# Publicatieblad C 291/4 se

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 291 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 58e jaargang4 september 2015 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 291

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

58e jaargang4 september 2015

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Europees Economisch en Sociaal Comité |
| | 507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015 |
| 2015/C 291/01 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de gevolgen van het klimaat- en energiebeleid voor de land- en bosbouwsector (verkennend advies) | 1 |
| 2015/C 291/02 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Ontwikkeling van het in het klimaat- en energiekader 2030 voorgestelde governancesysteem (verkennend advies op verzoek van de Europese Commissie) | 8 |
| 2015/C 291/03 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — Vooruitgang en uitdagingen (verkennend advies op verzoek van het Europees Parlement) | 14 |
| 2015/C 291/04 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de rol van het maatschappelijk middenveld in de betrekkingen tussen de EU en Albanië (verkennend advies) | 21 |
| 2015/C 291/05 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Zelfregulering en coregulering in het EU-wetgevingskader (initiatiefadvies) | 29 |
| 2015/C 291/06 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een industriebeleid voor de Europese glasindustrie | 40 |
| 2015/C 291/07 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Bevordering van de Europese interne markt door samenwerking tussen de sector biomedische technologie en de medische en zorgsector | 45 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Europees Economisch en Sociaal Comité

507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015

e

2015/C 291/01

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de gevolgen van het klimaat- en energiebeleid voor de land- en bosbouwsector (verkennend advies)

1

2015/C 291/02

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Ontwikkeling van het in het klimaat- en energiekader 2030 voorgestelde governancesysteem (verkennend advies op verzoek van de Europese Commissie)

8

2015/C 291/03

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — Vooruitgang en uitdagingen (verkennend advies op verzoek van het Europees Parlement)

14

2015/C 291/04

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de rol van het maatschappelijk middenveld in de betrekkingen tussen de EU en Albanië (verkennend advies)

21

2015/C 291/05

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Zelfregulering en coregulering in het EU-wetgevingskader (initiatiefadvies)

29

2015/C 291/06

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een industriebeleid voor de Europese glasindustrie

40

2015/C 291/07

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Bevordering van de Europese interne markt door samenwerking tussen de sector biomedische technologie en de medische en zorgsector

45

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ |
| | 507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015 |
| 2015/C 291/08 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De stedelijke dimensie van het Europees beleid — Hoofdkenmerken van een Europese stedelijke agenda (COM(2014) 490 final) | 54 |
| 2015/C 291/09 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1306/2013 op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor kalenderjaar 2015 (COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD) | 60 |

III   Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015

e

2015/C 291/08

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De stedelijke dimensie van het Europees beleid — Hoofdkenmerken van een Europese stedelijke agenda (COM(2014) 490 final)

(COM(2014) 490 final)

54

2015/C 291/09

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1306/2013 op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor kalenderjaar 2015 (COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD)

(COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD)

60

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Europees Economisch en Sociaal Comité

507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/1

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de gevolgen van het klimaat- en energiebeleid voor de land- en bosbouwsector

(verkennend advies)

(2015/C 291/01)

| Rapporteur: | Mindaugas MACIULEVIČIUS |
| --- | --- |

Rapporteur:

Mindaugas MACIULEVIČIUS

Op 26 september 2014 heeft het toekomstig Letse EU-voorzitterschap besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, te raadplegen over de

„Gevolgen van het klimaat- en energiebeleid voor de land- en bosbouwsector”

(verkennend advies).

De afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling en milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 9 april 2015 goedgekeurd.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april 2015) onderstaand advies uitgebracht, dat met 147 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het EESC wenst te benadrukken dat klimaatverandering een wereldwijde uitdaging is. Bij het nemen van een besluit over de bijdrage van de EU aan de mondiale klimaatovereenkomst, moeten de EU en de lidstaten rekening houden met de internationale beleidsverschillen en oog hebben voor de effecten van klimaatverandering en de mogelijkheden om deze te verzachten. Het EU-beleid moet erop gericht zijn iedereen voedselzekerheid te bieden in weerwil van de groeiende vraag. Tegelijkertijd moet het ervoor zorgen dat het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector behouden blijft en de aantrekkelijkheid van de lokale producenten in de EU toeneemt, zonder dat de landbouwers en boseigenaren onnodig worden belast. De EU moet het voorbeeld geven op het gebied van duurzame landbouw, zowel in economisch als in sociaal en milieuopzicht. Daarnaast moet er een coherent en consistent EU-beleid worden gevoerd. |
| --- | --- |

1.1.

Het EESC wenst te benadrukken dat klimaatverandering een wereldwijde uitdaging is. Bij het nemen van een besluit over de bijdrage van de EU aan de mondiale klimaatovereenkomst, moeten de EU en de lidstaten rekening houden met de internationale beleidsverschillen en oog hebben voor de effecten van klimaatverandering en de mogelijkheden om deze te verzachten. Het EU-beleid moet erop gericht zijn iedereen voedselzekerheid te bieden in weerwil van de groeiende vraag. Tegelijkertijd moet het ervoor zorgen dat het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector behouden blijft en de aantrekkelijkheid van de lokale producenten in de EU toeneemt, zonder dat de landbouwers en boseigenaren onnodig worden belast. De EU moet het voorbeeld geven op het gebied van duurzame landbouw, zowel in economisch als in sociaal en milieuopzicht. Daarnaast moet er een coherent en consistent EU-beleid worden gevoerd.

| 1.2. | De zaken moeten in internationaal verband worden gezien om te voorkomen dat energieverslindende en emissie-intensieve productiecapaciteit naar andere delen van de wereld wordt verplaatst, waardoor de kans bestaat dat de totale wereldwijde uitstoot nog toeneemt terwijl het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector afneemt. |
| --- | --- |

1.2.

De zaken moeten in internationaal verband worden gezien om te voorkomen dat energieverslindende en emissie-intensieve productiecapaciteit naar andere delen van de wereld wordt verplaatst, waardoor de kans bestaat dat de totale wereldwijde uitstoot nog toeneemt terwijl het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector afneemt.

| 1.3. | Het besluit om in het beleidskader voor de periode na 2020 ook rekening te houden met landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (de LULUCF-sector) brengt veel onzekerheid mee voor de landbouwsector en, in sommige gevallen, ook voor de bosbouwsector. Het is nog steeds niet duidelijk of dit een koolstofopslageffect zal hebben of tot extra emissies in een aantal regio's zal leiden. Wat er ook wordt besloten, het besluit moet wetenschappelijk verantwoord zijn en worden genomen na een passende effectbeoordeling van verschillende opties op het niveau van de lidstaten. |
| --- | --- |

1.3.

Het besluit om in het beleidskader voor de periode na 2020 ook rekening te houden met landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (de LULUCF-sector) brengt veel onzekerheid mee voor de landbouwsector en, in sommige gevallen, ook voor de bosbouwsector. Het is nog steeds niet duidelijk of dit een koolstofopslageffect zal hebben of tot extra emissies in een aantal regio's zal leiden. Wat er ook wordt besloten, het besluit moet wetenschappelijk verantwoord zijn en worden genomen na een passende effectbeoordeling van verschillende opties op het niveau van de lidstaten.

| 1.4. | Bij het vaststellen van de streefcijfers voor de vermindering van de broeikasgasemissies in de land- en de bosbouwsector van de lidstaten in de periode na 2020 moet er volgens het EESC flexibiliteit worden betracht, vooral in lidstaten die nu een aanzienlijk kleinere ecologische voetafdruk hebben in de land- of bosbouw. |
| --- | --- |

1.4.

Bij het vaststellen van de streefcijfers voor de vermindering van de broeikasgasemissies in de land- en de bosbouwsector van de lidstaten in de periode na 2020 moet er volgens het EESC flexibiliteit worden betracht, vooral in lidstaten die nu een aanzienlijk kleinere ecologische voetafdruk hebben in de land- of bosbouw.

| 1.5. | Gezien de verwachte zeer positieve economische en sociale impact, met name op de werkgelegenheid in plattelandsgebieden, is het EESC voorstander van een actieve strategie waarin rekening wordt gehouden met het potentieel voor duurzame en economisch levensvatbare groei van biomassa voor bio-energie en de bio-economie in het algemeen, evenals voor duurzame intensieve landbouw, een strategie die landbouwers, boseigenaren en plattelandsgemeenschappen een hoog stabiel aanvullend inkomen oplevert en investeringen in infrastructuur stimuleert zodat aan de sociale behoeften van plattelandsgebieden kan worden voldaan. |
| --- | --- |

1.5.

Gezien de verwachte zeer positieve economische en sociale impact, met name op de werkgelegenheid in plattelandsgebieden, is het EESC voorstander van een actieve strategie waarin rekening wordt gehouden met het potentieel voor duurzame en economisch levensvatbare groei van biomassa voor bio-energie en de bio-economie in het algemeen, evenals voor duurzame intensieve landbouw, een strategie die landbouwers, boseigenaren en plattelandsgemeenschappen een hoog stabiel aanvullend inkomen oplevert en investeringen in infrastructuur stimuleert zodat aan de sociale behoeften van plattelandsgebieden kan worden voldaan.

| 1.6. | Bossen en houtproducten kunnen meer CO2 opslaan. Door actief bosbeheer en een verhoogd gebruik van houtproducten kan er meer CO2 worden verwijderd en opgeslagen. Waar houten producten conventionele producten of materialen vervangen, zijn bijkomende substitutie-effecten te verwachten. |
| --- | --- |

1.6.

Bossen en houtproducten kunnen meer CO2 opslaan. Door actief bosbeheer en een verhoogd gebruik van houtproducten kan er meer CO2 worden verwijderd en opgeslagen. Waar houten producten conventionele producten of materialen vervangen, zijn bijkomende substitutie-effecten te verwachten.

| 1.7. | Landbouw en bosbouw zijn complexe, niet geheel doorgronde biologische structuren die zich niet lenen voor het doorvoeren van grote veranderingen, als tijdelijke oplossing om kortetermijndoelstellingen te bereiken. Het halen van streefcijfers voor 2020 en 2030 is voor biologische systemen veel te kort dag. Gezien de zeer uiteenlopende en soms onverwachte lokale omstandigheden is het geen goed idee om voor de hele EU dezelfde algemene oplossingen voor biologische systemen voor te stellen. |
| --- | --- |

1.7.

Landbouw en bosbouw zijn complexe, niet geheel doorgronde biologische structuren die zich niet lenen voor het doorvoeren van grote veranderingen, als tijdelijke oplossing om kortetermijndoelstellingen te bereiken. Het halen van streefcijfers voor 2020 en 2030 is voor biologische systemen veel te kort dag. Gezien de zeer uiteenlopende en soms onverwachte lokale omstandigheden is het geen goed idee om voor de hele EU dezelfde algemene oplossingen voor biologische systemen voor te stellen.

| 1.8. | Onderzoek, innovatie en ontwikkeling zijn de belangrijkste aanjagers van de overgang naar een duurzame land- en bosbouw, en zijn ook de motor achter bio-energie en de bio-economie, overeenkomstig de doelstellingen van het klimaatbeleid. Het EESC verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten meer geld uit te trekken voor de werkzaamheden op dit gebied, en roept op tot een gezamenlijke inspanning waarbij wetenschappers hun bevindingen met elkaar delen. Om een succesvolle toepassing van innovatie in de land- en bosbouwsector te bewerkstelligen moeten de eindgebruikers worden doordrongen van het nut ervan; adviesorganen en opleidingsinstanties kunnen hierbij een actieve rol spelen. |
| --- | --- |

1.8.

Onderzoek, innovatie en ontwikkeling zijn de belangrijkste aanjagers van de overgang naar een duurzame land- en bosbouw, en zijn ook de motor achter bio-energie en de bio-economie, overeenkomstig de doelstellingen van het klimaatbeleid. Het EESC verzoekt de EU-instellingen en de lidstaten meer geld uit te trekken voor de werkzaamheden op dit gebied, en roept op tot een gezamenlijke inspanning waarbij wetenschappers hun bevindingen met elkaar delen. Om een succesvolle toepassing van innovatie in de land- en bosbouwsector te bewerkstelligen moeten de eindgebruikers worden doordrongen van het nut ervan; adviesorganen en opleidingsinstanties kunnen hierbij een actieve rol spelen.

| 1.9. | Het EU-beleid moet, in combinatie met specifieke onderzoeks- en innovatieprogramma’s en samen met financiële prikkels voor landbouwers en boseigenaren:






  — | een geleidelijke overgang naar fossielebrandstofvrije landbouwmodellen bevorderen; |
| --- | --- | --- |

1.9.

Het EU-beleid moet, in combinatie met specifieke onderzoeks- en innovatieprogramma’s en samen met financiële prikkels voor landbouwers en boseigenaren:

—

een geleidelijke overgang naar fossielebrandstofvrije landbouwmodellen bevorderen;

| — | zich concentreren op het efficiënter maken van alle landbouwproductiesystemen, en |
| --- | --- |

—

zich concentreren op het efficiënter maken van alle landbouwproductiesystemen, en

| — | een efficiënter gebruik van hulpbronnen, waaronder land, water en voedingsstoffen, steunen. |
| --- | --- |

—

een efficiënter gebruik van hulpbronnen, waaronder land, water en voedingsstoffen, steunen.

| 1.10. | Het beleidskader voor de land- en bosbouwsector kan volgens het EESC het best worden opgezet via een burgerdialoog tussen belanghebbenden en lokale, regionale, nationale en Europese instellingen en aan de hand van burgerinitiatieven. Het is van belang dat de lidstaten goede praktijkvoorbeelden uitwisselen van dit soort initiatieven, waaronder succesvolle publiek-private partnerschappen. |
| --- | --- |

1.10.

Het beleidskader voor de land- en bosbouwsector kan volgens het EESC het best worden opgezet via een burgerdialoog tussen belanghebbenden en lokale, regionale, nationale en Europese instellingen en aan de hand van burgerinitiatieven. Het is van belang dat de lidstaten goede praktijkvoorbeelden uitwisselen van dit soort initiatieven, waaronder succesvolle publiek-private partnerschappen.

2.   Inleiding

| 2.1. | Met dit advies geeft het EESC gehoor aan het verzoek van het Letse voorzitterschap en wil het duidelijk maken wat volgens het maatschappelijk middenveld de beste en meest kosteneffectieve manier is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en voor meer CO2-verwijderingen in de land- en bosbouwsector te zorgen zonder de duurzame ontwikkeling en het concurrentievermogen van de EU te belemmeren. |
| --- | --- |

2.1.

Met dit advies geeft het EESC gehoor aan het verzoek van het Letse voorzitterschap en wil het duidelijk maken wat volgens het maatschappelijk middenveld de beste en meest kosteneffectieve manier is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en voor meer CO2-verwijderingen in de land- en bosbouwsector te zorgen zonder de duurzame ontwikkeling en het concurrentievermogen van de EU te belemmeren.

| 2.2. | Het EESC erkent dat de gevolgen van het klimaat- en energiebeleid van de EU voor de ontwikkeling van de land- en bosbouwsector niet eenduidig zijn. Met het oog hierop wil het EESC beschrijven wat de belangrijkste effecten zijn van het huidige EU-beleid op deze twee sectoren en welke bijdrage al is geleverd aan de mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering. Daarnaast wil het de aandacht vestigen op potentiële kansen voor de sectoren, op de sociale aspecten en op de effecten op het maatschappelijk middenveld, en wil het aanbevelingen doen over de plaats en de rol van de land- en bosbouwsector in het EU-kader voor klimaat- en energiebeleid voor 2030. |
| --- | --- |

2.2.

Het EESC erkent dat de gevolgen van het klimaat- en energiebeleid van de EU voor de ontwikkeling van de land- en bosbouwsector niet eenduidig zijn. Met het oog hierop wil het EESC beschrijven wat de belangrijkste effecten zijn van het huidige EU-beleid op deze twee sectoren en welke bijdrage al is geleverd aan de mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering. Daarnaast wil het de aandacht vestigen op potentiële kansen voor de sectoren, op de sociale aspecten en op de effecten op het maatschappelijk middenveld, en wil het aanbevelingen doen over de plaats en de rol van de land- en bosbouwsector in het EU-kader voor klimaat- en energiebeleid voor 2030.

| 2.3. | De Europese Unie keurde in 2009 een klimaat- en energiepakket (1) goed, dat wettelijk bindende doelstellingen bevat om de zogeheten 20-20-20-streefcijfers te halen. In het beleidskader voor 2020 werden geen emissiereductiestreefcijfers voor de landbouw en de LULUCF-sector vastgesteld. |
| --- | --- |

2.3.

De Europese Unie keurde in 2009 een klimaat- en energiepakket (1) goed, dat wettelijk bindende doelstellingen bevat om de zogeheten 20-20-20-streefcijfers te halen. In het beleidskader voor 2020 werden geen emissiereductiestreefcijfers voor de landbouw en de LULUCF-sector vastgesteld.

| 2.4. | Op 22 januari 2014 bracht de Europese Commissie de mededeling „Een beleidskader voor klimaat en energie in de periode 2020-2030” (2) uit. De nieuwe streefcijfers voor 2030, die door de Europese Raad werden onderschreven in zijn conclusies van oktober 2014, omvatten een beperking van de uitstoot van broeikasgassen met minstens 40 % ten opzichte van 1990, een percentage gebruikte hernieuwbare energie van ten minste 27 % en een verbetering van de energie-efficiëntie met 27 %. |
| --- | --- |

2.4.

Op 22 januari 2014 bracht de Europese Commissie de mededeling „Een beleidskader voor klimaat en energie in de periode 2020-2030” (2) uit. De nieuwe streefcijfers voor 2030, die door de Europese Raad werden onderschreven in zijn conclusies van oktober 2014, omvatten een beperking van de uitstoot van broeikasgassen met minstens 40 % ten opzichte van 1990, een percentage gebruikte hernieuwbare energie van ten minste 27 % en een verbetering van de energie-efficiëntie met 27 %.

| 2.5. | In het beleidskader voor 2020-2030 stelde de Commissie het volgende: „Om te garanderen dat alle sectoren op een kostenefficiënte manier bijdragen tot de milderingsinspanningen, moeten landbouw, ruimtelijke ordening (grondgebruik en de verandering daarvan) en bosbouw in aanmerking worden genomen in het voor 2030 geldende streefcijfer voor broeikasgasreductie.”. |
| --- | --- |

2.5.

In het beleidskader voor 2020-2030 stelde de Commissie het volgende: „Om te garanderen dat alle sectoren op een kostenefficiënte manier bijdragen tot de milderingsinspanningen, moeten landbouw, ruimtelijke ordening (grondgebruik en de verandering daarvan) en bosbouw in aanmerking worden genomen in het voor 2030 geldende streefcijfer voor broeikasgasreductie.”.

| 2.6. | Daarnaast verzocht de Europese Raad de Commissie „te bekijken wat de beste manier is om een duurzame intensivering van de voedselproductie aan te moedigen en tegelijkertijd de bijdrage die de sector levert aan mitigatie en vastlegging van broeikasgassen, ook via bebossing, te optimaliseren” (3). |
| --- | --- |

2.6.

Daarnaast verzocht de Europese Raad de Commissie „te bekijken wat de beste manier is om een duurzame intensivering van de voedselproductie aan te moedigen en tegelijkertijd de bijdrage die de sector levert aan mitigatie en vastlegging van broeikasgassen, ook via bebossing, te optimaliseren” (3).

| 2.7. | Eind 2015 moet er een wereldwijde, bindende overeenkomst voor klimaatbescherming worden aangenomen op de 21e Conferentie van de partijen (COP 21) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) in Parijs. Daarbij moeten landen zich ertoe verbinden maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering en vermindering van de broeikasgasemissies uit te voeren. |
| --- | --- |

2.7.

Eind 2015 moet er een wereldwijde, bindende overeenkomst voor klimaatbescherming worden aangenomen op de 21e Conferentie van de partijen (COP 21) bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC) in Parijs. Daarbij moeten landen zich ertoe verbinden maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering en vermindering van de broeikasgasemissies uit te voeren.

| 2.8. | Bovendien kunnen de maatregelen van de nieuwe Europese Commissie in het kader van het programma voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (REFIT) en de herziening van het bestaande beleid, die het EESC in grote lijnen onderschrijft, een goede gelegenheid zijn om tegenstrijdigheden uit te bannen en te zorgen voor samenhang in het EU-beleid voor milieu (water, lucht en grond), landbouw en bosbouw, met name voor de land- en bosbouwsector. Het is eveneens van groot belang dat het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen en dat de maatregelen van nationale instellingen en van regionale autoriteiten worden gecoördineerd (samenhang tussen nationaal en regionaal beleid). |
| --- | --- |

2.8.

Bovendien kunnen de maatregelen van de nieuwe Europese Commissie in het kader van het programma voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (REFIT) en de herziening van het bestaande beleid, die het EESC in grote lijnen onderschrijft, een goede gelegenheid zijn om tegenstrijdigheden uit te bannen en te zorgen voor samenhang in het EU-beleid voor milieu (water, lucht en grond), landbouw en bosbouw, met name voor de land- en bosbouwsector. Het is eveneens van groot belang dat het subsidiariteitsbeginsel in acht wordt genomen en dat de maatregelen van nationale instellingen en van regionale autoriteiten worden gecoördineerd (samenhang tussen nationaal en regionaal beleid).

| 2.9. | De situaties, omstandigheden en strategieën op het gebied van land- en bosbouw verschillen per lidstaat. Gezien deze verschillen kan er moeilijk een universele oplossing worden aangereikt. Toch zou de EU zich sterk moeten maken voor de bevordering en verspreiding van goede praktijken in de land- en bosbouw in de lidstaten, en zou zij moeten bijdragen tot de capaciteitsopbouw van besluitvormers, lokale gemeenschappen, grondeigenaren, betrokken bedrijven en onderzoekers. |
| --- | --- |

2.9.

De situaties, omstandigheden en strategieën op het gebied van land- en bosbouw verschillen per lidstaat. Gezien deze verschillen kan er moeilijk een universele oplossing worden aangereikt. Toch zou de EU zich sterk moeten maken voor de bevordering en verspreiding van goede praktijken in de land- en bosbouw in de lidstaten, en zou zij moeten bijdragen tot de capaciteitsopbouw van besluitvormers, lokale gemeenschappen, grondeigenaren, betrokken bedrijven en onderzoekers.

3.   Gevolgen

| 3.1. | De klimaatverandering zal op meerdere manieren een impact hebben op de land- en bosbouwsector, en kan zowel negatieve als positieve gevolgen hebben voor verschillende EU-regio’s. Hoewel niet zeker is hoe groot deze impact zal zijn, doen zich al belangrijke veranderingen voor, zoals veranderingen in het neerslagpatroon per jaar en per seizoen, extreme gebeurtenissen, veranderingen in de beschikbaarheid van watervoorraden, plagen en ziekten, en veranderingen in de bodemgesteldheid. Deze veranderingen zijn op hun beurt van invloed op de omvang en de kwaliteit van de oogst en op de stabiliteit van de voedselproductie, en hebben gevolgen voor zowel de land- en bosbouwsector als de consument. Zij brengen ook grotere risico’s mee voor plattelandsgebieden, zoals een grotere kans op overstromingen en schade aan infrastructuur. |
| --- | --- |

3.1.

De klimaatverandering zal op meerdere manieren een impact hebben op de land- en bosbouwsector, en kan zowel negatieve als positieve gevolgen hebben voor verschillende EU-regio’s. Hoewel niet zeker is hoe groot deze impact zal zijn, doen zich al belangrijke veranderingen voor, zoals veranderingen in het neerslagpatroon per jaar en per seizoen, extreme gebeurtenissen, veranderingen in de beschikbaarheid van watervoorraden, plagen en ziekten, en veranderingen in de bodemgesteldheid. Deze veranderingen zijn op hun beurt van invloed op de omvang en de kwaliteit van de oogst en op de stabiliteit van de voedselproductie, en hebben gevolgen voor zowel de land- en bosbouwsector als de consument. Zij brengen ook grotere risico’s mee voor plattelandsgebieden, zoals een grotere kans op overstromingen en schade aan infrastructuur.

| 3.2. | Wanneer wordt gekeken naar hoe emissies van de landbouw en LULUCF-sectoren moeten worden geïntegreerd in het kader voor 2030, is het belangrijk te wijzen op de belangrijke rol die de land- en bosbouw spelen dankzij hun grote, grondgebonden koolstofreservoir en op het feit dat zij door het leveren van bio-energie aanzienlijk bijdragen tot een verminderde afhankelijkheid van de EU van de invoer van energie. De landbouw is verantwoordelijk voor ongeveer 10 % van de totale uitstoot van broeikasgassen in de EU-28 en voor 18 % van de emissies in de niet-ETS-sectoren die onder de beschikking inzake de verdeling van de inspanningen vallen. Anderzijds zijn de emissies van CO2-equivalent in de Europese landbouw sinds 1990 met zo'n 18 % afgenomen, tegen een algemene vermindering van 17 % in de EU in dezelfde periode, terwijl de output van de landbouwproductie is toegenomen. |
| --- | --- |

3.2.

Wanneer wordt gekeken naar hoe emissies van de landbouw en LULUCF-sectoren moeten worden geïntegreerd in het kader voor 2030, is het belangrijk te wijzen op de belangrijke rol die de land- en bosbouw spelen dankzij hun grote, grondgebonden koolstofreservoir en op het feit dat zij door het leveren van bio-energie aanzienlijk bijdragen tot een verminderde afhankelijkheid van de EU van de invoer van energie. De landbouw is verantwoordelijk voor ongeveer 10 % van de totale uitstoot van broeikasgassen in de EU-28 en voor 18 % van de emissies in de niet-ETS-sectoren die onder de beschikking inzake de verdeling van de inspanningen vallen. Anderzijds zijn de emissies van CO2-equivalent in de Europese landbouw sinds 1990 met zo'n 18 % afgenomen, tegen een algemene vermindering van 17 % in de EU in dezelfde periode, terwijl de output van de landbouwproductie is toegenomen.

| 3.3. | De klimaatdoelstellingen impliceren dat er behoefte is aan vormen van landbouw die weinig koolstof uitstoten en weinig grondstoffen gebruiken. Bij het bepalen van de doelstellingen op het gebied van kostenefficiëntie voor de sector moet echter rekening worden gehouden met de hoeveelheid CO2-equivalent per geproduceerde eenheid. Bovendien moeten de zaken in internationaal verband worden gezien, om te voorkomen dat energieverslindende en emissie-intensieve productiecapaciteit naar andere delen van de wereld wordt verplaatst, waardoor de kans bestaat dat de totale uitstoot nog toeneemt terwijl het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector afneemt. |
| --- | --- |

3.3.

De klimaatdoelstellingen impliceren dat er behoefte is aan vormen van landbouw die weinig koolstof uitstoten en weinig grondstoffen gebruiken. Bij het bepalen van de doelstellingen op het gebied van kostenefficiëntie voor de sector moet echter rekening worden gehouden met de hoeveelheid CO2-equivalent per geproduceerde eenheid. Bovendien moeten de zaken in internationaal verband worden gezien, om te voorkomen dat energieverslindende en emissie-intensieve productiecapaciteit naar andere delen van de wereld wordt verplaatst, waardoor de kans bestaat dat de totale uitstoot nog toeneemt terwijl het concurrentievermogen van de Europese land- en bosbouwsector afneemt.

| 3.4. | De Europese land- en bosbouwsector is sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, hoofdzakelijk door het gebruik van meststoffen en fossiele brandstof voor machines. Het toekomstige EU-beleid moet, in combinatie met specifieke onderzoeks- en innovatieprogramma’s en samen met financiële prikkels voor landbouwers en boseigenaren:






  — | een geleidelijke overgang naar fossielebrandstofvrije landbouwmodellen bevorderen; |
| --- | --- | --- |

3.4.

De Europese land- en bosbouwsector is sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, hoofdzakelijk door het gebruik van meststoffen en fossiele brandstof voor machines. Het toekomstige EU-beleid moet, in combinatie met specifieke onderzoeks- en innovatieprogramma’s en samen met financiële prikkels voor landbouwers en boseigenaren:

—

een geleidelijke overgang naar fossielebrandstofvrije landbouwmodellen bevorderen;

| — | zich concentreren op het efficiënter maken van alle landbouwproductiesystemen, en |
| --- | --- |

—

zich concentreren op het efficiënter maken van alle landbouwproductiesystemen, en

| — | een efficiënter gebruik van hulpbronnen, waaronder land, water en voedingsstoffen, steunen. |
| --- | --- |

—

een efficiënter gebruik van hulpbronnen, waaronder land, water en voedingsstoffen, steunen.

Bovendien moet een duurzaam gesloten land- en bosbouwmodel worden bevorderd om het concurrentievermogen van deze sectoren wereldwijd te vergroten.

| 3.5. | Het EESC juicht de door de recente herziening van het GLB ingevoerde milieumaatregelen toe, maar wijst erop dat er verschillen bestaan op het punt van klimaatomstandigheden, bedrijfsvormen en andere aspecten, waaronder het gebrek aan betrokkenheid in de lidstaten. Bij het bedenken van toekomstige maatregelen moet de boeren een zekere mate van flexibiliteit worden gegund. Milieubescherming moet onderdeel worden van de landbouwproductie en het bosbeheer en wel op een zodanige manier dat op duurzame wijze wordt gewerkt aan de versterking van de productiecapaciteit en wordt bijgedragen tot efficiëntie, productiviteit en innovatie. |
| --- | --- |

3.5.

Het EESC juicht de door de recente herziening van het GLB ingevoerde milieumaatregelen toe, maar wijst erop dat er verschillen bestaan op het punt van klimaatomstandigheden, bedrijfsvormen en andere aspecten, waaronder het gebrek aan betrokkenheid in de lidstaten. Bij het bedenken van toekomstige maatregelen moet de boeren een zekere mate van flexibiliteit worden gegund. Milieubescherming moet onderdeel worden van de landbouwproductie en het bosbeheer en wel op een zodanige manier dat op duurzame wijze wordt gewerkt aan de versterking van de productiecapaciteit en wordt bijgedragen tot efficiëntie, productiviteit en innovatie.

| 3.6. | Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) zal de wereldwijde vraag naar voedsel, en dan met name de vraag naar eiwitrijke producten van dierlijke oorsprong, tegen 2050 met 70 % zijn gestegen. De aandacht van de landbouwsector in de EU gaat vooral uit naar een efficiënter gebruik van hulpbronnen op boerderijen en de invoering van duurzame praktijken, waardoor de uitstoot per geproduceerde eenheid daalt. Daar horen ook strenge dierenbeschermingsnormen bij en de EU moet er ook op aandringen dat deze normen overal ter wereld worden erkend. Maar het EESC ziet ook wel in dat zelfs wanneer er aanzienlijke inspanningen worden geleverd en wordt geïnvesteerd in de vermindering van methaanemissies door de veeteelt, de toename van het aantal dieren nog altijd kan leiden tot een stijging van de netto-emissies. |
| --- | --- |

3.6.

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) zal de wereldwijde vraag naar voedsel, en dan met name de vraag naar eiwitrijke producten van dierlijke oorsprong, tegen 2050 met 70 % zijn gestegen. De aandacht van de landbouwsector in de EU gaat vooral uit naar een efficiënter gebruik van hulpbronnen op boerderijen en de invoering van duurzame praktijken, waardoor de uitstoot per geproduceerde eenheid daalt. Daar horen ook strenge dierenbeschermingsnormen bij en de EU moet er ook op aandringen dat deze normen overal ter wereld worden erkend. Maar het EESC ziet ook wel in dat zelfs wanneer er aanzienlijke inspanningen worden geleverd en wordt geïnvesteerd in de vermindering van methaanemissies door de veeteelt, de toename van het aantal dieren nog altijd kan leiden tot een stijging van de netto-emissies.

| 3.7. | Wegens het effect van klimaatverandering op de land- en bosbouwsector zijn de traditionele teeltgebieden ook aan verandering onderhevig. Het EESC constateert dat er veel onderzoek en ontwikkeling noodzakelijk zijn om de beste en meest productieve, rendabele en duurzame technieken en plantenrassen (cultivars) te kunnen ontwikkelen, waarbij rekening wordt gehouden met klimaatverandering en met de specifieke regionale en lokale omstandigheden voor de land- en bosbouw in Europa. Dit kan worden bereikt met traditionele kweek- en selectiemethoden, waarbij voorrang moet worden gegeven aan lokale plantenvariëteiten. Bodemproductiviteit en duurzame intensivering zijn van cruciaal belang voor een efficiënt gebruik van hulpbronnen. |
| --- | --- |

3.7.

Wegens het effect van klimaatverandering op de land- en bosbouwsector zijn de traditionele teeltgebieden ook aan verandering onderhevig. Het EESC constateert dat er veel onderzoek en ontwikkeling noodzakelijk zijn om de beste en meest productieve, rendabele en duurzame technieken en plantenrassen (cultivars) te kunnen ontwikkelen, waarbij rekening wordt gehouden met klimaatverandering en met de specifieke regionale en lokale omstandigheden voor de land- en bosbouw in Europa. Dit kan worden bereikt met traditionele kweek- en selectiemethoden, waarbij voorrang moet worden gegeven aan lokale plantenvariëteiten. Bodemproductiviteit en duurzame intensivering zijn van cruciaal belang voor een efficiënt gebruik van hulpbronnen.

4.   Mogelijkheden

| 4.1. | Zich bewust van de noodzaak in te gaan op zowel de huidige als de toekomstige uitdagingen, dringt het EESC erop aan slimme oplossingen te vinden voor de problemen die nu al het gevolg zijn van klimaatverandering; het erkent echter ook dat de ambitieuze doelstellingen van het klimaat- en energiebeleid voor de periode na 2020 een kans zijn voor de Europese land- en bosbouw, die een grote rol kunnen spelen binnen het beleidskader. Actieve samenwerking tussen het maatschappelijk middenveld en het lokale, regionale, nationale en Europese bestuursniveau is daarbij geboden. |
| --- | --- |

4.1.

Zich bewust van de noodzaak in te gaan op zowel de huidige als de toekomstige uitdagingen, dringt het EESC erop aan slimme oplossingen te vinden voor de problemen die nu al het gevolg zijn van klimaatverandering; het erkent echter ook dat de ambitieuze doelstellingen van het klimaat- en energiebeleid voor de periode na 2020 een kans zijn voor de Europese land- en bosbouw, die een grote rol kunnen spelen binnen het beleidskader. Actieve samenwerking tussen het maatschappelijk middenveld en het lokale, regionale, nationale en Europese bestuursniveau is daarbij geboden.

| 4.2. | De maatregelen die zullen worden uitgevoerd in de land- en bosbouwsector moeten op lange termijn, vanuit het oogpunt van het landgebruik, een positief effect hebben op de broeikasgasemissies en CO2-verwijdering, aangezien veel maatregelen voor de reductie van broeikasgasemissies in de bosbouw de emissies op korte termijn weliswaar kunnen verhogen, maar op lange termijn een uitgesproken positieve impact hebben. Het halen van streefcijfers voor 2020 en 2030 is voor biologische systemen veel te kort dag. |
| --- | --- |

4.2.

De maatregelen die zullen worden uitgevoerd in de land- en bosbouwsector moeten op lange termijn, vanuit het oogpunt van het landgebruik, een positief effect hebben op de broeikasgasemissies en CO2-verwijdering, aangezien veel maatregelen voor de reductie van broeikasgasemissies in de bosbouw de emissies op korte termijn weliswaar kunnen verhogen, maar op lange termijn een uitgesproken positieve impact hebben. Het halen van streefcijfers voor 2020 en 2030 is voor biologische systemen veel te kort dag.

| 4.3. | Het EESC merkt op dat de landbouw in Europa een cruciale rol speelt, met name voor familiebedrijven in de landbouw, voedselzekerheid, werkgelegenheid op het platteland, sociale inclusie en duurzame ontwikkeling in plattelandsgebieden. Om de verdere ontwikkeling van de sector niet in gevaar te brengen moeten beslissingen met het oog op de vermindering van de broeikasgasuitstoot grondig, uitgebreid en met volle aandacht voor nationale kwesties worden geëvalueerd. |
| --- | --- |

4.3.

