tad-Dipartiment tal-Produzzjoni lill-entità l-ġdida (Mesta AS) kien prerekwiżit sabiex tkun tista' sseħħ il-liberalizzazzjoni. F'dawk iċ-ċirkostanzi, l-awtoritajiet Norveġiżi kellhom joffru lill-impjegati inċentivi oħra sabiex iħeġġuhom jaqblu mat-trasferiment b'mod ħieles.

(i)   Iż-żamma temporanja tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil

Kif deskritt aktar 'il fuq, l-impjegati tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kellhom l-istatus ta’ ħaddiema taċ-ċivil iżda dawn tilfu dan l-istatus meta ġew trasferiti lil Mesta AS. Minkejja dan, fuq il-bażi tal-ftehim imsemmi aktar 'il fuq bejn it-trade unions u l-Istat, dawn kellhom jibbenefikaw miż-żamma tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil għal perjodu tranżitorju ta’ ħames snin (jiġifieri, mill-1 ta’ Jannar 2003 sat-tmiem tal- 2007). Il-finanzjament tal-Istat mogħti lil Mesta AS huwa intiż sabiex ikopri l-ispejjeż addizzjonali sabiex ikun żgurat li l-impjegati jiġu ggarantiti l-istess kontribuzzjonijiet tal-pensjoni bħal dawk ta’ ħaddiema oħra fis-servizz ċivili matul il-perjodu relevanti (37).

Kif issemma aktar 'il fuq, is-sħubija fl-SPK tiżgura d-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil, u l-ispejjeż relatati ma’ dawn id-drittijiet iridu jitħallsu fl-SPK. Għaldaqstant, sabiex tkun żgurata s-sistema tranżitorja ta’ ħames snin, inżammet is-sħubija fl-SPK għall-impjegati. Barra minn hekk, sabiex Mesta AS tkun f'pożizzjoni li tħallas il-kontribuzzjonijiet tal-impjegati tagħha din applikat għal, u ngħatat, sħubija fl-SPK (38).

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS huwa limitat għad-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ordinarja ta’ pensjoni privata u l-ispejjeż (ogħla) taż-żamma tas-sħubija fl-SPK. Filwaqt li n-nefqa oriġinali kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ madwar NOK 395 miljun (39), l-awtoritajiet Norveġiżi iddikjaraw li sat-30 ta’ Ġunju 2007 l-ispejjeż dovuti kienu jammontaw għal NOK 277,3 miljuni (esklużi l-ispejjeż amministrattivi) (40).

(ii)   Iż-żamma tad-dritt għall-età speċjali tal-irtirar

Kif issemma aktar 'il fuq, uħud mill-impjegati fis-servizz ċivili li kienu trasferiti lil Mesta AS kellhom id-dritt li jirtiraw qabel (jiġifieri ta’ 65 sena) l-età normali tal-irtirar ta’ 67 sena. Skont it-termini tal-ftehim bejn it-trade unions u l-Istat, l-impjegati fid-Dipartiment tal-Produzzjoni, li meta ġiet stabbilita Mesta AS (jiġifieri fl-1 ta’ Jannar 2003) dawn kien baqagħlhom 10 snin jew inqas sabiex jirtiraw (jiġifieri, dawk li kellhom 55 sena jew aktar), kellhom id-dritt li jżommu l-età speċjali tal-irtirar tagħhom ta’ 65 sena (41). Dan l-arranġament kien possibbli minħabba l-fatt li l-impjegati kienu għadhom membri tal-SPK kif deskritt aktar 'il fuq.

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS ikopri d-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ta’ pensjoni ordinarja u l-ispejjeż sabiex tinżamm l-età speċjali tal-irtirar. Filwaqt li n-nefqa oriġinali kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ madwar NOK 85 miljun (42) (inklużi spejjeż amministrattivi li jirrappreżentaw madwar 5 % tal-ammont totali) l-ispejjeż totali dovuti fit-30 ta’ Ġunju 2007 kienu ta’ NOK 26,5 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi) (43).

(iii)   Pakketti ta’ pensjoni bikrija

Il-ftehim bejn it-trade unions u l-Istat jiddikjara wkoll li matul perjodu ta’ tliet snin (mill-1 ta’ Jannar 2003 sal-aħħar tal-2005) Mesta AS setgħet toffri lill-impjegati, li ġew trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni, arranġament li permezz tiegħu huma setgħu jirtiraw bil-pensjoni fl-età ta’ 60 sena minflok bl-età normali tal-irtirar ta’ 67 sena (44). Il-pensjoni bikrija setgħet tiġi offruta fid-diskrezzjoni tal-kumpanija bbażata fuq evalwazzjoni individwali tal-impjegati (45).

Il-finanzjament tal-Istat lil Mesta AS ikopri d-differenza bejn l-ispejjeż medji ta’ skema ta’ pensjoni ordinarja privata u l-ispejjeż sabiex tkun offruta pensjoni bikrija. F'atti leġiżlattivi preparatorji l-ispejjeż iffinanzjati mill-Istat sabiex ikunu offruti arranġamenti għal pensjoni bikrija (inklużi spejjeż amministrattivi li jirrappreżentaw madwar 5 % tal-ispejjeż totali) kienu stmati li jlaħħqu s-somma ta’ madwar NOK 911 miljun (46). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li madwar 470 impjegat kienu għamlu użu minn dan l-arranġament, u sat-30 ta’ Ġunju 2007 l-ispejjeż totali dovuti kienu ta’ NOK 691,9 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi) (47).

(iv)   Trasferiment, vjaġġar, iż-żamma tas-salarju u l-immodernizzar tal-magni

Skont id-dokumenti baġitarji preparatorji, dan il-punt ikopri l-ispejjeż għat-trasferiment (“flyttekostnader”); l-ivjaġġar (“pendlergodtgjørelse”); iż-żamma tas-salarju (“bibehold av lønn”); u l-immodernizzar tal-magni (“maskiner–sanering”) (48). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li dan jinvolvi wkoll spejjeż relatati mat-trasferiment tal-uffiċini (“kontor–flyttekostnader”); mat-trasferiment tal-uffiċini tal-manutenzjoni u l-appoġġ (“støttepunkter–flyttekostnader”); u mat-trasferiment tal-arkivji (“arkivoverføring”).

Ħlief għall-miżura relatata maż-żamma tas-salarju (li ma tpoġġietx fis-seħħ u għaldaqstant ma kkawżat l-ebda spejjeż) il-miżuri kollha twettqu meta kienet qed tiġi stabbilita Mesta AS, li damu sejrin sa tmiem l-2005. Filwaqt li l-ispejjeż totali li jappartjenu għall-miżuri kollha kienu oriġinarjament stmati li jlaħħqu s-somma ta’ NOK 77 miljun (49), l-awtoritrajiet Norveġiżi spjegaw li, f'Jannar 2006, l-ispejjeż totali dovuti kienu jlaħħqu s-somma ta’ madwar NOK 82,4 miljuni (esklużi spejjeż amministrattivi). L-Istat ħallas għal dawn l-ispejjeż (50).

Trasferiment: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 0,5 miljuni.

Dan il-punt jinkludi l-ispejjeż dovuti rigward ir-rilokazzjoni ta’ persunal ewlieni jew impjegati f'karigi amministrattivi sabiex dawn jibdew jaħdmu f'Mesta AS. Peress li dawn l-impjegati ngħataw pożizzjonijiet f'postijiet differenti fi ħdan l-istess Mesta AS, bil-maqlub ta’ qabel meta dawn l-impjegati kienu għadhom jaħdmu fl-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, ċerti impjegati kellhom jibdlu r-residenza tagħhom sabiex imorru fl-impjieg il-ġdid. Eżempji ta’ spejjeż jinkludu l-ispejjeż fattwali u dokumentati tat-trasferiment (“faktiske, legitimerte kostnader ved boligkjøp”), leave bi ħlas sabiex dawn ikunu jistgħu jiċċaqalqu (“flyttepermisjon”) u spejjeż tal-ivvjaġġar biex jispezzjonaw proprjetà ġdida (“visningsreise”).

Vjaġġar: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 6,7 miljuni

Dan il-punt ikopri wkoll spejjeż ikkunsidrati bħala meħtieġa sabiex ikun żgurat li persunal ewlieni u impjegati b'karigi amministrattivi jibdew jaħdmu f'Mesta AS f'bini li kien 'il-bogħod mir-residenza tagħhom. Eżempji ta’ spejjeż jinkludu spejjeż ta’ vjaġġar bejn id-dar u l-post tax-xogħol (“hjemreise”'), spejjeż għal kera doppja (“Dekning av husleie”) (51) benefiċċji tas-sewqan bejn id-dar u l-post tax-xogħol (“kjøregodtgjørelse”) u benefiċċji għall-akkommodazzjoni (“kostgodtgjørelse”).

Trasferiment tal-uffiċini: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 7,8 miljuni

Dan il-punt jinvolvi spejjeż għat-trasferiment mill-uffiċċji tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq lejn il-kwartieri-ġenerali ċentrali u l-uffiċċji reġjonali ta’ Mesta AS. Eżempji ta’ spejjeż huma t-tindif tal-uffiċini l-qodma (“Rydding og rengjøring av gamle kontorer”); l-ippakkjar tal-affarijiet tal-uffiċċju (52) u l-ġarr ta’ dan lejn l-uffiċini l-ġodda (“Pakking og transport”); il-preparazzjoni, it-tisbiħ u l-irranġar tal-uffiċini l-ġodda f'Mesta AS (“Klargjøring, innredning og oppgradering av nye kontorer”); kif ukoll spejjeż għall-immaniġġjar tal-attivitajiet ta’ trasferiment (“administrasjon av flyttning”).

Trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 40,2 miljuni

Dan il-punt jinkludi l-ispejjeż sabiex isir it-trasferiment meħtieġ mill-uffiċini l-qodma lejn l-uffiċini l-ġodda lokali tal-manutenzjoni u l-appoġġ kif ukoll sabiex l-uffiċini ta’ operat u appoġġ ta’ qabel jiġu organizzati mill-ġdid f'uffiċini ġodda ta’ operat u appoġġ fi ħdan Mesta AS. Dan jinkludi l-istabbiliment ta’ sistema ġdida ta’ IT li kienet meħtieġa minħabba l-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien qed jaqsam sistema ta’ IT ma’ dipartimenti oħra fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Eżempji speċifiċi ta’ spejjeż huma t-tindif tal-uffiċini l-qodma tas-sostenn tal-operat u l-manutenzjoni (“rydding og rengjøring av gamle driftsstøttepunkt”), l-ippakkjar tal-affarijiet tal-uffiċċju u l-ġarr ta’ dawn lejn l-uffiċini l-ġodda (“pakking og transport”), il-preparazzjoni, it-tisbiħ u l-immodernizzar tal-uffiċini l-ġodda għas-sostenn tal-operat u l-manutenzjoni (“Klargjøring, innredning og oppgradering av driftsstøttepunkt”) u l-immaniġġjar tal-attivitajiet ta’ trasferiment (“administrasjon av flytting”).

Trasferiment tal-arkivji: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 7,2 miljuni

Dan il-punt jinkludi spejjeż sabiex jiġu installati arkivji elettroniċi u fiżiċi f'Mesta AS. Dan ikopri l-ispejjeż involuti sabiex l-arkivji relevanti jiġu sseparati minn arkivji oħra li ma kinux relevanti għall-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kif ukoll l-ispejjeż relatati mal-istabbiliment tal-arkivji l-ġodda f'Mesta AS. Eżempji ta’ spejjeż inklużi huma dawk relatati mal-valutazzjoni tar-riżorsi meħtieġa għal kull arkivju (“Ressursbehov pr. arkiv”), fotokopjar (“kopiering”), ġarr (“frakt”), preparazzjoni (“klargjøring”) u xogħol ta’ assigurazzjoni tal-kwalità (“kvalitetssikring og sikkerhetsarbeid”).

Immodernizzar tal-magni: Spejjeż dovuti f'Jannar 2006: NOK 20 miljuni

Għalkemm dan il-punt jista' jissuġġerixxi li qed ikopri spejjeż relatati mat-tiswija jew mal-immodernizzar tal-magni, dan mhuwiex il-każ. L-awtoritrajiet spjegaw li qabel ir-riforma, id-Dipartiment tal-Produzzjoni kien wettaq xogħlijiet li, fil-kuntest tagħhom, il-makkinarju u tagħmir ieħor kien tħalla fil-bini u f'siti ta’ restawr (53). Għaldaqstant, dan il-punt kien jikkonsisti mir-responsabbiltà residwa ta’ kuntratti ta’ xogħol preċedenti u kien jinvolvi t-tindif tas-siti (“opprydding”) kif ukoll it-tneħħija, l-iskrappjar u l-ġarr ta’ makkinarju li ma kienx meħtieġ (“fjerning, skroting, og fraktkostnader”). Il-magni li kellhom jitneħħew kienu qodma, imkissrin, u tal-ebda valur għan-negozju, u għalhekk ma kinux jiffurmaw parti minn xi valutazzjoni tal-magni (jew min-negozju bħala ħaġa sħiħa) (54). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li Mesta AS assenjat parti mix-xogħol lil sottokuntratturi skont termini kummerċjali. Il-parti l-oħra tax-xogħol saret minn Mesta AS stess skont rata bis-siegħa bbażata fuq in-nefqa (bil-marġni ta’ profitt eskluż) li għaldaqstant kienet aktar baxxa mir-rata tas-suq għal xogħol simili dakinhar (55). L-awtoritajiet Norveġiżi bagħtu d-dokumenti li jelenkaw kontijiet mingħand sottokuntratturi kif ukoll il-prezzijiet li ntalbu minn Mesta AS stess (56).

(v)   Kumpens għas-salarju

Il-punt tal-kumpens għas-salarju (“ventelønn”) ma jiffurmax parti minn dak li l-awtoritajiet Norveġiżi jirreferu għalihom bħala “spejjeż ta’ ristrutturar”. Minkejja dan, il-kumpens għas-salarju kien jifforma parti mill-inċentivi offruti sabiex iħeġġu lill-impjegati ħalli jittrasferixxu ruħhom lejn Mesta AS. Dan għandu jiġi kkunsidrat fid-dawl tal-ħtieġa li jitnaqqas id-daqs tal-forza tax-xogħol.

Filwaqt li l-impjegati trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni tilfu l-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil, ċerti drittijiet speċifiċi li kienu ġejjin minn dan l-istatus madankollu nżammu għal perjodu limitat. Uħud minn dawn id-drittijiet huma rregolati fl-Att dwar Mesta (57). It-Taqsima 4 tal-Att dwar Mesta jipprovdi li matul perjodu ta’ tliet snin wara l-bidu tal-impjieg f'Mesta AS fl-1 ta’ Jannar 2003 l-impjegati li sussegwentement jiġu illiċenzjati iżda jkunu laħqu ċerti kundizzjonijiet (pereżempju, l-impjieg minimu ta’ sena) ikollhom id-dritt li jiġu offruti pożizzjoni xierqa fl-amministrazzjoni tal-istat (“fortrinnsrett til annen statlig stilling”) jew, jekk ma tkunx tista' tiġi offruta pożizzjoni simili, id-dritt li dan jirċievi kumpens għas-salarju (“ventelønn”).

Il-kumpens għas-salarju huwa rregolat bl-Att dwar l-impjegati taċ-ċivil (58). Dan huwa arranġament li permezz tiegħu l-impjegati taċ-ċivil li jkunu ngħataw avviż bir-raġunijiet għal redundancy u li ma jkunux ġew offruti impjieg adattat ieħor ikollhom (soġġett għall-kundizzjonijiet u l-limiti ta’ żmien stabbiliti fl-Att) id-dritt għal 2/3 tas-salarju mid-data li fiha jkun ingħata l-avviż.

Għalkemm l-ispejjeż relatati mal-kumpens għas-salarju fil-bidu kien jifforma parti mill-ispejjeż tar-ristrutturar, aktar tard il-Ministeru tax-Xogħol kien iddeċieda li l-ispejjeż stmati għandhom jiġu kkunsidrati meta jiġi identifikat id-daqs tal-ishma azzjonarji ta’ Mesta AS. Fi kliem ieħor, il-mezzi sabiex jiġu ffinanzjati l-ispejjeż relevanti kellhom ikunu injettati mill-Istat f'Mesta AS fil-forma ta’ ishma azzjonarji (59). Ir-razzjonal għal dan il-metodu kien li l-finanzjament permezz ta’ ishma azzjonarji kellu jirriżulta f'użu aktar għaqli ta’ liċenzjar ta’ impjegati bħala għodda ta’ riorganizzazzjoni fil-kumpanija l-ġdida. Minflok, għandu jsir aktar użu minn strumenti oħra ta’ riorganizzazzjoni (irħas), bħal-leave bi ħlas imnaqqas u pakketti ta’ pensjonijiet, eċċ.

Filwaqt li oriġinarjament kien previst li 450 impjegat kienu se jiġu koperti bil-kumpens għall-iskema tas-salarju, b'nefqa totali ta’ madwar NOK 512-il miljun (60), din l-istima ġiet aġġornata f'Ottubru 2002 u nbidlet għal 150 impjegat b'nefqa totali ta’ madwar NOK 150 miljun (61). Għaldaqstant, kien l-aħħar ammont li ġie kkunsidrat sabiex tiġi stabbilita l-ekwità ta’ Mesta AS.

Sabiex l-ispejjeż jinżammu kemm jista' jkun baxxi, Mesta AS użat dawn l-istrumenti alternattivi (u irħas) ta’ tnaqqis fil-forza tax-xogħol li ġejjin (62). Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-ispejjeż ikkumbinati għal dawn il-miżuri u l-kumpens għas-salarju kienu jlaħħqu s-somma ta’ NOK 359 miljun (li minn dawn NOK 255,1 miljuni intefqu sal-21 ta’ Diċembru 2008) u, għaldaqstant, taqbeż sew l-ammont injettat sabiex ikunu koperti dawn l-ispejjeż:

| | Pakketti ta’ terminazzjoni li huwa arranġament li, permezz tiegħu, l-impjegati jtemmu l-impjieg tagħhom mingħajr ma jieħdu l-ebda kumpens għas-salarju, waqt li min-naħa l-oħra, jirċievu sa sena salarju kif ukoll għajnuna finanzjarja biex isibu impjieg ieħor. |
| --- | --- |

Pakketti ta’ terminazzjoni li huwa arranġament li, permezz tiegħu, l-impjegati jtemmu l-impjieg tagħhom mingħajr ma jieħdu l-ebda kumpens għas-salarju, waqt li min-naħa l-oħra, jirċievu sa sena salarju kif ukoll għajnuna finanzjarja biex isibu impjieg ieħor.

| | Pakketti ta’ pensjonijiet huwa arranġament li permezz tiegħu l-impjegati li jkunu għalqu t-62 sena itemmu l-impjieg tagħhom, u bħala kumpens jiġu garantiti 66 % tas-salarju sa meta jaslu għall-età tal-irtirar ta’ 67 sena, kif ukoll id-dritt li jkomplu jgawdu d-drittijiet tal-pensjoni normali matul dan il-perjodu. |
| --- | --- |

Pakketti ta’ pensjonijiet huwa arranġament li permezz tiegħu l-impjegati li jkunu għalqu t-62 sena itemmu l-impjieg tagħhom, u bħala kumpens jiġu garantiti 66 % tas-salarju sa meta jaslu għall-età tal-irtirar ta’ 67 sena, kif ukoll id-dritt li jkomplu jgawdu d-drittijiet tal-pensjoni normali matul dan il-perjodu.

| | Leave b'salarju mnaqqas huwa arranġament biex iħeġġeġ lill-impjegati li jkollhom id-dritt li jirċievu pensjoni bikrija (fl-età ta’ 60 sena) bejn l-2003 u l-2005 sabiex jispiċċaw qabel, u joffri li dawn l-impjegati l-possibbiltà li jtemmu l-impjieg immedjatament, waqt li bħala kumpens jitħallsu 66 % tas-salarju saż-żmien li fih dawn ikunu kisbu d-dritt għall-pensjoni bikrija. |
| --- | --- |

Leave b'salarju mnaqqas huwa arranġament biex iħeġġeġ lill-impjegati li jkollhom id-dritt li jirċievu pensjoni bikrija (fl-età ta’ 60 sena) bejn l-2003 u l-2005 sabiex jispiċċaw qabel, u joffri li dawn l-impjegati l-possibbiltà li jtemmu l-impjieg immedjatament, waqt li bħala kumpens jitħallsu 66 % tas-salarju saż-żmien li fih dawn ikunu kisbu d-dritt għall-pensjoni bikrija.

2.3.   VALUR TAL-MAKKINARJU U T-TAGĦMIR (“MAKKINARJU”) U TAL-PROPRJETÀ U L-BINI (“PROPRJETÀ”) FIL-BILANĊ TA’ FTUĦ

Dan li ġej jagħti ħarsa ġenerali lejn il-proċess sabiex ġie stabbilit il-valur tal-assi fissi fil-bilanċ ta’ ftuħ finali ta’ Mesta AS. Għall-finijiet ta’ dan il-proċess tqabbdu żewġ awdituri: Ernst & Young, li tqabbdu mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq sabiex jistabbilixxu il-kumpanija l-ġdida, filwaqt li l-Ministeru tat-Trasport u l-Komunikazzjoni qabbad lil Deloitte & Touche sabiex iwettqu verifika tal-kwalità rigward il-valutazzjoni tal-assi u l-proposta għall-bilanċ ta’ ftuħ kif ukoll sabiex jivverifikaw il-proċess, il-metodi u l-prinċipji applikati f'dan il-kuntest. Aktar tard, Ernst & Young saru l-awditur ta’ Mesta AS.

Fil-qosor, f'Mejju 2002 l-awdituri bdew jagħmlu valutazzjoni tal-assi bbażata fuq il-prinċipju tal-kontinwità simulata (jiġifieri, il-valur rikostruwit tal-ktieb), iżda dawn bidlu l-prinċipju tal-evalwazzjoni għal “valur reali” f'Awwissu 2002. Saru valutazzjonijiet individwali (jew fi gruppi) kemm fir-rigward tal-makkinarju kif ukoll tal-proprjetà (deskritti fid-dettall taħt is-sezzjoni 2.3.1). F'Ottubru 2002 l-awdituri għamlu valutazzjoni tal-valur ġust tan-negozju sħiħ ta’ Mesta AS fuq il-bażi tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat (deskritt fid-dettall taħt is-sezzjoni 2.3.2). Il-fluss tal-flus skontat żvela li l-valur totali tan-negozju (jiġifieri, il-kapital operattiv) kien inqas mill-valur li jirriżulta minn valutazzjonijiet tal-assi individwali. Peress li l-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b'Responsabbiltà Limitata jipprovdi li l-ekwità ma tistax tkun aktar mill-valur totali tan-negozju, il-valur tal-assi individwali (jew ta’ gruppi ta’ assi) kien imnaqqas.

2.3.1.   
  Valutazzjoni tal-valur tal-assi b'mod separat

(vi)   Makkinarju

Għall-finijiet biex jivvalutaw il-valur tal-assi, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Arthur Andersen & Co AS, l-avukat tal-Gvern Norveġiż, ViaNova u Skagerak Forsikringsmegling AS ħejjew rapport datat 10 ta’ Mejju 2002 bit-titolu
  Bilanċ ta’ Ftuħ

   (63). Il-valutazzjoni kienet, fil-prinċipju, ibbażata fuq il-“valur tal-ktieb”. Madankollu, peress li l-amministrazzjoni tal-Istat mhix suġġetta għall-Att dwar il-Kontabilità (64), il-valuri li jidhru fil-kotba tad-Dipartiment tal-Produzzjoni kellhom jiġu interpretati mill-ġdid għal dawk li setgħu kienu, kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien suġġett għal-liġi dwar il-kontabilità ġenerali (65). Għalhekk, il-prinċipju tal-valutazzjoni kien aktar “kreazzjoni retroattiva tal-valur tal-ktieb” jew sempliċiment “kontinwità simulata”. Ibbażat fuq dan, il-valur tal-makkinarju, li fl-1 ta’ Jannar 2002 kien iddikjarat fil-kotba tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li jlaħħaq is-somma ta’ NOK 1 111 miljuni, kien aġġustat għal NOK 866 miljun. Fl-1 ta’ Jannar 2003 il-valur reġa' ġie aġġustat għal NOK 747 miljun.

Madankollu, rapport ieħor datat Awwissu 2002 bit-titolu
  Bilanċ ta’ Ftuħ

   (66) imħejji mill-Ammnistrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Ernst & Young, Via Nova u Skagerak Forsikringsmegling AS, jiżvela li f'Lulju 2002 kien deċiż li l-assi tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li kellhom jiġu trasferiti lil Mesta AS kellhom ikunu vvalutati fuq il-bażi tal-prinċipju tal-“valur reali” minflok tal-“kontinwità simulata” peress li tal-ewwel huwa prinċipju ta’ valutazzjoni aktar trasparenti.

Ir-rapport li datat Diċembru 2002 bit-titolu
  Suppliment għall-Bilanċ ta’ Ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi
  , imħejji mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, Ernst & Young, Via Nova, OPAK u Skagerak Forsikringsmegling AS jippreżenta l-valur tal-makkinarju bbażat fuq il-valur reali (67). Sabiex jiġi stabbilit il-valur reali ġew segwiti żewġ metodi: għal ċerti gruppi ta’ makkinarju l-punt tat-tluq kien il-valur tal-ktieb kif ġie reġistrat fl-amministrazzjoni tal-Istat, aġġustat għall-applikazzjoni tat-taxxa fuq il-valur miżjud, il-perjodi ta’ deprezzament u xi valutazzjonijiet diskrezzjonali. Għal gruppi oħra ta’ makkinarju l-valuri kienu bbażati fuq valutazzjonijiet u prezzijiet esterni (68). Fuq dik il-bażi l-valur reali tal-makkinarju kien stmat li jilħaq is-somma ta’ NOK 572 miljun filwaqt li l-valur totali tal-assi kollha kien stmat li jilħaq is-somma ta’ NOK 1 162 miljun (69).

Aktar tard Ernst & Young spjegaw li l-kalkoli li jidhru fir-rapport imsemmi aktar 'il fuq, li juża bħala l-punt tat-tluq tiegħu l-valur tal-ktieb tal-kontinwità simulata ta’ NOK 747 miljun sabiex jasal għall-valur reali ta’ NOK 572 miljun, huma żbaljati. Skont Ernst & Young, dawn il-kalkoli ma kinux jiffurmaw parti mill-proċess sabiex jiġi stabbilit il-valur reali tal-makkinarju li kellu jkun trasferit lil Mesta AS.

(vii)   Proprjetà immobbli

Fir-rapport ta’ Mejju 2002 bit-titolu “Bilanċ ta’ Ftuħ” il-valur tal-ktieb tal-proprjetà immobbli reġistrata mill-amministrazzjoni tal-Istat fl-1 ta’ Jannar 2002 kien ta’ NOK 596 miljun. Wara l-esklużjonijiet ta’ proprjetà immobbli li ma kellix tiġi trasferita lil Mesta AS u l-aġġustamenti li saru fuq il-bażi tal-prinċipju tal-kontinwità simulata, il-valur kien stmat li jammonta għal NOK 277 miljun.

Wara l-bidla fil-prinċipji tal-evalwazzjoni mill-kontinwità simulata għall-valur reali, il-proprjetà ġiet ivvalutata minn espert indipendenti tal-proprjetà immobbli, OPAK. L-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew valutazzjoni esperta datata t-28 ta’ Awwissu 2002 li fiha OPAK ivvalutat il-valur ta’ 375 proprjetà għal madwar NOK 336 miljun (70). Rapport ta’ ssuktar datat il-31 ta’ Ottubru 2002 li tħejja minn OPAK żvela li wara, inter alia, iż-żjieda ta’ 16-il proprjetà oħra, il-valur approssimattiv tal-proprjetà immobbli tela' għal NOK 395 miljun. Ernst & Young spjegaw li aktar tard, l-esklużjonijiet ta’ proprjetajiet li ma kellhomx jiġu trasferiti lil Mesta AS kif ukoll il-korrezzjonijiet li saru għall-proprjetà mikrija (71) baxxew il-valur tal-proprjetà għal NOK 331 miljun (72).

Ir-rapport ta’ Diċembru 2002 li jġib l-isem “Suppliment għall-Bilanċ ta’ Ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi” jiżvela li, waqt li l-valur tal-proprjetà bbażat fuq il-prinċipju tal-kontinwità simulata kien ta’ NOK 596 miljun, l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-valur reali rriżulta f'valur ta’ NOK 331 miljun.

2.3.2.   
  Valutazzjoni tal-valur ibbażata fuq il-fluss tal-flus skontat

B'mod parallel ma', iżda b'mod separat minn, il-valutazzjonijiet individwali tal-assi kienet saret valutazzjoni oħra tal-valur ġust tan-negozju sħiħ fuq il-bażi tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat, li sommarju tagħha ġie ppubblikat f'rapport datat Ottubru 2002 bit-titolu: “Valutazzjoni tal-valur” imħejji minn Ernst & Young (73). Ir-rapport jikkonkludi li bl-applikazzjoni tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat il-kapital operattiv (74) huwa ta’ madwar NOK 600 miljun (b'intervall ta’ +/- 25 %). L-analiżi kienet ibbażata fuq valutazzjoni tal-fluss tal-flus għall-perjodu 2003–2012 li matulu ġie stmat valur preżenti negattiv ta’ NOK 300 miljun u valur terminali ta’ aktar minn NOK 900 miljun (75). Ir-rata ta’ dħul nominali kienet stabbilita għal 6,7 % fuq l-assi totali wara l-ħlas tat-taxxa (76).

Ernst & Young spjegaw li l-kapital operattiv (ta' NOK 600 miljun) jikkonsisti fl-assi totali bid-dejn għal terminu qasir imnaqqas. Bil-kuntrarju, l-istima li tirriżulta mill-valutazzjoni tal-assi individwali kienet ta’ NOK 1 162 miljun. Jekk id-dejn ta’ terminu qasir (ta' NOK 464 miljun) jiġi eskluż minn NOK 1 162 miljun, il-kapital operattiv (77) ikun ta’ NOK 698 miljun. Dan hu ogħla mill-kapital operattiv ta’ NOK 600 miljun li jirriżulta minn valutazzjoni bbażata fuq il-valur ġust tan-negozju sħiħ (jiġifieri, il-mudell tal-fluss tal-flus skontat). L-Att Norveġiż dwar il-Kumpaniji b'Responsabbiltà Limitata jipprovdi li l-ekwità ma tistax tkun aktar mill-valur totali tan-negozju, u għalhekk kien meħtieġ li jitnaqqas il-valur tal-assi (78). Għaldaqstant, Ernst & Young naqqsu l-valur tal-assi sabiex il-kapital operattiv jitnaqqas għal 619 miljun. Dan huwa indikat fit-tabella t'hawn taħt (79):

| Assi fissi | 1 053 |
| --- | --- |
| Assi kurrenti | 109 |
| Dejn għal terminu qasir | (464) |
| Nett | 698 |
| Aġġustament 'l isfel għall-makkinarju | (25) |
| Aġġustament 'l isfel għall-proprjetà | (54) |
| Aġġustament 'l isfel totali | (79) |
| Valur wara l-aġġustament 'l isfel | 619 |
| Dejn (pensjonijiet) | 319 |
| Ishma azzjonarji | 300 |
| Ishma azzjonarji fi flus | 1 600 |
| Total ta’ ishma azzjonarji fil-bilanċ ta’ ftuħ | 1 900 |

Assi fissi

1 053

Assi kurrenti

109

Dejn għal terminu qasir

(464)

Nett

698

Aġġustament 'l isfel għall-makkinarju

(25)

Aġġustament 'l isfel għall-proprjetà

(54)

Aġġustament 'l isfel totali

(79)

Valur wara l-aġġustament 'l isfel

619

Dejn (pensjonijiet)

319

Ishma azzjonarji

300

Ishma azzjonarji fi flus

1 600

Total ta’ ishma azzjonarji fil-bilanċ ta’ ftuħ

1 900

Kif jidher minn dan t'hawn fuq sar aġġustament 'l isfel ta’ NOK 79 miljun. Minħabba l-inċertezza għolja tal-valur tal-proprjetà u tal-makkinarju, l-aġġustament 'l isfel kien allokat għal dawk l-assi fil-manjiera indikata hawn taħt:

| Valur reali stmat tal-makkinarju | 572 |
| --- | --- |
| Xiri | 44 |
| Aġġustament 'l isfel | (25) |
| Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ | 591 |
| Valur reali stmat tal-proprjetà | 331 |
| Xiri | 4 |
| Aġġustament 'l isfel | (54) |
| Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ | 281 |

Valur reali stmat tal-makkinarju

572

Xiri

44

Aġġustament 'l isfel

(25)

Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ

591

Valur reali stmat tal-proprjetà

331

Xiri

4

Aġġustament 'l isfel

(54)

Valur fil-bilanċ ta’ ftuħ

281

2.3.3.   
  Verifika tal-kwalità

B'mod parallel mal-proċess sabiex jiġi stabbilit il-valur reali, Deloitte & Touche taw bidu (f'Ottubru 2002) għal eżerċizzju biex jiġu vverifikati l-ewwel valutazzjonijiet tal-assi (ibbażati fuq il-kontinwità simulata) kontra r-riżultati tal-fluss tal-flus skontat. Fuq din il-bażi Deloitte & Touche sabu li l-valur (kontinwità simulata) tal-assi fissi kellu jitnaqqas minn NOK 1 137 miljun (80) għal NOK 937 miljun (jiġifieri, bi NOK 200 miljun) (81).

2.3.4.   
  Valutazzjoni tal-valur fil-bilanċ ta’ ftuħ finali

Il-bilanċ ta’ ftuħ finali tal-1 ta’ Jannar 2003 ippreparat minn Mesta AS bl-għajnuna ta’ Ernst & Young, ViaNova Plan u Trafikk AS (mehmuż bħala l-Anness A) juri valur totali ta’ assi fissi li jammonta għal NOK 977m (82).

Il-bilanċ ta’ ftuħ finali jikkonferma li l-valur tal-makkinarju ta’ NOK 572 miljun li ġie identifikat fir-rapport ta’ Diċembru 2002 (intitolat “Suppliment għall-bilanċ ta’ ftuħ: Valutazzjoni tal-valur tal-assi”) kien ġie aġġustat 'l isfel bi NOK 25 miljun għal NOK 547 miljun. Iż-żjieda ta’ aktar investimenti u aġġustamenti minuri ġabu l-valur finali tal-makkinarju għal NOK 594m.

Wara ċertu xiri ta’ NOK 4 miljun il-valur tal-proprjetà kien ta’ NOK 335 miljun u l-aġġustament 'l isfel kien ta’ NOK 54 miljun (dan minħabba r-riżultat tal-mudell tal-fluss tal-flus skontat) li fisser li l-valur tal-proprjetà kien ta’ NOK 281 miljun.

2.4.   TRASFERIMENT TA’ KUNTRATTI TRANŻITORJI U L-VALUR TAGĦHOM FIL-BILANĊ TA’ FTUĦ

2.4.1.   
  Kuntratti tal-bini

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li mill-1 ta’ Jannar 2003 il-kuntratti l-ġodda kollha tal-bini (għal xogħlijiet bħal toroq, mini, baċiri u pontijiet) kienu suġġetti għal proċedura ta’ akkwist pubbliku.

