----

----

II Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση

Επιτροπή

----

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 7ης Μαΐου 2004

σχετικά με την κρατική ενίσχυση την οποία η Ιταλία (Σικελία) προγραμματίζει για τον αγροτικό τομέα

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2004) 1633]

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(2006/620/EK)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο (1) και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I.   ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

II.   ΛΕΠΤΟΜΕΡΉΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΉ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΎΣΕΩΝ

III.   ΣΧΌΛΙΑ ΑΠΌ ΕΝΔΙΑΦΕΡΌΜΕΝΑ ΜΈΡΗ

IV.   ΣΧΌΛΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΙΤΑΛΊΑ

V.   ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΊΣΧΥΣΗΣ

VI.   ΣΥΜΠΈΡΑΣΜΑ

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι κρατικές ενισχύσεις τις οποίες η Ιταλία επρόκειτο να εφαρμόσει υπέρ των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή, τη μεταποίηση ή/και την εμπορία των αγροτικών προϊόντων του παραρτήματος Ι δυνάμει του άρθρου 1 του σικελικού περιφερειακού νόμου αριθ. 27/2000 της 23ης Δεκεμβρίου 2000 για την αντιστάθμιση της ζημίας που προκλήθηκε από την απεργία και τα οδοφράγματα των επιχειρήσεων οδικών μεταφορών στη Σικελία μεταξύ 30 Σεπτεμβρίου και 8 Οκτωβρίου 2000 δεν είναι συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά.

Οι εν λόγω ενισχύσεις δεν μπορούν συνεπώς να εφαρμοσθούν.

Άρθρο 2

Η Ιταλία οφείλει να ενημερώσει την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης για τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2004.

Για την Επιτροπή

Franz FISCHLER

Μέλος της Επιτροπής

----

(1)ΕΕ C 127 της 29.5.2003.

(2)ΕΕ L 83 της 27.3.1999,σελ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης του 2003.

(3)  Βλ. υποσημείωση 1.

(4)  Σημείο 11.2 των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας για κρατική ενίσχυση στον αγροτικό τομέα (ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ. 19).

(5)  Βλ. υπόθεση C-730/79 Συλλογή 1980, σελ. 2671, σημεία 11 και 12.

(6)  Πηγή: Eurostat.

(7)  Σύμφωνα με την υπάρχουσα νομολογία, ο όρος της επίδρασης στο εμπόριο ικανοποιείται, καθώς η ωφελημένη επιχείρηση πραγματοποιεί μια οικονομική δραστηριότητα που αποτελεί αντικείμενο εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών. Το απλό γεγονός ότι η ενίσχυση ενισχύει τη θέση αυτής της επιχείρησης σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του ενδοκοινοτικού εμπορίου καθιστά πιθανό το ενδεχόμενο να θεωρηθεί ότι το εμπόριο αυτό επηρεάστηκε. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα, αποτελεί πάγια νομολογία ότι, ακόμα και όταν το συνολικό ποσό της εν λόγω ενίσχυσης είναι μικρό και διαιρείται μεταξύ μεγάλου αριθμού αγροτών, επηρεάζονται το ενδοκοινοτικό εμπόριο και ο ανταγωνισμός (Βλέπε υπόθεση C-113/2000, Συλλογή 2002, σελ. 7601, σημεία 30 έως 36 και 54 έως 56· υπόθεση C 114/2000, Συλλογή 2002, σελ. 7657, σημεία 46 έως 52 και 68 έως 69).

(8)  Απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 102/87 Γαλλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988 σελ. 4067.

(9)ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ. 19.

(10)  Καθώς η κοινοποίηση δεν καθορίζει ότι το υπό εξέταση καθεστώς ενίσχυσης εφαρμόζεται μόνο σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2004 της Επιτροπής, ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται (βλ. άρθρο 20 του κανονισμού αριθ. 1/2004 της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων, ΕΕ L 1 της 3.1.2004)

(11)ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(12)  Το άρθρο 2 αναφέρει: «1. Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα νόμο υπόκεινται σε συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΚ σχετικά με την κρατική ενίσχυση και στο συμπέρασμα των διαδικασιών δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφοι 2 και 3 της Συνθήκης».

(13)ΕΕ C 232 της 12.8.2000.

(14)  Βλέπε το σημείο 92 της απόφασης 2000/625/EK της Επιτροπής της 13ης Ιουνίου 2000 σχετικά με το καθεστώς ενίσχυσης το οποίο η Ιρλανδία έθεσε σε εφαρμογή για την προώθηση της θαλάσσιας μεταφοράς ιρλανδικών ζώων κτηνοτροφίας στην ηπειρωτική Ευρώπη (ΕΕ L 263 της 18.10.2000, σ. 17). Βλ. επίσης το σημείο 33 της ανακοίνωσης της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες για τον κλάδο των αερομεταφορών/* COM/2001/0574 τελικό*/.

(15)  Βλ. απόφαση 96/148/EK της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 1995 σχετικά με τα μέτρα που αποφάσισε να λάβει η Γαλλία ύστερα από παράλυση του γαλλικού οδικού δικτύου το 1992 (ΕΕ L 34 της 13/02/1996 σ. 38).

(16)  Βλ. υποσημείωση 15 ανωτέρω.

(17)  Βλ. υποσημείωση 15 ανωτέρω.

----

----

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 2ας Αυγούστου 2004

σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Γαλλία στην France Télécom

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2004) 3060]

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ.)

(2006/621/ΕΚ)

Η EΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ EΥΡΩΠΑΪΚΩΝ KΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (1) και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1.   ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

2.   ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ FRANCE TELECOM

3.   ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

3.1.   Γνωστά δεδομένα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002 και γεγονότα της εν λόγω περιόδου

3.1.1.   Η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της FT

3.1.2.   Ανάλυση των «spreads (περιθωρίων πίστωσης)»

3.1.3.   Η τιμή της μετοχής της FT

3.1.4.   Τα γεγονότα του Ιουλίου 2002

3.2.   Δεδομένα που δημοσιεύθηκαν μετά την 13η Σεπτεμβρίου 2002 και γεγονότα της εν λόγω περιόδου

3.2.1.   Δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στις 13 Σεπτεμβρίου 2002

3.2.2.   Σεπτέμβριος 2002

3.2.3.   Οκτώβριος 2002

3.2.4.   Δεκέμβριος 2002/Ιανουάριος 2003

3.2.5.   Φεβρουάριος/Μάρτιος 2003

4.   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ

4.1.   Παρατηρήσεις της Telecom Italia

4.2.   Παρατηρήσεις της WorldCom

4.3.   Παρατηρήσεις της C

4.4.   Παρατηρήσεις της A

4.5.   Παρατηρήσεις της Bouygues και της Bouygues Télécom

4.6.   Παρατηρήσεις της Cable & Wireless

4.7.   Παρατηρήσεις της AFORS Télécom

4.8.   Παρατηρήσεις της Cégétel

4.9.   Παρατηρήσεις της LDCOM (75)

4.10.   Παρατηρήσεις της B

4.11.   Παρατηρήσεις της Tiscalinet

4.12.   Παρατηρήσεις της D

4.13.   Παρατηρήσεις της FT

4.14.   Παρατηρήσεις της ECTA

5.   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

5.1.   Συνοπτική παρουσίαση των γεγονότων

5.2.   Οικονομική κατάσταση της επιχείρησης

5.3.   Επιμέλεια του κράτους μετόχου

5.4.   Ορθολογικότητα του σχεδίου TOP

5.5.   Εφαρμογή της αρχής του συνετού επενδυτή στη συμμετοχή στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων

5.6.   Εισφορά κεφαλαίου από μέτοχο

5.7.   Αναγγελίες του κράτους

5.8.   Εξέλιξη της τιμής της μετοχής και του περιθωρίου (spreads) της FT

6.   ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

7.   ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΝ ΛΟΓΩ ΜΕΤΡΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 87, ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1, ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

8.   ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

9.   ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

10.   ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

11.   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η εισφορά κεφαλαίου που χορηγήθηκε από τη Γαλλία στη France Télécom το Δεκέμβριο του 2002 υπό μορφή κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενταγμένη στο πλαίσιο των δηλώσεων που διατυπώθηκαν από τον Ιούλιο του 2002, αποτελεί κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

Η ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 δεν πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ανάκτησης.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 2 Αυγούστου 2004.

Για την Επιτροπή

Frederik BOLKESTEIN

Μέλος της Επιτροπής

----

(1)ΕΕ C 57 της 12.3.2003, σ. 5.

(2)  Βλέπε τα σημεία 1 έως 8 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας τα οποία πρέπει να θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης.

(3)  Βλέπε υποσημείωση 1.

(4)  Μέρος που επιθυμεί να διατηρήσει την ταυτότητά του απόρρητη.

(5)  Επονομαζόμενη επίσης MCI για την παρούσα απόφαση.

(6)  Μέρος που επιθυμεί να διατηρήσει την ταυτότητά του απόρρητη.

(7)  Στις οποίες επισυνάπτεται καταγγελία που έχει υποβληθεί από τις ίδιες εταιρείες με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου 2003.

(8)  Μέρος που επιθυμεί να διατηρήσει την ταυτότητά του απόρρητη.

(9)  Η εταιρεία LDCOM διαβίβασε στην Επιτροπή διορθωτικό σημείωμα το οποίο εστάλη στις γαλλικές αρχές στις 16 Ιουνίου 2003.

(10)  Οι γαλλικές αρχές έστειλαν διορθωμένη έκδοση ενός των παραρτημάτων με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 30 Ιουλίου 2003.

(11)  2003/S 103-091487.

(12)  Μέρος που επιθυμεί να διατηρήσει την ταυτότητά του απόρρητη.

(13)  Περιλαμβάνει διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε με τον κ. Sureau.

(14)  Περιέχει τρεις εκθέσεις που καταρτίστηκαν από τρεις εμπειρογνώμονες τους οποίους διόρισε η FT (κ. C.D. Ehlermann, κ. Y. Galmot και Sir Studzinski της τράπεζας HSBC).

(15)  Η επιστολή αυτή περιέχει μελέτες των οποίων οι συντάκτες επιθυμούν να παραμείνουν ανώνυμοι. Πρόκειται για μια οικονομική μελέτη, μια μελέτη σχετική με το αγγλικό δίκαιο, μια μελέτη σχετική με το αμερικανικό δίκαιο και μια μελέτη σχετική με το γαλλικό δίκαιο όσον αφορά την δεσμευτική ισχύ των δηλώσεων του κράτους.

(16)  Περιέχει εκθέσεις εμπειρογνωμοσύνης που περιγράφονται στο σημείο 4.13.

(17)  Το κράτος εξακολουθεί να κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου της FT. Βλέπε αιτιολογική σκέψη 60.

(18)  Σημεία 9 έως 12 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Σύμφωνα με την έκθεση του 2003, l'Etat actionnaire, η FT αριθμεί 240 000 συνεργάτες σε 39 χώρες.

(19)  Ακρόαση του κου Thierry Breton, προέδρου/γενικού διευθυντή της FT, ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση των δημοσίων επιχειρήσεων, στις 4 Ιουνίου 2003.

(20)  NERA: «Ο δείκτης συνολικής δανειακής επιβάρυνσης ορίζεται ως η σχέση του μακροπρόθεσμου χρέους προς το σύνολο των μακροπρόθεσμων πόρων (χρέος και κεφάλαιο)». («The debt ratio is defined as the ratio of long term debt to total long term capital (debt and equity)»

(21)  NERA: «Η σχέση χρέους προς εταιρικό κεφάλαιο υπολογίζεται ως η σχέση του μακροπρόθεσμου χρέους προς το κεφάλαιο». («The debt-equity ratio is calculated as the ratio of long-term debt to equity»

(22)  NERA: «“Ο δείκτης κάλυψης χρηματοοικονομικών δαπανών” μετρά την έκταση κατά την οποία οι τόκοι καλύπτονται από τα κέρδη πριν από την επιβολή τόκων και φόρων (EBIT), λαμβανομένων υπόψη των αποσβέσεων. Ο δείκτης αυτός δείχνει το επίπεδο επάρκειας της ταμειακής ροής που δημιουργήθηκε από την επιχείρηση και την ικανότητά της να πληρώνει τους τόκους που οφείλει». («The “times-interest-earned ratio” or “interest cover” measures the extent to which interest is covered by earnings before interest and taxes (EBIT) plus depreciation. The measure gives a level of the adequacy of cash flow generation and the consequent comfort a company enjoys in meeting its interest payments».)

(23)  NERA: «Οι υπολογισμοί βασίζονται στα δεδομένα που παρέσχε η FT. Οι εκτιμήσεις καλύπτουν τους τόκους και το κεφάλαιο που έχουν σχέση με ομολογιακά δάνεια και εμπορικά χρεόγραφα (οι τόκοι επί των εμπορικών χρεογράφων ελήφθησαν υπόψη από τις 25 Ιουλίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2003 λόγω απουσίας δεδομένων για το προηγούμενο χρονικό διάστημα».) («Calculations based on data supplied by France Telecom. Figures include bond and commercial paper interest and principal (interest on commercial paper was computed from 25 July 2002 to 31 December 2003 due to data unavailability for previous dates»)

(24)  «Ta “credit ratings” (βαθμοί πιστοληπτικής κατάταξης) χρησιμοποιούνται από τους επενδυτές ως δείκτης της πιθανότητας επίτευξης αποπληρωμής σύμφωνα με τους όρους που διέπουν την επένδυσή τους. Πράγματι, οι βαθμολογίες πίστωσης που φέρουν τον τίτλο “κατάταξη επένδυσης” (οι κατηγορίες που περιλαμβάνονται διεθνώς μεταξύ “AAA” και “BBB” για την μακροπρόθεσμη και “F1” — “F3” για τη βραχυπρόθεσμη) δείχνουν μια σχετικά χαμηλή πιθανότητα αδυναμίας πληρωμής, ενώ η βαθμολογία “κερδοσκοπικών” κατηγοριών ή “κατάταξη μη επένδυσης” (διεθνώς μεταξύ “BB” και “Δ” για τη μακροπρόθεσμη και “B — D” για τη βραχυπρόθεσμη) μπορεί να δείχνουν υψηλή πιθανότητα αδυναμίας πληρωμής ή ότι υπάρχει ήδη αδυναμία πληρωμής» (ιστοχώρος Fitchs Rating: http://www.fitchratings.com/)). (

(25)  Moody's: «Το γραφείο Moody's θέτει την βαθμολογία του μακροπρόθεσμου χρέους της France Telecom και της Orange σε επανεξέταση προς επιδείνωση — έχουν θιγεί χρεωστικοί τίτλοι αξίας 60 δισεκατ. ευρώ περίπου... Η βαθμολογία της FT τίθεται υπό επανεξέταση με σκοπό μια πιθανή υποβάθμιση σχετικά με τα ακόλουθα: Μετατρέψιμες γενικές ομολογίες, μεσοπρόθεσμες ομολογίες σε ευρώ, ομόλογα ευρώ, μεσοπρόθεσμες ομολογίες σε ευρώ με μεταβλητό επιτόκιο, ομόλογα γαλλικού φράγκου με μεταβλητό επιτόκιο, γαλλικά ομόλογα, ομόλογα ελβετικού φράγκου, βαθμολογία εκδότη και κατάταξη τραπεζικού δανείου... κάθε απορρέουσα ενέργεια βαθμολογίας δεν πρέπει να υπερβαίνει πάνω από μία βαθμίδα».