Het EESC merkt op dat de landbouw in Europa een cruciale rol speelt, met name voor familiebedrijven in de landbouw, voedselzekerheid, werkgelegenheid op het platteland, sociale inclusie en duurzame ontwikkeling in plattelandsgebieden. Om de verdere ontwikkeling van de sector niet in gevaar te brengen moeten beslissingen met het oog op de vermindering van de broeikasgasuitstoot grondig, uitgebreid en met volle aandacht voor nationale kwesties worden geëvalueerd.

| 4.4. | Bossen spelen een belangrijke rol bij de beperking van klimaatverandering. Vanwege hun multifunctionele aard kunnen zij worden ingezet voor economische, ecologische en sociale doeleinden en dat verdient erkenning. Het EESC moedigt de lidstaten aan om, met inachtneming van de beginselen en doelstellingen van de EU-bosbouwstrategie, nationale actieve bosbouwstrategieën te ontwikkelen en bestaande nationale bosprogramma's aan te passen. |
| --- | --- |

4.4.

Bossen spelen een belangrijke rol bij de beperking van klimaatverandering. Vanwege hun multifunctionele aard kunnen zij worden ingezet voor economische, ecologische en sociale doeleinden en dat verdient erkenning. Het EESC moedigt de lidstaten aan om, met inachtneming van de beginselen en doelstellingen van de EU-bosbouwstrategie, nationale actieve bosbouwstrategieën te ontwikkelen en bestaande nationale bosprogramma's aan te passen.

| 4.5. | Europa beschikt thans in elke regio over meer bosbestanden dan het kan gebruiken. Er is echter een toenemende vraag naar biomassa in de EU. Verdere bebossing moet worden bevorderd om met het plaatselijke aanbod aan de energievraag te kunnen voldoen, voor de houtsector en voor de bio-economie in het algemeen. Dit zou ook het gebruik aanmoedigen van resten en afval zoals takken, houtafval en goedkoop rondhout. De nadruk moet echter worden gelegd op een efficiënter gebruik van biomassa, en er moet voorrang worden gegeven aan de productie van goederen met een hoge waarde en aan het vastleggen van de voorwaarden voor het gebruik van deze goederen voor energieproductie aan het einde van hun levensduur. |
| --- | --- |

4.5.

Europa beschikt thans in elke regio over meer bosbestanden dan het kan gebruiken. Er is echter een toenemende vraag naar biomassa in de EU. Verdere bebossing moet worden bevorderd om met het plaatselijke aanbod aan de energievraag te kunnen voldoen, voor de houtsector en voor de bio-economie in het algemeen. Dit zou ook het gebruik aanmoedigen van resten en afval zoals takken, houtafval en goedkoop rondhout. De nadruk moet echter worden gelegd op een efficiënter gebruik van biomassa, en er moet voorrang worden gegeven aan de productie van goederen met een hoge waarde en aan het vastleggen van de voorwaarden voor het gebruik van deze goederen voor energieproductie aan het einde van hun levensduur.

| 4.6. | Bebossingsmaatregelen hebben, in voorkomend geval, een zeer positieve impact, niet alleen op de reductie van de broeikasgasemissies, maar ook op de verbetering van de biodiversiteit en de vermindering van waterschaarste. Dit ontwikkelingspad moet ook worden overwogen in gebieden met problemen door waterschaarste, als een duurzame methode om dit vraagstuk zowel op economisch als op sociaal vlak aan te pakken. Stedelijke bossen en bomen buiten het bos, zoals aan de rand van snelwegen, kunnen bijkomende sociale voordelen opleveren. |
| --- | --- |

4.6.

Bebossingsmaatregelen hebben, in voorkomend geval, een zeer positieve impact, niet alleen op de reductie van de broeikasgasemissies, maar ook op de verbetering van de biodiversiteit en de vermindering van waterschaarste. Dit ontwikkelingspad moet ook worden overwogen in gebieden met problemen door waterschaarste, als een duurzame methode om dit vraagstuk zowel op economisch als op sociaal vlak aan te pakken. Stedelijke bossen en bomen buiten het bos, zoals aan de rand van snelwegen, kunnen bijkomende sociale voordelen opleveren.

| 4.7. | De ontwikkeling van duurzaam geproduceerde biomassa zou moeten plaatsvinden binnen een duidelijk afgebakend beleidskader, waarin aandacht is voor de grenzen die aan productie en gebruik worden gesteld, voor sociale aspecten en voor biodiversiteit. Er is Europees leiderschap nodig om te zorgen voor de verdere ontwikkeling van de bio-economie op een wijze die kan leiden tot sociale, economische en milieuvoordelen. |
| --- | --- |

4.7.

De ontwikkeling van duurzaam geproduceerde biomassa zou moeten plaatsvinden binnen een duidelijk afgebakend beleidskader, waarin aandacht is voor de grenzen die aan productie en gebruik worden gesteld, voor sociale aspecten en voor biodiversiteit. Er is Europees leiderschap nodig om te zorgen voor de verdere ontwikkeling van de bio-economie op een wijze die kan leiden tot sociale, economische en milieuvoordelen.

| 4.8. | Bossen en houtproducten kunnen meer CO2 opslaan. Door actief bosbeheer en een verhoogd gebruik van houtproducten kan er meer CO2 worden verwijderd en opgeslagen. Waar houten producten conventionele producten of materialen vervangen, zijn bijkomende substitutie-effecten te verwachten. |
| --- | --- |

4.8.

Bossen en houtproducten kunnen meer CO2 opslaan. Door actief bosbeheer en een verhoogd gebruik van houtproducten kan er meer CO2 worden verwijderd en opgeslagen. Waar houten producten conventionele producten of materialen vervangen, zijn bijkomende substitutie-effecten te verwachten.

| 4.9. | Het EESC wijst op de noodzaak van duurzaam actief bosbeheer, gebaseerd op een efficiënt gebruik van door de bossen geleverde goederen, en van herbebossing die op productiviteit en duurzaamheid is gericht. Daarnaast zouden doeltreffende, wetenschappelijk onderbouwde en doelgerichte maatregelen zoals drainage, rooien, uitdunnen, asverspreiding en bemesting van aangetaste bodem moeten worden overwogen omdat zij de opbrengst van bossen verhogen en het potentieel voor CO2-verwijdering vergroten. |
| --- | --- |

4.9.

Het EESC wijst op de noodzaak van duurzaam actief bosbeheer, gebaseerd op een efficiënt gebruik van door de bossen geleverde goederen, en van herbebossing die op productiviteit en duurzaamheid is gericht. Daarnaast zouden doeltreffende, wetenschappelijk onderbouwde en doelgerichte maatregelen zoals drainage, rooien, uitdunnen, asverspreiding en bemesting van aangetaste bodem moeten worden overwogen omdat zij de opbrengst van bossen verhogen en het potentieel voor CO2-verwijdering vergroten.

| 4.10. | Er zijn uitgestrekte productieve bosgebieden waar het gebruik van biomassa en de verdere verhoging van het potentieel voor CO2-verwijdering worden beperkt door de economische toegankelijkheid van deze gebieden. Er zijn investeringen nodig om bosbouwinfrastructuur en -technologie te ontwikkelen teneinde de bossen te ontsluiten. Hiervoor kunnen EU-middelen voor cohesiedoelstellingen worden gebruikt. |
| --- | --- |

4.10.

Er zijn uitgestrekte productieve bosgebieden waar het gebruik van biomassa en de verdere verhoging van het potentieel voor CO2-verwijdering worden beperkt door de economische toegankelijkheid van deze gebieden. Er zijn investeringen nodig om bosbouwinfrastructuur en -technologie te ontwikkelen teneinde de bossen te ontsluiten. Hiervoor kunnen EU-middelen voor cohesiedoelstellingen worden gebruikt.

| 4.11. | In de meeste EU-lidstaten liggen grote stukken land braak, zoals voormalige weidegrond die niet geschikt is om granen of soortgelijke gewassen op te verbouwen, evenals akkerland, dat extensief wordt gebruikt wegens verslechtering van de infrastructuur en bij gebrek aan investeringen in drainagesystemen en andere milieubeperkingen. Dit land kan met behulp van onderzoek en innovatie weer voor traditionele landbouw, gewassen voor biobrandstoffen of bebossing in gebruik worden genomen. |
| --- | --- |

4.11.

In de meeste EU-lidstaten liggen grote stukken land braak, zoals voormalige weidegrond die niet geschikt is om granen of soortgelijke gewassen op te verbouwen, evenals akkerland, dat extensief wordt gebruikt wegens verslechtering van de infrastructuur en bij gebrek aan investeringen in drainagesystemen en andere milieubeperkingen. Dit land kan met behulp van onderzoek en innovatie weer voor traditionele landbouw, gewassen voor biobrandstoffen of bebossing in gebruik worden genomen.

| 4.12. | Het gebruik van duurzaam geproduceerde biomassa voor energie levert een belangrijke bijdrage aan het doel van de EU om, als onderdeel van haar algemene energiebeleid, onafhankelijk te zijn op energiegebied. Dit zal ook een zeer positieve impact hebben op de algemene handelsbalans, aangezien het betekent dat lokale biomassa kan worden gebruikt en niet hoeft te worden betaald voor de invoer van fossiele brandstoffen uit derde landen. |
| --- | --- |

4.12.

Het gebruik van duurzaam geproduceerde biomassa voor energie levert een belangrijke bijdrage aan het doel van de EU om, als onderdeel van haar algemene energiebeleid, onafhankelijk te zijn op energiegebied. Dit zal ook een zeer positieve impact hebben op de algemene handelsbalans, aangezien het betekent dat lokale biomassa kan worden gebruikt en niet hoeft te worden betaald voor de invoer van fossiele brandstoffen uit derde landen.

| 4.13. | Het EESC pleit voor meer steun voor onderzoek en innovatie in de bosbouwsector met als doel op zoek te gaan naar en te voorzien in duurzame technieken en methoden voor bosbeheer, rekening houdend met de uitdagingen als gevolg van de klimaatverandering, de milieuverschillen tussen de Europese regio’s en de economische druk die wordt uitgeoefend op de sector om zijn concurrentievermogen te behouden of te versterken. |
| --- | --- |

4.13.

Het EESC pleit voor meer steun voor onderzoek en innovatie in de bosbouwsector met als doel op zoek te gaan naar en te voorzien in duurzame technieken en methoden voor bosbeheer, rekening houdend met de uitdagingen als gevolg van de klimaatverandering, de milieuverschillen tussen de Europese regio’s en de economische druk die wordt uitgeoefend op de sector om zijn concurrentievermogen te behouden of te versterken.

| 4.14. | De onderzoeks- en innovatieprojecten op het gebied van bio-energie moeten ervoor helpen zorgen dat de hele productieketen kostenefficiënt, duurzaam en economisch rendabel is zonder in de toekomst een beroep te hoeven doen op Europese of nationale subsidies voor bio-energie. Om eerlijke concurrentievoorwaarden te creëren moeten alle subsidies of andere niet-financiële steunmaatregelen voor fossiele energie geleidelijk worden afgeschaft. |
| --- | --- |

4.14.

De onderzoeks- en innovatieprojecten op het gebied van bio-energie moeten ervoor helpen zorgen dat de hele productieketen kostenefficiënt, duurzaam en economisch rendabel is zonder in de toekomst een beroep te hoeven doen op Europese of nationale subsidies voor bio-energie. Om eerlijke concurrentievoorwaarden te creëren moeten alle subsidies of andere niet-financiële steunmaatregelen voor fossiele energie geleidelijk worden afgeschaft.

| 4.15. | Het EESC is ingenomen met de sectoroverschrijdende aanpak van de Commissie ter ondersteuning van de bio-economie in het algemeen en roept op tot verdere samenwerking tussen de directoraten-generaal (DG's) van de Commissie bij de bevordering van duurzaam geproduceerde biomassa. |
| --- | --- |

4.15.

Het EESC is ingenomen met de sectoroverschrijdende aanpak van de Commissie ter ondersteuning van de bio-economie in het algemeen en roept op tot verdere samenwerking tussen de directoraten-generaal (DG's) van de Commissie bij de bevordering van duurzaam geproduceerde biomassa.

| 4.16. | Daarnaast wil het benadrukken dat het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT) en bestaande programma’s van de Commissie, zoals Galileo, voor de bos- en landbouwsector bijdragen tot een verbetering van de technieken voor de duurzame productie van grondstoffen in de EU. Het EESC acht verder onderzoek en ontwikkeling op dit gebied zeker nodig. |
| --- | --- |

4.16.

Daarnaast wil het benadrukken dat het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën (ICT) en bestaande programma’s van de Commissie, zoals Galileo, voor de bos- en landbouwsector bijdragen tot een verbetering van de technieken voor de duurzame productie van grondstoffen in de EU. Het EESC acht verder onderzoek en ontwikkeling op dit gebied zeker nodig.

| 4.17. | Het is ook zaak dat de bevoegde autoriteiten in de lidstaten hun werkzaamheden coördineren, want alleen zo kunnen de programma's succesvol worden uitgevoerd op nationaal niveau; hierbij kan de Europese Commissie een rol spelen. |
| --- | --- |

4.17.

Het is ook zaak dat de bevoegde autoriteiten in de lidstaten hun werkzaamheden coördineren, want alleen zo kunnen de programma's succesvol worden uitgevoerd op nationaal niveau; hierbij kan de Europese Commissie een rol spelen.

| 4.18. | Het EESC is zich ervan bewust dat er in het kader van het zevende kaderprogramma voor onderzoek (KP 7) meer dan 220 miljoen EUR beschikbaar was voor de financiering van projecten op het gebied van duurzame landbouw en bosbouw, en zou graag zien dat in het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, Horizon 2020, nog meer ambitie wordt getoond. Het EESC benadrukt het feit dat het uiteindelijke welslagen van het onderzoek zal afhangen van de daadwerkelijke verspreiding van de projectresultaten onder de eindgebruikers in de land- en bosbouwsector. |
| --- | --- |

4.18.

Het EESC is zich ervan bewust dat er in het kader van het zevende kaderprogramma voor onderzoek (KP 7) meer dan 220 miljoen EUR beschikbaar was voor de financiering van projecten op het gebied van duurzame landbouw en bosbouw, en zou graag zien dat in het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, Horizon 2020, nog meer ambitie wordt getoond. Het EESC benadrukt het feit dat het uiteindelijke welslagen van het onderzoek zal afhangen van de daadwerkelijke verspreiding van de projectresultaten onder de eindgebruikers in de land- en bosbouwsector.

| 4.19. | Het EESC beklemtoont dat duurzaam gebruik van biomassa vooral een lokale aangelegenheid is. Wel is het zo dat de huidige markt voor bio-energie een internationale markt is. Er moet aandacht komen voor de specifieke situatie van landen met een overaanbod aan biomassa, aangezien de productie van biomassa tot emissies van de LULUCF-sector in de exporterende landen leidt en tot een vermindering van de emissies in de energiesector van de importerende landen. Enerzijds moeten er emissiestreefcijfers worden vastgesteld voor de LULUCF-sector in de EU, terwijl er anderzijds specifieke instrumenten nodig zijn voor de exporterende landen. |
| --- | --- |

4.19.

Het EESC beklemtoont dat duurzaam gebruik van biomassa vooral een lokale aangelegenheid is. Wel is het zo dat de huidige markt voor bio-energie een internationale markt is. Er moet aandacht komen voor de specifieke situatie van landen met een overaanbod aan biomassa, aangezien de productie van biomassa tot emissies van de LULUCF-sector in de exporterende landen leidt en tot een vermindering van de emissies in de energiesector van de importerende landen. Enerzijds moeten er emissiestreefcijfers worden vastgesteld voor de LULUCF-sector in de EU, terwijl er anderzijds specifieke instrumenten nodig zijn voor de exporterende landen.

5.   Sociale aspecten

| 5.1. | De ontwikkeling van landelijke gebieden in de Europese Unie is sterk afhankelijk van de levensvatbaarheid van de land- en bosbouwsector. Het EESC benadrukt dat het toenemend gebruik van duurzame biomassa en duurzame intensieve landbouw, vooral veehouderij, een zeer positieve primaire invloed zou moeten hebben op plattelandsgemeenschappen omdat hierdoor nieuwe banen ontstaan en inkomsten worden gegenereerd. |
| --- | --- |

5.1.

De ontwikkeling van landelijke gebieden in de Europese Unie is sterk afhankelijk van de levensvatbaarheid van de land- en bosbouwsector. Het EESC benadrukt dat het toenemend gebruik van duurzame biomassa en duurzame intensieve landbouw, vooral veehouderij, een zeer positieve primaire invloed zou moeten hebben op plattelandsgemeenschappen omdat hierdoor nieuwe banen ontstaan en inkomsten worden gegenereerd.

| 5.2. | Ook moet er lokaal worden gepleit voor het verder verwerken van ruwe biomassa of landbouwproducten tot hoogwaardige producten vanwege de zeer positieve secundaire impact die dit kan hebben op de werkgelegenheid en het genereren van inkomsten in landelijke gebieden. Het EESC is zeer te spreken over het werk dat de Commissie tot dusver heeft verricht op het gebied van onderzoek en innovatie om nieuwe manieren te vinden voor het beter benutten van biomassa en landbouwproducten. Het EESC dringt aan op een nog ambitieuzer investeringsprogramma, dat ervoor kan zorgen dat de EU wereldleider wordt op dit gebied. |
| --- | --- |

5.2.

Ook moet er lokaal worden gepleit voor het verder verwerken van ruwe biomassa of landbouwproducten tot hoogwaardige producten vanwege de zeer positieve secundaire impact die dit kan hebben op de werkgelegenheid en het genereren van inkomsten in landelijke gebieden. Het EESC is zeer te spreken over het werk dat de Commissie tot dusver heeft verricht op het gebied van onderzoek en innovatie om nieuwe manieren te vinden voor het beter benutten van biomassa en landbouwproducten. Het EESC dringt aan op een nog ambitieuzer investeringsprogramma, dat ervoor kan zorgen dat de EU wereldleider wordt op dit gebied.

| 5.3. | Het EESC constateert dat het opwekken van zonne- en windenergie plattelandsgebieden nieuwe en duurzame mogelijkheden biedt. De kosten van dit soort systemen blijven dalen en de efficiëntie ervan blijft toenemen, maar om dergelijke vormen van energieproductie in plattelandsgebieden te stimuleren moeten landbouwers en plattelandsgemeenschappen over de streep worden getrokken. Dankzij decentrale regelingen kunnen personen en gemeenschappen de kosten en voordelen van hernieuwbare energiebronnen delen en mogelijkheden vinden om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. |
| --- | --- |

5.3.

Het EESC constateert dat het opwekken van zonne- en windenergie plattelandsgebieden nieuwe en duurzame mogelijkheden biedt. De kosten van dit soort systemen blijven dalen en de efficiëntie ervan blijft toenemen, maar om dergelijke vormen van energieproductie in plattelandsgebieden te stimuleren moeten landbouwers en plattelandsgemeenschappen over de streep worden getrokken. Dankzij decentrale regelingen kunnen personen en gemeenschappen de kosten en voordelen van hernieuwbare energiebronnen delen en mogelijkheden vinden om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.

| 5.4. | Extra inkomsten uit duurzame intensieve landbouw, de verdere verwerking van grondstoffen, de productie en verdere verwerking van biomassa, alsook de opwekking van hernieuwbare elektriciteit zouden landbouwers, boseigenaren en plattelandsgemeenschappen een hoog stabiel aanvullend inkomen kunnen bezorgen. Tevens kan dit de aanzet geven tot of de bron zijn van meer publieke of particuliere investeringen in de infrastructuur van plattelandsgebieden. |
| --- | --- |

5.4.

Extra inkomsten uit duurzame intensieve landbouw, de verdere verwerking van grondstoffen, de productie en verdere verwerking van biomassa, alsook de opwekking van hernieuwbare elektriciteit zouden landbouwers, boseigenaren en plattelandsgemeenschappen een hoog stabiel aanvullend inkomen kunnen bezorgen. Tevens kan dit de aanzet geven tot of de bron zijn van meer publieke of particuliere investeringen in de infrastructuur van plattelandsgebieden.

| 5.5. | Het EESC wijst erop dat verdere ontwikkeling van de bio-economie kwalitatief hoogwaardige banen kan opleveren en mensen zo kan overhalen om op het platteland te blijven of naar het platteland te verhuizen; daarmee wordt het probleem van de ontvolking van het platteland, iets wat de EU grote zorgen baart, aangepakt. |
| --- | --- |

5.5.

Het EESC wijst erop dat verdere ontwikkeling van de bio-economie kwalitatief hoogwaardige banen kan opleveren en mensen zo kan overhalen om op het platteland te blijven of naar het platteland te verhuizen; daarmee wordt het probleem van de ontvolking van het platteland, iets wat de EU grote zorgen baart, aangepakt.

| 5.6. | Territoriale en sociale cohesie moeten als een rode draad door alle EU-beleidslijnen lopen en alle maatregelen, inclusief de maatregelen die het gevolg zijn van het energie- en klimaatbeleid van de EU, zouden hieraan een bijdrage moeten leveren. |
| --- | --- |

5.6.

Territoriale en sociale cohesie moeten als een rode draad door alle EU-beleidslijnen lopen en alle maatregelen, inclusief de maatregelen die het gevolg zijn van het energie- en klimaatbeleid van de EU, zouden hieraan een bijdrage moeten leveren.

| 5.7. | De biodiversiteit zal waarschijnlijk sterk worden beïnvloed door de directe en indirecte effecten van de klimaatverandering. Echter, de biodiversiteit speelt ook een belangrijke rol in de aanpassing aan en matiging van de klimaatverandering. Het EESC onderstreept het belang van de natuurparken en beschermde natuurgebieden voor het vergroten van de biodiversiteit en benadrukt de rol van bestaande milieubeschermingsinstrumenten, zoals Life en Natura 2000. Deze gebieden zijn belangrijk voor de land- en bosbouwsector en leveren grote sociale voordelen op. |
| --- | --- |

5.7.

De biodiversiteit zal waarschijnlijk sterk worden beïnvloed door de directe en indirecte effecten van de klimaatverandering. Echter, de biodiversiteit speelt ook een belangrijke rol in de aanpassing aan en matiging van de klimaatverandering. Het EESC onderstreept het belang van de natuurparken en beschermde natuurgebieden voor het vergroten van de biodiversiteit en benadrukt de rol van bestaande milieubeschermingsinstrumenten, zoals Life en Natura 2000. Deze gebieden zijn belangrijk voor de land- en bosbouwsector en leveren grote sociale voordelen op.

| 5.8. | Het EESC constateert dat veel boseigenaren in Europa hun bossen niet fatsoenlijk beheren door gebrek aan kennis of middelen, en wijst erop dat samenwerking een goed en efficiënt bosbeheer ten goede zou kunnen komen. |
| --- | --- |

5.8.

Het EESC constateert dat veel boseigenaren in Europa hun bossen niet fatsoenlijk beheren door gebrek aan kennis of middelen, en wijst erop dat samenwerking een goed en efficiënt bosbeheer ten goede zou kunnen komen.

| 5.9. | Cursussen en technische ondersteuning voor landbouwers en bosbezitters zouden een prioriteit moeten zijn voor zowel de EU als de nationale overheden. Innovatie, duurzame land- en bosbouwmodellen die het resultaat zijn van door de EU gefinancierde onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten zouden op ruime schaal moeten worden bevorderd door nationale kenniscentra en adviesorganen. |
| --- | --- |

5.9.

Cursussen en technische ondersteuning voor landbouwers en bosbezitters zouden een prioriteit moeten zijn voor zowel de EU als de nationale overheden. Innovatie, duurzame land- en bosbouwmodellen die het resultaat zijn van door de EU gefinancierde onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten zouden op ruime schaal moeten worden bevorderd door nationale kenniscentra en adviesorganen.

| 5.10. | Er zouden eenvoudige uitvoeringsinstrumenten voorhanden moeten zijn om de uitstoot van broeikasgassen in de land- en bosbouwsector in kaart te brengen. Zij moeten gebaseerd zijn op kennis en wetenschappelijke hypotheses. De eisen van het EU-beleidskader voor klimaat en energie 2030 mogen de land- en bosbouwsector niet met een overdaad aan regels opzadelen of mogen geen onnodige lasten op de schouders van landbouwers en bosbezitters leggen, ervan uitgaande dat boeren en boseigenaren hun handen vol hebben aan hun dagelijks werk en over beperkte middelen beschikken voor administratieve werkzaamheden. |
| --- | --- |

5.10.

Er zouden eenvoudige uitvoeringsinstrumenten voorhanden moeten zijn om de uitstoot van broeikasgassen in de land- en bosbouwsector in kaart te brengen. Zij moeten gebaseerd zijn op kennis en wetenschappelijke hypotheses. De eisen van het EU-beleidskader voor klimaat en energie 2030 mogen de land- en bosbouwsector niet met een overdaad aan regels opzadelen of mogen geen onnodige lasten op de schouders van landbouwers en bosbezitters leggen, ervan uitgaande dat boeren en boseigenaren hun handen vol hebben aan hun dagelijks werk en over beperkte middelen beschikken voor administratieve werkzaamheden.

Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  Richtlijnen 2009/28/EG, 2009/29/EG, 2009/31/EG en Beschikking nr. 406/2009/EG.

1

(2)  COM(2014) 15 final.

2

(3)  EUCO 169/14, par. 2.14, blz. 5.

3

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/8 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/8

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Ontwikkeling van het in het klimaat- en energiekader 2030 voorgestelde governancesysteem

(verkennend advies op verzoek van de Europese Commissie)

(2015/C 291/02)

| Rapporteur: | Richard ADAMS |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Ulla SIRKEINEN |

Rapporteur:

Richard ADAMS

Corapporteur:

Ulla SIRKEINEN

De Europese Commissie heeft op 16 januari 2015 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) te raadplegen over de

Ontwikkeling van het in het klimaat- en energiekader 2030 voorgestelde governancesysteem

(verkennend advies).

De afdeling Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 april 2015 goedgekeurd.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 23 april) onderstaand advies uitgebracht, dat met 152 stemmen vóór en 6 tegen, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Aan het beleidskader van de EU voor klimaat en energie ligt een aanzienlijk samenstel van eerdere wetgeving ten grondslag, waarvan een gedeelte onvolledig is omgezet en niet goed is uitgevoerd. Om de energie-unie tot stand te brengen moet deze wetgeving worden aangevuld en is strikte toepassing ervan geboden. Een solide governancekader is van groot belang. Wetgeving is slechts het begin — governance is de sleutel tot succes. Uitvoering van beleid vereist de inzet, betrokkenheid en goede wil van alle belanghebbenden. Governance is het meest effectief als het kiezen van methoden voor het vaststellen en verwezenlijken van de doelstelling wordt beschouwd als een gezamenlijke exercitie van alle belanghebbenden. Het EESC doet daarom de volgende aanbevelingen:






  — | Om maatschappelijke belemmeringen voor regelgeving en beleid weg te nemen en de mensen tot gedragsverandering aan te zetten moet het governanceproces gepaard gaan met een gestructureerd overleg waaraan alle belanghebbenden deelnemen. |
| --- | --- | --- |

1.1.

Aan het beleidskader van de EU voor klimaat en energie ligt een aanzienlijk samenstel van eerdere wetgeving ten grondslag, waarvan een gedeelte onvolledig is omgezet en niet goed is uitgevoerd. Om de energie-unie tot stand te brengen moet deze wetgeving worden aangevuld en is strikte toepassing ervan geboden. Een solide governancekader is van groot belang. Wetgeving is slechts het begin — governance is de sleutel tot succes. Uitvoering van beleid vereist de inzet, betrokkenheid en goede wil van alle belanghebbenden. Governance is het meest effectief als het kiezen van methoden voor het vaststellen en verwezenlijken van de doelstelling wordt beschouwd als een gezamenlijke exercitie van alle belanghebbenden. Het EESC doet daarom de volgende aanbevelingen:

—

Om maatschappelijke belemmeringen voor regelgeving en beleid weg te nemen en de mensen tot gedragsverandering aan te zetten moet het governanceproces gepaard gaan met een gestructureerd overleg waaraan alle belanghebbenden deelnemen.

| — | Ter ondersteuning van de energie-unie en de Europese strijd tegen de klimaatverandering zouden de wetgevende EU-instellingen als duidelijk teken van politiek leiderschap voor alle belanghebbenden (inclusief henzelf) een breed overleg moeten opzetten over onderwerpen die met de energietransitie te maken hebben (bijvoorbeeld klimaat, sociale rechtvaardigheid en veiligheid). |
| --- | --- |

—

Ter ondersteuning van de energie-unie en de Europese strijd tegen de klimaatverandering zouden de wetgevende EU-instellingen als duidelijk teken van politiek leiderschap voor alle belanghebbenden (inclusief henzelf) een breed overleg moeten opzetten over onderwerpen die met de energietransitie te maken hebben (bijvoorbeeld klimaat, sociale rechtvaardigheid en veiligheid).

| — | Een dialoog met de sociale partners om ervoor te zorgen dat bij de energietransitie rekening wordt gehouden met het milieu en sociale kwesties. |
| --- | --- |

—

Een dialoog met de sociale partners om ervoor te zorgen dat bij de energietransitie rekening wordt gehouden met het milieu en sociale kwesties.

| — | Het zou hierbij vooral moeten gaan om een onafhankelijke Europese energie-dialoog waarbij een evenwichtige vertegenwoordiging van alle belanghebbenden in een sfeer van vertrouwen de kans krijgt om informatie uit te wisselen, standpunten uiteen te zetten, de beleidsvorming over energieaangelegenheden te beïnvloeden en aldus een actieve rol in de energietransitie te spelen. |
| --- | --- |

—

Het zou hierbij vooral moeten gaan om een onafhankelijke Europese energie-dialoog waarbij een evenwichtige vertegenwoordiging van alle belanghebbenden in een sfeer van vertrouwen de kans krijgt om informatie uit te wisselen, standpunten uiteen te zetten, de beleidsvorming over energieaangelegenheden te beïnvloeden en aldus een actieve rol in de energietransitie te spelen.

| — | In het bijzonder vragen wij de Europese Raad en het Europees Parlement om bij hun behandeling van het pakket Energie-unie de maatregelen die in hoofdstuk 6 van dit advies worden voorgesteld voor de invoering van een Europese energiedialoog ter ondersteuning van het governanceproces, over te nemen als actiepunten. |
| --- | --- |

—

In het bijzonder vragen wij de Europese Raad en het Europees Parlement om bij hun behandeling van het pakket Energie-unie de maatregelen die in hoofdstuk 6 van dit advies worden voorgesteld voor de invoering van een Europese energiedialoog ter ondersteuning van het governanceproces, over te nemen als actiepunten.

| — | Deze dialoog zal vooral plaatshebben op een speciaal forum waaraan alle betrokken partijen kunnen deelnemen. |
| --- | --- |

—

Deze dialoog zal vooral plaatshebben op een speciaal forum waaraan alle betrokken partijen kunnen deelnemen.

2.   Inleiding

| 2.1. | Met het oog op de ontwikkeling van een energie-unie in de EU en gezien het belang van de onderhandelingen over een klimaatovereenkomst die eind 2015 in Parijs zullen plaatsvinden, zijn er voor de energietransitie goede governancemechanismen nodig. De Europese Raad heeft het klimaat- en energiekader 2030 goedgekeurd en besloten dat er een betrouwbaar en transparant governancesysteem moet komen om ervoor te zorgen dat de EU haar energiedoelstellingen kan halen. Het kader voor het klimaat- en energiebeleid voor 2030 bevat een voorstel voor een nieuw governancekader dat gebaseerd moet worden op nationale plannen voor een concurrerende, betrouwbare en duurzame energievoorziening en op een reeks indicatoren om de voortgang bij te houden. Een dergelijk kader moet de verwezenlijking van de doelstellingen voor 2030 mogelijk maken. Ook moet het de samenhang in EU-verband ten goede komen en de lidstaten flexibiliteit bieden. Een sterk governanceproces zou ook een bemoedigend model en voorbeeld zijn in de wereldwijde klimaatonderhandelingen. |
| --- | --- |

2.1.

Met het oog op de ontwikkeling van een energie-unie in de EU en gezien het belang van de onderhandelingen over een klimaatovereenkomst die eind 2015 in Parijs zullen plaatsvinden, zijn er voor de energietransitie goede governancemechanismen nodig. De Europese Raad heeft het klimaat- en energiekader 2030 goedgekeurd en besloten dat er een betrouwbaar en transparant governancesysteem moet komen om ervoor te zorgen dat de EU haar energiedoelstellingen kan halen. Het kader voor het klimaat- en energiebeleid voor 2030 bevat een voorstel voor een nieuw governancekader dat gebaseerd moet worden op nationale plannen voor een concurrerende, betrouwbare en duurzame energievoorziening en op een reeks indicatoren om de voortgang bij te houden. Een dergelijk kader moet de verwezenlijking van de doelstellingen voor 2030 mogelijk maken. Ook moet het de samenhang in EU-verband ten goede komen en de lidstaten flexibiliteit bieden. Een sterk governanceproces zou ook een bemoedigend model en voorbeeld zijn in de wereldwijde klimaatonderhandelingen.

| 2.2. | Het belang van efficiënte governance kan niet genoeg benadrukt worden. Het komt vooral door een zwakke governance dat de deadlines van het derde energiepakket, bedoeld ter afronding van een sterke eengemaakte energiemarkt, niet zijn gehaald. Nationale belangen hadden de overhand en kwamen de vereiste versterking van de EU in haar geheel niet ten goede. Dit probleem moet met een nieuw governanceproces worden verholpen. |
| --- | --- |

2.2.

Het belang van efficiënte governance kan niet genoeg benadrukt worden. Het komt vooral door een zwakke governance dat de deadlines van het derde energiepakket, bedoeld ter afronding van een sterke eengemaakte energiemarkt, niet zijn gehaald. Nationale belangen hadden de overhand en kwamen de vereiste versterking van de EU in haar geheel niet ten goede. Dit probleem moet met een nieuw governanceproces worden verholpen.

| 2.3. | Allereerst zouden nationale doelen moeten worden vastgesteld, en voor de interne uitwerking van de plannen van de lidstaten en de coördinatie binnen een samenhangend EU-kader dat strookt met EU-doelstellingen wordt een iteratief proces voorgesteld. Er zijn drie stappen gepland:






  1. | de Commissie stelt richtsnoeren op voor de governance en de nationale plannen; |
| --- | --- | --- |

2.3.