Madankollu, il-proġett eżistenti tal-bini kellu jiġi trasferit lil Mesta AS sabiex jitlestew il-proġetti ta’ kostruzzjoni li għadhom għaddejjin bħalissa. Il-kuntratti eżistenti jvarjaw f'termini ta’ kumplessità u perjodu ta’ żmien, iżda kollha jiskadu fi żmien sena jew sentejn minn mindu tkun ġiet stabbilita Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-kuntratti tal-bini ġew trasferiti lil Mesta AS skont il-prezzijiet li ġew iffissati oriġinarjament għal dawn il-kuntratti. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi dawn il-prezzijiet jirriflettu l-prezzijiet tas-suq. Qabel l-1 ta’ Jannar 2003 għal parti sewwa mill-kuntratti tal-bini kienet saret sejħa għall-offerti, u għaldaqstant l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kisbet xi ftit esperjenza dwar il-livell tal-prezz tas-suq. Barra minn hekk, il-prezzijiet tal-kuntratti interni tal-bini bejn l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellhom jiġu konklużi skont il-linji gwida interni li kienu jinkludu regoli dwar kif għandhom jiġu pprezzati kuntratti interni (83). Skont il-linji gwida interni l-esperjenza tal-prezz miksuba fil-kuntest ta’ sejħiet għall-offerti miftuħa għandha tifforma l-bażi sabiex ikunu stabbiliti l-prezzijiet tal-kuntratti interni: jew dawn il-prezzijiet tas-sejħiet għall-offerti pubbliċi jintużaw b'mod dirett jew inkella il-prezzijiet tal-kuntratti interni jiġu bbażati fuq l-valutazzjonijiet ittestjati kontra s-suq u (fejn hu relevanti) imnaqqsa għal-livell tas-suq (84). Fiż-żewġ każijiet il-kundizzjoni ġenerali tal-Amministrazzjoni tat-Toroq kienet li l-prezzijiet li jiġu stabbiliti fi ftehimiet interni għandhom jirriflettu l-livell tal-prezz tas-suq (85). Fl-aħħarnett, l-awtoritajiet Norveġiżi ċċaraw ukoll li barra t-taxxi u d-dazji imposti fuq is-servizzi kollha, rekwiżiti fiskali u oħrajn regolatorji ma kinux jinfluwenzaw il-prezz li bih il-kuntratti ġew trasferiti (86).

Il-prezzijiet li bihom il-kuntratti tal-bini ġew trasferiti lil Mesta AS kienu l-istess bħal dawk użati sabiex jiġu stabbiliti il-profitti tal-kuntratti fl-analiżi tal-fluss tal-flus skontat.

2.4.2.   
  Kuntratti ta’ operat u manutenzjoni

Mesta AS ħadet taħt idejha 102 kuntratti eżistenti ta’ operat u manutenzjoni (“funksjonsavtaler”) (87). Dawn il-kuntratti, li jkopru xogħlijiet bħalma huma l-uċuh tat-toroq, l-immarkar, id-drenaġġ, kisi biż-żrar, kif ukoll għargħar u valangi, se jiskadu kollha f'perjodu ta’ mhux aktar minn erba' snin, jiġifieri fit-tielet trimestru tal-2006. F'termini ta’ perjodu taż-żmien dawn jaqgħu f'erba' kategoriji stabbiliti hawn taħt. Meta jiskadu l-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għandha tpoġġi madwar 25 % tal-kuntratti għal sejħiet tal-offerti pubbliċi kull l-1 ta’ Settembru ta’ kull sena fil-mod kif ġej:

—   Kategorija A: 24 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2003;

—   Kategorija B: 25 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2004;

—   Kategorija Ċ: 27 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2005;

—   Kategorija D: 26 kuntratt, li jiskadu matul il-ħarifa tal-2006.

Filwaqt li kull kategorija tinkludi kuntratti li jkopru reġjuni ġeografiċi mifruxa b'mod bilanċjat fin-Norveġja kollha (sabiex tkun żgurata l-istabbiltà kontinwa fil-forniment tas-servizz) il-kategoriji jikkorrispondu wkoll għal-livell ta’ diffikultà rigward ix-xogħol li jrid isir. F'dan ir-rigward, il-Kategorija A tinkludi l-iktar xogħol faċli b'kuntratt f'reġjuni żgħar (jiġifieri, reġjuni li jpoġġu l-inqas sfidi fir-rigward ta’ traffiku u kundizzjonijiet tat-temp kif ukoll it-tip ta’ toroq) filwaqt li l-Kategorija D tinkludi xogħol b'kuntratt ta’ natura aktar diffiċli kemm f'termini ta’ toroq (bħal toroq fuq muntanji u qrib l-irdum) u traffiku kif ukoll it-temp. Il-Kategoriji B u Ċ ikopru xogħol b'kuntratt bejn iż-żewġ estremitajiet.

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-prezzijiet tas-servizzi fornuti taħt il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li kien daħal għalihom id-Dipartiment tal-Produzzjoni inżammu meta dawn il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS.

2.4.3.   
  Valur li bih il-kuntratti kienu trasferiti

Il-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti jidhru minn spreadsheet bl-Excel li ġiet sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi li hija simili għall-ispreadsheet li ntbagħtet qabel minn Veidekke ASA (88). Wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi aġġornaw il-valutazzjoni tal-prezz totali li bih il-kuntratti tal-bini kienu ġew trasferiti lil Mesta AS minn NOK 2 960 miljun għal NOK 2 942 miljun (89). L-awtoritajiet Norveġiżi aġġornaw ukoll il-valutazzjoni tal-prezz totali li bih il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kienu ġew trasferiti lil Mesta AS minn NOK 5 750 miljun għal NOK 5 866 miljun. Il-ħarsa ġenerali ma tindikax il-prezz tal-kuntratti individwali.

2.4.4.   
  Livell tal-prezz li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti sussegwenti

Rapport li ġie kkummissjonat u ppubblikat mid-Direttorat tat-Toroq Pubbliċi, ViaNova Plan u Trafikk AS jinkludi analiżi tal-livell tal-prezz tal-kuntratti f'Diċembru 2003 (ir-“Rapport ViaNova”). Ir-Rapport ViaNova jiżvela li numru ta’ kuntratti tranżitorji tal- operat u l-manutenzjoni li ġew trasferiti lil Mesta AS kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi f'Jannar 2003. Waħda mill-konklużjonijiet fir-rapport kienet li l-livell tan-nefqa tal-kuntratti tranżitorji li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi matul l-2003 jidher li kien madwar 32 % taħt il-livell tan-nefqa oriġinali ta’ kuntratti tranżitorji kumparabbli li ġew trasferiti lil Mesta AS. L-awtoritajiet Norveġiżi kkummentaw li huwa minnu li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq ma kinitx daħlet f'negozjati mill-ġdid sabiex tikseb tnaqqis fil-prezz rigward il-kuntratti tranżitorji (li kien għad baqa').

L-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew ħarsa ġenerali lejn il-prezzijiet li jirriżultaw minn kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li għalihom kienet saret sejħa għall-offerti bejn l-2003 u l-2006. L-ammonti rappreżentati fil-ħarsa ġenerali li kienet sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi huma (b'xi diskrepanzi żgħar) simili għal dawk dikjarati fl-ispreadsheet bl-Excel li kienet sottomessa minn Veidekke ASA, li tinkludi wkoll tabella li tqabbel l-offerta rebbieħa (jiġifieri, l-irħas) f'kull proċedura tas-sejħa għall-offerti mal-prezzijiet li bihom ġew trasferiti l-kuntratti. Il-paragun sottomess minn Veidekke ASA juri li fejn jikkonċerna l-kuntratti li għalihom kienet saret sejħa għall-offerti bejn l-2003 u l-2006 il-prezzijiet rebbieħa li rriżultaw kienu, ġeneralment, irħas mill-prezzijiet li bihom kienu ġew trasferiti l-kuntratti lil Mesta AS. Barra minn hekk, il-ħarsa ġenerali tiżvela wkoll li l-prezzijiet sottomessi fl-offerti minn Mesta AS (stess) f'sejħiet għall-offerti sussegwenti huma aktar baxxi mill-prezzijiet li bihom kienu ġew trasferiti l-kuntratti lil Mesta AS (90):

| (f'miljuni ta’ NOK) |
| --- |
| Sena tas-sejħa għall-offerti | Prezz rebbieħ | L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mill-prezz rebbieħ | L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mid-depożitu tal-offerti ta’ Mesta AS |
| 2003 | 1 226,6 | 94 | 67 |
| 2004 | 1 605,2 | 328 | 282 |
| 2005 | 1 857,1 | 760 | 563 |
| 2006 | 7 455,5 | 948 | 900 |

(f'miljuni ta’ NOK)

Sena tas-sejħa għall-offerti

Prezz rebbieħ

L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mill-prezz rebbieħ

L-ammont li bih il-prezz tat-trasferiment tal-kuntratt huwa aktar mid-depożitu tal-offerti ta’ Mesta AS

2003

1 226,6

94

67

2004

1 605,2

328

282

2005

1 857,1

760

563

2006

7 455,5

948

900

Il-ħarsa ġenerali lejn il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi bejn l-2003 u l-2006 u li ġew sottomessi mill-awtoritajiet tiżvela li Mesta AS kienet rebħet 14 minn 24 kuntratt li kienu suġġetti għal sejħa għall-offerti fl-2003. Fl-2004 Mesta AS rebħet 13 minn 25 kuntratt, waqt li fl-2005 Mesta AS rebħet 20 minn 29 kuntratt. Fl-2006 Mesta AS rebħet 21 minn 30 kuntratt (91). Dan ifisser li minn total ta’ 108 kuntratt Mesta AS rebħet 68 kuntratt, li huwa ugwali għal madwar 62,7 %.

2.4.5.   
  L-istħarriġ u l-esperjenza preċedenti tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq dwar il-prezzijiet

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li qabel l-istabbiliment ta’ Mesta AS il-Parlament Norveġiż appoġġja ħames kuntratti bi prova/pilota li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet ippjanat li tissottomettihom għal sejħiet għall-offerti pubbliċi. L-awtoritajiet spjegaw li l-prezzijiet li jirriżultaw kienu ntużaw sabiex jiġi evalwat dan it-tip ta’ kuntratt internament (kemm fil-perjodu ta’ qabel u ta’ wara d-deċiżjoni sabiex Mesta AS tiġi stabbilita fl-2001). Madankollu, il-prezzijiet ma ntużawx bħala bażi sabiex fuqha jiġu ffissati l-prezzijiet tal-kuntratti tranżitorji. Għad-domandi li saru mill-Awtorità dwar ir-raġuni għal dan, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li kien ġie deċiż li l-valur tal-kuntratti tranżitorji għandhom ikunu determinati fuq il-bażi tan-nefqa għall-kuntratti.

Skont l-awtoritajiet, il-prezzijiet rebbieħa tal-ħames kuntratti bi prova/pilota kienu kif ġej:

| — | Bærum (1998) ħames snin: NOK 74 940 000 |
| --- | --- |

—

Bærum (1998) ħames snin: NOK 74 940 000

| — | Nedre Romerike (1999) ħames snin: NOK 56 000 000 |
| --- | --- |

—

Nedre Romerike (1999) ħames snin: NOK 56 000 000

| — | Ibestad Dyrøy (1999) erba' snin: NOK 30 418 400 |
| --- | --- |

—

Ibestad Dyrøy (1999) erba' snin: NOK 30 418 400

| — | Lågendalen (2000) erba' snin: NOK 45 706 323 |
| --- | --- |

—

Lågendalen (2000) erba' snin: NOK 45 706 323

| — | Våler og Åsnes (2001) ħames snin: NOK 39 018 023. |
| --- | --- |

—

Våler og Åsnes (2001) ħames snin: NOK 39 018 023.

F'Diċembru 2000 l-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq ħarġet rapport li fih din eżaminat il-kompetittività tas-servizzi ta’ operat u manutenzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni (92). Ir-rapport jinkludi r-riżultati preliminari ta’ Awwissu 2000 u l-kapaċità li tikkompeti ġiet ikkalkulata billi kienet identifikata r-relazzjoni bejn l-ispejjeż ikkalkulati ta’ kuntratt u l-prezz miftiehem. Fil-każ tal-kuntratti tad-Dipartiment tal-Produzzjoni l-ispejjeż kienu jirrappreżentaw 94 % tal-prezz filwaqt li fir-rigward tal-kuntratti li saru minn intraprendituri privati l-ispejjeż kienu jirrappreżentaw 71 % tal-prezz. Jidher li l-każijiet bi prova/pilota kienu jiffurmaw il-bażi sabiex wieħed jasal għal din il-konklużjoni. F'paġna 7 tar-rapport il-kuntratt Bærum huwa mniżżel bħala wieħed li għandu valur annwali medju ta’ NOK 15-il miljun bħala riżultat tas-sejħa pubblika għall-offerti. Din il-figura hija r-riżultat ta’ prezz għal kull km ta’ 125 000 × triq ta’ 120 km, li jammonta għal NOK 15-il miljun (jew NOK 75 miljun matul ħames snin) (93). Il-kuntratt Nedre Romerike huwa mniżżel fir-rapport bħala wieħed b'valur annwali ta’ NOK 11,2 miljuni. Il-prezz għal kull km huwa ta’ 50 000 × triq ta’ 198 km, li jammonta għal NOK 9,9 miljun (jew NOK 49,5 miljuni matul ħames snin) (94).

Apparti dan, jidher, mid-domandi li saru fl-1999–2000 lill-Ministeru tat-Trasport mill-Kumitat dwar it-Trasport tal-Parlament dwar is-sitwazzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, li kienet saret analiżi f'Akershus li żvelat li l-livell tal-prezz tal-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kien 20–25 % 'il fuq minn dawk ta’ kuntratti privati (95). Barra minn hekk, fi stqarrija għall-istampa bid-data tas-17 ta’ April 2001 l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq tirreferi għall-fatt li paragun bejn, min-naħa waħda, erba' kuntratti li taħthom is-servizzi ta’ manutenzjoni u operat kienu fornuti minn operaturi privati, u min-naħa l-oħra, kuntratti li taħthom id-Dipartiment tal-Produzzjoni wettaq is-servizzi li jikkorrispondu, wera li l-irħas offerta ta’ prezz fost il-fornituri privati kienet madwar 15–20 % irħas minn dik tad-Dipartiment tal-Produzzjoni.

2.4.6.   
  Kuntratti tranżitorji u bilanċ ta’ ftuħ

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-kuntratti tranżitorji kienu assi li kienu jiffurmaw parti mill-flus tal-flus skontat u kienu ġew, għaldaqstant, ikkunsidrati meta ġie evalwat il-valur totali ta’ Mesta AS. Madankollu, ibbażat fuq ir-riżultati tal-fluss tal-flus skontat il-valur tal-portafoll tal-kuntratt (96) kien baxx wisq sabiex jiġi allokat kwalunkwe valur (97).

2.4.7.   
  Obbligu temporanju għal servizz pubbliku

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li skont l-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE l-awtoritajiet Norveġiżi imponew obbligu fuq Mesta AS mill-1 ta’ Jannr 2003 biex din twettaq obbligu għal servizz pubbliku fil-forma ta’ servizzi ta’ operat u manutenzjoni fuq in-netwerk nazzjonali tat-toroq. L-obbligu tneħħa gradwalment sabiex jieqaf fl-1 ta’ Settembru 2006. Il-kompitu ta’ servizz pubbliku huwa deskritt fid-dettall f'rapport dwar l-istandards għall-operat u l-manutenzjoni maħruġa mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq fl-1999 (u aġġornati fl-2003) (98). Ir-rapport jistabbilixxi r-rekwiżiti fundamentali sabiex ikun żgurat li l-istandards tax-xogħol ta’ operat u manutenzjoni ikunu suffiċjenti sabiex tinżamm is-sigurtà fuq it-toroq, billi jiġu stabbiliti standards dwar il-konkrit jew azzjonijiet fir-rigward ta’ mini, drenaġġ, kisi ta’ toroq, pontijiet, mollijiet u bankini (ir-“Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni”) (99). Ir-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni jistabbilixxi wkoll standards speċifiċi rigward il-manutenzjoni kredibbli ta’ matul ix-xitwa sabiex tkun żgurata s-sigurtà fuq it-toroq. Il-kompitu tas-servizz ingħata lil Mesta AS permezz ta’ dispożizzjoni f'kull kuntratt li ngħatat lil Mesta AS billi ngħatat ħarsa ġenerali fil-qosor dwar l-istandards relevanti u billi saret referenza għar-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni għall-operat u l-manutenzjoni.

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li l-għoti lil Mesta AS tal-kompitu ta’ servizz pubbliku deskritt aktar 'il fuq kien sabiex jiggarantixxi livell suffiċjenti ta’ sigurtà fit-toroq sa Settembru 2006. F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet spjegaw li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq hija responsabbli għas-sigurtà fit-toroq u din għandha tiżgura standard minimu billi tissorvelja sew it-tiswijiet u l-manutenzjoni (100). Sal-1 ta’ Jannar 2003 dan il-kompitu kien jinvolvi l-aktar il-monitoraġġ tax-xogħlijiet ta’ fornitur partikolari wieħed tas-servizz, jiġifieri d-Dipartiment tal-Produzzjoni. Madankollu, wara dik id-data dan il-kompitu kellu jieħu dimensjoni ġdida peress li x-xogħlijiet ta’ manutenzjoni fit-toroq kellhom ikunu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi u, għaldaqstant saru minn numru ta’ fornituri ta’ servizzi differenti. F'dan ir-rigward, jidher minn atti leġiżlattivi preparatorji li r-raġuni wara l-ftuħ gradwali tas-suq kienet sabiex jiġi żgurat li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet se tkompli tikkontrolla u tiżgura b'mod adegwat li l-istandards u s-sigurtà tat-toroq kienu se jinżammu f'livell sodisfaċenti (101).

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw ukoll li din kienet il-motivazzjoni għalfejn, fl-aħħar tal-proċess, saret sejħa għall-offerti għall-iktar kuntratti riskjużi u diffiċli, filwaqt li fil-bidu kienet saret sejħa għall-offerti għall-aktar kuntratti żgħar u sempliċi (102). Il-fatt li l-iktar kuntratti impenjattivi tħallew għall-aħħar, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet diġà se tikseb ammont mhux ħażin ta’ esperjenza minħabba li kienet qed tissorvelja u timmonitorja diversi fornituri tas-servizz wara li kienu saru l-ewwel sejħiet għall-offerti. Għalhekk, sa meta kienet se toħroġ is-sejħa għall-offerti għall-iktar kuntratti diffiċli, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kien se jkollha l-iktar kundizzjonijiet vantaġġużi possibbli sabiex iżżomm kontroll fuq il-livell tas-sigurtà tat-toroq (103).

Dwar il-ħlas tal-kumpens għas-servizzi pubbliċi l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew it-tabelli li ġejjin li jagħtu ħarsa ġenerali lejn l-infiq, id-dħul u r-rata ta’ profitt fir-rigward tas-servizzi fornuti minn Mesta AS taħt il-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni (104). F'dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li Mesta AS kienet żammet kontijiet separati għal kull kuntratt tranżitorju matul il-perjodu 2003 u 2006. Għalhekk, id-dħul kollu (u l-infiq) stabbilit fit-tabelli li ġejjin huma relatati direttament mal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni.

It-tabella 1 tiżvela li f'relazzjoni mal-kapital total investit f'Mesta AS, ġie allokat kapital għall-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni bl-istess proporzjon bħal dak li s-sehem mid-dħul mill-kuntratti tranżitorji jirrappreżenta mid-dħul totali.

Mesta AS – allokazzjoni ta’ kapital

| (f'miljuni ta’ NOK) |
| --- |
| Kapital Totali | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| Bilanċ ta’ ftuħ | 2 686 | 3 989 | 4 291 | 4 643 |
| Bilanċ tal-għeluq | 3 989 | 4 291 | 4 643 | 4 340 |
| Medja | 3 338 | 4 140 | 4 467 | 4 492 |
| Fatturat totali Mesta | 6 386 | 5 899 | 6 076 | 4 492 |
| Fatturat totali operat u manutenzjoni | 3 645 | 3 613 | 3 235 | 3 253 |
| Sehem mill-fatturat tal-operat u l-manutenzjoni mqabbel mal-fatturat totali | 57  % | 61  % | 53  % | 55  % |
| Kapital allokat għall-operat u l-manutenzjoni | 1 905 | 2 536 | 2 378 | 2 460 |
| Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji ( %) | 96  % | 81  % | 60  % | 30  % |
| Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji (NOK ) | 1 835 | 2 050 | 1 437 | 748 |

(f'miljuni ta’ NOK)

Kapital Totali

2003

2004

2005

2006

Bilanċ ta’ ftuħ

2 686

3 989

4 291

4 643

Bilanċ tal-għeluq

3 989

4 291

4 643

4 340

Medja

3 338

4 140

4 467

4 492

Fatturat totali Mesta

6 386

5 899

6 076

4 492

Fatturat totali operat u manutenzjoni

3 645

3 613

3 235

3 253

Sehem mill-fatturat tal-operat u l-manutenzjoni mqabbel mal-fatturat totali

57  %

61  %

53  %

55  %

Kapital allokat għall-operat u l-manutenzjoni

1 905

2 536

2 378

2 460

Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji ( %)

96  %

81  %

60  %

30  %

Sehem mill-kapital tal-operat u l-manutenzjoni allokat għall-kuntratti tranżitorji (NOK )

1 835

2 050

1 437

748

It-tabella li ġejja tagħti ħarsa ġenerali lejn l-infiq, id-dħul u r-rata attwali ta’ dħul miksuba minn Mesta AS fuq il-bażi tal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni li saru bejn l-2003 u l-2006. L-awtoritajiet Norveġiżi speċifikaw li ma kienet ġiet stabbilita l-ebda rata ta’ dħul speċifika bil-quddiem fir-rigward tal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni.

Mesta AS: Dħul, infiq u rata ta’ dħul għal kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni

| (f'miljuni ta’ NOK) |
| --- |
| | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | Total |
| Dħul | 2 116 | 1 871 | 1 293 | 586 | 5 866 |
| Qligħ qabel it-taxxa (*) | 277 | 175 | 199 | 151 | 802 |
| Qligħ wara t-taxxa | 199 | 126 | 144 | 108 | 577 |
| Marġni ta’ profitt | 9  % | 7  % | 11  % | 18  % | |
| Kapital allokat għall-kuntratti tranżitorji | 1 835 | 2 050 | 1 437 | 748 | 6 070 |
| Dħul attwali fuq il-kapital | 10,86  % | 6,15  % | 9,98  % | 14,50  % | |

(f'miljuni ta’ NOK)

2003

2004

2005

2006

Total

Dħul

2 116

1 871

1 293

586

5 866

Qligħ qabel it-taxxa (*)

277

175

199

151

802

Qligħ wara t-taxxa

199

126

144

108

577

Marġni ta’ profitt

9  %

7  %

11  %

18  %

Kapital allokat għall-kuntratti tranżitorji

1 835

2 050

1 437

748

6 070

Dħul attwali fuq il-kapital

10,86  %

6,15  %

9,98  %

14,50  %

L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li r-rata tad-dħul medja fis-suq tal-operat u l-manutenzjoni, jiġifieri, ir-“rata tad-dħul ta’ referenza” hija n-nefqa medja meqjusa tal-kapital (“WACC”) wara t-taxxa ta’ 8,42 % (105).

It-tabella li jmiss tagħti ħarsa ġenerali lejn il-kompożizzjoni tar-rata tad-dħul ta’ referenza.

Kompożizzjoni tar-rata tad-dħul ta’ referenza

| Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC) | |
| --- | --- |
| Interess mingħajr riskju (**) qabel it-taxxa | 3,85  % |
| Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq (***) | 5,00  % |
| Kapital beta totali | 0,90 |
| Dejn/ekwità nett |
| Ekwità beta | 1 |
| Nefqa tal-ekwità wara t-taxxa | 8,85  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani |
| Interess mingħajr riskju qabel it-taxxa | 3,85  % |
| Primjum fuq self | 2,50  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani qabel it-taxxa | 6,35  % |
| Rata tat-taxxa | 28  % |
| Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa | 4,57  % |
| Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC) |
| Nefqa tal-ekwità | 8,85  % |
| Sehem azzjonarju | 90  % |
| Nefqa meqjusa tal-ishma azzjonarji wara t-taxxa | 8,00  % |
| Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa | 4,6  % |
| Sehem tal-kapital barrani | 10  % |
| Nefqa meqjusa tal-kapital barrani wara t-taxxa | 0,5  % |
| Nefqa tal-WAAC tal-kapital totali wara t-taxxa | 8,42  % |

Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC)

Interess mingħajr riskju (**) qabel it-taxxa

3,85  %

Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq (***)

5,00  %

Kapital beta totali

0,90

Dejn/ekwità nett

Ekwità beta

1

Nefqa tal-ekwità wara t-taxxa

8,85  %

Nefqa ta’ kapital barrani

Interess mingħajr riskju qabel it-taxxa

3,85  %

Primjum fuq self

2,50  %

Nefqa ta’ kapital barrani qabel it-taxxa

6,35  %

Rata tat-taxxa

28  %

Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa

4,57  %

Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WACC)

Nefqa tal-ekwità

8,85  %

Sehem azzjonarju

90  %

Nefqa meqjusa tal-ishma azzjonarji wara t-taxxa

8,00  %

Nefqa tal-kapital barrani wara t-taxxa

4,6  %

Sehem tal-kapital barrani

10  %

Nefqa meqjusa tal-kapital barrani wara t-taxxa

0,5  %

Nefqa tal-WAAC tal-kapital totali wara t-taxxa

8,42  %

Ir-rata ta’ dħul ta’ referenza ta’ 8,42 % hija bbażata fuq valur beta ta’ 1 li ġie stabbilit b'referenza għal:

| — | l-osservazzjonijiet tal-valur beta fuq perjodu ta’ 40 xahar (2002–2007) minn 15-il kumpanija komparabbli (bħal Veidekke ASA, Skanska AB-B SHS, PEAB AB) (106); |
| --- | --- |

—

l-osservazzjonijiet tal-valur beta fuq perjodu ta’ 40 xahar (2002–2007) minn 15-il kumpanija komparabbli (bħal Veidekke ASA, Skanska AB-B SHS, PEAB AB) (106);

| — | ir-rata tad-dħul hija korrelatata fuq il-bażi ta’ Morgan Stanleys “L-Indiċi tal-Pajjiżi Kollha tad-Dinja” (107); |
| --- | --- |

—

ir-rata tad-dħul hija korrelatata fuq il-bażi ta’ Morgan Stanleys “L-Indiċi tal-Pajjiżi Kollha tad-Dinja” (107);

| — | is-sehem azzjonarju kien ikkunsidrat li kien skont il-medja tas-settur (ibbażat fuq 15-il kumpanija komparabbli) (108). |
| --- | --- |

—

is-sehem azzjonarju kien ikkunsidrat li kien skont il-medja tas-settur (ibbażat fuq 15-il kumpanija komparabbli) (108).

Fl-aħħarnett, it-tabella li ġejja turi d-differenza bejn r-rata tad-dħul u d-dħul attwali miksub minn Mesta AS fuq il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni fis-snin relevanti.

Rata ta’ dħul

| | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mesta: rata ta’ dħul | 10,86  % | 6,15  % | 9,98  % | 14,5  % | |
| Rata ta’ dħul ta’ referenza | 8,42  % | 8,42  % | 8,42  % | 8,42  % | |
| Dħul żejjed | 2,44  % | –2,27  % | 1,56  % | 6,08  % | |
| Dħul żejjed (f'miljuni ta’ NOK) | 44,8 | –46,4 | 22,5 | 45,5 | 66,4 |

2003

2004

2005

2006

Total

Mesta: rata ta’ dħul

10,86  %

6,15  %

9,98  %

14,5  %

Rata ta’ dħul ta’ referenza

8,42  %

8,42  %

8,42  %

8,42  %

Dħul żejjed

2,44  %

–2,27  %

1,56  %

6,08  %

Dħul żejjed (f'miljuni ta’ NOK)

44,8

–46,4

22,5

45,5

66,4

2.5.   DRITTIJIET GĦAD-DOKUMENTI U MIŻATI TA’ REĠISTRAZZJONI

Skont l-Att dwar Mesta, il-proprjetà li ġiet trasferita mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS kellha tiġi reġistrata fir-reġistru Norveġiż tal-proprjetà bħala “bidla fl-isem” (109). Dan kien ifisser li Mesta kellu jkollha l-proprjetà tagħha reġistrata fir-reġistru tal-proprjetà mingħajr ma tħallas l-ebda drittijiet għad-dokumenti u miżati ta’ reġistrazzjoni, li normalment ikunu dovuti f'każ ta’ trasferiment ta’ titolu ta’ proprjetà fin-Norveġja (110).

Fin-Norveġja prattika amministrattiva, magħrufa bħala l-“prinċipju tal-kontinwità” tipprovdi għal eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u tal-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni f'każijiet fejn l-impriża tiġi kkunsidrata li tkun se “tkompli” f'xi forma. Il-Ministeru tal-Ġustizzja ħareġ żewġ ċirkularijiet dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-kontinwità. Skont l-Ewwel Ċirkulari, li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2003, l-amalgamazzjonijiet bejn kumpaniji b'responsabbiltà limitata biss setgħu jibbenefikaw mill-prinċipju tal-kontinwità (111). It-Tieni Ċirkulari testendi din il-prattika għad-diviżjonijiet u konverżjonijiet mill-1 ta’ Lulju 2005 (112).

2.6.   RAĠUNIJIET SABIEX TINFETAĦ DIN IL-PROĊEDURA

Fit-18 ta’ Lulju 2007, l-Awtorità adottat id-Deċiżjoni ta’ Ftuħ biex tagħti bidu għal investigazzjoni formali fuq il-bażi tas-sejbiet preliminari li l-miżuri meħuda fil-kuntest tal-istabbiliment ta’ Mesta AS setgħu jinvolvu għajnuna mill-istat li ma kinitx tikkwalifika għal kwalunkwe waħda mill-eżenzjonijiet previsti fil-Ftehim ŻEE (113). Għalhekk, l-Awtorità kellha dubji li l-miżuri relevanti setgħu jiġu kkunsidrati bħala kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE. Il-miżuri relevanti jikkonċernaw il-miżuri ta’ ristrutturar, il-valutazzjoni tal-valur tal-assi, kuntratti tranżitorji trasferiti lil Mesta AS u l-eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni.

3.   KUMMENTI MINN PARTIJIET TERZI

Waslu kummenti mingħand erba' partijiet interessati wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, u sussegwentement l-Awtorità u diversi partijiet interessati kellhom djalogu komprensiv fuq il-kwistjonijiet involuti.

3.1.   ARNTZEN DE BESCHE – MESTA AS

Id-ditta ta’ avukati, Arntzen de Besche (“Arntzen”) bagħtet il-kummenti tagħha f'isem Mesta AS.

Dwar il-kwistjoni li tikkonċerna l-istat tal-kumpens għall-miżuri tar-ristrutturar, Arntzen tissottometti li l-kwistjoni ewlenija hija jekk l-infiq jirrappreżentax responsabbiltà tal-istat. Huwa biss jekk dan mhuwiex il-każ li l-ispejjeż tar-ristrutturar jistgħu jiġu kkunsidrati li jiffurmaw parti mill-baġit normali ta’ Mesta AS, u rifużjoni għal dan l-infiq jirrappreżenta vantaġġ ekonomiku. Abbażi tas-sentenza “Combus” il-kwistjoni deċiżiva hija jekk il-kumpens “itaffix il-piżijiet li normalment jiġu assunti fil-baġit ta’ impriża”, u huwa biss il-ħelsien minn dawn l-ispejjeż li jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku (114).

Trid issir distinzjoni bejn il-kumpens ta’ (i) spejjeż in jintefqu fl-operat normali ta’ kumpanija u (ii) l-ispejjeż imposti li, għaldaqstant, ma jintefqux fl-operat normali tal-kumpanija u ma jkunux jikkorrispondu għall-obbligi tal-infiq tal-kompetituri. Il-kumpens tal-aħħar tip ta’ infiq jista', bħal f'dan il-każ, itaffi jew jinnewtralizza żvantaġġ strutturali billi jkun żgurat ambjent ekwu u, għalhekk, ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat. Fuq din il-bażi Arntzen issottomettiet li l-kumpens għall-miżuri tar-ristrutturar lil Mesta AS joriġinaw f'responsabbiltà tal-Istat bil-għan li jtaffi l-iżvantaġġi strutturali u, għalhekk, ma jinvolvix għajnuna mill-istat.

F'każ li l-Awtorità tistabbilixxi li l-miżuri tar-ristrutturar fil-fatt jinvolvu għajnuna mill-istat, Arntzen tissottometti li l-għajnuna tkun kumpatibbli peress li din tippermetti lil Mesta AS sabiex tikkompeti f'kundizzjonijiet ugwali f'suq li għadu kif infetaħ għall-kompetizzjoni. Peress li t-taqsima tal-produzzjoni ta’ Mesta AS qabel kienet il-fornitur tas-servizz intern tal-Istat, Mesta AS ġiet stabbilita b'organizzazzjoni li ma kinitx tajba biex tilqa' għall-kompetizzjoni. Mingħajr l-ebda kumpens, il-pożizzjoni kompetittiva ta’ Mesta AS kienet se tiġi affettwata. Fid-deċiżjoni tagħha dwar “Destia” il-Kummissjoni kkunsidrat li l-ftuħ tas-suq huwa objettiv Komunitarju fl-interess komuni (115). Barra minn hekk, il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-istat marbuta ma’ spejjeż li ma jistgħux jiġu rkuprati għandhom l-għan li jiffaċilitaw it-tranżizzjoni tal-impriżi lejn suq kompetittiv. Fil-fatt, l-għajnuna (limitata fiż-żmien u fl-effetti) sabiex jinkiseb għan komuni biex tkun faċilitata t-tranżizzjoni minn suq magħluq għal wieħed (parzjalment) liberalizzat huwa fl-interess komuni u jservi biex jikkontrobilanċja d-distorsjoni fil-kompetizzjoni. F'dan il-kuntest, qed tingħata attenzjoni għall-fatt li Mesta AS għandha tħallas lura kwalunkwe fondi ta’ ristrutturar li tħallsu żejda.

Rigward il-valutazzjoni tal-makkinarju, Arntzen issottomettiet li meta nbidlu l-prinċipji tal-valutazzjoni mill-valur tal-ktieb għall-valur reali, l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat stabbiliet valur tan-negozju ta’ NOK 600 miljun. L-allokazzjoni tal-valur għall-assi ma tbiddilx il-valur ġenerali u, għalhekk, ma toħloqx kwistjonijiet marbuta mal-għajnuna mill-istat. Ibbażat fuq ir-riżultat tal-analiżi tal-fluss tal-flus skontat, il-valur tal-assi (inkluż id-dejn ta’ terminu qasir) tnaqqas minn valur reali ta’ NOK 698 miljun għal NOK 619-il miljun. Għalhekk, l-aġġustament kien jirrappreżenta NOK 79 miljun u mhux NOK 200 miljun.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Arntzen issottomettiet li Mesta AS ġiet ikkumpensata biss għall-infiq għall-forniment ta’ servizzi taħt il-kuntratti relevanti u, għalhekk, ma rċeviet l-ebda vantaġġ ekonomiku fit-tifsira tar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat. Arntzen argumentat ukoll li, għall-finijiet sabiex jiġi stabbilit vantaġġ, l-Awtorità għandha tistabbilixxi prezz ta’ referenza li, meta jitqabbel mal-prezz attwali tal-kuntratti trasferiti lil Mesta AS, ikun jikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku. Huwa biss jekk l-Awtorità tista' turi li l-impriżi li kienu jeżistu fl-1 ta’ Jannar 2003 setgħu jipprovdu servizzi simili bi prezz irħas li l-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS kienu ogħla. L-oneru tal-prova huwa fuq l-Awtorità.