(26)  «Η προοπτική του μακροπρόθεσμου χρέους BBB+ της France Télécom καθίσταται αρνητική· η βαθμολογία A-2 επιβεβαιώνεται ... Η απόφαση αυτή είναι συνέπεια της είδησης σύμφωνα με την οποία η γερμανική επιτροπή κεφαλαιαγοράς πρόκειται να εξετάσει μια πιθανή συμφωνία μεταξύ France Télécom, του κατά πλειονότητα μετόχου — Gerhard Schmid — της Mobilcom AG, στην οποία η France Télécom κατέχει 28,5 % και μιας κοινοπραξίας ευρωπαϊκών τραπεζών σχετικά με τις συνθήκες αλλαγής του ελέγχου στα πλαίσια της Mobilcom».

(27)  «Η υπηρεσία επενδυτών Μoody's έθεσε σήμερα τη βαθμολογία βραχυπρόθεσμων οφειλών Prime-2 της France Telecom σε επανεξέταση με σκοπό την πιθανή υποβάθμιση ως αποτέλεσμα της απόφασης της εταιρείας αξιολόγησης να επεκτείνει την εμβέλεια της διεξαγόμενης επανεξέτασης της FT. Η διεξαγόμενη επανεξέταση για μείωση της βαθμολογίας μακροπρόθεσμων οφειλών Baa1, τόσο της FT όσο και της Orange plc, θα συνεχισθεί. Παρόλο που το γραφείο Moody's έχει αναθεωρήσει τους προσανατολισμούς του, αναφέροντας ότι μια υποβάθμιση έως και δύο βαθμίδες είναι πλέον πιθανή για τη βαθμολογία μακροπρόθεσμων οφειλών, η εταιρεία αξιολόγησης αναμένει να παραμείνουν οι βαθμολογίες στο επίπεδο της επένδυσης. Η αναθεώρηση της βαθμολογίας της FT Prime-2 δείχνει την αυξανόμενη ανησυχία της Moody's όσον αφορά την ικανότητα της FT να τηρήσει τη στρατηγική της για τη μείωση του χρέους. Η εταιρεία αξιολόγησης σημείωσε ότι η αργή πρόοδος της FT στην επίτευξη των πωλήσεων ενεργητικού, σε συνδυασμό με τη συνεχή επιδείνωση των συνθηκών στη κεφαλαιαγορά σ' αυτόν τον τομέα, θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο την ικανότητα της FT να βελτιώσει την οικονομική ευκαμψία της και να επιτύχει τους στόχους της για τη μείωση του χρέους».

(28)  Η εταιρεία «Standard & Poor's δήλωσε σήμερα ότι η βαθμολογία της France Telecom (BBB+/Watch Neg/A-2) παραμένει αμετάβλητη, συμπεριλαμβανομένης της βαθμολογίας της βραχυπρόθεσμης εταιρικής πίστοληπτικής ικανότητας του ομίλου. Κατά τη μακροπρόθεσμη βαθμολόγηση της κατάταξης της FT στο μητρώο παρακολούθησης του χρέους (CreditWatch) στις 28 Μαρτίου 2002, η Standard & Poor's ανέφερε ότι κάθε μακροπρόθεσμη υποβάθμιση θα έπρεπε να περιοριστεί σε μία βαθμίδα και ότι οι βραχυπρόθεσμες βαθμολογήσεις της επιβεβαιώνονται. Η δήλωση αυτή ισχύει ακόμη σήμερα».

(29)  «[...] Παρά τις προσδοκίες ότι το υπόλοιπο EBITDA της FT θα αυξηθεί σε 14 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου το 2002, οι ουσιώδους σημασίας ανάγκες της FT λόγω τόκων και δαπανών κεφαλαίου σημαίνουν ότι η εταιρεία δεν αναμένεται να επιτύχει ταμειακή ροή απαλλαγμένη βαρών για να εξοφλήσει το χρέος της βραχυπρόθεσμα. Η FT εξαρτάται από καταθέσεις στοιχείων ενεργητικού και από το απόθεμα θησαυροφυλακίου της για να προβεί σε οιοδήποτε σημαντικό διάβημα με σκοπό τη μείωση του χρέους της:

(30)  «Η Standard & Poor's δήλωσε σήμερα ότι μείωσε την βαθμολογία της France Telecom (FT) για την μακροπρόθεσμη και βραχυπρόθεσμη εταιρική πίστωσή της σε τριπλό -“B”/“A-3”από τριπλό -“B”-συν/“A-2”. Η υποβάθμιση κατά κύριο λόγο αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες της Standard & Poor's ότι η FT θα αγοράσει το μερίδιο των 71,5 % που δεν έχει ακόμη αποκτήσει από τη γερμανική επιχείρηση κινητής τηλεφωνίας Mobilcom, καθώς και την ανικανότητα της FT να μειώσει επαρκώς και σχετικά γρήγορα το χρέος της, έτσι ώστε να διατηρήσει τα πιστωτικά μέτρα συνεπή προς την προηγούμενη βαθμολογία. Η Standard & Poor's μείωσε επίσης σε τριπλό — “B”από τριπλό — “B” συν τη βαθμολογία της για την μακροπρόθεσμη εταιρική πίστωση της Orange S.A., που ανήκει κατά πλειονότητα στην FT ως θυγατρική επιχείρηση κινητής τηλεφωνίας. Η βαθμολογία της μακροπρόθεσμης οφειλής των δύο εταιρειών εξακολουθεί να έχει αρνητικές συνέπειες στο CreditWatch, στο οποίο είχαν καταχωρισθεί στις 28 Μαρτίου 2002, καθόσον η βαθμολογία αυτή αντικατοπτρίζει τις προκλητικές ανάγκες αναχρηματοδότησης της FT, στις οποίες περιλαμβάνονται χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2003».

(31)  Η εταιρεία αξιολόγησης Fitch μείωσε τη βαθμολογία της FT στις 5 Ιουλίου 2002, και η S&P τη μείωσε στις 12 Ιουλίου 2002. Στο ανακοινωθέν τύπου της 12ης Ιουλίου, η S&P επιβεβαίωνε ότι: «η FT θα μπορούσε να συναντήσει ορισμένες δυσκολίες αναχρηματοδότησης του ομολογιακού χρέους της που κατέστη ληξιπρόθεσμο το 2003».

(32)  Ακρόαση του κου V. de la Bachelerie, ελεγκτή λογαριασμών της FT, ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής που αναφέρεται παραπάνω: «Εκ του νόμου, πράγματι, οφείλουμε να θέσουμε σε ισχύ τη διαδικασία συναγερμού, ήδη από την εμφάνιση ορισμένων κριτηρίων και δεικτών. Αυτή η διαδικασία δεν ήταν εφαρμόσιμη πριν από τα μέσα του 2002, όταν μας δόθηκε ένα σήμα από την αγορά: η μείωση της βαθμολογίας της France Télécom. Στο πλαίσιο των καθηκόντων μου ως ελεγκτή λογαριασμών, οδηγήθηκα κατ’αυτόν τον τρόπο να εξετάσω το θέμα με την επιτροπή λογιστικού ελέγχου και το διοικητικό συμβούλιο, απαιτώντας να υποβληθεί στο άμεσο μέλλον στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου ένα σχέδιο ρευστότητας για την αντιμετώπιση του προβλήματος του χρηματικού αδιέξοδου. Ομολογώ ότι αυτή η ανάγκη εμφανίστηκε όψιμα, καθόσον η εταιρεία είχε μέχρι εκείνη την ημερομηνία τα μέσα να αναχρηματοδοτηθεί και μάλιστα είχε λάβει σημαντικές χρηματοδοτήσεις, κυρίως γιγαντιαία δάνεια. Κατά συνέπεια, όταν εμφανίστηκε το χρηματικό αδιέξοδο με τη μείωση της βαθμολογίας, ζητήσαμε επικαιροποίηση των ταμειακών προβλέψεων. Με την ευκαιρία των εξαμηνιαίων λογαριασμών, που εγκρίθηκαν στις αρχές του Σεπτεμβρίου του 2002 και επικυρώθηκαν κατά τη συνεδρίαση του διοικητικού Συμβουλίου της 12ης Σεπτεμβρίου 2002, πραγματοποιήθηκε έλεγχος της κατάστασης ρευστότητας, βραχυπρόθεσμα — η κατάσταση ρευστότητας αξιολογείται πράγματι, βραχυπρόθεσμα, δηλαδή σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους. Η κατάσταση, κρίσιμη τότε, επισημοποιήθηκε στις σημειώσεις που επισυνάπτονται στις οικονομικές εκθέσεις της 30ής Ιουνίου 2002».

(33)  Το κείμενο των δηλώσεων της γαλλικής κυβέρνησης παρατίθεται παρακάνω στην αιτιολογική σκέψη 204.

(34)  Goldman Sachs: «Η FT επρόκειτο να υποβαθμιστεί στη διαβάθμιση “junk bond” από τους οργανισμούς Moody’s και S&P».

(35)  Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BST Today, Standard & Poor’s Ratings direct, (12 Ιουλίου 2002).

(36)  Η ακρόαση του κου Thierry Breton, προέδρου/γενικού διευθυντή της FT, στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της εθνικής συνέλευσης στις 11 Δεκεμβρίου 2002: «Παρατήρησε ότι το σχέδιο χρηματοδότησης που τέθηκε σε εφαρμογή δεν είχε τηρηθεί και η κατάσταση επιδεινώθηκε, στις αρχές του 2001, έτσι ώστε μια κρίση ρευστότητας ήταν προβλεπτή για το 2003 ... Ο κ.. Thierry Breton δήλωσε ότι απειλούμενη να κηρυχθεί σε κατάσταση παύσης πληρωμών, η επιχείρηση δέχθηκε πλήγμα... λόγω του μεγέθους του χρέους της, καθόσον έπρεπε να βρει ρευστό χρήμα για να πληρώσει 15 δισεκατομμύρια ευρώ το 2003 και στη συνέχεια στο 2004 και 20 δισεκατομμύρια ευρώ το 2005».

(37)  Γερουσία, 21 Νοεμβρίου 2002, γνώμη που εκδόθηκε εξ ονόματος της επιτροπής οικονομικών υποθέσεων και του Σχεδίου (1) σχετικά με το νομοσχέδιο οικονομικών για το 2003, που ενέκρινε η εθνική συνέλευση.

(38)  Τα μεγέθη αυτά προέρχονται από το παράρτημα της επιστολής των γαλλικών αρχών της 3ης Δεκεμβρίου 2002. Στη σελίδα 25 της εν λόγω επιστολής, οι γαλλικές αρχές εκτιμούν σε 15 δισεκατομμύρια ευρώ το ληξιπρόθεσμο χρέος από ομολογίες σε κυκλοφορία το 2003. Μια τέτοια διαφορά παρατηρείται στην εκτίμηση του ομολογιακού χρέους που λήγει στο τέλος του 2004 το οποίο υπολογίζεται σε 18,8 δισεκατομμύρια ευρώ στο παράρτημα 2 και σε 23,9 δισεκατομμύρια ευρώ στη σελίδα 20 της εν λόγω επιστολής.

(39)  Βλέπε την έκθεση που συντάχθηκε στο όνομα της επιτροπής έρευνας σχετικά με τη διαχείριση των δημοσίων επιχειρήσεων με σκοπό τη βελτίωση του συστήματος λήψης αποφάσεων, που καταχωρίσθηκε στην προεδρεία της εθνικής συνέλευσης στις 3 Ιουλίου 2003 (στο εξής «έκθεση της επιτροπής έρευνας» ή συντομότερα «επιτροπή έρευνας»): «Η επιτροπή θέλησε να αναλύσει με ακρίβεια τη στρατηγική και τη διαδικασία των διεθνών εξαγορών στις οποίες προέβησαν η France Télécom και η EDF, λαμβανομένων υπόψη των σοβαρών συνεπειών τους στους λογαριασμούς αυτών των δύο επιχειρήσεων (για την France Télécom, οι απώλειες που μπορούν να αποδοθούν στις προβλέψεις και στις έκτακτες αποσβέσεις που έχουν σχέση με τις εξαγορές της περιόδου 1998-2002 καθορίζονται σε 28,5 δισεκατομμύρια ευρώ για το 2001 και το 2002). Παρατηρούνται σχεδόν τα ίδια στοιχεία: εσπευσμένες εξαγορές πολύ μεγάλης ευρύτητας (σε ένα έτος, από το 1999 έως το 2000, η France Télécom αφιέρωσε 65 δισεκατομμύρια ευρώ γι'αυτό το σκοπό), ανεπαρκής προσοχή στους οικονομικούς, πολιτικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους, ιδιαίτερα απερίσκεπτες μέθοδοι χρηματοδότησης... Σ'αυτό το κλίμα ανησυχίας, βιασύνης και αμφιβολίας, η επιχείρηση επιδόθηκε από το 1999 σε μια εξωτερική ανάπτυξη φιλόδοξη και ακατάστατη, ευνοώντας την πρόσβαση στις αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας».

Βλέπε επίσης το ανακοινωθέν τύπου του υπουργού οικονομικών της 5ης Δεκεμβρίου 2002: «... Η επιχείρηση πρέπει να αντιμετωπίσει σήμερα μια ανισόρροπη οικονομική διάρθρωση, ανάγκες για ίδια κεφάλαια και ανάγκες αναχρηματοδότησης μεσοπρόθεσμα. Η κατάσταση αυτή προκύπτει από την αποτυχία των επενδύσεων του παρελθόντος, οι οποίες έτυχαν κακής διαχείρισης και πραγματοποιήθηκαν στο απώγειο του χρηματοοικονομικού κύκλου και, γενικότερα, κατά την ανατροπή των συνθηκών της αγοράς. Η αδυναμία της France Télécom να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξή της με άλλον τρόπο εκτός από τη χρέωση επιδείνωσε την κατάσταση αυτή».

(40)  «Σύμφωνα με τις πληροφορίες που ανακοινώθηκαν από τις γαλλικές αρχές, αυτό το επίπεδο χρέωσης εξηγείται από το γεγονός ότι η FT γνώρισε, από το 1999, μια πολύ σημαντική εξωτερική ανάπτυξη την οποία χρηματοδότησε αποκλειστικά από δάνεια χωρίς να ανατρέξει, όπως οι ανταγωνιστές της, στους μηχανισμούς αύξησης του κεφαλαίου ή ανταλλαγής μετοχών λόγω της νομικής υποχρέωσης που αποβλέπει στο να κατέχει το κράτος το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου της FT. Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές επικαλέστηκαν επίσης την ανατροπή των αγορών η οποία οδήγησε στη ματαίωση διαδοχικών σχεδίων κάλυψης του χρέους... Στη διάρκεια του 2000, η επιχείρηση χρηματοδότησε κατ'αυτόν τον τρόπο μαζικά τις εξαγορές της στις ομολογιακές και τραπεζικές αγορές: το σύνολο των μακροπρόθεσμων δανείων που εκδόθηκαν για την FΤ φθάνει τα 59 δισεκατομμύρια ευρώ κατά την περίοδο 2000-2001 και το όριο πίστωσης “15 G€” δεν είναι παρά η εν μέρει αναχρηματοδότηση της τραπεζικής χρηματοδότησης αγορών που καθορίστηκε στα μέσα του 2000 σε ύψος 30 δισεκατομμυρίων ευρώ...» (σημεία 20 και 21 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας).