Allereerst zouden nationale doelen moeten worden vastgesteld, en voor de interne uitwerking van de plannen van de lidstaten en de coördinatie binnen een samenhangend EU-kader dat strookt met EU-doelstellingen wordt een iteratief proces voorgesteld. Er zijn drie stappen gepland:

1.

de Commissie stelt richtsnoeren op voor de governance en de nationale plannen;

| 2. | de lidstaten dienen hun nationale plannen in, die zij na een reeks van overlegrondes met de Commissie en in samenspraak met hun buurlanden hebben opgesteld; |
| --- | --- |

2.

de lidstaten dienen hun nationale plannen in, die zij na een reeks van overlegrondes met de Commissie en in samenspraak met hun buurlanden hebben opgesteld;

| 3. | de Commissie gaat na of de doelstellingen met de nationale plannen gehaald kunnen worden. Zo niet, dan overlegt zij totdat de nodige aanpassingen zijn aangebracht. Mocht de vrijwillige aanpak niet blijken te werken, dan zou de governancestructuur eventueel in wetgeving kunnen worden omgezet. |
| --- | --- |

3.

de Commissie gaat na of de doelstellingen met de nationale plannen gehaald kunnen worden. Zo niet, dan overlegt zij totdat de nodige aanpassingen zijn aangebracht. Mocht de vrijwillige aanpak niet blijken te werken, dan zou de governancestructuur eventueel in wetgeving kunnen worden omgezet.

| 2.4. | De Europese Commissie heeft ruime ervaring met het opzetten en toepassen van vormen van governance en maakt daarvan gebruik bij deze beleidskwesties. Het EESC is het eens met de hierboven geschetste aanpak, maar er moet wel strikt en overtuigend te werk worden gegaan, met korte termijnen voor het iteratieve proces en scherpe onverschrokken analyses in de jaarverslagen. Het herhaalt met klem de oproep die het in zijn advies over het beleidskader voor klimaat en energie in de periode van 2020 tot 2030 (1) aan de lidstaten deed: zij moeten de doeltreffende governanceprocedure omarmen en samen met de Commissie en het maatschappelijk middenveld nagaan hoe deze ten uitvoer kan worden gelegd. |
| --- | --- |

2.4.

De Europese Commissie heeft ruime ervaring met het opzetten en toepassen van vormen van governance en maakt daarvan gebruik bij deze beleidskwesties. Het EESC is het eens met de hierboven geschetste aanpak, maar er moet wel strikt en overtuigend te werk worden gegaan, met korte termijnen voor het iteratieve proces en scherpe onverschrokken analyses in de jaarverslagen. Het herhaalt met klem de oproep die het in zijn advies over het beleidskader voor klimaat en energie in de periode van 2020 tot 2030 (1) aan de lidstaten deed: zij moeten de doeltreffende governanceprocedure omarmen en samen met de Commissie en het maatschappelijk middenveld nagaan hoe deze ten uitvoer kan worden gelegd.

| 2.5. | Dit kader moet worden mogelijk gemaakt en versterkt door er onder de belanghebbende partijen van het maatschappelijk middenveld, inclusief de sociale partners — werkgevers en vakbonden — via een gestructureerde Europese energiedialoog ruime steun voor te verwerven. |
| --- | --- |

2.5.

Dit kader moet worden mogelijk gemaakt en versterkt door er onder de belanghebbende partijen van het maatschappelijk middenveld, inclusief de sociale partners — werkgevers en vakbonden — via een gestructureerde Europese energiedialoog ruime steun voor te verwerven.

3.   De aard van het governanceproces

| 3.1. | Het governanceproces moet verenigbaar zijn met het rechtskader waarin het plaatsvindt. In dit rechtskader zijn de doelstellingen, streefcijfers en methoden om de doelstellingen te bereiken omschreven. Het moet leiden tot beleidszekerheid en -continuïteit op de lange termijn, vooral wat investeringen, opleidingen en banen betreft. Ook zou het hiervoor indicatoren moeten bevatten. Het governanceproces moet alle wetgeving op energiegebied omvatten en een oplossing kunnen bieden voor complexe problemen waarbij sprake is van verschillende standpunten en conflicterende belangen. Governance moet de besluitvorming ondersteunen en aanvullen, en flexibel genoeg zijn om mogelijk snelle veranderingen te kunnen opvangen. Governance zou ook rekening moeten houden met maatschappelijke percepties, technologie, geopolitiek en de markt. |
| --- | --- |

3.1.

Het governanceproces moet verenigbaar zijn met het rechtskader waarin het plaatsvindt. In dit rechtskader zijn de doelstellingen, streefcijfers en methoden om de doelstellingen te bereiken omschreven. Het moet leiden tot beleidszekerheid en -continuïteit op de lange termijn, vooral wat investeringen, opleidingen en banen betreft. Ook zou het hiervoor indicatoren moeten bevatten. Het governanceproces moet alle wetgeving op energiegebied omvatten en een oplossing kunnen bieden voor complexe problemen waarbij sprake is van verschillende standpunten en conflicterende belangen. Governance moet de besluitvorming ondersteunen en aanvullen, en flexibel genoeg zijn om mogelijk snelle veranderingen te kunnen opvangen. Governance zou ook rekening moeten houden met maatschappelijke percepties, technologie, geopolitiek en de markt.

| 3.2. | Ook moet het governancesysteem ervoor zorgen dat steeds op afgewogen en representatieve wijze uiting kan worden gegeven aan meningen, voorkeuren, percepties en waarden, en dat deze steeds als basis kunnen dienen voor weloverwogen besluiten en goed afgestemd beleid. Governance moet het gemakkelijk maken om aanpassingen door te voeren, niet door steeds de koers bij te stellen, maar door te anticiperen op verschillen en te zorgen voor een structurele, inclusieve dynamiek. |
| --- | --- |

3.2.

Ook moet het governancesysteem ervoor zorgen dat steeds op afgewogen en representatieve wijze uiting kan worden gegeven aan meningen, voorkeuren, percepties en waarden, en dat deze steeds als basis kunnen dienen voor weloverwogen besluiten en goed afgestemd beleid. Governance moet het gemakkelijk maken om aanpassingen door te voeren, niet door steeds de koers bij te stellen, maar door te anticiperen op verschillen en te zorgen voor een structurele, inclusieve dynamiek.

| 3.3. | Dat zijn geen geringe eisen. Bovendien vraagt de toenemende scepsis over het vermogen van de EU om een eerlijke en effectieve energietransitie tot stand te brengen om antwoord. Voor governance zelf is daarom een duidelijk, voor de deelnemers aan het proces aanvaardbaar kader nodig. Zonder de inbreng en steun van het maatschappelijk middenveld in heel Europa zal het met een conventionele governance niet lukken om de hierboven genoemde doelen te halen. Dit onderkent de Commissie in haar mededeling over de energie-unie: „En het allerbelangrijkste: in onze visie van de energie-unie staat de burger centraal, heeft hij inspraak in en controle over de transitie” (2). Daarom moet de ontwikkeling van een betrouwbaar en transparant mechanisme voor de verwezenlijking van de klimaat- en energiedoelstellingen en de totstandbrenging van de energie-unie gepaard gaan met overleg op verschillende niveaus waarbij alle belanghebbenden van het maatschappelijk middenveld worden betrokken en geïnformeerd. Dit is van cruciaal belang, en voor een eerlijke transitie moet rekening worden gehouden met veranderingen in de wereld van het werk en moeten negatieve sociale gevolgen worden vermeden. |
| --- | --- |

3.3.

Dat zijn geen geringe eisen. Bovendien vraagt de toenemende scepsis over het vermogen van de EU om een eerlijke en effectieve energietransitie tot stand te brengen om antwoord. Voor governance zelf is daarom een duidelijk, voor de deelnemers aan het proces aanvaardbaar kader nodig. Zonder de inbreng en steun van het maatschappelijk middenveld in heel Europa zal het met een conventionele governance niet lukken om de hierboven genoemde doelen te halen. Dit onderkent de Commissie in haar mededeling over de energie-unie: „En het allerbelangrijkste: in onze visie van de energie-unie staat de burger centraal, heeft hij inspraak in en controle over de transitie” (2). Daarom moet de ontwikkeling van een betrouwbaar en transparant mechanisme voor de verwezenlijking van de klimaat- en energiedoelstellingen en de totstandbrenging van de energie-unie gepaard gaan met overleg op verschillende niveaus waarbij alle belanghebbenden van het maatschappelijk middenveld worden betrokken en geïnformeerd. Dit is van cruciaal belang, en voor een eerlijke transitie moet rekening worden gehouden met veranderingen in de wereld van het werk en moeten negatieve sociale gevolgen worden vermeden.

| 3.4. | Voor het EESC is governance niet een toename van bureaucratie, maar een krachtige, op beginselen gebaseerde en beleidsmatige aanpak om de overeengekomen EU-doelstellingen te verwezenlijken. Governance moet in alle geledingen doordringen en profiteren van specialistische én alledaagse kennis. De EU is gegrondvest op de waarden vrede, democratie, menselijke waardigheid, pluralisme, tolerantie en solidariteit. Aan de hand van deze waarden, die in duidelijke ethische beginselen moeten worden vertaald en een universele basis voor overeenstemming kunnen bieden, worden de kritieke aspecten van de energietransitie tegen het licht gehouden. Het komt erop aan om aan de hand van deze beginselen tot een efficiënt en uitvoerbaar proces te komen waarin de verwachtingen van de samenleving niet veronachtzaamd worden. |
| --- | --- |

3.4.

Voor het EESC is governance niet een toename van bureaucratie, maar een krachtige, op beginselen gebaseerde en beleidsmatige aanpak om de overeengekomen EU-doelstellingen te verwezenlijken. Governance moet in alle geledingen doordringen en profiteren van specialistische én alledaagse kennis. De EU is gegrondvest op de waarden vrede, democratie, menselijke waardigheid, pluralisme, tolerantie en solidariteit. Aan de hand van deze waarden, die in duidelijke ethische beginselen moeten worden vertaald en een universele basis voor overeenstemming kunnen bieden, worden de kritieke aspecten van de energietransitie tegen het licht gehouden. Het komt erop aan om aan de hand van deze beginselen tot een efficiënt en uitvoerbaar proces te komen waarin de verwachtingen van de samenleving niet veronachtzaamd worden.

| 3.5. | In dit governanceproces moet meer nadruk komen te liggen op de onderliggende maatschappelijke waarden die met energieproductie en -gebruik te maken hebben. Als burgers het gevoel hebben dat hun waarden en standpunten onderkend en besproken worden binnen een overlegkader waarin de zaken vanuit Europees perspectief worden bekeken, zou dat veel voordeel opleveren, een grotere beleidssamenhang mogelijk maken, meer vertrouwen creëren en tegelijkertijd onvoorziene beleidswijzigingen kunnen opvangen. Bedoeling is om tijdens dit overleg de factoren in kaart te brengen die van invloed zijn op de besluiten die een land in verband met de energietransitie neemt. Die zijn vaak eerder gebaseerd op de waarden van zo’n land, bijvoorbeeld met betrekking tot het milieu, dan op technische en economische overwegingen. In het licht hiervan, en zeker omdat landen, regio’s, gemeenten en individuen nu eenmaal verschillend denken over energie, kan een samenhangende, gemeenschappelijke of Europese aanpak de neiging om individuele, lokale, kortetermijn- of nationale belangen te dienen de kop indrukken. |
| --- | --- |

3.5.

In dit governanceproces moet meer nadruk komen te liggen op de onderliggende maatschappelijke waarden die met energieproductie en -gebruik te maken hebben. Als burgers het gevoel hebben dat hun waarden en standpunten onderkend en besproken worden binnen een overlegkader waarin de zaken vanuit Europees perspectief worden bekeken, zou dat veel voordeel opleveren, een grotere beleidssamenhang mogelijk maken, meer vertrouwen creëren en tegelijkertijd onvoorziene beleidswijzigingen kunnen opvangen. Bedoeling is om tijdens dit overleg de factoren in kaart te brengen die van invloed zijn op de besluiten die een land in verband met de energietransitie neemt. Die zijn vaak eerder gebaseerd op de waarden van zo’n land, bijvoorbeeld met betrekking tot het milieu, dan op technische en economische overwegingen. In het licht hiervan, en zeker omdat landen, regio’s, gemeenten en individuen nu eenmaal verschillend denken over energie, kan een samenhangende, gemeenschappelijke of Europese aanpak de neiging om individuele, lokale, kortetermijn- of nationale belangen te dienen de kop indrukken.

| 3.6. | Bij overleg op meerdere niveaus worden alle belanghebbenden op de hoogte gebracht van deze beginselen en wordt een kader gecreëerd waarbinnen hierover van gedachten kan worden gewisseld en problemen waar mogelijk op lokaal, regionaal of nationaal niveau, dan wel tussen buurlanden, kunnen worden opgelost. Het is geen besluitvormingsproces, al moeten besluitvormers wel luisteren en openstaan voor bijdragen, en dienen de deelnemers dit te begrijpen. |
| --- | --- |

3.6.

Bij overleg op meerdere niveaus worden alle belanghebbenden op de hoogte gebracht van deze beginselen en wordt een kader gecreëerd waarbinnen hierover van gedachten kan worden gewisseld en problemen waar mogelijk op lokaal, regionaal of nationaal niveau, dan wel tussen buurlanden, kunnen worden opgelost. Het is geen besluitvormingsproces, al moeten besluitvormers wel luisteren en openstaan voor bijdragen, en dienen de deelnemers dit te begrijpen.

4.   Overleg op meerdere niveaus als essentieel bestanddeel van governance

| 4.1. | Het energiebeleid van de EU en de lidstaten heeft een directe en aanzienlijke invloed op het leven van de burgers. De inhoud en de bedoeling van dit beleid zijn voor het grote publiek echter vaak niet duidelijk en kunnen door de burgers verkeerd worden begrepen. Dat leidt tot een overwegend zwak draagvlak onder de bevolking of tot misvattingen over essentiële aspecten van de verdere ontwikkeling van de EU. Een en ander heeft schadelijke gevolgen. Vaak wordt het maatschappelijk middenveld niet geïnformeerd over of betrokken bij het energiebeleid van „zijn” lidstaat of van de EU, waardoor het vertrouwen afneemt en beleid niet altijd het gewenste resultaat oplevert. |
| --- | --- |

4.1.

Het energiebeleid van de EU en de lidstaten heeft een directe en aanzienlijke invloed op het leven van de burgers. De inhoud en de bedoeling van dit beleid zijn voor het grote publiek echter vaak niet duidelijk en kunnen door de burgers verkeerd worden begrepen. Dat leidt tot een overwegend zwak draagvlak onder de bevolking of tot misvattingen over essentiële aspecten van de verdere ontwikkeling van de EU. Een en ander heeft schadelijke gevolgen. Vaak wordt het maatschappelijk middenveld niet geïnformeerd over of betrokken bij het energiebeleid van „zijn” lidstaat of van de EU, waardoor het vertrouwen afneemt en beleid niet altijd het gewenste resultaat oplevert.

| 4.2. | Om ervoor te zorgen dat deze overgang een inclusief karakter heeft, moeten nationale en lokale overheden en allerlei energie-organisaties via overleg meehelpen om het voorgestelde governancemechanisme te laten functioneren. Hierbij worden regionale, nationale en Europese invalshoeken gecombineerd om aan de ontwikkeling en uitvoering van beleid een operationele meerwaarde te verlenen: maatregelen moeten worden uitgevoerd op nationaal/regionaal niveau, maar gaan niet voorbij aan de situatie op een hoger (Europees) niveau. |
| --- | --- |

4.2.

Om ervoor te zorgen dat deze overgang een inclusief karakter heeft, moeten nationale en lokale overheden en allerlei energie-organisaties via overleg meehelpen om het voorgestelde governancemechanisme te laten functioneren. Hierbij worden regionale, nationale en Europese invalshoeken gecombineerd om aan de ontwikkeling en uitvoering van beleid een operationele meerwaarde te verlenen: maatregelen moeten worden uitgevoerd op nationaal/regionaal niveau, maar gaan niet voorbij aan de situatie op een hoger (Europees) niveau.

| 4.3. | Tijdens de dialoog zal de nadruk liggen op energie als een cruciale voorwaarde voor een eerlijke en duurzame transitie en een klimaatvriendelijk beleid. Hierbij moet rekening worden gehouden met de behoeften van kwetsbare groepen en met alle sociale en milieukwesties die met energie samenhangen. De Europese Energiedialoog (EED), die ook op het klimaat betrekking heeft, moet een vrijwillige aanpak en een afspraak opleveren — een „sociaal energiecontract” — dat besluitvormers kunnen gebruiken als een maatschappelijk relevant kader. Ook bij de uitvoering van de concrete maatregelen door belanghebbenden en burgers zal er sprake zijn van een permanente dialoog. Omwille van de efficiëntie en om te voldoen aan de eisen die het governanceproces stelt, zou de EED op de korte termijn vooral betrekking moeten hebben op beleidsinitiatieven waarbij draagvlak en ownership een grote rol spelen. |
| --- | --- |

4.3.

Tijdens de dialoog zal de nadruk liggen op energie als een cruciale voorwaarde voor een eerlijke en duurzame transitie en een klimaatvriendelijk beleid. Hierbij moet rekening worden gehouden met de behoeften van kwetsbare groepen en met alle sociale en milieukwesties die met energie samenhangen. De Europese Energiedialoog (EED), die ook op het klimaat betrekking heeft, moet een vrijwillige aanpak en een afspraak opleveren — een „sociaal energiecontract” — dat besluitvormers kunnen gebruiken als een maatschappelijk relevant kader. Ook bij de uitvoering van de concrete maatregelen door belanghebbenden en burgers zal er sprake zijn van een permanente dialoog. Omwille van de efficiëntie en om te voldoen aan de eisen die het governanceproces stelt, zou de EED op de korte termijn vooral betrekking moeten hebben op beleidsinitiatieven waarbij draagvlak en ownership een grote rol spelen.

| 4.4. | Dit proces zal op bepaalde gebieden — zoals de speciale behoeften van eilanden en de energiebetrekkingen met derde landen — ook een grotere beleidssamenhang en consolidatie van kennis mogelijk maken. |
| --- | --- |

4.4.

Dit proces zal op bepaalde gebieden — zoals de speciale behoeften van eilanden en de energiebetrekkingen met derde landen — ook een grotere beleidssamenhang en consolidatie van kennis mogelijk maken.

5.   Nauw verband met het governanceproces

| 5.1. | In het algemeen is het klimaat- en energiekader doelgericht van aard. Het proces houdt onder meer in dat lidstaten hun energiemix en strategieën voor energie-efficiëntie moeten bijstellen, en wel zo dat hun soevereiniteit intact blijft, terwijl ze tegelijkertijd samen optrekken met hun buurlanden en EU-doelstellingen proberen te verwezenlijken. De governancestructuur (zie paragraaf 2.3) bestaat in grote lijnen uit een voorstel van de Commissie voor een algemene leidraad gevolgd door regionaal overleg, de indiening, evaluatie en herziening van de nationale programma’s en voortdurende aanpassingen tot een bevredigend resultaat is bereikt. |
| --- | --- |

5.1.

In het algemeen is het klimaat- en energiekader doelgericht van aard. Het proces houdt onder meer in dat lidstaten hun energiemix en strategieën voor energie-efficiëntie moeten bijstellen, en wel zo dat hun soevereiniteit intact blijft, terwijl ze tegelijkertijd samen optrekken met hun buurlanden en EU-doelstellingen proberen te verwezenlijken. De governancestructuur (zie paragraaf 2.3) bestaat in grote lijnen uit een voorstel van de Commissie voor een algemene leidraad gevolgd door regionaal overleg, de indiening, evaluatie en herziening van de nationale programma’s en voortdurende aanpassingen tot een bevredigend resultaat is bereikt.

| 5.2. | Het EESC is een groot voorstander van deze aanpak, omdat er snel een meer zekerheid biedende, meer concurrerende en groenere energievoorziening voor iedereen in Europa moet komen. De governancestructuur moet ook tot minder rapportagevereisten en bureaucratie leiden. Bovendien moet de governancestructuur recht doen aan het toenemende regionale, grensoverschrijdende karakter van energieactiviteiten, een in dit verband zeer belangrijke ontwikkeling. Wil zo’n aanpak effect sorteren, dan is wel samenhangende politieke wil geboden. Om dat te bereiken moeten de opvattingen van de burgers van alle 28 lidstaten dezelfde richting uitgaan. |
| --- | --- |

5.2.

Het EESC is een groot voorstander van deze aanpak, omdat er snel een meer zekerheid biedende, meer concurrerende en groenere energievoorziening voor iedereen in Europa moet komen. De governancestructuur moet ook tot minder rapportagevereisten en bureaucratie leiden. Bovendien moet de governancestructuur recht doen aan het toenemende regionale, grensoverschrijdende karakter van energieactiviteiten, een in dit verband zeer belangrijke ontwikkeling. Wil zo’n aanpak effect sorteren, dan is wel samenhangende politieke wil geboden. Om dat te bereiken moeten de opvattingen van de burgers van alle 28 lidstaten dezelfde richting uitgaan.

| 5.3. | De EED zou gedurende het hele proces — en wat uitvoering en steun voor belanghebbenden betreft ook na afloop daarvan, als eenmaal een overeenkomst is bereikt — een structurerende rol moeten spelen. Er zou dan ook geen tijd moeten worden verspild aan pogingen om van de EED met sterk politiek leiderschap een geïntegreerd proces ter fundering van activiteiten te maken, vooral ook omdat de nationale plannen naar verwachting vóór 2020 goedgekeurd en operationeel zullen zijn. Eerder heeft het EESC al geadviseerd om in de mededeling over de energie-unie plaats in te ruimen voor de energiedialoog, en het is tevreden dat hieraan gehoor is gegeven: „ontwikkeling van een energiedialoog met de betrokken partijen om de beleidsmakers te informeren en de actieve betrokkenheid van die partijen bij het beheer van de energietransitie te waarborgen” (3). Nog altijd ontbreekt een specifiek actiepunt voor governance dat voor de nodige ondersteuning van de EED zou kunnen helpen zorgen. De Raad en het Parlement doen er goed aan dit probleem te verhelpen door hun goedkeuring te hechten aan de in hoofdstuk 6 van dit advies voorgestelde maatregelen voor de dialoog. |
| --- | --- |

5.3.

De EED zou gedurende het hele proces — en wat uitvoering en steun voor belanghebbenden betreft ook na afloop daarvan, als eenmaal een overeenkomst is bereikt — een structurerende rol moeten spelen. Er zou dan ook geen tijd moeten worden verspild aan pogingen om van de EED met sterk politiek leiderschap een geïntegreerd proces ter fundering van activiteiten te maken, vooral ook omdat de nationale plannen naar verwachting vóór 2020 goedgekeurd en operationeel zullen zijn. Eerder heeft het EESC al geadviseerd om in de mededeling over de energie-unie plaats in te ruimen voor de energiedialoog, en het is tevreden dat hieraan gehoor is gegeven: „ontwikkeling van een energiedialoog met de betrokken partijen om de beleidsmakers te informeren en de actieve betrokkenheid van die partijen bij het beheer van de energietransitie te waarborgen” (3). Nog altijd ontbreekt een specifiek actiepunt voor governance dat voor de nodige ondersteuning van de EED zou kunnen helpen zorgen. De Raad en het Parlement doen er goed aan dit probleem te verhelpen door hun goedkeuring te hechten aan de in hoofdstuk 6 van dit advies voorgestelde maatregelen voor de dialoog.

| 5.4. | Een governanceproces speelt zich af op het snijpunt van beleid en uitvoering. Als het om energie gaat, moet governance de weg banen voor oplossingen voor de vele compromissen die in de praktijk nodig zullen zijn. De Europese energiedialoog kan hierbij als smeerolie dienen. De energietransitie gaat gepaard met veranderingen en onvermijdelijk ook met enige frictie. De EED kan de frictie tussen belanghebbenden op alle niveaus en tussen lidstaten verminderen. |
| --- | --- |

5.4.

Een governanceproces speelt zich af op het snijpunt van beleid en uitvoering. Als het om energie gaat, moet governance de weg banen voor oplossingen voor de vele compromissen die in de praktijk nodig zullen zijn. De Europese energiedialoog kan hierbij als smeerolie dienen. De energietransitie gaat gepaard met veranderingen en onvermijdelijk ook met enige frictie. De EED kan de frictie tussen belanghebbenden op alle niveaus en tussen lidstaten verminderen.

| 5.5. | De EED biedt alle belanghebbenden de kans om informatie uit te wisselen, standpunten uiteen te zetten en de beleidsvorming over energieaangelegenheden te beïnvloeden, en helpt als zodanig de doelstellingen van de energie-unie te verwezenlijken. De EED zal bijdragen aan begrip voor de nodige compromissen, omarming van de visie, het meewerken aan en accepteren van oplossingen, en uiteindelijk ook aan gedragsveranderingen die de beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de energie-unie beter uitvoerbaar maken. Dankzij een brede EED, waar besluitvormers hun voordeel mee kunnen doen, zal er op EU-niveau beter rekening worden gehouden met de energievoorkeuren van de lidstaten.
  De EED zal ertoe leiden dat:






  — | het beleid inzake de energie-unie en de uitvoering hiervan beter wordt begrepen, waardoor deze topprioriteit van de Commissie duidelijker voor het voetlicht treedt, een beter draagvlak krijgt en meer kans op succes heeft; |
| --- | --- | --- |

5.5.

De EED biedt alle belanghebbenden de kans om informatie uit te wisselen, standpunten uiteen te zetten en de beleidsvorming over energieaangelegenheden te beïnvloeden, en helpt als zodanig de doelstellingen van de energie-unie te verwezenlijken. De EED zal bijdragen aan begrip voor de nodige compromissen, omarming van de visie, het meewerken aan en accepteren van oplossingen, en uiteindelijk ook aan gedragsveranderingen die de beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de energie-unie beter uitvoerbaar maken. Dankzij een brede EED, waar besluitvormers hun voordeel mee kunnen doen, zal er op EU-niveau beter rekening worden gehouden met de energievoorkeuren van de lidstaten.

De EED zal ertoe leiden dat:

—

het beleid inzake de energie-unie en de uitvoering hiervan beter wordt begrepen, waardoor deze topprioriteit van de Commissie duidelijker voor het voetlicht treedt, een beter draagvlak krijgt en meer kans op succes heeft;

| — | het publiek beter wordt geïnformeerd, wat kan zorgen voor meer politieke zekerheid en een open, gefocust en resultaatgericht proces. Een combinatie van de Europabrede, interactieve EED en alledaagse kennis zal aan deze goed geïnformeerde publieke opinie ten grondslag liggen; |
| --- | --- |

—

het publiek beter wordt geïnformeerd, wat kan zorgen voor meer politieke zekerheid en een open, gefocust en resultaatgericht proces. Een combinatie van de Europabrede, interactieve EED en alledaagse kennis zal aan deze goed geïnformeerde publieke opinie ten grondslag liggen;

| — | energiegebruikers meer inzicht krijgen in hun rol en in manieren waarop zij zuiniger met energie kunnen omgaan, wat resulteert in een grotere betrokkenheid van consumenten, die de basis vormt voor een nieuwe en positieve relatie met energieleveranciers; |
| --- | --- |

—

energiegebruikers meer inzicht krijgen in hun rol en in manieren waarop zij zuiniger met energie kunnen omgaan, wat resulteert in een grotere betrokkenheid van consumenten, die de basis vormt voor een nieuwe en positieve relatie met energieleveranciers;

| — | er een „neutrale gespreksruimte” wordt gecreëerd die het overleg in een kader inbedt en het gemakkelijker laat verlopen in plaats van dat de deelnemers een kant-en-klare conclusie wordt voorgehouden, zodat het vertrouwen toeneemt en het proces aan legitimiteit wint. |
| --- | --- |

—

er een „neutrale gespreksruimte” wordt gecreëerd die het overleg in een kader inbedt en het gemakkelijker laat verlopen in plaats van dat de deelnemers een kant-en-klare conclusie wordt voorgehouden, zodat het vertrouwen toeneemt en het proces aan legitimiteit wint.

6.   Mogelijke uitvoeringsstappen

| 6.1. | Net als voor het formele governanceproces geldt, dient de EED ondanks zijn pan-Europese aard in elke lidstaat gestalte te krijgen. Daarbij moeten bestaande initiatieven voor een nationale energiedialoog in acht worden genomen, maar dienen de doelstellingen van het klimaat- en energiekader te worden overgenomen. In landen waar al een nationale energiedialoog aan de gang is zou de integratie hiervan met de EED voor beide dialogen een goede zaak zijn en zorgen voor een gestructureerd maar soepeler mechanisme dat de Commissie tot voordeel zal strekken bij haar evaluatie van het nationale plan. Ook kan zo’n mechanisme gebruikt worden om consumenten voor te lichten, energieleveranciers te helpen om vertrouwen te kweken, en alle zorgen van verschillende groepen over energiezekerheid, betaalbaarheid en duurzaamheid onder de aandacht te brengen. Hieronder wordt kort aangegeven welke stappen er nodig zijn.






  — | De EED vereist heel wat (financiële) middelen. Er komt een onafhankelijk en onpartijdig financieringsfonds dat vooral zal worden gevoed door stakeholders in de energieproductie- en -energievoorzieningsketen. De EU en de lidstaten zorgen voor de nodige aanvullingen. Over het geheel genomen zal de EED een zeer kosteneffectieve manier zijn om allerlei soorten consumenten bij energiebeheer te betrekken en „prosumenten” te erkennen en aan te moedigen. |
| --- | --- | --- |

6.1.

Net als voor het formele governanceproces geldt, dient de EED ondanks zijn pan-Europese aard in elke lidstaat gestalte te krijgen. Daarbij moeten bestaande initiatieven voor een nationale energiedialoog in acht worden genomen, maar dienen de doelstellingen van het klimaat- en energiekader te worden overgenomen. In landen waar al een nationale energiedialoog aan de gang is zou de integratie hiervan met de EED voor beide dialogen een goede zaak zijn en zorgen voor een gestructureerd maar soepeler mechanisme dat de Commissie tot voordeel zal strekken bij haar evaluatie van het nationale plan. Ook kan zo’n mechanisme gebruikt worden om consumenten voor te lichten, energieleveranciers te helpen om vertrouwen te kweken, en alle zorgen van verschillende groepen over energiezekerheid, betaalbaarheid en duurzaamheid onder de aandacht te brengen. Hieronder wordt kort aangegeven welke stappen er nodig zijn.

—

De EED vereist heel wat (financiële) middelen. Er komt een onafhankelijk en onpartijdig financieringsfonds dat vooral zal worden gevoed door stakeholders in de energieproductie- en -energievoorzieningsketen. De EU en de lidstaten zorgen voor de nodige aanvullingen. Over het geheel genomen zal de EED een zeer kosteneffectieve manier zijn om allerlei soorten consumenten bij energiebeheer te betrekken en „prosumenten” te erkennen en aan te moedigen.

| — | Waar de Commissie duidelijke raad moet verschaffen over de structuur van de nationale plannen, de mogelijkheid van aanpassingen/herzieningen, de verslagleggingseisen en de uitvoerbaarheid van nationale plannen, zal de EED in overleg met de Commissie en alle belangrijke belanghebbenden richtsnoeren uitwerken voor de opzet van nationale energiedialogen. |
| --- | --- |

—

Waar de Commissie duidelijke raad moet verschaffen over de structuur van de nationale plannen, de mogelijkheid van aanpassingen/herzieningen, de verslagleggingseisen en de uitvoerbaarheid van nationale plannen, zal de EED in overleg met de Commissie en alle belangrijke belanghebbenden richtsnoeren uitwerken voor de opzet van nationale energiedialogen.

| — | In elke lidstaat wordt een volledig onafhankelijke coördinerende EED-structuur opgebouwd ter bevordering van maatregelen en uitvoeringsactiviteiten. Deze structuur moet onder meer een bijdrage leveren aan de noodzakelijke evaluatie door de Commissie van de inhoud, het ambitieniveau en de uitvoering van de nationale plannen. Dit zal de bijdrage van stakeholders aan de beleidsvorming voor het voetlicht brengen. |
| --- | --- |

—

In elke lidstaat wordt een volledig onafhankelijke coördinerende EED-structuur opgebouwd ter bevordering van maatregelen en uitvoeringsactiviteiten. Deze structuur moet onder meer een bijdrage leveren aan de noodzakelijke evaluatie door de Commissie van de inhoud, het ambitieniveau en de uitvoering van de nationale plannen. Dit zal de bijdrage van stakeholders aan de beleidsvorming voor het voetlicht brengen.

| — | Een twaalf maanden durend proces in elke lidstaat waarbij stakeholders betrokken en geholpen worden zal uitmonden in een overlegprogramma dat de discussie over de prioriteiten van het nationale plan als een van de hoofdthema’s heeft. Bij zo’n proces zouden ook de voorspelbaarheid en stabiliteit van de nationale plannen gewaarborgd moeten worden. |
| --- | --- |

—

Een twaalf maanden durend proces in elke lidstaat waarbij stakeholders betrokken en geholpen worden zal uitmonden in een overlegprogramma dat de discussie over de prioriteiten van het nationale plan als een van de hoofdthema’s heeft. Bij zo’n proces zouden ook de voorspelbaarheid en stabiliteit van de nationale plannen gewaarborgd moeten worden.

| — | Er volgt een debat over het nationale plan, naast regionale discussies met nationale EED-groepen uit buurlanden. De nationale plannen zouden een verslag moeten bevatten van het overleg dat onder meer in het kader van het EED met naburige lidstaten is gevoerd en van de vormen van regionale samenwerking waartoe dit heeft geleid. |
| --- | --- |

—

Er volgt een debat over het nationale plan, naast regionale discussies met nationale EED-groepen uit buurlanden. De nationale plannen zouden een verslag moeten bevatten van het overleg dat onder meer in het kader van het EED met naburige lidstaten is gevoerd en van de vormen van regionale samenwerking waartoe dit heeft geleid.

| — | Vervolgens worden op EU-niveau besprekingen tussen alle energiedialooggroepen gehouden. Deze besprekingen, die via de onafhankelijke coördinatiestructuur plaatsvinden, zouden een adviserende status ten opzichte van de EU-instellingen moeten hebben en het beleid van de EU en de lidstaten kosteneffectiever moeten maken. |
| --- | --- |

—

Vervolgens worden op EU-niveau besprekingen tussen alle energiedialooggroepen gehouden. Deze besprekingen, die via de onafhankelijke coördinatiestructuur plaatsvinden, zouden een adviserende status ten opzichte van de EU-instellingen moeten hebben en het beleid van de EU en de lidstaten kosteneffectiever moeten maken.

| — | Er zal volop gebruik worden gemaakt van online-instrumenten, bijvoorbeeld die van DG CONNECT, om de beleidsontwikkeling door middel van participatie en actieve betrokkenheid te ondersteunen. |
| --- | --- |

—

Er zal volop gebruik worden gemaakt van online-instrumenten, bijvoorbeeld die van DG CONNECT, om de beleidsontwikkeling door middel van participatie en actieve betrokkenheid te ondersteunen.

| 6.2. | In zijn advies Behoeften en methoden om de burgers bij het energiebeleid te betrekken (4) schetst het EESC een gedetailleerder beeld van de EED. Het ziet de EED als een permanente „dialoog”, een onafhankelijk proces waar alle stakeholders op de meest adequate manier bij betrokken zijn. Bedoeling is dat de EED op basis van vertrouwen de uitvoering van de energietransitie voortdurend begeleidt. Het EESC zet zich volledig in voor dit initiatief. Het zal het voortouw nemen en samen met andere partijen actieve ondersteuning bieden. |
| --- | --- |

6.2.

In zijn advies Behoeften en methoden om de burgers bij het energiebeleid te betrekken (4) schetst het EESC een gedetailleerder beeld van de EED. Het ziet de EED als een permanente „dialoog”, een onafhankelijk proces waar alle stakeholders op de meest adequate manier bij betrokken zijn. Bedoeling is dat de EED op basis van vertrouwen de uitvoering van de energietransitie voortdurend begeleidt. Het EESC zet zich volledig in voor dit initiatief. Het zal het voortouw nemen en samen met andere partijen actieve ondersteuning bieden.