Arntzen argumentat ukoll li, fil-fatt, ma kien hemm l-ebda prezz tas-suq fl-1 ta’ Jannar 2003 peress li s-servizzi kollha tal-operat u l-manutenzjoni twettqu internament u l-monopolju, de facto, inħoloq fl-1 ta’ Jannar 2003 bl-istabbiliment ta’ Mesta AS. Il-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti pubbliċi tal-proġetti pilota ma jistgħux jintużaw bħala prezzijiet ta’ referenza: L-ewwel, l-Awtorità ma stabbilitx li impriżi oħra kienu fil-fatt lesti li jfornu s-servizzi relevanti bi prezz irħas. Meta wieħed jikkunsidra l-importanza tal-każ l-Awtorità trid tagħmel valutazzjoni dettaljata dwar jekk impriżi oħra kinux fil-fatt lesti li jfornu s-servizzi relevanti bi prezz irħas. Huwa biss jekk dan hu l-każ li l-għajnuna mill-istat tista' tkun involuta. It-tieni nett, filwaqt li l-livelli tal-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti pubbliċi tal-kuntratti pilota kienu iktar baxxi mill-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu ġew trasferiti lil Mesta AS, iż-żewġ gruppi ta’ kuntratti mhumiex l-istess. Dan ifisser li l-kuntratti pilota ma jistgħux jiġu kkunsidrati li jirrappreżentaw il-prezz tas-suq. F'dan ir-rigward, qed ikun osservat li l-prezz oriġinali tal-kuntratt ta’ wieħed mill-kuntratti pilota, jiġiefieri l-kuntratt Bærum, kien ittella' b'25 % minħabba xogħlijiet oħra. Parti kbira minn dawn ix-xogħlijiet addizzjonali hija inkluża fil-prezz bażiku tal-kuntratti tranżitorji trasferiti lil Mesta AS. Fl-aħħarnett, l-Awtorità m'għandha l-ebda informazzjoni li turi li l-impriżi li rebħu l-kuntratti pilota jew il-kuntratti li għalihom saret sejħa għall-offerti wara l-2003 fil-fatt kienu jkopru l-ispejjeż tagħhom biex jipprovdu s-servizz. Jekk l-impriżi ma jkoprux l-ispejjeż tagħhom dan ma jkunx ftuħ effiċjenti tas-suq.

3.2.   THOMMESSEN – VEIDEKKE ASA

Id-ditta ta’ avukati, Thommessen Krefting Greve Lund AS (“Thommessen”), issottomettiet l-argumenti tagħha f'isem Veidekke ASA.

Rigward il-miżuri tar-ristrutturar, Thommessen argumentat li s-sentenza Combus tagħraf li l-finanzjament tal-Istat għall-ineffiċjenzi tal-infiq li joriġinaw f'liġijiet tal-passat dwar ix-xogħol, ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat, sakemm dan ikun proporzjonali għal żvantaġġ strutturali. Kwalunkwe kumpens lil hinn mid-differenza bejn l-infiq ta’ żvantaġġ strutturali u l-ispejjeż relevanti tax-xogħol ta’ impriża kumparabbli hija għajnuna mill-istat. L-intervent tal-Istat m'għandux itaffi lil Mesta AS mill-obbligi tal-pensjonijiet dovuti fil-passat, iżda biss mill-iżvantaġġi strutturali għall-futur (jiġifieri, mill-2003 'il quddiem). Thommessen argumentat li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed għall-iżvantaġġi strutturali. Għalhekk, l-Awtorità għandha tivverifika jekk l-impjegati żejda f'Mesta AS kinux jirriżultaw f'xi benefiċċji għall-kumpanija, li jfisser li l-iżvantaġġ strutturali (jew impjegar żejjed) kien eċċessiv. Fi kliem ieħor, l-Awtorità għandha tiċċara jekk l-iżvantaġġ ta’ impjiegi żejda kienx newtralizzat bl-aċċess għal forza tax-xogħol żejda u irħas. F'dan ir-rigward qed tingħata attenzjoni għall-fatt li l-profitabbiltà ta’ Mesta AS kienet aħjar b'mod sinjifikanti milli kien antiċipat fil-bidu matul it-tliet snin tal-eżistenza tagħha. St.prp. nr 1 (2007–2008) tiżvela li l-fondi mogħtija għal kull sena kienu jkopru iktar mir-responsabbiltà relevanti tal-miżuri tar-ristrutturar, u għalhekk jindika kumpens żejjed.

B'mod partikolari, l-Awtorità għandha tivverifika jekk l-Istat kellux il-possibbiltà li jittrasferixxi, jirriloka jew jibdel uħud mill-impjegati minflok joffrilhom pensjoni bikrija. L-Awtorità għandha titlob lill-awtoritajiet Norveġiżi biex iġibu evidenza li turi li pensjoni bikrija kienet meħtieġa sabiex tkun solvuta l-kwistjoni tal-impjegati. L-Awtorità għandha tivverifika jekk l-awtoritajiet tawx kumpens biss għad-differenza bejn l-infiq medju ta’ skema ta’ pensjoni privata ordinarja u s-sħubija fil-fond tal-pensjoni tal-istat kif ukoll jekk il-kumpens kienx wieħed limitat biss għall-impjegati taċ-ċivil. L-Awtorità qed tintalab biex tivverifika jekk l-infiq għaż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar huwiex wieħed li normalment ikun inkluż fil-baġit ta’ impriża, u għalhekk ma jkunx żvantaġġ strutturali, li jfisser li l-kumpens jista' jammonta għal għajnuna mill-istat. L-Awtorità għandha wkoll tevalwa t-tranżazzjoni taħt id-direttiva dwar it-trasferiment tal-impriżi.

Thommessen issostni wkoll li l-“linji gwida tal-Gvern jiddikjaraw li min iħaddem jista' japplika għal sħubija kontinwa fil-Ministeru tax-Xogħlijiet. Jekk jiġi rifjutat, l-individwu jista' jiġi abbinat ma’ skema ta’ pensjoni permezz ta’ dak li jissejjaħ “arranġament ta’ sħubija magħluqa” u jistaqsi jekk is-sħubija magħluqa ġietx ikkunsidrata bħala alternattiva biex Mesta AS tiġi kkumpensata għall-miżuri ta’ ristrutturar. Thommessen tissottometti li Mesta AS setgħet ħadet ir-responsabbiltà li ma kinitx obbligata tieħu. Jekk l-infiq tar-ristrutturar ta’ Mesta AS, f'dan ir-rigward, huwa l-konsegwenza ta’ obbligi ta’ teħid (jew ta’ żamma) volontarji, din kienet id-deċiżjoni ta’ Mesta AS. Il-kumpens għall-ispejjeż li Mesta AS ma kinitx legalment marbuta biex tosserva huma spejjeż li normalment jiġu inklużi fil-baġit ta’ kumpanija u l-finanzjament mill-istat għal dan il-għan jikkostitwixxi għajnuna mill-istat.

Il-kumpens għall-infiq tar-ristrutturar jista' jkun kompatibbli taħt l-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE, sakemm jiġu mħarsa l-kundizzjonijiet tan-neċessità u l-proporzjonalità. F'dan ir-rigward, l-għan li tiżdied l-effiċjenza tad-Dipartiment tal-Produzzjoni preċedenti irid ikun ibbilanċjat mal-għan li tagħmel is-suq aktar kompetittiv. Thommessen issottomettiet li l-kompetittività ta’ Mesta AS, fil-fatt, inkisbet permezz ta’ sehem għoli ta’ kuntratti pubbliċi mirbuħa għad-detriment ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq. Mesta AS hija, mingħajr dubju, l-ikbar protagonista b'sehem mis-suq ta’ 60 %. In-numru ta’ offerenti f'sejħiet għall-offerti pubbliċi li beda jonqos drastikament jikkonferma dan. Il-problema hija li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed għall-iżvantaġġi strutturali tagħha. Is-suq sempliċement iċċaqlaq minn suq oligopolistiku għal wieħed duopolistiku, b'Mesta AS tkun il-protagonista dominanti. L-Awtorità għandha tirrevedi l-miżuri kkonċernati biex ma jagħtu l-ebda vantaġġ b'konsegwenza ta’ distorsjoni fis-suq.

Dwar il-kwistjoni tal-valutazzjoni tal-assi Thommessen argumentat li l-Awtorità għandha tistħarreġ il-każ b'mod indipendenti dwar jekk il-bilanċ ta’ ftuħ huwiex konformi mar-regolamenti Norveġiżi dwar il-kontabilità u l-kumpaniji. F'dan ir-rigward, Thommessen argumentat li l-Att Norveġiż dwar ir-responsabbiltà limitata jinkludi regola sabiex tiżgura li l-kontribuzzjoni tal-kapital azzjonarju ma jkunx 'il bogħod minn valur ġust. Madankollu, filwaqt li l-Bord tad-Diretturi jista' jkun responsabbli għal valutazzjoni li hija lil hinn minn valur ġust, mhemm l-ebda responsabbiltà għal valutazzjonijiet li jkunu taħt il-valur ġust. Għalhekk, Thommessen tistenna li jkun hemm valutazzjoni esperta indipendenti separata dwar jekk l-assi ġewx stabbiliti skont il-valur tas-suq.

Thommessen argumentat li l-assi għandhom ikunu bbażati fuq valur ġust tan-negozju li jista' jkun ibbażat fuq analiżi tal-fluss tal-flus skontat. Skont it-taqsima 4(2) tal-Att Norveġiż dwar il-Kontabilità, l-analiżi għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju tal-“aħjar valutazzjoni”. Madankollu, Thommessen argumentat li l-valutazzjoni sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi mhix skont dan il-prinċipju, iżda ġiet ibbażata fuq argumenti minn naħa waħda sabiex jitbaxxa l-valur tal-assi. L-ewwel nett, għalkemm l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat irrikonoxxiet li hemm inċertezzi inerenti, il-valutazzjoni tal-valur ġust tal-assi individwali żvelat li l-valur reali kien sostanzjalment ogħla, u għalhekk l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat għandu jiġi aġġustat 'il fuq. It-tieni, jidher mill-analiżi tal-fluss tal-flus skontat li l-valur terminali kien ta’ NOK 900 miljun, iżda dan kien ġie aġġustat 'l isfel minħabba li l-flussi tal-flus matul il-perjodu 2003–2012 kienu stmati għal –300 miljun. Thommessen argumentat li l-inċertezzi sabiex tkun stabbilita Mesta AS u kif din kienet se tiffunzjona kienu eżaġerati u kienu intiżi sabiex jaġġustaw 'l isfel il-valur ġust tal-assi. It-tielet, il-valutazzjoni esterna ta’ 18-il grupp ta’ makkinarju kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ NOK 424 miljun. Dan huwa konsiderevolment ogħla minn NOK 148 miljun li kien il-valur li jirriżulta sabiex jiġi evalwat numru ferm ogħla, jiġifieri 37 grupp ta’ makkinarju. Thommessen argumentat li wieħed ma jistax jifhem kif il-makkinarju ta’ Mesta AS, ikbar fil-kwantità minn dak ta’ Veidekke ASA, ġie ffissat bi prezz tas-suq li kien iktar baxx minn dak ta’ Veidekke ASA. L-Awtorità għandha tinvestiga dan. Fl-aħħarnett, Thommessen argumentat li mhux soltu li l-valur ġust ta’ negozju ma jkollu l-ebda avvjament.

Barra dan, Thommessen argumentat li l-aġġustament 'l isfel ta’ NOK 200 miljun għall-makkinarju u NOK 50m għall-proprjetà (jiġifieri, id-differenza bejn NOK 331 miljun u NOK 281 miljun) jinvolvi vantaġġi, peress li valutazzjoni iktar baxxa tal-assi tfisser li d-deprezzament huwa aktar baxx u għalhekk id-dħul operattiv huwa ogħla. Id-dħul operattiv żejjed huwa għajnuna mill-istat. Barra minn hekk, aktar ma tkun għolja l-valutazzjoni tal-assi, aktar għolja trid tkun ir-rata tad-dħul meħteġa. Għalhekk, valutazzjoni aktar baxxa tfisser li l-profitti annwali tal-awtoritajiet Norveġiżi huma baxxi wisq u d-differenza bejn dan, u l-profitti bbażati fuq valutazzjoni korretta, tammonta għal għajuna mill-istat.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Thommessen taqbel li l-awtoritajiet Norveġiżi jirrikonoxxu d-differenza bejn il-prezz tas-suq (li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti pubbliċi) u l-prezz li bih il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kienu ġew trasferiti; id-differenza hija ta’ madwar NOK 2 biljuni (116). Dwar l-argument tal-awtoritajiet Norveġiżi li d-dħul gross stmat tal-kuntratti jifforma parti mill-bilanċ ta’ ftuħ u li mhuwiex meħtieġ li jiġi evalwat il-valur tas-suq tagħhom, Thommessen argumentat li l-analiżi tal-fluss tal-flus skontat tippresupponi b'mod żbaljat li l-kuntratti ġew trasferiti skont il-valur tas-suq (117). Rigward l-argument li l-ebda prezz tas-suq jew indikaturi kredibbli tal-prezz tas-suq ma kienu jeżistu fl-1 ta’ Jannar 2003, l-awtoritajiet Norveġiżi qed jinjoraw il-prezzijiet li jirriżultaw mill-każijiet pilota, il-prezz tas-suq fi swieq simili ta’ pajjiżi Nordiċi oħra u l-prezz tas-suq li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti pubbliċi li saru fl-2003 u wara.

Għalhekk, Mesta AS kienet ikkumpensata għall-iżvantaġġi strutturali permezz ta’ finanzjament ta’ ristrutturar ta’ NOK 993,6 miljuni, injezzjoni finanzjarja ta’ NOK 1 600 miljun u prezzijiet ogħla għall-kuntratti tranżitorji li ġew trasferiti lil Mesta AS. Mesta AS kienet ikkumpensata darbtejn għall-istess spejjeż ta’ ristrutturar. L-awtoritajiet Norveġiżi kienu konxji li l-prezz tas-suq kien 25–30 % taħt l-ipprezzar intern bejn id-Dipartiment tal-Produzzjoni u l-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq – li hija, fil-fatt, ir-raġuni għal-liberalizzazzjoni tas-suq. Qed issir referenza għar-Rapport ta’ Diċembru 2000 maħruġ mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq li jiżvela li l-infiq tal-Dipartiment tal-Produzzjoni kien ferm ogħla mill-infiq ta’ kuntratti simili li daħlu għalihom intraprendituri privati. Għalhekk, Thommessen argumentat li l-prezz tas-suq kien dokumentat sew. Fl-aħħarnett, Thommessen argumentat li jekk il-prezz tas-suq għandu jiġi stabbilit fuq il-bażi tal-infiq ta’ Mesta AS, il-bażi tan-nefqa relevanti ta’ Mesta AS hija l-bażi tan-nefqa li kienet teżisti wara li l-miżuri ta’ ristrutturar kienu ġew imħallsa, jiġifieri, il-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS “kompetittiva” meta mqabbla mal-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS suġġetta għall-infiq tar-ristrutturar li kien ġie (jew se jiġi) ikkumpensat. Jekk il-bażi tan-nefqa ta’ Mesta AS kompetittiva tiġi kkunsidrata, Thommessen targumenta li Mesta AS kienet ikkumpensata ż-żejjed b'madwar NOK 181 miljun (li hija d-differenza bejn il-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu trasferiti u l-prezzijiet li jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti sussegwenti).

3.3.   SCHJØDT

Rigward il-miżuri ta’ ristrutturar, id-ditta ta’ avukati Schjødt, li bagħtet il-kummenti tagħha f'isem ilmentatur anonimu, tirrimarka li l-finanzjament sabiex jinżammu l-benefiċċji derivati mill-istatus ta’ impjegat taċ-ċivil ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat jekk dan il-finanzjament jingħata lil persuni individwali fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u ma jirriżultax f'benefiċċji lil ċerti kumpaniji. Bil-kuntrarju, il-finanzjament għall-benefiċċji tal-impjegati li jikkostitwixxi parti mill-piż normali tal-kumpaniji jikkostitwixxi għajnuna mill-istat. Għaldaqstant, id-domanda hija x'jista' jiġi kkunsidrat li jikkostitwixxi l-piż finanzjarju normali tal-kumpaniji. Schjødt tissottometti li l-għajnuna mill-istat tkun involuta biss sakemm il-benefiċċju imur lil hinn minn dak li l-impjegati reklutati fis-suq jistgħu jiġu offruti. Is-sentenza Combus (li qatt ma ġiet appellata) tiżvela li l-ħlasijiet diretti lill-impjegati talli dawn irrinunzjaw għall-istatus tagħhom bħala impjegati fis-servizz ċivili ma jinvolvu l-ebda għajnuna għall-kumpanija (118). Madankollu, is-sentenza Combus ingħatat meta kien hemm ħafna inċertezza dwar l-iżvantaġġi strutturali u, fi kwalunkwe eventwalità, mhuwiex ċar jekk il-fatti f'Mesta AS humiex l-istess bħal dawk ta’ Combus, u għalhekk jekk Combus tiffurmax preċedent kredibbli għall-każ preżenti.

Schjødt tissottometti li l-kumpens għat-trasferiment tal-impjegati, għall-ivvjaġġar, għat-trasferiment tal-uffiċini, għat-trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni eċċ. jikkwalifika bħala għajnuna mill-istat u jidher li mhux daqshekk possibbli li jinstab kumpatibbli. Barra minn hekk, l-ispejjeż relatati mal-immodernizzar tal-magni ma jistgħux jiġu kkumpensati u fl-istess waqt jgħoddu bħala assi negattivi.

Schjødt toġġezzjona li l-għajnuna għar-ristrutturar lil Mesta AS titqies bħala kumpatibbli b'referenza għal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar miżuri ta’ salvataġġ u ristrutturar. Mesta AS u l-predeċessura tagħha ma kinux, u mhumiex, f'diffikultà fit-tifsira ta’ dawn il-linji gwida li, fi kwalunkwe eventwalità, ma japplikawx għal kumpaniji ġodda li jiġu stabbiliti minn riorganizzazzjonijiet.

Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-assi, Schjødt issottomettiet li valutazzjoni indipendenti tista' tagħti gwida sabiex tkun evalwata l-allegata sottovalutazzjoni tal-assi. Is-sottovalutazzjoni flimkien mal-injezzjoni finanzjarja ta’ NOK 1 600 miljun jistgħu jirriżultaw fi proporzjoni ta’ ishma azzjonarji żejda minn dak li normalment iseħħ meta jiġi applikat b'mod xieraq il-prinċipju tal-investitur fis-suq privat. Fil-kuntest li jiġi verifikat dan, irid jiġi verifikat ukoll jekk l-awtoritajiet Norveġiżi kinux assiguraw il-ħlas ta’ dħul adegwat fuq l-investimenti tagħhom.

Rigward il-kuntratti tranżitorji, Schjødt argumentat li l-argumenti mressqa mill-awtoritajiet Norveġiżi jassumu li (i) il-kuntratti għandhom ikunu trasferiti bil-prezz tas-suq sabiex ma jikkostitwixxux għajnuna; u (ii) li l-azzjonijiet tagħhom iridu jiġu evalwati fuq l-bażi tal-informazzjoni disponibbli fil-mument relevanti, li jimplika li evidenza sussegwenti (li turi li l-prezzijiet tal-kuntratti tranżitorji kienu 'l fuq mill-prezz tas-suq) ma tistax tkun ikkunsidrata (119). Madankollu, Schjødt argumentat li l-evidenza post factum tista' tiġi kkunsidrata sakemm din issaħħaħ l-informazzjoni disponibbli fil-mument relevanti. L-awtoritajiet Norveġiżi kienu konxji li l-prezzijiet tal-kuntratti trasferiti lil Mesta AS kienu x'aktarx ogħla mill-prezz tas-suq. Fil-fatt, il-forza motriċi wara r-riorganizzazzjoni kienu l-kisbiet fl-effiċjenza u “aktar valur għal inqas flus” (120). Minn rapport maħruġ fl-2001 minn Statskonsult jidher li, mill-1996 'il hawn, il-Muniċipalità ta’ Oslo wettqet attivitajiet ta’ operat u manutenzjoni fit-toroq, liema attivitajiet kienu suġġetti għall-kompetizzjoni, li wassal għal tnaqqis fl-ispiża b'madwar 20 % fil-qasam tal-operat u l-manutenzjoni. Fl-aħħarnett, ir-Rapport maħruġ fl-2001 mill-Amminstrazzjoni Pubblika tat-Toroq stess żvela wkoll li l-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni mogħtija lil operaturi privati kienu aktar kompetittivi minn dawk li saru mid-Dipartiment tal-Produzzjoni.

Minflok ma aġixxew fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli lilhom, l-awtoritajiet Norveġiżi injoraw l-esperjenzi preċedenti u ttrasferew il-kuntratti bi prezzijiet li kienu ogħla mill-prezz tas-suq. Schjødt argumentat li l-awtoritajiet Norveġiżi ma jistgħux jinjoraw din l-informazzjoni. L-awtoritajiet setgħu faċilment japplikaw rata ta’ tnaqqis ġenerali għall-portafoll tal-kuntratt. Schjødt issostni wkoll li l-approvazzjoni ta’ pprezzar eċċessiv ma tistax tiġi awtorizzata peress li Mesta AS kienet diġà ġiet ikkumpensata għal miżuri ta’ ristrutturar, u l-prezzijiet tal-kuntratti la kienu bbażati fuq sejħiet għall-offerti pubbliċi u lanqas ma kienu jinkludu mekkaniżmu ta’ aġġustament. Il-każ ta’ Mesta AS huwa, għaldaqstant, differenti ħafna minn dak ta’ Destia (121).

B'mod ripetut l-awtoritajiet Norveġiżi tennew li ma kien hemm l-ebda operaturi privati fis-suq għall-operat u l-manutenzjoni, għalkemm jidher minn St. prp. nr.1 (2001–2002) li 30 % tax-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni kien suġġett għall-kompetizzjoni bejn l-operaturi tas-suq. Barra minn hekk, ir-rapport Statskonsult imsemmi aktar 'il fuq jiddikjara li, waqt li fis-sena 2000 ħafna mix-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni kien qed isir mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, 28 % kien tpoġġa fis-suq. Rigward l-akkwist tal-ħiliet relevanti mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għall-għoti tax-xogħlijiet, Schjødt argumentat li l-Amministrazzjoni pubblika tat-toroq kienet qed tuża dik il-ħila permezz tal-ftehim tal-operat u l-manutenzjoni (“funksjonsavtale”) mad-Dipartiment tal-Produzzjoni sabiex sal-2003 dik il-ħila tkun ġiet akkwistata. L-awtoritajiet ma spjegawx kif il-ħiliet għall-għoti tax-xogħol lill-operaturi tas-suq jistgħu jkunu differenti mill-ħiliet użati fil-kuntest tal-ftehimiet mad-Dipartiment tal-Produzzjoni.

Fl-aħħarnett, rigward il-ħlasijiet għad-dokumenti Schjødt argumentat li l-eżenzjoni twassal biex Mesta AS ikollha vantaġġ ekonomiku u li l-prinċipju tal-kontinwità mhuwiex wieħed validu peress li ma hemm l-ebda trasferiment ta’ titolu attwali. Il-fatti tal-każ Mesta AS huma simili għal dawk tal-każ Entra, u għalhekk bħal fil-każ Entra, il-vantaġġi li kellha Mesta AS jikkostitwixxu għajnuna mill-istat. Peress li l-valur tal-proprjetà ġie aġġustat 'l isfel fil-bilanċ ta’ ftuħ, l-ammont ta’ għajnuna ma jistax jiġi kkalkulat fuq dik il-bażi, iżda jrid jiġi evalwat fuq il-bażi tal-valur tas-suq tal-proprjetà trasferita.

3.4.   WIERSHOLM – SKANSKA

Id-ditta ta’ avukati, Wiersholm, bagħtet il-kummenti f'isem Skanska.

Wiersholm argumentat li rata ta’ dħul stabbilita fuq il-bażi tal-assi evalwati taħt il-prezz tas-suq mhix konformi mat-test tal-investitur fis-suq privat. Wiersholm saħqet li, kif isemma mill-Awtorità, teżisti inċertezza konsiderevoli rigward il-valur tal-assi fissi u ma tarx kif l-awtoritajiet Norveġiżi setgħu kkonformaw mat-test tal-investitur fis-suq privat. L-awtoritajiet Norveġiżi ma taw l-ebda spjegazzjoni għal liema raġuni mhux il-gruppi kollha ta’ makkinarju kienu suġġetti għal reviżjoni esterna tal-valuri reali (li kienu jinkludu biss 18 minn 55) u għal liema raġuni intużaw metodi differenti fil-valutazzjoni ta’ gruppi differenti. Wiersholm tissottometti li valutazzjoni indipendenti hija meħtieġa. Meta jiġi kkunsidrat il-grad taċ-ċifri li ġew sottomessi f'dan il-każ, it-teorija skont liema dan it-trasferiment tal-assi bil-valur tal-ktieb ma jikkostitwixxix għajnuna (jiġifieri it-“teorija tal-valur tal-ktieb”), adottata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni tagħha dwar Destia, ma tistax tiġi applikata direttament (122). Qed issir referenza għad-deċiżjoni tal-Awtorità f'Arcus (123) li fiha l-faċilitajiet tal-produzzjoni u assi oħra kienu ġew trasferiti minn monopolju tal-Istat lill-Grupp Arcus. Fil-każ Arcus l-Awtorità sabet li l-assi trasferiti kienu evalwati taħt il-valur tas-suq bl-ammont ta’ NOK 264 miljun, u li l-Istat kien ikkumpensat inqas bl-istess ammont. It-tranżazzjoni timplika li l-Grupp Arcus kien irċieva għajnuna mill-istat fl-istess ordni. Id-deċiżjoni turi li skrutinju tal-valutazzjoni tal-assi fil-każ Mesta AS huwa relevanti.

Dwar il-kuntratti tranżitorji, Wiersholm tirreferi għad-dikjarazzjoni tal-Awtorità fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, li minnha jidher li prezz ta’ kuntratt taħt il-prezz tas-suq jinvolvi vantaġġ ekonomiku għall-fornitur tas-servizz. Skont Wiersholm il-pożizzjoni tal-awtoritajiet Norveġiżi hija li mhuwiex daqstant importanti jekk il-kuntratti kinux ġew trasferiti lil Mesta AS skont il-prezz tas-suq. Il-punt ewlieni huwa li d-dħul gross tal-kuntratti huwa inkluż fl-analiżi tal-fluss tal-flus skontat u ġie kkunsidrat fil-bilanċ ta’ ftuħ ta’ Mesta AS bħala kontribuzzjoni in natura. Madankollu, l-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw ukoll li l-kuntratti tranżitorji kienu jikkostitwixxu biss parti żgħira minn dan il-valur. Wiersholm sostniet li l-awtoritajiet ma jistgħux jinjoraw il-ħtieġa li jiġi stabbilit prezz tas-suq b'referenza għad-dħul gross fil-fluss tal-flus skontat. Il-Kummissjoni ddikjarat b'mod ċar fid-deċiżjoni ta’ ftuħ tagħha dwar Destia li ż-żjieda fil-qligħ tikkostitwixxi għajnuna mill-istat: “Dan jagħti vantaġġ ekonomiku lil Tieliikelaitos [Destia], li hija ffinanzjata minn riżorsi tal-Istat: Tieliikelaitos [Destia] qed takkwista mingħand l-Istat aktar flus minn dak li operatur tas-suq normali kien jaqla' għal servizz ekwivalenti.” (124)

Skanska ma taqbilx mal-argument tal-awtoritajiet Norveġiżi li l-ebda prezz tas-suq ma kien jeżisti meta ġiet stabbiluta Mesta AS. Prezz tas-suq kien diġà jeżisti permezz ta’ kuntratti pilota u l-analiżi ta’ Veidekke ASA, imsemmija fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, tiżvela b'mod ċar id-differenza bejn il-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti u l-prezzijiet li jirriżultaw mis-sejħiet għall-offerti sussegwenti għall-istess kuntratti. L-aspettattivi tat-tnaqqis fil-prezz sussegwenti ma jimplikawx li ma kien hemm l-ebda vantaġġ ekonomiku involut fil-prezzijiet li bihom il-kuntratti ġew trasferiti lil Mesta AS. L-awtoritajiet ippruvaw jiġġustifikaw il-politika tal-ipprezzar billi argumentaw li s-suq ma kienx miftuħ kompletament għall-kompetizzjoni fl-2003–2006. Madankollu, Mesta AS ibbenefikat mill-kuntratti bi prezz ogħla li kienu għadhom fis-seħħ matul il-ftuħ tas-suq. Fil-fatt, il-livell tal-prezz medju ta’ Mesta AS żdied matul il-perjodu tranżitorju, filwaqt li l-livell tal-prezz medju ta’ Skanska baqa' wieħed stabbli. Dan huwa bbażat fuq analiżi ta’ sejħiet għall-offerti li jinvolvu kemm kuntratti ta’ bini kif ukoll kuntratti ta’ operat u manutenzjoni matul il-perjodu bejn l-1 ta’ Awwissu 2002 u l-1 ta’ Frar 2008. Minn din l-analiżi jidher li l-prezzijiet medji ta’ Mesta AS evolvew minn 20 % inqas minn dawk ta’ Skanska, sa biex waslu biex ogħlew aktar mil-livell tal-prezz ta’ Skanska. Dan juri li l-kuntratti trasferiti lil Mesta AS kienu jinvolvu vantaġġ ekonomiku li jammonta għal għajnuna mill-istat.

4.   KUMMENTI MILL-AWTORITAJIET NORVEĠIŻI

4.1.   MIŻURI TA’ RISTRUTTURAR U RIORGANIZZAZZJONI

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li mhemm involuta l-ebda għajnuna mill-istat fil-finanzjament tal-Istat għall-miżuri ta’ ristrutturar.

F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li Mesta AS kienet ġiet stabbilita fl-1 ta’ Jannar 2003 b'diversi żvantaġġi li kienu ġejjin mill-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien jifforma parti mill-amministrazzjoni tal-Istat u li l-impjegati kellhom l-istatus ta’ impjegati taċ-ċivil. L-iżvantaġġi kienu jinkludu t-trasferiment lil Mesta AS ta’ numru żejjed ta’ ħaddiema (1 700) li għal dawn id-drittijiet għall-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil (jew drittijiet oħra alternattivi) inżammu għal perjodu tranżitorju. Mesta AS ħallset l-ispejjeż żejda sabiex jinżammu dawn id-drittijiet matul il-perjodu tranżitorju (125). L-intenzjoni wara l-għoti tal-finanzjament lil Mesta AS għall-miżuri ta’ ristrutturar kienet li Mesta AS tiġi kkumpensata għall-fatt li din ġiet stabbilita bi spejjeż li ma kinux xierqa għal operazzjonijiet kummerċjali, bħal spejjeż addizzjonali għall-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil, u li l-ebda kompetituri oħra m'għandhom. L-awtoritajiet Norveġiżi jikkunsidraw li dan l-infiq (li huwa suġġett għall-kumpens) ġej mill-obbligi dovuti minħabba l-fatt li d-Dipartiment tal-Produzzjoni kien jifforma parti mill-amministrazzjoni tal-Istat, u għalhekk jikkostitwixxi responsabbiltà tal-Istat. Għaldaqstant, il-kumpens għal dan l-infiq ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS.

Barra minn hekk, l-awtoritajiet Norveġiżi ssottomettew li seta' jinkiseb l-istess riżultat li kieku l-miżuri ta’ ristrutturar relevanti kellhom jitwettqu qabel it-trasformazzjoni tad-Dipartiment tal-Produzzjoni f'Mesta AS. Madankollu, kieku dan kellu jsir kien jieħu ħafna żmien, kien ikun inqas ekonomiku u b'hekk kien iwassla għal dewmien fil-proċess tal-liberalizzazzjoni. F'dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi josservaw li jekk il-miżuri tar-ristrutturar kellhom jitwettqu qabel it-trasformazzjoni l-ebda għajnuna ma kienet tkun involuta, u l-effett nett għal Mesta AS kien ikun l-istess irrispettivament minn jekk il-miżuri jitwettqux qabel jew wara. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, il-fatt li l-metodu alternattiv ma kien se jqajjem l-ebda kwistjoni dwar għajnuna mill-istat juri li l-kumpens għall-infiq tar-ristrutturar ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS.

Sabiex isostnu l-argumenti tagħhom, l-awtoritajiet Norveġiżi jirreferu għall-każ Combus fejn il-Qorti tal-Prim'Istanza kienet sabet li l-kumpens għall-miżuri intiżi biex itaffu żvantaġġ strutturali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat (126). F'dak il-każ il-Gvern Daniż ħallas DKK 100 miljun lill-impjegati taċ-ċivil talli rrinunzjaw għall-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil (u drittijiet oħra relatati) sabiex dawn jiġu trasferiti lil Combus. L-awtoritajiet Norveġiżi sostnew ukoll li l-Qorti tal-Prim'Istanza ddikjarat li l-Gvern Daniż seta' jikseb l-istess riżultat li kieku l-persunal ewlieni ma ġiex trasferit lil Combus: “... il-Gvern Daniż kien se jikseb l-istess riżultat bl-assenjar mill-ġdid tal-persunal ewlieni tiegħu mal-Istat, u dan mingħajr ma kien se jħallas l-ebda bonus żejjed, u għalhekk kien possibbli li Combus timpjega minnufih impjegati fuq bażi ta’ kuntratt suġġett għal-liġi privata.” (127)

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li, skont is-sentenza Combus, il-kwistjoni deċiżiva hija jekk il-kumpens iħħaffifx il-piżijiet li normalment ikunu assunti fil-baġit ta’ impriża. Kumpens bħal dan għandu jitqies bħala vantaġġ ekonomiku għaliex l-impriża li tirċevieh ma kinitx se takkwistah taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. Skont l-awtoritajiet id-dikjarazzjoni titlob għal metodu li permezz tiegħu għandha ssir distinzjoni bejn “l-ispejjeż dovuti fit-tmexxija tal-kumpanija u l-ispejjeż imposti fuq il-Kumpanija, iżda li ma kinux dovuti fl-andament normali tal-baġit tal-Kumpanija”. L-awtoritajiet jikkunsidraw li l-kumpens għall-ispejjeż tal-aħħar ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku iżda jikkumpensa sempliċement għal żvantaġġ strutturali li l-kompetituri tagħha ma kellhomx.

B'mod separat minn dan, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li jekk l-obbligu finanzjarju huwa “inkluż” fil-kontribuzzjoni in natura dan inaqqas il-valur nett ġenerali tan-negozju u t-trasferitur jista', għalhekk, jikkumpensa għal dawn l-obbligi finanzjarji sabiex iżommhom newtrali. Il-kontribuzzjoni in natura lil Mesta AS involviet numru ta’ punti li jinvolvu żvantaġġi mhux adattati għal operazzjonijiet kummerċjali. Minflok naqqsu l-valur tal-kontribuzzjoni in natura l-awtoritajiet żammew il-valur oriġinali u minflok ikkumpensaw għall-iżvantaġġi tal-miżuri ta’ ristrutturar.