(41)  Ανακοινωθέν τύπου της FT της 5ης Δεκεμβρίου 2002, σ. 2. Βλέπε επίσης ακρόαση του κου Thierry Breton, διευθυντικού στελέχους της FT, στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της 11ης Δεκεμβρίου 2002: «στη διάρκεια του 2000, η FT προέβη σε εξαγορές, έναντι συνολικού ποσού 106 δισεκατομμυρίων ευρώ (αγορά της Orange PLC, της NTL, της Equant, της TPSA)».

(42)  Ακρόαση του κου Thierry Breton, διευθυντικού στελέχους της FT, στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων που αναφέρεται παραπάνω: «Συνολικά, από 100 δισεκατομμύρια ευρώ, 75 χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη της στρατηγικής στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας, 10 δισεκατομμύρια επενδύθηκαν για την TPSA, 11,2 δισεκατομμύρια για την Mobilcom και 9 δισεκατομμύρια για την NTL». Βλέπε επίσης την έκθεση Goldman Sachs της 26ης Σεπτεμβρίου 2002 η οποία διευκρίνισε ότι το χρέος είχε «σωρευθεί από μια σειρά συναλλαγών κατά το 2000, κυρίως την αγορά της Orange και της κοινής επιχείρησης Mobilcom».

(43)  Επιτροπή έρευνας: «Στην περίπτωση της Orange, η οποία συνέβαλε αποφασιστικά στην έκρηξη της χρέωσης του ομίλου».

Έκθεση ενημέρωσης της Γερουσίας αριθ. 274, που επισυνάφθηκε στα πρακτικά της συνεδρίασης της 21ης Φεβρουαρίου 2002«Στις 29 Μαΐου 2000, η France Télécom και ο όμιλος Vodafone συνήψαν συμφωνία με την οποία η France Télécom θα αγόραζε, από την Mannesmann το σύνολο των μετοχών που αποτελούν το κεφάλαιο της Orange plc, βρετανικού φορέα κινητής τηλεφωνίας. Η συμφωνία αυτή εκτελέστηκε στις 22 Αυγούστου 2000 με την αγορά, εκ μέρους της France Télécom, 664 743 658 μετοχών της Orange έναντι πληρωμής σε μετρητά ύψους 21,5 δισεκατομμυρίων ευρώ και τη λήψη εκ μέρους της FT από τη Vodafone 544 559 931 μετοχών της Orange, που πληρώθηκαν με την έκδοση 129 201 742 μετοχών France Télécom με τιμή 140,2 ευρώ, ενώ η Vodafone αποποιήθηκε τη χρήση των δικαιωμάτων ψήφου που συνδέονται με αυτές τις μετοχές. Παράλληλα, η France Télécom χορήγησε στη Vodafone μια σειρά οψιόν πώλησης στις μετοχές France Télécom οι οποίες εκδόθηκαν υπέρ της και η Vodafone χορήγησε στη France Télécom οψιόν αγοράς στο σύνολο ή μέρος των μετοχών της επί της France Télécom. Η France Télécom επαναγόρασε αμέσως από την Vodafone 15 355 531 μετοχές France Télécom στην τιμή έκδοσής τους. Συνεπώς η Vodafone δεν κατέχει περισσότερο από 9,9 % του κεφαλαίου της France Télécom ... Μετά την εισαγωγή της Orange SA στο χρηματιστήριο στις 13 Φεβρουαρίου 2001, η Vodafone και η France Télécom κατέληξαν σε συμφωνία στις 28 Φεβρουαρίου 2001 σχετικά με τις λεπτομέρειες πώλησης στη France Télécom 113,85 εκατομμυρίων μετοχών France Télécom που ακόμα κατείχε η Vodafone. Αυτή η συμφωνία καθορίζει συνολικά τις λεπτομέρειες εκτέλεσης των οψιόν πώλησης και αγοράς μετοχών France Télécom που κατείχε η Vodafone και η συνολική τιμή αυτών των μετοχών καθορίστηκε σε 11,63 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου ... Η τρίτη καταβολή ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο ενός συμπληρώματος ... Το συμπλήρωμα θα μπορούσε να ανέρχεται έως 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου .... Βάσει αυτής της συμφωνίας, το συνολικό κόστος αγοράς της Orange plc ανέρχεται σε 35 472 εκατομ. ευρώ».

Βλέπε επίσης την έκθεση της επιτροπής έρευνας: «Η αγορά των μετοχών ύψους 43,2 δισεκατομμυρίων ευρώ (ποσό το οποίο ανήλθε σε 35,4 δισεκατομμύρια ευρώ το Φεβρουάριο του 2001) χρηματοδοτήθηκε κατά το ήμισυ σε μετρητά (21,5 δισεκατομμύρια ευρώ) και κατά το άλλο ήμισυ με ανταλλαγές μετοχών (18,1 δισεκατομμύρια ευρώ). Όμως, ως προς το τελευταίο αυτό σημείο, η France Télécom αναλάμβανε την υποχρέωση να επαναγοράσει τις μετοχές που μεταβιβάστηκαν με ελάχιστη τιμή 104 ευρώ. Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία ότι ο πωλητής θα απαιτούσε την υλοποίηση αυτών των οψιόν επαναγοράς ... Λόγω της πτώσης του χρηματιστηρίου από το φθινόπωρο του 2000, ο κίνδυνος να υποχρεωθεί ο γαλλικός όμιλος να πληρώσει τοις μετρητοίς κατά 100 % τις μετοχές της Orange έγινε πραγματικότητα, με δύο καταβολές στη Vodafone ύψους 6,631 δισεκατομμυρίων ευρώ και 4,973 δισεκατομμυρίων ευρώ το Μάρτιο του 2001 και το 2002».

(44)  Επιτροπή έρευνας: «Κάτω από αυτές τις δύσκολες συνθήκες καταρτίστηκε το σχέδιο εισόδου στο κεφάλαιο της Mobilcom ... . Προφανώς, η ανάληψη της συμμετοχής με ένα ποσό πολύ υψηλό δεν απετέλεσε αντικείμενο πραγματικά σε βάθος σκέψης, ενώ εγκυμονούσε σημαντικούς κινδύνους ... Το Μάρτιο του 2000, η France Télécom επένδυσε επομένως 3,7 δισεκατομμύρια ευρώ για να αποκτήσει 28,5 % του κεφαλαίου, αποτιμώντας την επιχείρηση 80 φορές περισσότερο από το EBITDA της  (έναντι χρηματιστηριακής αποτίμησης 65 φορές περισσότερο από το EBITDA πριν από τις φήμες σχετικά με το εγχείρημα), δηλαδή μια πριμοδότηση 570 εκατομ. Ευρώ. Η εισφορά αυτή, που αρχικά λάμβανε τη μορφή ενός δανείου αμετάκλητης εγγύησης, οφείλετο από τη France Télécom, έστω και αν δεν αποκτούσε την άδεια UMTS.

Εξάλλου, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας συνεργασίας της οποίας έλαβε γνώση ο εισηγητής, η France Télécom αναλάμβανε να χορηγήσει στη Mobilcom, χωρίς κανένα περιορισμό, την οικονομική υποστήριξη που απαιτείται για τη συμμετοχή στο μηχανισμό δημοπρασιών και ανάπτυξης της δραστηριότητας UMTS στη Γερμανία ... Σε αντάλλαγμα αυτών των υποχρεώσεων, οι κίνδυνοι που έφερε η Mobilcom ήσαν σημαντικοί. Το πρόγραμμα εργασιών που υλοποιήθηκε προς υποστήριξη του εγχειρήματος φαίνεται ότι ήταν πολύ ατελές. Όσον αφορά πρώτον την ανάπτυξη των UMTS, η τιμή των αδειών κινητής τηλεφωνίας UMTS εκτιμάτο σε 2 έως 3 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η εξέλιξη των βρετανικών δημοπρασιών τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2000 φανέρωνε τον πληθωρισμό των αδειών. Τον Αύγουστο του 2000, οι γερμανικές άδειες θα φθάσουν 8,4 δισεκατομμύρια ευρώ, χωρίς να σκεφθεί η France Télécom να αποδεσμευτεί ενώ είχε επενδύσει δύο μήνες ενωρίτερα 43 δισεκατομμύρια ευρώ για την αγορά της Orange [η υπογράμμιση προστέθηκε]... Πράγματι χρειάστηκε να αναμένεται το καλοκαίρι του 2002 για να κινηθούν δύο διαδικασίες λογιστικού ελέγχου σχετικά με τις προοπτικές του γερμανικού φορέα, οι οποίες απεκάλυψαν τον άκρως ευαίσθητο χαρακτήρα της επιχείρησης, την ασθενή ποιότητα της βάσης πελατείας της και την έκδηλη αδυναμία της να καταστήσει την επένδυση αποδοτική».

(45)  Επιτροπή έρευνας: «Θα υπενθυμιστεί εξάλλου ότι, παράλληλα με αυτή την επιδίωξη απόκτησης μείζονος συμμετοχής [NTL, Mobilcom, Orange], η France Télécom επέμεινε επίσης στις ευκαιριακές αγορές, οι οποίες δεν εντάσσονταν παρά στο περιθώριο της διεθνούς στρατηγικής της. Έστω και εάν το βιομηχανικό συμφέρον τους ήταν συχνά πραγματικό, αυτές αύξαναν ανώφελα την έκθεση της επιχείρησης στους εμπορικούς κινδύνους και επιβάρυναν τις οικονομικές υποχρεώσεις της... Ακόμη μια φορά, έστω και αν η επένδυση θα μπορούσε να φαίνεται ελκυστική, είναι θεμιτό να διερωτηθεί κανείς σχετικά με την έκτασή της (7,69 δισεκατομμύρια ευρώ στα οποία πρέπει να προστεθούν 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ οψιόν επαναγοράς που χορηγήθηκε στον εταίρο και ένα πρόγραμμα επένδυσης 6,7 δισεκατομμύρια ευρώ επί 7 έτη το οποίο θα έπρεπε εντούτοις να αυτοχρηματοδοτηθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος του), σε μια στιγμή κατά την οποία, λόγω κυρίως της απόκτησης της Orange, οι δυνατότητες χρηματοδότησης του ομίλου ήσαν σε μεγάλο βαθμό κορεσμένες (με μια χρέωση μεγαλύτερη κατά 2,7 φορές από τα ίδια κεφάλαια) και κατά την οποία παρουσιάζονταν εμφανή ίχνη χρηματιστηριακής κρίσης... Ο κ. Michel Bon δήλωνε ενώπιον της παρούσας επιτροπής σχετικά με το εν λόγω εγχείρημα: “Θα ήταν προτιμότερο να διακοπεί η ενέργεια αυτή όμως η διαδικασία είχε ξεκινήσει...”».

Το παράδειγμα της TPSA είναι διαφωτιστικό. Η γαλλική επιχείρηση υπέβαλε υποψηφιότητα για την απόκτηση της ιστορικής πολωνικής επιχείρησης κατά τη στιγμή της ιδιωτικοποίησής της το Σεπτέμβριο του 1999.

(46)  Επιτροπή έρευνας: «Τον Ιούλιο [1999], η France Télécom θέλησε να επωφεληθεί από την ευκαιρία να εισέλθει στη βρετανική αγορά καθιστάμενη μέτοχος αναφοράς του NTL. Βέβαια, οι εμπορικές αιτιολογίες του σχεδίου ήσαν ισχυρές... Στο σύνολο, η γαλλική επιχείρηση ανέλαβε υποχρεώσεις ύψους 8,122 δισεκατομμυρίων ευρώ σε μια επένδυση η οποία, ήδη από την αγορά της Orange που μελετάτο συγκεκριμένα, θα έχανε περίπου κάθε στρατηγικό ενδιαφέρον και, στην οποία, επί πλέον, δεν θα ασκούσε παρά μειοψηφικό έλεγχο. Η ελαφρότητα με την οποία η διεύθυνση της επιχείρησης φαίνεται να έχει αναλύσει αυτήν την κατάσταση είναι εκπληκτική».

(47)  «Το Υπουργείο Οικονομικών και Βιομηχανίας διαψεύδει τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο κ. Thierry BRETON είχε δεχθεί την προεδρία της FRANCE TELECOM σε αντικατάσταση του κου Michel BON». Ανακοινωθέν τύπου του υπουργού οικονομικών της 12ης Σεπτεμβρίου 2002, υπουργική ισομερής τεχνική επιτροπή.

(48)  Ανακοινωθέν τύπου του υπουργού οικονομικών της 13ης Σεπτεμβρίου 2002, οικονομική κατάσταση της France Télécom.

(49)  «Η εταιρία αξιολόγησης Moody's αλλάζει την προοπτική της France Télécom και της Orange από αρνητική σε σταθερή και επιβεβαιώνει την βαθμολογία Baa3 για το μακροπρόθεσμο χρέος και prime-3 για το βραχυπρόθεσμο χρέος». (Moody's changes France Télécom and Orange's outlook to stable from negative and affirms the Baa3 long-term debt ratings and prime-3 short-term rating), MOODY'S INVESTORS SERVICES, 13 Σεπτεμβρίου 2002. Το κύριο μέρος του ανακοινωθέντος τύπου προβλέπει ότι: «Η εμπιστοσύνη του οργανισμού Moody's ενισχύθηκε από τη δήλωση της κυβέρνησης η οποία, ακόμη μια φορά, επιβεβαίωσε την υποστήριξή της προς την France Télécom. Έστω και εάν η ανησυχία του οργανισμού Moody's όσον αφορά το γενικό επίπεδο οικονομικού κινδύνου και ιδιαίτερα όσον αφορά την εύθραυστη κατάσταση ρευστότητας της France Télécom εξακολουθεί να υπάρχει, η εταιρία αξιολόγησης Moody's έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ως προς το γεγονός ότι η γαλλική κυβέρνηση θα υποστηρίξει την France Télécom εάν η επιχείρηση συναντήσει δυσκολίες κατά την πληρωμή του χρέους της». (Η υπογράμμιση προστέθηκε).

(50)  Ανακοινωθέν τύπου του υπουργού οικονομικών, Τετάρτη 2 Οκτωβρίου 2002, France Télécom.

(51)  Ανακοινωθέν τύπου της FT της 5ης Δεκεμβρίου 2002, σ. 1.

(52)  Σ. 27 της επιστολής των γαλλικών αρχών της 3ης Δεκεμβρίου 2002.