7.   Slotopmerkingen

| 7.1. | Het EESC is ingenomen met de verklaring van de Commissie (5) dat bij de ontwikkeling van de governancestructuur de standpunten van het Europees Parlement, de lidstaten en de belanghebbenden in aanmerking moeten worden genomen. De luide steun en instemming van het maatschappelijk middenveld maken het gemakkelijker om ambitieuze doelstellingen te halen. Een op een EED steunend governanceproces sluit aan op het leven en de zorgen van mensen en kan als zodanig helpen om de energie-unie op hun verwachtingen af te stemmen. Het zal zorgen voor een beter begrip van energieproblemen en -afwegingen en leiden tot meer acceptatie en vertrouwen, vooral door te laten zien dat er naar de belanghebbenden geluisterd wordt en dat om hun inbreng wordt gevraagd. |
| --- | --- |

7.1.

Het EESC is ingenomen met de verklaring van de Commissie (5) dat bij de ontwikkeling van de governancestructuur de standpunten van het Europees Parlement, de lidstaten en de belanghebbenden in aanmerking moeten worden genomen. De luide steun en instemming van het maatschappelijk middenveld maken het gemakkelijker om ambitieuze doelstellingen te halen. Een op een EED steunend governanceproces sluit aan op het leven en de zorgen van mensen en kan als zodanig helpen om de energie-unie op hun verwachtingen af te stemmen. Het zal zorgen voor een beter begrip van energieproblemen en -afwegingen en leiden tot meer acceptatie en vertrouwen, vooral door te laten zien dat er naar de belanghebbenden geluisterd wordt en dat om hun inbreng wordt gevraagd.

| 7.2. | Verder zullen de langetermijnkosten van het beleid sterk dalen, aangezien er een proces op gang komt waarbij alle belanghebbenden meedenken over een toekomstgerichte pragmatische energietransitie waar de bevolking in meerderheid achter staat. Deze kwestie gaat iedereen aan en kan ertoe leiden dat mensen positiever tegen de EU en haar beleidsprocessen gaan aankijken, zodat ze haar toegevoegde waarde en open governance onderkennen. |
| --- | --- |

7.2.

Verder zullen de langetermijnkosten van het beleid sterk dalen, aangezien er een proces op gang komt waarbij alle belanghebbenden meedenken over een toekomstgerichte pragmatische energietransitie waar de bevolking in meerderheid achter staat. Deze kwestie gaat iedereen aan en kan ertoe leiden dat mensen positiever tegen de EU en haar beleidsprocessen gaan aankijken, zodat ze haar toegevoegde waarde en open governance onderkennen.

Brussel, 23 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  PB C 424 van 26.11.2014, blz. 39.

1

(2)  COM(2015) 80 final.

2

(3)  COM(2015) 80 final, blz. 18.

3

(4)  PB C 161 van 6.6.2013, blz. 1.

4

(5)  Mededeling „Een beleidskader voor klimaat en energie in de periode 2020-2030” (COM(2014) 15 final).

5

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/14 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/14

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — Vooruitgang en uitdagingen

(verkennend advies op verzoek van het Europees Parlement)

(2015/C 291/03)

| Rapporteur: | Raymond HENCKS |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Stefan BACK |

Rapporteur:

Raymond HENCKS

Corapporteur:

Stefan BACK

Het Europees Parlement heeft op 13 januari 2015 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie te raadplegen over het

Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte — Vooruitgang en uitdagingen

(verkennend advies).

De afdeling Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 april 2015 goedgekeurd.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april) het volgende advies uitgebracht, dat met 96 stemmen vóór en 2 tegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het EESC herhaalt zijn steun (1) voor de doelstellingen van het in 2011 gepubliceerde witboek Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte (hierna „het stappenplan”). De interne Europese vervoersruimte blijft een belangrijk agendapunt. Er bestaan nog steeds een aantal belangrijke belemmeringen voor de totstandbrenging van de interne Europese vervoersruimte, die duurzame groei en fatsoenlijke banen met goede arbeidsomstandigheden moet opleveren. |
| --- | --- |

1.1.

Het EESC herhaalt zijn steun (1) voor de doelstellingen van het in 2011 gepubliceerde witboek Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte (hierna „het stappenplan”). De interne Europese vervoersruimte blijft een belangrijk agendapunt. Er bestaan nog steeds een aantal belangrijke belemmeringen voor de totstandbrenging van de interne Europese vervoersruimte, die duurzame groei en fatsoenlijke banen met goede arbeidsomstandigheden moet opleveren.

| 1.2. | In het licht van de tien prioriteiten van de Commissie-Juncker voor de periode 2015-2019, het werkprogramma van de Commissie voor 2015 en de doelstellingen van het stappenplan wil het EESC de onderstaande punten benadrukken. |
| --- | --- |

1.2.

In het licht van de tien prioriteiten van de Commissie-Juncker voor de periode 2015-2019, het werkprogramma van de Commissie voor 2015 en de doelstellingen van het stappenplan wil het EESC de onderstaande punten benadrukken.

| 1.3. | Met een efficiënte tenuitvoerlegging van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kunnen er meer CEF-middelen (Connecting Europe Facility) overblijven voor gevallen waarin particuliere investeringen of infrastructuurheffingen niet zullen werken. Hoe dan ook moet de 2,7 miljard EUR die van het CEF-vervoersbudget naar het EFSI wordt overgeheveld, worden geoormerkt voor vervoer. Bij de TEN-V-werkzaamheden moet de infrastructuur echt grensoverschrijdend worden gepland, zodat de middelen optimaal kunnen worden ingezet. |
| --- | --- |

1.3.

Met een efficiënte tenuitvoerlegging van het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) kunnen er meer CEF-middelen (Connecting Europe Facility) overblijven voor gevallen waarin particuliere investeringen of infrastructuurheffingen niet zullen werken. Hoe dan ook moet de 2,7 miljard EUR die van het CEF-vervoersbudget naar het EFSI wordt overgeheveld, worden geoormerkt voor vervoer. Bij de TEN-V-werkzaamheden moet de infrastructuur echt grensoverschrijdend worden gepland, zodat de middelen optimaal kunnen worden ingezet.

| 1.4. | Het gelijktijdig toepassen van de beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt” zal financiering op basis van dit laatste ondermijnen. Er is behoefte aan eenvoudigere en duidelijkere infrastructuurheffingen met mogelijkheden tot aanpassingen teneinde voor cohesie te zorgen, sociale uitsluiting te voorkomen en samenhang met belastingen en heffingen in het algemeen te waarborgen. |
| --- | --- |

1.4.

Het gelijktijdig toepassen van de beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt” zal financiering op basis van dit laatste ondermijnen. Er is behoefte aan eenvoudigere en duidelijkere infrastructuurheffingen met mogelijkheden tot aanpassingen teneinde voor cohesie te zorgen, sociale uitsluiting te voorkomen en samenhang met belastingen en heffingen in het algemeen te waarborgen.

| 1.5. | Er is nog heel wat werk aan de winkel om de interne vervoersmarkt te voltooien. In zijn advies (2) over het Vierde spoorwegpakket van 11 juli 2013 staat het EESC achter het streven om een gemeenschappelijke spoorwegmarkt met hoogwaardig vervoer zonder grensproblemen te voltooien. NET als in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (3) dringt het EESC aan op een evenwichtige effectbeoordeling van nieuwe stappen in deze richting. Verheugend is dat de Commissie de markttoegangsregels voor het wegvervoer wil vereenvoudigen teneinde te faciliteren dat ze ten uitvoer worden gelegd en de naleving ervan wordt gecontroleerd. |
| --- | --- |

1.5.

Er is nog heel wat werk aan de winkel om de interne vervoersmarkt te voltooien. In zijn advies (2) over het Vierde spoorwegpakket van 11 juli 2013 staat het EESC achter het streven om een gemeenschappelijke spoorwegmarkt met hoogwaardig vervoer zonder grensproblemen te voltooien. NET als in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (3) dringt het EESC aan op een evenwichtige effectbeoordeling van nieuwe stappen in deze richting. Verheugend is dat de Commissie de markttoegangsregels voor het wegvervoer wil vereenvoudigen teneinde te faciliteren dat ze ten uitvoer worden gelegd en de naleving ervan wordt gecontroleerd.

| 1.6. | Terecht besteedt de Commissie-Juncker aandacht aan sociale dumping. Het EESC zou graag zien dat de Commissie met preventieve maatregelen komt. De lidstaten zouden moeten zorgen voor een beter toezicht op naleving, mede via betere grensoverschrijdende samenwerking, inclusief informatie-uitwisseling en adequate sancties, met name wat brievenbusmaatschappijen en schijnzelfstandigheid betreft. Mazen in de wetgeving inzake toegang tot vervoersberoepen en tot vergunningen om vervoersdiensten te verrichten en inzake de coördinatie van de sociale zekerheid moeten worden gedicht. Controlemaatregelen moeten proportioneel zijn en mogen de betrokkenen niet met onnodige rompslomp opzadelen. |
| --- | --- |

1.6.

Terecht besteedt de Commissie-Juncker aandacht aan sociale dumping. Het EESC zou graag zien dat de Commissie met preventieve maatregelen komt. De lidstaten zouden moeten zorgen voor een beter toezicht op naleving, mede via betere grensoverschrijdende samenwerking, inclusief informatie-uitwisseling en adequate sancties, met name wat brievenbusmaatschappijen en schijnzelfstandigheid betreft. Mazen in de wetgeving inzake toegang tot vervoersberoepen en tot vergunningen om vervoersdiensten te verrichten en inzake de coördinatie van de sociale zekerheid moeten worden gedicht. Controlemaatregelen moeten proportioneel zijn en mogen de betrokkenen niet met onnodige rompslomp opzadelen.

| 1.7. | Modal shift vereist flexibiliteit en afstemming op de plaatselijke omstandigheden; vooral de 300 km-grens inzake het wegvervoer zal niet werken in afgelegen en dunbevolkte gebieden met een beperkt spoorwegnet. |
| --- | --- |

1.7.

Modal shift vereist flexibiliteit en afstemming op de plaatselijke omstandigheden; vooral de 300 km-grens inzake het wegvervoer zal niet werken in afgelegen en dunbevolkte gebieden met een beperkt spoorwegnet.

| 1.8. | Toereikende infrastructuurvoorzieningen en vervoersdiensten zijn nodig, ook in afgelegen regio’s. Het EESC stelt voor om het stappenplan aan te vullen met een nieuw initiatief dat zou moeten worden toegevoegd aan bijlage I, namelijk het verdubbelen van het gebruik van het openbaar vervoer in steden in 2030. Hiertoe zouden er in het kader van plannen voor stedelijke mobiliteit voorzieningen en infrastructuur moeten worden geschapen om de mobiliteit van wandelaars en fietsers en van ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking te bevorderen. |
| --- | --- |

1.8.

Toereikende infrastructuurvoorzieningen en vervoersdiensten zijn nodig, ook in afgelegen regio’s. Het EESC stelt voor om het stappenplan aan te vullen met een nieuw initiatief dat zou moeten worden toegevoegd aan bijlage I, namelijk het verdubbelen van het gebruik van het openbaar vervoer in steden in 2030. Hiertoe zouden er in het kader van plannen voor stedelijke mobiliteit voorzieningen en infrastructuur moeten worden geschapen om de mobiliteit van wandelaars en fietsers en van ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking te bevorderen.

| 1.9. | In het licht van de opkomst van nieuwe concepten betreffende de organisatie van vervoersdiensten, zoals Uber, moet de nodige aandacht uitgaan naar de rechten van passagiers. |
| --- | --- |

1.9.

In het licht van de opkomst van nieuwe concepten betreffende de organisatie van vervoersdiensten, zoals Uber, moet de nodige aandacht uitgaan naar de rechten van passagiers.

| 1.10. | Het EESC stelt voor dat er met het oog op de herziening van het stappenplan een participatieve dialoog plaatsvindt en verwijst in dit verband naar zijn advies van 11 juli 2012 (4). |
| --- | --- |

1.10.

Het EESC stelt voor dat er met het oog op de herziening van het stappenplan een participatieve dialoog plaatsvindt en verwijst in dit verband naar zijn advies van 11 juli 2012 (4).

| 1.11. | Het EESC pleit ervoor om opnieuw te beoordelen in hoeverre het in bijlage I bij het stappenplan uiteengezette actieplan momenteel politiek haalbaar is. |
| --- | --- |

1.11.

Het EESC pleit ervoor om opnieuw te beoordelen in hoeverre het in bijlage I bij het stappenplan uiteengezette actieplan momenteel politiek haalbaar is.

2.   Herziening van het stappenplan uit 2011 — Algemeen overzicht

| 2.1. | Het Europees Parlement wil een initiatiefverslag over de tenuitvoerlegging van het stappenplan opstellen en heeft het EESC daarom verzocht om over dit thema een verkennend advies uit te brengen. |
| --- | --- |

2.1.

Het Europees Parlement wil een initiatiefverslag over de tenuitvoerlegging van het stappenplan opstellen en heeft het EESC daarom verzocht om over dit thema een verkennend advies uit te brengen.

| 2.2. | In zijn advies over het stappenplan (5) prees het EESC de Commissie voor haar inspanningen, maar wees het op de aanzienlijke kloof tussen enerzijds de doelen en anderzijds de middelen om deze te financieren en te verwezenlijken. |
| --- | --- |

2.2.

In zijn advies over het stappenplan (5) prees het EESC de Commissie voor haar inspanningen, maar wees het op de aanzienlijke kloof tussen enerzijds de doelen en anderzijds de middelen om deze te financieren en te verwezenlijken.

| 2.3. | De meeste opmerkingen uit het EESC-advies over het stappenplan zijn nog steeds relevant. In dit verband worden vooral de volgende punten benadrukt (6).






  — | het vraagstuk van de financiering van de investeringen die nodig zijn voor het halen van de doelstellingen inzake bijvoorbeeld infrastructuur, alternatieve brandstoffen en aandrijfsystemen en de daarvoor benodigde infrastructuur. Infrastructuurheffingen en particuliere financiering zijn niet overal haalbaar; |
| --- | --- | --- |

2.3.

De meeste opmerkingen uit het EESC-advies over het stappenplan zijn nog steeds relevant. In dit verband worden vooral de volgende punten benadrukt (6).

—

het vraagstuk van de financiering van de investeringen die nodig zijn voor het halen van de doelstellingen inzake bijvoorbeeld infrastructuur, alternatieve brandstoffen en aandrijfsystemen en de daarvoor benodigde infrastructuur. Infrastructuurheffingen en particuliere financiering zijn niet overal haalbaar;

| — | betere coördinatie tussen lidstaten waar het gaat om infrastructuurplanning; |
| --- | --- |

—

betere coördinatie tussen lidstaten waar het gaat om infrastructuurplanning;

| — | erkenning dat vervoer van vitaal belang is voor concurrentievermogen en welvaart, en de noodzakelijke totstandbrenging van een geïntegreerd Europees vervoerssysteem. Steun voor de uitwerking van een strategie voor een efficiënt en echt duurzaam Europees vervoer waarin niet alleen rekening wordt gehouden met de uitdagingen op economisch en milieugebied, maar ook op sociaal vlak. Bij de ontwikkelingen ten aanzien van alle vervoerswijzen moet de sociale dialoog beter in aanmerking genomen en versterkt worden. Met name in het wegvervoer zijn er ook maatregelen nodig om te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van verschillen in lonen en socialebeschermingsnormen; |
| --- | --- |

—

erkenning dat vervoer van vitaal belang is voor concurrentievermogen en welvaart, en de noodzakelijke totstandbrenging van een geïntegreerd Europees vervoerssysteem. Steun voor de uitwerking van een strategie voor een efficiënt en echt duurzaam Europees vervoer waarin niet alleen rekening wordt gehouden met de uitdagingen op economisch en milieugebied, maar ook op sociaal vlak. Bij de ontwikkelingen ten aanzien van alle vervoerswijzen moet de sociale dialoog beter in aanmerking genomen en versterkt worden. Met name in het wegvervoer zijn er ook maatregelen nodig om te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van verschillen in lonen en socialebeschermingsnormen;

| — | de rigide benadering van de modale verschuiving van goederenvervoer over de weg naar andere vervoerswijzen als de afstand meer dan 300 km bedraagt. In bepaalde gevallen (zoals in grote landen met een dun spoornetwerk) is zo’n modal shift onrealistisch; |
| --- | --- |

—

de rigide benadering van de modale verschuiving van goederenvervoer over de weg naar andere vervoerswijzen als de afstand meer dan 300 km bedraagt. In bepaalde gevallen (zoals in grote landen met een dun spoornetwerk) is zo’n modal shift onrealistisch;

| — | het belang van een optimaal gebruik van de beschikbare middelen, met inbegrip van infrastructuur en voertuigen, en waarborging van optimale vervoersstromen via een efficiënte logistiek, waarbij het ook gaat om middelen zoals e-freight en groene corridors; |
| --- | --- |

—

het belang van een optimaal gebruik van de beschikbare middelen, met inbegrip van infrastructuur en voertuigen, en waarborging van optimale vervoersstromen via een efficiënte logistiek, waarbij het ook gaat om middelen zoals e-freight en groene corridors;

| — | de noodzaak om vaardigheden steeds op peil te houden via onderwijs- en aanwervingsmaatregelen; adequate sociale omstandigheden voor mobiele werknemers; |
| --- | --- |

—

de noodzaak om vaardigheden steeds op peil te houden via onderwijs- en aanwervingsmaatregelen; adequate sociale omstandigheden voor mobiele werknemers;

| — | het belang van stedelijk vervoer, ook van goederen (first mile/last mile). Hier is te weinig aandacht voor. |
| --- | --- |

—

het belang van stedelijk vervoer, ook van goederen (first mile/last mile). Hier is te weinig aandacht voor.

| 2.4. | Vier jaar geleden is met de uitvoering van het stappenplan begonnen. Er zijn verscheidene initiatieven ontplooid, maar deze hebben tot dusverre vrij weinig opgeleverd. Er zijn niettemin maatregelen getroffen, in de vorm van zowel wetgevingsvoorstellen als beleidsinitiatieven, om het stappenplan te implementeren. Denken we maar aan de nieuwe verordening betreffende TEN-V-richtsnoeren (7) en de verordening over de Connecting Europe Facility (8) (allebei goedgekeurd in 2013), de wetgeving over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, en maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen door voertuigen te verminderen. |
| --- | --- |

2.4.

Vier jaar geleden is met de uitvoering van het stappenplan begonnen. Er zijn verscheidene initiatieven ontplooid, maar deze hebben tot dusverre vrij weinig opgeleverd. Er zijn niettemin maatregelen getroffen, in de vorm van zowel wetgevingsvoorstellen als beleidsinitiatieven, om het stappenplan te implementeren. Denken we maar aan de nieuwe verordening betreffende TEN-V-richtsnoeren (7) en de verordening over de Connecting Europe Facility (8) (allebei goedgekeurd in 2013), de wetgeving over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, en maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen door voertuigen te verminderen.

| 2.5. | Er is echter nog maar weinig bereikt wat betreft het scheppen van voorwaarden voor verdere marktopening, toezicht op naleving, en vereenvoudiging van het grensoverschrijdende wegvervoer. Zo heeft het Europees register van ondernemingen voor vervoer over de weg (ERRU), dat moet helpen bij het toezicht op de naleving van de verordening inzake de wegvervoersmarkt, vertraging opgelopen. Dat geldt ook voor het Europese elektronische tolheffingssysteem voor het wegverkeer, dat bedoeld is om grensoverschrijdend verkeer te faciliteren, maar nog steeds niet operationeel is. Ook het vraagstuk van de uiteenlopende sociale voorwaarden voor mobiele werknemers en de gevolgen daarvan voor de mededinging blijft grotendeels onopgelost. Een ernstig probleem voor een vlotte werking van de interne markt schuilt in het feit dat de richtlijn over de terbeschikkingstelling van werknemers door de lidstaten verschillend wordt geïnterpreteerd. Het komt wellicht voor dat lidstaten de wetgeving niet correct toepassen. |
| --- | --- |

2.5.

Er is echter nog maar weinig bereikt wat betreft het scheppen van voorwaarden voor verdere marktopening, toezicht op naleving, en vereenvoudiging van het grensoverschrijdende wegvervoer. Zo heeft het Europees register van ondernemingen voor vervoer over de weg (ERRU), dat moet helpen bij het toezicht op de naleving van de verordening inzake de wegvervoersmarkt, vertraging opgelopen. Dat geldt ook voor het Europese elektronische tolheffingssysteem voor het wegverkeer, dat bedoeld is om grensoverschrijdend verkeer te faciliteren, maar nog steeds niet operationeel is. Ook het vraagstuk van de uiteenlopende sociale voorwaarden voor mobiele werknemers en de gevolgen daarvan voor de mededinging blijft grotendeels onopgelost. Een ernstig probleem voor een vlotte werking van de interne markt schuilt in het feit dat de richtlijn over de terbeschikkingstelling van werknemers door de lidstaten verschillend wordt geïnterpreteerd. Het komt wellicht voor dat lidstaten de wetgeving niet correct toepassen.

| 2.6. | Wat financiering betreft constateert het EESC dat de middelen uit de CEF allesbehalve toereikend zijn, terwijl de vervoerssector toch hoog op de prioriteitenlijst staat van het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI), dat momenteel door de Commissie en de Europese Investeringsbank (EIB) wordt opgericht. Dit blijkt o.m. uit het rapport dat is geproduceerd door de gezamenlijke werkgroep van Commissie en EIB, die als taak heeft om selectiecriteria voor de te financieren projecten op te stellen. Het EESC merkt in dit verband op dat 2,7 miljard EUR van het CEF-budget voor vervoer naar het EFSI wordt gesluisd. Bij de implementatie van het ESIF is het belangrijk dat dat bedrag de vervoerssector ten goede komt. |
| --- | --- |

2.6.

Wat financiering betreft constateert het EESC dat de middelen uit de CEF allesbehalve toereikend zijn, terwijl de vervoerssector toch hoog op de prioriteitenlijst staat van het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI), dat momenteel door de Commissie en de Europese Investeringsbank (EIB) wordt opgericht. Dit blijkt o.m. uit het rapport dat is geproduceerd door de gezamenlijke werkgroep van Commissie en EIB, die als taak heeft om selectiecriteria voor de te financieren projecten op te stellen. Het EESC merkt in dit verband op dat 2,7 miljard EUR van het CEF-budget voor vervoer naar het EFSI wordt gesluisd. Bij de implementatie van het ESIF is het belangrijk dat dat bedrag de vervoerssector ten goede komt.

| 2.7. | De investeringsmiddelen in kwestie moeten niet alleen worden gebruikt voor de uitbreiding van infrastructuur, maar ook voor het ondersteunen van projecten om de sector te moderniseren en beter te laten presteren, en voor maatregelen om voor vakkundig en goed opgeleid personeel te zorgen. |
| --- | --- |

2.7.

De investeringsmiddelen in kwestie moeten niet alleen worden gebruikt voor de uitbreiding van infrastructuur, maar ook voor het ondersteunen van projecten om de sector te moderniseren en beter te laten presteren, en voor maatregelen om voor vakkundig en goed opgeleid personeel te zorgen.

3.   Vervoer in het werkprogramma van de Commissie

| 3.1. | Het EESC stelt vast dat de interne Europese vervoersruimte niet vermeld wordt in de politieke richtsnoeren voor de komende vijf jaar, noch in de tien door voorzitter Juncker genoemde prioriteiten die deel uitmaken van het werkprogramma van de Commissie voor 2015 (9). |
| --- | --- |

3.1.

Het EESC stelt vast dat de interne Europese vervoersruimte niet vermeld wordt in de politieke richtsnoeren voor de komende vijf jaar, noch in de tien door voorzitter Juncker genoemde prioriteiten die deel uitmaken van het werkprogramma van de Commissie voor 2015 (9).

| 3.2. | Aangezien het vervoer een belangrijke economische sector is en het eigen karakter ervan vaak specifieke oplossingen vergt, zou het volgens het EESC goed zijn geweest om vervoer te noemen als een apart aandachtspunt met betrekking tot bijvoorbeeld prioriteit 1 (groei en banen), alsook prioriteiten 3 en 4 (energie-unie en verdieping van de interne markt), die allemaal verband houden met vervoer. Dit is vooral noodzakelijk in verband met de interne markt, daar het vervoersbeleid in het VWEU een eigen hoofdstuk heeft en ook in de Europa 2020-strategie en in de Akte voor de interne markt I en II apart wordt behandeld. |
| --- | --- |

3.2.

Aangezien het vervoer een belangrijke economische sector is en het eigen karakter ervan vaak specifieke oplossingen vergt, zou het volgens het EESC goed zijn geweest om vervoer te noemen als een apart aandachtspunt met betrekking tot bijvoorbeeld prioriteit 1 (groei en banen), alsook prioriteiten 3 en 4 (energie-unie en verdieping van de interne markt), die allemaal verband houden met vervoer. Dit is vooral noodzakelijk in verband met de interne markt, daar het vervoersbeleid in het VWEU een eigen hoofdstuk heeft en ook in de Europa 2020-strategie en in de Akte voor de interne markt I en II apart wordt behandeld.

| 3.3. | De beleidsprioriteiten van de Commissie-Juncker hebben als algemeen politiek uitgangspunt dat de beleidsagenda van de Europese Unie vastgesteld moet worden in nauw partnerschap tussen de Europese Commissie en het Europees Parlement, en in samenwerking met de lidstaten. Het EESC raadt in dit verband aan om de lijst initiatieven die in bijlage I bij het stappenplan worden uiteengezet, opnieuw te beoordelen in het licht van hun politieke haalbaarheid. |
| --- | --- |

3.3.

De beleidsprioriteiten van de Commissie-Juncker hebben als algemeen politiek uitgangspunt dat de beleidsagenda van de Europese Unie vastgesteld moet worden in nauw partnerschap tussen de Europese Commissie en het Europees Parlement, en in samenwerking met de lidstaten. Het EESC raadt in dit verband aan om de lijst initiatieven die in bijlage I bij het stappenplan worden uiteengezet, opnieuw te beoordelen in het licht van hun politieke haalbaarheid.

4.   Territoriale samenhang

| 4.1. | In het stappenplan komt territoriale samenhang niet ter sprake. |
| --- | --- |

4.1.

In het stappenplan komt territoriale samenhang niet ter sprake.

| 4.2. | Volgens de artikelen 90 en 91 van het Verdrag moet het gemeenschappelijk vervoersbeleid de territoriale samenhang helpen bevorderen, d.w.z. dat het vervoersnet ook toegankelijk moet zijn voor dunbevolkte landelijke gebieden waar vaak helemaal geen openbaarvervoersdiensten bestaan, zodat hun inwoners geen alternatief hebben voor het wegvervoer. Het EESC wijst in dit verband op een eerdere EU-doelstelling, nl. ervoor zorgen dat de meeste EU-burgers en -bedrijven niet meer dan 30 minuten reistijd van dat netwerk verwijderd zijn. Deze doelstelling lijkt te zijn vergeten (10). |
| --- | --- |

4.2.

Volgens de artikelen 90 en 91 van het Verdrag moet het gemeenschappelijk vervoersbeleid de territoriale samenhang helpen bevorderen, d.w.z. dat het vervoersnet ook toegankelijk moet zijn voor dunbevolkte landelijke gebieden waar vaak helemaal geen openbaarvervoersdiensten bestaan, zodat hun inwoners geen alternatief hebben voor het wegvervoer. Het EESC wijst in dit verband op een eerdere EU-doelstelling, nl. ervoor zorgen dat de meeste EU-burgers en -bedrijven niet meer dan 30 minuten reistijd van dat netwerk verwijderd zijn. Deze doelstelling lijkt te zijn vergeten (10).

| 4.3. | Wat toegankelijkheid betreft wordt in het stappenplan opgemerkt dat de kloof tussen centrale en afgelegen gebieden nog groter dreigt te worden. Van de vierde doelstelling van het witboek, nl. „in alle lidstaten een dicht spoornet in stand houden”, is niets terechtgekomen doordat er m.b.t. dat doel geen enkel praktisch initiatief is ontplooid, terwijl steeds meer streekvervoerslijnen worden geschrapt omdat ze economisch niet rendabel zijn. |
| --- | --- |

4.3.

Wat toegankelijkheid betreft wordt in het stappenplan opgemerkt dat de kloof tussen centrale en afgelegen gebieden nog groter dreigt te worden. Van de vierde doelstelling van het witboek, nl. „in alle lidstaten een dicht spoornet in stand houden”, is niets terechtgekomen doordat er m.b.t. dat doel geen enkel praktisch initiatief is ontplooid, terwijl steeds meer streekvervoerslijnen worden geschrapt omdat ze economisch niet rendabel zijn.

| 4.4. | Het EESC wil in deze context verwijzen naar wat het heeft opgemerkt over de aanbeveling uit het stappenplan om gunning van openbaredienstcontracten via aanbesteding op basis van mededinging verplicht te stellen. Het EESC deed hierbij het volgende verzoek: „Alvorens de Commissie met voorstellen ter zake komt, verwacht het EESC van haar, op zijn laatst binnen zes maanden na 3 december 2014, een verslag over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 1370/2007, overeenkomstig artikel 8, lid 2, daarvan.”. |
| --- | --- |

4.4.

Het EESC wil in deze context verwijzen naar wat het heeft opgemerkt over de aanbeveling uit het stappenplan om gunning van openbaredienstcontracten via aanbesteding op basis van mededinging verplicht te stellen. Het EESC deed hierbij het volgende verzoek: „Alvorens de Commissie met voorstellen ter zake komt, verwacht het EESC van haar, op zijn laatst binnen zes maanden na 3 december 2014, een verslag over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 1370/2007, overeenkomstig artikel 8, lid 2, daarvan.”.

| 4.5. | Tegen deze achtergrond is het EESC van mening dat, overeenkomstig artikel 174 van het Verdrag van Lissabon, waarin is bepaald dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan regio’s die kampen met ernstige en permanente belemmeringen, ander reizigersvervoer dan louter toeristisch vervoer beschouwd moet worden als een dienst van algemeen belang, en derhalve moet voldoen aan criteria inzake universaliteit, toegankelijkheid — ook voor gehandicapten en personen met beperkte mobiliteit —, continuïteit, kwaliteit en betaalbaarheid. |
| --- | --- |

4.5.

Tegen deze achtergrond is het EESC van mening dat, overeenkomstig artikel 174 van het Verdrag van Lissabon, waarin is bepaald dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan regio’s die kampen met ernstige en permanente belemmeringen, ander reizigersvervoer dan louter toeristisch vervoer beschouwd moet worden als een dienst van algemeen belang, en derhalve moet voldoen aan criteria inzake universaliteit, toegankelijkheid — ook voor gehandicapten en personen met beperkte mobiliteit —, continuïteit, kwaliteit en betaalbaarheid.

5.   Duurzaam vervoer

| 5.1. | Al in 2007, halverwege de looptijd van het programma van het witboek 2001-2010, moest de Commissie toegeven: „De resultaten van Europa op het gebied van duurzaam vervoer zijn nog steeds ontoereikend” (11). Het EESC stelt vast dat de aanpak sindsdien nauwelijks is veranderd. |
| --- | --- |

5.1.

Al in 2007, halverwege de looptijd van het programma van het witboek 2001-2010, moest de Commissie toegeven: „De resultaten van Europa op het gebied van duurzaam vervoer zijn nog steeds ontoereikend” (11). Het EESC stelt vast dat de aanpak sindsdien nauwelijks is veranderd.

| 5.2. | In zijn verkennende advies „Een duurzame toekomst voor het vervoer” (12) stelt het EESC dat vervoer weliswaar toegang verleent tot veel van onze vrijheden (de vrijheid om in verschillende delen van de wereld te werken en te wonen, om van verschillende producten en diensten te profiteren, en om handel te drijven en persoonlijke contacten te leggen), maar dat de politiek de belangrijke taak toekomt om deze vrijheden af te bakenen en zelfs te begrenzen wanneer andere vrijheden of behoeften aan de orde zijn of in het gedrang dreigen te komen, bijvoorbeeld als het om volksgezondheid, milieu of klimaat of om de behoeften van de generaties na ons gaat. |
| --- | --- |

5.2.

In zijn verkennende advies „Een duurzame toekomst voor het vervoer” (12) stelt het EESC dat vervoer weliswaar toegang verleent tot veel van onze vrijheden (de vrijheid om in verschillende delen van de wereld te werken en te wonen, om van verschillende producten en diensten te profiteren, en om handel te drijven en persoonlijke contacten te leggen), maar dat de politiek de belangrijke taak toekomt om deze vrijheden af te bakenen en zelfs te begrenzen wanneer andere vrijheden of behoeften aan de orde zijn of in het gedrang dreigen te komen, bijvoorbeeld als het om volksgezondheid, milieu of klimaat of om de behoeften van de generaties na ons gaat.

| 5.3. | In het stappenplan wordt ervan uitgegaan dat beperking van de mobiliteit „geen optie” is. Zoals het EESC al in paragraaf 3.9 van zijn advies uit 2011 over het stappenplan heeft opgemerkt (13), betekent dit uitgangspunt niet dat er geen maatregelen zouden moeten worden genomen om het vervoer hulpbronnenefficiënter en duurzamer te maken. Ook druist het niet in tegen het stimuleren van een gedragswijziging om aan te zetten tot het gebruik van duurzamere vervoerswijzen of tot vermijding van vervoer. |
| --- | --- |

5.3.

In het stappenplan wordt ervan uitgegaan dat beperking van de mobiliteit „geen optie” is. Zoals het EESC al in paragraaf 3.9 van zijn advies uit 2011 over het stappenplan heeft opgemerkt (13), betekent dit uitgangspunt niet dat er geen maatregelen zouden moeten worden genomen om het vervoer hulpbronnenefficiënter en duurzamer te maken. Ook druist het niet in tegen het stimuleren van een gedragswijziging om aan te zetten tot het gebruik van duurzamere vervoerswijzen of tot vermijding van vervoer.

| 5.4. | Mobiliteit is ontegenzeglijk een recht dat de toegang van alle burgers tot en het recht op het genieten van economische, sociale en culturele activiteiten waarborgt. Tegelijkertijd echter geven burgers blijk van — vaak niet-duurzaam — gedrag door ritten „van punt A naar punt B” solo af te leggen in een privéauto, of door af te zien van het gebruik van openbaar vervoer uit gemakzucht. Het beperken van onnodige individuele verplaatsingen en het verminderen van verkeerscongestie, met name via passende ontmoedigingsmaatregelen, of maatregelen om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren, of via een inventieve arbeidsorganisatie (waarbij gedacht kan worden aan bv. flexibele werktijden), zijn zeker opties om te overwegen. |
| --- | --- |

5.4.

Mobiliteit is ontegenzeglijk een recht dat de toegang van alle burgers tot en het recht op het genieten van economische, sociale en culturele activiteiten waarborgt. Tegelijkertijd echter geven burgers blijk van — vaak niet-duurzaam — gedrag door ritten „van punt A naar punt B” solo af te leggen in een privéauto, of door af te zien van het gebruik van openbaar vervoer uit gemakzucht. Het beperken van onnodige individuele verplaatsingen en het verminderen van verkeerscongestie, met name via passende ontmoedigingsmaatregelen, of maatregelen om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren, of via een inventieve arbeidsorganisatie (waarbij gedacht kan worden aan bv. flexibele werktijden), zijn zeker opties om te overwegen.

| 5.5. | Het EESC vindt dan ook dat bijzondere nadruk moet worden gelegd op onderzoek en innovatie inzake schone en veilige voertuigen zonder deeltjesuitstoot, inclusief maatregelen om de geluidshinder door voertuigen te verminderen zonder te tornen aan de hoge veiligheidsnormen. Daarbij moet naar alle vervoerswijzen, alternatieve brandstoffen en de vereiste infrastructuur worden gekeken. |
| --- | --- |

5.5.