Biex isostnu l-argument li l-valur tal-kontribuzzjoni in natura baqa' mhux affettwat mill-obbligi finanzjarji (u li l-awtoritajiet għandhom, għalhekk, jikkumpensaw għall-impatt negattiv ta’ dawn l-obbligi), l-awtoritajiet Norveġiżi għamlu referenza għall-kalkolu tal-Valur Nett Preżenti u għall-ishma azzjonarji ta’ Mesta AS. F'dan ir-rigward, qed issir referenza għal Deloitte & Touche li fir-Rapport tagħhom tat-12 ta’ Diċembru 2002 (128) isostnu li “l-infiq [tar-ristrutturar] huwa stmat fuq il-bażi tal-pjanijiet eżistenti sabiex titnaqqas il-forza tax-xogħol u tal-ftehimiet preżenti rigward is-salarji. Il-kumpanija se tonora l-ftehimiet preżenti dwar l-impjiegi u trid tkopri dawn l-ispejjeż, iżda l-infiq ġej mill-obbligi li jappartjeni lill-istat u, għaldaqstant, se jkun kopert permezz ta’ approprijazzjonijiet fl-2003, fl-2004, u fl-2005.” U “ir-ristrutturar tal-kumpanija jimplika spejjeż li għandhom jiġu kkunsidrati bħala tnikkir tal-imgħoddi minn entità pubblika u li dawn kienu diġà dovuti meta din kienet stabbilita. Il-kumpanija se tonora l-ftehimiet eżistenti dwar l-impjiegi u trid tkopri dawn l-ispejjeż, iżda l-infiq li ġej mill-obbligi jappartjeni lill-istat u, għaldaqstant, se jkun kopert permezz ta’ approprijazzjonijiet fl-2003, fl-2004, u fl-2005.” Deloitte & Touche jiddikjaraw ukoll li din kienet ukoll ir-raġuni għaliex Mesta AS ingħatat finanzjament biex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (li ma kienx jifforma parti mill-bilanċ tall-ftuħ) fuq bażi regolari matul tliet snin.

L-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li s-sid irid ikun f'pożizzjoni li jtaffi l-istess żvantaġġi bħalma xerrej privat kien ikun jista' kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellu jinbiegħ mingħajr ma kien jinqabad bir-regoli tal-għajnuna mill-istat: kieku d-Dipartiment tal-Produzzjoni kellu jinbiegħ, ix-xerrej kien jiskopri li l-istruttura ma kinitx tkun waħda xierqa għal operazzjonijiet kummerċjali u kien jitlob għal (i) tnaqqis, li jikkorrispondi għall-iżvantaġġi fil-prezz tax-xiri; jew (ii) li l-bejjiegħ (jiġifieri, l-awtoritajiet) ikopri l-ispejjeż meħtieġa sabiex in-negozju jkun tajjeb għal operazzjonijiet kummerċjali.

(a)   Pensjoni bikrija, iż-żamma tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u ż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar

L-awtoritajiet Norveġiżi jfakkru li pensjoni bikrija kienet offruta biex jitnaqqsu l-impjegati li kienu ħaddiema taċ-ċivil. Skont l-awtoritajiet Norveġiżi huwa żbaljat li wieħed isostni li dan l-argument jimplika li Mesta AS kienet irċeviet il-benefiċċji tax-xogħol li sar minn dawn l-impjegati mingħajr ma tħallsu l-ispejjeż kollha tat-termini tal-impjieg tagħhom. Kien ikun jiswa ferm iktar għall-Istat li jżomm dawn l-impjegati milli jittrasferihom lil Mesta AS u jirrifondi lil din tal-aħħar għall-arranġamenti tal-pensjonijiet bikrija (129). Għalhekk, il-kumpens għall-pensjoni bikrija jaqa' barra l-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE.

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kumpens għaż-żamma tal-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil huwa konsegwenza diretta tal-istatus preċedenti tal-impjegati bħala ħaddiema taċ-ċivil u għandu, għalhekk, jitqies bħala responsabbiltà tal-awtoritajiet Norveġiżi. L-istess konklużjoni tapplika għall-iskema taż-żamma tal-età speċjali tal-irtirar (li ċerti impjegati bbenefikaw minnha matul l-impjieg tagħhom fid-Dipartiment tal-Produzzjoni). Fiż-żewġ każijiet il-kumpens kopra biss id-differenza bejn l-infiq addizzjonali għall-pensjonijiet tal-impjegati taċ-ċivil jew l-iskema għall-età speċjali tal-irtirar, min-naħa waħda, u skema ta’ pensjoni ordinarja, min-naħa l-oħra. L-ebda kompetitur ta’ Mesta AS ma ġie impost b'dawn l-obbligi rigward l-impjegati tiegħu, u għalhekk il-kumpens għal dawn il-miżuri ma jinvolvix għajnuna mill-istat fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE.

(b)   It-trasferiment tal-uffiċini, it-trasferiment tal-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni, it-trasferiment tal-arkivji, iċ-ċaqliq minn post għall-ieħor

L-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini ma kinux riżultat ta’ attivitajiet li saru f'Mesta AS iżda kienu dovuti minħabba l-pożizzjoni ġeografika tad-Dipartiment tal-Produzzjoni. Barra minn hekk, l-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini tal-appoġġ u l-manutenzjoni kienu ġejjin minn attivitajiet li saru qabel ma ġiet stabbilita Mesta AS, u għalhekk ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala spejjeż li normalment ikunu assunti fil-baġit ta’ impriżi iżda li jkunu ġejjin aktar mill-obbligi tal-Istat. L-istess jgħodd għall-ispejjeż tat-trasferiment tal-arkivji. Kuntrarju għad-dikjarazzjoni tal-Awtorità fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ dan jgħodd ukoll għall-ispejjeż tat-trasferiment li saru mill-impjegati tad-Dipartiment tal-Produzzjoni li kellhom ibiddlu r-residenzi tagħhom biex imorru jaħdmu fil-bini l-ġdid ta’ Mesta AS. F'dan ir-rigward l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw ukoll li kien meħtieġ li jiġu offruti inċentivi lill-persunal ewlieni sabiex jitnaqqas ir-riskju li dawn jirriżenjaw. Fl-aħħarnett, l-ispejjeż tal-ivvjaġġar matul perjodu ta’ sentejn (jiġifieri, sal-1 ta’ Jannar 2005) għall-persunal ewlieni kienu wkoll ir-riżultat tal-attivitajiet fid-Dipartiment tal-Produzzjoni sabiex jiskoraġġixxu lil dawn l-impjegati milli jirriżenjaw minn Mesta AS.

(c)   Konklużjoni u argumenti dwar il-kumpatibbiltà

Fuq il-bażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-awtoritajiet Norveġiżi jikkonkludu li l-ebda waħda mill-miżuri li għalihom kien ingħata finanzjament ta’ ristrutturar ma kienet tinvolvi vantaġġ ekonomiku għall-Mesta AS. Fil-fatt, peress li l-Istat kien ta lil Mesta AS NOK 993,6 miljuni biss sabiex tkopri l-ispejjeż tar-ristrutturar (għalkemm l-ispiża totali tar-ristrutturar kienet stmata li tlaħħaq is-somma ta’ NOK 1 097,8 miljuni) Mesta AS ġiet ikkumpensata inqas b'madwar NOK 104,2 miljuni (130).

Jekk l-Awtorità xorta waħda tasal għall-konklużjoni li kien hemm involuta għajnuna mill-istat fil-miżuri ta’ ristrutturar, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-għajnuna hija kumpatibbli b'referenza għall-Artikoli 61(3)(c) peress li (i) il-miżuri jissuktaw għan ta’ interess Ewropew komuni; (ii) ir-ristrutturar ta’ Mesta AS kien meħtieġ sabiex jinkiseb dan l-għan; u (iii) l-għajnuna ma affettwatx b'mod ħażin il-kundizzjonijiet kummerċjali li jmorru kontra l-interess komuni.

Rigward l-issuktar ta’ interess Ewropew komuni, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-ftuħ tas-swieq għall-kompetizzjoni huwa għan Komunitarju fl-interess Ewropew komuni (131). Fil-każ preżenti l-istabbiliment ta’ impriża ġestita mill-Istat sabiex tikkompeti f'kundizzjonijiet ugwali ma’ kompetituri ġodda kien pass meħtieġ biex jinfetaħ is-suq. L-awtoritajiet Norveġiżi jfakkru li l-awtoritajiet nazzjonali jibqgħu ħielsa biex jiddeċiedu dwar kif għandu jsir il-ftuħ tas-suq. L-awtoritajiet josservaw ukoll li l-ftuħ tas-swieq tal-operat u l-manutenzjoni tat-toroq għall-kompetizzjoni huwa aħjar għall-kompetizzjoni minn kwalunkwe alternattiva oħra sabiex is-servizzi jitkomplew isiru mill-Istat, jew li s-suq jinfetaħ biss parzjalment għall-kompetizzjoni.

Fl-aħħarnett, meta jiġi kkunsidrat l-effett fuq il-kompetizzjoni għandu jitqies ukoll l-effett ekonomiku ġenerali tar-ristrutturar tal-attivitajiet ta’ manutenzjoni u operat fit-toroq: Mesta AS kienet stabbilita bi żvantaġġ strutturali meta mqabbla mal-kompetituri tagħha. Għalhekk, minn perspettiva ekonomika Mesta AS ma kinitx f'sitwazzjoni kumparabbli għal dik tal-kompetituri tagħha, peress li Mesta AS refgħet il-piż li kien ġej mid-Dipartiment tal-Produzzjoni preċedenti li kien hemm fi ħdan l-Istat. Għalhekk, meta jiġu analizzati l-effetti fuq il-kompetizzjoni għandu jiġi kkunsidrat il-prinċipju tan-newtralità stabbilit fl-Artikolu 125 tal-Ftehim ŻEE. Fl-opinjoni tal-awtoritajiet Norveġiżi dan ifisser li jrid ikun aċċettabbli biex Mesta AS tiġi kkumpensata għall-iżvantaġġi strutturali sabiex tistabbilixxi kumpanija li tkun kummerċjalment b'saħħitha. L-awtoritajiet josservaw ukoll li l-għajnuna għall-miżuri ta’ ristrutturar kienet limitata għal dak li kien meħtieġ sabiex din tkun tista' tiftaħ is-suq għall-kompetizzjoni. Fl-aħħarnett, il-proċess ma affettwax b'mod ħażin il-kundizzjonijiet kummerċjali li jmorru kontra l-interess komuni.

4.2.   KUNTRATTI TRANŻITORJI

L-awtoritajiet Norveġiżi jsostnu li l-prezzijiet li bihom il-kuntratti tal-bini u l-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni ġew trasferiti lil Mesta AS huma l-istess bħal dawk li ntużaw sabiex tiġi stabbilita l-ġenerazzjoni tad-dħul fil-kuntest tal-analiżi tal-fluss tal-flus skontat. Għalhekk il-kuntratti, bħala assi, kienu jiffurmaw parti mill-valutazzjoni tal-valur totali tan-negozju li, imbagħad, kien jifforma parti mill-kontribuzzjoni in natura. Għalhekk ma teżisti l-ebda għajnuna mill-istat fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE fil-kuntratti bħala kontribuzzjoni in natura. Għaldaqstant, mhuwiex meħtieġ li jiġi evalwat jekk il-kuntratti kinux ġew trasferiti lil Mesta AS bil-prezz tas-suq.

Fi kwalunkwe eventwalità, dwar il-kuntratti tal-bini l-awtoritajiet Norveġiżi jsostnu li minħabba l-fatt li dawn segwew il-linji gwida interni, il-prezzijiet li bihom il-kuntratti tal-bini ġew trasferiti jikkorrispondu għal-livell tal-prezz li jirriżulta minn sejħiet għall-offerti pubbliċi.

Dwar il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni, fl-1 ta’ Jannar 2003 ma kien hemm l-ebda prezz tas-suq, jew xi sors kredibbli li jindika l-prezz tas-suq, peress li s-servizzi kollha ta’ operat u manutenzjoni kienu qed isiru mid-Dipartiment tal-Produzzjoni (132). Fl-opinjoni tal-awtoritajiet Norveġiżi s-suq għax-xogħlijiet ta’ operat u manutenzjoni ma kienx miftuħ għall-kompetizzjoni fl-1 ta’ Jannar 2003 iżda biss fl-1 ta’ Settembru 2003 (u parzjalment biss) (133). Sal-1 ta’ Jannar 2003 l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet responsabbli għal 100 % tax-xogħlijiet ta’ operat u manutenzjoni fir-rigward tan-netwerk pubbliku tat-toroq. Peress li ma kien jeżisti l-ebda suq għas-servizzi relevanti fl-1 ta’ Jannar 2003, ma kien hemm l-ebda alternattiva ħlief li jiġu trasferiti l-kuntratti tranżitorji bil-prezzijiet ibbażati fuq in-nefqa li kienu ġew stabbiliti qabel fid-Dipartiment tal-Produzzjoni. L-ebda wieħed mill-kummenti ta’ partijiet terzi ma jdgħajfu din l-opinjoni.

F'dan il-kuntest, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw ukoll li r-raġuni li ma kien hemm l-ebda suq (matur) kien minħabba l-fatt li fl-1 ta’ Jannnar 2003 l-operaturi privati ma kinux ippreparati sabiex jipprovdu s-servizzi relevanti biex iżommu s-sigurtà tat-toroq (134). Kien, għaldaqstant, ikkunsidrat fl-aħjar interess ta’ kulħadd li jinfetaħ b'mod gradwali is-suq tal-operat u l-manutenzjoni: ftuħ gradwali kellu jiżgura l-allokazzjoni razzjonali tal-kuntratti għaliex l-operaturi kienu se jkunu mserrħa milli jippreparaw l-offerti fir-rigward tal-portafoll sħiħ tal-kuntratt fl-istess ġurnata. Ftuħ gradwali kellu jkun ukoll skont il-ħtieġa biex l-operaturi jżidu gradwalment il-ħiliet tagħhom bħala fornituri ta’ servizzi matul il-perjodu tranżitorju, u għalhekk ikun hemm maturazzjoni fis-suq (135). Fl-aħħarnett, ftuħ gradwali jista' jiġi amministrat b'mod aktar faċli u jippermetti lill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq sabiex tiżviluppa l-ħiliet bħala xerrejja tas-servizzi relevanti (136). Skont l-awtoritajiet Norveġiżi l-att leġiżlattiv preparatorju jikkonferma dan il-metodu billi jenfasizza li dawn l-elementi kienu r-raġuni li s-suq ma kienx għadu matur għall-kompetizzjoni fl-1 ta’ Jannar 2003 (137).

Fl-eventwalità li l-Awtorità tikkunsidra li l-operaturi tas-suq kienu f'pożizzjoni li jfornu s-servizzi relevanti, l-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li ma jeżisti l-ebda sors kredibbli li jirreferi għal prezzijiet iktar baxxi minn dawk stabbiliti fil-kuntratti tranżitorji. Il-ħames kuntratti pilota setgħu ma ntużawx bħala prezzijiet ta’ referenza peress li dawn kienu jiffurmaw parti minn proċess sabiex tiġi “professjonalizzata” l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Dan il-proċess kien jinkludi l-preparazzjoni ta’ kuntratt mudell ta’ operat u manutenzjoni li kellu jiġi ttestjat permezz ta’ kuntratti ta’ operat u manutenzjoni interni (138) u ħames kuntratti pilota (139), li b'hekk jippermettu li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq tkun tista' tikseb l-esperjenza meħtieġa bħala “awtorità kontraenti”. L-għan tal-kuntratti pilota kien, għalhekk, mhux li jittestja s-suq għall-prezz tas-suq.

Barra minn hekk, l-offerti li ġew sottomessi għall-kuntratti pilota kienu jvarjaw sew (pereżempju, għall-kuntratt Våler/Åsnes l-ogħla offerta kienet ta’ NOK 63 miljun filwaqt li l-irħas waħda kienet NOK 30,4 miljuni). Din il-varjetà turi li s-suq ma kienx matur u li l-prezzijiet, għalhekk, ma setgħux jikkostitwixxu indikazzjoni kredibbli tal-livell tal-prezz (140). Barra minn hekk, peress li l-kuntratti pilota jirrappreżentaw inqas minn 2 % tan-netwerk totali ta’ toroq (1 000 minn total ta’ 54 000 kilometru) dawn ikopru reġjun ġeografiku żgħir. Barra dan, id-dazji taħt il-kuntratti pilota kienu jkopru xogħlijiet addizzjonali (141). Eżempju ċar ta’ dan huwa l-kuntratt Bærum li ntrebaħ minn Selmer ASA bi prezz oriġinali tal-kuntratt ta’ NOK 74 940 323. Madankollu, minħabba xogħlijiet żejda kellhom jiżdiedu NOK 18 726 793 oħra, li b'hekk żied il-prezz tal-kuntratt b'25 %. Il-volum tax-xogħlijiet addizzjonali fil-fażi pilota juri li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet ikkalkulat ħażin ix-xogħol involut fil-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni. Madankollu, dawn ix-xogħlijiet żejda kienu inklużi fil-kuntratti tranżitorji li ġew trasferiti lil Mesta AS. F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet ġibdu l-attenzjoni għall-fatt li r-Rapport 118 huwa kontra li jiġu paragunati esperjenzi li nkisbu fil-kuntest tal-kuntratt Bærum ma’ dawk ta’ kuntratti oħra (142). Skont l-awtoritajiet Norveġiżi, għaldaqstant, il-prezzijiet tal-kuntratt pilota ma setgħux jintużaw bħala indikaturi kredibbli tal-prezz tas-suq.

Barra dan, l-awtoritajiet Norveġiżi oġġezzjonaw għas-suġġeriment fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ (u kif imtenni minn Veidekke ASA) li l-livell tal-prezz tal-ewwel grupp ta’ kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi fl-2003 setgħu jkunu rappreżentattivi sabiex jistabbilixxu livell ta’ prezz għall-kuntratti ta’ operat u ta’ manutenzjoni li kien għad baqa'. L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li dan il-livell ta’ prezz mhuwiex wieħed kredibbli peress li s-suq tas-servizzi ta’ operat u manutenzjoni mhuwiex matur lanqas illum, fis-sens li huwa impossibbli li wieħed jipprevedi r-riżultati ta’ proċedura ta’ akkwist pubbliku. Id-differenza sinjifikanti bejn l-ogħla u l-irħas offerti fil-kuntratti jikkonfermaw dan. L-iktar differenza baxxa kienet ta’ 2 % filwaqt li l-ogħla differenza kienet ta’ 113 %. Din mhix bażi suffiċjenti sabiex jiġi identifikat il-prezz tas-suq. L-awtoritajiet Norveġiżi isaqsu jekk prezz tas-suq jistax jiġi stabbilit b'referenza għall-irħas offerta f'suq immatur. L-awtoritajiet Norveġiżi jikkunsidraw li l-livell tal-prezz tal-kuntratti tranżitorji ma kienx jaqbeż “dak li kellu jitqies bħala prezz sostenibbli tas-suq meta l-kuntratti tranżitorji ġew trasferiti ...”. Fi kwalunkwe eventwalità l-valutazzjoni għandha tiġi bbażata fuq il-fatti disponibbli meta il-kumpanija kienet stabbilita.

Madankollu, jekk l-Awtorità tasal għall-konklużjoni li xorta waħda hemm għajnuna mill-istat involuta fil-prezzijiet tal-kuntratti trasferiti lil Mesta AS, l-awtoritajiet Norveġiżi jargumentaw li din l-għajnuna hija kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE b'referenza għall-Artikoli 61(3)(c) jew 59(2).

Rigward l-Artikolu 61(3)(c), l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li Mesta AS kienet stabbilita biex tiftaħ suq monopolizzat għall-kompetizzjoni sħiħa u biex toħloq suq sostenibbli matul perjodu tranżitorju ta’ erba' snin (143). Ftuħ gradwali kien meħtieġ sabiex ikun żgurat li t-toroq nazzjonali jkunu mħaddma u miżmuma tajjeb. Kif intqal diġà, atti leġiżlattivi preparatorji jikkonfermaw li l-kapaċitajiet tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq (b'esperjenza limitata bħala xerrej ta’ servizzi u kontrollur tal-obbligi kuntrattwali relevanti) kellhom jiġu mtejba (144). Barra minn hekk, l-operaturi tas-suq riedu ż-żmien sabiex jaġġustaw ħalli jkunu jistgħu jwettqu l-kompiti relevanti. Żjieda gradwali fis-sejħiet għall-offerti pubbliċi tqieset bħala waħda li kellha tippermetti lill-kumpaniji sabiex jiksbu l-kompetenzi meħtieġa u li jagħmlu l-investimenti għall-immaniġġjar tal-operat u l-manutenzjoni tat-toroq b'mod sodisfaċenti. Kif intqal aktar 'il fuq, il-ftuħ gradwali tas-suq jiżgura l-allokazzjoni razzjonali tal-kuntratti, kontra dak li jiġri kieku l-kuntratti kellhom ikunu suġġetti kollha għas-sejħiet għall-offerti fl-istess żmien (145). Iż-żamma tas-sigurtà tat-toroq kellha tinkiseb billi l-ewwel issir sejħa għall-offerti għall-iktar kuntratti faċli u fl-aħħar għall-iktar kuntratti diffiċli (li jinvolvu t-toroq f'reġjuni bi klima diffiċli u b'kundizzjonijiet tat-temp li jinbidlu). Fl-aħħarnett, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li kien leġittimu li Mesta AS tingħata finanzjament għall-ispejjeż tal-kuntratti tranżitorji. Ma kienx ikun raġonevoli li jiġi impost l-obbligu fuq Mesta AS biex tforni servizzi taħt il-kuntratti tranżitorji mingħajr ma tkopri l-ispejjeż, peress li Mesta AS kellha spejjeż ogħla minn tal-kompetituri tagħha (146).

Kwalunkwe għajnuna mogħtija permezz tal-kuntratti tranżitorji kienet proporzjonali għaliex il-perjodu kien limitat għall-massimu ta’ erba' snin u l-prezz kien wieħed fiss li jagħti inċentiv biex itejjeb l-effiċjenza. Barra minn hekk, minħabba li matul l-ewwel tliet snin tal-operat tagħha din kisbet kapaċità ferm aħjar milli kien antiċipat, l-awtoritajiet Norveġiżi għamluha ċara fl-2007 li ma kien se jingħata l-ebda finanzjament ieħor lil Mesta AS għall-miżuri ta’ ristrutturar. Dan juri li l-prestazzjoni ta’ Mesta AS kienet sorveljata sabiex ikunu hemm kontroll kontra kull kumpens żejjed.

Fuq din il-bażi l-awtoritajiet argumentaw li l-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni kienu meħtieġa “sabiex jinkiseb ftuħ tas-suq b'saħħtu u kompetizzjoni ġusta”. Qed issir referenza għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-każ Destia li fih il-Kummissjoni sabet li l-ftuħ tas-suq tas-servizzi tat-toroq Finlandiż għall-kompetizzjoni kien żvilupp pożittiv u għan ta’ politika Komunitarja importanti (147). Meta wieħed jikkunsidra li l-għan tar-riorganizzazzjoni ta’ Mesta AS huwa l-istess, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kunsiderazzjonijiet fil-każ Destia jgħoddu wkoll għal dan il-każ. Il-kuntratti tranżitorji ma kellhomx l-effett li jsaħħu l-pożizzjoni ta’ Mesta AS b'mod mhux raġonevoli. Il-metodu segwit kien meħtieġ u kien proporzjonat sabiex jinkiseb il-ftuħ tas-suq.

Rigward l-Artikolu 59(2) l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni imponew obbligu tas-servizz pubbliku fuq Mesta AS, liema obbligu huwa speċifikat fil-kuntratti (billi jispeċifikaw in-natura, il-firxa ġeografika, il-frekwenza u l-perjodu tas-servizzi li kellhom jingħataw). Skont il-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat rigward il-kumpens għal servizz pubbliku, il-pussess mill-Istat tal-impriżi u l-għajnuna għall-impriżi pubbliċi (il-“Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat rigward il-kumpens għal servizz pubbliku”), l-ammont tal-kumpens ma qabiżx dak li hu meħtieġ biex ikunu koperti l-ispejjeż, filwaqt li ġie kkunsidrat profitt raġonevoli (148). Il-paragrafu 8 tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat rigward il-kumpens għal servizz pubbliku jipprovdu li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom marġni wiesgħa ta’ diskrezzjoni rigward in-natura tas-servizzi, klassifikati bħala servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.

Fuq din il-bażi l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni kienu jinkludu kompiti li, dak iż-żmien, ma setgħux ikunu fornuti biżżejjed mis-suq biex jiżguraw is-sigurtà tat-toroq b'mod suffiċjenti, u għalhekk kienu imposti fuq Mesta AS. Atti leġiżlattivi preparatorji jipprovdu li s-sigurtà tat-toroq kellha tkun żgurata kemm matul kif ukoll wara l-ftuħ tas-suq. Mesta AS kien l-aħjar mezz biex tiżgura r-responsabbiltà tal-awtoritajiet nazzjonali għaż-żamma tas-sigurtà fit-toroq. Mesta AS ma setgħetx tirrifjuta l-impożizzjoni ta’ dan l-obbligu mill-awtoritajiet, iżda kienet taħt obbligu legali sabiex twettaq is-servizzi definiti fil-kuntratti tranżitorji.

4.3.   EŻENZJONI MILL-ĦLASIJIET GĦAD-DOKUMENTI

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li peress li l-valutazzjoni tal-kontribuzzjoni in natura (fil-bilanċ ta’ ftuħ) kienet ibbażata fuq l-argument li Mesta AS ma kinitx se tħallas din, l-eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet tar-reġistrazzjoni ma tikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS. Għalhekk, l-eżenzjoni ma kellha l-ebda effett fuq is-solidità jew l-istruttura tal-kapital, u lanqas ma kellha impatt fuq il-valuri totali f'Mesta AS. Li kieku ma ngħatat l-ebda eżenzjoni, il-ħlas tad-drittijiet kien jiġi kkumpensat b'kontribuzzjoni fi flus li tkun tifforma parti mill-ishma azzjonarji ta’ Mesta AS. Dan kien iwassal għall-istess riżultat daqs li kieku tkun ingħatat l-eżenzjoni. L-awtoritajiet iddikjaraw ukoll li jidher li d-Deċiżjoni 318/05/COL kienet ibbażata fuq in-nuqqas ta’ konnessjoni bejn l-eżenzjoni u l-grad ta’ ishma azzjonarji f'Entra (ara paġna 26 tad-Deċiżjoni) (149). L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li dan mhuwiex il-każ fil-każ preżenti għaliex mhemmx dubju li, fin-nuqqas ta’ eżenzjoni, id-drittijiet kienu jittaffew b'kontribuzzjoni ta’ flus għall-ammont korrispondenti. Mill-atti preparatorji wieħed jikkonkludi li d-daqs tal-ekwità kien stabbilit b'rabta mas-sitwazzjoni tal-likwidità ta’ terminu qasir ta’ Mesta AS. Barra dan, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti mhix selettiva b'referenza għall-prinċipju tal-kontinwità li huwa intiż sabiex jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-miżuri li huma mixtieqa soċjo-ekonomikament.

II.   VALUTAZZJONI

1.   IL-PREŻENZA TA’ GĦAJNUNA MILL-ISTAT

1.1.   GĦAJNUNA MILL-ISTAT FIT-TIFSIRA TAL-ARTIKOLU 61(1) TAL-FTEHIM ŻEE

L-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE jgħid hekk: “Ħlief fejn previst mod ieħor f'dan il-Ftehim, kull għajnuna, fi kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru tal-KE, minn Stati tal-EFTA jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti għandha, safejn din taffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti, tkun inkompatibbli mal-iffunzjonar ta’ dan il-Ftehim.”

Biex tissejjaħ għajnuna mill-istat, fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE, miżura trid tissodisfa l-erba' kriterji kumulattivi li ġejjin: il-miżura trid (i) tagħti lid-destinatarji vantaġġ ekonomiku li wieħed ma jirċevix fl-andament normali tan-negozju; (ii) il-vantaġġ irid jingħata mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat u għandha (iii) tkun selettiva billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti; u (iv) toħloq tfixkil fil-kompetizzjoni u taffettwa l-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti. Hawn taħt ser jiġi eżaminat jekk dawn l-erba' kriterji kumulattivi jintlaħqux fil-każ preżenti.

1.2.   VANTAĠĠ EKONOMIKU

1.2.1.   
  Miżuri ta’ ristrutturar u riorganizzazzjoni

Mesta AS irċeviet finanzjament mill-Istat għall-finijiet tal-ispejjeż relatati mat-tliet tipi ta’ pakketti ta’ pensjonijiet li ġew offruti lill-impjegati li ġew trasferiti mill-impjieg preċedenti tagħhom maċ-ċivil għal Mesta AS. Il-fondi jkopru (i) infiq sabiex jitħallsu l-kontribuzzjonijiet tal-pensjonijiet li jikkorrispondu għal dawk tal-impjegati taċ-ċivil bejn l-1 ta’ Jannar 2003 u l-aħħar tal-2007; (ii) infiq involut sabiex jinżamm id-dritt tal-impjegati għall-età speċjali (bikrija) tal-irtirar; u (iii) infiq relatat ma’ pakketti ta’ pensjoni bikrija bejn l-1 ta’ Jannar 2003 u l-aħħar tal-2005.

Bħala punt preliminari, l-Awtorità għandha tikkumenta dwar ċerti argumenti speċifiċi li ressqu l-awtoritajiet Norveġiżi. L-ewwel, l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li peress li xerrej potenzjali tad-Dipartiment tal-Produzzjoni seta' jitlob għal tnaqqis fil-prezz tax-xiri li jkun proporzjonat għall-iżvantaġġi tal-miżuri ta’ ristrutturar, il-kumpens mill-awtoritajiet għal dawn l-iżvantaġġi ma jikkwalifikax bħala għajnuna mill-istat. L-Awtorità tosserva li t-tranżazzjoni preżenti tinvolvi l-għoti ta’ finanzjament (fil-kuntest ta’ investiment), mhux bejgħ, u l-valutazzjoni dwar jekk l-għajnuna mill-istat hix involuta tiddependi, għaldaqstant, mhux fuq l-imġiba tax-xerrej potenzjali, iżda fuq jekk dan il-finanzjament jirriżultax f'vantaġġ ekonomiku għal Mesta AS.

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw ukoll li minflok li jitnaqqas il-valur tal-kontribuzzjoni in natura, l-awtoritajiet għażlu minflok li jikkumpensaw lil Mesta AS għall-ispejjeż relatati mal-iżvantaġġ tal-miżuri ta’ ristrutturar. Peress li t-tnaqqis fil-valur tal-assi ma jinvolvix vantaġġ, lanqas il-kumpens għall-infiq ma jinvolvi vantaġġ. L-Awtorità tosserva li l-eżistenza ta’ din l-għażla mhux bilfors tfisser li Mesta AS ma rċeviet l-ebda vantaġġ ekonomiku mill-finanzjament provdut.

Rigward is-sustanza tal-kwistjonijiet, l-awtoritajiet Norveġiżi qed jikkontestaw il-fatt li kull waħda mill-miżuri msemmija aktar 'il fuq tinvolvi vantaġġ ekonomiku. Anzi, dawn isostnu li l-miżuri kienu adottati biex jikkumpensaw għal żvantaġġ strutturali impost fuq Mesta AS u jagħmlu tajjeb għall-kundizzjonijiet ta’ impjieg, li jiswew ħafna, li jirriżultaw mill-istatus ta’ impjegat taċ-ċivil. F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet Norveġiżi qed jibbażaw fuq is-sentenza Combus
   (150).

F'dan ir-rigward, l-awtoritajiet Norveġiżi sostnew li għandhom ikunu kkunsidrati t-termini li fuqhom min kien iħaddem qabel, jiġifieri l-Istat, kien impjega lill-ħaddiema relevanti kif ukoll l-obbligi tal-Istat li kienu ġejjin minn dawn l-arranġamenti. L-ispejjeż biex jitħallsu somom addizzjonali biex jiġu kkumpensati (għal perjodu temporanju) id-drittijiet tal-pensjoni mogħtija lill-impjegati taċ-ċivil għandhom ikunu kkunsidrati bħala obbligu tal-Istat għaliex dan kien konsegwenza diretta tal-impjieg tal-ħaddiema mal-Istat bħala impjegati taċ-ċivil. Peress li l-finanzjament mill-Istat ta’ dawn is-somom addizzjonali huwa limitat sabiex jiffinanzja d-differenza bejn l-ispiża ta’ skema ta’ pensjoni ordinarja u l-ispiża ta’ skema ta’ pensjoni ta’ impjegat taċ-ċivil (jew miżura alternattiva), l-Istat ħallas biss l-infiq addizzjonali li rriżulta mir-relazzjoni tal-impjieg preċedenti. L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw, b'referenza għas-sentenza Combus, li jekk l-ispejjeż relevanti jiġu kkunsidrati bħala obbligu tal-Istat, l-provvediment ta’ finanzjament mill-Istat sabiex ikunu koperti dawn l-ispejjeż ma jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku.

F'Combus il-Qorti ddikjarat li l-miżura kkonċernata kienet ġiet “introdotta sabiex tieħu post l-istatus privileġġjat u għoli tal-persunal ewlieni impjegat minn Combus bi status ta’ impjegati (fuq bażi ta’ kuntratt) kumparabbli għal dak ta’ impjegati ta’ impriżi oħra tal-karozzi tal-linja, li kienu qed jikkompetu ma’ Combus. L-għan, għalhekk, kien li jeħles lil Combus minn żvantaġġ strutturali li din kellha f'relazzjoni mal-kompetituri tagħha tas-settur privat.” (151)

Anke jekk huwa minnu li, bħal fil-każ Combus, il-każ preżenti jinvolvi kumpens sabiex jeħles lill-kumpanija (Mesta AS) minn żvantaġġ strutturali li din kienet se tbati f'relazzjoni mal-kompetituri tagħha tas-settur privat, uħud mill-fatti materjali tal-każ preżenti huma differenti minn dawk tal-każ Combus. L-Awtorità hija tal-opinjoni li differenza importanti rigward il-valutazzjoni tal-għajnuna mill-istat hija li fil-każ Combus il-kumpens tħallas direttament lill-impjegati, filwaqt li fil-każ preżenti l-Istat Norveġiż ħallas lil Mesta AS direttament. Barra minn hekk, fil-każ Combus, il-ħlas sar lill-impjegati sabiex jikkumpensahom talli rrinunzjaw għall-istatus privileġġjat tagħhom meta marru mal-kumpanija l-ġdida. Mit-trasferiment 'il hemm, ir-relazzjoni tal-impjieg bejn l-impjegati u l-kumpanija, għalhekk, ma kinitx influwenzata mill-istatus preċedenti tal-impjegati. Madankollu, f'dan il-każ, dawk li qabel kienu impjegati taċ-ċivil u issa kienu trasferiti lil Mesta AS komplew igawdu minn ċerti drittijiet ta’ impjegati taċ-ċivil, b'mod temporanju, permezz tal-kuntratt ta’ impjieg tagħhom ma’ Mesta AS.