(53)  Ανακοινωθέν τύπου του Υπουργού Οικονομικών της 4ης Δεκεμβρίου 2002, «Υποστήριξη εκ μέρους του κράτους στο σχέδιο δράσης που ενέκρινε το διοικητικό συμβούλιο της France Télécom».

(54)  Βλέπε επίσης ετήσια έκθεση της France Télécom για το 2002: «Εξάλλου, η France Télécom εξέδωσε στις 29 Ιουλίου 2002 ένα ομολογιακό δάνειο, υποχρεωτικά πληρωτέο σε μετοχές ST Microelectronics με επιτόκιο 6,75 %, για ποσό 442 εκατομ. ευρώ, το οποίο καθίσταται ληξιπρόθεσμο στις 6 Αυγούστου 2005. Τα επιτόκια που επιτεύχθηκαν βασίζονται σε εκείνα της χρηματαγοράς και είναι επαυξημένα με ένα περιθώριο».

(55)  AFP (Agence France-Presse) της 13ης Ιανουαρίου 2003: «Η France Télécom προώθησε πρόσφατα μια νέα φάση του σχεδίου της αναχρηματοδότησης μέσω της ομολογιακής αγοράς με ένα δάνειο 3 δισεκατομμυρίων ευρώ [...]. Οι συνθήκες του εγχειρήματος θα γνωστοποιηθούν πριν από το τέλος της εβδομάδας».

Σύμφωνα με ένα άρθρο των Financial Times της 15ης Ιανουαρίου 2003: «Η FT πρόκειται σήμερα να διασκορπίσει τις αμφιβολίες των επενδυτών όσον αφορά την ταμειακή της κατάστασή της αντλώντας 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ από την ομολογιακή αγορά. [...] Θεωρείται ότι έχει πλέον όλο το ποσό που είναι απαραίτητο για να πληρώσει το χρέος της ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο καθίσταται ληξιπρόθεσμο εφέτος [...] Η FT πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει ένα χρέος 35 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2004 και το 2005».

(56)  Research France Télécom, STANDARD & POOR'S RATINGSDIRECT, 17 Δεκεμβρίου 2002: «Από τον Ιούλιο του 2002, η υποστήριξη του γαλλικού κράτους ήταν βασικός παράγοντας για τη βαθμολογία του ομίλου, ο οποίος βρίσκεται σήμερα στο επίπεδο επένδυσης». (Προστέθηκε υπογράμμιση). Αυτή η επιβεβαίωση ακολουθεί εκείνη της 5ης Δεκεμβρίου «Οι υπηρεσίες βαθμολόγησης της Standard & Poor δήλωσαν σήμερα ότι επικυρώνουν τη βαθμολογία BBB- της FT μακροπρόθεσμα και A-3 βραχυπρόθεσμα. Από τον Ιούλιο του 2002, η Standard & Poor έδειξε ότι η υποστήριξη η αναμενόμενη από το μέτοχο κατά 56 % της FT, το γαλλικό κράτος, είναι παράγοντας που προφανώς υποστηρίζει την ποιότητα των επενδύσεων του ομίλου. Η ανακοίνωση του κράτους με τη σημερινή ημερομηνία ότι επρόκειτο να χορηγήσει αμέσως προκαταβολή μετόχου ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ για να βοηθήσει την FT να αντιμετωπίσει τα ληξιπρόθεσμα χρέη της για το 2003 θεωρείται από την Standard & Poor ως σθεναρή απόδειξη της υποστήριξής του». (Η υπογράμμιση έχει προστεθεί).

(57)  Research France Télécom, STANDARD & POOR'S RATINGSDIRECT, 17 Δεκεμβρίου 2002: «The state's December 2002 announcement that it will grant a €9 billion shareholder loan, coupled with its commitment to subscribe to a €15 billion capital increase, underscores this support and provides significant credit protection for FT's debtholders. Although the rights issue's timing has not been specified yet, FT and the state's targets in this respect meet Standard & Poor's expectations for the ratings. While market conditions may challenge the operation, the state's commitment to subscribe to the equity injection—so as to at least maintain its stake—strongly mitigates execution risks».

(58)  Το στοιχείο αυτό είναι ακόμη πολύ σημαντικό για την S&P στις 17 Δεκεμβρίου 2002. Επίσης είναι θεμελιώδους σημασίας για την εταιρία αξιολόγησης Moody's το Φεβρουάριο του 2003. Στην ανάλυση των στοιχείων της επιχείρησης η εταιρία αξιολόγησης κρίνει (i) το γεγονός ότι η FT είναι ο μεγαλύτερος γαλλικός φορέας σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, (ii) την πιθανή ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης «Ο δρόμος της FT από κρατική επιχείρηση σε ιδιωτική εταιρεία (FT's path from Governement Entity to Private Corporation)»· (iii) — στο τμήμα «Governement seen As Supportive» — το γεγονός ότι: «Η γαλλική κυβέρνηση επιβεβαίωσε σταθερά την υποστήριξή της προς την France Télécom και την πρόθεσή της να παράσχει οικονομική ενίσχυση εφόσον είναι απαραίτητο για να αμβλύνει τα ενδεχόμενα προβλήματα ρευστότητας. Η υποστήριξη αυτή φάνηκε από τη διάθεση, εκ μέρους του ERAP, ενός κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ υπέρ της France Télécom για περίοδο 18 μηνών, συμπεριλαμβανομένων τόκων, όμως πληρωτέο μόνο με μετοχές France Télécom. Η εταιρία αξιολόγησης Moody's εντάσσει την κρατική υποστήριξη στη βαθμολογία του Baa3». (η υπογράμμιση έχει προστεθεί)· (iv) — στο τμήμα «risks/weaknesses section» — το γεγονός ότι: «ο οικονομικός κίνδυνος που έχει σχέση με τη σημαντική χρέωση της France Télécom δεν ανταποκρίνεται στην ποιότητα των επενδύσεών της (η οποία αντισταθμίζεται από καλή λειτουργική επίδοση και την έμμεση υποστήριξη της γαλλικής κυβέρνησης». (η υπογράμμιση έχει προστεθεί)

Εντούτοις, μετά την αύξηση του κεφαλαίου, το στοιχείο αυτό δεν ελήφθη πλέον υπόψη και η βαθμολογία βασίζεται σαφώς στα οικονομικά δεδομένα της FT. Για παράδειγμα, η S&P γράφει στις 14 Μαΐου 2003

(59)ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2.

(60)  Απόφαση 2001/89/ΕΚ της Επιτροπής της 23ας Ιουνίου 1999 σχετικά με την έγκριση υπό όρους της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από τη Γαλλία στην Crédit Foncier de France (ΕΕ L 34 της 3.2.2001, σ. 36).

(61)  Η BT αναφέρει, στη σελίδα 25 των παρατηρήσεών της της 22ας Ιανουαρίου 2003, μια απόφαση του Cour de Cassation (Αναιρετικού Δικαστηρίου), Chambre commerciale (Τμήμα Εμπορικών Υποθέσεων), της 9ης Ιουλίου 2002, απόφαση αριθ. 1414 FP-P.

(62)  Σημείωμα του κου Sureau της 14ης Ιανουαρίου 2004.

(63)  Της οποίας ο συντάκτης επιθυμεί να διατηρήσει την ταυτότητά του εμπιστευτική.

(64)  Επιστολή της διεύθυνσης προϋπολογισμού της 22ας Ιουλίου 2003 με τίτλο «Recensement des dispositifs de garantie implicite ou explicite accordée par l'Etat».

(65)  Η BT αναφέρεται επίσης, στις παρατηρήσεις της της 11ης Απριλίου 2003, σ. 14, στην προσφυγή στον ERAP για την καλή διεξαγωγή της υποστήριξης και στους διαφόρους νόμους σχετικά με αυτήν όπως για παράδειγμα ο νόμος σχετικά με την τροποποίηση του καθεστώτος της ή τη χορήγηση ρητής εγγύησης.

(66)  Η BT αναφέρεται στην απόφαση 2000/536/ΕΚ της Επιτροπής της 2ας Ιουνίου 1999 σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από την Ιταλία στην Seleco SpA (ΕΕ L 227 της 7.9.2000, σ. 24).

(67)ΕΕ C 71 της 11.3.2000, σ. 14.

(68)  Βλέπε επιτροπή οικονομικών, γενικής οικονομίας και σχεδιασμού, πρακτικά αριθ. 26, συνεδρίαση της 5ης Δεκεμβρίου 2002, ακρόαση του κου Thierry Breton, προέδρου/γενικού διευθυντή της France Télécom.

(69)  Απόφαση 2001/723/ΕΚ της Επιτροπής της 18ης Ιουλίου 2001 σχετικά με την αναδιάρθρωση κεφαλαίων της εταιρείας Alitalia (ΕΕ L 271 της 12.10.2001, σ. 28).

(70)  Απόφαση 96/278/ΕΚ της Επιτροπής της 31ης Ιανουαρίου 1996 όσον αφορά την αναδιάρθρωση κεφαλαίων της εταιρείας Iberia (ΕΕ L 104 της 27.7.1996, σ. 25).

(71)  Το μέγεθος αυτό περιέχει τρία διακεκριμένα πλεονεκτήματα: την αύξηση της βαθμολογίας της FT κατά την προσφυγή στις ομολογιακές αγορές, τις οικονομίες που πραγματοποιήθηκαν λόγω μη επιδείνωσης του χρέους, καθόσον αυτό επισυνάφθηκε στη βαθμολογία, και τις οικονομίες που πραγματοποιήθηκαν λόγω της επιλογής του χρονοδιαγράμματος.

(72)  Απόφαση 98/490/ΕΚ της Επιτροπής της 20ής Μαΐου 1998 σχετικά με τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από το Γαλλία στον όμιλο Crédit Lyonnais, τελευταία παράγραφος του σημείου 8 (ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σ. 28).

(73)  « Quelques mots de l’Etat venu rappeler que le risque de FT est finalement un risque «quasi-souverain» (κρατικές δηλώσεις σύμφωνα με τις οποίες ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει η FT είναι σε τελευταία ανάλυση «οιονεί εθνικός» κίνδυνος). «La Tribune»3 Φεβρουαρίου 2003.

(74)  Σημείο 17 των κατευθυντήριων γραμμών.

(75)  Εφεξής καλούμενη Neuf Télécom.

(76)  Η LDCOM αναφέρεται σε μια έκθεση της Deutsche Bank της 22ας Ιουλίου 2002.

(77)  Η LDCOM αναφέρεται στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου, συλλογή ΔΔ 1974, σ. 267.

(78)  Ανακοινωθέν τύπου του Υπουργού Οικονομικών της 12ης Σεπτεμβρίου 2002.

(79)  Εμπορικό Δικαστήριο της Rouen 10 Μαρτίου 1981 , Νομολογία 1982-00382, Soc. Chapelle Darblay.

(80)  Jurisclasseur commercial, δικαστικός συμβιβασμός και εκκαθάριση 1995, τεύχος 3110.

(81)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Φεβρουαρίου 2001, υπόθεση C-99-98, Αυστρία κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. I-1101. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα άρθρα του τύπου δεν είχαν αποδεικτική ισχύ καθόσον δεν προέρχονταν ούτε από τη συγκεκριμένη επιχείρηση ούτε από την κυβέρνηση

(82)  Παρατηρήσεις της LDCOM της 23ης Ιουνίου 2003, σ. 23.

(83)  Όπως παραπάνω.

(84)  Η LDCOM παρέχει τον ακόλουθο ορισμό του περιθωρίου (spread): πληρωμή ενός δανείου στην ομολογιακή αγορά. Αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που πληρώνει ο εκδότης σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά του και το επιτόκιο αναφοράς (ομολογίες του κράτους στο πλαίσιο των μακροπρόθεσμων δανείων). Το επίπεδο και η εξέλιξη των περιθωρίων επιτρέπουν κατά συνέπεια τον προσδιορισμό των κινδύνων που οι αγορές συνδέουν με έναν δεδομένο εκδότη.

(85)  Η LDCOM παρατηρεί επίσης ότι η αναγγελία, στο σχέδιο ΤΟΡ, της καθιέρωσης μιας αποστολής «κινητικότητας» με σκοπό να ευνοηθεί η πρόσληψη μισθωτών στο σύνολο των δημοσίων υπηρεσιών θα μπορούσε να περιέχει στοιχεία ενίσχυσης.

(86)  Η LDCOM προτείνει κυρίως: την απαγόρευση των εκστρατειών ανάκτησης των πελατών στις αγορές της φωνητικής τηλεφωνίας, την καθιέρωση οροφών όσον αφορά τις δαπάνες marketing για την φωνητική τηλεφωνία και τις υπηρεσίες διαδικτύου υψηλής ταχύτητας, τον περιορισμό των μέσων marketing που τέθηκαν στη διάθεση της Wanadoo.

(87)  Η LDCOM προτείνει να απαγορευθεί η χρονική ή οικονομική πίεση για το διαχωρισμό του ομίλου, να επιβληθεί στη Wanadoo υποχρέωση να προβαίνει σε προμήθειες από τρίτους για τη μεταπώληση υπηρεσιών διαδικτύου, να αυξηθεί η αποδοτικότητα των εναλλακτικών δικτύων με μια αύξηση των τιμών για την εισερχόμενη διασύνδεση και να επιφυλαχθεί στους ανταγωνιστές το πλεονέκτημα δημόσιων επιδοτήσεων στο πλαίσιο της εξάπλωσης δικτύων στις ζώνες χαμηλής αποδοτικότητας.

(88)  Μόνον οι παρατηρήσεις που έχουν σχέση με τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση.

(89)  Διάταγμα 2002-1409 της 2ας Δεκεμβρίου 2002, το οποίο τροποποιεί το διάταγμα 65-1117 της 17ης Δεκεμβρίου 1967 σχετικά με τη διοικητική και οικονομική οργάνωση του ERAP.

(90)  Άρθρο 80 του νόμου αριθ. 2002-1576 της 30ής Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με το διορθρωτικό νόμο περί οικονομικών για το 2002.

(91)  Το πρώτο σημείωμα είναι μια μελέτη του Yves Galmot της 7ης Ιουνίου 2004, το δεύτερο σημείωμα είναι μελέτη του Claus-Dieter Ehlermann της 1ης Ιουνίου 2004 και το τρίτο σημείωμα είναι μελέτη του Michel Jeol συνοδευόμενη από σημείωμα του Pierre Kirch της 11ης Ιουνίου 2004. Η οικονομική έκθεση είναι έκθεση του ομίλου HSBC της 2ας Ιουνίου 2004.

(92)  Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν κυρίως εκδόσεις ομολόγων, κονδύλια πίστωσης, γραμμάτια του δημοσίου, βραχυπρόθεσμα δάνεια, τιτλοποιημένες συναλλαγές και παράγωγα προϊόντα.