Het EESC vindt dan ook dat bijzondere nadruk moet worden gelegd op onderzoek en innovatie inzake schone en veilige voertuigen zonder deeltjesuitstoot, inclusief maatregelen om de geluidshinder door voertuigen te verminderen zonder te tornen aan de hoge veiligheidsnormen. Daarbij moet naar alle vervoerswijzen, alternatieve brandstoffen en de vereiste infrastructuur worden gekeken.

| 5.6. | Hiertoe moet er vaart worden gezet achter technische standaardisering en regelgeving (maatregelen op het vlak van tarieven, subsidies en belastingen), met name in de automobielsector, die ruim de helft van de uitstoot door het wegvervoer veroorzaakt. |
| --- | --- |

5.6.

Hiertoe moet er vaart worden gezet achter technische standaardisering en regelgeving (maatregelen op het vlak van tarieven, subsidies en belastingen), met name in de automobielsector, die ruim de helft van de uitstoot door het wegvervoer veroorzaakt.

| 5.7. | Tussen de EU-lidstaten is er convergentie wat de langetermijndoelstellingen en richtsnoeren betreft, maar er bestaan nog steeds fundamentele verschillen waar het gaat om ontwikkeling en de gevoeligheden van elk land. |
| --- | --- |

5.7.

Tussen de EU-lidstaten is er convergentie wat de langetermijndoelstellingen en richtsnoeren betreft, maar er bestaan nog steeds fundamentele verschillen waar het gaat om ontwikkeling en de gevoeligheden van elk land.

| 5.8. | Zo proberen sommige landen om schone voertuigen te promoten via bijvoorbeeld subsidies voor de auto-industrie, soms royale subsidies voor de aankoop van schone auto’s, vrijstelling van belasting op biobrandstoffen, lagere toltarieven op snelwegen, belastingen op vervuilende auto’s en slooppremies voor oude auto’s. |
| --- | --- |

5.8.

Zo proberen sommige landen om schone voertuigen te promoten via bijvoorbeeld subsidies voor de auto-industrie, soms royale subsidies voor de aankoop van schone auto’s, vrijstelling van belasting op biobrandstoffen, lagere toltarieven op snelwegen, belastingen op vervuilende auto’s en slooppremies voor oude auto’s.

| 5.9. | Er is echter duidelijk nog heel wat werk aan de winkel om de gestelde doelen te halen. Subsidies sorteren maar een zeer beperkt effect, zodat ze al fors zijn afgebouwd of zelfs afgeschaft zijn. De verkoop van schone voertuigen komt maar moeizaam op gang, wat het zeer lastig maakt voor fabrikanten die op volledig elektrische wagens zijn overgeschakeld. Het EESC acht het belangrijk dat er nog meer prikkels worden verschaft om het vervoer koolstofarmer te maken. Er moet echter niet alleen steun komen voor de ontwikkeling van schone voertuigen, maar voor alle schone vervoersmiddelen. |
| --- | --- |

5.9.

Er is echter duidelijk nog heel wat werk aan de winkel om de gestelde doelen te halen. Subsidies sorteren maar een zeer beperkt effect, zodat ze al fors zijn afgebouwd of zelfs afgeschaft zijn. De verkoop van schone voertuigen komt maar moeizaam op gang, wat het zeer lastig maakt voor fabrikanten die op volledig elektrische wagens zijn overgeschakeld. Het EESC acht het belangrijk dat er nog meer prikkels worden verschaft om het vervoer koolstofarmer te maken. Er moet echter niet alleen steun komen voor de ontwikkeling van schone voertuigen, maar voor alle schone vervoersmiddelen.

6.   De beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt”

| 6.1. | Volgens de Commissie moeten tarieven en belastingen geherstructureerd worden om de beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt” beter in aanmerking te nemen en de totale kosten, inclusief externe en infrastructuurkosten, te verdisconteren. |
| --- | --- |

6.1.

Volgens de Commissie moeten tarieven en belastingen geherstructureerd worden om de beginselen „de vervuiler betaalt” en „de gebruiker betaalt” beter in aanmerking te nemen en de totale kosten, inclusief externe en infrastructuurkosten, te verdisconteren.

| 6.2. | Het EESC benadrukt dat deze twee beginselen duidelijk van elkaar moeten worden onderscheiden, omdat ze qua aard en oogmerk totaal verschillend zijn. |
| --- | --- |

6.2.

Het EESC benadrukt dat deze twee beginselen duidelijk van elkaar moeten worden onderscheiden, omdat ze qua aard en oogmerk totaal verschillend zijn.

| 6.3. | Vanwege het prijskaartje dat er aan niet-duurzame activiteiten hangt, stemt het EESC in met het beginsel dat de vervuiler betaalt, maar het wijst er wel op dat er dikwijls, en dan met name in landelijke en/of dunbevolkte regio’s, geen alternatief voor vervuilende vervoersmiddelen bestaat. Het mag niet zo zijn dat burgers bestraft worden en bedrijven minder goed kunnen concurreren alleen omdat ze in dergelijke regio’s zijn gevestigd. Evenmin is het een goede zaak om milieuheffingen eenvoudigweg op te tellen bij de prijs van goederen en diensten en aan de consument door te berekenen als daarmee geen enkele gedragsverandering teweeg wordt gebracht. |
| --- | --- |

6.3.

Vanwege het prijskaartje dat er aan niet-duurzame activiteiten hangt, stemt het EESC in met het beginsel dat de vervuiler betaalt, maar het wijst er wel op dat er dikwijls, en dan met name in landelijke en/of dunbevolkte regio’s, geen alternatief voor vervuilende vervoersmiddelen bestaat. Het mag niet zo zijn dat burgers bestraft worden en bedrijven minder goed kunnen concurreren alleen omdat ze in dergelijke regio’s zijn gevestigd. Evenmin is het een goede zaak om milieuheffingen eenvoudigweg op te tellen bij de prijs van goederen en diensten en aan de consument door te berekenen als daarmee geen enkele gedragsverandering teweeg wordt gebracht.

| 6.4. | Algemene en ongedifferentieerde toepassing van het beginsel dat de gebruiker betaalt, kan daarentegen niet op de instemming van het EESC rekenen, omdat openbaar vervoer een dienst van algemeen economisch belang is en in Protocol 26 betreffende de diensten van algemeen belang, dat aan het Verdrag van Lissabon is gehecht, de lidstaten wordt verzocht om voor een hoog niveau van kwaliteit en betaalbaarheid van deze diensten te zorgen. |
| --- | --- |

6.4.

Algemene en ongedifferentieerde toepassing van het beginsel dat de gebruiker betaalt, kan daarentegen niet op de instemming van het EESC rekenen, omdat openbaar vervoer een dienst van algemeen economisch belang is en in Protocol 26 betreffende de diensten van algemeen belang, dat aan het Verdrag van Lissabon is gehecht, de lidstaten wordt verzocht om voor een hoog niveau van kwaliteit en betaalbaarheid van deze diensten te zorgen.

| 6.5. | Tarifering op basis van de kosten mag niet ten koste gaan van de betaalbaarheid. Een dergelijke maatregel zou bovendien een averechts effect hebben op pogingen om het vervoer koolstofarmer te maken en op initiatieven die vele stadsvervoersautoriteiten hebben ontplooid om het openbaar vervoer voor bepaalde leeftijdsgroepen, sociale categorieën of zelfs voor iedereen gratis te maken, en zou vooral de meest kwetsbaren treffen. |
| --- | --- |

6.5.

Tarifering op basis van de kosten mag niet ten koste gaan van de betaalbaarheid. Een dergelijke maatregel zou bovendien een averechts effect hebben op pogingen om het vervoer koolstofarmer te maken en op initiatieven die vele stadsvervoersautoriteiten hebben ontplooid om het openbaar vervoer voor bepaalde leeftijdsgroepen, sociale categorieën of zelfs voor iedereen gratis te maken, en zou vooral de meest kwetsbaren treffen.

7.   Stedelijke mobiliteit

| 7.1. | De geleidelijke afbouw van voertuigen die op conventionele brandstoffen rijden, is op zichzelf niet genoeg om in stedelijke gebieden tot een geïntegreerde en duurzame mobiliteit te komen. |
| --- | --- |

7.1.

De geleidelijke afbouw van voertuigen die op conventionele brandstoffen rijden, is op zichzelf niet genoeg om in stedelijke gebieden tot een geïntegreerde en duurzame mobiliteit te komen.

| 7.2. | Het EESC heeft in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (14) al betoogd dat het absoluut zaak is om in het kader van een duurzaam vervoersbeleid het openbaar stadsvervoer alsook de stedelijke logistiek verder te ontwikkelen (zie de discussie in de punten 31, 33 en 41 van het stappenplan). De Commissie echter lijkt technologische innovatie bij de productie van schone voertuigen als de belangrijkste oplossing van stedelijke problemen te beschouwen. Een dergelijke visie is mooi voor de lange termijn, maar op dit moment zijn er kortetermijnmaatregelen nodig om de luchtvervuiling en de stedelijke geluidshinder te verminderen. Bevordering van openbaar vervoer is hoe dan ook de enige manier om de verkeerscongestie in steden op te lossen. |
| --- | --- |

7.2.

Het EESC heeft in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (14) al betoogd dat het absoluut zaak is om in het kader van een duurzaam vervoersbeleid het openbaar stadsvervoer alsook de stedelijke logistiek verder te ontwikkelen (zie de discussie in de punten 31, 33 en 41 van het stappenplan). De Commissie echter lijkt technologische innovatie bij de productie van schone voertuigen als de belangrijkste oplossing van stedelijke problemen te beschouwen. Een dergelijke visie is mooi voor de lange termijn, maar op dit moment zijn er kortetermijnmaatregelen nodig om de luchtvervuiling en de stedelijke geluidshinder te verminderen. Bevordering van openbaar vervoer is hoe dan ook de enige manier om de verkeerscongestie in steden op te lossen.

| 7.3. | Het EESC vindt het teleurstellend dat toename van het gebruik van openbaar vervoer in stedelijke gebieden niet duidelijk als een doelstelling is vermeld, bijvoorbeeld in punt 2.3 van de lijst initiatieven in de bijlage bij het stappenplan. Het verzoekt de Commissie om het witboek in die zin aan te vullen en om een verdubbeling van het gebruik van het openbaar vervoer in steden in 2030 als doelstelling te formuleren, en er tevens voor te zorgen dat er infrastructuur en voorzieningen komen ter bevordering van de mobiliteit van wandelaars en fietsers, en van ouderen en mensen met beperkte mobiliteit. Slimme vervoerssystemen zijn onmisbaar om gebruikers de nodige informatie te verschaffen over de beschikbare vervoersmiddelen. Voor deze systemen moeten er echter wel geschikte radiofrequenties en golflengtes voorhanden zijn. Deze kwestie komt in het witboek niet ter sprake. |
| --- | --- |

7.3.

Het EESC vindt het teleurstellend dat toename van het gebruik van openbaar vervoer in stedelijke gebieden niet duidelijk als een doelstelling is vermeld, bijvoorbeeld in punt 2.3 van de lijst initiatieven in de bijlage bij het stappenplan. Het verzoekt de Commissie om het witboek in die zin aan te vullen en om een verdubbeling van het gebruik van het openbaar vervoer in steden in 2030 als doelstelling te formuleren, en er tevens voor te zorgen dat er infrastructuur en voorzieningen komen ter bevordering van de mobiliteit van wandelaars en fietsers, en van ouderen en mensen met beperkte mobiliteit. Slimme vervoerssystemen zijn onmisbaar om gebruikers de nodige informatie te verschaffen over de beschikbare vervoersmiddelen. Voor deze systemen moeten er echter wel geschikte radiofrequenties en golflengtes voorhanden zijn. Deze kwestie komt in het witboek niet ter sprake.

| 7.4. | Het EESC herhaalt daarom zijn steun voor de Commissiemededeling uit 2013 over een zuinig en concurrerend stedelijk mobiliteitssysteem (15) en voor de maatregelen die thans worden getroffen om hieraan gevolg te geven. |
| --- | --- |

7.4.

Het EESC herhaalt daarom zijn steun voor de Commissiemededeling uit 2013 over een zuinig en concurrerend stedelijk mobiliteitssysteem (15) en voor de maatregelen die thans worden getroffen om hieraan gevolg te geven.

| 7.5. | Het EESC heeft in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (16) al gezegd te betreuren dat het stedelijk vervoer buiten het wetgevingsmandaat van de EU valt. Het is van mening dat maatregelen inzake criteria voor het invoeren en beheren van tolsystemen in steden en toegangsbeperkingsregelingen voor vervuilende voertuigen geharmoniseerd zouden moeten worden en integrerend deel zouden moeten uitmaken van stedelijke mobiliteitsplannen, die op hun beurt ook verplicht zouden moeten worden gesteld voor grotere steden. Een dergelijke harmonisatie zou zowel het milieu als de werking van de interne markt ten goede komen. |
| --- | --- |

7.5.

Het EESC heeft in zijn advies uit 2011 over het stappenplan (16) al gezegd te betreuren dat het stedelijk vervoer buiten het wetgevingsmandaat van de EU valt. Het is van mening dat maatregelen inzake criteria voor het invoeren en beheren van tolsystemen in steden en toegangsbeperkingsregelingen voor vervuilende voertuigen geharmoniseerd zouden moeten worden en integrerend deel zouden moeten uitmaken van stedelijke mobiliteitsplannen, die op hun beurt ook verplicht zouden moeten worden gesteld voor grotere steden. Een dergelijke harmonisatie zou zowel het milieu als de werking van de interne markt ten goede komen.

8.   Passagiersrechten

| 8.1. | De tien specifieke rechten die de Commissie in haar Mededeling inzake passagiersrechten in alle vervoerswijzen (17) opsomt, zouden volgens het EESC-advies hierover moeten worden aangevuld met drie extra rechten, nl. het recht op veiligheid (dat zowel de technische veiligheid van het vervoermaterieel als de fysieke veiligheid van de passagiers betreft), het recht op minimumkwaliteitsnormen inzake dienstverlening, comfort en toegankelijkheid, en het recht op milieubescherming. |
| --- | --- |

8.1.

De tien specifieke rechten die de Commissie in haar Mededeling inzake passagiersrechten in alle vervoerswijzen (17) opsomt, zouden volgens het EESC-advies hierover moeten worden aangevuld met drie extra rechten, nl. het recht op veiligheid (dat zowel de technische veiligheid van het vervoermaterieel als de fysieke veiligheid van de passagiers betreft), het recht op minimumkwaliteitsnormen inzake dienstverlening, comfort en toegankelijkheid, en het recht op milieubescherming.

| 8.2. | De Commissie gaf in haar opmerkingen over het EESC-advies toe dat de voorgestelde rechten belangrijke aspecten waren die in toekomstige wetgeving over passagiersrechten in aanmerking moeten worden genomen. Het EESC stelt dan ook voor dat er in de praktijk werk wordt gemaakt van de negende doelstelling van het stappenplan, namelijk ervoor zorgen dat de EU wereldleider is inzake de veiligheid en beveiliging van alle vervoerswijzen, en dat de huidige rechten dienovereenkomstig worden uitgebreid. |
| --- | --- |

8.2.

De Commissie gaf in haar opmerkingen over het EESC-advies toe dat de voorgestelde rechten belangrijke aspecten waren die in toekomstige wetgeving over passagiersrechten in aanmerking moeten worden genomen. Het EESC stelt dan ook voor dat er in de praktijk werk wordt gemaakt van de negende doelstelling van het stappenplan, namelijk ervoor zorgen dat de EU wereldleider is inzake de veiligheid en beveiliging van alle vervoerswijzen, en dat de huidige rechten dienovereenkomstig worden uitgebreid.

| 8.3. | Gewezen zij op de opkomst van nieuwe bedrijven die bemiddelen bij passagiersvervoersdiensten, zoals Uber, die lijken te fungeren als een soort vervoersmakelaars waarbij de relatie tussen makelaar, chauffeur en passagier in diverse opzichten onduidelijk is. Het EESC verzoekt de Commissie om de veiligheidssituatie, de aansprakelijkheid van Uber en/of de chauffeurs, en de passagiersrechten te onderzoeken in het licht van de bepalingen van het VWEU, de sociale wetgeving en de consumentenrechten. |
| --- | --- |

8.3.

Gewezen zij op de opkomst van nieuwe bedrijven die bemiddelen bij passagiersvervoersdiensten, zoals Uber, die lijken te fungeren als een soort vervoersmakelaars waarbij de relatie tussen makelaar, chauffeur en passagier in diverse opzichten onduidelijk is. Het EESC verzoekt de Commissie om de veiligheidssituatie, de aansprakelijkheid van Uber en/of de chauffeurs, en de passagiersrechten te onderzoeken in het licht van de bepalingen van het VWEU, de sociale wetgeving en de consumentenrechten.

9.   De sociale dimensie van het stappenplan

| 9.1. | Naar het oordeel van het EESC is het voor een vlot opererende vervoerssector met gelijke spelregels zaak om de sociale normen te verbeteren, de sociale en arbeidsomstandigheden te harmoniseren en praktijken rond sociale en loondumping te bestrijden. |
| --- | --- |

9.1.

Naar het oordeel van het EESC is het voor een vlot opererende vervoerssector met gelijke spelregels zaak om de sociale normen te verbeteren, de sociale en arbeidsomstandigheden te harmoniseren en praktijken rond sociale en loondumping te bestrijden.

| 9.2. | Het moet gezegd dat de vervoerssector flink te lijden heeft onder misbruikpraktijken. Zo worden arbeids- en/of sociale regels omzeild of met voeten getreden. Wat de terbeschikkingstelling van werknemers en zwartwerk betreft, is het EESC ingenomen met Richtlijn 2014/67/EU inzake de handhaving van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers, die in juni 2016 in nationale wetgeving moet zijn omgezet, alsook met het hangende voorstel voor een besluit tot oprichting van een Europees platform voor de intensivering van de samenwerking bij het voorkomen en tegengaan van zwartwerk, die bedoeld zijn om het toezicht en de grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren teneinde illegale praktijken te vermijden (18). |
| --- | --- |

9.2.

Het moet gezegd dat de vervoerssector flink te lijden heeft onder misbruikpraktijken. Zo worden arbeids- en/of sociale regels omzeild of met voeten getreden. Wat de terbeschikkingstelling van werknemers en zwartwerk betreft, is het EESC ingenomen met Richtlijn 2014/67/EU inzake de handhaving van Richtlijn 96/71/EG betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers, die in juni 2016 in nationale wetgeving moet zijn omgezet, alsook met het hangende voorstel voor een besluit tot oprichting van een Europees platform voor de intensivering van de samenwerking bij het voorkomen en tegengaan van zwartwerk, die bedoeld zijn om het toezicht en de grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren teneinde illegale praktijken te vermijden (18).

| 9.3. | Zoals in het Verslag van de Commissie over de stand van de communautaire markt voor vervoer over de weg (19) wordt opgemerkt, kan het feit dat de arbeidswetgeving niet volledig wordt nageleefd, het gevolg zijn van een gebrek aan bindende bepalingen inzake het aantal en de frequentie van controles. Het EESC is dan ook te spreken over Richtlijn 2014/67/EU en herhaalt zijn steun voor het bovengenoemde voorstel voor een besluit inzake een Europees platform om zwartwerk te voorkomen (20). |
| --- | --- |

9.3.

Zoals in het Verslag van de Commissie over de stand van de communautaire markt voor vervoer over de weg (19) wordt opgemerkt, kan het feit dat de arbeidswetgeving niet volledig wordt nageleefd, het gevolg zijn van een gebrek aan bindende bepalingen inzake het aantal en de frequentie van controles. Het EESC is dan ook te spreken over Richtlijn 2014/67/EU en herhaalt zijn steun voor het bovengenoemde voorstel voor een besluit inzake een Europees platform om zwartwerk te voorkomen (20).

| 9.4. | De EU is niet bevoegd om arbeidswetgevingsnormen volledig te harmoniseren, en kan alleen minimumnormen invoeren. Het is aan de sectordialoog om voor een geharmoniseerd pakket aan arbeidsnormen en normen inzake veiligheid en gezondheid op de werkplek te zorgen, die dan in alle lidstaten op dezelfde wijze moeten worden toegepast. Daarbij moet worden gewaarborgd dat de nodige middelen beschikbaar worden gesteld en dat er steun komt om het bereikte resultaat ook daadwerkelijk ten uitvoer te leggen. |
| --- | --- |

9.4.

De EU is niet bevoegd om arbeidswetgevingsnormen volledig te harmoniseren, en kan alleen minimumnormen invoeren. Het is aan de sectordialoog om voor een geharmoniseerd pakket aan arbeidsnormen en normen inzake veiligheid en gezondheid op de werkplek te zorgen, die dan in alle lidstaten op dezelfde wijze moeten worden toegepast. Daarbij moet worden gewaarborgd dat de nodige middelen beschikbaar worden gesteld en dat er steun komt om het bereikte resultaat ook daadwerkelijk ten uitvoer te leggen.

| 9.5. | De Commissie zou derhalve stappen moeten nemen om ervoor te zorgen dat het wettelijk kader voor de sector beter nageleefd en versterkt wordt, zodat de bestaande uitdagingen het hoofd kan worden geboden. Het moet hierbij o.m. gaan om toezichtsmaatregelen en doeltreffende sancties om een eind te maken aan misbruikpraktijken en inbreuken op de sociale wetgeving. Mazen in de wetgeving betreffende toegang tot de verschillende vervoersberoepen en tot vergunningen om vervoersdiensten te verrichten, coördinatie van sociale zekerheid, uitzendkrachten, en uitbesteding met het oog op sociale dumping, moeten worden gedicht. Ook zijn doortastende maatregelen nodig om te reageren op brievenbusmaatschappijen en schijnzelfstandigheid en om tot een betere definitie te komen van „thuisbasis” en „tijdelijke basis” voor mobiele werknemers in de vervoerssector. Het EESC zou graag zien dat de lidstaten op dit terrein gecoördineerd te werk gaan. |
| --- | --- |

9.5.

De Commissie zou derhalve stappen moeten nemen om ervoor te zorgen dat het wettelijk kader voor de sector beter nageleefd en versterkt wordt, zodat de bestaande uitdagingen het hoofd kan worden geboden. Het moet hierbij o.m. gaan om toezichtsmaatregelen en doeltreffende sancties om een eind te maken aan misbruikpraktijken en inbreuken op de sociale wetgeving. Mazen in de wetgeving betreffende toegang tot de verschillende vervoersberoepen en tot vergunningen om vervoersdiensten te verrichten, coördinatie van sociale zekerheid, uitzendkrachten, en uitbesteding met het oog op sociale dumping, moeten worden gedicht. Ook zijn doortastende maatregelen nodig om te reageren op brievenbusmaatschappijen en schijnzelfstandigheid en om tot een betere definitie te komen van „thuisbasis” en „tijdelijke basis” voor mobiele werknemers in de vervoerssector. Het EESC zou graag zien dat de lidstaten op dit terrein gecoördineerd te werk gaan.

10.   Procedure

| 10.1. | Het EESC stelt voor dat er met het oog op de herziening van het stappenplan een participatieve dialoog plaatsvindt en verwijst in dit verband naar zijn advies van 11 juli 2012 over het „Witboek vervoer: naar participatie en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld” (21). |
| --- | --- |

10.1.

Het EESC stelt voor dat er met het oog op de herziening van het stappenplan een participatieve dialoog plaatsvindt en verwijst in dit verband naar zijn advies van 11 juli 2012 over het „Witboek vervoer: naar participatie en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld” (21).

Gedaan te Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  EESC-advies over het Stappenplan voor een interne Europese vervoersruimte (witboek) (PB C 24 van 28.1.2012, blz. 146).

1

(2)  EESC-advies over het Vierde spoorwegpakket (PB C 327 van 12.11.2013, blz. 122).

2

(3)  Zie voetnoot 1.

3

(4)  EESC-advies over het Witboek vervoer: naar participatie en betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld (PB C 299 van 4.10.2012, blz. 170).

4

(5)  Zie voetnoot 1.

5

(6)  Zie met name de paragrafen 1.4, 1.5, 1.6, 1.7, 1.8, 1.11, 1.12 en 3.15 van het in voetnoot 1 genoemde advies.

6

(7)  Verordening (EU) 1315/2013.

7

(8)  Verordening (EU) 1316/2013.

8

(9)  COM(2014) 910 final.

9

(10)  Brochure van de Europese Commissie: De Europese Unie in het kort — Vervoer, blz. 2.

10

(11)  COM(2007) 642 final.

11

(12)  EESC-advies over Een duurzame toekomst voor het vervoer — Europees vervoersbeleid na 2010 (PB C 255 van 22.9.2010, blz. 110).

12

(13)  Zie voetnoot 1.

13

(14)  Zie met name de paragrafen 1.11, 1.12 en 4.29 van het in voetnoot 1 genoemde advies.

14

(15)  COM(2013) 913. EESC-advies over Een concurrerend en zuinig stedelijk mobiliteitssysteem (PB C 424 van 26.11.2014, blz. 58).

15

(16)  Zie voetnoot 1.

16

(17)  COM(2011) 898. EESC-advies over Passagiersrechten in alle vervoerswijzen (PB C 229 van 31.7.2012, blz. 122).

17

(18)  COM(2014) 221 final — 2014/0124 (COD).

18

(19)  COM(2014) 222 final.

19

(20)  EESC-advies over Zwartwerk — Europees platform (PB C 458 van 19.12.2014, blz. 43).

20

(21)  Zie voetnoot 4.

21

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/21 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/21

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de rol van het maatschappelijk middenveld in de betrekkingen tussen de EU en Albanië

(verkennend advies)

(2015/C 291/04)

| Rapporteur: | Ionuţ SIBIAN |
| --- | --- |

Rapporteur:

Ionuţ SIBIAN

Eurocommissaris Šefčovič heeft in een brief van 4 september 2014 het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) overeenkomstig artikel 262 van het Verdrag en artikel 9 van de Samenwerkingsovereenkomst tussen het EESC en de Commissie om een verkennend advies gevraagd over:

„De rol van het maatschappelijk middenveld in de betrekkingen tussen de EU en Albanië”.

De afdeling Externe Betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 maart 2015 goedgekeurd.

Het EESC heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april 2015) onderstaand advies uitgebracht, dat met 136 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 5 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het EESC is vol lof over de inspanningen die Albanië zich heeft getroost om aan de Europese normen te voldoen en om met het oog daarop democratische hervormingen door te voeren. Het besluit van de EU op 27 juni 2014 om Albanië de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen, valt bij het EESC in goede aarde. Toch moet ook worden gewezen op het belang van een transparantere en meer inclusieve benadering van maatschappelijke organisaties, waaronder de sociale partners, in alle stadia van het toetredingsproces. |
| --- | --- |

1.1.

Het EESC is vol lof over de inspanningen die Albanië zich heeft getroost om aan de Europese normen te voldoen en om met het oog daarop democratische hervormingen door te voeren. Het besluit van de EU op 27 juni 2014 om Albanië de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen, valt bij het EESC in goede aarde. Toch moet ook worden gewezen op het belang van een transparantere en meer inclusieve benadering van maatschappelijke organisaties, waaronder de sociale partners, in alle stadia van het toetredingsproces.

| 1.2. | Er is ontegenzeggelijk een nationale consensus over de integratie van Albanië, maar de geestdrift daarvoor in 2014 zou moeten worden aangegrepen om daarop een consistente onderbouwing in de vorm van hervormingen te laten volgen. De regering en de oppositiepartijen moeten beslist een constructieve en duurzame dialoog aangaan. De meer ervaren maatschappelijke organisaties kunnen worden betrokken bij de bevordering van een cultuur van dialoog en bij de inspanningen om de politieke partijen van hun verantwoordelijkheid tegenover de kiezers te doordringen. Dit alles in het licht van de noodzaak om een alle partijen overschrijdende consensus over hervormingen en de bevordering van integriteit en transparantie tot stand te brengen. |
| --- | --- |

1.2.

Er is ontegenzeggelijk een nationale consensus over de integratie van Albanië, maar de geestdrift daarvoor in 2014 zou moeten worden aangegrepen om daarop een consistente onderbouwing in de vorm van hervormingen te laten volgen. De regering en de oppositiepartijen moeten beslist een constructieve en duurzame dialoog aangaan. De meer ervaren maatschappelijke organisaties kunnen worden betrokken bij de bevordering van een cultuur van dialoog en bij de inspanningen om de politieke partijen van hun verantwoordelijkheid tegenover de kiezers te doordringen. Dit alles in het licht van de noodzaak om een alle partijen overschrijdende consensus over hervormingen en de bevordering van integriteit en transparantie tot stand te brengen.

| 1.3. | De structuren en systemen om de burger- en de sociale dialoog in Albanië te ondersteunen, moeten worden geconsolideerd. Ook moet belanghebbenden financiële steun van instellingen worden gegarandeerd. Die steun moet zowel van Albanië zelf als van de EU komen. |
| --- | --- |

1.3.

De structuren en systemen om de burger- en de sociale dialoog in Albanië te ondersteunen, moeten worden geconsolideerd. Ook moet belanghebbenden financiële steun van instellingen worden gegarandeerd. Die steun moet zowel van Albanië zelf als van de EU komen.

| 1.4. | De nationale overheden moeten ervoor zorgen dat maatschappelijke organisaties, en dus ook de sociale partners, worden betrokken bij de werkzaamheden van alle werk- en deskundigengroepen die zich bezighouden met het integratieproces. Die betrokkenheid moet worden vormgegeven naargelang van de vakkennis van maatschappelijke organisaties op belangrijke gebieden, zoals de hervorming van het rechtsstelsel, de bescherming van de mensenrechten, hervormingen van de arbeidsmarkt, inspraak voor jongeren en sociaal ondernemerschap. |
| --- | --- |

1.4.

De nationale overheden moeten ervoor zorgen dat maatschappelijke organisaties, en dus ook de sociale partners, worden betrokken bij de werkzaamheden van alle werk- en deskundigengroepen die zich bezighouden met het integratieproces. Die betrokkenheid moet worden vormgegeven naargelang van de vakkennis van maatschappelijke organisaties op belangrijke gebieden, zoals de hervorming van het rechtsstelsel, de bescherming van de mensenrechten, hervormingen van de arbeidsmarkt, inspraak voor jongeren en sociaal ondernemerschap.

| 1.5. | In de voortgangsverslagen van de Commissie moet ook melding worden gemaakt van de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties, en dus ook van de sociale partners, bij het toetredingsproces. Hieraan moet gevolg worden gegeven door een grondige analyse van de streefcijfers en resultaten, in overeenstemming met de richtsnoeren van het directoraat-generaal Nabuurschapsbeleid en Uitbreidingsonderhandelingen over resp. de steun van de EU aan het maatschappelijk middenveld voor de periode 2014-2020 en de steun van de EU aan de vrijheid en de integriteit van de media in de kandidaat-lidstaten 2014-2020. De evaluatie van de vakbondsrechten en van de grondrechten van werknemers moet worden uitgevoerd in nauw overleg met nationale en Europese vakbonden en de IAO. |
| --- | --- |

1.5.

In de voortgangsverslagen van de Commissie moet ook melding worden gemaakt van de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties, en dus ook van de sociale partners, bij het toetredingsproces. Hieraan moet gevolg worden gegeven door een grondige analyse van de streefcijfers en resultaten, in overeenstemming met de richtsnoeren van het directoraat-generaal Nabuurschapsbeleid en Uitbreidingsonderhandelingen over resp. de steun van de EU aan het maatschappelijk middenveld voor de periode 2014-2020 en de steun van de EU aan de vrijheid en de integriteit van de media in de kandidaat-lidstaten 2014-2020. De evaluatie van de vakbondsrechten en van de grondrechten van werknemers moet worden uitgevoerd in nauw overleg met nationale en Europese vakbonden en de IAO.

| 1.6. | Van belang is vooral de sociale dialoog. Het EESC vraagt alle belanghebbenden dan ook met klem om optimaal gebruik te maken van de bestaande instellingen, en dan met name van de Nationale Arbeidsraad. Het roept de regering op om de Nationale Arbeidsraad te blijven promoten en stelselmatiger te raadplegen over beleid waarbij de legitieme belangen van werkgevers en werknemers op het spel staan. Er moet worden doorgegaan met de bevordering van de sociale dialoog op regionaal en lokaal niveau. Volgens het EESC zou de sociale dialoog op gezette tijden moeten worden gehouden en gestructureerd (en niet incidenteel) van aard moeten zijn. Ook moet de sociale dialoog doeltreffender en meer resultaatgericht worden. |
| --- | --- |

1.6.

Van belang is vooral de sociale dialoog. Het EESC vraagt alle belanghebbenden dan ook met klem om optimaal gebruik te maken van de bestaande instellingen, en dan met name van de Nationale Arbeidsraad. Het roept de regering op om de Nationale Arbeidsraad te blijven promoten en stelselmatiger te raadplegen over beleid waarbij de legitieme belangen van werkgevers en werknemers op het spel staan. Er moet worden doorgegaan met de bevordering van de sociale dialoog op regionaal en lokaal niveau. Volgens het EESC zou de sociale dialoog op gezette tijden moeten worden gehouden en gestructureerd (en niet incidenteel) van aard moeten zijn. Ook moet de sociale dialoog doeltreffender en meer resultaatgericht worden.

| 1.7. | Het EESC zou graag zien dat bevordering van de sociale dialoog onderdeel wordt van de prioriteiten van de EU-instellingen m.b.t. Albanië en een navenante plaats krijgt in de programma's van de Commissie voor dit land. Dit betekent o.m. een grotere rol voor de Nationale Arbeidsraad, die officieel dient te worden betrokken bij en moet worden geraadpleegd over de toekomstige toetredingsonderhandelingen, in elk stadium daarvan, en die mede moet toezien op de naleving van de toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de EU en Albanië. De Nationale Arbeidsraad moet de instellingen van de EU van commentaar en advies kunnen voorzien als deze gaan beoordelen in hoeverre Albanië al is gevorderd op de weg naar EU-lidmaatschap. |
| --- | --- |

1.7.

Het EESC zou graag zien dat bevordering van de sociale dialoog onderdeel wordt van de prioriteiten van de EU-instellingen m.b.t. Albanië en een navenante plaats krijgt in de programma's van de Commissie voor dit land. Dit betekent o.m. een grotere rol voor de Nationale Arbeidsraad, die officieel dient te worden betrokken bij en moet worden geraadpleegd over de toekomstige toetredingsonderhandelingen, in elk stadium daarvan, en die mede moet toezien op de naleving van de toekomstige stabilisatie- en associatieovereenkomst tussen de EU en Albanië. De Nationale Arbeidsraad moet de instellingen van de EU van commentaar en advies kunnen voorzien als deze gaan beoordelen in hoeverre Albanië al is gevorderd op de weg naar EU-lidmaatschap.

| 1.8. | Capaciteitsopbouw van de sociale partners voor een actieve deelname aan de sociale dialoog moet een prioriteit worden in de steunprogramma's van de EU. De sociale partners moeten worden geholpen om doeltreffender te kunnen participeren in economische, sociale en juridische aangelegenheden, waaronder de onderhandelingen over toetreding tot de EU. Zo moeten zowel de organisatiestructuren als de interne communicatie en de capaciteit van de sociale partners om de belangen van hun leden te behartigen, worden geconsolideerd. |
| --- | --- |

1.8.

Capaciteitsopbouw van de sociale partners voor een actieve deelname aan de sociale dialoog moet een prioriteit worden in de steunprogramma's van de EU. De sociale partners moeten worden geholpen om doeltreffender te kunnen participeren in economische, sociale en juridische aangelegenheden, waaronder de onderhandelingen over toetreding tot de EU. Zo moeten zowel de organisatiestructuren als de interne communicatie en de capaciteit van de sociale partners om de belangen van hun leden te behartigen, worden geconsolideerd.

| 1.9. | Het EESC roept de Albanese regering op om een alomvattende strategie voor de bestrijding en inperking van de grijze economie uit te werken. Dit zou de financiële positie van het land ten goede komen en oneerlijke mededinging helpen tegengaan, waardoor een gunstiger ondernemingsklimaat wordt gecreëerd en de sociale rechten van werknemers geen dode letter blijven. |
| --- | --- |

1.9.