Għaldaqstant, l-Awtorità tara li s-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Prim Istanza fil-kawża Combus tindirizza sitwazzjoni differenti minn dik tal-każ preżenti (152).

Il-Qorti tal-Ġustizzja, min-naħa tagħha, ta’ spiss iddeċidiet li l-eżistenza ta’ għajnuna trid tkun evalwata f'relazzjoni mal-effett tagħha u mhux mal-kawżi jew mal-għanijiet li jkun hemm wara l-intervent tal-istat (153). Għaldaqstant, l-Awtorità tikkunsidra li sabiex jiġi stabbilit jekk it-tliet miżuri msemmija aktar 'il fuq jinvolvux vantaġġ ekonomiku, il-punt tat-tluq huwa li jiġi eżaminat jekk il-finanzjament pubbliku tal-ispejjeż għal dawn il-miżuri jeħlisx lil Mesta AS minn dak li jista' jiġi kkunsidrat bħala normalment inkluż fil-baġit ta’ impriża (154).

Dawn il-miżuri kollha ġew introdotti sabiex ikun possibbli t-trasferiment tal-attivitajiet tal-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS. Kif kien diġà deskritt, il-miżuri kienu meħtieġa li jidħlu fis-seħħ sabiex (i) iħeġġu lill-impjegati sabiex imorru mal-kumpanija l-ġdida; u (ii) titnaqqas il-forza tax-xogħol.

Fil-każ preżenti, sabiex ikunu jistgħu jinżammu (temporanjament) id-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u tal-età speċjali tal-irtirar, Mesta AS kienet meħtieġa b'mod effettiv li ssir membru tal-SPK. Bħala riżultat tas-sħubija tagħha fl-SPK, Mesta AS daħlet taħt obbligu legali li tħallas il-kontribuzzjonijiet tal-pensjoni lill-SPK għall-impejgati li ġew trasferiti. Mesta AS kienet lesta li taċċetta dak l-obbligu għaliex din kienet se tiġi rifonduta mill-Istat għall-infiq ta’ dawn l-ispejjeż. Għaldaqstant, l-ispejjeż għad-drittijiet tal-pensjoni, marbutin mas-sħubija fl-SPK (iż-żamma temporanja tad-dritt tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u tal-età speċjali tal-irtirar), kienu imposti fuq Mesta AS b'mod effettiv (155). Barra minn hekk, l-Awtorità tosserva li l-att leġiżlattiv preparatorju (jiġifieri, il-proposta tal-Gvern lill-Parlament) għamilha ċara li l-finanzjament għall-miżuri tal-pensjoni kkonċernati kellu jingħata fuq il-bażi tal-ftehim li Mesta AS tħallas l-ispejjeż relevanti tal-impjegati (156). Il-qafas ġenerali (jiġifieri, il-proposta u l-approvazzjoni sussegwenti tagħha mill-Parlament) adottat mill-Istat Norveġiż kien, għalhekk, ibbażat fuq il-prerekwiżit li Mesta AS tħallas l-ispejjeż tal-pensjonijiet. Dawn iċ-ċirkustanzi jistgħu jindikaw il-preżenza ta’ obbligu legali fuq Mesta AS sabiex tkopri l-ispejjeż relevanti tal-pensjonijiet u, għaldaqstant, ikunu kkunsidrati bħala normalment inklużi fil-baġit tal-impriża.

Barra minn hekk, rigward id-dritt għall-pensjoni bikrija, din il-miżura kellha tintuża fid-diskrezzjoni tal-kumpanija sabiex tnaqqas l-impjegati żejda. Madankollu, din il-miżura alternattiva ta’ tnaqqis żgurat ukoll il-protezzjoni tal-ħaddiema f'każ ta’ redundancy. L-infiq relatat mal-miżuri introdotti sabiex titnaqqas il-forza tax-xogħol jew sabiex tiġi riorganizzata l-kumpanija għandhom jiġu kkunsidrati bħala spejjeż normali, anke jekk il-miżuri magħżula jiswew aktar minn dak li l-kumpanija hija obbligata li tipprovdi skont il-liġi tax-xogħol jew il-ftehim kollettiv (157). Il-fatt li Mesta AS irrikorriet biss għall-iktar miżuri li jiswew għaliex dawn ġew garantiti finanzjament mill-istat ma jbiddilx in-natura tal-ispiża. Il-finanzjament mill-istat rigward il-pensjoni bikrija għandu, għalhekk, jitqies ukoll li qed jeħles lil Mesta AS mill-ispejjeż normali tagħha biex tagħmel negozju.

Barra minn hekk, minn perspettiva ġenerali l-obbligi finanzjarji marbutin mal-ispejjeż tax-xogħol jiffurmaw parti mill-ispejjeż tal-produzzjoni tal-kumpanija, u għalhekk jikkostitwixxu spejjeż normali tal-kumpanija irrispettivament minn jekk l-obbligi jiġux imposti fuq il-kumpanija bil-liġi, bi ftehim kollettiv jew inkella jitwettqux fuq bażi volontarja. Għalhekk, kull ħelsien minn dawn l-obbligi jiġi normalment ikkunsidrat bħala għajnuna mill-istat (158).

L-ispejjeż tax-xogħol ta’ kumpanija jinkludu mhux biss is-salarju, iżda wkoll ir-remunerazzjoni f'sens aktar wiesa', u jkopri l-ispejjeż tal-pensjonijiet kif ukoll spejjeż oħra marbutin mal-forza tax-xogħol tal-kumpanija, bħall-benefiċċji tal-qgħad (159). Fil-każ preżenti, il-fatt li l-miżuri ġew iffinanzjati permezz ta’ għotjiet mill-Istat, ma jwaqqafx lid- dritt tranżitorju mogħti lill-impjegati milli jkun spiża tax-xogħol li normalment tkun dovuta minn dik l-impriża (160).

Barra minn hekk, il-finanzjament mill-istat għall-obbligi tal-pensjoni kien jinkludi vantaġġi oħra għall-kumpanija. Għalkemm x'aktarx ma kienx fl-interess kummerċjali dirett ta’ Mesta AS sabiex tieħu taħt idejha l-forza tax-xogħol kollha tad-Dipartiment tal-Produzzjoni, kien importanti ħafna għall-kumpanija li jkollha impjegati biżżejjed, inkluż persunal ewlieni, sabiex tiżgura l-operat effiċjenti tan-negozju mill-bidu nett. Il-finanzjament mill-istat żgura li jintlaħaq dak l-għan. Barra minn hekk, l-Awtorità tqis li l-preżenza tal-finanzjament mill-istat għad-drittijiet partikolari tal-pensjoni kienet tfisser li Mesta AS ma kellhiex għalfejn tagħmel tajjeb għall-ispejjeż għal tipi oħra ta’ pensjonijiet supplimentari. Dan għaliex ċerti impjegati ta’ qabel setgħu possibilment jinnegozjaw arranġamenti ta’ pensjoni supplimentari aktar vantaġġjużi minn sempliċement skema ordinarja ta’ pensjoni privata.

Peress li l-impjegati li kienu qed igawdu mill-miżuri relevanti tal-pensjonijiet kienu jiffurmaw parti mill-forza tax-xogħol ta’ Mesta AS meta l-ispejjeż kienu dovuti, l-Awtorità sabet li l-effett tal-miżuri kontestati kien, għaldaqstant, li jittaffew il-piżijiet baġitarji normali ta’ Mesta AS. Għalhekk, l-Awtorità tikkunsidra li l-finanzjament mill-istat għall-miżuri msemmija aktar 'il fuq kienu jinkludu elementi ta’ vantaġġi ekonomiċi għall-Mesta AS.

Rigward il-finanzjament fornut mill-Istat lil Mesta AS sabiex tkopri l-ispejjeż dovuti għat-“trasferiment” u l-“ivvjaġġar”, l-Awtorità tosserva li l-obbligu li jkunu koperti dawn l-ispejjeż jirriżulta minn sensiela ta’ inċentivi li kienu offruti lill-persunal ewlieni jew amministrattiv fl-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq (bħal, spejjeż tat-trasferiment, ġarr, il-kiri doppju ta’ akkommodazzjoni, spejjeż tal-ivvjaġġar eċċ.) sabiex iħeġġuhom jaħdmu ma’ Mesta AS.

Kif issemma aktar 'il fuq, l-obbligi finanzjarji normali ta’ kumpanija jinkludu, bħala punt tat-tluq, l-ispejjeż kollha tax-xogħol li kumpanija tagħmel sabiex timpjega u tħajjar lill-impjegati. Filwaqt li l-iktar inċentiv komuni li jħajjar lill-ħaddiema huwa s-salarju, inċentivi oħrajn, bħall-kumpens għal żvantaġġi relatati mal-lokazzjoni ġeografika tar-residenza tal-impjegati (bħall-finanzjament għat-trasferiment u l-ivvjaġġar) huma wkoll għodda li tintuża minn kumpanija sabiex takkwista u tħallas lill-impjegati li din tkun tixtieq. L-Awtorità, għaldaqstant, ikkunsidrat li r-rifużjoni mill-Istat lil Mesta AS għall-ispejjeż dovuti taħt il-punti “trasferiment” u “vjaġġar” tikkostitwixxi vantaġġ ekonomiku li Mesta AS ma kellhiex tirċievi fl-andament normali tan-negozju tagħha.

Rigward il-finanzjament mill-istat li Mesta AS irċeviet sabiex tkopri l-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini u tal-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għall-uffiċini l-ġodda ta’ Mesta AS kif ukoll għar-riorganizzazzjoni tal-uffiċini l-qodma u għall-irranġar tal-arkivji l-qodma sabiex ikunu stabbiliti arkivji ġodda (li kienu jkopru ammont ta’ NOK 50,2 miljun), dawn l-ispejjeż jinkludu mhux biss spejjeż sabiex jitnaddfu l-uffiċini l-qodma tal-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq iżda wkoll il-preparazzjoni u l-immodenrizzar tal-uffiċini l-ġodda ta’ Mesta AS kif ukoll l-installazzjoni ta’ arkviji elettroniċi u fiżiċi f'Mesta AS.

L-Awtorità tikkunsidra li, filwaqt li jista' jkun aċċettabbli li l-ispejjeż relatati mat-tindif tal-uffiċini l-qodma tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq għandhom x'jaqsmu max-xogħol li sar diġà minn din tal-aħħar, in-natura tal-ispejjeż sabiex ikunu ppreparati u mmodernizzati l-uffiċini ta’ Mesta AS hija simili għal dik tal-ispejjeż dovuti sabiex tkun stabbilita l-kumpanija l-ġdida. Dawn l-ispejjeż tal-aħħar għandhom, għalhekk, jaqgħu fuq il-kumpanija l-ġdida. Madankollu, minħabba li l-partiti ta’ spiża involvew ċerti kompiti, bħat-tindif tal-uffiċini l-qodma tal-Amminsitrazzjoni tat-Toroq sabiex jintużaw mill-kumpanija l-ġdida, l-irranġar tal-arkivji tal-Amministrazzjoni tat-Toroq sabiex jiġi identifikat liema fajls huma relevanti għall-kumpanija l-ġdida, huwa diffiċli li dawn il-kompiti jiġu sseparati minn xulxin. Fuq il-bażi ta’ dawn il-konsiderazzjonijiet, l-Awtorità tikkunsidra li l-ispejjeż relatati mat-trasferiment tal-uffiċini (inklużi l-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni) kif ukoll it-trasferiment tal-arkivji huma spejjeż li jridu jaqgħu parzjalment fuq l-Istat u parzjalment fuq il-kumpanija l-ġdida nfisha. Peress li l-kumpanija l-ġdida, Mesta AS, kienet stabbilita fl-1 ta’ Jannar 2003, l-ispejjeż dovuti qabel dik id-data iridu jaqgħu fuq l-Istat, filwaqt li dawk dovuti wara dik id-data jridu jkunu koperti minn Mesta AS. Fuq din il-bażi, id-diversi partiti ta’ spiża għandhom ikunu allokati (lill-Istat jew lil Mesta AS) skont meta dawn l-ispejjeż kienu saru.

Fl-aħħarnett, rigward il-partita ta’ spiża tal-immodernizzar tal-makkinarju, Mesta AS ġiet ikkumpensata għat-tindif tas-siti tax-xogħol ta’ qabel li kienu jaqgħu taħt id-Dipartiment tal-Produzzjoni. Mesta AS kienet, għalhekk, ipprovdiet servizz lill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq (161). Għaldaqstant, id-domanda hija jekk il-prezz tas-servizz fornut minn Mesta AS lill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq jikkorrispondix mal-prezz tas-suq għal dan is-servizz. L-Awtorità tosserva li parti mix-xogħol kien sar minn sottokuntratturi fuq termini kummerċjali u parti oħra kienet saret minn Mesta AS nfisha b'rata ta’ siegħa bbażata fuq il-produzzjoni (162). L-Awtorità kkunsidrat li l-ingaġġ ta’ diversi sottokuntratturi fuq termini kummerċjali hija evidenza li l-prezzijiet ibbażati fuq is-suq ġew applikati u li l-kumpens tal-Istat lil Mesta AS f'dan ir-rigward, għalhekk, ma jinvolvix vantaġġ ekonomiku. Barra minn hekk, peress li x-xogħol li sar minn Mesta AS kien fuq il-bażi tal-prezzijiet tal-produzzjoni, eskluż kull qligħ, l-Awtorità qed tieħu l-pożizzjoni li ma teżisti l-ebda raġuni għalfejn wieħed għandu jiddubita s-sottomissjoni tal-awtoritajiet Norveġiżi li dawn il-prezzijiet huma taħt il-prezzijiet tas-suq. Fuq din il-bażi, l-Awtorità tikkunsidra li Mesta AS ma bbenefikat mill-ebda vantaġġ ekonomiku fil-kuntest tal-prezzijiet imħallsa mill-Amministrazzjoni tat-Toroq għas-servizzi ta’ “tindif” fornuti minn Mesta AS.

(i)   Miżuri oħra ta’ ristrutturar u riorganizzazzjoni – kumpens għas-salarji

Rigward il-kumpens għas-salarji l-Istat iffinanzja l-ispejjeż relevanti permezz ta’ kontribuzzjoni kapitali lil Mesta AS fil-forma ta’ ishma azzjonarji.

Bħala punt preliminari, l-Awtorità tosserva li l-mod kif l-ispejjeż setgħu ġew iffinanzjati huwa irrilevanti mill-perspettiva tal-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat. Għalhekk, il-fatt li l-awtoritajiet Norveġiżi għażlu li jiffinanzjaw l-ispejjeż għall-kumpens tas-salarji fil-forma ta’ ishma azzjonarji ma jinfluwenzax il-valutazzjoni dwar jekk il-finanzjament tal-Istat għall-ispejjeż relevanti jistax jikkostitwixxi għajnuna mill-istat. Ta' min ifakkar li r-raġuni li l-awtoritajiet Norveġiżi għażlu li jiffinanzjaw dan permezz ta’ ekwità (iktar milli permezz ta’ għotjiet) kien sempliċement biex iħajjar lill-kumpaniji sabiex jonfqu l-finanzjamenti fuq strumenti alternattivi sabiex titnaqqas il-forza tax-xogħol aktar milli biex ikun ikkompensat l-arranġament tas-salarji.

Rigward il-fatt li l-fondi intiżi sabiex ikun kkumpensati s-salarji kienu ntefqu fuq miżuri alternattivi sabiex titnaqqas il-forza tax-xogħol, jiġifieri t-terminazzjoni u pakketti ta’ pensjonijiet kif ukoll pakketti ta’ leave, l-Awtorità tikkunsidra li dawn il-miżuri jirrappreżentaw biss alternattivi rikonoxxuti sabiex ikunu kkumpensati s-salarji. Fil-fatt, jekk il-finanzjament mill-istat intiż għall-kumpens tas-salarji kellu jintuża biex ikopri spejjeż għal miżuri alternattivi biex titnaqqas il-forza tax-xogħol, bil-ħsieb li jinkiseb l-istess għan bħall-kumpens għas-salarji, dan ma kienx ibiddel il-valutazzjoni dwar jekk il-kumpanija tkunx irċeviet vantaġġ ekonomiku permezz ta’ finanzjament għall-kumpens tas-salarji. F'dan ir-rigward ta’ min ifakkar li l-intenzjoni tal-Istat li jiffinanzja l-kumpens għas-salarji permezz ta’ ekwità kienet sempliċement li jbaxxi kemm jista' jkun l-ispejjeż ġenerali billi jħajjar lill-kumpanija tuża strumenti alternattivi u irħas biex titnaqqas il-forza tax-xogħol.

Dwar jekk il-finanzjament tal-Istat għall-ispejjeż dovuti sabiex ikun offrut kumpens għas-salarji jikkostitwixxix vantaġġ ekonomiku, l-Awtorità tfakkar li, kif intqal aktar 'il fuq, l-ispejjeż tal-impriżi previsti fil-liġi tax-xogħol huma spejjeż li jiffurmaw parti mill-baġit tal-impriżi. Peress li l-obbligi finanzjarji marbuta mal-kumpens għas-salarji kienu imposti legalment fuq Mesta AS bl-Att dwar Mesta (163), l-ispejjeż jikkostitwixxu l-“ispejjeż normali” tal-kumpanija. Mesta AS, għalhekk, irċeviet vantaġġ ekonomiku fil-forma ta’ fondi sabiex tkopri l-ispejjeż relatati mal-kumpens għas-salarji.

(ii)   Finanzjament żejjed

L-awtoritajiet Norveġiżi ordnaw lil Mesta AS biex tħallas lura kull finanzjament żejjed li sar mill-ammonti li ntefqu għar-ristrutturar. Għalhekk, kull kwistjoni li tqajmet fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ rigward l-infiq ta’ finanzjament żejjed m'għadhiex rilvanti aktar.

1.2.2.   
  Kontribuzzjoni tal-assi

Mesta AS tikkwalifika bħala impriża pubblika fit-tifisira tad-Direttiva dwar it-Trasparenza (164). Biex ikun stabbilit jekk tranżazzjoni finanzjarja mis-sid ta’ impriża pubblika tinvolvix vantaġġ ekonomiku, l-Awtorità applikat il-“prinċipju tal-investitur fl-ekonomija tas-suq” li ġie kkonfermat diversi drabi mill-Qorti tal-Ġustizzja (165). Skont dan il-prinċipju, jekk l-awtoritajiet pubbliċi jikkontribwixxu kapital jew kontribuzzjoni in natura (pereżempju, assi) lil waħda mill-impriżi tagħhom b'kundizzjonijiet li jkunu aċċettabbli għal investitur fis-suq privat, ma jkun involut l-ebda vantaġġ ekonomiku (166). Bil-kuntrarju, jekk jingħataw flus jew assi oħra lil impriżi pubbliċi b'kundizzjonijiet li ma jkunux aċċettabbli għall-investitur fis-suq privat, mela jkun involut vantaġġ ekonomiku (167). Dan normalment ikun il-każ fejn l-istruttura u l-prospetti tal-futur tal-kumpanija jkunu tali li d-dħul normali (permezz ta’ ħlas ta’ dividendi jew qligħ kapitali) f'impriża privata kumparabbli ma jkunx mistenni f'perjodu ta’ żmien raġonevoli (168). Pereżempju, jekk ir-rata ta’ dħul tkun stabbilita fuq il-bażi tal-valur tal-assi, li jkunu ġew evalwati taħt il-valur tas-suq, id-dħul jista' ma jkunx ekwivalenti għal dak li investitur privat jista' jikkunsidra bħala aċċettabbli f'ċirkostanzi simili.

Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li l-Awtorità eżaminat il-valutazzjoni tal-valur tal-assi fil-kuntest li tiġi stabbilita Mesta AS.

Bħala punt preliminari, mill-każistika jista' jiġi dedott li l-obbligu tal-Awtorità li tistabbilixxi l-fatti tal-każ jestendi għal, fejn huwa relevanti, l-obbligu li din teżamina valutazzjonijiet esperti sabiex tistabbilixxi l-valur probatorju tagħha (169). Minn din il-każistika huwa ċar ukoll li f'każ ta’ inċertezzi l-Awtorità għandha dritt, iżda mhix obbligata, li tingaġġa konsulenti esterni sabiex tistabbilixxi l-fatti tal-każ (170). Fl-aħħarnett, il-Qorti ddikjarat ukoll li hija l-kompetenza esklużiva tal-Awtorità li tiżgura li l-Artikolu 61 ikun osservat u mhux dak tal-esperti (171).

Fil-każ preżenti l-valur tal-assi li kkontribwixxa għall-istabbiliment ta’ Mesta AS kien is-suġġett ta’ valutazzjonijiet li saru minn Ernst & Young u minn Deloitte & Touche. Fuq il-bażi tar-rapporti tal-awdituri, l-Awtorità sabet fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ tagħha li kienu jeżistu inċertezzi dwar il-valutazzjoni tal-assi u l-applikazzjoni tal-metodi ta’ valutazzjoni. Wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, l-awtoritajiet Norveġiżi bagħtu l-ispjegazzjonijiet mogħtija mill-awdituri Ernst & Young. Fl-opinjoni tal-Awtorità dawn l-ispjegazzjonijiet iċċaraw l-inċertezzi li ġejjin li ġew identifikati l-ewwel fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ:

| | L-ewwel, Ernst & Young iċċaraw li minn Ottubru 2002 il-prinċipju applikat sabiex ikun stabbilit il-valur tal-assi huwa “valur reali”, u għalhekk il-valutazzjonijiet inizjali bbażati fuq il-valur tal-ktieb jew fuq il-valur simulat tal-ktieb ma kinux aktar relevanti. |
| --- | --- |

L-ewwel, Ernst & Young iċċaraw li minn Ottubru 2002 il-prinċipju applikat sabiex ikun stabbilit il-valur tal-assi huwa “valur reali”, u għalhekk il-valutazzjonijiet inizjali bbażati fuq il-valur tal-ktieb jew fuq il-valur simulat tal-ktieb ma kinux aktar relevanti.

| | It-tieni, l-identifikazzjoni tal-valur reali tal-assi kienet ibbażata fuq kombinazzjoni tar-riżultati ta’ (i) il-valutazzjoni tal-valur totali tan-negozju (jiġifieri, il-metodu tal-fluss tal-flus skontat); u (ii) il-valutazzjoni tal-assi individwali (jew gruppi ta’ dawn) b'mod separat. |
| --- | --- |

It-tieni, l-identifikazzjoni tal-valur reali tal-assi kienet ibbażata fuq kombinazzjoni tar-riżultati ta’ (i) il-valutazzjoni tal-valur totali tan-negozju (jiġifieri, il-metodu tal-fluss tal-flus skontat); u (ii) il-valutazzjoni tal-assi individwali (jew gruppi ta’ dawn) b'mod separat.

| | It-tielet, ibbażat fuq il-fatt li l-valur totali tan-negozju (li jirriżulta mill-fluss tal-flus skontat) kien inqas mill-valur totali tal-assi (li jirriżulta mill-valutazzjoni tal-assi b'mod individwali) u li l-liġi dwar il-kumpaniji Norveġiżi tistipula li l-ekwità ma tistax taqbeż il-valur totali tan-negozju, kien meħtieġ li jitnaqqas il-valur ta’ ċerti assi.
  Fuq din il-bażi, il-valur reali tal-assi tnaqqas bi NOK 79 miljun maqsum bejn (i) il-proprjetà (imnaqqas bi NOK 54 miljun minn NOK 335 miljun għal NOK 281 miljun); u (ii) il-makkinarju (imnaqqas bi NOK 25 miljun minn NOK 572 miljun għal NOK 547 miljun) (172). Dan fisser ukoll li l-makkinarju ma kienx aġġustat 'l isfel b'NOK 200 (minn NOK 747 miljun għal NOK 547 miljun) kif allegat mill-kwerelanti. Il-valur ta’ NOK 747 miljun ma kienx jikkostitwixxi l-bażi għall-valutzzjoni 'l isfel peress li dan kien valur ibbażat fuq il-prinċipju tal-“kontinwità simulata”, li ma kienx għadu applikat (173). Ernst & Young ikkonfermaw li kalkoli li kienu saru qabel sabiex tiġi spjegata kwalunkwe konnessjoni bejn il-valur ibbażat fuq il-kontinwità simulata (ta' NOK 747 miljun) u l-valur reali (ta' NOK 572 miljun) tal-makkinarju huma żbaljati u ma kinux jiffurmaw parti mill-proċess sabiex ikun evalwat il-valur reali tal-assi. |
| --- | --- |

It-tielet, ibbażat fuq il-fatt li l-valur totali tan-negozju (li jirriżulta mill-fluss tal-flus skontat) kien inqas mill-valur totali tal-assi (li jirriżulta mill-valutazzjoni tal-assi b'mod individwali) u li l-liġi dwar il-kumpaniji Norveġiżi tistipula li l-ekwità ma tistax taqbeż il-valur totali tan-negozju, kien meħtieġ li jitnaqqas il-valur ta’ ċerti assi.

Fuq din il-bażi, il-valur reali tal-assi tnaqqas bi NOK 79 miljun maqsum bejn (i) il-proprjetà (imnaqqas bi NOK 54 miljun minn NOK 335 miljun għal NOK 281 miljun); u (ii) il-makkinarju (imnaqqas bi NOK 25 miljun minn NOK 572 miljun għal NOK 547 miljun) (172). Dan fisser ukoll li l-makkinarju ma kienx aġġustat 'l isfel b'NOK 200 (minn NOK 747 miljun għal NOK 547 miljun) kif allegat mill-kwerelanti. Il-valur ta’ NOK 747 miljun ma kienx jikkostitwixxi l-bażi għall-valutzzjoni 'l isfel peress li dan kien valur ibbażat fuq il-prinċipju tal-“kontinwità simulata”, li ma kienx għadu applikat (173). Ernst & Young ikkonfermaw li kalkoli li kienu saru qabel sabiex tiġi spjegata kwalunkwe konnessjoni bejn il-valur ibbażat fuq il-kontinwità simulata (ta' NOK 747 miljun) u l-valur reali (ta' NOK 572 miljun) tal-makkinarju huma żbaljati u ma kinux jiffurmaw parti mill-proċess sabiex ikun evalwat il-valur reali tal-assi.

| | Ir-raba', rigward l-allokazzjoni tal-valur għall-kuntratti tranżitorji, ġie ċċarat li waqt li l-kuntratti tranżitorji kienu jiffurmaw parti mill-fluss tal-flus skontat (u għalhekk kienu ġew ikkunsidrati meta kien evalwat il-valur totali tan-negozju) il-valur tal-portafoll tal-kuntratt kien baxx wisq biex jiġi allokat kwalunkwe valur u, għaldaqstant, il-kuntratti ma kinux inklużi fil-bilanċ ta’ ftuħ (174).
  Kif jidher ċar mill-proċess, l-Awtorità eżaminat bir-reqqa l-materjal ippreżentat fir-rapporti tal-awdituri billi stħarrġet u talbet għal aktar materjal u, fuq dik il-bażi, iċċarat id-dubji u l-inċertezzi li kien hemm fil-bidu. Peress, kif jirriżulta minn dak li ntqal hawn fuq, li dawn id-dubji u inċertezzi kienu solvuti, u meta jiġi kkunsidrat li l-valutazzjonijiet saru fuq il-bażi ta’ metodi ta’ valutazzjoni aċċettati b'mod ġenerali, l-Awtorità ma sabet l-ebda raġuni sabiex tiddubita l-valur probatorju tar-rapporti tal-awdituri fir-rigward tal-valutazzjoni tal-valur tal-assi fissi stabbilit fil-bilanċ ta’ ftuħ finali ta’ Mesta AS. Għalhekk, mhuwiex meħtieġ li jkun hemm opinjoni esperta oħra. |
| --- | --- |

Ir-raba', rigward l-allokazzjoni tal-valur għall-kuntratti tranżitorji, ġie ċċarat li waqt li l-kuntratti tranżitorji kienu jiffurmaw parti mill-fluss tal-flus skontat (u għalhekk kienu ġew ikkunsidrati meta kien evalwat il-valur totali tan-negozju) il-valur tal-portafoll tal-kuntratt kien baxx wisq biex jiġi allokat kwalunkwe valur u, għaldaqstant, il-kuntratti ma kinux inklużi fil-bilanċ ta’ ftuħ (174).

Kif jidher ċar mill-proċess, l-Awtorità eżaminat bir-reqqa l-materjal ippreżentat fir-rapporti tal-awdituri billi stħarrġet u talbet għal aktar materjal u, fuq dik il-bażi, iċċarat id-dubji u l-inċertezzi li kien hemm fil-bidu. Peress, kif jirriżulta minn dak li ntqal hawn fuq, li dawn id-dubji u inċertezzi kienu solvuti, u meta jiġi kkunsidrat li l-valutazzjonijiet saru fuq il-bażi ta’ metodi ta’ valutazzjoni aċċettati b'mod ġenerali, l-Awtorità ma sabet l-ebda raġuni sabiex tiddubita l-valur probatorju tar-rapporti tal-awdituri fir-rigward tal-valutazzjoni tal-valur tal-assi fissi stabbilit fil-bilanċ ta’ ftuħ finali ta’ Mesta AS. Għalhekk, mhuwiex meħtieġ li jkun hemm opinjoni esperta oħra.

Abbażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-Awtorità tikkunsidra li ma teżisti l-ebda raġuni sabiex wieħed jiddubita l-valutazzjoni tal-valur tal-assi fil-bilanċ ta’ ftuħ finali ta’ Mesta AS.

1.2.3.   
  Trasferiment ta’ kuntratti tranżitorji

Eżempju wieħed tal-applikazzjoni tal-prinċipju tal-investitur fis-suq privat huwa li jekk l-Istat ibiegħ art u bini bil-prezz tas-suq, l-għajnuna mill-istat tkun preżunta li ma tkunx involuta peress li l-Istat ikun ġab ruħu daqs li kieku kien investitur privat (175). Madankollu, il-prinċipju tal-investitur fis-suq privat japplika bl-istess mod meta l-Istat jixtri affarijiet u servizzi (176). Għalhekk, jekk l-Istat jidħol f'kuntratt għall-forniment ta’ servizzi minn operatur fis-suq, l-ebda għajnuna mill-istat ma tkun involuta jekk l-Istat iġib ruħu bħala investitur fis-suq privat u jħallas il-prezz tas-suq. Bil-kuntrarju, jekk il-prezz ikun ogħla mill-prezz tas-suq il-kuntratt jista' jinvolvi vantaġġ ekonomiku għall-fornitur tas-servizz, li jkun jikkorrispondi għad-differenza bejn il-prezz tas-suq sabiex ikunu fornuti servizzi simili u l-prezz li bih dawn is-servizzi jiġu fornuti skont il-kuntratt (177). Mod partikolari wieħed għall-Istat biex jikseb indikazzjoni tal-prezz tas-suq huwa li joħroġ sejħa għall-offerti pubblika u mhux diskriminatorja. Mod ieħor huwa li jikseb valutazzjoni esperta. F'kull eventwalità ċ-ċirkostanzi kollha tat-tranżazzjoni għandhom ikunu kkunsidrati sabiex jiġi stabbilit jekk ikunx ġie applikat il-prezz tas-suq.

Fil-każ preżenti numru ta’ kuntratti ta’ servizz, li saru bejn l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u d-Dipartiment tal-Produzzjoni sabiex ikunu fornuti servizzi lil tal-ewwel, kienu ġew trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS, fis-sens li Mesta AS ħadet post id-Dipartiment tal-Produzzjoni fil-kapaċità tagħha bħala fornitur ta’ servizz. L-Awtorità, għalhekk, għandha teżamina jekk il-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu “inbdew” bejn l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq u Mesta AS jirriflettux il-prezzijiet tas-suq.

Għall-finijiet ta’ ċarezza, ta’ min jgħid li l-fatt li l-Awtorità evalwat l-elementi relevanti biex tistabbilixxi jekk l-Istat aġixxiex bħala investitur fis-suq privat (billi kkontribwixxa l-kuntratti tranżitorji) għall-kumpanija li hija kompletament proprjetà tiegħu, ma jeskludix lill-Awtorità milli tevalwa l-preżenza ta’ għajnuna fi tranżazzjonijiet oħra bejn l-Istat (178) u dik il-kumpanija. Bil-kuntrarju, din il-valutazzjoni tkun aktar relevanti meta l-Istat ikun il-klijent f'waħda mill-kumpaniji tiegħu stess. Kif spjegat aktar 'il fuq, meta l-Istat ikun jirċievi servizzi minn impriża (inkluż waħda mill-impriżi li tkun kompletament proprjetà tiegħu) dan irid jaġixxi bħal “investitur fis-suq privat” u jħallas il-prezz tas-suq.

(i)   Kuntratti ta’ bini

Wara d-Deċiżjoni ta’ Ftuħ l-awtoritajiet Norveġiżi ċċaraw iċ-ċirkostanzi li fihom il-prezzijiet tal-kuntratti ta’ bini eżistenti kienu ġew trasferiti lil Mesta AS.

Il-kuntratti kienu trasferiti lil Mesta AS bi prezzijiet li kienu ġew stabbiliti oriġinarjament għall-kuntratt individwali. L-Awtorità kkunsidrat l-informazzjoni kollha provduta, b'mod partikolari, il-linji gwida interni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq dwar kif għandhom ikunu pprezzati kuntratti interni. Il-linji gwida juru li l-prezz tal-kuntratti ġew stabbiliti direttament fuq il-bażi tal-prezzijiet tas-suq (jiġifieri, il-prezzijiet li jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti pubbliċi) jew skont premessi li kellhom jiżguraw li l-prezzijiet, fl-aħħar mill-aħħar, ikunu jirriflettu l-prezz tas-suq (jiġifieri, stimi aġġustati li jridu jkunu skont il-prezz tas-suq). Ġie kkunsidrat ukoll il-fatt li kienet kundizzjoni ġenerali tal-Amministrazzjoni tat-Toroq li tidħol fi ftehimiet mad-Dipartiment tal-Produzzjoni, li l-prezzijiet ikunu jirriflettu l-prezzijiet tas-suq u li għal dan il-għan id-Dipartiment tal-Produzzjoni kien kiseb esperjenza dwar il-prezzijiet minn sejħiet għall-offerti pubbliċi fis-suq tal-bini – li kien suq li qed jiffunzjona tajjeb u żviluppat sew. L-awtoritajiet Norveġiżi ċċaraw ukoll li ma kien hemm l-ebda mekkaniżmu ta’ aġġustament ex-post, lanqas rekwiżiti regolatorji li kellhom xi effett fuq il-prezz li bih il-kuntratti ġew trasferiti.

Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkustanzi kollha, l-Awtorità temmen li l-kuntratti tal-bini kienu trasferiti bil-prezz tas-suq. L-Awtorità sabet li l-Amministrazzjoni tat-Toroq kellha, permezz tal-linji gwida interni tagħha, tpoġġi fis-seħħ sistema li tipprezza l-kuntratti li, flimkien mal-għarfien tagħha dwar is-suq, żgurat b'mod sodisfaċenti l-prezzijiet tas-suq. Madankollu, sabiex teskludi li l-prezzijiet stabbiliti f'kull wieħed mill-kuntratti tal-bini kienu ddevjaw xi ftit mhux ħażin mill-prezzijiet tas-suq, jeħtieġ ikun hemm valutazzjoni profonda dwar il-kuntratti kollha. Għalhekk, ma jistax jiġi eskluż li Mesta AS kellha vantaġġ ekonomiku limitat permezz tal-prezzijiet tal-kuntratti ta’ bini (jew ta’ uħud minnhom). Madankollu, kif jidher mir-raġunijiet stabbiliti hawn taħt, l-għajnuna mill-istat li probabbilment kienet involuta f'dan il-kuntest tista' titqies kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE.