(93)  Από τις 26 Ιουλίου 2002 έως την παρουσίαση του σχεδίου Ambition 2005, δηλαδή έως τις 4 Δεκεμβρίου 2002, η FT εξέδωσε ομολογιακό δάνειο ύψους 70 εκατομ. ευρώ στις 26 Ιουλίου 2002 και μια δόση ύψους 150 εκατομ. ευρώ ανταλλάξιμη με το ομολογιακό δάνειο ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων ευρώ που εκδόθηκε το Μάρτιο του 2001.

(94)  Επιχερηματικο απόρρητο

(95)  Βλέπε αιτιολογική σκέψη 39.

(96)  Αποφάσεις του Δικαστηρίου της 16ης Μαΐου 2002, υπόθεση C-482/99, Γαλλία κατά Επιτροπής («Stardust»), συλλογή σ. I-4397.

(97)  Παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003, σ. 8. Στις παρατηρήσεις τους της 4ης Απριλίου 2003, οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι η απόφαση επένδυσης εκ μέρους του κράτους μετόχου ανέρχεται στις 4 Δεκεμβρίου 2002.

(98)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 2000, υπόθεση T-296/97, Alitalia κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. II-3871.

(99)  Απόφαση της Επιτροπής της 18ης Ιουλίου 2001 C54/96 και N318/02 «Τρίτη φάση της ενίσχυσης για την αναδιάρθρωση υπέρ της εταιρείας Alitalia, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 18 Ιουλίου 2001 και νέα αναδιάρθρωση κεφαλαίων ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ» (ΕΕ C 239 της 4ης Οκτωβρίου 2002, σ. 2).

(100)  Παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003, σ. 27.

(101)  Βλέπε σ. 8 των παρατηρήσεων των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003.

(102)  Βλέπε σ. 9 των παρατηρήσεων των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003.

(103)  “Σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς”, αναφέρεται με πλάγιους χαρακτήρες στις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003 σ. 8.

(104)  Βλέπε σ. 9 των παρατηρήσεων των γαλλικών αρχών της 29ης Ιουλίου 2003.

(105)  Ibid. p. 9.

(106)ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1. Κανονισμός που τροποποιήθηκε με την πράξη προσχώρησης του 2003.

(107)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 1996, υπόθεση T-358/94, Compagnie nationale Air France κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. II-2109. Βλέπε επίσης απόφαση 94/662/ΕΚ της Επιτροπής της 27ης Ιουλίου 1994 σχετικά με την εγγραφή της CDC-Participations σε ομολογιακά δάνεια της Air France (ΕΕ L 258 της 6.10.1994, σ. 26).

(108)  Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης είναι γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου η οποία καθιερώθηκε από πάγια νομολογία. Βλέπε κυρίως απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Απριλίου 2004, στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-236/01, T-239/01, T-244/01, T-245/01, T-246/01, T-251/01 και T-252/01, Electrodes de graphite, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, σκέψη 152. Βλέπε επίσης τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 9ης Ιουλίου 2003 στις υποθέσεις T-220/00, Cheil Jedang Corp. κατά Επιτροπής, που δεν δημοσιεύθηκε ακόμη, σκέψη 33, T-223/00, Kyowa Hakko Kogyo Co. Ltd κατά Επιτροπής, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, σημείο 38 και T-224/00, Archer Daniels Midland Company κατά Επιτροπής, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, σκέψη 62.

(109)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Οκτωβρίου 1996, συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-329/93, C-62/95, C63/95, Γερμανία κατά Επιτροπής, συλλογή σ. I-5151, σκέψεις 28 και 32.

(110)  Στην απόφαση για κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή πράγματι ανέφερε ότι αυτές οι δηλώσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν στοιχεία ληπτέα υπόψη. Στο σημείο 70 αυτής της απόφασης η Επιτροπή διατύπωσε γενική επιβεβαίωση: «Αρμόζει επίσης να προστεθεί ότι θα μπορούσε ήδη να συνεπάγεται τη δέσμευση πόρων των κράτους, μια αναγγελία εκ μέρους του κράτους να αναλάβει αυτή τη δέσμευση με την προϋπόθεση ότι η εν λόγω δέσμευση είναι αμετάκλητη και δημιουργεί επομένως ένα αποτέλεσμα προσδοκίας και εμπιστοσύνης εκ μέρους της αγοράς που αντικατοπτρίζεται από την αύξηση της αξίας της μετοχής της FT και από τη θετική αντίδραση των εταιρειών αξιολόγησης». Συνέδεσε επίσης αυτή την επιβεβαίωση με τα περιστατικά που αναφέρονται στην κοινοποίηση επιβεβαιώνοντας ότι: «... Η αναγγελία της δέσμευσης του κράτους σε συνδυασμό με την εμφανή διάθεση του ποσού της προκαταβολής οδηγούν την Επιτροπή να συμπεράνει ότι η ενίσχυση θα μπορούσε πράγματι να θεωρηθεί ως χορηγηθείσα πριν και από την υπογραφή μιας ενδεχόμενης σύμβασης μεταξύ της FT και του ERAP όσον αφορά τη διάθεση του κονδυλίου πίστωσης» και διευκρίνισε σε υποσημείωση ότι «Ως προς το σημείο αυτό, υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Ιούλιο του 2002 και ειδικότερα από το Σεπτέμβριο του 2002, η αγορά ήταν ήδη καθησυχασμένη με την υποστήριξη του κράτους υπέρ της FT» (υποσημείωση 40). Συνεπώς, κατά την εποχή που κινήθηκε η διαδικασία, η Επιτροπή έδειξε ότι η έρευνά της θα μπορούσε να καλύψει τα περιστατικά του Ιουλίου και του Σεπτεμβρίου του 2002.

(111)  Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Ιουνίου 1999, υπόθεση C-75/97, Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. I-03671, σημείο 25.

(112)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1964, υπόθεση 6/64, Costa κατά E.N.E.L., Συλλογή σ. 1141.

(113)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Ιουνίου 2000, συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-204/97 και T-270/97, EPAC κατά Επιτροπής, Συλλογή, σ. II-2267.

(114)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Νοεμβρίου 1984, υπόθεση C-323/82, Intermills κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. I-3809, σκέψη 31.

(115)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Ιανουαρίου 1998, υπόθεση T-67/94, Ladbroke κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. II-1, σκέψη 52.

(116)  Παραπάνω αναφερόμενη απόφαση Air France.

(117)  Βλέπε για παράδειγμα «Η Moody's προβλέπει ότι ένας συνδυασμός μεταξύ αυτού του κονδυλίου πίστωσης και εκείνου που απομένει από το κονδύλιο πίστωσης του ομίλου τραπεζών ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς και η διαθέσιμη ταμειακή ροή θα επιτρέψει προς το παρόν την πληρωμή του χρέους των 15 δισεκατομμυρίων ευρώ που καθίστανται ληξιπρόθεσμα στη διάρκεια των προσεχών 12 μηνών». (Moody's 9 Δεκεμβρίου 2002)

(118)  Απόφαση «Stardust.» που αναφέρεται παραπάνω, σκέψη 36. Βλέπε επίσης αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Μαρτίου 1994, C-387/92, Banco Exterior de España, Συλλογή σ. I-877, σκέψη 14, και της 19ης Μαΐου 1999, C-6/97, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. I-2981, σκέψη 16.

(119)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 1ης Δεκεμβρίου 1998, υπόθεση C-200/97, Ecotrade, Συλλογή, σ.I-7907, σημείο 43 και απόφαση του Διαστηρίου EPAC όπως παραπάνω, σκέψη 80.

(120)  Όπως η έκδοση του νόμου σχετικά με την επέκταση του εταιρικού στόχου του ERAP ή η έκδοση του διορθωτικού οικονομικού νόμου για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ στον ERAP.

(121)  Ο ERAP «διέθεσε υπέρ της FT προκαταβολή μετόχου η οποία θα παγιοποιηθεί με την ενίσχυση των ιδίων πόρων της επιχείρησης» (Επιτροπή Οικονομικών, Εθνοσυνέλευση, Πρακτικά αριθ. 28, ακρόαση του υπουργού Alain Lambert). Βλέπε επίσης διαφάνεια 42 «France Telecom presentation to investors of December 5th, 2002». Το κονδύλιο πίστωσης του γαλλικού κράτους (French state back-up facility) περιγράφεται ως άμεσα διαθέσιμο (immediately available). Η αγορά πείσθηκε ότι η προκαταβολή είχε χορηγηθεί. Βλέπε για παράδειγμα: «Η αναγγελία του κράτους σήμερα ότι αυτό θα χορηγήσει αμέσως προκαταβολή μετόχου ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ ...» (S&P 5 Δεκεμβρίου 2002)· « η επιβεβαίωση αυτή αποτελεί συνέχεια της αναγγελίας της FT ότι το κονδύλιο πίστωσης ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ χορηγήθηκε» (Moody's, 9 Δεκεμβρίου 2002).

(122)  Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, αυτό το σχέδιο απευθυνόταν στην FT στις 20 Δεκεμβρίου. Εντούτοις το σχέδιο δεν φέρει καμία ημερομηνία.

(123)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1980, υπόθεση 730/79, Philip Morris, Συλλογή σ. 2671, σκέψη 11.

(124)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Μαρτίου 2002, υπόθεση C-310/99, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. I-2289.

(125)  Για παράδειγμα, η FT δημιούργησε στην Ιταλία επιχείρηση από κοινού με την Deutsche Telekom και την Enel.

(126)  Η σημασία των δηλώσεων των δημόσιων αρχών στην εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου είναι γενικά γνωστή. Είναι δυνατόν να υπενθυμιστεί ότι, όσον αφορά την ενθάρρυνση εκ μέρους ενός κράτους ενεργειών που αποτελούν αντικείμενο μιας επίσημης ομιλίας ενός κυβερνητικού εκπροσώπου, αλλά διεξάγονται από οργανισμούς (νομικά) ανεξάρτητους (όμως υπό τον έλεγχο του κράτους) και συνεπάγονται αποτελέσματα που αντιβαίνουν στη συνθήκη, το Δικαστήριο έκρινε: «[ότι] μια τέτοια πρακτική δεν εξαιρείται των απαγορεύσεων που προβλέπονται από το άρθρο 30 της συνθήκης απλώς και μόνο διότι αυτή η πρακτική δεν βασίζεται σε αποφάσεις με δεσμευτική ισχύ για τις επιχειρήσεις. Πράγματι οι ενέργειες μιας κυβέρνησης ενός κράτους μέλους, ακόμη και αν δεν έχουν αναγκαστική ισχύ, μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των εμπόρων και των καταναλωτών στην επικράτεια αυτού του κράτους και να έχουν ως αποτέλεσμα την αποτυχία των στόχων της Κοινότητας όπως προβλέπονται στο άρθρο 2 και καθορίζονται στο άρθρο 3 της συνθήκης» (Απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Νοεμβρίου 1982, υπόθεση 249/81, Επιτροπή κατά Ιρλανδικής Δημοκρατίας, Συλλογή σ. 4005, σκέψη 28). Αξίζει να αναφερθεί επίσης η απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 2001, υπόθεση C-1/00, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή σ. I-9989, με την οποία το Δικαστήριο τιμώρησε μια παράλειψη (που συνίστατο στην μη τήρηση μιας απόφασης) η οποία υλοποιήθηκε με μια άρνηση που περιλαμβανόταν σε ανακοινωθέν τύπου. Ειδικότερα όσον αφορά την ενίσχυση, για παράδειγμα, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι οι υποσχέσεις δημόσιων αρχών ισχύουν ως προς το κριτήριο σχετικά με τα κίνητρα (απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Μαΐου 2002, υπόθεση T-126/99, Graphischer Maschinenbau GmbH κατά Επιτροπής, Συλλογή σ. II-2427).

(127)  Les Echos αριθ. 18695, Γαλλία, Παρασκευή 12 Ιουλίου 2002, σ. 2, συνέντευξη France Télécom: «Θα λάβουμε, έγκαιρα, τα κατάλληλα μέτρα».

(128)  Βλέπε σχετικά το άρθρο των Financial Times της 12ης Μαΐου 2004.

(129)  Η σχέση μεταξύ των δηλώσεων φαίνεται για παράδειγμα με την έκφραση «όπως ήδη αναφέρθηκε» που εμφαίνεται στο ανακοινωθέν τύπου του Οκτωβρίου 2002, το οποίο παραπέμπει στις δηλώσεις του Ιουλίου και του Σεπτεμβρίου του 2002.

(130)  «3/Λαμβανομένου υπόψη του σχεδίου δράσης που εκπονήθηκε από τα διευθυντικά στελέχη και των προοπτικών επενδυτικής απόδοσης, το κράτος θα συμμετάσχει στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων κατά 15 δισεκατομμύρια ευρώ κατ'αναλογία προς το μερίδιό του στο κεφάλαιο, δηλαδή με μια επένδυση 9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το κράτος μέτοχος προτίθεται να ενεργήσει έτσι ως συνετός επενδυτής.

Θα εναπόκειται στην France Télécom να καθορίσει τις συγκεκριμένες διατυπώσεις και το χρονοδιάγραμμα για την ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της. Η κυβέρνηση επιθυμεί να διεξαχθεί αυτή η ενέργεια λαμβάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο υπόψη την κατάσταση των επιμέρους μετόχων και των μισθωτών μετόχων της επιχείρησης.

Για να δοθεί στην επιχείρηση η δυνατότητα να προωθήσει μια ενέργεια αγοράς κατά την πλέον κατάλληλη στιγμή, το κράτος είναι έτοιμο να επισπεύσει τη συμμετοχή του στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, με μια προσωρινή προκαταβολή μετόχου, που θα καταβληθεί σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς, στη διάθεση της France Télécom».

(131)  Βλέπε ανακοινωθέν τύπου της Moody's της 24ης Ιουνίου που αναφέρεται παραπάνω.

(132)  Βλέπε άρθρο 1181 του γαλλικού αστικού κώδικα το οποίο προβλέπει ότι «L'obligation contractée sous condition suspensive est celle qui dépend ou d'un événement futur et incertain, ou d'un événement actuellement arrivé, mais encore inconnu des parties» (Υποχρέωση που αναλαμβάνεται υπό ανασταλτική αίρεση είναι εκείνη η οποία εξαρτάται από γεγονός μελλοντικό και αβέβαιο ή από γεγονός που έχει πραγματικά επέλθει, όμως είναι ακόμη άγνωστο στα μέρη). Ο δεύτερος ορισμός δεν φαίνεται να ισχύει για τη συγκεκριμένη περίπτωση.