Het EESC roept de Albanese regering op om een alomvattende strategie voor de bestrijding en inperking van de grijze economie uit te werken. Dit zou de financiële positie van het land ten goede komen en oneerlijke mededinging helpen tegengaan, waardoor een gunstiger ondernemingsklimaat wordt gecreëerd en de sociale rechten van werknemers geen dode letter blijven.

| 1.10. | Het EESC dringt er met klem bij de Albanese regering op aan om zich bij de toepassing van de maatregelen van het stappenplan voor beleid van de Albanese regering om gunstigere voorwaarden voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te scheppen aan een doelgerichter en beter voorspelbaar tijdschema en een navenante middelentoewijzing te houden. Ook zou meer vaart moeten worden gezet achter de oprichting van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

1.10.

Het EESC dringt er met klem bij de Albanese regering op aan om zich bij de toepassing van de maatregelen van het stappenplan voor beleid van de Albanese regering om gunstigere voorwaarden voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te scheppen aan een doelgerichter en beter voorspelbaar tijdschema en een navenante middelentoewijzing te houden. Ook zou meer vaart moeten worden gezet achter de oprichting van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld.

| 1.11. | De efficiënte werking van de Nationale Arbeidsraad moet verder worden gesteund doordat wordt doorgegaan met de regelmatige bijeenkomsten over vraagstukken in verband met arbeidsmarkt en bedrijfsleven. Het EESC acht het raadzaam om van de Nationale Arbeidsraad een echte sociaaleconomische raad te maken (vergelijkbaar met die in de lidstaten van de EU), omdat daarin de tripartiete structuur beter tot haar recht zou komen. |
| --- | --- |

1.11.

De efficiënte werking van de Nationale Arbeidsraad moet verder worden gesteund doordat wordt doorgegaan met de regelmatige bijeenkomsten over vraagstukken in verband met arbeidsmarkt en bedrijfsleven. Het EESC acht het raadzaam om van de Nationale Arbeidsraad een echte sociaaleconomische raad te maken (vergelijkbaar met die in de lidstaten van de EU), omdat daarin de tripartiete structuur beter tot haar recht zou komen.

| 1.12. | Ook zou er een Gemengd Raadgevend Comité (GRC) EU-Albanië moeten worden opgericht als de onderhandelingen over de toetreding van dit land eenmaal officieel zijn geopend. Door dit GRC kunnen de maatschappelijke organisaties van beide partijen grondigere besprekingen gaan voeren en de politieke autoriteiten van de nodige inbreng voorzien over de hoofdstukken waarover wordt onderhandeld. |
| --- | --- |

1.12.

Ook zou er een Gemengd Raadgevend Comité (GRC) EU-Albanië moeten worden opgericht als de onderhandelingen over de toetreding van dit land eenmaal officieel zijn geopend. Door dit GRC kunnen de maatschappelijke organisaties van beide partijen grondigere besprekingen gaan voeren en de politieke autoriteiten van de nodige inbreng voorzien over de hoofdstukken waarover wordt onderhandeld.

| 1.13. | Welke criteria voor de selectie van de leden van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld worden gehanteerd, moet wettelijk worden vastgelegd. Maatschappelijke organisaties moeten worden ondersteund in hun pogingen om hun eigen transparante systemen voor de benoeming van hun vertegenwoordigers op te zetten. De rol van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld moet stroken met de andere bestuursstructuren (1) waarmee de bevordering van de samenwerking met en de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties wordt beoogd. Op die manier kan ervoor worden gezorgd dat die elkaar aanvullen en kan versnippering van verantwoordelijkheden en middelen worden voorkomen. |
| --- | --- |

1.13.

Welke criteria voor de selectie van de leden van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld worden gehanteerd, moet wettelijk worden vastgelegd. Maatschappelijke organisaties moeten worden ondersteund in hun pogingen om hun eigen transparante systemen voor de benoeming van hun vertegenwoordigers op te zetten. De rol van de Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld moet stroken met de andere bestuursstructuren (1) waarmee de bevordering van de samenwerking met en de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties wordt beoogd. Op die manier kan ervoor worden gezorgd dat die elkaar aanvullen en kan versnippering van verantwoordelijkheden en middelen worden voorkomen.

| 1.14. | Om te beginnen moeten de nieuwe wetten en voorschriften (zoals de Wet op toegang tot informatie, de Wet op kennisgeving en raadpleging en Besluit nr. 953 van de Raad van ministers inzake de btw voor organisaties zonder winstoogmerk) beter worden gepromoot. Ook moeten er systemen worden ontwikkeld om te garanderen dat de doelstellingen van deze wetten daadwerkelijk worden bereikt. Maatschappelijke organisaties moeten consequent worden betrokken bij acties om bekendheid te geven aan wettelijke voorschriften. Daarbij zouden zij aan de ene kant moeten pleiten voor doeltreffende raadplegingsprocedures en aan de andere kant erop moeten toezien dat aan wettelijke vereisten wordt voldaan. |
| --- | --- |

1.14.

Om te beginnen moeten de nieuwe wetten en voorschriften (zoals de Wet op toegang tot informatie, de Wet op kennisgeving en raadpleging en Besluit nr. 953 van de Raad van ministers inzake de btw voor organisaties zonder winstoogmerk) beter worden gepromoot. Ook moeten er systemen worden ontwikkeld om te garanderen dat de doelstellingen van deze wetten daadwerkelijk worden bereikt. Maatschappelijke organisaties moeten consequent worden betrokken bij acties om bekendheid te geven aan wettelijke voorschriften. Daarbij zouden zij aan de ene kant moeten pleiten voor doeltreffende raadplegingsprocedures en aan de andere kant erop moeten toezien dat aan wettelijke vereisten wordt voldaan.

| 1.15. | Er moet voor transparantie en de preventie van belangenconflicten worden gezorgd doordat:






  — | er op alle bestuursniveaus (centraal en lokaal) gemeenschappelijke procedures en normen voor het beheer en de toewijzing van overheidsmiddelen worden ingevoerd; |
| --- | --- | --- |

1.15.

Er moet voor transparantie en de preventie van belangenconflicten worden gezorgd doordat:

—

er op alle bestuursniveaus (centraal en lokaal) gemeenschappelijke procedures en normen voor het beheer en de toewijzing van overheidsmiddelen worden ingevoerd;

| — | de interne governance en de werkwijze van het Agentschap voor steun aan maatschappelijke organisaties kracht worden bijgezet. Daarbij moet rekening worden gehouden met het takenpakket van dit agentschap, de verwachtingen van deze sector en de noodzaak van interactie met alle andere structuren die tot doel hebben de samenwerking met en de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de besluitvorming en vooral ook de integratieprocessen, te vergemakkelijken; |
| --- | --- |

—

de interne governance en de werkwijze van het Agentschap voor steun aan maatschappelijke organisaties kracht worden bijgezet. Daarbij moet rekening worden gehouden met het takenpakket van dit agentschap, de verwachtingen van deze sector en de noodzaak van interactie met alle andere structuren die tot doel hebben de samenwerking met en de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de besluitvorming en vooral ook de integratieprocessen, te vergemakkelijken;

| — | de maatschappelijke organisaties zelf hun imago verbeteren en aansporen tot lidmaatschap, maatschappelijke betrokkenheid en vrijwilligerswerk. |
| --- | --- |

—

de maatschappelijke organisaties zelf hun imago verbeteren en aansporen tot lidmaatschap, maatschappelijke betrokkenheid en vrijwilligerswerk.

| 1.16. | Met het oog op de waarborging van de financiële levensvatbaarheid en de duurzaamheid van maatschappelijke organisaties adviseert het EESC om vooral aan het volgende aandacht te besteden:






  — | aanpassingen van het rechtskader om tot donatie aan te sporen (zo kunnen belastingmaatregelen in die zin worden overwogen), gekoppeld aan de bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), waarbij dat laatste gepaard zou moeten gaan met voorlichtingsacties en de ontwikkeling van de capaciteit van maatschappelijke organisaties om een beroep te doen op de particuliere sector; |
| --- | --- | --- |

1.16.

Met het oog op de waarborging van de financiële levensvatbaarheid en de duurzaamheid van maatschappelijke organisaties adviseert het EESC om vooral aan het volgende aandacht te besteden:

—

aanpassingen van het rechtskader om tot donatie aan te sporen (zo kunnen belastingmaatregelen in die zin worden overwogen), gekoppeld aan de bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), waarbij dat laatste gepaard zou moeten gaan met voorlichtingsacties en de ontwikkeling van de capaciteit van maatschappelijke organisaties om een beroep te doen op de particuliere sector;

| — | maatschappelijke organisaties moeten op de hoogte worden gebracht van de nieuwe belastingmaatregelen, vooral aangaande de BTW, waartoe in december 2014 is overgegaan. Ook moet worden toegezien op de toepassing van die maatregelen om de daaraan verbonden voordelen te beoordelen en moeten maatschappelijke organisaties ertoe worden aangemoedigd om meer economische activiteiten te ontwikkelen en meer aan fondsenwerving te doen; |
| --- | --- |

—

maatschappelijke organisaties moeten op de hoogte worden gebracht van de nieuwe belastingmaatregelen, vooral aangaande de BTW, waartoe in december 2014 is overgegaan. Ook moet worden toegezien op de toepassing van die maatregelen om de daaraan verbonden voordelen te beoordelen en moeten maatschappelijke organisaties ertoe worden aangemoedigd om meer economische activiteiten te ontwikkelen en meer aan fondsenwerving te doen;

| — | de toepassing van minimale kwaliteitsnormen en procedures in het beheer en bij de toewijzing van overheidsmiddelen aan maatschappelijke organisaties, ook op lokaal niveau, teneinde gelijkheid van toegang, non-discriminatie en transparantie te garanderen; |
| --- | --- |

—

de toepassing van minimale kwaliteitsnormen en procedures in het beheer en bij de toewijzing van overheidsmiddelen aan maatschappelijke organisaties, ook op lokaal niveau, teneinde gelijkheid van toegang, non-discriminatie en transparantie te garanderen;

| — | consolidering van het Agentschap voor steun aan maatschappelijke organisaties qua beschikbare middelen en verbetering van de procedures (transparantie van de regels en het gebruik van financiële middelen, verbetering van het imago en onafhankelijkheid van politieke inmenging of mogelijke betwistingen vanwege belangenconflicten). Overheidsgelden moeten worden gebruikt om maatschappelijke organisaties (waaronder de sociale partners) meer institutionele steun te geven en voor een betere communicatie met kleine gemeenten en afgelegen gebieden te zorgen; |
| --- | --- |

—

consolidering van het Agentschap voor steun aan maatschappelijke organisaties qua beschikbare middelen en verbetering van de procedures (transparantie van de regels en het gebruik van financiële middelen, verbetering van het imago en onafhankelijkheid van politieke inmenging of mogelijke betwistingen vanwege belangenconflicten). Overheidsgelden moeten worden gebruikt om maatschappelijke organisaties (waaronder de sociale partners) meer institutionele steun te geven en voor een betere communicatie met kleine gemeenten en afgelegen gebieden te zorgen;

| — | capaciteitsopbouw van en mondigheid voor lokale organisaties die transparantie betrachten en zich aan ethische normen houden, onafhankelijk werken, resultaten van lange adem nastreven en een strategische visie aanhangen. Immers, lokale organisaties zijn de potentiële beheerders van EU-steun in geval van gedecentraliseerd beheer van financiële middelen; |
| --- | --- |

—

capaciteitsopbouw van en mondigheid voor lokale organisaties die transparantie betrachten en zich aan ethische normen houden, onafhankelijk werken, resultaten van lange adem nastreven en een strategische visie aanhangen. Immers, lokale organisaties zijn de potentiële beheerders van EU-steun in geval van gedecentraliseerd beheer van financiële middelen;

| — | de invoering van een geschikt systeem waardoor regeringen, samen met maatschappelijke organisaties, openbare sociale diensten kunnen uitwerken, verlenen en evalueren. Een regering kan door maatschappelijke organisaties aangeboden diensten ter aanvulling inzetten van de dienstverlening door overheidsinstanties, waarbij de balans wordt opgemaakt van de lopende hervormingen van de sociale zorg en het lokaal bestuur. Capaciteitsopbouw moet tweeledig zijn: enerzijds gaat het daarbij om maatschappelijke organisaties die nationaal erkende dienstverleningsnormen moeten uitwerken en toepassen, en anderzijds om lokale overheden die met maatschappelijke organisaties samenwerken en een vertrouwensrelatie opbouwen en die adequate procedures voor een transparante toewijzing van de middelen uitwerken. |
| --- | --- |

—

de invoering van een geschikt systeem waardoor regeringen, samen met maatschappelijke organisaties, openbare sociale diensten kunnen uitwerken, verlenen en evalueren. Een regering kan door maatschappelijke organisaties aangeboden diensten ter aanvulling inzetten van de dienstverlening door overheidsinstanties, waarbij de balans wordt opgemaakt van de lopende hervormingen van de sociale zorg en het lokaal bestuur. Capaciteitsopbouw moet tweeledig zijn: enerzijds gaat het daarbij om maatschappelijke organisaties die nationaal erkende dienstverleningsnormen moeten uitwerken en toepassen, en anderzijds om lokale overheden die met maatschappelijke organisaties samenwerken en een vertrouwensrelatie opbouwen en die adequate procedures voor een transparante toewijzing van de middelen uitwerken.

2.   Achtergrond

| 2.1. | Albanië is op de Europese Top van Thessaloniki van juni 2003 aangemerkt als potentiële kandidaat voor toetreding tot de EU. Het land geniet al sinds 2000 de voordelen van de autonome handelsmaatregelen van de EU, met daarbij dan ook nog de handelspreferenties krachtens de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) van 2006. Albanië heeft in 2009 een aanvraag voor EU-lidmaatschap ingediend. |
| --- | --- |

2.1.

Albanië is op de Europese Top van Thessaloniki van juni 2003 aangemerkt als potentiële kandidaat voor toetreding tot de EU. Het land geniet al sinds 2000 de voordelen van de autonome handelsmaatregelen van de EU, met daarbij dan ook nog de handelspreferenties krachtens de stabilisatie- en associatieovereenkomst (SAO) van 2006. Albanië heeft in 2009 een aanvraag voor EU-lidmaatschap ingediend.

| 2.2. | In haar voortgangsverslag van 2013 geeft de Commissie aan welke vijf gebieden voorrang hebben als het gaat om de opening van toetredingsonderhandelingen: de hervorming van het openbaar bestuur; de onafhankelijkheid, doeltreffendheid en verantwoordingsplicht van de rechter; de bestrijding van de corruptie; de bestrijding van de georganiseerde misdaad en de bescherming van de mensenrechten (waaronder de bescherming van de Roma, antidiscriminatiebeleid en de uitoefening van eigendomsrechten). De Albanese regering heeft in mei 2014 een stappenplan voor die vijf prioritaire gebieden goedgekeurd. |
| --- | --- |

2.2.

In haar voortgangsverslag van 2013 geeft de Commissie aan welke vijf gebieden voorrang hebben als het gaat om de opening van toetredingsonderhandelingen: de hervorming van het openbaar bestuur; de onafhankelijkheid, doeltreffendheid en verantwoordingsplicht van de rechter; de bestrijding van de corruptie; de bestrijding van de georganiseerde misdaad en de bescherming van de mensenrechten (waaronder de bescherming van de Roma, antidiscriminatiebeleid en de uitoefening van eigendomsrechten). De Albanese regering heeft in mei 2014 een stappenplan voor die vijf prioritaire gebieden goedgekeurd.

| 2.3. | Het Albanese parlement heeft in november 2013 een resolutie over de toetreding van Albanië tot de EU aangenomen waarin steun wordt uitgesproken voor een aantal maatregelen die voor die toetreding van belang zijn. De parlementaire commissie voor Europese integratie heeft toezicht gehouden op de uitvoering van dit stappenplan en ook invulling gegeven aan die toezichthoudende functie door hoorzittingen met de minister voor Europese Integratie te houden. |
| --- | --- |

2.3.

Het Albanese parlement heeft in november 2013 een resolutie over de toetreding van Albanië tot de EU aangenomen waarin steun wordt uitgesproken voor een aantal maatregelen die voor die toetreding van belang zijn. De parlementaire commissie voor Europese integratie heeft toezicht gehouden op de uitvoering van dit stappenplan en ook invulling gegeven aan die toezichthoudende functie door hoorzittingen met de minister voor Europese Integratie te houden.

| 2.4. | De steun die de Albanese regering en het Albanese parlement bij herhaling voor het toetredingsproces hebben uitgesproken, heeft er in grote mate toe bijgedragen dat Albanië op 27 juni 2014 de status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen. |
| --- | --- |

2.4.

De steun die de Albanese regering en het Albanese parlement bij herhaling voor het toetredingsproces hebben uitgesproken, heeft er in grote mate toe bijgedragen dat Albanië op 27 juni 2014 de status van kandidaat-lidstaat heeft gekregen.

| 2.5. | Desalniettemin werd het tweede halfjaar van 2014 gekenmerkt door een klimaat van politieke tegenstellingen dat vooruitgang met de hervormingen en de effectieve toepassing van de voor toetreding benodigde maatregelen in de weg heeft gestaan. In december 2014 zijn regering en oppositie tot overeenstemming gekomen: die door het Europees Parlement gesteunde overeenkomst maakt de weg vrij voor het herstel van de politieke dialoog in het Albanese parlement. |
| --- | --- |

2.5.

Desalniettemin werd het tweede halfjaar van 2014 gekenmerkt door een klimaat van politieke tegenstellingen dat vooruitgang met de hervormingen en de effectieve toepassing van de voor toetreding benodigde maatregelen in de weg heeft gestaan. In december 2014 zijn regering en oppositie tot overeenstemming gekomen: die door het Europees Parlement gesteunde overeenkomst maakt de weg vrij voor het herstel van de politieke dialoog in het Albanese parlement.

| 2.6. | In november 2013 is een dialoog op hoog niveau over de belangrijkste prioriteiten opgestart, met als doel de samenwerking tussen de EU en Albanië te organiseren, Albanië op het spoor van de integratie in de EU te houden en de consensus daarover te bewaren. De in september 2014 opgerichte gezamenlijke werkgroepen voor de belangrijkste prioriteiten van Albanië en de Commissie moeten samenhang brengen in het toezicht op de vooruitgang die met de hervormingen wordt geboekt. Ook moet de inclusiviteit van de debatten worden bevorderd en toegang tot deskundige en kwalitatieve informatie worden geboden. |
| --- | --- |

2.6.

In november 2013 is een dialoog op hoog niveau over de belangrijkste prioriteiten opgestart, met als doel de samenwerking tussen de EU en Albanië te organiseren, Albanië op het spoor van de integratie in de EU te houden en de consensus daarover te bewaren. De in september 2014 opgerichte gezamenlijke werkgroepen voor de belangrijkste prioriteiten van Albanië en de Commissie moeten samenhang brengen in het toezicht op de vooruitgang die met de hervormingen wordt geboekt. Ook moet de inclusiviteit van de debatten worden bevorderd en toegang tot deskundige en kwalitatieve informatie worden geboden.

| 2.7. | Begin maart 2015 is de wet op de instelling van een Nationale Raad voor Europese integratie aangenomen. Van belang is dat voor de goede werking en de inclusiviteit van dit raadplegingssysteem wordt ingestaan, zodat maatschappelijke organisaties die er lid van worden (waaronder de sociale partners) representatief zijn en op transparante wijze worden geselecteerd. |
| --- | --- |

2.7.

Begin maart 2015 is de wet op de instelling van een Nationale Raad voor Europese integratie aangenomen. Van belang is dat voor de goede werking en de inclusiviteit van dit raadplegingssysteem wordt ingestaan, zodat maatschappelijke organisaties die er lid van worden (waaronder de sociale partners) representatief zijn en op transparante wijze worden geselecteerd.

3.   Politieke en sociaaleconomische ontwikkelingen

| 3.1. | Albanië is erin geslaagd zijn macro-economische stabiliteit ondanks de jarenlange wereldwijde financiële en economische crisis te handhaven, maar kampt nog steeds met grote problemen. De grootste economische problemen van het land blijven de hoge werkloosheid (18,3 % in het eerste kwartaal van 2014) en de overheersing van informele arbeid (75 %), waardoor de hele economie wordt uitgehold, de overheidsbegroting aan het wankelen wordt gebracht en werknemers geen enkele sociale bescherming genieten. Nagenoeg één op de drie jongeren is werkloos. Voornoemde problemen, én het probleem van de corruptie, zijn de voornaamste redenen waarom Albanezen emigreren. Sinds het mogelijk is geworden voor Albanezen om naar het buitenland af te reizen, is één derde van de bevolking geëmigreerd. |
| --- | --- |

3.1.

Albanië is erin geslaagd zijn macro-economische stabiliteit ondanks de jarenlange wereldwijde financiële en economische crisis te handhaven, maar kampt nog steeds met grote problemen. De grootste economische problemen van het land blijven de hoge werkloosheid (18,3 % in het eerste kwartaal van 2014) en de overheersing van informele arbeid (75 %), waardoor de hele economie wordt uitgehold, de overheidsbegroting aan het wankelen wordt gebracht en werknemers geen enkele sociale bescherming genieten. Nagenoeg één op de drie jongeren is werkloos. Voornoemde problemen, én het probleem van de corruptie, zijn de voornaamste redenen waarom Albanezen emigreren. Sinds het mogelijk is geworden voor Albanezen om naar het buitenland af te reizen, is één derde van de bevolking geëmigreerd.

| 3.2. | De landbouw vertegenwoordigt 19,5 % van het bbp en is nog steeds de grootste werkgever (44,6 % van de totale werkgelegenheid in 2013). Verder bestaat 98,2 % van de 3 03  802 landbouwbedrijven in Albanië uit erg onproductieve familiebedrijven. Investeren in landbouw wordt nog steeds bemoeilijkt door het gebrek aan duidelijkheid over aanspraken op eigendom. |
| --- | --- |

3.2.

De landbouw vertegenwoordigt 19,5 % van het bbp en is nog steeds de grootste werkgever (44,6 % van de totale werkgelegenheid in 2013). Verder bestaat 98,2 % van de 3 03  802 landbouwbedrijven in Albanië uit erg onproductieve familiebedrijven. Investeren in landbouw wordt nog steeds bemoeilijkt door het gebrek aan duidelijkheid over aanspraken op eigendom.

| 3.3. | Albanië heeft 80 verdragen en conventies van de Raad van Europa geratificeerd. Toch wordt in het meest recente verslag van de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa (2) gewezen op het probleem van de hoge mate van corruptie in het gerechtelijk apparaat, het trage tempo waarin arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens worden uitgevoerd en de tekortschietende wetgeving voor rechtsbijstand, die vooral voor kwetsbare groepen een belemmering vormen voor daadwerkelijke toegang tot de rechter. |
| --- | --- |

3.3.

Albanië heeft 80 verdragen en conventies van de Raad van Europa geratificeerd. Toch wordt in het meest recente verslag van de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa (2) gewezen op het probleem van de hoge mate van corruptie in het gerechtelijk apparaat, het trage tempo waarin arresten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens worden uitgevoerd en de tekortschietende wetgeving voor rechtsbijstand, die vooral voor kwetsbare groepen een belemmering vormen voor daadwerkelijke toegang tot de rechter.

| 3.4. | Albanië heeft 53 IAO-Verdragen ondertekend (waarvan er 46 van kracht zijn geworden), met inbegrip van alle grondrechten en fundamentele verdragen. Dit neemt niet weg dat de toepassing van die verdragen volgens het CEACR (comité van deskundigen inzake de toepassing van verdragen en aanbevelingen) nog veel te wensen overlaat. Zo baart met name de situatie van de handel in kinderen voor arbeids- of seksuele uitbuiting in de praktijk zorg, in weerwil van inspanningen die de nationale overheden hebben gedaan om diverse wetgevende maatregelen te promoten. |
| --- | --- |

3.4.

Albanië heeft 53 IAO-Verdragen ondertekend (waarvan er 46 van kracht zijn geworden), met inbegrip van alle grondrechten en fundamentele verdragen. Dit neemt niet weg dat de toepassing van die verdragen volgens het CEACR (comité van deskundigen inzake de toepassing van verdragen en aanbevelingen) nog veel te wensen overlaat. Zo baart met name de situatie van de handel in kinderen voor arbeids- of seksuele uitbuiting in de praktijk zorg, in weerwil van inspanningen die de nationale overheden hebben gedaan om diverse wetgevende maatregelen te promoten.

| 3.5. | Volgens het EESC is Albanië een multicultureel land met veel religies waar culturele, religieuze en minderheidsrechten worden beschermd en alles op alles moet worden gezet om die kenmerkende hoedanigheid te behouden. De interetnische betrekkingen zijn goed, maar de wetgeving inzake de rechten van minderheden moet nog worden verbeterd. Het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen moet nog worden goedgekeurd. Het EESC betreurt de onregelmatigheden waarop de adviescommissie van de Raad van Europa bij de volkstelling van 2011 is gestuit aangaande de facultatieve vragen over nationaliteit en godsdienst. Het vraagt de Albanese autoriteiten dan ook om bij de uitwerking van beleid niet uitsluitend van deze gegevens uit te gaan. |
| --- | --- |

3.5.

Volgens het EESC is Albanië een multicultureel land met veel religies waar culturele, religieuze en minderheidsrechten worden beschermd en alles op alles moet worden gezet om die kenmerkende hoedanigheid te behouden. De interetnische betrekkingen zijn goed, maar de wetgeving inzake de rechten van minderheden moet nog worden verbeterd. Het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen moet nog worden goedgekeurd. Het EESC betreurt de onregelmatigheden waarop de adviescommissie van de Raad van Europa bij de volkstelling van 2011 is gestuit aangaande de facultatieve vragen over nationaliteit en godsdienst. Het vraagt de Albanese autoriteiten dan ook om bij de uitwerking van beleid niet uitsluitend van deze gegevens uit te gaan.

| 3.6. | De Roma- en zigeunerbevolking leeft nog steeds onder rampzalige omstandigheden en krijgt nog altijd vaak te maken met sociale uitsluiting en discriminatie, met name in de toegang tot gezondheidszorg, sociale bescherming, onderwijs, werkgelegenheid en huisvesting. |
| --- | --- |

3.6.

De Roma- en zigeunerbevolking leeft nog steeds onder rampzalige omstandigheden en krijgt nog altijd vaak te maken met sociale uitsluiting en discriminatie, met name in de toegang tot gezondheidszorg, sociale bescherming, onderwijs, werkgelegenheid en huisvesting.

| 3.7. | Er is verbetering gebracht in het rechts- en institutionele kader voor de bestrijding van discriminatie, vooral door de goedkeuring in 2010 van de Wet op de bescherming tegen discriminatie en de benoeming van de commissaris voor discriminatiebestrijding. Het toenemende aantal aanbevelingen van die commissaris moet worden opgevolgd en er moeten financiële middelen worden ingezet om de burgers beter op de hoogte te brengen van deze wet en het bijbehorende klachtensysteem. |
| --- | --- |

3.7.

Er is verbetering gebracht in het rechts- en institutionele kader voor de bestrijding van discriminatie, vooral door de goedkeuring in 2010 van de Wet op de bescherming tegen discriminatie en de benoeming van de commissaris voor discriminatiebestrijding. Het toenemende aantal aanbevelingen van die commissaris moet worden opgevolgd en er moeten financiële middelen worden ingezet om de burgers beter op de hoogte te brengen van deze wet en het bijbehorende klachtensysteem.

| 3.8. | Het bureau van de ombudsman is zich actief gaan inzetten voor de bevordering van mensenrechten. Die actie krijgt veel waardering. De Albanese overheden moeten dit bureau dan ook meer politieke en financiële steun gaan geven, waardoor het zijn werk op doeltreffende wijze kan voortzetten zonder dat zijn onafhankelijkheid en vrijheid van politieke inmenging worden aangetast. De aanbevelingen van de ombudsman moeten beter worden opgevolgd. Dit geldt ook voor de meest recente aanbevelingen n.a.v. de hervorming van het openbaar bestuur waardoor er meer klachten zijn ingediend over banenverlies in instellingen van de overheid (3). |
| --- | --- |

3.8.

Het bureau van de ombudsman is zich actief gaan inzetten voor de bevordering van mensenrechten. Die actie krijgt veel waardering. De Albanese overheden moeten dit bureau dan ook meer politieke en financiële steun gaan geven, waardoor het zijn werk op doeltreffende wijze kan voortzetten zonder dat zijn onafhankelijkheid en vrijheid van politieke inmenging worden aangetast. De aanbevelingen van de ombudsman moeten beter worden opgevolgd. Dit geldt ook voor de meest recente aanbevelingen n.a.v. de hervorming van het openbaar bestuur waardoor er meer klachten zijn ingediend over banenverlies in instellingen van de overheid (3).

| 3.9. | Prijzenswaardig zijn de inspanningen om de vertegenwoordiging van vrouwen op centraal niveau te verbeteren (er zijn 6 vrouwelijke ministers — van de in totaal 19 ministers — en ongeveer 17 % van de parlementsleden is vrouw). Toe te juichen valt ook de goedkeuring van een kader voor de bestrijding van huiselijk geweld. Toch moet er nog werk worden verzet om gunstigere voorwaarden te scheppen voor vrouwen die hogere politieke en openbare functies willen bekleden en om de resterende vrouwonvriendelijke voorschriften uit wetsteksten te halen. Bij dat laatste gaat het vooral om het verschil in lonen tussen vrouwen en mannen of om toegang tot ondernemerschap en kredietverlening. |
| --- | --- |

3.9.

Prijzenswaardig zijn de inspanningen om de vertegenwoordiging van vrouwen op centraal niveau te verbeteren (er zijn 6 vrouwelijke ministers — van de in totaal 19 ministers — en ongeveer 17 % van de parlementsleden is vrouw). Toe te juichen valt ook de goedkeuring van een kader voor de bestrijding van huiselijk geweld. Toch moet er nog werk worden verzet om gunstigere voorwaarden te scheppen voor vrouwen die hogere politieke en openbare functies willen bekleden en om de resterende vrouwonvriendelijke voorschriften uit wetsteksten te halen. Bij dat laatste gaat het vooral om het verschil in lonen tussen vrouwen en mannen of om toegang tot ondernemerschap en kredietverlening.

| 3.10. | De goedkeuring van een strategie voor nationale werkgelegenheid en vaardigheden 2014-2020 is op zich een goede zaak, die echter niet wegneemt dat er meer schot moet komen in de uitvoering van al geplande maatregelen en dat de financiering van die maatregelen moet worden verzekerd. Daarbij gaat het ook om de doeltreffende benutting van de IPA II-middelen (30 miljoen EUR). |
| --- | --- |

3.10.

De goedkeuring van een strategie voor nationale werkgelegenheid en vaardigheden 2014-2020 is op zich een goede zaak, die echter niet wegneemt dat er meer schot moet komen in de uitvoering van al geplande maatregelen en dat de financiering van die maatregelen moet worden verzekerd. Daarbij gaat het ook om de doeltreffende benutting van de IPA II-middelen (30 miljoen EUR).

4.   Stand van zaken en de rol van maatschappelijke organisaties

| 4.1. | De vrijheid van vergadering en vereniging is grondwettelijk gewaarborgd en wordt over het algemeen geëerbiedigd. Maatschappelijke organisaties zijn zich bewust van hun recht op vrije meningsuiting en maken daarvan gebruik zonder inmenging van buitenaf. De vrijheid van de media zal echter een probleem blijven zolang er niet voor transparantie in de financiering van de media wordt gezorgd en zolang er geen einde wordt gemaakt aan de inmenging door politieke en economische belangengroeperingen. De wet op de audiovisuele media moet sneller ten uitvoer worden gelegd en er moet in de praktijk worden ingestaan voor de onafhankelijkheid van de mediaregulator (autoriteit voor de audiovisuele media). |
| --- | --- |

4.1.

De vrijheid van vergadering en vereniging is grondwettelijk gewaarborgd en wordt over het algemeen geëerbiedigd. Maatschappelijke organisaties zijn zich bewust van hun recht op vrije meningsuiting en maken daarvan gebruik zonder inmenging van buitenaf. De vrijheid van de media zal echter een probleem blijven zolang er niet voor transparantie in de financiering van de media wordt gezorgd en zolang er geen einde wordt gemaakt aan de inmenging door politieke en economische belangengroeperingen. De wet op de audiovisuele media moet sneller ten uitvoer worden gelegd en er moet in de praktijk worden ingestaan voor de onafhankelijkheid van de mediaregulator (autoriteit voor de audiovisuele media).

| 4.2. | Het Albanese maatschappelijk middenveld is nog steeds gefragmenteerd en naar verhouding onderontwikkeld. Er zijn nog geen betrouwbare officiële cijfers over het totale aantal geregistreerde ngo's (4), laat staan over actieve ngo's (5). Volgens INSTAT zijn er in 2013 2  110 geregistreerde ngo’s en internationale organisaties. Volgens ramingen van TACSO waren er in 2011 ongeveer 3  000 geregistreerde maatschappelijke organisaties, waarvan er pakweg 450 actief waren. |
| --- | --- |

4.2.

Het Albanese maatschappelijk middenveld is nog steeds gefragmenteerd en naar verhouding onderontwikkeld. Er zijn nog geen betrouwbare officiële cijfers over het totale aantal geregistreerde ngo's (4), laat staan over actieve ngo's (5). Volgens INSTAT zijn er in 2013 2  110 geregistreerde ngo’s en internationale organisaties. Volgens ramingen van TACSO waren er in 2011 ongeveer 3  000 geregistreerde maatschappelijke organisaties, waarvan er pakweg 450 actief waren.

| 4.3. | Er zijn meer maatschappelijke organisaties in de grote steden, en dan vooral in Tirana, dan op het platteland of in afgelegen gebieden. Tot de financieringsprioriteiten die de Albanese regering stelt en waar de EU van uitgaat voor haar financiële steun aan dit land, zouden maatregelen moeten worden gerekend waarmee de uitdaging wordt aangegaan om basisorganisaties, en dan vooral organisaties van buiten de hoofdstad, inspraak te geven. Immers, de financiële steun van de EU aan Albanië heeft tot doel om te stimuleren dat instellingen als dragers van de nationale financiële steun aan maatschappelijke organisaties worden ingezet, om een informatiecentrum op te zetten of betrouwbare lokale ngo's op te richten die zich vooral met gemeenschapsopbouw bezighouden, om problemen van de lokale gemeenschap met behulp van op participatie berustende methoden op te lossen, om de waarden van het maatschappelijk middenveld te promoten en om vrijwilligerswerk te stimuleren. |
| --- | --- |

4.3.