(ii)   Kuntratti ta’ operat u manutenzjoni

(a)   Obbligu temporanju għal servizz pubbliku

Bħala punt preliminari, l-Awtorità tfakkar li l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-miżuri favur Mesta AS rigward il-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni jikkostitwixxu kumpens għall-ispejjeż li Mesta AS kellha tagħmel minħabba l-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuqha. Għalkemm dan l-argument sar biex isostni l-argument li l-miżuri jistgħu jitqiesu bħala kumpatibbli fuq il-bażi tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE, għall-finijiet taċ-ċarezza, l-Awtorità kkunsidrat jekk il-preżenza ta’ obbligu tas-servizz ċivili kinitx teskludi kompletament il-preżenza tal-għajnuna mill-istat fuq il-bażi tal-kriterji stabbiliti fis-sentenza Altmark (179).

Fis-sentenza Altmark il-Qorti tal-Ġustizzja argumentat li l-kumpens għall-obbligi ta’ servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-istat meta jkunu ntlaħqu l-erba' kriterji kumulattivi. L-ewwel, l-impriża li qed tirċievi trid, fil-fatt, ikollha obbligi ta’ servizz pubbliku xi twettaq u dawn l-obbligi jridu jkunu definiti b'mod ċar. It-tieni, il-parametri li fuq il-bażi tagħhom jiġi kkalkulat il-kumpens irid jiġi stabbilit bil-quddiem u b'mod oġġettiv u trasparenti. It-tielet, il-kumpens ma jistax ikun aktar minn dak li huwa meħtieġ biex ikopri l-ispejjeż kollha, jew parti minnhom, li jkunu dovuti fit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, filwaqt li jkunu kkunsidrati l-irċevuti relevanti kif ukoll qligħ raġonevoli. Fl-aħħarnett, meta l-impriża li tkun se twettaq obbligi ta’ servizz pubbliku ma tintgħażilx skont proċedura ta’ akkwist pubbliku li tippermetti l-għażla tal-offerent li jforni dawk is-servizzi bl-irħas spiża, il-livell ta’ kumpens meħtieġ irid ikun stabbilit fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża tipika, ġestita tajjeb u mgħammra b'mod adegwat, tkun għamlet. Meta dawn l-erba' kriterji jintlaħqu b'mod kumulattiv, il-finanzjament tal-Istat ma jkunx ta’ vantaġġ għall-impriża.

Fil-każ preżenti l-Awtorità tosserva li Mesta AS ma ntgħażlitx fi proċedura ta’ akkwist pubbliku. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Norveġiżi ma ressqu l-ebda argument li (u lanqas fornew lill-Awtorità b'informazzjoni li tippermetti li ssir verifika dwar jekk) l-ispejjeż dovuti minn Mesta AS jikkorrispondu għall-ispejjeż ta’ impriża tipika, ġestita tajjeb u mgħammra b'mod adegwat. Għalhekk, fil-każ ta’ Mesta AS l-obbligu tas-servizz pubbliku ma twettaqx bl-effiċjenza tal-ispejjeż meħtieġa li ġiet stabbilita bir-raba' kriterju tas-sentenza Altmark. Għal din ir-raġuni, il-preżenza ta’ għajnuna mill-istat, għaldaqstant, ma tistax tiġi eskluża fuq il-bażi ta’ referenza għas-sentenza Altmark.

(b)   Ġenerali

L-Awtorità tosserva li l-kuntratti kollha ta’ operat u manutenzjoni kienu ġew trasferiti lil Mesta AS fl-1 ta’ Jannar 2003 bi prezzijiet li kienu ġew stabbiliti fuq il-bażi tal-ispejjeż fi ħdan id-Dipartiment tal-Produzzjoni. Għalhekk, il-prezzijiet ma kinux jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti pubbliċi u lanqas kienu bbażati fuq valutazzjonijiet esperti.

L-awtoritajiet Norveġiżi u Mesta AS argumentaw li l-fatt li ġiet stabbilita Mesta AS fl-1 ta’ Jannar 2003 u li din rebħet il-kuntratti kollha ta’ operat u manutenzjoni fir-rigward tan-netwerk nazzjonali tat-toroq, l-awtoritajiet stabbilixxew, de facto, monopolju. Għalhekk, kien għad mhemm l-ebda suq “tal-operat u l-manutenzjoni”, u għaldaqstant l-ebda prezz tas-suq. Is-suq infetaħ biss gradwalment billi tqiegħdu 25 % tal-portafoll tal-kuntratti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi fuq bażi annwali. Peress li ma kien hemm l-ebda prezz tas-suq ma kien hemm l-ebda alternattiva oħra ħlief li l-kuntratti jiġu trasferiti bi prezzijiet ibbażati fuq l-ispiża.

Dan l-argument huwa bbażat fuq l-allegazzjoni li fl-1 ta’ Jannar 2003 l-attività ta’ operat u manutenzjoni tat-toroq ma kinitx miftuħa għall-kompetizzjoni. Madankollu, l-Awtorità tosserva li mhux biss parti mix-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq kienet saret minn sottokuntratturi qabel l-2003 (180), iżda li l-muniċipalitajiet kienu wkoll tefgħu l-offerti tagħhom għal xogħljiet ta’ operat u manutenzjoni, fir-rigward ta’ toroq muniċipali, ħafna qabel Jannar 2003 (181). Fi kliem ieħor, l-attività ta’ “operat” u “manutenzjoni tat-toroq” kienet diġà miftuħa għall-kompetizzjoni qabel Jannar 2003 u dik ma nbidlitx mal-istabbiliment ta’ Mesta AS. Bil-kuntrarju, Mesta AS kienet tpoġġiet fis-suq tal-operat u l-manutenzjoni bħala operatur mill-awtoritajiet Norveġiżi u, sa mill-istabbiliment tagħha, kienet qed tikkompeti ma’ impriżi oħra mingħajr ma kienet kostretta milli tipparteċipa f'sejħiet għall-offerti pubbliċi jew li tirbaħ xogħlijiet ta’ operat u manutenzjoni ta’ toroq għal awtoritajiet kontraenti oħra, ħlief għall-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq (182).

Għalhekk, fl-1 ta’ Jannar 2003 is-suq tas-servizzi ta’ operat u manutenzjoni kien miftuħ għall-kompetizzjoni u din, għaldaqstant, mhix raġuni sabiex jiġi ddikjarat li ma kien hemm l-ebda prezz tas-suq. Huwa minnu li x-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni fir-rigward ta’ parti waħda ta’ dak is-suq, jiġifieri rigward in-“netwerk nazzjonali tat-toroq” kien ġie riżervat għad-Dipartiment tal-Produzzjoni, imma dan ma jibdilx il-konklużjoni rigward is-suq tal-operat u l-manutenzjoni b'mod ġenerali.

Madankollu, anke rigward ix-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni dwar in-netwerk nazzjonali tat-toroq innifsu, l-awtoritajiet Norveġiżi – qabel l-1 ta’ Jannar 2003 – kienu kisbu pezzijiet li kienu r-riżultat ta’ sejħiet għall-offerti għal ħames proġetti bi prova/pilota fl-1998–2001. Dawn il-prezzijiet kienu jiffurmaw parti minn analiżi kumparattiva għas-sena 2000 (maħruġa mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq stess) dwar il-kapaċità li tikkompeti, li żvelat li s-sehem min-nefqa tal-prezz tal-kuntratt kien 23 punt perċentwali ogħla fil-każ tad-Dipartiment tal-Produzzjoni milli fil-każ tal-kuntratti bi prova/pilota li kienu daħlu għalihom l-operaturi tas-suq. Barra minn hekk, analiżi tal-prezz li saret f'Akershus (qabel is-sena 2000) żvelat li l-livell tal-prezz tal-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni kien ta’ madwar 20–25 % iktar minn dak tal-kuntratti li daħlu għalihom l-operaturi tas-suq.

L-Awtorità tosserva li l-proġetti bi prova/pilota kienu fil-fatt prezzijiet li jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti pubbliċi, u dawn il-kuntratti b'offerta mhux biss kienu jkopru n-netwerk nazzjonali tat-toroq, iżda kienu jinvolvu wkoll l-istess meded ta’ toroq bħall-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni li twettqu mid-Dipartiment tal-Produzzjoni (183). Skont l-Awtorità, il-livell tal-prezz tas-suq kien, għalhekk, ġie identifikat bil-prezzijiet tal-offerta għall-proġetti bi prova/pilota għal kuntratti kumparabbli qabel l-1 ta’ Jannar 2003.

Dwar l-argument tal-awtoritajiet Norveġiżi li l-prezzijiet li jirriżultaw mill-offerti għall-proġetti bi prova/pilota ma kinux kredibbli minħabba d-differenza sinjifikanti bejn l-ogħla u l-irħas offerti, l-Awtorità ssostni li f'sejħa għall-offerti pubbliċi tkun l-offerta rebbieħa li tirrappreżenta l-prezz tas-suq, mhux il-medda ta’ offerti. Jekk dan ma jkunx il-każ, qatt ma jkun hemm mod kif jiġi stabbilit il-prezz tas-suq permezz ta’ sejħiet għall-offerti pubbliċi. Fil-fatt, li targumenta li l-kuntratti bi prova/pilota (ibbażati fuq sejħiet għall-offerti pubbliċi) mhumiex indikattivi tal-valur tas-suq, tkun qed tallega li s-sejħiet għall-offerti pubbliċi allura ma jkunux jirriżultaw fi prezzijiet tas-suq. Barra minn hekk, kuntrarju għal dak li ġie argumentat mill-awtoritajiet Norveġiżi, il-fatt li s-sejħiet għall-offerti għal proġetti bi prova/pilota kienu ġew imnedija b'għan differenti milli wieħed jikseb informazzjoni dwar il-prezz tas-suq (jiġifieri li “jeduka” lill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq bħala awtorità kontraenti), jew li s-sejħiet għall-offerti kienu jirrappreżentaw biss parti żgħira min-netwerk nazzjonali tat-toroq, ma jiskwalifikawx il-prezzijiet tas-sejħa għall-offerti milli jirrappreżentaw il-prezzijiet tas-suq. F'dan ir-rigward, l-Awtorità tfakkar li dan l-aħħar il-Kummissjoni kienet għamlet referenza għall-prezzijiet, li jirriżultaw minn sejħiet għall-offerti pubbliċi fis-suq tal-operat u l-manutenzjoni tat-toroq, bħala prezzijiet li kienu jirrappreżentaw lil dawk tas-suq (184).

L-Awtorità tfakkar ukoll li l-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-kuntratt bi prova/pilota tas-sejħa għall-offerti pubbliċi sussegwentement involva xogħlijiet oħra. Dawn ix-xogħlijiet addizzjonali kienu inklużi fil-prezz tal-kuntratti tranżitorji, u għalhekk għollew il-prezz tal-kuntratti tranżitorji. L-Awtorità tosserva li, fi kwanlunkwe każ, ix-xogħol li kien suġġett għal sejħiet għall-offerti pubbliċi, u għaldaqstant għall-kompetizzjoni, ma kienx jinkludi xogħlijiet addizzjonali, u għalhekk huwa l-prezz għal dan ix-xogħol li jirrappreżenta l-prezz tas-suq. Ix-xogħlijiet addizzjonali jingħataw lil min jirbaħ is-sejħa għall-offerti pubbliċi mingħajr ma jkun suġġett għal ċiklu ġdid ta’ sejħiet għall-offerti. Għalhekk, anke jekk ix-xogħlijiet addizzjonali setgħu kienu parti mir-raġuni li l-kuntratti li ġew trasferiti lil Mesta AS kienu bi prezz ogħla, dan ma jbiddilx il-valutazzjoni dwar jekk il-prezz, mingħajr ix-xogħlijiet addizzjonali, jirrappreżentax il-prezz tas-suq.

Kif issemma aktar 'il fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-livell tal-prezz tas-suq kien ġie identifikat bil-prezzijiet tas-sejħa għall-offerti bi prova/pilota għall-kuntratti kumparabbli qabel l-1 ta’ Jannar 2003 u li l-awtoritajiet Norveġiżi ma kinux konxji li l-livell tal-prezz identifikat mis-suq kien iktar baxx mill-prezzijiet li bihom il-kuntratti kienu trasferiti. Barra minn hekk, anke wara li ħarġu l-ewwel sejħiet għall-offerti pubbliċi – li permezz tagħhom l-awtoritajiet kellhom isiru konxji mid-differenza fil-prezz (185) – l-awtoritajiet ma ħadux il-passi meħtieġa sabiex jinnegozjaw mill-ġdid il-kuntratti tranżitorji.

Jekk dawn tawx vantaġġ ekonomiku jew le lil Mesta AS, il-fatt jibqa' li l-kuntratti jikkostitwixxu obbligu tas-servizz pubbliku fit-tifsira tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE. Ir-remunerazzjoni li tħallset għas-servizzi kienet, għaldaqstant, ġiet evalwata taħt din id-dispożizzjoni bil-għan li tiġi stabbilita il-preżenza ta’ kull kumpens żejjed.

1.2.4.   
  Drittijiet għad-dokumenti u miżati ta’ reġistrazzjoni

Vantaġġ ekonomiku jista' jinkiseb b'diversi modi permezz ta’ tnaqqis fil-piżijiet fiskali tal-impriża, inkluż tnaqqis fil-bażi tat-taxxa jew permezz ta’ tnaqqis totali jew parzjali fl-ammont ta’ taxxa, jew inkella permezz ta’ differiment, skanċellatura jew skedar mill-ġdid speċjali għall-ħlas tat-taxxa (186). Il-proprjetà trasferita mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS kienet reġistrata bħala “bidla fl-isem”, li timplika li Mesta AS gawdiet mill-protezzjoni offruta bir-reġistrazzjoni fir-reġistru tal-proprjetà, filwaqt li kienet eżentata mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni, li normalment ikunu dovuti f'każ ta’ trasferiment ta’ titolu għall-proprjetà. L-Awtorità, għalhekk, tikkunsidra li Mesta AS irċeviet vantaġġ ekonomiku li ma kinitx ser tirċievi matul l-andament normali tan-negozju. F'dan ir-rigward, l-Awtorità tosserva li l-fatt li, fin-nuqqas ta’ eżenzjoni, l-awtoritajiet Norveġiżi kienu se jżidu l-kontribuzzjoni inizjali tagħhom fi flus (li tikkorrispondi għall-ammont tad-drittijiet), ma jbiddilx il-valutazzjoni dwar jekk l-għotja tal-eżenzjoni tinvolvix vantaġġ ekonomiku lil Mesta AS. Din il-pożizzjoni hija wkoll konformi mal-konklużjoni tal-Awtorità fil-każ Entra adottata fl-14 ta’ Diċembru 2005 (187).

1.3.   PREŻENZA TA’ RIŻORSI TAL-ISTAT

(i)   Miżuri ta’ ristrutturar u oħrajn ta’ riorganizzazzjoni

Il-kundizzjoni tal-preżenza tar-riżorsi tal-istat ġiet osservata għaliex l-ammont totali tal-ispejjeż stmati tar-ristrutturar, li jlaħħaq is-somma ta’ NOK 1 468 miljun, kien intiż li jiġi kopert minn għotjiet mogħtija mill-Istat Norveġiż bejn l-2003 u l-2005 (li minn dan Mesta AS irċeviet is-somma ta’ NOK 993,6 miljun). Barra minn hekk, il-kapital injettat mill-awtoritajiet Norveġiżi bħala ishma azzjonarji f'Mesta AS sabiex tkopri l-ispejjeż tal-salarji temporanji wkoll jirrappreżenta fondi fornuti mill-Istat.

(ii)   Il-kontribuzzjoni tal-kapital u l-assi (jiġifieri, makkinarju, proprjetà u kuntratti)

Mid-Direttiva dwar it-Trasparenza (188) u mil-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-istat rigward l-azjendi ta’ awtoritajiet pubbliċi jidher li d-dispożizzjoni ta’ kapital għall-impriżi pubbliċi tinvolvi riżorsi tal-istat. B'mod konformi mal-prattika tat-teħid ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni l-Awtorità tikkunsidra wkoll li l-investiment mill-Istat fil-forma ta’ kontribuzzjoni in natura (bħal makkinarju, proprjetà u kuntratti) jinvolvi t-trasferiment ta’ riżorsi tal-istat (189).

(iii)   Trasferiment ta’ kuntratti tranżitorji

It-trasferiment mill-awtoritajiet pubbliċi ta’ kuntratt sabiex ikunu fornuti servizzi minn entità integrata mill-istat li jitħallsu mill-Istat, lil impriża li tieħu r-rwol ta’ fornitur tas-servizz, jinvolvi riżorsi tal-istat fil-forma ta’ ħlasijiet mill-Istat għall-forniment ta’ servizzi.

(iv)   Drittijiet għad-dokumenti u miżati ta’ reġistrazzjoni

Telf ta’ dħul mit-taxxi huwa ekwivalenti għall-konsum tar-riżorsi tal-Istat fil-forma ta’ nefqa fiskali. Dan is-sostenn tal-istat jista' jiġi fornut bl-istess mod permezz ta’ dispożizzjonijiet fiskali ta’ natura leġiżlattiva kif ukoll permezz tal-prattiki tal-awtoritajiet tat-taxxa. Minħabba l-fatt li din ġiet eżentata mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni, Mesta AS żammet is-somom li jikkorrispondu għall-ħlas tad-drittijiet u l-ħlasijiet relevanti li, f'każijiet oħra, kellhom jitħallsu lill-awtoritajiet Norveġiżi. Peress li, għalhekk, l-Istat qed jistabbilixxi d-dħul minn qabel, l-eżenzjoni tinvolvi t-trasferiment ta’ riżorsi tal-istat. Dan huwa b'mod konformi mal-konklużjoni tal-Awtorità fil-każ Entra adottata fl-14 ta’ Diċembru 2005 (190).

1.4.   VANTAĠĠ LIL ĊERTI IMPRIŻI JEW IL-PRODUZZJONI TA’ ĊERTI OĠĠETTI

L-għoti ta’ fondi mill-Istat sabiex ikunu ffinanzjati l-ispejjeż tar-ristrutturar kif ukoll kull kontribuzzjoni mill-Istat ta’ assi, inkluż kuntratti, b'valur li jkun taħt dak tas-suq taw vantaġġ lil kumpanija waħda biss, jiġifieri Mesta AS. Il-miżuri, għaldaqstant, huma selettivi fin-natura tagħhom.

Dwar il-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni, l-Awtorità tikkunsidra li ċ-ċirkularijiet maħruġa mill-Ministeru tal-Ġustizzja jikkonfermaw li, meta ġiet stabbilita Mesta AS (fl-1 ta’ Jannar 2003) amalgamazzjonijiet biss setgħu jibbenefikaw mill-prattika amministrattiva tal-“prinċipju tal-kontinwità” li jipprevedi eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni. F'dan ir-rigward, l-Awtorità tfakkar li sal-aħħar ta’ Ġunju 2005 l-Ewwel Ċirkulari kienet tipprovdi li l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-kontinwità kien ristrett għal każijiet ta’ trasferiment ta’ sjieda fil-kuntest ta’ amalgamazzjonijiet bejn kumpaniji b'responsabbiltà limitata. It-Tieni Ċirkulari estendiet din il-prattika għal diviżjonijiet u konverżjonijiet mill-1 ta’ Lulju 2005 li, b'mod impliċitu, kien ifisser li dawn it-tranżazzjonijiet ma kienu suġġetti għall-ebda eżenzjoni qabel dan iż-żmien. Peress li l-istabbiliment ta’ Mesta AS seħħ fl-1 ta’ Jannar 2003 u t-tranżazzjoni sabiex tiġi stabbilita Mesta AS ma tistax titqies bħala amalgamazzjoni, l-eżenzjonijiet stabbiliti b'waħda minn dawn iċ-ċirkularijiet ma japplikawx fil-każ ta’ Mesta AS.

Għalhekk, l-eżenzjoni ta’ Mesta AS mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni hija waħda selettiva u mhix ġustifikata bin-natura jew bil-loġika tas-sistema. Dan huwa wkoll konformi mal-konklużjoni stabbilita fil-każ Entra tal-14 ta’ Diċembru 2005 (191).

1.5.   DISTORSJONI TAL-KOMPETIZZJONI U L-EFFETT FUQ IN-NEGOZJU BEJN IL-PARTIJIET KONTRAENTI

In-natura internazzjonali fiż-ŻEE tas-swieq tal-bini, tal-operat u tal-manutenzjoni tat-toroq huwa kkonfermat kemm bil-fatt li l-operaturi Norveġiżi huma attivi f'pajjiżi oħra taż-ŻEE (bħalma hi Veidekke ASA), filwaqt li kumpaniji internazzjonali li joriġinaw f'pajjiżi oħra taż-ŻEE, għajr in-Norveġja, huma attivi fis-suq Norveġiż (bħalma huma Lemminkäinen Norge AS, Skanska Norge AS, NCC Construction AS). F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-kontribuzzjoni ta’ fondi lil operatur wieħed li hu attiv f'dan is-suq, jiġifieri, Mesta AS, issaħħaħ il-pożizzjoni tagħha meta mqabbel ma’ impriżi oħra li jinsabu fin-Norveġja jew f'pajjiżi oħra taż-ŻEE u li jkunu qed jikkompetu fis-swieq tal-bini, l-operat u l-manutenzjoni (192). Dan il-finanzjament, fost ħwejjeġ oħra, jippermetti li Mesta AS tkun tista' tagħmel offerti bi prezzijiet irħas sabiex tkun tista' tirbaħ kuntratti ta’ bini f'kompetizzjoni mal-kompetituri tagħha.

Fuq din il-bażi, l-Awtorità tikkunsidra li l-kontribuzzjoni ta’ sostenn finanzjarju lil Mesta AS (jew fil-forma ta’ għotjiet, ipprezzar ogħla tas-servizzi jew fil-forma ta’ eżenzjoni minn xi drittijiet) toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni u taffettwa n-negozju.

1.6.   KONKLUŻJONI

Fuq il-bażi ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-Awtorità tikkonkludi li l-kundizzjonijiet għall-preżenza ta’ għajnuna mill-istat fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE intlaħqu fir-rigward tal-finanzjament mill-istat għall-miżuri kollha intiżi biex titnaqqas il-forza tax-xogħol (jiġifieri, pensjoni bikrija, iż-żamma temporanja tad-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u l-età speċjali tal-irtirar kif ukoll il-kumpens għas-salarji (jew miżuri alternattivi). Il-kundizzjonijiet għall-preżenza ta’ għajnuna mill-istat intlaħqu wkoll fir-rigward ta’ finanzjament mill-istat għall-ispejjeż ta’ (i) it-trasferiment u l-ivvjaġġar; (ii) it-trasferiment tal-uffiċini/tal-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni u t-trasferiment tal-arkivji li saru wara l-1 ta’ Jannar 2003; u (iii) l-eżenzjoni ta’ Mesta AS mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni. Fl-aħħarnett, l-Awtorità sabet li minkejja jekk il-kuntratti tranżitorji tawx vantaġġ ekonomiku jew le lil Mesta AS, il-kuntratti jikkostitwixxu obbligu tas-servizz pubbliku fit-tifsira tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE.

2.   REKWIŻITI PROĊEDURALI

Skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, “l-Awtorità ta’ Sorveljanza EFTA għandha tkun infurmata fi żmien tajjeb biex tkun tista' tibgħat il-kummenti tagħha dwar kwalunkwe pjanijiet biex tagħti jew tibdel l-għajnuna. [...]. L-Istat ikkonċernat m'għandux idaħħal fis-seħħ il-miżuri proposti tiegħu qabel ma l-proċedura tkun irriżultat f'deċiżjoni finali”.

L-awtoritajiet Norveġiżi ma nnotifikawx lill-Awtorità qabel dwar il-miżuri meħuda rigward it-trasferiment tal-attivitajiet tad-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS. Għalhekk, l-awtoritajiet Norveġiżi ma osservawx l-obbligu tan-notifika skont l-Artikolu 1(3) tal-Parti I tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti. L-għajnuna mill-istat mogħtija għall-miżuri meħuda b'rabta mal-attivitajiet trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS, għalhekk, tikkosttiwixxi “għajnuna illegali” fit-tifsira tal-Artikolu 1(f) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

3.   KUMPATIBBILTÀ TAL-GĦAJNUNA

3.1.   MIŻURI TA’ RISTRUTTURAR U TA’ RIORGANIZZAZZJONI

Rigward il-miżuri ta’ ristrutturar u riorganizzazzjoni sabiex tkun stabbilita Mesta AS bħala negozju, jiġifieri l-pensjonijiet bikrija, iż-żamma temporanja tad-dritt għall-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u l-età speċjali tal-irtirar, kif ukoll il-kumpens għas-salarji (jew miżuri alternattivi), l-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE dwar il-kumpatibbiltà tal-għajnuna li tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet jew oqsma ekonomiċi hija waħda relevanti.

Fil-prattika tad-deċiżjonijiet tagħha, il-Kummissjoni kkunsidrat b'mod konsistenti li t-tneħħija ta’ piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn żvantaġġi strutturali li kumpanija tkun sofriet minħabba l-istatus preċedenti tagħha bħala entità tal-istat, inkluż id-dritt tal-pensjoni u miżuri marbuta mat-tnaqqis fil-forza tax-xogħol, tista' tiġi ddikjarata bħala kumpatibbli meta dawn l-ispejjeż isiru fil-kuntest tal-liberalizzazzjoni ta’ settur u tal-ftuħ ta’ settur għall-kompetizzjoni (193). Il-konklużjonijiet tal-Kummissjoni f'dak ir-rigward irriżultaw mill-fatt li l-finanzjament mill-istat għall-miżuri ta’ ristrutturar u ta’ riorganizzazzjoni kien marbut mat-tneħħija tal-ostakli biex din tidħol fis-suq, kif ukoll mill-fatt li l-piż finanzjarju tal-iżvantaġġi strutturali inerenti kien jaffettwa l-kompetittività ta’ kumpanija ladarba is-suq kien miftuħ għall-kompetizzjoni.

L-Awtorità tosserva li, fil-każ preżenti, ir-riforma tal-entità tal-istat preċedenti tad-Dipartiment tal-Produzzjoni u t-trasformazzjoni ta’ dan f'kumpanija effiċjenti kienu jimplikaw li t-trasferiment tal-impjegati tiegħu lejn kumpanija ġdida kien jifforma element integrali mil-liberalizazzjoni tas-suq tat-toroq nazzjonali. Fil-fatt, il-liberalizzazzjoni ma kinitx isseħħ li kieku ma kienx hemm kumpanija b'impjegati biżżejjed. Il-miżuri kkonċernati huma ta’ natura tranżitorja u ġew introdotti biex iħeġġu lill-impjegati biex imorru ma’ Mesta AS u jirrinunzjaw għall-istatus tagħhom bħala impjegati taċ-ċivil, kif ukoll biex tiffaċilita t-tnaqqis fil-forza tax-xogħol, liema tnaqqis kien meħtieġ sabiex tkun żgurata impriża kummerċjalment vijabbli.

Għalkemm is-suq tal-operat u l-manutenzjoni tat-toroq infetaħ għall-kompetizzjoni (pereżempju, rigward it-toroq muniċipali), id-Dipartiment tal-Produzzjoni ma kienx fis-suq peress li dan kien qed iservi lill-Istat internament fejn jikkonċerna n-netwerk nazzjonali tat-toroq. Għalhekk, l-istatus speċifiku tal-impjegati tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq ingħata f'qafas li ma kienx espost għall-kompetizzjoni (194).

L-Awtorità tikkunsidra li l-finanzjament mill-istat għall-miżuri relevanti huwa fl-interess komuni. Il-miżuri tranżitorji ppermettew il-ftuħ għall-kompetizzjoni tal-istat fis-suq tas-servizzi tat-toroq. Billi Mesta AS ħelset mill-ispejjeż addizzjonali li din kellha tassumi fil-kapaċità li ħadet taħt idejha dipartiment li qabel kien integrat mal-istat, din setgħet topera b'mod ħieles sabiex tforni servizzi ta’ bini, operat u manutenzjoni ta’ toroq kif ukoll taġġusta ruħha b'reazzjoni għas-suq. Għalhekk, il-kumpanija ħelset minn ostaklu għad-dħul. B'mod ġenerali, it-trasformazzjoni ta’ fornitur preċedenti b'servizz ta’ monopolju fuq in-netwerk nazzjonali tat-toroq (jiġifieri, id-Dipartiment tal-Produzzjoni) f'kumpanija privata (Mesta AS) li hija suġġetta għall-istess qafas legali bħall-operaturi privati l-oħra fin-Norveġja hija, fuq medda ta’ żmien twil, ta’ benefiċċju għall-utenti finali. L-informazzjoni li bagħtu l-awtoritajiet Norveġiżi tiżvela li l-kompetizzjoni fis-suq relevanti żdiedet, u għalhekk wasslet għal prezzijiet irħas kemm għall-operat kif ukoll għall-manutenzjoni tat-toroq u, għaldaqstant, minnha bbenefikaw kemm dawk li jħallsu t-taxxa kif ukoll l-ekonomija kollha.

L-Awtorità temmen ukoll li l-għajnuna mill-istat hija l-istrument xieraq. Peress li d-Dipartiment tal-Produzzjoni qatt ma kien intiż li jkun entità kummerċjali li topera f'suq miftuħ, dan seta' jġorr l-ispejjeż ogħla tal-pensjonijiet marbuta mal-impjegati taċ-ċivil, mingħajr ma jbati żvantaġġ ekonomiku sinjifikanti. Madankollu, meta nfetaħ is-suq għall-fornituri tas-servizz fuq in-netwerk nazzjonali tat-toroq u, f'dan il-kuntest, dipartiment li qabel kien tal-gvern nbidel f'kumpanija kummerċjali, l-ispejjeż marbuta mal-forza tax-xogħol tagħha kellhom jiġu allinjati ma’ dawk tal-kompetituri tagħha. F'dan l-isfond l-għajnuna mill-istat huwa strument xieraq sabiex il-kumpanija kummerċjali tinħeles mill-ispejjeż li saru meta ġie riorganizzat dipartiment li qabel kien tal-gvern. Rigward l-effett u l-ħtieġa ta’ inċentiv, l-Awtorità tosserva li, fin-nuqqas ta’ finanzjament mill-istat, l-ispejjeż ta’ Mesta AS ma jistgħux jiġu allinjati ma’ dawk tal-kompetituri tagħha, u l-kumpanija jista' jkollha diffikultajiet biex tikkompeti fuq il-merti. Għalhekk, il-finanzjament mill-istat huwa meħtieġ u l-effett tal-inċentiv huwa sodisfatt.

F'dan ir-rigward l-Awtorità tosserva li, meta mqabbla mal-impjegati li ġew trasferiti fil-bidu (4 750 impjegat) fl-2003, il-forza tax-xogħol tnaqqset gradwalment għal 3 296 fl-2005, u iktar 'l isfel għal 3 237 fl-2006 sabiex fl-2007 din kienet ta’ 3 032 impjegat (195). Dan ifisser li l-miżuri kellhom l-effett mixtieq.

Fl-aħħarnett, il-finanzjament mill-istat għall-miżuri relevanti huwa wieħed proporzjonat peress li dan huwa limitat għall-ispejjeż addizzjonali, lil hinn minn dawk li Mesta AS kellha tassumi (bħala medja) għall-ħaddiema li kienu impjegati skont kundizzjonijiet ta’ suq privat.

Madankollu, rigward il-finanzjament mill-istat għall-ispejjeż rimanenti tar-ristrutturar u l-organizzazzjoni, jiġifieri dawk relatati mal-ġarr, l-ivvjaġġar, it-trasferiment ta’ uffiċċji/uffiċċji ta’ appoġġ u t-trasferiment tal-arkivji mid-data li fiha kienet stabbilita Mesta AS, l-Awtorità ma identifikat l-ebda elementi li juru li l-miżuri kienu marbuta ma’ piżijiet li nħolqu meta s-suq kien għadu magħluq. Bil-kuntrarju, il-miżuri relatati mal-ispejjeż li normalment isiru meta kumpaniji jistabbilixxu n-negozju tagħhom u jkollhom jagħmlu tali spejjeż, għalhekk, ma kinux jaffettwaw il-kompetittività ta’ Mesta AS fuq is-suq meta mqabbla ma’ kwalunkwe kumpanija oħra. Peress li ma teżisti l-ebda dispożizzjoni oħra li fuq il-bażi tagħha din tista' ssib miżuri li jinvolvu għajnuna tal-operat li hija kompatibbli, l-Awtorità għaldaqstant ikkonkludiet li l-miżuri (jiġifieri, il-ġarr, l-ivvjaġġar, it-trasferiment tal-uffiċini/l-uffiċini ta’ appoġġ u trasferiment tal-arkivji) mhumiex kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE.

3.2.   KUNTRATTI TRANŻITORJI

(i)   Kuntratti ta’ bini

L-Awtorità tikkunsidra li safejn il-prezzijiet, li bihom il-kuntratti ta’ bini kienu trasferiti lil Mesta AS, kienu ogħla mill-prezz tas-suq, u għalhekk involva għajnuna mill-istat, din l-għajnuna hija kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE. Din il-konklużjoni hija bbażata fuq il-fatt li l-alternattiva li jinkisbu prezzijiet tas-suq permezz ta’ sejħiet għall-offerti miftuħa għal proġetti ta’ bini nofsu lest mhix soluzzjoni prattika. Ix-xogħol li jkun għaddej ikollu jieqaf u probabbilment jitkompla minn kuntratturi ġodda li mhux biss jagħmlu l-proġett jiswa iżjed, iżda probabbilment jinvolvu wkoll dewmien sinifikanti. It-tieni, numru ta’ sottokuntratturi kienu ġew ingaġġati mill-Amministrazzjoni tat-Toroq biex iwettqu partijiet mill-proġetti ta’ bini li kienu għadhom għaddejjin. Kieku kellu jkun hemm sejħiet għall-offerti pubbliċi, dawn is-sottokuntratturi kien ikollhom jieqfu, li jimplika aktar spejjeż. It-tielet, il-proġetti kollha tal-bini kienu ta’ perjodu limitat u kienu kollha jiskadu f'perjodu qasir ta’ sentejn.

Għal dawn ir-raġunijiet kollha, l-Awtorità tikkunsidra li l-ammont limitat ta’ għajnuna mill-istat potenzjali li hija involuta fil-kuntest tal-prezzijiet tal-kuntratti ta’ bini li ġew trasferiti lil Mesta AS huwa kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE, b'referenza għall-Artikolu 61(3)(c) tiegħu.

(ii)   Kuntratti ta’ operat u manutenzjoni

L-awtoritajiet Norveġiżi argumentaw li l-miżuri favur Mesta AS jikkostitwixxu kumpens għall-ispejjeż li Mesta AS kellha tassumi minħabba l-obbligi ta’ servizz pubbliku li ġew imposti fuqha b'referenza għall-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE.