(133)  Παρόλα αυτά η δήλωση του κράτους υποστηρίζει τη βαθμολογία της FT σε επίπεδο επένδυσης («nevertheless the state's indication underpins FT's investment grade credit quality»). Επιπλέον: «Ο κ. F. Mer απέκλεισε κάθε πιθανότητα ιδιωτικοποίησης του ομίλου, όμως επιβεβαίωσε σαφώς μια αδιάλειπτη υποστήριξη εκ μέρους του κράτους, το οποίο κατέχει 54,5 %, σε περίπτωση προβλήματος χρηματοδότησης. [...] Ένας παράγων του χρηματιστηρίου έκρινε ότι ήταν η πρώτη φορά που ο Υπουργός Οικονομικών εκφραζόταν με τόσο σαφή τρόπο σχετικά με το φάκελο France Télécom. [...] Το σημαντικό είναι τώρα να γίνει γνωστό ποια μορφή θα λάβει η υποστήριξη του κράτους». Factiva, Reuters — 12 Ιουλίου 2002, «Χρηματιστήριο — η FT πετάει στα ύψη μετά τις δηλώσεις του Mer». Και ακόμη: «Ο βραχυπρόθεσμος κίνδυνος για την FT μειώθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση, ανέφερε ο Guy Deslondes, αναλυτής στην S&P στη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξης. [...] Η βαθμολογία της Παρασκευής λαμβάνει υπόψη την πεποίθηση της S&P ότι η γαλλική κυβέρνηση θα βοηθήσει την FT να αναχρηματοδοτηθεί και αυτό τουλάχιστον όσον αφορά το χρέος που καθίσταται ληξιπρόθεσμο το 2003. Η σταθερότητα της προοπτικής δείχνει ότι η βαθμολογία έφθασε το χαμηλότερο επίπεδό της, πρόσθεσε ο Deslondes». France Telecom Avoids Liquidity Crisis Thanks To Gvt (Η France Telecom αποφεύγει την κρίση ρευστότητας χάρη στην κυβέρνηση). Factiva, Dow Jones Capital Market Report, 12 Ιουλίου 2002.

(134)  Παραπάνω αναφερόμενη απόφαση του Δικαστηρίου Compagnie nationale Air France. Βλέπε επίσης απόφαση 94/662/ΕΚ που αναφέρεται παραπάνω.

(135)  Πράγματι, η άμεση παρέμβαση του κράτους ενώπιον των εταιρειών αξιολόγησης δείχνει σαφώς ότι αυτές οι δηλώσεις ήσαν η έκφραση μιας σαφώς καθορισμένης και μελετημένης βούλησης. Η εταιρεία Standard & Poor's αναφέρει ότι: «το γαλλικό κράτος — που κατέχει το 55 % της France Télécom — δήλωσε σαφώς στην Standard & Poor ότι θα συμπεριφερόταν ως συνετός επενδυτής και ότι θα ελάμβανε τα κατάλληλα μέτρα εάν η FT συναντούσε δυσκολίες». («the French State — which owns 55 % of France Telecom — has clearly indicated to Standard & Poor's that it will behave as an aware investor and would take appropriate steps if France Telecom were to face any difficulties».) France Télécom LT Rating cut to «BBB-»; Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BST Today, Standard & Poor’s Ratingsdirect, (12 Ιουλίου 2002).

(136)  Βλέπε δηλώσεις του προηγούμενου γενικού διευθυντή της FT, Michel Bon, που δημοσιεύθηκαν στον τύπο: άρθρο της Tribune της 16ης Σεπτεμβρίου 2002«... η μείωση της βαθμολογίας εμποδίζει τις μελετώμενες αναχρηματοδοτήσεις»· άρθρο της Monde της 16ης Σεπτεμβρίου 2002«η μείωση της βαθμολογίας στο τέλος του Ιουνίου που αποδίδεται στο χρέος της FT από την εταιρεία αξιολόγησης Moody’s [....] μας έκλεισε την πρόσβαση στην αγορά» · άρθρο των Financial Times της 16ης Σεπτεμβρίου 2002 (Η FT δεν μπορεί να εξακολουθήσει να επιζεί όταν κανένας δεν θέλει να μας δανείσει χρήματα και, ακόμη, όταν όλοι θέλουν να πληρωθούν σε μετρητά. Υπό τις τρέχουσες συνθήκες αγοράς, η αναχρηματοδότηση του χρέους μας απλώς αποκλείεται).

(137)  Ορισμένοι είναι μάλιστα της γνώμης ότι η επιχείρηση δεν θα μπορούσε να βρει τα απαραίτητα χρήματα στην αγορά σε περίπτωση μείωσης της βαθμολογίας της. Βλέπε για παράδειγμα σελίδα 9 της παραπάνω αναφερόμενης έκθεσης Goldman Sachs της 22ας Ιουλίου 2002: «Εάν αυτές οι ομολογίες περνούσαν από το επίπεδο επένδυσης σταθερού εισοδήματος σε κερδοσκοπικό επίπεδο, δηλαδή υψηλής απόδοσης, θα πλημμύριζαν την σημερινή ευρωπαϊκή αγορά ομολογιών υψηλής απόδοσης (...) [και] είμεθα της γνώμης ότι θα ήταν δύσκολο για τους ευρωπαίους επενδυτές να απορροφήσουν το σύνολο των ομολογιών France Télécom».

(138)  Σύμφωνα με γάλλο συντάκτη πράγματι: «Υπάρχει πληθώρα δημόσιων μηχανισμών οι οποίοι επιτρέπουν να εξασφαλιστεί σε δάνεια επίπεδο εγγύησης αντίστοιχο με εκείνο μιας επίσημης εγγύησης δανείου: το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι επιδεινώνουν τους κινδύνους αβεβαιότητας ως προς το ποσό των δεσμεύσεων του κράτους μέχρι το σημείο να καθίστανται αόριστες και χωρίς να έχει διαδραματίσει το Κοινοβούλιο σχετικά με αυτές το ρόλο του να καθορίζει τις προβλέψεις για τις δημόσιες δαπάνες» (A DELION, Les Garanties D'emprunt des Collectivites Locales et de L'Etat, Petites Affiches, 17 Ιουνίου 1998 αρ. 72, Σ. 19).

(139)  Βλέπε Com, 28.3.2000, D. 2000, cah.dr. aff. σ. 210.

(140)  Μέσω της έννοιας του αντιτάξιμου έναντι όλων (erga omnes) που πήγαζε από ένα νόμο του 1985. Όμως το ερώτημα πρώτον εξακολουθεί να είναι διαφορετικό από εκείνο του υποχρεωτικού χαρακτήρα της δέσμευσης και, δεύτερον, δεν φαίνεται καθόλου να είναι κατ'εξαίρεση καθόσον κάθε αντιτάξιμο εξαρτάται τελικά από μια νομοθετική διάταξη.

(141)  Πράγματι, η ομολογία μπορεί να οριστεί ως τίτλος τοποθέτησης με σταθερό τόκο δυνάμει του οποίου ο εκδότης υποχρεούται να καταβάλει στο δανειστή σταθερό κεφάλαιο, σε μία δεδομένη ημερομηνία, καθώς και τόκους σε μια σειρά δόσεων· με άλλα λόγια πρόκειται για υπόσχεση πληρωμής του κεφαλαίου συν τους τόκους σε προκαθορισμένες ημερομηνίες.

(142)  Όπως επεσήμανε η NERA: «οι οικονομολόγοι και οι θεωρητικοί μελέτησαν σε βάθος τη σημασία και την αξία της υπόληψης. Σχεδόν σε όλες τις οικονομικές σχέσεις υφίσταται ένας βαθμός αβεβαιότητας ως προς τη φύση του άλλου μέρους. Εντούτοις, στις περισσότερες περιπτώσεις, ένα μέρος δεν είναι μόνον δεσμευμένο για μία μόνο συναλλαγή αλλά για μια ολόκληρη σειρά παρόμοιων συναλλαγών στη διάρκεια μιας δεδομένης περιόδου. Είναι σύνηθες ένα ή και τα δύο μέρη να προσπαθούν να αποκτήσουν καλή υπόληψη διότι αυτό μπορεί να τα ωφελήσει σε μεταγενέστερο στάδιο. [...] Οι οικονομολόγοι μελέτησαν σοβαρά το φαινόμενο της υπόληψης στη διάρκεια των 25 τελευταίων ετών και ο αριθμός των δημοσιεύσεων στις ειδικές επιθεωρήσεις είναι σημαντικός. Οι εφαρμογές αυτής της βασικής έννοιας σε διαφόρους τομείς αφθονούν, όμως περιοριζόμεθα σε τρία παραδείγματα: δραστηριότητες των κεντρικών τραπεζών, βιομηχανική οργάνωση και αγορές για το δημόσιο χρέος. (...) Η απόκτηση υπόληψης είναι επίσης σημαντική στον τομέα της δανειοληψίας και της δανειοδοσίας (σε διεθνές επίπεδο). Μια δημόσια αρχή, ακριβώς όπως και κάθε ιδιωτικός οφειλέτης, που αθετεί την υποχρέωσή της να πληρώσει ένα δάνειο θα δυσκολευθεί να προσελκύσει νέες πηγές πίστωσης στο μέλλον. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κράτη μέλη σε ορισμένες περιπτώσεις προτιμούν μια οικονομική κάμψη, με όλες τις δοκιμασίες που αυτό συνεπάγεται, από μια κατάσταση αδυναμίας πληρωμών. Με το ίδιο πνεύμα, η γαλλική κυβέρνηση, έχει τη φήμη ότι τηρεί τις δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε κατά τη διαχείριση των πολυάριθμων εμπορικών επιχειρήσεων και υποθέσεων που εμπίπτουν στην δημοσιονομική της αρμοδιότητα. Θα της κόστιζε πολύ, εάν ο λόγος της δεν μπορούσε να θεωρείται πιστευτός σ'αυτούς τους τομείς».

(«economists and game theorists have studied extensively the importance and value of reputation. In almost any economic relationship there is some degree of uncertainty regarding the nature of the counter party. However, very often a party is involved in not a single but a whole series of similar transactions over a period of time. It is a common observation that one or both parties may seek to establish a reputation for themselves, as this may be beneficial later on». (David M. Kreps and Robert Wilson, Reputation and Imperfect Information, 27 JOURNAL OF ECONOMIC THEORY 253-279 (1982).

«Economists have studied the phenomenon of reputation acquisition rigorously over the past 25 years, and the list of publications in leading journals is sizeable. Applications of the basic notion to various fields abound, but we confine ourselves to three examples, i.e. central banking, industrial organization and sovereign debt markets. (...) The acquisition of reputation is also important in the area of (international) borrowing and lending. A sovereign entity, as well as a private debtor, that fails to pay back a loan will find it difficult to attract new funding in the future. That is why countries sometimes seem to prefer an economic downturn, with all its hardships, to a situation of default». (Jeremy Bulow and Kenneth Rogoff, Sovereign Debt: Is to Forgive to Forget?, 79 AMERICAN ECONOMIC REVIEW 43-50 (1989).

«In the same vein, the French government benefits from a reputation for honouring the commitment it makes regarding its management of many commercial enterprises, and matters affecting the fiscal position of the government. It would be very costly if its word could not be believed in these matters».)

(143)  Βλέπε την έκθεση του Υπουργού Οικονομικών L'Etat actionnaire 2003: «Στις 31 Δεκεμβρίου 2002, σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες στατιστικές, το κράτος έλεγχε άμεσα ή έμμεσα 1 616 επιχειρήσεις εκ των οποίων 97 πρώτης κατηγορίας. Οι επιχειρήσεις αυτές είναι εκείνες των οποίων η έδρα ευρίσκεται στη Γαλλία» http://www.paris-europlace.net/links/doc062197.htm .

(144)  Για περισσότερες πληροφορίες ως προς αυτό το σημείο βλέπε «La gestion de la dette publique en France: les objectifs, les instruments et la gestion des risques» του Christian Esters, Ecole Nationale d'Administration 2000: «Διαπιστώνεται ότι η γαλλική αγορά ομολογιών αναπτύχθηκε σημαντικά στη διάρκεια της δεκαετίας του 90. Το μερίδιο των εκδόσεων του Δημόσιου Ταμείου στην αγορά ομολογιών αυξήθηκε σημαντικά μεταξύ των ετών 1989 και 1993 και παραμένει έκτοτε σε επίπεδο ύψους 50 % περίπου, με εξαίρεση το 1995, όταν οι άλλες εκδόσεις ομολόγων στη γαλλική αγορά υπέστησαν τη δεύτερη κατά σειρά πτώση, έτσι ώστε το μερίδιο των εκδόσεων του Δημοσίου Ταμείου, παρά τη σταθερότητά του σε απόλυτους αριθμούς, αυξήθηκε σημαντικά στη διάρκεια εκείνου του έτους ... Η αύξηση μακροπρόθεσμα της συμμετοχής του κράτους στις ομολογιακές αγορές είναι η συνέπεια της μεταρρύθμισης της διαχείρισης του δημοσίου χρέους στη Γαλλία από το 1986. Μία από τις μεταρρυθμίσεις απετελείτο πράγματι από την αλλαγή της διάρθρωσης του χρέους: οι διαπραγματεύσιμοι τίτλοι του κράτους υποκαθιστούσαν το μη διαπραγματεύσιμο χρέος, πράγμα το οποίο είχε ως συνέπεια την έντονη αύξηση της συμμετοχής του κράτους στην ομολογιακή αγορά». http://www.ena.fr/tele/mcil99/master99esters.pdf

(145)  NERA: «Τα αποτελέσματα μιας περιπτωσιολογικής έρευνας για την ανάλυση της επίπτωσης στις τιμές των μετοχών και των ομολογιών της αναγγελίας της 12ης Ιουλίου 2002. Η έρευνα δείχνει ότι υπάρχει έντονος θετικός αντίκτυπος: ως αποτέλεσμα της δήλωσης, οι παράγοντες της αγοράς πίστευαν ότι η ταμειακή ροή που η France Télécom θα δημιουργούσε επρόκειτο να είναι σημαντικότερη απ'ό, τι θα ήταν διαφορετικά. Επιπλέον η επίπτωση έχει σοβαρή σημασία από άποψη στατιστικής: Δεν είναι το αποτέλεσμα τυχαίων διακυμάνσεων στις τιμές ... Η αγορά πίστευε ότι, συνεπεία της δήλωσης, οι γαλλικές αρχές θα πρόσφεραν μεγαλύτερη υποστήριξη στην France Télécom απ'ό, τι θα έπρατταν σε περίπτωση απουσίας κόστους μη απόδοσης».

(146)  Deutsche Bank France Télécom/Deutsche Telekom Debt Liquidity and possible solution 22 Ιουλίου 2002, σ. 1, 3, 8.