Er zijn meer maatschappelijke organisaties in de grote steden, en dan vooral in Tirana, dan op het platteland of in afgelegen gebieden. Tot de financieringsprioriteiten die de Albanese regering stelt en waar de EU van uitgaat voor haar financiële steun aan dit land, zouden maatregelen moeten worden gerekend waarmee de uitdaging wordt aangegaan om basisorganisaties, en dan vooral organisaties van buiten de hoofdstad, inspraak te geven. Immers, de financiële steun van de EU aan Albanië heeft tot doel om te stimuleren dat instellingen als dragers van de nationale financiële steun aan maatschappelijke organisaties worden ingezet, om een informatiecentrum op te zetten of betrouwbare lokale ngo's op te richten die zich vooral met gemeenschapsopbouw bezighouden, om problemen van de lokale gemeenschap met behulp van op participatie berustende methoden op te lossen, om de waarden van het maatschappelijk middenveld te promoten en om vrijwilligerswerk te stimuleren.

| 4.4. | Tot op zekere hoogte zijn de strategieën van geldschieters en de prioriteiten die aan financiering zijn gesteld, bepalend geweest voor de gebieden waarop de Albanese maatschappelijke organisaties werkzaam zijn. In eerste instantie hielden maatschappelijke organisaties zich vooral bezig met dienstverlening aan kwetsbare groepen, onderwijs en de bevordering van mensenrechten en van de rechten van vrouwen. Daar lagen ook hun grootste successen. De afgelopen jaren is het zwaartepunt verlegd naar belangenbehartiging door groepen van burgers, denktanks en mensenrechtenorganisaties: die acties hebben gewonnen aan zichtbaarheid en doeltreffendheid en spelen zich af op gebieden als mensenhandel, het gevangeniswezen, milieubescherming, de rechten van kinderen, sociale integratie en verlichting van de armoede, huiselijk geweld, inspraak voor jongeren en de rechten van LGBT. De steun voor de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij het actieve en professionele toezicht op de nakoming door de Albanese regering van de verbintenissen die op de weg naar de toetreding zijn aangegaan (hervorming van het gerechtelijk apparaat, beheer van de openbare financiën en transparante overheidsfinanciering) moet worden voortgezet, ook in het kader van de steun die de EU aan het land verstrekt. |
| --- | --- |

4.4.

Tot op zekere hoogte zijn de strategieën van geldschieters en de prioriteiten die aan financiering zijn gesteld, bepalend geweest voor de gebieden waarop de Albanese maatschappelijke organisaties werkzaam zijn. In eerste instantie hielden maatschappelijke organisaties zich vooral bezig met dienstverlening aan kwetsbare groepen, onderwijs en de bevordering van mensenrechten en van de rechten van vrouwen. Daar lagen ook hun grootste successen. De afgelopen jaren is het zwaartepunt verlegd naar belangenbehartiging door groepen van burgers, denktanks en mensenrechtenorganisaties: die acties hebben gewonnen aan zichtbaarheid en doeltreffendheid en spelen zich af op gebieden als mensenhandel, het gevangeniswezen, milieubescherming, de rechten van kinderen, sociale integratie en verlichting van de armoede, huiselijk geweld, inspraak voor jongeren en de rechten van LGBT. De steun voor de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij het actieve en professionele toezicht op de nakoming door de Albanese regering van de verbintenissen die op de weg naar de toetreding zijn aangegaan (hervorming van het gerechtelijk apparaat, beheer van de openbare financiën en transparante overheidsfinanciering) moet worden voortgezet, ook in het kader van de steun die de EU aan het land verstrekt.

| 4.5. | Maatschappelijke organisaties zijn een proactieve rol gaan spelen in de besluit- en beleidsvorming op gebieden die voor het openbare leven van doorslaggevend belang zijn. Daarmee zijn door de jaren heen successen behaald in de zin van nationale strategieën en wetgeving die het maatschappelijk middenveld aangaan. Sectorale integratie moet worden bevorderd doordat de vorming van coalities en netwerken verder wordt ondersteund. Dan kan in de burger- en de sociale dialoog met een krachtigere stem worden gesproken en kan de rol van maatschappelijke organisaties als partners voor overheidsinstanties, maar ook voor het bedrijfsleven, kracht worden bijgezet. |
| --- | --- |

4.5.

Maatschappelijke organisaties zijn een proactieve rol gaan spelen in de besluit- en beleidsvorming op gebieden die voor het openbare leven van doorslaggevend belang zijn. Daarmee zijn door de jaren heen successen behaald in de zin van nationale strategieën en wetgeving die het maatschappelijk middenveld aangaan. Sectorale integratie moet worden bevorderd doordat de vorming van coalities en netwerken verder wordt ondersteund. Dan kan in de burger- en de sociale dialoog met een krachtigere stem worden gesproken en kan de rol van maatschappelijke organisaties als partners voor overheidsinstanties, maar ook voor het bedrijfsleven, kracht worden bijgezet.

| 4.6. | Albanese maatschappelijke organisaties zijn zich gaan inzetten voor sociaal ondernemerschap, ook al blijft de wettelijke erkenning daarvan nog uit. Het gaat daarbij slechts om een gering aantal organisaties, wat de regering niet zou moeten beletten om erkenning te geven aan deze inspanningen die van onderaf komen en om de bevordering en ontwikkeling van sociaal ondernemerschap te steunen. Sociale ondernemingen leveren meerwaarde op in de vorm van banen voor kansarme mensen en zijn in staat vernieuwende oplossingen aan te dragen als het erom gaat aan sociale behoeften te voldoen of de mogelijkheden van lokale gemeenschappen beter te benutten. |
| --- | --- |

4.6.

Albanese maatschappelijke organisaties zijn zich gaan inzetten voor sociaal ondernemerschap, ook al blijft de wettelijke erkenning daarvan nog uit. Het gaat daarbij slechts om een gering aantal organisaties, wat de regering niet zou moeten beletten om erkenning te geven aan deze inspanningen die van onderaf komen en om de bevordering en ontwikkeling van sociaal ondernemerschap te steunen. Sociale ondernemingen leveren meerwaarde op in de vorm van banen voor kansarme mensen en zijn in staat vernieuwende oplossingen aan te dragen als het erom gaat aan sociale behoeften te voldoen of de mogelijkheden van lokale gemeenschappen beter te benutten.

| 4.7. | Onlangs (respectievelijk in september en oktober 2014) zijn er twee nieuwe wetten aangenomen: de wet op de toegang tot informatie en de wet op kennisgeving en raadpleging. Deze toe te juichen ontwikkelingen moeten nauwlettend in de gaten worden gehouden, met dien verstande dat erop moet worden toegezien dat deze wetten vergezeld gaan van relevante structuren en systemen voor een stelselmatige en transparante raadpleging en dialoog van en met het maatschappelijk middenveld. Er is erkenning voor het vele werk dat ter voorbereiding van de wet op de bescherming van klokkenluiders is verzet. Voordat deze wet wordt goedgekeurd, moet aandacht worden geschonken aan de bestuurlijke capaciteit om deze wet te gaan uitvoeren, en moet bekendheid worden gegeven aan de specifieke bepalingen ervan. |
| --- | --- |

4.7.

Onlangs (respectievelijk in september en oktober 2014) zijn er twee nieuwe wetten aangenomen: de wet op de toegang tot informatie en de wet op kennisgeving en raadpleging. Deze toe te juichen ontwikkelingen moeten nauwlettend in de gaten worden gehouden, met dien verstande dat erop moet worden toegezien dat deze wetten vergezeld gaan van relevante structuren en systemen voor een stelselmatige en transparante raadpleging en dialoog van en met het maatschappelijk middenveld. Er is erkenning voor het vele werk dat ter voorbereiding van de wet op de bescherming van klokkenluiders is verzet. Voordat deze wet wordt goedgekeurd, moet aandacht worden geschonken aan de bestuurlijke capaciteit om deze wet te gaan uitvoeren, en moet bekendheid worden gegeven aan de specifieke bepalingen ervan.

| 4.8. | Er is prijzenswaardige vooruitgang geboekt in de samenwerking tussen overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties. Toe te juichen valt ook de openbare discussie die momenteel over het stappenplan voor beleid van de Albanese regering om gunstigere voorwaarden voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te scheppen wordt gevoerd. Dit stappenplan draait om negen prioritaire gebieden die zijn ingesteld op de in de richtsnoeren voor steun van de EU aan maatschappelijke organisaties 2014-2020 vastgestelde doelstellingen, die moeten worden herzien om beter aan te sluiten bij de specifieke problemen waarmee de sociale partners in de sociale dialoog te kampen hebben. |
| --- | --- |

4.8.

Er is prijzenswaardige vooruitgang geboekt in de samenwerking tussen overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties. Toe te juichen valt ook de openbare discussie die momenteel over het stappenplan voor beleid van de Albanese regering om gunstigere voorwaarden voor de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld te scheppen wordt gevoerd. Dit stappenplan draait om negen prioritaire gebieden die zijn ingesteld op de in de richtsnoeren voor steun van de EU aan maatschappelijke organisaties 2014-2020 vastgestelde doelstellingen, die moeten worden herzien om beter aan te sluiten bij de specifieke problemen waarmee de sociale partners in de sociale dialoog te kampen hebben.

| 4.9. | De regering heeft op 29 april 2014, in het kader van het Open Government Partnership (OGP) haar goedkeuring gehecht aan het nationale actieplan voor 2014-2016. Naast pogingen om aan de maatstaven van dit actieplan te voldoen, moet er ook meer worden gedaan aan de bekendmaking met de doelstellingen en waarden van het OGP, vooral op lokaal niveau. De samenwerking met en effectieve inbreng van de coalitie van maatschappelijke organisaties in het kader van het OGP moeten worden voortgezet. |
| --- | --- |

4.9.

De regering heeft op 29 april 2014, in het kader van het Open Government Partnership (OGP) haar goedkeuring gehecht aan het nationale actieplan voor 2014-2016. Naast pogingen om aan de maatstaven van dit actieplan te voldoen, moet er ook meer worden gedaan aan de bekendmaking met de doelstellingen en waarden van het OGP, vooral op lokaal niveau. De samenwerking met en effectieve inbreng van de coalitie van maatschappelijke organisaties in het kader van het OGP moeten worden voortgezet.

| 4.10. | De oprichting van een Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld (een adviesorgaan dat voor een regelmatige dialoog tussen de overheid en maatschappelijke organisaties zou moeten zorgen) en de uitstippeling van een nationale strategie om gunstigere voorwaarden voor maatschappelijke organisaties te scheppen, zijn zowel door de regering als door de maatschappelijke organisaties zelf als prioriteiten aangemerkt. |
| --- | --- |

4.10.

De oprichting van een Nationale Raad voor het maatschappelijk middenveld (een adviesorgaan dat voor een regelmatige dialoog tussen de overheid en maatschappelijke organisaties zou moeten zorgen) en de uitstippeling van een nationale strategie om gunstigere voorwaarden voor maatschappelijke organisaties te scheppen, zijn zowel door de regering als door de maatschappelijke organisaties zelf als prioriteiten aangemerkt.

| 4.11. | Een duurzaam en daadkrachtig maatschappelijk middenveld is ondenkbaar zonder de verankering van vrijwilligerswerk in de samenleving. In Albanië is vrijwilligerswerk nagenoeg onbestaand. De besprekingen over inspanningen om te bewerkstelligen dat er een wet op vrijwilligerswerk wordt aangenomen, moeten worden hervat, naast fundamentele maatregelen waardoor de Albanezen van de voordelen van een burgerlijk engagement worden doordrongen en worden gestimuleerd om vrijwilligerswerk te gaan doen. |
| --- | --- |

4.11.

Een duurzaam en daadkrachtig maatschappelijk middenveld is ondenkbaar zonder de verankering van vrijwilligerswerk in de samenleving. In Albanië is vrijwilligerswerk nagenoeg onbestaand. De besprekingen over inspanningen om te bewerkstelligen dat er een wet op vrijwilligerswerk wordt aangenomen, moeten worden hervat, naast fundamentele maatregelen waardoor de Albanezen van de voordelen van een burgerlijk engagement worden doordrongen en worden gestimuleerd om vrijwilligerswerk te gaan doen.

5.   Sociale dialoog en de sociale partners

| 5.1. | De sociale dialoog is een conditio sine qua non voor economische ontwikkeling en sociale samenhang in Albanië. De in 1996 opgerichte Nationale Arbeidsraad, die in 2014 viermaal is bijeengekomen om over specifieke onderwerpen te beraadslagen, is het belangrijkste institutionele platform voor een tripartiete dialoog. Deze Nationale Arbeidsraad is samengesteld uit zeven vertegenwoordigers van de Raad van ministers en tien vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties. Hiermee is voldaan aan slechts enkele van de criteria inzake representativiteit van de IAO-normen, waarover nog steeds wordt gediscussieerd door de sociale partners. Op lokaal niveau is er — dankzij lokale raden en lokale arbeidsbureaus in het kader van regionale verzoening — een tripartiete dialoog over werkgelegenheid op gang gekomen. De regering en de sociale partners voeren momenteel overleg over de mogelijkheid om, net als in andere landen, een sociaaleconomische raad op te richten voor een betere aanpak van economische problemen. |
| --- | --- |

5.1.

De sociale dialoog is een conditio sine qua non voor economische ontwikkeling en sociale samenhang in Albanië. De in 1996 opgerichte Nationale Arbeidsraad, die in 2014 viermaal is bijeengekomen om over specifieke onderwerpen te beraadslagen, is het belangrijkste institutionele platform voor een tripartiete dialoog. Deze Nationale Arbeidsraad is samengesteld uit zeven vertegenwoordigers van de Raad van ministers en tien vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties. Hiermee is voldaan aan slechts enkele van de criteria inzake representativiteit van de IAO-normen, waarover nog steeds wordt gediscussieerd door de sociale partners. Op lokaal niveau is er — dankzij lokale raden en lokale arbeidsbureaus in het kader van regionale verzoening — een tripartiete dialoog over werkgelegenheid op gang gekomen. De regering en de sociale partners voeren momenteel overleg over de mogelijkheid om, net als in andere landen, een sociaaleconomische raad op te richten voor een betere aanpak van economische problemen.

| 5.2. | Albanië telt 83 — officiële en actieve — vakbonden. De meeste daarvan zijn niet ongebonden, maar aangesloten bij twee confederaties. Die twee belangrijkste en meest invloedrijke confederaties zijn het Verbond van Albanese Vakverenigingen (KSSH) en de Unie van Onafhankelijke Vakbonden van Albanië (BSPSH), die resp. 1 10  000 en 84  000 leden tellen en in de Nationale Arbeidsraad met vijf leden zijn vertegenwoordigd. KSSH en BSPSH zijn samen goed voor 90 % van alle vakbondsleden in Albanië, hebben vertegenwoordigingen in twaalf regio's en zijn voornamelijk actief in de volgende sectoren: onderwijs en wetenschap, overheidsdiensten, pensioenen, nijverheid, landbouw, voedingsindustrie, gezondheidszorg, vervoer, olieproductie, de bouw, textielindustrie, ambacht, handel, metaal- en chemische industrie en telecommunicatie. Beide confederaties zijn lid van de ITUC en waarnemer bij het EVV. Vakbonden spelen in Albanië een onmisbare rol voor de consolidering van de sociale dialoog. |
| --- | --- |

5.2.

Albanië telt 83 — officiële en actieve — vakbonden. De meeste daarvan zijn niet ongebonden, maar aangesloten bij twee confederaties. Die twee belangrijkste en meest invloedrijke confederaties zijn het Verbond van Albanese Vakverenigingen (KSSH) en de Unie van Onafhankelijke Vakbonden van Albanië (BSPSH), die resp. 1 10  000 en 84  000 leden tellen en in de Nationale Arbeidsraad met vijf leden zijn vertegenwoordigd. KSSH en BSPSH zijn samen goed voor 90 % van alle vakbondsleden in Albanië, hebben vertegenwoordigingen in twaalf regio's en zijn voornamelijk actief in de volgende sectoren: onderwijs en wetenschap, overheidsdiensten, pensioenen, nijverheid, landbouw, voedingsindustrie, gezondheidszorg, vervoer, olieproductie, de bouw, textielindustrie, ambacht, handel, metaal- en chemische industrie en telecommunicatie. Beide confederaties zijn lid van de ITUC en waarnemer bij het EVV. Vakbonden spelen in Albanië een onmisbare rol voor de consolidering van de sociale dialoog.

| 5.3. | Opmerkelijk is dat de meeste vakbonden werkzaam zijn in de publieke sector en de inmiddels geprivatiseerde voormalige staatsbedrijven. In de zuiver particuliere sector zijn vakbonden minder goed vertegenwoordigd. De vakbonden hebben er in 2014 t.a.v. de bescherming van werknemers en collectieve onderhandelingen een schepje bovenop gedaan, maar zijn er niet in geslaagd hun verschillen te overbruggen. Een prioriteit moet zijn dat vakbonden door interne hervormingen onafhankelijk worden gemaakt van politieke partijen. |
| --- | --- |

5.3.

Opmerkelijk is dat de meeste vakbonden werkzaam zijn in de publieke sector en de inmiddels geprivatiseerde voormalige staatsbedrijven. In de zuiver particuliere sector zijn vakbonden minder goed vertegenwoordigd. De vakbonden hebben er in 2014 t.a.v. de bescherming van werknemers en collectieve onderhandelingen een schepje bovenop gedaan, maar zijn er niet in geslaagd hun verschillen te overbruggen. Een prioriteit moet zijn dat vakbonden door interne hervormingen onafhankelijk worden gemaakt van politieke partijen.

| 5.4. | De sectorale en bipartiete dialogen hebben nog steeds weinig om het lijf. De verklaring daarvoor is vooral dat Albanezen nog niet zijn ingesteld op het voeren van een dialoog en dat werkgevers sceptisch staan tegenover vakbonden. Collectieve onderhandelingen zijn al meer ingeburgerd in verstedelijkte gebieden (met name in en rond Tirana, Durrës en Vlora), omdat daar de grootste bedrijven zijn gevestigd. |
| --- | --- |

5.4.

De sectorale en bipartiete dialogen hebben nog steeds weinig om het lijf. De verklaring daarvoor is vooral dat Albanezen nog niet zijn ingesteld op het voeren van een dialoog en dat werkgevers sceptisch staan tegenover vakbonden. Collectieve onderhandelingen zijn al meer ingeburgerd in verstedelijkte gebieden (met name in en rond Tirana, Durrës en Vlora), omdat daar de grootste bedrijven zijn gevestigd.

| 5.5. | Er zijn in Albanië in totaal zo'n 1 04  275 ondernemingen werkzaam, waarvan de helft in de districten van Tirana en Durrës is gevestigd. In 2012/2013 waren er ongeveer 30 werkgeversorganisaties. In 2010 is Business Albania opgericht, een overkoepelende organisatie van werkgevers waarbij 24 ondernemersorganisaties en een aantal individuele bedrijven zijn aangesloten (meer dan 30  000 werkgevers als leden van daarbij aangesloten organisaties). Business Albania is lid van de Nationale Arbeidsraad, de Nationale Economische Raad en de Internationale Organisatie van Werkgevers (IOE). Andere belangrijke en in de Nationale Arbeidsraad vertegenwoordigde actoren in de sociale dialoog zijn de Albanese Raad voor landbouwondernemingen (KASH) en de Raad van Albanese werkgeversorganisaties (KOPSH). De KASH is samengesteld uit 12 regionale raden en 21 nationale verenigingen. Bij de KOPSH zijn 14 federaties aangesloten, die voor het merendeel actief zijn op nationaal niveau. |
| --- | --- |

5.5.

Er zijn in Albanië in totaal zo'n 1 04  275 ondernemingen werkzaam, waarvan de helft in de districten van Tirana en Durrës is gevestigd. In 2012/2013 waren er ongeveer 30 werkgeversorganisaties. In 2010 is Business Albania opgericht, een overkoepelende organisatie van werkgevers waarbij 24 ondernemersorganisaties en een aantal individuele bedrijven zijn aangesloten (meer dan 30  000 werkgevers als leden van daarbij aangesloten organisaties). Business Albania is lid van de Nationale Arbeidsraad, de Nationale Economische Raad en de Internationale Organisatie van Werkgevers (IOE). Andere belangrijke en in de Nationale Arbeidsraad vertegenwoordigde actoren in de sociale dialoog zijn de Albanese Raad voor landbouwondernemingen (KASH) en de Raad van Albanese werkgeversorganisaties (KOPSH). De KASH is samengesteld uit 12 regionale raden en 21 nationale verenigingen. Bij de KOPSH zijn 14 federaties aangesloten, die voor het merendeel actief zijn op nationaal niveau.

| 5.6. | De Unie van Kamers van koophandel en industrie van Albanië (70 leden) komt nu al sinds 1995 als organisatie zonder winstoogmerk overal in Albanië op voor de belangen van handel en industrie, doet de centrale overheid ideeën en voorstellen om handel en industrie te promoten, aan de hand en fungeert als coördinator voor de werkzaamheden van plaatselijke Kamers en hun betrekkingen met soortgelijke organisaties in andere landen. |
| --- | --- |

5.6.

De Unie van Kamers van koophandel en industrie van Albanië (70 leden) komt nu al sinds 1995 als organisatie zonder winstoogmerk overal in Albanië op voor de belangen van handel en industrie, doet de centrale overheid ideeën en voorstellen om handel en industrie te promoten, aan de hand en fungeert als coördinator voor de werkzaamheden van plaatselijke Kamers en hun betrekkingen met soortgelijke organisaties in andere landen.

| 5.7. | De Nationale Economische Raad is in 2014 bij wet opgericht als gestructureerd instrument om de dialoog met het bedrijfsleven te verbeteren (6). Door deze Nationale Economische Raad is het overleg vlot getrokken en wordt de regering van advies gediend als er besluiten over economisch beleid of de te hanteren methoden moeten worden genomen. Het is een erg goede zaak dat de Nationale Economische Raad regelmatig bijeenkomt, maar beide partijen zouden ernaar moeten streven de door hen gevoerde dialoog efficiënter te maken en hun vermogen om op de naleving van de door de regering aan het bedrijfsleven gedane toezeggingen toe te zien, te vergroten. |
| --- | --- |

5.7.

De Nationale Economische Raad is in 2014 bij wet opgericht als gestructureerd instrument om de dialoog met het bedrijfsleven te verbeteren (6). Door deze Nationale Economische Raad is het overleg vlot getrokken en wordt de regering van advies gediend als er besluiten over economisch beleid of de te hanteren methoden moeten worden genomen. Het is een erg goede zaak dat de Nationale Economische Raad regelmatig bijeenkomt, maar beide partijen zouden ernaar moeten streven de door hen gevoerde dialoog efficiënter te maken en hun vermogen om op de naleving van de door de regering aan het bedrijfsleven gedane toezeggingen toe te zien, te vergroten.

| 5.8. | Albanië heeft de acht belangrijkste IAO-Verdragen weliswaar geratificeerd, maar is nog niet ver gevorderd als het gaat om de rechten van werknemers en vakbonden. Vooruitgang is geboden op de volgende belangrijke gebieden: consolidering van de rechten van werknemers en vakbonden, waarborging dat de regering zich aan het arbeidsrecht houdt en dat recht handhaaft, en verbetering van de tripartiete sociale dialoog. |
| --- | --- |

5.8.

Albanië heeft de acht belangrijkste IAO-Verdragen weliswaar geratificeerd, maar is nog niet ver gevorderd als het gaat om de rechten van werknemers en vakbonden. Vooruitgang is geboden op de volgende belangrijke gebieden: consolidering van de rechten van werknemers en vakbonden, waarborging dat de regering zich aan het arbeidsrecht houdt en dat recht handhaaft, en verbetering van de tripartiete sociale dialoog.

| 5.9. | De gewijzigde arbeidswet moet nog worden aangenomen en vertoont nog altijd meerdere lacunes als het gaat om de conformiteit met de internationale arbeidsnormen. De grondrechten van werknemers worden in Albanië nog steeds regelmatig geschonden en de systemen die er zijn om die schendingen te voorkomen, c.q. te bestraffen, werken niet goed genoeg. |
| --- | --- |

5.9.

De gewijzigde arbeidswet moet nog worden aangenomen en vertoont nog altijd meerdere lacunes als het gaat om de conformiteit met de internationale arbeidsnormen. De grondrechten van werknemers worden in Albanië nog steeds regelmatig geschonden en de systemen die er zijn om die schendingen te voorkomen, c.q. te bestraffen, werken niet goed genoeg.

| 5.10. | De sociale partners moeten beslist nauwer bij het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid van de regering worden betrokken, al was het maar met het oog op de onderhandelingen over toetreding tot de EU. Ook moeten de sociale partners worden betrokken bij de voorbereidingen waardoor Albanië aan de criteria voor steun uit het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de EU moet gaan voldoen. Dan alleen zullen de sociale partners naar behoren een rol kunnen gaan spelen in de EU-fora voor participatiedemocratie. |
| --- | --- |

5.10.

De sociale partners moeten beslist nauwer bij het economisch, sociaal en werkgelegenheidsbeleid van de regering worden betrokken, al was het maar met het oog op de onderhandelingen over toetreding tot de EU. Ook moeten de sociale partners worden betrokken bij de voorbereidingen waardoor Albanië aan de criteria voor steun uit het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de EU moet gaan voldoen. Dan alleen zullen de sociale partners naar behoren een rol kunnen gaan spelen in de EU-fora voor participatiedemocratie.

| 5.11. | Het EESC stemt ermee in dat het zwaartepunt in het voor Albanië bestemde IPA-steunpakket 2015 bij groei en werkgelegenheid is gelegd. De Commissie zou de specifieke behoeften van de sociale partners moeten laten meewegen bij toekomstige oproepen voor projectvoorstellen. Ook zouden de sociale partners moeten worden aangemoedigd om dergelijke projecten en aanvragen voor EU-subsidiëring beter voor te bereiden. Zo nodig zouden daar cursussen voor moeten worden gegeven. |
| --- | --- |

5.11.

Het EESC stemt ermee in dat het zwaartepunt in het voor Albanië bestemde IPA-steunpakket 2015 bij groei en werkgelegenheid is gelegd. De Commissie zou de specifieke behoeften van de sociale partners moeten laten meewegen bij toekomstige oproepen voor projectvoorstellen. Ook zouden de sociale partners moeten worden aangemoedigd om dergelijke projecten en aanvragen voor EU-subsidiëring beter voor te bereiden. Zo nodig zouden daar cursussen voor moeten worden gegeven.

Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  De eenheid voor de coördinatie van het maatschappelijk middenveld in het ministerie van Europese Integratie, het Agentschap voor steun aan maatschappelijke organisaties, de centrale eenheid voor de coördinatie van beleid voor het maatschappelijk middenveld in het kabinet van de eerste minister en de eenheden/contactpersonen bij de ministeries/overheidsinstanties.

1

(2)  Verslag door Nils Muižnieks, mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, na zijn bezoek aan Albanië van 23 t/m 27 september 2013

2

(3)  Volgens het bureau van de ombudsman zijn er in 14 ministeries van januari tot september 2014 2  337 banen verloren gegaan. Van die ontslagen werknemers zijn er 816, op grond van de wet op dienstverlening door de overheid en het arbeidsrecht, een proces begonnen in een regionale administratieve rechtbank.

3

(4)  Het Gerecht van eerste aanleg in Tirana draagt als openbare autoriteit als enige de verantwoordelijkheid voor de registratie van maatschappelijke organisaties. Een elektronisch register dat openstaat voor het publiek, ontbreekt echter.

4

(5)  Het ministerie voor Europese Integratie heeft 140 ngo’s geregistreerd voor samenwerking.

5

(6)  De Nationale Economische Raad staat onder voorzitterschap van de eerste minister. Leden ervan zijn o.m. de zes ondernemingen die de meeste belasting betalen, vier ondernemersorganisaties en zes prominenten uit de nationale/wereldeconomie.

6

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/29 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/29

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Zelfregulering en coregulering in het EU-wetgevingskader

(initiatiefadvies)

(2015/C 291/05)

| Afdelingsrapporteur: | Jorge PEGADO LIZ |
| --- | --- |

Afdelingsrapporteur:

Jorge PEGADO LIZ

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 10 juli 2014 besloten om, overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde, een advies op te stellen over

Zelfregulering en coregulering in het EU-wetgevingskader (initiatiefadvies).

De afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 maart 2015 goedgekeurd.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april) onderstaand advies uitgebracht, dat met 117 stemmen vóór en 46 tegen, bij 9 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Zelfregulering en coregulering zijn spontaan ingevoerde of afgedwongen mechanismen voor het reguleren van de economische en sociale belangen of de handelsbetrekkingen en -praktijken van de verschillende marktdeelnemers (stakeholders). |
| --- | --- |

1.1.

Zelfregulering en coregulering zijn spontaan ingevoerde of afgedwongen mechanismen voor het reguleren van de economische en sociale belangen of de handelsbetrekkingen en -praktijken van de verschillende marktdeelnemers (stakeholders).

| 1.2. | Zij moeten worden beschouwd als belangrijke instrumenten ter aanvulling of vervollediging van de heteroregulering (hard law), maar kunnen deze nooit vervangen, behalve indien er sprake is van „fundamentele normen” die hiertoe een machtigingsgrondslag bieden. |
| --- | --- |

1.2.

Zij moeten worden beschouwd als belangrijke instrumenten ter aanvulling of vervollediging van de heteroregulering (hard law), maar kunnen deze nooit vervangen, behalve indien er sprake is van „fundamentele normen” die hiertoe een machtigingsgrondslag bieden.

| 1.3. | Een dergelijke machtigingsgrondslag ontbreekt echter zowel in de EU-verdragen als in de grondwetten van de lidstaten. |
| --- | --- |

1.3.

Een dergelijke machtigingsgrondslag ontbreekt echter zowel in de EU-verdragen als in de grondwetten van de lidstaten.

| 1.4. | Zelfregulering en coregulering kunnen pas juridische erkenning krijgen als geldige instrumenten als hun vorm en toepassingsgebied uitdrukkelijk en expliciet zijn vastgelegd in dwingende en juridisch toepasselijke rechtsbepalingen, hetzij op nationaal hetzij op EU-niveau; daarbij mag niet worden geraakt aan de aard van deze instrumenten, en dient met name rekening te worden gehouden met het feit dat het om vrijwillige overeenkomsten gaat. |
| --- | --- |

1.4.

Zelfregulering en coregulering kunnen pas juridische erkenning krijgen als geldige instrumenten als hun vorm en toepassingsgebied uitdrukkelijk en expliciet zijn vastgelegd in dwingende en juridisch toepasselijke rechtsbepalingen, hetzij op nationaal hetzij op EU-niveau; daarbij mag niet worden geraakt aan de aard van deze instrumenten, en dient met name rekening te worden gehouden met het feit dat het om vrijwillige overeenkomsten gaat.

| 1.5. | Er dient duidelijk te worden aangegeven welke criteria worden gehanteerd inzake erkenning van deze vormen van regulering, aan welke beginselen zij dienen te beantwoorden en wat de beperkingen ervan zijn als aanvullend regelgevend instrument in de desbetreffende rechtsorde. |
| --- | --- |

1.5.

Er dient duidelijk te worden aangegeven welke criteria worden gehanteerd inzake erkenning van deze vormen van regulering, aan welke beginselen zij dienen te beantwoorden en wat de beperkingen ervan zijn als aanvullend regelgevend instrument in de desbetreffende rechtsorde.

| 1.6. | Hieronder volgen de belangrijkste algemene beginselen die zowel op zelfregulering als op coregulering van toepassing zijn, los van de desbetreffende sector en zonder afbreuk te doen aan de mogelijkheid tot vaststelling van specifieke vereisten voor bijzondere gevallen:






  a) | overeenstemming met het internationale en het EU-recht, inclusief de internationale handelsovereenkomsten; |
| --- | --- | --- |

1.6.

Hieronder volgen de belangrijkste algemene beginselen die zowel op zelfregulering als op coregulering van toepassing zijn, los van de desbetreffende sector en zonder afbreuk te doen aan de mogelijkheid tot vaststelling van specifieke vereisten voor bijzondere gevallen:

a)

overeenstemming met het internationale en het EU-recht, inclusief de internationale handelsovereenkomsten;

| b) | transparantie en openbaarheid; |
| --- | --- |

b)

transparantie en openbaarheid;

| c) | representativiteit van de betrokken partijen; |
| --- | --- |

c)

representativiteit van de betrokken partijen;

| d) | vroegtijdige consultatie van direct betrokken partijen; |
| --- | --- |

d)

vroegtijdige consultatie van direct betrokken partijen;

| e) | meerwaarde voor het algemeen belang; |
| --- | --- |

e)

meerwaarde voor het algemeen belang;

| f) | niet-toepasselijkheid






  — | waar het gaat om de definitie van grondrechten, |
| --- | --- | --- |

f)

niet-toepasselijkheid

—

waar het gaat om de definitie van grondrechten,

| — | of wanneer de voorschriften in alle lidstaten op uniforme wijze moeten worden toegepast; |
| --- | --- |

—

of wanneer de voorschriften in alle lidstaten op uniforme wijze moeten worden toegepast;

| g) | toezicht door de communautaire en nationale rechterlijke instanties; |
| --- | --- |

g)

toezicht door de communautaire en nationale rechterlijke instanties;

| h) | monitoring van de mate van verwezenlijking en het succes aan de hand van vooraf vastgestelde objectieve criteria en betrouwbare indicatoren, rekening houdend met de sector en de doelstellingen in kwestie; |
| --- | --- |

h)

monitoring van de mate van verwezenlijking en het succes aan de hand van vooraf vastgestelde objectieve criteria en betrouwbare indicatoren, rekening houdend met de sector en de doelstellingen in kwestie;

| i) | controle en follow-up van de toepassing via maatregelen van preventieve of repressieve aard, om de efficiëntie ervan te waarborgen; |
| --- | --- |

i)

controle en follow-up van de toepassing via maatregelen van preventieve of repressieve aard, om de efficiëntie ervan te waarborgen;

| j) | mogelijkheid van een regeling voor sancties van geldelijke aard (boeten) of andere sancties, zoals het uitsluiten van deelnemers of het intrekken van hun erkenning; |
| --- | --- |

j)

mogelijkheid van een regeling voor sancties van geldelijke aard (boeten) of andere sancties, zoals het uitsluiten van deelnemers of het intrekken van hun erkenning;

| k) | mogelijkheid van regelmatige herziening in het licht van veranderingen in de situatie, de wetgeving of de verwachtingen van de ondertekenaars; |
| --- | --- |

k)

mogelijkheid van regelmatige herziening in het licht van veranderingen in de situatie, de wetgeving of de verwachtingen van de ondertekenaars;

| l) | duidelijke identificatie van de financieringsbronnen. |
| --- | --- |

l)

duidelijke identificatie van de financieringsbronnen.

| 1.7. | Op EU-niveau is met het Interinstitutioneel Akkoord (IIA) een belangrijke bijdrage geleverd aan het afbakenen van de reikwijdte van zelf- en coregulering op communautair niveau. |
| --- | --- |

1.7.

Op EU-niveau is met het Interinstitutioneel Akkoord (IIA) een belangrijke bijdrage geleverd aan het afbakenen van de reikwijdte van zelf- en coregulering op communautair niveau.

| 1.8. | De herziening ervan moet erop gericht zijn:






  a) | een bindende rechtsgrondslag vast te leggen; |
| --- | --- | --- |

1.8.

De herziening ervan moet erop gericht zijn:

a)

een bindende rechtsgrondslag vast te leggen;

| b) | het IIA om te vormen tot een specifiek instrument zoals bedoeld in artikel 295 van het VWEU; |
| --- | --- |

b)

het IIA om te vormen tot een specifiek instrument zoals bedoeld in artikel 295 van het VWEU;

| c) | de fundamentele beginselen opnieuw vast te leggen overeenkomstig de meest recente ontwikkelingen van de rechtsleer waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen zelfregulering en coregulering en ook tussenvormen zoals bepleit in diverse EU-aanbevelingen en -mededelingen worden erkend; |
| --- | --- |

c)

de fundamentele beginselen opnieuw vast te leggen overeenkomstig de meest recente ontwikkelingen van de rechtsleer waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen zelfregulering en coregulering en ook tussenvormen zoals bepleit in diverse EU-aanbevelingen en -mededelingen worden erkend;

| d) | duidelijk te maken dat hiermee samenhangende geschillen moeten kunnen worden behandeld via buitengerechtelijke mechanismen voor alternatieve geschillenbeslechting. |
| --- | --- |

d)

duidelijk te maken dat hiermee samenhangende geschillen moeten kunnen worden behandeld via buitengerechtelijke mechanismen voor alternatieve geschillenbeslechting.

| 1.9. | Voorts zou het nuttig zijn het akkoord aan te vullen met een aanbeveling aan de lidstaten waarin zij ertoe worden aangezet op nationaal niveau dezelfde beginselen en parameters in te voeren. |
| --- | --- |

1.9.