Mil-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar ir-regoli li jikkonċernaw il-kumpens għal servizz pubbliku, is-sjieda ta’ impriżi mill-istat u l-għajnuna għall-impriżi pubbliċi (il-“Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku”) jidher li sabiex kumpens għal servizz pubbliku jiġi ddikjarat bħala kompatibbli mal-Ftehim ŻEE, l-obbligu tas-servizz pubbliku jrid ikun (i) wieħed ġenwin u definit b'mod ċar; (ii) previst fi strument li jispeċifika l-obbligu tas-servizz pubbliku; u (iii) l-ammont tal-kumpens ma jeċċedix dak li hu meħtieġ biex ikunu koperti l-ispejjeż dovuti fit-twettiq tal-obbligu tas-servizz pubbliku (jiġifieri, dan irid ikun proporzjonat), filwaqt li jkunu kkunsidrati l-irċevuti relevanti u qligħ raġonevoli biex jitwettqu dawk l-obbligi (196).

Kif imtenni wkoll fil-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku, l-Awtorità tfakkar li l-Istati tal-EFTA għandhom marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa rigward in-natura tas-servizzi li jistgħu jiġu kklassifikati bħala servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (197).

L-Awtorità tikkunsidra li Mesta AS kienet suġġetta għal obbligi ta’ servizz pubbliku ġenwini u definiti b'mod ċar u li kienu stabbiliti bi strument li jispeċifika l-obbligi relevanti.

L-Awtorità tosserva li l-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni ġew imposti fuq Mesta AS għal perjodu limitat sabiex ikun żgurat li, meta jinfetaħ is-suq tal-operat u l-manutenzjoni għall-kompetizzjoni (fir-rigward tan-netwerk nazzjonali tat-toroq), l-attivitajiet isiru b'mod li fih l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq tkun tista' żżomm kontroll biżżejjed fuq is-sigurtà tat-toroq u t-traffiku. Id-drittijiet imposti fuq Mesta AS ġew identifikati b'mod ċar u huma deskritti fir-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni maħruġ mill-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq permezz ta’ rekwiżiti konkreti għal livell ta’ u/jew azzjonijiet li jikkonċernaw il-kompitu tas-servizz pubbliku. L-operat u l-manutenzjoni tan-netwerk nazzjonali tat-toroq huma kompitu leġittimu tas-servizz pubbliku tal-Istat u huwa konformi mal-prattika tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar il-manutenzjoni tal-mini tat-toroq bħala obbligi tas-servizz pubbliku (198). Barra minn hekk, fil-każ preżenti l-obbligi tas-servizz pubbliku ġew imposti biss għal perjodu tranżitorju (sal-2006) sabiex ikun żgurat li l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq iżżomm il-livell ta’ kontroll meħtieġ fuq is-sigurtà tat-toroq u t-traffiku, u b'hekk tikkonferma ir-rabta bejn il-kompitu tas-servizz pubbliku u r-responsabbiltà tal-kontroll tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq. Fl-aħħarnett, f'termini ta’ fiduċja l-obbligu tat-twettiq tax-xogħol tal-operat u l-manutenzjoni skont ċerti standards kien fdat f'idejn Mesta AS permezz ta’ dispożizzjoni f'kull kuntratt bejn Mesta AS u l-Istat (fil-kapaċità tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq) (199).

Rigward l-ammont tal-kumpens, ir-regola ġenerali fil-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku hija li l-ammont tal-kumpens ma jistax ikun aktar minn dak meħtieġ sabiex ikunu koperti l-ispejjeż li jsiru biex jitwettqu l-obbligi tas-servizz pubbliku, filwaqt li jiġi kkunsidrat qligħ raġonevoli biex jitwettqu dawk l-obbligi.

F'dan ir-rigward, il-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku jeħtieġu li għandhom ikunu kkunsidrati mhux biss l-ispejjeż assoċjati mal-obbligu tas-servizz pubbliku, iżda li ssir ukoll separazzjoni fl-ispiża bejn servizzi li huma ta’ interess ekonomiku ġenerali u attivitajiet oħra. Barra minn hekk, l-ispejjeż marbutin mal-investimenti għandhom ikunu kkunsidrati meta jkun meħtieġ sabiex jiġi fornut l-obbligu tas-servizz pubbliku.

Fuq il-bażi tal-informazzjoni li ġiet sottomessa, l-Awtorità tikkunsidra li peress li Mesta AS kellha kontijiet separati għall-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni, l-ispejjeż sottomessi sabiex ikunu fornuti s-servizzi pubbliċi ġew allokati b'mod korrett. Barra minn hekk, il-fatt li Mesta AS allokat investimenti kapitali b'mod proporzjonat mad-dħul miksub minn dawn il-kuntratti huwa wkoll skont ir-regoli stabbiliti fil-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku. Fuq din il-bażi, l-Awtorità tikkunsidra li l-finanzjament ta’ 100 % biex Mesta AS tkopri l-ispejjeż għall-forniment ta’ servizzi pubbliċi taħt il-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni huwa skont il-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku.

Rigward l-istabbiliment ta’ qligħ raġonevoli, il-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku jipprovdu li r-rata tad-dħul li tinkiseb fil-preżent mill-fornitur tas-servizz pubbliku m'għandhiex tkun iżjed mir-rata medja ta’ dħul għas-settur ikkonċernat f'dawn l-aħħar snin. Fi kliem ieħor, il-livell tar-rata ta’ dħul li nkisbet minn Mesta AS trid tiġi kkumparata ma’ punt ta’ referenza jew ma’ denominatur komuni fis-settur.

L-Awtorità eżaminat “ir-rata ta’ dħul ta’ referenza” ta’ 8,42 % li kienet sottomessa mill-awtoritajiet Norveġiżi (ara t-tabella t'hawn taħt) sabiex tintuża bħala punt ta’ referenza għar-rata tad-dħul fis-settur tal-operat u l-manutenzjoni. L-Awtorità qieset li l-komponenti tar-rata tad-dħul ta’ referenza hija bbażata fuq elementi orjentati lejn is-suq. L-ewwel, l-Awtorità kkunsidrat li l-valur beta ta’ 1 huwa l-valur beta medju ta’ 15-il kumpanija oħra fis-settur tal-operat u l-manutenzjoni. It-tieni, il-primjum għar-riskju bir-rata tas-suq ta’ 5 % huwa fil-medda użata minn operaturi oħra f'dan is-suq (ta' bejn 3–6 %) u fil-medda tal-primjum għar-riskju użat minn PWC fir-rapport tal-2008 dwar Mesta AS. It-tielet, ir-rata ta’ dħul hija bbażata fuq l-istess metodoloġija bħala r-rata ta’ dħul ta’ 6,7 % li l-Istat jeħtieġ fuq l-investimenti ġenerali tiegħu f'Mesta AS (inkluż xogħlijiet ta’ bini kif ukoll attivitajiet ta’ operat u manutenzjoni). Ir-raba', il-valur beta huwa l-medja kkalkulata għall-perjodu 2002–2007 li huwa l-perjodu li matulu is-servizzi pubbliċi kienu fornuti minn Mesta AS.

Kompożizzjoni tar-rata ta’ dħul ta’ referenza

Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WAAC)

| Imgħax ħieles mir-riskju (****) qabel it-taxxa | 3,85  % |
| --- | --- |
| Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq (*****) | 5,00  % |
| Kapital beta totali | 0,90 |
| Dejn/ekwità nett |
| Ekwità beta | 1 |
| Nefqa azzjonarja wara t-taxxa | 8,85  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani |
| Imgħax ħieles mir-riskju qabel it-taxxa | 3,85  % |
| Primjum fuq is-self | 2,50  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani qabel it-taxxa | 6,35  % |
| Rata tat-taxxa | 28  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani wara t-taxxa | 4,57  % |
| Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WAAC) |
| Nefqa azzjonarja | 8,85  % |
| Sehem azzjonarju | 90  % |
| Nefqa meqjusa tal-ekwità wara t-taxxa | 8,00  % |
| Nefqa ta’ kapital barrani wara t-taxxa | 4,6  % |
| Sehem mill-kapital barrani | 10  % |
| Nefqa mwieżna tal-kapital barrani wara t-taxxa | 0,5  % |
| Nefqa tal-WAAC tal-kapital totali wara t-taxxa | 8,42  % |

Imgħax ħieles mir-riskju (****) qabel it-taxxa

3,85  %

Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq (*****)

5,00  %

Kapital beta totali

0,90

Dejn/ekwità nett

Ekwità beta

1

Nefqa azzjonarja wara t-taxxa

8,85  %

Nefqa ta’ kapital barrani

Imgħax ħieles mir-riskju qabel it-taxxa

3,85  %

Primjum fuq is-self

2,50  %

Nefqa ta’ kapital barrani qabel it-taxxa

6,35  %

Rata tat-taxxa

28  %

Nefqa ta’ kapital barrani wara t-taxxa

4,57  %

Nefqa medja meqjusa tal-kapital (WAAC)

Nefqa azzjonarja

8,85  %

Sehem azzjonarju

90  %

Nefqa meqjusa tal-ekwità wara t-taxxa

8,00  %

Nefqa ta’ kapital barrani wara t-taxxa

4,6  %

Sehem mill-kapital barrani

10  %

Nefqa mwieżna tal-kapital barrani wara t-taxxa

0,5  %

Nefqa tal-WAAC tal-kapital totali wara t-taxxa

8,42  %

Ir-rata ta’ dħul ta’ referenza ta’ 8,42 % hija bbażata fuq valur beta ta’ 1 li ġie stabbilit b'referenza għal:

| — | l-osservazzjonijiet tal-valur beta matul perjodu ta’ 40 xahar (2002–2007) fi 15-il kumpanija kumparabbli (bħal Veidekke ASA, Skanska AB-B SHS, PEAB AB) (200); |
| --- | --- |

—

l-osservazzjonijiet tal-valur beta matul perjodu ta’ 40 xahar (2002–2007) fi 15-il kumpanija kumparabbli (bħal Veidekke ASA, Skanska AB-B SHS, PEAB AB) (200);

| — | ir-rata ta’ dħul hija korrelatata fuq il-bażi ta’ Morgan Stanleys “L-Indiċi tal-Pajjiżi Kollha tad-Dinja” (201); |
| --- | --- |

—

ir-rata ta’ dħul hija korrelatata fuq il-bażi ta’ Morgan Stanleys “L-Indiċi tal-Pajjiżi Kollha tad-Dinja” (201);

| — | is-sehem azzjonarju kien ikkunsidrat bħala konformi mal-medja tas-settur (ibbażat fuq 15-il kumpanija kumparabbli) (202). |
| --- | --- |

—

is-sehem azzjonarju kien ikkunsidrat bħala konformi mal-medja tas-settur (ibbażat fuq 15-il kumpanija kumparabbli) (202).

Paragun bejn ir-rata ta’ dħul attwali miksuba minn Mesta AS u r-rata ta’ dħul ta’ referenza (ta' 8,42 %) matul is-snin 2003–2006 (ara t-tabella t'hawn taħt) tiżvela li Mesta AS kienet tħallset NOK 66,4 miljuni f'kumpens żejjed. Għalhekk, l-Awtorità kkunsidrat li dan l-ammont għandu jitqies bħala kumpens żejjed fit-tifsira tal-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku. L-Awtorità tosserva li l-kalkolu ta’ dan l-ammont f'kumpens żejjed diġà inkluda l-possibbiltà li Mesta AS (skont il-linji gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku) tittrasferixxi l-kumpens żejjed (203) li nkiseb f'sena partikolari għas-sena ta’ wara.

Rata ta’ dħul

| | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mesta AS: rata ta’ dħul | 10,86  % | 6,15  % | 9,98  % | 14,5  % | |
| Rata ta’ dħul ta’ referenza | 8,42  % | 8,42  % | 8,42  % | 8,42  % | |
| Dħul żejjed | 2,44  % | –2,27  % | 1,56  % | 6,08  % | |
| Dħul żejjed (f'miljuni ta’ NOK) | 44,8 | –46,4 | 22,5 | 45,5 | 66,4 |

2003

2004

2005

2006

Total

Mesta AS: rata ta’ dħul

10,86  %

6,15  %

9,98  %

14,5  %

Rata ta’ dħul ta’ referenza

8,42  %

8,42  %

8,42  %

8,42  %

Dħul żejjed

2,44  %

–2,27  %

1,56  %

6,08  %

Dħul żejjed (f'miljuni ta’ NOK)

44,8

–46,4

22,5

45,5

66,4

Fuq il-bażi ta’ da li ntqal hawn fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE ġew sodisfatti rigward l-eżistenza ta’ obbligu tas-servizz pubbliku u l-fiduċja ta’ dan fir-rigward tal-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni. Madankollu, peress li Mesta AS kienet tħallset kumpens żejjed ta’ NOK 66,4 miljun, l-Awtorità kkonkludiet li l-kumpens li Mesta AS irċeviet għall-obbligi tas-servizz pubbliku mhuwiex wieħed proporzonali u li dan l-ammont ta’ kumpens żejjed, għaldaqstant, mhuwiex kompatibbli mal-Artikolu 59(2) tal-Ftehim ŻEE.

3.3.   DRITTIJIET GĦAD-DOKUMENTI U MIŻATI TA’ REĠISTRAZZJONI

Rigward l-għajnuna involuta bħala riżultat ta’ eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u ta’ miżati ta’ reġistrazzjoni favur Mesta AS, l-awtoritajiet Norveġiżi ma argumentawx li din l-għajnuna hija kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE. Madankollu, l-Awtorità qieset il-possibbiltajiet kollha sabiex din l-għajnuna tiġi kkunsidrata bħala kompatibbli. L-ewwelnett, l-Awtorità tosserva li l-ebda waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 61(2) tal-Ftehim ŻEE ma tapplika peress li l-għajnuna kkonċernata ma kinitx intiża għall-għanijiet elenkati f'dawk id-dispożizzjonijiet. L-eżenzjoni mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni mhix għajnuna ta’ natura soċjali mogħtija lil konsumaturi individwali, u lanqas mhi għajnuna biex tagħmel tajjeb għad-dannu kkawżat b'diżastri naturali jew avvenimenti straordinarji. It-tieni, miżura ta’ għajnuna tiġi kkunsidrata bħala kompatibbli skont l-Artikolu 61(3)(a) tal-Ftehim ŻEE meta din tkun maħsuba biex tippromwovi l-iżvilupp ekonomiku ta’ reġjun fejn il-livell tal-għajxien ikun baxx b'mod anormali jew fejn ikun hemm stat serju ta’ nuqqas ta’ impjieg. Madankollu, peress li ma kien hemm l-ebda reġjuni bħal dawn li ġew definiti mill-mappa ta’ għajnuna reġjonali tan-Norveġja, din id-dispożizzjoni mhix relevanti. It-tielet, l-eċċezzjoni fl-Artikolu 61(3)(b) tal-Ftehim ŻEE ma tapplikax peress li l-għajnuna kkonċernata mhix intiża li tippromwovi t-twettiq ta’ proġett importanti ta’ interess Ewropew komuni jew li tirrimedja taqlib serju fl-ekonomnija tan-Norveġja. Fl-aħħarnett, l-Awtorità ma sabet l-ebda raġuni sabiex tikkunsidra l-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE, li tipprovdi li l-għajnuna mill-istat tista' titqies waħda kompatibbli mal-funzjonament tal-Ftehim taż-ŻEE fejn dan jiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet ekonomiċi jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi mingħajr ma taffettwa l-kundizzjonijiet tan-negozju b'mod kuntrarju għall-interess komuni, bħala waħda applikabbli għall-għajnuna kkonċernata.

Peress li l-ebda waħda mill-eċċezzjonijiet ma tapplika, l-Awtorità kkunsidrat li l-għajnuna mogħtija permezz ta’ eżenzjonijiet mill-ħlasijiet għad-dokumenti u mill-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni mhix kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim EEA. Din il-konklużjoni tal-Awtorità hija konformi mal-pożizzjoni meħuda fid-deċiżjoni adottata fl-14 ta’ Diċembru 2005 li fiha l-Awtorità ikkunsidrat ukoll li l-eżenzjonijiet mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni ma kinux kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE (204).

4.   KONKLUŻJONI

Fuq il-bażi tal-evalwazzjoni t'hawn fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-miżuri ta’ ristrutturar li jikkonsistu f'pensjoni bikrija, iż-żamma temporanja tad-dritt tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u l-età speċjali tal-irtirar, kif ukoll il-kumpens għas-salarju (jew miżuri alternattivi) jinvolvu l-għoti ta’ għajnuna mill-istat fit-tifsira tal-Artikolu 61(1) tal-Ftehim ŻEE li hija kompatibbli fuq il-bażi tal-Artikolu 61(3)(c) tal-Ftehim ŻEE.

Għar-raġunijiet stabbiliti aktar 'il fuq, l-Awtorità tikkunsidra li l-għajnuna mill-istat mogħtija lil Mesta AS għall-miżuri li ġejjin mhix kompatibbli mal-Ftehim ŻEE:

| (i) | spejjeż ta’ trasferiment u vvjaġġar; |
| --- | --- |

(i)

spejjeż ta’ trasferiment u vvjaġġar;

| (ii) | spejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini/l-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni u t-trasferiment tal-arkivji li saru wara l-1 ta’ Jannar 2003; |
| --- | --- |

(ii)

spejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini/l-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni u t-trasferiment tal-arkivji li saru wara l-1 ta’ Jannar 2003;

| (iii) | eżenzjoni lil Mesta AS mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġsitrazzjoni; u |
| --- | --- |

(iii)

eżenzjoni lil Mesta AS mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġsitrazzjoni; u

| (iv) | kumpens żejjed għall-forniment tas-servizzi pubbliċi minn Mesta AS taħt il-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni li jammontaw għas-somma ta’ NOK 66,4 miljun. |
| --- | --- |

(iv)

kumpens żejjed għall-forniment tas-servizzi pubbliċi minn Mesta AS taħt il-kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni li jammontaw għas-somma ta’ NOK 66,4 miljun.

Peress li dawn il-miżuri ma kinux ġew notifikati lill-Awtorità, din l-għajnuna tikkostitwixxi għajnuna illegali fit-tifsira tal-Artikolu 1(f) tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti. Mill-Artikolu 14 tal-Parti II tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti jirriżulta li l-Awtorità għandha tiddeċiedi li l-għajnuna illegali li mhix kompatibbli mar-regoli dwar l-għajnuna mill-istat taħt il-Ftehim ŻEE għandha tiġi rkuprata mingħand il-benefiċjarji.

ADOTTAT DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

L-għajnuna mill-istat fir-rigward ta’ pensjoni bikrija, iż-żamma temporanja tad-dritt għall-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil u l-età speċjali tal-irtirar, kif ukoll il-kumpens għas-salarju (jew miżuri alternattivi) favur Mesta AS hija kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE.

L-għajnuna mill-istat lil Mesta AS għal (i) l-ispejjeż ta’ trasferiment u vvjaġġar; (ii) l-ispejjeż għat-trasferiment tal-uffiċini/l-uffiċini ta’ appoġġ u manutenzjoni u għat-trasferiment tal-arkivji li saru wara l-1 ta’ Jannar 2003; (iii) l-eżenzjoni lil Mesta AS mill-ħlasijiet għad-dokumenti u l-ħlasijiet ta’ reġistrazzjoni; u (iv) l-kumpens żejjed ta’ NOK 66,4 miljun biex Mesta AS tforni servizzi pubbliċi taħt kuntratti tranżitorji ta’ operat u manutenzjoni, mhix kompatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE.

Artikolu 2

L-awtoritajiet Norveġiżi għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jirkupraw mingħand Mesta AS l-għajnuna msemmija fl-Artikolu 1(2) u li kienet ingħatat lil Mesta AS illegalment.

Artikolu 3

L-irkupru għandu jsir mingħajr dewmien u skont il-proċeduri tal-liġi nazzjonali, sakemm dawn ikunu jippermettu t-twettiq immedjat u effettiv tad-deċiżjoni. L-għajnuna li trid tiġi rkuprata għandha tinkludi l-interessi u l-interessi komposti mid-data li fiha din kienet disponibbli għal Mesta AS sad-data tal-irkupru tagħha. L-interessi għandhom ikunu kkalkulati fuq il-bażi tal-Artikolu 9 tad-Deċiżjoni Nru 195/04/COL dwar l-Awtorità ta’ Sorveljanza EFTA.

Artikolu 4

L-awtoritajiet Norveġiżi għandhom jinfurmaw lill-Awtorità ta’ Sorveljanza EFTA, fi żmien xahrejn min-notifika ta’ din id-Deċiżjoni, dwar il-miżuri meħuda sabiex ikunu konformi magħha.

Artikolu 5

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Renju tan-Norveġja.

Artikolu 6

Il-verżjoni bl-Ingliż biss hija awtentika.

Magħmul fi Brussell, is-7 ta’ Ottubru 2009.

Għall-Awtorità ta’ Sorveljanza EFTA

Rakel SURLIEN

Membru tal-Kulleġġ

Kurt JAEGER

Membru tal-Kulleġġ

---

(1)  Minn hawn 'il quddiem imsejħa l-Awtorità.

1

(2)  Minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Ftehim ŻEE.

2

(3)  Minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti.

3

(4)  Minn hawn 'il quddiem imsejjaħ il-Protokoll 3.

4

(5)  Linji Gwida dwar l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-Artikoli 61 u 62 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 1 tal-Protokoll 3 għall-Ftehim dwar is-Sorveljanza u l-Qorti, adottati u maħruġa mill-Awtorità fid-19 ta’ Jannar 1994, li ġew ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ ĠU) L 231, 3.9.1994, p. 1 u fis-Suppliment ŻEE Nru 32 tat-3.9.1994, p. 1., minn hawn 'il quddiem imsejħa l-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat. Il-verżjoni aġġornata tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat hija disponibbli fuq il-portal tal-Awtorità: http://www.eftasurv.int/fieldsofwork/fieldstateaid/state_aid_guidelines.

5

Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

(6)  Deċiżjoni Nru 195/04/COL tal-14 ta Lulju 2004 ippubblikata fil-ĠU L 139, 25.5.2006, p. 37 u fis-Suppliment ŻEE Nru 26, tal-25.5.2006, p. 1. Il-verżjoni konsolidata ta’ din id-Deċiżjoni hija disponibbli fuq il-portal tal-Awtorità: http://www.eftasurv.int/fieldsofwork/fieldstateaid/legaltexts.

6

(7)  Ippubblikati fil-ĠU C 310, tal-20.12.2007, p. 5 u fis-Suppliment ŻEE Nru 61, tal-20.12.2007.

7

(8)  Traduzzjoni minn “Statens vegvesen”.

8

(9)  Għal aktar informazzjoni dettaljata dwar din il-korrispondenza, qed issir referenza għad-Deċiżjoni Nru 350/07/COL sabiex tinfetaħ il-proċedura tal-investigazzjoni formali, li sommarju tagħha huwa ppubblikat fil-ĠU C 310, tal-20.12.2007, p. 5 u fis-Suppliment ŻEE Nru 61, tal-20.12.2007. Id-deċiżjoni sħiħa hija disponibbli fuq il-portal tal-Awtorità: www.eftasurv.int

9

(10)  Id-dettalji tal-pubblikazzjoni huma ċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna li tinsab aktar 'il fuq.

10

(11)  L-annessi għall-ittra: Dok. Nri 523838–523841.

11

(12)  L-ewwel proposta f'dan ir-rigward kienet ippubblikata fi St.prp. nr.1 Tillegg nr. 4 (2001–2002). Il-proposta kienet dettaljata aktar fi St.prp. nr.1 Tillegg nr.1 (2002–2003) intitolat “Om omdanning av Statens vegvesens produksjonsvirksomhet til statlig aksjeselskap” dwar it-trasferiment tal-attivitajiet tal-produzzjoni fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq lil kumpanija li hija proprjetà tal-istat.

12

(13)  Taqsima 2 ta’ Ot.prp. nr. 6 (2002–2003) intitolat “Om lov om omdanning av Statens vegvesens produksjonsvirksomhet til statlig aksjeselskap” dwar it-trasferiment tal-attivitajiet tal-produzzjoni fi ħdan l-Amministrazzjoni Pubblika tal-Istat lil kumpanija tal-istat b'responsabbiltà limitata.

13

(14)  Madwar 250 impjegat għandhom jibqgħu fl-amministrazzjoni tal-Istat, ara s-sezzjoni 4.2 ta’ St. prp. nr. 1 Tillegg nr, 1 (2002–2003).

14

(15)  Ittra mingħand il-Ministeru tal-Kummerċ u l-Industrija datata t-28.8.2009 (Dok. 528656).

15

(16)  Taqsima 4.2 ta’ St. prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003) li tirreferi għal tnaqqis sa 3 600 diġà fl-2003, iżda li tiżvela wkoll li b'kollox it-tnaqqis kien se jkun ta’ 1 700 (billi jsir użu ta’ pensjoni bikrija fir-rigward ta’ madwar 1 000 persuna; età speċjali tal-irtirar fir-rigward ta’ 275 persuna; u kumpens għas-salarju li ġie offrut lil madwar 450 persuna).

16

(17)  Il-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivili ġiet tradotta minn “tjenestepensjonsordning”.

17

(18)  Tradotta minn “Opprettholdelse av særaldersgrense”.

18

(19)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003).

19

(20)  Tradotta minn “Ventelønn”.

20

Ventelønn

(21)  Taqsima 5.1 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003)

21

(22)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003).

22

(23)  Mesta AS irċeviet NOK 357 miljun għall-2003; NOK 356,5 miljuni għall-2004; u NOK 280 miljun għall-2005, ara St.prp. nr. 1 (2005–2006). Kwalunkwe referenza għal NOK 993,5 miljuni ġiet aġġustata għal NOK 993,6 miljuni mill-awtoritajiet Norveġiżi.

23

(24)  St.prp. nr. 1 (2008–2009).

24

(25)  L-awtoritajiet jirreferu għall-fatt li Mesta AS għamlet aktar profitt milli kien antiċipat matul l-ewwel tliet snin mill-istabbiliment tagħha; ara l-White Paper tal-Parlament; “Stortingsmelding nr. 13 (2006–2007)”.

25

(26)  Att Nru 84 tat-13.12.2002 (“lov om omdanning av Statens vegvesens produksjonsvirksomhet til statlig aksjeselskap”).

26

(27)  Sommarju tal-laqgħa bejn l-awtoritajiet Norveġiżi u t-trejd unjons bid-data tal-4.6.2002 (Dok. 455878).

27

(28)  Dawn jidhru wkoll minn St.prp. Nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003).

28

(29)  Taqsima 1.4 tal-ittra mill-Ministeru tal-Kummerċ u l-Industrija bid-data tat-28.8.2009 (Dok. 528656).

29

(30)  Id-drittijiet tal-impjegati taċ-ċivil huma stabbiliti fl-Att dwar l-impjegati taċ-ċivil “Lov 4. mars 1983 om statens tjenestemenn”.

30

(31)  L-Att dwar il-fond tal-pensjoni tal-Istat; “Lov 28. juli 1949 nr. 26 om Statens Pensjonskasse”.

31

(32)  L-Att dwar l-età speċjali tal-iritrar; “Lov 21. desember 1956 nr. 1 om aldersgrenser for offentlige tjenestemenn m. fl.” li japplika biss għall-membri tal-SPK. L-Att kien sar japplika għal ċerti kategoriji ta’ impjieg fid-Dipartiment tal-Produzzjoni (“1 116 Spesialarbeider, 1 117 Fagarbeider, 1 119 Formann, 1 122 Førstekokk, 1 130 Renholdsbetjent, 1 203 Fagarbeider med fagbrev and 1 081 Sjåfør”) permezz ta’ deċiżjoni Parlamentari tal-14.12.1995 matul id-diskussjonijiet dwar St.prp. nr. 38 (1994–95).

32

(33)  Taqsima 1.3 tal-ittra mill-Ministeru tal-Kummerċ u l-Industrija datata t-28.8.2009 (Dok. 528656).

33

(34)  Għalkemm l-ambitu ta’ dan id-dritt, madankollu, mhuwiex ċar għal kollox. Ara l-Att preċedenti dwar il-protezzjoni tal-impjegati li kien fis-seħħ dak iż-żmien; “Lov 4. februar 1977 nr. 4 om arbeidervern og arbeidsmiljø”.

34

(35)  Att dwar il-protezzjoni tal-impjegati; “Lov 4. februar 1977 nr. 4 om arbeidervern og arbeidsmiljø” sezzjoni 73B.

35

(36)  Taqsima 4.1 ta’ St.prp. Nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003) u mtenni wkoll fis-sezzjoni 1.3 tal-ittra mill-Ministeru tal-Kummerċ u l-Industrija datata t-28.8. 2009 (Dok. 528656).

36

(37)  L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li kieku Mesta AS iddeċidiet li żżomm id-drittijiet tal-pensjoni tal-impjegati taċ-ċivil wara l-2007, il-kumpanija kellha bilfors tkopri l-ispejjeż hija stess u l-Istat ma kienx ikollu għalfejn jirrifondi lill-kumpanija għal dawn l-ispejjeż.

37

(38)  Filwaqt li din is-sħubija normalment ma tkunx miftuħa għall-ħaddiema li ma jkunux impjegati mill-Istat, l-awtoritajiet Norveġiżi taw struzzjonijiet lill-SPK biex din tidderoga minn dan il-prinċipju fuq il-bażi ta’ dispożizzjoni fl-Att dwar fond ta’ pensjoni (“Lov 28. juli 1949 nr. 26 om Statens Pensjonskasse”). L-applikazzjoni ta’ Mesta għal sħubija ma kellha l-ebda referenza għal-limitu ta’ żmien deskritt aktar 'il fuq.

38

(39)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003). L-ammont oriġinali ma kienx intiż li jkun ammont fiss peress li l-parametri għall-primjum annwali tal-pensjoni li kellu jitħallas (li kien evalwat mill-SPK bħala perċentwal tad-dħul li jikkwalifika għall-pensjoni) kienu jvarjaw. L-elementi li jinfluwenzaw il-livell tal-primjum huma r-rata tal-primjum u l-kontribuzzjoni tal-impjegati għall-Assigurazzjoni Nazzjonali.

39

(40)  St.prp. nr. 1 (2007–2008) p. 161.

40

(41)  L-arranġament speċjali għall-età tal-irtirar, għaldaqstant, tapplika sal-aħħar tal-2012.

41

(42)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr.1 Tillegg nr.1 (2002–2003).

42

(43)  St.prp. nr. 1 (2007–2008) p. 161.

43

(44)  St.prp. nr 1 (2002–2003).

44

(45)  Taqsima 4.3 ta’ St.prp. nr 1 (2002–2003).

45

(46)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003).

46

(47)  St.prp. nr. 1 (2007–2008) p. 161.

47

(48)  St.prp. nr.1 Tillegg nr.1 (2002–2003).

48

(49)  Taqsima 5 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003).

49

(50)  St.prp. nr. 1 (2007–2008) p. 161.

50

(51)  Bħal meta kamra tinkera matul il-ġimgħa.

51

(52)  Ħlief għall-arkivji li huma koperti wkoll b'punt ieħor separat taħt.

52

(53)  L-awtoritajiet Norveġiżi aġġornaw l-ispjegazzjoni mogħtija fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ f'dan ir-rigward. Għall-kuntrarju ta’ dak li ġie ddikjarat fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, dan il-punt ma jinvolvix siti li huma proprjetà tad-Dipartiment tal-Produzzjoni u li ġew trasferiti lil Mesta AS, iżda biss makkinarju tax-xogħol li tħalla f'siti ta’ kostruzzjoni fuq in-netwerk nazzjonali tat-toroq.

53

(54)  L-identifikazzjoni ta’ makkinarju li ma jintużax u ta’ tagħmir ieħor saret mid-dipartiment tal-makkinarju f'Mesta AS taħt is-superviżjoni tad-Direttur tal-loġistika u x-xiri. L-awditur ta’ Mesta vverifika li l-użu tal-fondi kien skont l-istruzzjonijiet interni (li huma bbażati fuq atti leġiżlattivi preparatorji bħal St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003)).

54

(55)  Ara l-Anness 3 għall-ittra mill-awtoritajiet Norveġiżi li ġġib id-data tas-6.7.2009 (Dok. Nru: 523766).

55

(56)  Ara l-Anness 3 għall-ittra mill-awtoritajiet Norveġiżi li ġġib id-data tas-6.10.2006 (Dok. Nru: 392699 u 392700).

56

(57)  Att tat-13.12.2002 (“lov 13. desember 2002 om omdanning av Statens vegvesens produksjonsvirksomhet til statlig aksjeselskap”).

57

(58)  L-Att dwar l-impjegati taċ-ċivil (“lov 4. mars 1983 om statens tjenestemenn”).

58

(59)  Ara s-sezzjoni 4.4 ta’ St.prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003). L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li, filwaqt li l-Istat huwa responsabbli sabiex iħallas il-kumpens għas-salarju direttament lill-persuni intitolati, l-Istat jeħtieġ l-ispejjeż rimborżati minn Mesta AS – li fl-istess waqt – irċeviet finanzjament mill-Istat fil-forma ta’ ishma azzjonarji biex ikunu koperti dawn l-ispejjeż.

59

(60)  L-awtoritajiet Norveġiżi spjegaw li kienu għamlu żball meta l-ewwel iddikjaraw li l-ammont injettat biex ikunu koperti l-ispejjeż kien ta’ NOK 512-il miljun, ara s-sezzjoni 2.2(v) tal-Parti I tad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ.

60

(61)  Taqsima 3.2.2.8 tar-rapport sottomess mill-awtoritajiet Norveġiżi f'Ottubru 2002 intitolat: “Valutazzjoni tal-valur” imħejji minn Ernst & Young.

61

(62)  L-implimentazzjoni ta’ arranġamenti alternattivi kienet tinkludi wkoll tipi differenti ta’ spejjeż amministrattivi.

62

(63)  It-titlu oriġinali tar-rapport huwa “Åpningsbalanse”.

63

(64)  “Regnskapsloven”

64

(65)  Dan jinvolvi li jiġu kkunsidrati d-differenzi fil-perjodi tad-deprezzament kif ukoll it-trattament tat-taxxa fuq il-valur miżjud.

65

(66)  It-titlu oriġinali tar-rapport huwa “Åpningsbalanse”.

66

(67)  Paġna 11 tar-rapport.

67

It-titlu oriġinali tar-rapport huwa“Åpningsbalanse Supplering: Verdivurdering av eiendeler”.

(68)  Dan il-metodu, għalhekk, kien ibbażat fuq valutazzjoni ta’ assi individwali.

68

(69)  Ibbażat fuq l-ispjegazzjonijiet ipprovduti minn Ernst & Young fuq il-bażi ta’ ittra elettronika bid-data tal-11.11.2008 (Dok. 512771).

69

(70)  Dik iċ-ċifra tikkunsidra l-bejgħ ippjanat. Jekk il-bejgħ ippjanat ma jiġix ikkunsidrat il-valur ikun ta’ NOK 420 miljun, 486 miljun u 240 miljun. 100 mit-375 proprjetà ġew spezzjonati.

70

(71)  Saru korrezzjonijiet għall-proprjetajiet li kienu maħsuba li huma tal-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq, iżda kienu biss proprjetà mikrija – u bil-maqlub.

71

(72)  Ernst & Young ikkonfermat li l-valur tal-proprjetajiet magħżula għat-trasferiment jikkorrispondi għal NOK 331 miljun.

72

(73)  Traduzzjoni mit-titlu Norveġiż “Verdivurdering”.

73

(74)  “Sysselsatt kapital”.

74

Sysselsatt kapital

(75)  Ir-rapport dwar il-fluss tal-flus skontat huwa bbażat fuq l-argument li l-forza tax-xogħol qed titnaqqas.