(147)  Έκθεση της Deutsche Bank της 22ας Ιουλίου 2002 με τίτλο «France Télécom/Deutsche Telekom Debt Liquidity and possible solution»«Στις 12 Ιουλίου 2002, η S&P μείωσε τη βαθμολογία της France Télécom σε BBB- ... Η εταιρεία αξιολόγησης δεν αναμένει πλέον να επιτύχει η France Télécom τον στόχο της του 3,5 επί καθαρό χρέος/EBITDA το 2003 αλλά απέδωσε μια σταθερή προοπτική στην χαμηλή βαθμολογία του τριπλού B. Φαίνεται ότι η σταθερή προοπτική υποστηρίζεται από “το γαλλικό κράτος — το οποίο κατέχει 55 % της France Télécom — δήλωσε σαφώς στην Standard & Poor ότι θα συμπεριφερόταν ως συνετός επενδυτής και ότι θα ελάμβανε τα κατάλληλα μέτρα εάν η FT αντιμετώπιζε δυσκολίες”. Υπογραμμίζουμε ότι η S&P είχε αρχικά δηλώσει ότι δεν θα ενέτασσε την έκτακτη υποστήριξη εκ μέρους της γαλλικής κυβέρνησης στην βαθμολογία της όταν αυτή μείωσε τη βαθμολογία της France Télécom σε BBB τον Ιούνιο. Έκτοτε, η εταιρεία αξιολόγησης φαίνεται ότι άλλαξε γνώμη δηλώνοντας ότι τα συμπεράσματα του creditwatch status “ακολουθούν μία ανάλυση της ρευστότητας της εταιρείας στη διάρκεια του τελευταίου μέρους του έτους 2003 και μία επανεξέταση της δυνητικής συμμετοχής του γαλλικού κράτους στη γαλλική αγορά τηλεπικοινωνιών” (σ. 19). “Η France Télécom επωφελήθηκε από την αυξανόμενη πεποίθηση της αγοράς ότι η κυβέρνηση θα υποστηρίξει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την πίστωση” (σ. 20). “Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το ότι η FT ανήκει κατά πλειονότητα στο γαλλικό κράτος και πρόσφατα σχόλια του γαλλικού Υπουργείου Οικονομικών καθησύχασαν τους επενδυτές ως προς το ότι η ρευστότητα θα είναι εξασφαλισμένη.” (σ. 54). Εντούτοις, όπως το έχουμε αναφέρει σταθερά, κρίνουμε ότι η εταιρεία θα βρει τελικά το χρήμα τοις μετρητοίς το οποίο χρειάζεται μέσω της ονομαζόμενης “σιωπηρής υποστήριξης του κράτους”. Αυτό θα μπορούσε να λάβει τη μορφή δανείων, υπό συνθήκες αγοράς, εκ μέρους των τραπεζών ή της κυβέρνησης (σ. 21). “Εντούτοις, ποια είναι η τιμή της αγοράς για ένα νέο χρέος ύψους π.χ. 10 δισεκατομμυρίων για μια πίστωση BBB- ; Ποιο είναι το πραγματικό κόστος για ένα χρέος ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για μια εταιρεία που δεν είναι πραγματικά BBB- αλλά η οποία απλώς εκτιμήθηκε κατ'αυτόν τον τρόπο λόγω της κυβερνητικής υποστήριξης; ...” Κρίνουμε ότι δεν υπάρχει ικανοποιητική απάντηση σ'αυτά τα ερωτήματα διότι εάν η FT ενεργούσε σε έναν πραγματικό κόσμο, δεν θα ήταν κατά τη γνώμη μας σε θέση να αναχρηματοδοτηθεί χωρίς μετατροπή του χρέους σε κεφάλαιο (σ. 33, και σ. 54). Επιπλέον, “Έγινε μνεία στον τύπο ότι η γαλλική κυβέρνηση θα υποστήριζε την France Télécom, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δέχεται να είναι ‘δανειστής έσχατης ανάγκης’ της εταιρείας. Αυτή η μνεία βελτίωσε σημαντικά την τιμή των ομολογιών και των μετοχών, με αποτέλεσμα οι μετοχές να ανέλθουν κατά 90 % και οι ομολογίες κατά 137pb σε δύο εβδομάδες, συγκεκριμένα διότι οι κερδοσκόποι κάλυπταν τη θέση τους.” (σ. 28). Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η S&P δήλωσε κατά την τελευταία τηλεφωνική συνέντευξή της όσον αφορά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της FT ότι, γενικά, μια επιχείρηση που δημιουργεί ταμειακή ροή με σχέση χρέους προς EBITDA ίση προς τέσσερα θα χαρακτηριζόταν ως έχουσα πιστοληπτική ικανότητα BBB-, δηλαδή την κατώτατη βαθμολογία επένδυσης. Η σημερινή βαθμολογία της FT, BBB-, φαίνεται ότι βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υπόσχεση υποστήριξης εκ μέρους της κυβέρνησης για την εξασφάλιση της ρευστότητας και όχι στο θεμελιώδες ενεργητικό της». Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Deutsche Bank, η σχέση χρέους//EBITDA της FT ανερχόταν σε 4,9 κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2002 και 5,20 στις 31 Δεκεμβρίου 2002. («... on July 12, 2002, S&P ... downgraded France Télécom's ratings to BBB- ... The agency no longer expects France Télécom to hit the 3,5 × net debt/EBITDA target by 2003, but did assign a stable outlook to the low triple B ratings. It seems that the stable outlook is anchored by the French state ... [which] has clearly indicated to Standard & Poor's that it will behave as an aware investor and would take appropriate steps if France Télécom were to face any difficulties. ... Interestingly, S&P had initially said it was not incorporating any extraordinary support from the French government into its rating when it downgraded France Télécom’s ratings to BBB in June. Since then, the agency appears to have taken an about face in stating that the conclusions of the creditwatch status follows an analysis of the company’s liquidity position through the end of 2003 and a review of the French state’s potential involvement in the French telecommunications market (p. 19); France Télécom benefited from the market’s increased confidence that the French government will in one way or another support the credit (p. 20); we cannot ignore the fact that FT is majority owned by the French State and recent comments from the French finance Ministry have reassured investor that liquidity will be provided (page 54) However, as we have consistently mentioned, we expect that the company will ultimately find all the liquidity it needs via the so-called “implicit government support”. This could take the form of banks or the government providing the necessary loans at market prices (p.. 21). Cependant “what is the market price for, say, 10 bn of new debt to a BBB- credit? what is the real price for a Euro 10bn of debt to a company that is not really a BBB- credit, just treaded there because the government support? ... we suspect there is no right answer to these questions, because if FT was operating in the real world, it would not be able to refinance without a debt for equity swap, in our view.” (p. 33, dans le même sens, voir P. 54). Et encore “There have been reports in the press that the French government will stand behind France Télécom, implying that it is willing to be the lender of last resort to the company. These reports have resulted in a significant rally in both bonds and equity prices, with the equity rallying over 90 % and the bonds 137bp in two weeks, as nervous shorts covered position.” (p. 28); It is worth noting that S&P states on its recent conference call on its downgrade of FT's credit that, in general, a company generating free cash flow with debt to EBITDA of four times would qualify as a BBB- credit, the last investment grade rating. FT current BBB- rating appears to be based largely on the promise of government support providing liquidity, rather than on fundamentals» (p. 30).)

(148)  Ibid., «Οι ομολογίες και οι μετατρέψιμοι τίτλοι δείχνουν ότι η αγορά είναι αβέβαιη ως προς τη βαρύτητα της κυβερνητικής υποστήριξης» (σ. 3). Βλέπε επίσης σ. 22.

(149)  Αυτό δείχνει ότι η εταιρεία αξιολόγησης δεν ανέμενε περαιτέρω υποβάθμιση.

(150)  France Télécom LT Rating cut to «BBB-» (Η μακροπρόθεσμη βαθμολογία της France Télécom μειώθηκε σε «BBB-») Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BST Today, Standard & Poor's Ratings direct, (12 Ιουλίου 2002). Η S&P φαίνεται μάλλον να αναφέρεται στις ενδείξεις που παρέσχε η κυβέρνηση στην ίδια την εταιρεία, όμως σύμφωνα με όσα κατανόησε η Επιτροπή από το φάκελο και λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που περιήλθαν στην κατοχή της, το περιεχόμενο αυτών των ενδείξεων αφορούσε ουσιαστικά τις δεσμεύσεις που περιέχονται στις αναγγελίες που πραγματοποιήθηκαν δημόσια.

(151)Board meeting presentation, France Télécom mission «Etat des lieux» (Έκθεση για τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, France Télécom, αποστολή «Περιγραφή της κατάστασης», Δεκέμβριος 2002, σ. 36.

(152)  Σε ξεχωριστή επιστολή, ως εισήγηση του χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου που υπογράφηκε από την τράπεζα [...] στις 12 Σεπτεμβρίου 2002, και σχετικά με τη δέσμευση της εν λόγω τράπεζας όσον αφορά την αύξηση του κεφαλαίου που μελετούσε η επιχείρηση, ο εκπρόσωπος της τράπεζας δήλωσε χωρίς διφορούμενα ότι «Κρίνουμε ότι η μελετώμενη ενέργεια θα ήταν δύσκολη υπό τις σημερινές συνθήκες και ότι μια θετική αντίδραση των αγορών στις δηλώσεις και τα ανακοινωθέντα που θα δημοσιευθούν στο τέλος της εβδομάδας θα είναι ένα από τα κρίσιμα στοιχεία για τη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών για την υλοποίηση αυτής της ενέργειας».

(153)  Βλέπε έντυπο FT form 20-F, Μάρτιος 2003, P15-16 «η μείωση της βαθμολογίας του μακροπρόθεσμου χρέους κατά μία βαθμίδα από την S&P και τη Moody's θα αύξανε αυτόματα την ετήσια επιβάρυνση τόκων κατά 75 εκατομ. ευρώ περίπου».

(154)  Μια ρήτρα «step up» προβλέπει αύξηση του τοκομεριδίου των ομολόγων και των επιτοκίων επί των κονδυλίων πίστωσης ταυτόχρονα με τη μείωση της βαθμολογίας.

(155)  Πρωτόκολλα συμφωνίας που υπογράφηκαν στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 2002 μεταξύ κράτους και τραπεζών (προϋπόθεση h).

(156)  Βλέπε σχετικά την απόφαση Seleco που αναφέρεται παραπάνω, σκέψη 84. Βλέπε επίσης τις προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα M.L.A Geelhoed της 27ης Σεπτεμβρίου 2001 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-328/99 και C-399/00, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. I-4035, που διευκρινίζουν ότι: «Μπορούμε να νοήσουμε κατ'αυτόν τον τρόπο ότι αυτοί οι ιδιωτικοί επενδυτές δεν ήσαν διατεθειμένοι να παρέμβουν παρά μόνον αφού οι δημόσιες αρχές απεφάσισαν να χορηγήσουν νέες ενισχύσεις. Το γεγονός ότι αυτοί οι ιδιωτικοί επενδυτές είναι πλέον έτοιμοι να παρέμβουν ταυτόχρονα δεν είναι καθοριστικό».

(157)  Βλέπε σημείο 3.1.1.

(158)  Βλέπε τις παρατηρήσεις της France Télécom, που περιέχονται στην έκθεση του κου Ehlermann της 21ης Ιανουαρίου 2004: «... στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2002, η αγορά χάνει προοδευτικά την εμπιστοσύνη της στην ικανότητα της FT να αντιμετωπίσει το χρέος της, καθώς και στην ικανότητα της ομάδας των στελεχών της να δώσει μια λύσει στο πρόβλημα (σημείο 7) ... αφότου κατέστησαν γνωστά τα μεγέθη του πρώτου εξαμήνου και ενώπιον της ανικανότητας της ομάδας των στελεχών της FT να καθησυχάσει τις αγορές, το γαλλικό κράτος παρενέβη το Σεπτέμβριο του 2002 (σημείο 8).»

(159)  Ο διορισμός νέων στελεχών και η προώθηση μιας μελέτης για την προετοιμασία ενός νέου βιομηχανικού σχεδίου φαίνεται ότι είναι τα πρώτα ληπτέα μέτρα για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης της αγοράς (βλέπε για παράδειγμα την έκθεση HSBC που αναφέρεται παραπάνω, σ. 6 «... η κανονική συμπεριφορά ενός συνετού επενδυτή απέναντι σε μια τέτοια κατάσταση είναι: (i) να αποκαταστήσει την πεποίθηση της εταιρείας στο μέλλον διορίζοντας στελέχη που να εμπνέουν νέα αξιοπιστία». Στην ίδια κατεύθυνση βλέπε τη μελέτη της Deutsche Bank της 22ας Ιουλίου 2002, που αναφέρεται παραπάνω, «εάν υποθέσουμε μια αλλαγή διευθυντικών στελεχών, που θα ήταν απαραίτητη για κάθε ενέργεια (...) Με μια νέα ομάδα διευθυντικών στελεχών, η διενέργεια της αύξησης κεφαλαίου θα μπορούσε ίσως να πείσει την αγορά» («If we assume a management change which would be necessary for any deal ()... With a new management the equity story could then perhaps be sold to the markets» σ. 33). Πράγματι, κατά τη συνεδρίαση με την Επιτροπή στις 22 Ιανουαρίου 2003, οι γαλλικές αρχές εξήγησαν ότι η συμπεριφορά τους ήταν συγκρίσιμη με εκείνη ενός συνετού επενδυτή διότι πριν να δράσουν είχαν αναμείνει: την αλλαγή της ομάδας διευθυντικών στελεχών, την επαλήθευση της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, την κατάρτιση του σχεδίου TOP και την αναγγελία της υποστήριξης του κράτους και της πρόθεσής του να συμμετάσχει στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης και τέλος την ανάκτηση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Η Επιτροπή είναι σύμφωνη με τις γαλλικές αρχές ότι αυτό το διάβημα ήταν εκείνο που κάθε συνετός ιδιωτικός επενδυτής θα είχε πραγματοποιήσει πριν αναλάβει οιαδήποτε δέσμευση υποστήριξης της επιχείρησης. Εντούτοις, όπως φάνηκε παραπάνω, η Επιτροπή κατέληξε ότι το κράτος δεσμεύθηκε να υποστηρίξει την FT πολύ πριν αρχίσει οιοδήποτε από αυτά τα διαβήματα.

(160)  Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι εταιρείες αξιολόγησης μείωσαν τη βαθμολογία της FT στη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου 2002 σε επίπεδο μόλις ανώτερο από εκείνο των «επισφαλών ομολόγων» διευκρινίζοντας παράλληλα στο ανακοινωθέν τύπου τους ότι η βαθμολογία θα ήταν ακόμη πιο χαμηλή εάν βασιζόταν μόνο στο ενεργητικό της FT.

(161)  Βλέπε τη μελέτη της Deutsche Bank της 22ας Ιουλίου 2002, που αναφέρεται παραπάνω: «Η σημερινή σχέση κινδύνου/απόδοσης δεν προσελκύει ιδιαίτερα τους επενδυτές να συμμετάσχουν σε μια αύξηση κεφαλαίου».