75

(76)  Din hija komposta minn rata ta’ imgħax mingħajr riskju ta’ 6 % qabel it-taxxa, jew ta’ 4,2 % wara l-ħlas tat-taxxa (ta' 28 %), primjum għar-riskju wara l-ħlas tat-taxxa ta’ 2,1 % (0.35 % ta’ 6 %) u korrezzjoni għall-fattur ta’ primjum għat-telf mid-dejn ta’ 0,4 %. Din ġiet ikkalkulata fuq il-bażi tal-“mudell li jipprezza l-assi kapitali” (CAPM): Dħul mistenni mill-assi (R) = rata tal-imgħax mingħajr riskju (r) u l-Beta tal-assi (b) × {dħul mistenni fuq il-portafoll tas-suq – rata ta’ interess mingħajr riskju (r)”}.

76

(77)  Jiġifieri, il-valur nett tal-assi.

77

(78)  “Lov 13. juni 1997 nr. 44 om aksjeselskaper”, Taqsima 2-6(1)(4). Ernst & Young iddikjaraw li “Da samlet verdi var estimert til NOK 600 miljun, var det basert på Aksjelovens krav om at egenkapitalen ikke kan oppføres med en samlet verdi som overstiger verdien av virksomheten totalt sett, ansett nødvendig å foreta en nedjustering av verdien av de tilførte eiendeler.”; Dok. Nru: 512771.

78

(79)  Ernst & Young spjegaw li d-differenza bejn 619 u 600 kienet ikkunsidrata bħala mhux importanti; Dok. Nru: 512771.

79

(80)  Li jikkonsisti f'makkinarju ta’ NOK 747 miljun, proprjetà ta’ NOK 331 miljun u assi oħra ta’ NOK 59 miljun.

80

(81)  12 ta’ Diċembru 2002 u intitolat “Valutazzjoni tal-proposta għall-valutazzjoni tal-valur u l-bilanċ ta’ ftuħ”. Għalkemm Deloitte & Touche esprimiet ċerti dubji dwar il-valutazzjoni tal-valur skont il-fluss tal-flus skontat, il-kumpanija kkonkludiet li din kienet l-aħjar valutazzjoni possibbli tal-valur tal-assi u li dan seta' jintuża għall-aġġustament 'l isfel tal-assi operattivi.

81

(82)  Barra makkinarju u proprjetà, l-assi l-oħra kienu jammontaw għal NOK 102 miljun.

82

(83)  Il-linji ta’ gwida interni kienu intitolati “Oppgave-og rollefordeling, avtaleformer mellom myndighet og produksjon”.

83

(84)  Skont l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-awtoritajiet Norveġiżi dwar il-fehim tas-sezzjonijiet 2 u 5 tal-linji gwida interni.

84

(85)  Dan huwa sostnut, fost oħrajn, fis-sezzjonijiet 3.3 u 8 tal-linji ta’ gwida interni.

85

(86)  Barra minn hekk, kuntrarju għal dak li ġie ddikjarat fid-Deċiżjoni ta’ Ftuħ, ma kien hemm l-ebda mekkaniżmu ta’ aġġustament ex-post.

86

ex-post

(87)  Il-102 kuntratti kienu ġew stabbiliti fuq il-bażi ta’ 67 kuntratt tal-operat u l-manutenzjoni bejn id-Dipartiment tal-Produzzjoni u l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq.

87

(88)  Ara s-sottosezzjoni “C” tas-sezzjoni 2.4 tad-Deċiżjoni ta’ Ftuħ.

88

(89)  Id-differenza tirriżulta mill-fatt li fil-figura aġġornata ġew inklużi aktar punti deċimali. Iċ-ċifri jirrappreżentaw il-valuri li baqa' meta l-kuntratti ġew trasferiti mid-Dipartiment tal-Produzzjoni lil Mesta AS.

89

(90)  Il-prezzijiet stabbiliti fl-ispreadsheet bl-Excel ġew ikkalkulati fil-prezzijiet annwali minn Veidekke ASA sabiex ikun jista' jsir paragun bejn dawn u l-prezz li kien sottomess fid-depożitu tal-offerti.

90

(91)  Iċ-ċifri jiddevjaw xi ftit minn dawk sottomessi minn Veidekke ASA.

91

(92)  “Rapport nr. 110 “Produksjonsavdelingens konkurranseevne Drift og vedlikehold, Statens vegvesen Akershus”.

92

(93)  Id-dettalji dwar it-tul tat-triq u l-prezz għal kull km ġejjin minn rapport dwar il-laqgħa bejn il-Kumitat tat-Trasport tal-Parlament u l-assoċjazzjoni għall-intraprendituri tal-asfalt bid-data tad-19 ta’ Ottubru 2000.

93

(94)  Madankollu, jeżistu xi diskrepanzi fil-prezz tal-kuntratt Nedre Romerike, li ġew riflessi fir-rapport, u fil-prezz sottomess mill-awtoritajiet Norveġiżi.

94

(95)  “Spørsmål fra Samferdselskomiteen om St.meld. nr. 46 (1999–2000) Nasjonal transportplan 2002–2011”; “Spørsmål 28: Konkurransesituasjonen mellom Statens vegvesens produksjonsvirksomhet og den private asfaltbransjen”. Il-mistoqsija (Nru 28) u t-tweġiba jidhru fi Innst.S. nr. 119 (2000–2001) tad-9.2.2001 p. 183. Il-mistoqsija tifforma parti mill-isfond għar-rakkomandazzjoni tal-Kumitat tat-Trasport dwar St.meld. Nr. 46 (1999–2000) li kien approvat fid-29.9.2000.

95

(96)  Li jinkludi kemm kuntratti eżistenti et futuri matul il-perjodu ta’ 10 snin tal-fluss tal-flus skontat.

96

et

(97)  Ernst & Young iddikjaraw li “Minħabba l-fatt li l-valur nett tal-assi u l-piżijiet identifikati kienu 'l fuq mill-valur nett tal-operazzjonijiet, ma ġie identifikat l-ebda valur addizzjonali tal-kuntratti li kellu jkun inkluż fil-Karta tal-Bilanċ ta’ ftuħ”; Dok Nru: 523923.

97

(98)  Magħruf bħala “Håndbok 111”.

98

(99)  “Standard for drift og vedlikehold” tal-1999 u aġġornati fl-2003. F'ċerti pajjiżi (madwar 20 %) l-amministrazzjoni lokali tat-toroq iddevjat xi ftit mir-Rapport dwar l-Istandardizzazzjoni sabiex tadatta għaċ-ċirkostanzi lokali.

99

(100)  Ara “Instruks for Statens vegvesen” tas-27.5.2005.

100

(101)  Ara l-ittra mill-Amminsitrazzjoni Pubblika tat-Toroq tal-4.12.2002 li tgħid li “Kontraktene skal sikre forsvarlig drift og vedlikehold av vegnettet fram til jobbene kan utlyses ut i åpen konkurranse.” Ara wkoll St.prp. nr. 60 (2001–2002) li tiddikjara li “Samtidig får forvaltningsdelen tid til å opparbeide kompetanse for å kunne meistre full konkurranseeksponering av vegvesenet sine oppgåver.”

101

(102)  Ara l-ispjegazzjoni tal-kategoriji fis-sezzjoni 2.4.1 aktar 'il fuq.

102

(103)  L-awtoritajiet Norveġiżi ddikjaraw li dan il-metodu jagħti lill-kumpaniji li diġà qed joperaw fis-suq tal-operat u tal-manutenzjoni tat-toroq il-possibbiltà li dawn jiksbu l-esperjenza u jagħmlu investimenti.

103

(104)  Tabelli sottomessi fid-Dok. Nru: 523924.

104

(*)  L-ispejjeż huma d-differenza bejn id-dħul u l-profitt qabel it-taxxa.

*

(105)  Il-WACC hija bbażata fuq il-mudell CAPM li huwa simili għal dak li jintuża għall-kompożizzjoni tar-rata tad-dħul fil-fluss tal-flus skontat, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 76. Il-WACC hija n-nefqa tal-komponenti differenti ta’ finanzjament li jintużaw mill-kumpanija, li jkunu meqjusa bil-proporzjonijiet tal-valur tas-suq tagħhom. Il-mudell CAPM jintuża biex tiġi evalwata n-nefqa tal-ishma azzjonarji, filwaqt li l-infiq tad-dejn jiġi evalwat fuq il-bażi tal-infiq ta’ assi mingħajr riskju biż-żjieda ta’ primjum fuq is-self u billi jitqies it-tnaqqis tat-taxxa.

105

(**)  Ir-rata tal-imgħax ħielsa mir-riskju ta’ 3,85 % hija bbażata fuq id-dħul mit-titoli tal-istat ta’ 5 snin (tal-2003–2007) ara l-Bank Ċentrali tan-Norveġja.

**

(***)  Il-primjum għar-riskju bir-rata tas-suq juri d-dħul li l-operaturi jaqalgħu għall-istokks meta mqabbla ma’ investimenti ħielsa mir-riskju. Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq ta’ 5 % hija bbażata fuq il-fatt li l-operaturi ġeneralment jeħtieġu bejn 3–6 %. Din hija 0,5 % ogħla mir-rata stabbilita fir-rapport tal-2008 ta’ PricewaterhouseCoopers li jġib l-isem “Mesta AS – Entrepriseverdi pr. 1. januar 2008” (ir-“rapport PWC tal-2008”). Ir-rapport PWC inħareġ fil-kuntest tal-istabbiliment tal-grupp Mesta u kien verifikat mill-awdituri BDO Noraudit.

***

(106)  Dan huwa skont l-aħjar prattika ta’ PriceWaterhouseCoopers dwar il-valutazzjonijiet tal-valur; ara r-Rapport PWC tal-2008.

106

(107)  Ara r-Rapport PWC tal-2008.

107

(108)  Ara r-Rapport PWC tal-2008.

108

(109)  Taqsima 3 tiegħu.

109

(110)  L-Att 1935 Nru 2 (“Lov om tinglysing”) u l-Att 1975 Nru 59 (“Lov om dokumentavgift”).

110

(111)  L-Ewwel Ċirkolari ġiet ippubblikata fil-21.5.1990 (“Rundskriv G-37/90 av 21.5.1990”).

111

(112)  It-Tieni Ċirkolari ġiet ippubblikata fis-27.6.2005 (“Rundskriv G-6/2005 av 27.6.2005”) u daħlet fis-seħħ fl-1.7.2005.

112

(113)  Deċiżjoni Nru 350/07/COL, ĠU C 310, 20.12.2007, p. 5 u s-Suppliment ŻEE Nru 61, 20.12.2007.

113

(114)  Kawża T-157/01 “Danske Busvognmænd vs Il-Kummissjoni” [2004] Ġabra II-917.

114

(115)  ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1 premessi 307-308.

115

(116)  L-aħjar valutazzjoni ta’ Thommessen hija ta’ NOK 2,1 biljuni, filwaqt li l-kuntratti tal-bini jammontaw għal NOK 0,4 biljun.

116

(117)  Qed issir referenza għad-deċiżjoni Destia ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1.

117

(118)  L-istess fi N 483/2000 Nederland.

118

(119)  Ir-rapport Via Nova jikkonkludi li l-livell ta’ nfiq tal-kuntratti trasferiti li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti kien madwar 32 % inqas mil-livell ta’ nfiq ta’ kuntratti tranżitorji kumparabbli.

119

(120)  Ara St.prp. nr. 1 (2001–2002) li jiddikjara li l-“esperjenzi fi ħdan l-amministrazzjoni pubblika tat-toroq turi li l-kompetizzjoni għandha twassal għal profitti ta’ 1 sa 15 % għall-operat u l-manutenzjoni u 5 sa 10 % għall-bini”.

120

(121)  ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1 premessa 125.

121

(122)  ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1.

122

(123)  339/98/COL tat-3 ta’ Diċembru 1998.

123

(124)  ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1 premessa 234.

124

(125)  Iż-żamma tranżitorja tad-drittijiet tal-impjegati taċ-ċivil kien ftehim bejn il-Gvern u l-organizzazzjonijiet tax-xogħol li jirrappreżentaw lill-impjegati tad-Dipartiment tal-Produzzjoni.

125

(126)  Kawża T-157/01 Danske Busvognmænd vs Il-Kummissjoni [2004] Ġabra II-917.

126

(127)  L-awtoritajiet Norveġiżi għamlu referenza wkoll għad-deċiżjoni tal-Awtorità dwar “Arcus” li fiha l-Awtorità aċċettat li l-ħlas tal-ispejjeż relatati mal-obbligi kuntrattwali lejn l-impjegati li daħal għalihom is-sid (pubbliku) ta’ qabel (kif ukoll ċerti spejjeż tal-bidu meħtieġa biex il-kumpanija, Arcus, tadatta ruħha għall-kundizzjonijiet tas-suq) ma kinux jikkostitwixxu għajnuna mill-istat; cf. 339/98/COL tat-3 ta’ Diċembru 1998.

127

(128)  San iġib l-isem “Valutazzjoni tal-proposta għal valutazzjoni tal-valur u l-bilanċ ta’ ftuħ”.

128

(129)  Qed issir referenza għas-sentenza Combus u għad-deċiżjoni tal-Awtorità dwar Arcus, 339/98/COL tat-3 ta’ Diċembru 1998. L-awtoritajiet Norveġiżi qed isostnu li f'Arcus l-Awtorità kienet sabet li l-kumpens għall-ispejjeż relatati mat-tnaqqis fil-forza tax-xogħol u għall-irtirar kmieni ma kienx jikkostitwixxi għajnuna, peress li l-ispejjeż jirreferu għall-infiq relatat ma’ spejjeż assoċjati mal-obbligi kuntrattwali li A/S Vinmonopolet kellha lejn l-impjegati ta’ qabel.

129

(130)  Ara St. prp. nr. 1 (2008–2009).

130

(131)  Qed issir referenza għall-każ Destia rigward ir-ristrutturar ta’ aġenzija tal-amministrazzjoni tat-toroq Finlandiża (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1).

131

(132)  L-argument ta’ Schjødt li 30 % ta'dawn il-kuntratti kienu twettqu diġà minn operaturi privati huwa żbaljat. Filwaqt li huwa minnu li d-Dipartiment tal-Produzzjoni (permezz tal-Amministrazzjoni tat-Toroq) kien qabbad sottokuntratturi (fuq bażi ad-hoc) biex iwettqu kompiti limitati, bħat-tneħħija tas-silġ, is-sottokuntratturi ma kellhom l-ebda responsabbiltà indipendenti għal partijiet speċifiċi tan-netwerk pubbliku tat-toroq.

132

ad-hoc

(133)  Is-suq infetaħ b'mod sħiħ fl-1 ta’ Settembru 2006. Il-ftuħ gradwali kien ibbażat fuq l-għanijiet li tinżamm is-sigurtà fit-toroq u li jinħoloq suq sostenibbli.

133

(134)  Barra minn hekk, ma setgħetx issir sejħa għall-offerti għall-kuntratti ta’ operat u manutenzjoni f'nofs l-istaġun xitwi fl-1 ta’ Jannar 2003.

134

(135)  L-awtoritajiet Norveġiżi żiedu li l-operaturi privati ma indikaw l-ebda oppożizzjoni għall-ftuħ gradwali tas-suq. Għall-kuntrarju, l-operaturi bħal, pereżempju, Veidekke KOLO dehru li kienu favur dan, kif ikkonfermat minn preżentazzjoni li ngħatat mill-kumpanija fis-7 ta’ Novembru 2007.

135

(136)  St.prp. nr. 60 (2001–2002).

136

(137)  St.prp. nr. 60 (2001–2002) li jiddikjara li (i) 1–5 snin huwa l-iktar perjodu ta’ kuntratt utli għal xogħlijiet ta’ operat u manutenzjoni; (ii) l-operat tat-toroq huwa importanti għas-sigurtà tat-toroq u s-sistemi ta’ kontroll għandhom, għalhekk, ikunu żviluppati qabel il-ftuħ tas-suq għall-kompetizzjoni; u (iii) bil-ftuħ gradwali tas-suq, l-operaturi jkollhom żmien biżżejjed biex jiksbu l-kompetenza u jinvestu f'makkinarju u impjegati, u b'hekk ikunu f'pożizzjoni li joperaw u jżommu t-toroq pubbliċi b'mod sodisfaċenti.

137

(138)  Dawn kien kuntratti muniċipali li kellhom ikunu implimentati sa tmiem l-1998.

138

(139)  Fl-1998–2001.

139

(140)  (i) Għall-kuntratt Bærum l-ogħla kien NOK 212-il miljun filwaqt li l-irħas kien NOK 73 miljun; għall-kuntratt Nedre Romerike l-ogħla kien NOK 72 miljun filwaqt li l-irħas kien NOK 56 miljun (iii) għall-kuntratt Ibestad/Dyrøy l-ogħla kien NOK 63 miljun filwaqt li l-irħas kien NOK 30 miljun; u (iv) għall-kuntratt Lågendalen l-ogħla kien NOK 59 miljun filwaqt li l-irħas kien NOK 46 miljun.

140

(141)  Id-dazji wkoll kienu jvarjaw. Pereżempju, ċerti kuntratti kienu jinkludu xogħlijiet fuq mini u kisi tat-toroq, filwaqt li kuntratti oħrajn kienu jinkludu biss parti minn dawn ix-xogħlijiet.

141

(142)  “Rapport nr. 118 ‘Drifts- og vedlikeholdskontrakt med funksjonsansvar Bærum 1998–2003’ minn Statens vegvesen Region øst”.

142

(143)  Anke jekk ħames snin kienu aċċettabbli, l-awtoritajiet Norveġiżi ddeċidew li, fl-interess ta’ ftuħ imħaffef tas-suq, il-perjodu tranżitorju għandu jkun massimu ta’ erba' snin, ara St.prp. nr. 60 (2001–2002).

143

(144)  St.prp (2001–2002).

144

(145)  Ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li l-operaturi tas-suq kienu kontra l-ftuħ gradwali tas-suq.

145

(146)  Qed issir referenza għall-metodu tal-Kummissjoni fil-każ Destia dwar ir-ristrutturar ta’ aġenzija tal-amministrazzjoni tat-toroq Finlandiża (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1).

146

(147)  Il-każ Destia dwar ir-ristrutturar ta’ aġenzija tal-amministrazzjoni tat-toroq Finlandiża, (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1), premessi 307–309.

147

(148)  Anke jekk il-paragrafu 25 jipprovdi li fil-każ ta’ għajnuna mhux notifikata l-Awtorità tapplika d-dispożizzjonijiet fis-seħħ meta tkun ingħatat l-għajnuna (li jfisser li l-Linji Gwida ma japplikawx direttament), dawn jistgħu jiġu applikati b'analoġija.

148

(149)  Fi kliem ieħor, ma kienx prerekwiżit li l-vantaġġ (li jirriżulta mill-eżenzjoni) jista' jwassal għal valutazzjoni ogħla.

149

(150)  Kawża T-157/01 Danske Busvognmænd vs Il-Kummissjoni [2004] Ġabra II-917.

150

(151)  Kawża T-157/01 Danske Busvognmænd vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 57.

151

(152)  Ara wkoll il-pożizzjoni li ħadet il-Kummissjoni Ewropea fil-każ Destia dwar ir-ristrutturar ta’ aġenzija tal-amministrazzjoni tat-toroq Finlandiża, (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1).

152

(153)  Kawża 173/73 L-Italja vs Il-Kummissjoni [1974] Ġabra 709, punt 13; Kawża C-310/85 Deufil [1987] Ġabra 901, punt 8; Kawża C-241/94 Franza vs Il-Kummissjoni [1996] Ġabra I-4551, punt 20.

153

(154)  Kawża C-387/92 Banco Exterior de España [1994] Ġabra I-877, punti 13 u 14, Kawża 222/04 Cassa di Risparmio di Firenze et [2006] Ġabra I-289, punt 131.

154

et

(155)  Ara, pereżempju, La Poste (ĠU L 63, 7.3.2008, p. 16) u France Télécom C 25/2008 tal-20 ta’ Awwissu 2008.

155

(156)  St.prp.nr.1, Tillegg nr.1 (2002–2003).

156

(157)  Kawża C-5/01 Il-Belġju vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 40 u Kawża C-241/94, Franza vs Il-Kummissjoni, iċċitata aktar 'il fuq, punt 12.

157

(158)  Ara, pereżempju, s-sezzjoni 3.2.6 tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar l-għajnuna sabiex jiġu salvati u ristrutturati kumpaniji li jkunu f'diffikultà u l-Kawża C-251/97 Franza vs Il-Kummissjoni [1999] Ġabra I-6639, punt 40. Ara wkoll id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni OTE (ĠU L 243, 11.9.2008, p. 7) La Poste (ĠU L 63 7.3.2008, p. 16) u France Télécom C 25/2008 tal-20 ta’ Awwissu 2008.

158

(159)  Kawża C-241/94 Franza vs Il-Kummissjoni [1996] Ġabra I-4551.

159

(160)  Kawża C-5/01 Il-Belġju vs Il-Kummissjoni [2002] Ġabra I-11991, punt 40.

160

(161)  L-identifikzzjoni ta’ makkinarju u ta’ tagħmir ieħor li ma jintużax saret mid-dipartiment tal-makkinarju ta’ Mesta AS taħt is-superviżjoni tad-Direttur tal-loġistika u x-xiri. L-awditur ta’ Mesta vverifika li l-użu tal-fondi kien skont l-istruzzjonijiet interni (li huma bbażati fuq atti leġiżlattivi preparatorji bħal St. prp. nr. 1 Tillegg nr. 1 (2002–2003)).

161

(162)  Ara l-Anness 3 għall-ittra tal-awtoritajiet Norveġiżi tas-6 ta’ Lulju 2009 (Dok. Nru: 523766).

162

(163)  Ara s-sezzjoni 4 tal-Att dwar Mesta.

163

(164)  Direttiva tal-Kummissjoni 2006/111/KE dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u l-impriżi pubbliċi kif ukoll dwar it-trasparenza finanzjarja fi ħdan ċerti impriżi (id-“Direttiva dwar it-Trasparenza”); ĠU L 195, 29.7.1980, p. 35, kif emendata fil-ĠU L 229, 28.8.1985, p. 20 ĠU L 254, 12.10.1993, p. 16; u ĠU L 193, 29.7.2000, p. 75. Id-Direttiva hija inkluża fil-Ftehim ŻEE permezz tal-Punt 1a tal-Anness XV.

164

(165)  Pereżempju, il-Kawżi magħquda T-228/99 u T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale, Land Nordrhein-Westfalen vs Il-Kummissjoni [2003] Ġabra II-435.

165

(166)  Ara l-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet ta’ għajnuna mill-istat lil impriżi pubbliċi fis-settur tal-manifattura. Il-linji ta’ gwida japplikaw ukoll, madankollu, għal setturi oħra. Il-prinċipju huwa spjegat fis-sezzjoni 3 li tipprovdi li “biex ikun żgurat il-ħarsien tal-prinċipju tan-newtralità l-għajnuna trid tkun evalwata bħala d-differenza bejn it-termini li bihom kienu disponibbli l-fondi mill-Istat għall-impriża pubblika, u t-termini li investitur privat jara bħala aċċettabbli biex jiffinanzja impriża privata kumparabbli meta l-investitur privat ikun qed jopera taħt kundizzjonijiet normali tal-ekonomija tas-suq (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ 'il-prinċipju tal-investitur fl-ekonomija tas-suq').”

166

(167)  Ara l-ewwel punt 6(c) tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar ir-regoli li jikkonċernaw impriżi li huma proprjetà tal-Istat u dwar l-għajnuna lill-impriżi pubbliċi.

167

(168)  Taqsima 7.1 tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet ta’ għajnuna mill-istat lil impriżi pubbliċi fis-settur tal-manifattura. Dan il-metodu ta’ kif jiġi applikat il-prinċipju tal-investitur fl-ekonomija tas-suq ġie kkonfermat mill-Qorti tal-Prim'Istanza; ara l-Kawżi magħquda T-228/99 u T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale, Land Nordrhein-Westfalen vs Il-Kummissjoni [2003] Ġabra II-435, fil-punti 254 u 258.

168

(169)  Kawża T-17/02 Olsen vs Il-Kummissjoni [2005] Ġabra II-2031 f'punt 264 (b'appell: C-320/05 P (ĠU C 271, 29.10.2005, p. 14)) u l-Kawża T-366/00 Scott vs Il-Kummissjoni [2007] Ġabra 2007-II-797 f'punt 134 (b'appell: C-290/07 P (ĠU C 183, 4.8.2007, p. 25)).

169

(170)  T-366/00 Scott vs Il-Kummissjoni, ċitata aktar 'il fuq, punt 137.

170

(171)  Kawża T-274/01 Valmont vs Il-Kummissjoni [2004] Ġabra II-3145 f'punt 72.

171

(172)  Mingħajr ma ġie kkunsidrat ix-xiri li sar wara li kien jammonta għal NOK 44 miljun.

172

(173)  L-eżerċizzju li għamlet Deloitte & Touche f'dan ir-rigward kien li ttemm il-kompitu li kienet daħlet għalih qabel il-bidla fil-prinċipji tal-valutazzjoni.

173

(174)  Kif ġie ddikjarat fis-sezzjoni 2.4.6 tal-Parti I, il-fluss tal-flus skontat inkluda kemm kuntratti eżistenti kif ukoll oħrajn li kellhom isiru matul il-perjodu ta’ 10 snin tal-fluss tal-flus skontat.

174

(175)  Il-Linji Gwida dwar Elementi ta’ Għajnuna mill-Istat fil-Bejgħ ta’ Art u Bini minn Awtoritajiet Pubbliċi.

175

(176)  Ara, pereżempju, T-14/96 Bretagne Angleterre Irlande vs Il-Kummissjoni, Ġabra [1999] II-319.

176

(177)  T-14/96 Bretagne Angleterre Irlande vs Il-Kummissjoni, ċitata aktar 'il fuq u T-98/00 Linde vs Il-Kummissjoni 2002 Ġabra II-3961. Ara wkoll id-deċiżjoni tal-Kummissjoni N 44/04 (Ir-Renju Unit) National Fallen Stock Scheme tat-12 ta’ Awwissu 2004, punt 33; u N 110/08 (Il-Ġermanja) L-Infrastruttura tal-portijiet – Finanzjament pubbliku għall-Proġett JadeWeserPort, punti 75–80.

177

(178)  Jiġifieri, l-Amministrazzjoni Pubblika tat-Toroq.

178

(179)  Kawża C-280/00 Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg [2003] Ġabra I-7747. Ara wkoll il-Kawża T-289/03 BUPA et vs Il-Kummissjoni [2008] Ġabra II-81.

179

et

(180)  Kif kien iddikjarat mill-awtoritajiet Norveġiżi qabel l-1.1.2003, “Ċerti operaturi privati kienu mqabbda mill-NPRA Production biex iwettqu ċerti kompiti, pereżempju t-tneħħija tas-silġ f'ċerti nħawi.” Dawn l-operaturi privati kienu biss sottokuntratturi.

180

(181)  Pereżempju, il-muniċipalità ta’ Oslo, permezz tal-Aġenzija għat-Toroq u t-Trasport (“Samferdselsetaten”) li hija responsabbli għall-manutenzjoni tat-toroq fix-xitwa (għat-tneħħija tas-silġ minn u għat-tmelliħ ta’ 1 240 km ta’ toroq muniċipali kif ukoll għall-bankini f'dawn l-istess toroq), tat kuntratti lil kumpaniji bħalma huma Oslo Vei, ISS Landscaping u Mesta AS biex iwettqu dan ix-xogħol: http://www.samferdselsetaten.oslo.kommune.no/article4242-8963.html

181

(182)  Pereżempju, Mesta AS rebħet kuntratt sabiex tagħmel xogħol ta’ manutenzjoni fit-toroq matul ix-xitwa fil-muniċipalità ta’ Oslo.

182

(183)  Eżempju ta’ dan kien il-prezz identifikat għall-kuntratt Bærum (b'valur ta’ madwar NOK 75 miljun).

183

(184)  Il-każ Destia dwar ir-ristrutturar tal-aġenzija Finlandiża tal-amministrazzjoni tat-toroq, (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1), premessa 234.

184

(185)  Ara r-rapport ViaNova li żvela l-livell ta’ nefqa tal-kuntratti tranżitorji li kienu suġġetti għal sejħiet għall-offerti pubbliċi sussegwenti matul l-2003 kien ta’ madwar 32 % inqas mil-livell tan-nefqa oriġinali ta’ kuntratti tranżitorji kumparabbli li ġew trasferiti lil Mesta AS.

185

(186)  Ara l-punt 2 tas-sezzjoni 3 tal-Linji Gwida dwar l-Għajnuna mill-Istat dwar miżuri ta’ għajnuna mill-istat fir-rigward tat-taxxa diretta fuq in-negozju.

186

(187)  Fl-14.12.2005 l-Awtorità adottat deċiżjoni negattiva (318/05/COL) li fiha din ikkunsidrat li l-eżenzjoni mogħtija f'Lulju 2000 lill-kumpanija Entra AS (fil-kuntest tat-trasferiment ta’ proprjetà lil Entra mill-Istat) milli tħallas id-drittijiet għad-dokumenti u l-miżati tar-reġistrazzjoni kienet tinvolvi għajnuna mill-istat li ma kinitx kumpatibbli mal-iffunzjonar tal-Ftehim ŻEE. F'din id-deċiżjoni, l-Awtorità kkunsidrat li l-eżenzjoni ma kinitx tifforma parti minn prattika amministrattiva, li tikkwalifika bħala miżura ġenerali, għaliex l-applikazzjoni ta’ prattika amministrattiva (il-“prinċipju tal-kontinwità”) għall-organizzazzjoni mill-ġdid tal-kumpaniji ma kinitx prattika amministrattiva meta Entra kienet ġiet stabbilita.

187

(188)  Direttiva tal-Kummissjoni 2006/111/KE dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-Istati Membri u l-impriżi pubbliċi kif ukoll dwar it-trasparenza finanzjarja fi ħdan ċerti impriżi (id-“Direttiva dwar it-Trasparenza”).

188

(189)  Ara, per eżempju, id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/741/KE tal-20 ta’ Ottubru 2004 dwar l-għajnuna mill-istat implimentata mill-Ġermanja għal Landesbank Schleswig-Holstein – Girozentrale, issa HSH Nordbank AG; (ĠU L 307, 7.11.2006, p. 134).

189

(190)  Deċiżjoni Nru 318/05/COL.

190

(191)  Taqsima 1.2.1 fil-Parti II tad-Deċiżjoni Nru 318/05/COL.

191

(192)  Ara, f'dan ir-rigward, il-Kawża 730/79 Philip Morris vs Il-Kummissjoni [1980] Ġabra 2671, fil-punt 11 fejn jissemma li “meta l-għajnuna finanzjarja tal-istat issaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża meta mqabbla ma’ impriżi oħra li jkunu qed jikkompetu fil-kummerċ intra-Komunitarju, dawn tal-aħħar għandhom ikunu kkunsidrati bħala li ġew affettwati minn dik l-għajnuna.”

192

(193)  Ara, pereżempju, il-kunsiderazzjonijiet f'EDF (Franza) (ĠU L 49 22.2.2005, p. 9); Destia (il-Finlandja) (ĠU. L 270 10.10.2008, p. 1), OTE (il-Greċja) (ĠU L 243, 11.9.2008, p. 7); La Poste (Franza) (ĠU L 63, 7.3.2008, p. 16); u Royal Mail (ir-Renju Unit) C/2007 tat-8 ta’ April 2009.

193

(194)  Din hija l-konklużjoni fid-Deċiżjoni tal-Awtorità Nru. 349/07/COL tat-18 ta’ Lulju 2007 dwar l-Uffiċċju Distrettwali ta’ Møre u Romsdal tal-Amministrazzjoni Norveġiża tat-Toroq,.

194

(195)  Ara l-portal ta’ Mesta; www.mesta.no u r-rapport annwali ta’ Mesta AS għall-2008 at p. 2.

195

(196)  Il-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku li daħlu fis-seħħ fl-20 ta’ Diċembru 2005. Il-punt 25 tal-Linji Gwida jipprovdi li, f'każ ta’ għajnuna mhux notifikata, l-Awtorità għandha tapplika id-dispożizzjonijiet fis-seħħ meta tingħata l-għajnuna, sakemm l-għajnuna ma tkunx ingħatat wara l-adozzjoni tal-Linji Gwida – li f'dan il-każ il-Linji Gwida jridu jiġu applikati. Peress li s-servizzi fornuti minn Mesta AS taħt il-kuntratti tranżitorji koprew il-perjodu bejn l-2003 u l-2006, li huwa perjodu li jiġi qabel u wara l-2005, il-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku japplikaw b'analoġija.

196

(197)  Kawża E-9/04 L-Assoċjazzjoni tal-Bankiera u Negozjanti tat-Titoli Finanzjarji tal-Iżlanda vs L-Awtorità dwar is-Sorveljanza tal-EFTA [2006] Rapport tal-Qorti EFTA paġna 42, punt 65.

197

(198)  Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li jinvolvu l-manutenzjoni tat-toroq u l-konnessjoni ta’ mini: N 562/05 (Italja) Società Italiana del Traforo del Monte Bianco (SITMB) tas-16.5.2006; N 420/05 (Franza) Tunnel du Mont Blanc et Tunnel Maurice Lemaire tat-22.2.2006; u N 321/01 (Franza) Tunnel Routière du Fréjus tal-20.6.2001. Ara wkoll il-każ Destia (ĠU L 270, 10.10.2008, p. 1), premessi 214–216.

198

(199)  Dan huwa simili għall-mod li fih l-obbligi ta’ servizz pubbliku kienu ttrattati fid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna ta’ aktar 'il fuq.

199

(****)  Ir-rata tal-imgħax mingħajr riskju ta’ 3,85 % hija bbażata fuq id-dħul minn titoli tal-istat ta’ 5 snin (tal-2003–2007), ara l-Bank Ċentrali tan-Norveġja.

****

(*****)  Il-primjum għar-riskju bir-rata tas-suq juri d-dħul li l-operaturi jeħtieġu għall-ishma meta mqabbla ma’ investimenti ħielsa mir-riskju. Primjum għar-riskju bir-rata tas-suq ta’ 5 % hija bbażata fuq il-fatt li, ġeneralment, l-operaturi jkunu jeħtieġu 3–6 %. Din hija 0,5 % ogħla mir-rata stabbilita fir-rapport tal-2008 ta’ PricewaterhouseCoopers li jġib l-isem “Mesta AS – Entrepriseverdi pr. 1 januar 2008” (ir-“rapport PWC 2008”). Ir-rapport PWC kien ħareġ fil-kuntest tal-istabbiliment tal-grupp Mesta u kien verifikat mill-awdituri BDO Noraudit.

*****

(200)  Dan huwa skont l-aħjar prattika ta’ PriceWaterhouseCoopers dwar il-valutazzjonijiet tal-valur; ara r-rapport PWC 2008.

200

(201)  Ara r-Rapport PWC 2008.

201

(202)  Ara r-Rapport PWC 2008.

202

(203)  It-trasferiment mill-2003 għall-2004 irrappreżenta inqas minn 10 % tal-kumpens annwali skont is-sezzjoni 20 tal-Linji Gwida dwar il-Kumpens għal Servizz Pubbliku.

203

(204)  Deċiżjoni 318/05/COL.

204

---