(162)  Πληροφορίες που κρίθηκαν ελλιπείς από την παραπάνω αναφερόμενη επιτροπή έρευνας. Βλέπε κυρίως: «Το κράτος φαίνεται κατ'αυτόν τον τρόπο σαν να ήταν ταυτόχρονα παρόν σε μεγάλο βαθμό και πάρα πολύ συχνά ανίκανο ... Το κράτος δυσκολεύεται να δώσει στις δημόσιες επιχειρήσεις σαφείς οδηγίες ... Εξάλλου, το κράτος βλέπει να αποδυναμώνονται σημαντικά τα μέσα ελέγχου που διαθέτει λόγω των διαστάσεων που λαμβάνει η εξωτερική ανάπτυξη, δηλαδή η ανάπτυξη των θυγατρικών. Θεμελιώδεις αποφάσεις για τους δημόσιους ομίλους λαμβάνονται σε επίπεδο θυγατρικών, πράγμα το οποίο, λόγω της έντονης ταυτότητάς τους (Orange ή Equant στην περίπτωση της France Télécom) και των ιδιαίτερων μεθόδων διακυβέρνησής τους (ο αριθμός των άμεσων εκπροσώπων του κράτους στα διοικητικά συμβούλια είναι ασθενής ή μηδενικός, με την επιφύλαξη της συμμετοχής του ελέγχου του κράτους), μειώνει ακόμη περισσότερο τις προθεσμίες και την ποιότητα της πληροφόρησης που διαβιβάζεται στον δημόσιο μέτοχο». Σύμφωνα με την ανάλυση της επιτροπής έρευνας οι εσωτερικές δυσλειτουργίες της FT συνοδεύτηκαν από μια παράκαμψη του κράτους μετόχου «το λιγότερο που μπορεί να λεχθεί είναι ότι πράγματι μεταξύ 1999 και 2000, οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών τηρήθηκαν ελάχιστα ενήμερες σχετικά με τις μεγάλες στρατηγικές αποφάσεις που ελήφθησαν από την επιχείρηση ... Η διοίκηση της France Télécom φαίνεται να έχει εφαρμόσει έναντι του πλειοψηφικού μετόχου της μια επιλεκτική πληροφόρηση, στην καλύτερη περίπτωση μη πλήρη, στη χειρότερη ανακριβή και, στις περισσότερες περιπτώσεις, όψιμη και αποσπασματική» πράγμα το οποίο φαινόταν ότι άρχιζε να βελτιώνεται μόνο από το 2002 «Σύμφωνα με τα έγγραφα που παρέσχε το Υπουργείο Οικονομικών, το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας μετόχου δεν θα αποκαλυφθεί άλλωστε παρά μόνον όταν το εν λόγω σύμφωνο διαβιβαστεί στις υπηρεσίες του Υπουργείου στις 19 Φεβρουαρίου 2002 ... το Υπουργείο Οικονομικών δεν επιβεβαιώνει ότι έλαβε γνώση παρά μόνον το Φεβρουάριο του 2002, αφού ο Gerhard Schmid ανέφερε στον τύπο την ύπαρξη της επιστολής που απηύθυνε στις 18 Απριλίου 2000 ο κ.Michel Bon στη Mobilcom με την οποία η France Télécom δεσμευόταν να θέσει στη διάθεση της γερμανικής επιχείρησης τα απαραίτητα οικονομικά μέσα για την σύσταση της UMTS ύψους μέχρι 10 δισεκατομμύρια ευρώ... Ορισμένες δεσμεύσεις απλώς δεν αναφέρθηκαν από την France Télécom στον κατά πλειονότητα μέτοχό της... Μόνον με την ευκαιρία της εγκατάλειψης αυτής της επιλογής στις αρχές του 2002 το κράτος ανακάλυψε δέσμευση 950 εκατομ. ευρώ».

Βλέπε επίσης ορισμένα αποσπάσματα της λογιστικής έκθεσης του κου Thierry Breton, Γενικού Διευθυντή της FT στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων στις 11 Δεκεμβρίου 2002, και συγκεκριμένα: «Στον κ. Jean Arthuis, πρόεδρο της επιτροπής οικονομικών, ο οποίος τον ανέκρινε σχετικά με τις ευθύνες του κράτους μετόχου, συγκεκριμένα όσον αφορά την αποστολή ελέγχου του κράτους, στην ταχεία υποβάθμιση της κατάστασης της France Télécom, ο κ. Thierry Breton ανέφερε ότι, παρά τις αδιαμφισβήτητες προόδους, το κράτος δεν είχε ακόμη εξ ολοκλήρου εντάξει τους κανόνες σύγχρονης διαχείρισης των επιχειρήσεων που είναι εισηγμένες στα διεθνή χρηματιστήρια, ούτε είχε κατανοήσει ότι οι αποφάσεις ενέπιπταν στην αρμοδιότητα της διαχείρισης, υπό τον έλεγχο των μετόχων»

Στην εισαγωγή της έκθεσής της η εν λόγω επιτροπή επισημαίνει ότι «... η επιμέλεια» που ασκείται στις δημόσιες επιχειρήσεις αποτελεί αντικείμενο διπλής κριτικής, προφανώς αντιφατικής... Ταυτόχρονα, το κράτος μέτοχος λαμβάνει ανεπαρκείς ή όψιμες πληροφορίες και έκδηλα δεν είναι σε θέση να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο σε στρατηγικής σημασίας αποφάσεις συχνά αμφισβητήσιμες ...«Αυτή η πολυτέλεια προφυλάξεων» και αυτοί οι έλεγχοι ενίοτε «άχρηστοι, λόγω της μεγάλης συχνότητάς τους» έχουν ως αποτέλεσμα, στην πραγματικότητα, όπως υπογράμμισε ενώπιον της επιτροπής σας ο κ. Francis Mer «να μην (...) ασκείται έλεγχος» στις δημόσιες επιχειρήσεις. Πράγματι δεν είναι δυνατόν παρά να καταλήξουμε, όπως το έπραξε ο κ. Elie Cohen, ότι «τόσο το Crédit Lyonnais όσο και η France Télécom υπάγονταν στον έλεγχο του κράτους, στην επιμέλεια του Δημοσίου Ταμείου, στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δηλαδή σε μια σειρά εξωτερικών ελέγχων οι οποίοι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν λειτούργησαν».

(163)  Πράγμα το οποίο όντως έλαβε χώρα τον Οκτώβριο μετά το διορισμό του Thierry Breton.

(164)  Βλέπε τις παρατηρήσεις της France Télécom, που περιέχονται στην έκθεση του κου Ehlermann της 21ης Ιανουαρίου 2004, σημείο 90.

(165)  Βλέπε σημείο 5 α) των κατευθυντήριων γραμμών.

(166)  Στο σημείο αυτό αναφέρονται μόνο τα κριτήρια που εφαρμόζονται σε μια επιχείρηση που ασκεί δραστηριότητες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

(167)  Κ. Douste-Blazy, πρόεδρος της επιτροπής έρευνας «Διευκρινίζουμε ότι η μείωση της βαθμολογίας οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης της έκλεινε την πρόσβαση στην ομολογιακή αγορά και κατά συνέπεια μείωνε τις ικανότητές της δανειοληψίας». Η υποβάθμιση στην οποία αναφέρεται ο πρόεδρος είναι εκείνη που έλαβε χώρα το Μάιο του 2002.

(168)  Sara Husband, High Yield Report, 1 Ιουλίου 2002.

(169)  Βλέπε τις δηλώσεις του προηγούμενου ΠΓΔ της FT, Michel Bon, που εμφανίστηκαν στον τύπο: άρθρο της Tribune της 16ης Σεπτεμβρίου 2002«... η μείωση της βαθμολογίας εμποδίζει τις μελετώμενες αναχρηματοδοτήσεις» · άρθρο του Monde της 16ης Σεπτεμβρίου 2002«η μείωση, στο τέλος του Ιουνίου, της βαθμολογίας που αποδίδεται στο χρέος της FT από την εταιρεία αξιολόγησης Moody's [....] μας έκλεισε την πρόσβαση στην αγορά» · άρθρο των Financial Times της 16ης Σεπτεμβρίου 2002: «Η FT δεν μπορεί να επιζήσει όταν κανένας δεν θέλει να μας δανείσει χρήματα και, από την άλλη πλευρά, όλοι θέλουν να πληρωθούν σε μετρητά. Στις σύγχρονες αγορές, η αναχρηματοδότηση του χρέους μας σαφώς αποκλείεται».

(170)  Βλέπε επίσης τους ισχυρισμούς των γαλλικών αρχών: «η επίτευξη μιας απαλλαγής από τα χρέη και η ανασύσταση ιδίων κεφαλαίων [είναι] προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ της αποκατάστασης, σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, της υπογραφής της επιχείρησης για την επίτευξη πίστωσης ...» σ. 26 της επιστολής των γαλλικών αρχών της 3ης Δεκεμβρίου 2002.

(171)  Επιτροπή Οικονομικών, Γενικής Οικονομίας και Σχεδίου (Commission des Finances, de l’Economie Générale et du Plan), πρακτικά αριθ. 26, συνεδρίαση της 5ης Δεκεμβρίου 2002, ακρόαση του κου Thierry Breton, ΓΔ της France Télécom. Βλέπε επίσης ακρόαση του κου Thierry Breton, ΠΓΔ της FT, στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων της 11ης Δεκεμβρίου 2002: «[Ο κ. Thierry Breton] επιμένοντας ως προς την αποκατασταθείσα εμπιστοσύνη, την οποία αποδίδει κυρίως το γεγονός της πολύ καλής υποδοχής που επιφυλάχθηκε στην έκδοση ομολόγων 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ που έλαβε χώρα την προηγουμένη, για πρώτη φορά από το 2001».

(172)  Πρόταση της [...] για μια προσφορά ανταλλαγής: «Παραθέτουμε παρακάτω προκαταρκτικούς συλλογισμούς σχετικά με μια τέτοια συναλλαγή» (Barclays Proposal for an exchange offer: «We provide below preliminary thoughts on such a transaction»).

(173)  Ibid. Ενδεικτικές τιμές μιας νέας 5ετούς συναλλαγής σε 380 bp πάνω από το επίπεδο Euribor και τοκομερίδιο εκτιμώμενης αξίας ύψους 8,5 %. (Ibid. Indicative pricing of a new 5-year transaction at 380 bp over Euribor and an estimated coupon at 8,5 %).

(174)  Βλέπε επιστολή των γαλλικών αρχών της 16ης Φεβρουαρίου 2004.

(175)  Βλέπε τις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών της 4ης Δεκεμβρίου 2003, της 22ας Ιανουαρίου 2004 και της 16ης Φεβρουαρίου 2004.

(176)  Οι γαλλικές αρχές αναφέρονται σε 5 ομολογιακά δάνεια που εκδόθηκαν μεταξύ 26ης Ιουλίου 2002 και 23ης Δεκεμβρίου 2002 των οποίων το σύνολο ανέρχεται σε 220 εκατομ. ευρώ για τα ομολογιακά δάνεια που εκδόθηκαν πριν από την αναγγελία του σχεδίου Ambition 2005 (5 Δεκεμβρίου 2002), στο οποίο προστίθεται ένα ποσό 442,2 εκατομ. ευρώ που αντιστοιχεί στην έκδοση ORAs.

(177)  Στη διάρκεια της περιόδου που προηγείται της αναγγελίας του σχεδίου Ambition 2005, δηλαδή της 5ης Δεκεμβρίου 2002.

(178)  Ο μέσος όρος ανέρχεται σε 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

(179)  442,2 εκατομ. ευρώ.

(180)  Τέτοιες εκδόσεις πραγματοποιήθηκαν άλλωστε το Δεκέμβριο του 2002 και τον Ιανουάριο του 2003.

(181)  Με την ευκαιρία αυτή είναι ενδιαφέρον να υπενθυμισθούν ορισμένα αποσπάσματα της ακρόασης, ενώπιον της επιτροπής έρευνας, των ελεγκτών των επιφορτισμένων με τους λογαριασμούς της FT:

«κ. Edouard Salustro: Κύριε Βουλευτή, πρέπει να υπενθυμιστεί κάτι που γνωρίζετε καλύτερα από τον καθένα. Πριν ακόμα εκφράσει την άποψή του σχετικά με ένα σύνολο οικονομικών πληροφοριών, ο ελεγκτής θέτει το ερώτημα εάν η εταιρεία είναι σε κατάσταση αιτιολογημένη οικονομικά να συνεχίσει τις δραστηριότητές της. Αυτό είναι το πρώτο ερώτημα, είναι μια βασική αρχή που μεταφέρεται στη συνέχεια στους λογαριασμούς. Στη συνέχεια το ερώτημα δεν τίθεται πλέον, καθόσον έχει απαντηθεί εκ των προτέρων.

κ. Xavier de Roux: Θεωρήσατε επομένως ότι η εξακολούθηση της εκμετάλλευσης δεν παρουσίαζε κανένα πρόβλημα.

κ. Edouard Salustro: Όχι! Τέλος πάντων, βέβαια!... Δεν εννοούσα αυτό!...

κ. Vincent de La Bachelerie: Η κατάσταση δεν ήταν απαραίτητα χωρίς προβλήματα και παρακολουθούσαμε πραγματικά ...».

Ακόμη πιο σαφής ως προς αυτό το θέμα φαίνεται η εξήγηση του κου Bon, πρώην ΓΔ της FT, ενώπιον της ίδιας επιτροπής έρευνας:

«Επομένως, πρόκειται για ένα στοιχείο το οποίο το μαύρο σενάριο δεν είχε ποτέ περιλάβει: το γεγονός ότι η πρόσβαση στην κεφαλαιαγορά αποκλείεται για μας. Δεν είχαμε ποτέ επισημάνει αυτή τη δυνατότητα, διότι σκεπτόμεθα ότι θα ήταν λογικό ότι η παρουσία του κράτους ως πλειοψηφικού μετόχου να εμποδίσει την αγορά να θεωρήσει πιθανή την πτώχευση της France Télécom, χωρίς να είναι άλλωστε απαραίτητο να εκφράσει το κράτος την υποστήριξή του. Τη γνώμη αυτή συμμεριζόταν σχεδόν το σύνολο των παραγόντων της αγοράς μέχρι την ημέρα κατά την οποία η μία από τις εταιρείες αξιολόγησης — και η μόνη—αποφάσισε ότι η France Télécom ήταν στο όριο της αφερεγγυότητας και αναθεώρησε τη βαθμολογία της, αποκλείοντάς της, από τη μία μέρα στην άλλη, κάθε πρόσβαση στην αγορά... Όταν, τον Ιούνιο, αυτή η μοναδική εταιρεία αξιολόγησης εξέφερε τη γνώμη της και η πρόσβαση στην αγορά μας αποκλείστηκε, γνώριζα ότι, λόγω αδυναμίας εκ νέου δανειοληψίας, η France Télécom θα βρισκόταν σε δυσχέρειες πληρωμής, ένα έτος αργότερα, κατά το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2003».

Κατά την ίδια έννοια, βλέπε την έκθεση HSBC της 12ης Ιουνίου 2004, σελίδα 11: «συνολικά, η FT δεν ήταν εταιρεία αντιμετωπίζουσα δυσχέρειες κατά την έννοια ότι οι δραστηριότητές της είναι υγιείς, αλλά υπέφερε από μια ακατάλληλη δομή χρηματοδότησης με έλλειψη ιδίων κεφαλαίων και με προθεσμίες αναχρηματοδότησης του χρέους υπερβολικά σύντομες, καθώς και από μια κρίση εμπιστοσύνης των αγορών απέναντι στις αβεβαιότητες που προέκυψαν από αυτήν την κατάσταση».

(182)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Νοεμβρίου 1987, υπόθεση 223/85, RSV κατά Επιτροπής, Συλλογή, σ. 4617.

(183)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 20ής Σεπτεμβρίου 1990, υπόθεση C-5/89, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1990, σ. I-3437.

----