Voorts zou het nuttig zijn het akkoord aan te vullen met een aanbeveling aan de lidstaten waarin zij ertoe worden aangezet op nationaal niveau dezelfde beginselen en parameters in te voeren.

| 1.10. | Het EESC verzoekt de Commissie, het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten het IIA zo snel mogelijk te herzien volgens de in dit advies uiteengezette richtsnoeren, en wenst te worden geraadpleegd over die herziening. |
| --- | --- |

1.10.

Het EESC verzoekt de Commissie, het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten het IIA zo snel mogelijk te herzien volgens de in dit advies uiteengezette richtsnoeren, en wenst te worden geraadpleegd over die herziening.

2.   Inleiding: doel

| 2.1. | Zelfregulering en coregulering worden sedert geruime tijd op tal van terreinen en door diverse nationale en internationale instanties beschouwd als instrumenten ter aanvulling en vervollediging van heteroregulering, en zijn noodzakelijk voor een adequate regeling van allerlei economische en sociale activiteiten. |
| --- | --- |

2.1.

Zelfregulering en coregulering worden sedert geruime tijd op tal van terreinen en door diverse nationale en internationale instanties beschouwd als instrumenten ter aanvulling en vervollediging van heteroregulering, en zijn noodzakelijk voor een adequate regeling van allerlei economische en sociale activiteiten.

| 2.2. | Op EU-niveau is het voornamelijk het EESC dat zich, met name via zijn waarnemingspost Interne Markt (WIM), bezighoudt met het omschrijven en bevorderen van zelfregulering en coregulering; verwijzingen hiernaar zijn terug te vinden in talloos veel adviezen, vooral van de afdeling INT (1). Ter ondersteuning van deze werkzaamheden heeft de WIM in maart 2008 de databank voor zelfregulering en coregulering opgericht, die voortdurend wordt geactualiseerd aan de hand van de diverse nationale en EU-ervaringen op dit vlak. |
| --- | --- |

2.2.

Op EU-niveau is het voornamelijk het EESC dat zich, met name via zijn waarnemingspost Interne Markt (WIM), bezighoudt met het omschrijven en bevorderen van zelfregulering en coregulering; verwijzingen hiernaar zijn terug te vinden in talloos veel adviezen, vooral van de afdeling INT (1). Ter ondersteuning van deze werkzaamheden heeft de WIM in maart 2008 de databank voor zelfregulering en coregulering opgericht, die voortdurend wordt geactualiseerd aan de hand van de diverse nationale en EU-ervaringen op dit vlak.

| 2.3. | Ook op universitair niveau heeft een aantal gerenommeerde professoren dit thema uitgediept; met name hebben zij zich beziggehouden met het contractenrecht, corporate governance, maatschappelijk verantwoord ondernemen, internet, elektronische handel, productveiligheid, professionele dienstverlening, milieu, reclame en de audiovisuele sector in het kader van de interne markt. |
| --- | --- |

2.3.

Ook op universitair niveau heeft een aantal gerenommeerde professoren dit thema uitgediept; met name hebben zij zich beziggehouden met het contractenrecht, corporate governance, maatschappelijk verantwoord ondernemen, internet, elektronische handel, productveiligheid, professionele dienstverlening, milieu, reclame en de audiovisuele sector in het kader van de interne markt.

| 2.4. | Het ontbreekt echter ontegenzeggelijk aan een politiek-wetgevend debat waarbij duidelijk wordt aangegeven hoe het juridische EU-kader voor deze instrumenten eruit moet zien, de juridische aard en de voorwaarden voor de geldigheid worden vastgelegd, het toepassingsgebied wordt afgebakend, de verhouding tot heteroregulering wordt verduidelijkt en de grenzen ervan worden vastgelegd, dit alles in een samenhangend en geharmoniseerd kader. |
| --- | --- |

2.4.

Het ontbreekt echter ontegenzeggelijk aan een politiek-wetgevend debat waarbij duidelijk wordt aangegeven hoe het juridische EU-kader voor deze instrumenten eruit moet zien, de juridische aard en de voorwaarden voor de geldigheid worden vastgelegd, het toepassingsgebied wordt afgebakend, de verhouding tot heteroregulering wordt verduidelijkt en de grenzen ervan worden vastgelegd, dit alles in een samenhangend en geharmoniseerd kader.

3.   Voornaamste begrippen en definities

| 3.1. | Met heteroregulering of „straight regulation” wordt vandaag over het algemeen verwezen naar het geheel van normen die zijn uitgewerkt door landen en regeringen, met andere woorden binnen de traditionele democratische natiestaten of hun tegenhangers, de supranationale democratisch verkozen instellingen; voorbeelden zijn de wetten van het Amerikaanse congres en de verordeningen en richtlijnen van de Europese Unie. Het gaat doorgaans om de gezamenlijke wetten in de brede zin van het woord, opgelegd door de wetgevende macht, of eventueel, wanneer zij daartoe gemachtigd is, de uitvoerende macht; deze wetsbepalingen gaan vergezeld van dwangmiddelen om de naleving ervan indien nodig met geweld af te dwingen, alsook van maatregelen van burgerlijke of strafrechtelijke aard om inbreuken te bestraffen („hard law”). |
| --- | --- |

3.1.

Met heteroregulering of „straight regulation” wordt vandaag over het algemeen verwezen naar het geheel van normen die zijn uitgewerkt door landen en regeringen, met andere woorden binnen de traditionele democratische natiestaten of hun tegenhangers, de supranationale democratisch verkozen instellingen; voorbeelden zijn de wetten van het Amerikaanse congres en de verordeningen en richtlijnen van de Europese Unie. Het gaat doorgaans om de gezamenlijke wetten in de brede zin van het woord, opgelegd door de wetgevende macht, of eventueel, wanneer zij daartoe gemachtigd is, de uitvoerende macht; deze wetsbepalingen gaan vergezeld van dwangmiddelen om de naleving ervan indien nodig met geweld af te dwingen, alsook van maatregelen van burgerlijke of strafrechtelijke aard om inbreuken te bestraffen („hard law”).

| 3.2. | Zelfregulering, een begrip dat oorspronkelijk afkomstig is uit de gedragspsychologie, betekent in een economische context over het algemeen dat de economische sector een aantal gedragsregels uitvaardigt voor zichzelf of voor derde partijen op de markt en in de samenleving, die worden nageleefd zonder dwangmechanismen van buitenaf. |
| --- | --- |

3.2.

Zelfregulering, een begrip dat oorspronkelijk afkomstig is uit de gedragspsychologie, betekent in een economische context over het algemeen dat de economische sector een aantal gedragsregels uitvaardigt voor zichzelf of voor derde partijen op de markt en in de samenleving, die worden nageleefd zonder dwangmechanismen van buitenaf.

| 3.3. | In de rechtsleer is een brede waaier aan vormen van zelfregulering bekend, die worden ingedeeld volgens uiteenlopende, min of meer wetenschappelijke criteria. Zo onderscheiden we met name:






  a) | zuivere of gedelegeerde zelfregulering, afhankelijk van de vraag of het gaat om regels die de betrokkenen zichzelf hebben opgelegd (ook wel „private zelfregulering” genoemd), of om door een hogere instantie (de staat, regelgevende en sectorale instanties, de Europese Unie) opgelegde parameters die verplicht moeten worden nageleefd (ook „publieke zelfregulering” genoemd); |
| --- | --- | --- |

3.3.

In de rechtsleer is een brede waaier aan vormen van zelfregulering bekend, die worden ingedeeld volgens uiteenlopende, min of meer wetenschappelijke criteria. Zo onderscheiden we met name:

a)

zuivere of gedelegeerde zelfregulering, afhankelijk van de vraag of het gaat om regels die de betrokkenen zichzelf hebben opgelegd (ook wel „private zelfregulering” genoemd), of om door een hogere instantie (de staat, regelgevende en sectorale instanties, de Europese Unie) opgelegde parameters die verplicht moeten worden nageleefd (ook „publieke zelfregulering” genoemd);

| b) | wettelijke, op het gewoonterecht of op de jurisprudentie gebaseerde zelfregulering, afhankelijk van de vraag of de regels voortvloeien uit de wetgeving, met name de grondwet of supranationale regelgeving (bv. het EU-recht), de traditionele handelsgebruiken die we vandaag „goede praktijken” noemen, of de verzamelde rechterlijke beslissingen; |
| --- | --- |

b)

wettelijke, op het gewoonterecht of op de jurisprudentie gebaseerde zelfregulering, afhankelijk van de vraag of de regels voortvloeien uit de wetgeving, met name de grondwet of supranationale regelgeving (bv. het EU-recht), de traditionele handelsgebruiken die we vandaag „goede praktijken” noemen, of de verzamelde rechterlijke beslissingen;

| c) | nationale of transnationale zelfregulering (ook wel „transnationale private regulering” genoemd), afhankelijk van de vraag of het om louter nationale regelgeving gaat of om regelgeving die voortvloeit uit overeenkomsten tussen particulieren, bedrijven, ngo’s, en onafhankelijke deskundigen die de technische normen uitwerken, in samenspraak met internationale of intergouvernementele organisaties. |
| --- | --- |

c)

nationale of transnationale zelfregulering (ook wel „transnationale private regulering” genoemd), afhankelijk van de vraag of het om louter nationale regelgeving gaat of om regelgeving die voortvloeit uit overeenkomsten tussen particulieren, bedrijven, ngo’s, en onafhankelijke deskundigen die de technische normen uitwerken, in samenspraak met internationale of intergouvernementele organisaties.

| 3.4. | De term coregulering ten slotte verwijst over het algemeen naar een vorm van regulering die wordt ingevoerd, gestuurd of gecontroleerd door een derde partij, hetzij een officieel orgaan, hetzij een onafhankelijke regelgevende instantie, in principe met bevoegdheden op het vlak van toezicht en controle, die in bepaalde gevallen ook sancties kan opleggen. |
| --- | --- |

3.4.

De term coregulering ten slotte verwijst over het algemeen naar een vorm van regulering die wordt ingevoerd, gestuurd of gecontroleerd door een derde partij, hetzij een officieel orgaan, hetzij een onafhankelijke regelgevende instantie, in principe met bevoegdheden op het vlak van toezicht en controle, die in bepaalde gevallen ook sancties kan opleggen.

| 3.5. | Hoewel vaak wordt aangenomen dat gedragscodes en codes inzake goede praktijken synoniem zijn is het onderscheid tussen beide wel degelijk van belang. |
| --- | --- |

3.5.

Hoewel vaak wordt aangenomen dat gedragscodes en codes inzake goede praktijken synoniem zijn is het onderscheid tussen beide wel degelijk van belang.

| 3.6. | Beide begrippen verwijzen naar een verzameling van normen of regels die zijn ingevoerd via zelfregulering of coregulering, en waarmee zo nauwkeurig mogelijk vorm wordt gegeven aan de door de betrokkenen bereikte overeenstemming over deze normen. Bedoeling van de codes is de regels en de wijze waarop zij moeten worden toegepast transparant en toegankelijk te maken voor alle betrokkenen. |
| --- | --- |

3.6.

Beide begrippen verwijzen naar een verzameling van normen of regels die zijn ingevoerd via zelfregulering of coregulering, en waarmee zo nauwkeurig mogelijk vorm wordt gegeven aan de door de betrokkenen bereikte overeenstemming over deze normen. Bedoeling van de codes is de regels en de wijze waarop zij moeten worden toegepast transparant en toegankelijk te maken voor alle betrokkenen.

| 3.7. | Gedragscodes echter hebben betrekking op deontologische normen voor de beoefenaars van bepaalde beroepen die volgens de nationale of internationale regelgeving inzake de uitoefening van de vrije beroepen in kwestie zichzelf regels kunnen opleggen (het gaat dan onder meer om dokters, advocaten en journalisten). |
| --- | --- |

3.7.

Gedragscodes echter hebben betrekking op deontologische normen voor de beoefenaars van bepaalde beroepen die volgens de nationale of internationale regelgeving inzake de uitoefening van de vrije beroepen in kwestie zichzelf regels kunnen opleggen (het gaat dan onder meer om dokters, advocaten en journalisten).

| 3.8. | Met codes inzake goede praktijken worden dan weer de via zelf- of coregulering ingestelde regels in de zin van dit advies bedoeld. |
| --- | --- |

3.8.

Met codes inzake goede praktijken worden dan weer de via zelf- of coregulering ingestelde regels in de zin van dit advies bedoeld.

4.   Het huidige Europese rechtskader voor zelfregulering en coregulering

A)   De begrippen „beter wetgeven”, „slimme regelgeving” en „vereenvoudiging”

| 4.1. | Het initiatief van de Commissie dat algemeen bekend is onder de naam „Beter wetgeven” zag pas het licht tijdens de Europese Top van Lissabon van maart 2002; uitgangspunt was het actieplan voor een betere Europese wetgeving van juni 2002 (2), naar aanleiding waarvan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie het belangrijke interinstitutionele akkoord „Beter wetgeven” sloten (3). |
| --- | --- |

4.1.

Het initiatief van de Commissie dat algemeen bekend is onder de naam „Beter wetgeven” zag pas het licht tijdens de Europese Top van Lissabon van maart 2002; uitgangspunt was het actieplan voor een betere Europese wetgeving van juni 2002 (2), naar aanleiding waarvan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie het belangrijke interinstitutionele akkoord „Beter wetgeven” sloten (3).

| 4.2. | Betere, en indien mogelijk ook minder wetgeving is altijd een van de doelstellingen van het internemarktbeleid geweest (4), die door het EESC in diverse adviezen is onderschreven (5); bedoeling is een gebruiksvriendelijker en begrijpelijker wettelijk kader te scheppen voor bedrijven, werknemers, consumenten en maatschappelijke organisaties. |
| --- | --- |

4.2.

Betere, en indien mogelijk ook minder wetgeving is altijd een van de doelstellingen van het internemarktbeleid geweest (4), die door het EESC in diverse adviezen is onderschreven (5); bedoeling is een gebruiksvriendelijker en begrijpelijker wettelijk kader te scheppen voor bedrijven, werknemers, consumenten en maatschappelijke organisaties.

| 4.3. | Het EESC heeft zich uitgebreid over deze problematiek gebogen en is niet alleen ingegaan op de Commissievoorstellen maar heeft ook zelf innoverende voorstellen gedaan, zoals in het initiatiefadvies „De proactieve benadering van het recht: een stap voorwaarts naar betere regelgeving op EU-niveau” (6). |
| --- | --- |

4.3.

Het EESC heeft zich uitgebreid over deze problematiek gebogen en is niet alleen ingegaan op de Commissievoorstellen maar heeft ook zelf innoverende voorstellen gedaan, zoals in het initiatiefadvies „De proactieve benadering van het recht: een stap voorwaarts naar betere regelgeving op EU-niveau” (6).

B)   De plaats van zelfregulering en coregulering in het huidige rechtskader van de EU

| 4.4. | Met uitzondering van het hierboven genoemde interinstitutionele akkoord „Beter wetgeven” (IIA) kan niet worden ontkend dat de problematiek van zelf- en coregulering in de eerder vermelde initiatieven en agendapunten van de Commissie nauwelijks aandacht krijgt (7). |
| --- | --- |

4.4.

Met uitzondering van het hierboven genoemde interinstitutionele akkoord „Beter wetgeven” (IIA) kan niet worden ontkend dat de problematiek van zelf- en coregulering in de eerder vermelde initiatieven en agendapunten van de Commissie nauwelijks aandacht krijgt (7).

| 4.5. | Hieronder volgt een greep uit de belangrijkste elementen uit dit akkoord:






  a) | de interpretatie van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (artikel 5 VEU en Protocol nr. 2), in het licht waarvan het gebruik van de mechanismen van zelfregulering en coregulering moet worden bekeken, wordt opnieuw ter discussie gesteld; |
| --- | --- | --- |

4.5.

Hieronder volgt een greep uit de belangrijkste elementen uit dit akkoord:

a)

de interpretatie van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (artikel 5 VEU en Protocol nr. 2), in het licht waarvan het gebruik van de mechanismen van zelfregulering en coregulering moet worden bekeken, wordt opnieuw ter discussie gesteld;

| b) | deze mechanismen moeten worden opgenomen in de „beter wetgeven”-programma’s die gericht zijn op mindere, maar betere wetgeving; |
| --- | --- |

b)

deze mechanismen moeten worden opgenomen in de „beter wetgeven”-programma’s die gericht zijn op mindere, maar betere wetgeving;

| c) | er moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen deze mechanismen en de „opencoördinatiemethode”, waarvan de toepassingsgebieden zijn vermeld in artikel 6 van het VWEU; |
| --- | --- |

c)

er moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen deze mechanismen en de „opencoördinatiemethode”, waarvan de toepassingsgebieden zijn vermeld in artikel 6 van het VWEU;

| d) | tevens moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen deze mechanismen en de zogenoemde „soft law” (8), zoals voorbereidende of informatieve documenten (bijvoorbeeld witboeken en groenboeken, actieplannen en programma’s), interpretatieve teksten zoals de De minimis-mededeling op het gebied van mededingingsrecht (9), conclusies, verklaringen, resoluties, en ten slotte aanbevelingen en adviezen, waarin is voorzien in artikel 288 van het VWEU (10). |
| --- | --- |

d)

tevens moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen deze mechanismen en de zogenoemde „soft law” (8), zoals voorbereidende of informatieve documenten (bijvoorbeeld witboeken en groenboeken, actieplannen en programma’s), interpretatieve teksten zoals de De minimis-mededeling op het gebied van mededingingsrecht (9), conclusies, verklaringen, resoluties, en ten slotte aanbevelingen en adviezen, waarin is voorzien in artikel 288 van het VWEU (10).

| 4.6. | Gezien de aard van dit akkoord blijft het bij een interinstitutionele „verbintenis” en is er geen sprake van wettelijke verplichtingen tegenover derden (11). Met name wat zelfregulering aangaat is de Commissie van oordeel dat de EU-instellingen zich verre moeten houden van dergelijke vrijwillige initiatieven (12) en zich ertoe moeten beperken na te gaan of de in het kader van zelfregulering vastgelegde praktijken stroken met de bepalingen van het Verdrag. |
| --- | --- |

4.6.

Gezien de aard van dit akkoord blijft het bij een interinstitutionele „verbintenis” en is er geen sprake van wettelijke verplichtingen tegenover derden (11). Met name wat zelfregulering aangaat is de Commissie van oordeel dat de EU-instellingen zich verre moeten houden van dergelijke vrijwillige initiatieven (12) en zich ertoe moeten beperken na te gaan of de in het kader van zelfregulering vastgelegde praktijken stroken met de bepalingen van het Verdrag.

| 4.7. | Wat coregulering betreft — het mechanisme dat in het IIA duidelijk de voorkeur lijkt te krijgen — zijn de instellingen voornemens overeenkomsten tussen de betrokkenen te bevorderen; zo willen zij de grote lijnen ervan vastleggen in wetgevingshandelingen, nagaan of zij stroken met de fundamentele wetgeving en de voorschriften voor de uitwerking ervan, en toezien op de tenuitvoerlegging. Toch is dit voornemen in niet meer dan een tiental gevallen in praktijk gebracht (13). |
| --- | --- |

4.7.

Wat coregulering betreft — het mechanisme dat in het IIA duidelijk de voorkeur lijkt te krijgen — zijn de instellingen voornemens overeenkomsten tussen de betrokkenen te bevorderen; zo willen zij de grote lijnen ervan vastleggen in wetgevingshandelingen, nagaan of zij stroken met de fundamentele wetgeving en de voorschriften voor de uitwerking ervan, en toezien op de tenuitvoerlegging. Toch is dit voornemen in niet meer dan een tiental gevallen in praktijk gebracht (13).

| 4.8. | Hoe dan ook wordt in het IIA niet werkelijk een rechtskader voor het gebruik van deze mechanismen op EU-niveau vastgelegd, behalve wat de volgende punten betreft:






  a) | verzekering van transparantie; |
| --- | --- | --- |

4.8.

Hoe dan ook wordt in het IIA niet werkelijk een rechtskader voor het gebruik van deze mechanismen op EU-niveau vastgelegd, behalve wat de volgende punten betreft:

a)

verzekering van transparantie;

| b) | niet-toepasselijkheid wanneer het gaat om grondrechten of belangrijke beleidskeuzen; |
| --- | --- |

b)

niet-toepasselijkheid wanneer het gaat om grondrechten of belangrijke beleidskeuzen;

| c) | situaties waarin de regels in alle lidstaten op eenvormige wijze dienen te worden toegepast. |
| --- | --- |

c)

situaties waarin de regels in alle lidstaten op eenvormige wijze dienen te worden toegepast.

| 4.9. | Het Europees Parlement heeft behalve in het al vermelde rapport van de Commissie constitutionele zaken over de ondertekening van het interinstitutioneel akkoord „Beter Wetgeven” tussen het EP, de Raad en de Commissie, ook in een aantal resoluties aandacht besteed aan deze kwestie (14). |
| --- | --- |

4.9.

Het Europees Parlement heeft behalve in het al vermelde rapport van de Commissie constitutionele zaken over de ondertekening van het interinstitutioneel akkoord „Beter Wetgeven” tussen het EP, de Raad en de Commissie, ook in een aantal resoluties aandacht besteed aan deze kwestie (14).

| 4.10. | Het EESC heeft in tal van adviezen al gehamerd op de voordelen maar ook de beperkingen en de welomschreven doelstellingen van het gebruik van zelfregulering en coregulering (15); in het kort komt zijn stellingname hierop neer:






  a) | Zelfregulering moet voldoen aan de wetgeving en daardoor worden ondersteund, moet uitvoerbaar, verifieerbaar en controleerbaar zijn, en moet voorts doeltreffend zijn en expliciete beroepsmogelijkheden aanreiken, met name op grensoverschrijdend niveau. |
| --- | --- | --- |

4.10.

Het EESC heeft in tal van adviezen al gehamerd op de voordelen maar ook de beperkingen en de welomschreven doelstellingen van het gebruik van zelfregulering en coregulering (15); in het kort komt zijn stellingname hierop neer:

a)

Zelfregulering moet voldoen aan de wetgeving en daardoor worden ondersteund, moet uitvoerbaar, verifieerbaar en controleerbaar zijn, en moet voorts doeltreffend zijn en expliciete beroepsmogelijkheden aanreiken, met name op grensoverschrijdend niveau.

| b) | Coregulering combineert wetgevende elementen, in het bijzonder de voorspelbaarheid en bindende aard, met de flexibiliteit van zelfregulering. De grootste uitdaging op het vlak van coregulering is het afbakenen van beleidsdoelstellingen en het daaraan vasthouden, terwijl tegelijk moet worden gestreefd naar een flexibeler regelgevend kader. |
| --- | --- |

b)

Coregulering combineert wetgevende elementen, in het bijzonder de voorspelbaarheid en bindende aard, met de flexibiliteit van zelfregulering. De grootste uitdaging op het vlak van coregulering is het afbakenen van beleidsdoelstellingen en het daaraan vasthouden, terwijl tegelijk moet worden gestreefd naar een flexibeler regelgevend kader.

| c) | In een democratische politieke context gaat het bij private regulering over het algemeen om verdere ontwikkeling of toepassing van overheidsregulering, die zij op bepaalde gebieden eventueel kan vervangen. Zo kan het onder meer gaan om niet-schriftelijke gewoonterechtelijke regels of interne regels die de wetgever en de overheid expliciet of impliciet wensen te handhaven, zoals gedragscodes voor bepaalde beroepen. |
| --- | --- |

c)

In een democratische politieke context gaat het bij private regulering over het algemeen om verdere ontwikkeling of toepassing van overheidsregulering, die zij op bepaalde gebieden eventueel kan vervangen. Zo kan het onder meer gaan om niet-schriftelijke gewoonterechtelijke regels of interne regels die de wetgever en de overheid expliciet of impliciet wensen te handhaven, zoals gedragscodes voor bepaalde beroepen.

| d) | Het welslagen van coregulering en zelfregulering is afhankelijk van diverse factoren: de aandacht voor het algemeen belang, de transparantie van de regeling, de representativiteit en bekwaamheid van de betrokkenen, het bestaan van evaluatie- en toezichtmechanismen, de doeltreffendheid van het toezicht, waarbij indien nodig ook sancties moeten worden opgelegd, en de wederzijdse bereidheid tot samenwerking bij de betrokken sectoren, de overheid en de samenleving in het algemeen. |
| --- | --- |

d)

Het welslagen van coregulering en zelfregulering is afhankelijk van diverse factoren: de aandacht voor het algemeen belang, de transparantie van de regeling, de representativiteit en bekwaamheid van de betrokkenen, het bestaan van evaluatie- en toezichtmechanismen, de doeltreffendheid van het toezicht, waarbij indien nodig ook sancties moeten worden opgelegd, en de wederzijdse bereidheid tot samenwerking bij de betrokken sectoren, de overheid en de samenleving in het algemeen.

| e) | Coregulering en zelfregulering bieden tal van voordelen: wegwerken van obstakels voor de interne markt, vereenvoudiging van de regels, flexibele en snelle toepassing, ontlasting van de wetgevingsprocedures en gedeelde verantwoordelijkheid van de betrokkenen. |
| --- | --- |

e)

Coregulering en zelfregulering bieden tal van voordelen: wegwerken van obstakels voor de interne markt, vereenvoudiging van de regels, flexibele en snelle toepassing, ontlasting van de wetgevingsprocedures en gedeelde verantwoordelijkheid van de betrokkenen.

| f) | Toch kennen ook deze mechanismen hun grenzen, die voornamelijk samenhangen met de efficiëntie van het toezicht en de sancties, de vraag of alle partijen zich hebben aangesloten bij de overeengekomen gedragscodes, de volledige verenigbaarheid met de vigerende regelgeving en de vereisten van een passend wetgevend kader op het gebied van volksgezondheid, veiligheid en diensten van algemeen belang. |
| --- | --- |

f)

Toch kennen ook deze mechanismen hun grenzen, die voornamelijk samenhangen met de efficiëntie van het toezicht en de sancties, de vraag of alle partijen zich hebben aangesloten bij de overeengekomen gedragscodes, de volledige verenigbaarheid met de vigerende regelgeving en de vereisten van een passend wetgevend kader op het gebied van volksgezondheid, veiligheid en diensten van algemeen belang.

5.   De rol van regulering, zelfregulering en coregulering: definitie en rechtsgrondslag

a)   De noodzaak van een rechtsgrondslag

| 5.1. | In de Oprichtingsverdragen wordt de Europese Unie omschreven als een rechtsgemeenschap, te vergelijken met het welbekende begrip van de rechtsstaat. In een rechtsgemeenschap is de geldigheid van regels afhankelijk van een machtigingsbepaling die ten eerste vervat moet zijn in de grondtekst en in tweede instantie ook in de verschillende wetgevende teksten die de piramide van rechtsregels vormen. |
| --- | --- |

5.1.

In de Oprichtingsverdragen wordt de Europese Unie omschreven als een rechtsgemeenschap, te vergelijken met het welbekende begrip van de rechtsstaat. In een rechtsgemeenschap is de geldigheid van regels afhankelijk van een machtigingsbepaling die ten eerste vervat moet zijn in de grondtekst en in tweede instantie ook in de verschillende wetgevende teksten die de piramide van rechtsregels vormen.

| 5.2. | De oprichtingsteksten van de EU bestaan op dit moment uit het VEU- en het VWEU-verdrag, die dezelfde juridische waarde hebben (artikel 1, lid 3, VEU), en het Handvest van de grondrechten van de EU, dat integraal deel uitmaakt van de oprichtingsteksten en dezelfde waarde heeft (artikel 6 VEU). Voor alle EU-rechtsregels moet er een basis of juridische grondslag zijn in de oprichtingsteksten, of het nu gaat om de toekenning van een directe wetgevingsbevoegdheid, of om de delegatie van die bevoegdheid (gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, artikelen 290 en 291 VWEU). |
| --- | --- |

5.2.

De oprichtingsteksten van de EU bestaan op dit moment uit het VEU- en het VWEU-verdrag, die dezelfde juridische waarde hebben (artikel 1, lid 3, VEU), en het Handvest van de grondrechten van de EU, dat integraal deel uitmaakt van de oprichtingsteksten en dezelfde waarde heeft (artikel 6 VEU). Voor alle EU-rechtsregels moet er een basis of juridische grondslag zijn in de oprichtingsteksten, of het nu gaat om de toekenning van een directe wetgevingsbevoegdheid, of om de delegatie van die bevoegdheid (gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, artikelen 290 en 291 VWEU).

| 5.3. | De in het Verdrag vastgelegde bevoegdheden van de EU zijn uitsluitend de bevoegdheden die haar door de lidstaten zijn toegedeeld, conform het beginsel van bevoegdheidstoedeling (artikel 4, lid 1, en artikel 5, lid 2, VEU), als exclusieve of gedeelde bevoegdheden (artikel 2, leden 1 en 2, VWEU); bij de uitlegging en toepassing worden de EU-bevoegdheden begrensd door de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (artikel 5, leden 3 en 4, VEU). |
| --- | --- |

5.3.

De in het Verdrag vastgelegde bevoegdheden van de EU zijn uitsluitend de bevoegdheden die haar door de lidstaten zijn toegedeeld, conform het beginsel van bevoegdheidstoedeling (artikel 4, lid 1, en artikel 5, lid 2, VEU), als exclusieve of gedeelde bevoegdheden (artikel 2, leden 1 en 2, VWEU); bij de uitlegging en toepassing worden de EU-bevoegdheden begrensd door de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid (artikel 5, leden 3 en 4, VEU).

| 5.4. | De EU kan haar wetgevende bevoegdheden enkel delegeren als zij daartoe uitdrukkelijk gemachtigd is; zij kan enkel de haar toegedeelde bevoegdheden delegeren (artikel 13, lid 2, VEU). |
| --- | --- |

5.4.

De EU kan haar wetgevende bevoegdheden enkel delegeren als zij daartoe uitdrukkelijk gemachtigd is; zij kan enkel de haar toegedeelde bevoegdheden delegeren (artikel 13, lid 2, VEU).

| 5.5. | De erkenning door de EU-instellingen (Raad, EP en Commissie) van een „alternatieve” ruimte voor hun wetgevende bevoegdheden kan enkel worden opgevat als een „delegatie” van toegedeelde bevoegdheden; om de geldigheid daarvan als „EU-recht” niet in gevaar te brengen is het dan ook cruciaal dat die mogelijkheid tot delegatie duidelijk wordt vastgelegd in de oprichtingsteksten, hoewel de bepalingen inzake uitoefening en toepassing en de vereisten in de secundaire wetgeving kunnen worden opgenomen. |
| --- | --- |

5.5.

De erkenning door de EU-instellingen (Raad, EP en Commissie) van een „alternatieve” ruimte voor hun wetgevende bevoegdheden kan enkel worden opgevat als een „delegatie” van toegedeelde bevoegdheden; om de geldigheid daarvan als „EU-recht” niet in gevaar te brengen is het dan ook cruciaal dat die mogelijkheid tot delegatie duidelijk wordt vastgelegd in de oprichtingsteksten, hoewel de bepalingen inzake uitoefening en toepassing en de vereisten in de secundaire wetgeving kunnen worden opgenomen.

| 5.6. | Op dit moment wordt echter nergens in de oprichtingsverdragen of het Handvest van de grondrechten van de EU ook maar impliciet verwezen naar een dergelijke juridische grondslag, ook niet bij een brede interpretatie van artikel 11 van het VEU. |
| --- | --- |

5.6.

Op dit moment wordt echter nergens in de oprichtingsverdragen of het Handvest van de grondrechten van de EU ook maar impliciet verwezen naar een dergelijke juridische grondslag, ook niet bij een brede interpretatie van artikel 11 van het VEU.

| 5.7. | Het IIA op zich, ten slotte, is geen bron van gemeenschapsrecht en biedt niet de mogelijkheid tot een voor derden bindende delegatie van bevoegdheden, terwijl de in dit akkoord opgenomen definitie van „de toepassing van alternatieve reguleringsmechanismen [...] wanneer het EG-Verdrag het gebruik van een rechtsinstrument niet expliciet voorschrijft” (punt 16) daar wel op neerkomt. |
| --- | --- |

5.7.

Het IIA op zich, ten slotte, is geen bron van gemeenschapsrecht en biedt niet de mogelijkheid tot een voor derden bindende delegatie van bevoegdheden, terwijl de in dit akkoord opgenomen definitie van „de toepassing van alternatieve reguleringsmechanismen [...] wanneer het EG-Verdrag het gebruik van een rechtsinstrument niet expliciet voorschrijft” (punt 16) daar wel op neerkomt.

| 5.8. | Ongeacht de „legitimering” waarop diverse instrumenten van het afgeleid recht zijn gericht en de min of meer gedetailleerde definitie van de beginselen en voorwaarden waaraan deze mechanismen moeten voldoen om door de EU-instellingen met wetgevende bevoegdheid te worden erkend, ontbreekt het aan een machtigingsbepaling op grond waarvan deze instellingen afstand zouden kunnen doen van hun wetgevende bevoegdheid en deze zouden kunnen overdragen via deze mechanismen, als legitiem alternatief voor de in de verdragen vastgelegde regelgevende instrumenten. |
| --- | --- |

5.8.

Ongeacht de „legitimering” waarop diverse instrumenten van het afgeleid recht zijn gericht en de min of meer gedetailleerde definitie van de beginselen en voorwaarden waaraan deze mechanismen moeten voldoen om door de EU-instellingen met wetgevende bevoegdheid te worden erkend, ontbreekt het aan een machtigingsbepaling op grond waarvan deze instellingen afstand zouden kunnen doen van hun wetgevende bevoegdheid en deze zouden kunnen overdragen via deze mechanismen, als legitiem alternatief voor de in de verdragen vastgelegde regelgevende instrumenten.

b)   Specifiek instrument voor de definitie van zelfregulering en coregulering

| 5.9. | Van totaal andere aard is de vraag of dergelijke mechanismen in plaats van te worden beschouwd als een alternatief voor de wetgevende bevoegdheid van de EU, niet beter worden gezien als een manier om die wetgeving aan te vullen of te vervangen, volgens een van te voren op volledig transparante wijze afgebakend wettelijk kader. |
| --- | --- |

5.9.

Van totaal andere aard is de vraag of dergelijke mechanismen in plaats van te worden beschouwd als een alternatief voor de wetgevende bevoegdheid van de EU, niet beter worden gezien als een manier om die wetgeving aan te vullen of te vervangen, volgens een van te voren op volledig transparante wijze afgebakend wettelijk kader.

| 5.10. | Een dergelijk kader moet breed worden opgezet en uitgaan van de Verdragen en het Handvest van de grondrechten, en mag niet op maat worden gesneden van een afzonderlijke wetgevingshandeling van secundair of afgeleid recht. |
| --- | --- |

5.10.

Een dergelijk kader moet breed worden opgezet en uitgaan van de Verdragen en het Handvest van de grondrechten, en mag niet op maat worden gesneden van een afzonderlijke wetgevingshandeling van secundair of afgeleid recht.

| 5.11. | De definitie moet worden vastgelegd in een specifiek interinstitutioneel akkoord van bindende aard overeenkomstig artikel 295 van het VWEU, en het Hof van Justitie moet kunnen toezien op de naleving ervan. |
| --- | --- |

5.11.

De definitie moet worden vastgelegd in een specifiek interinstitutioneel akkoord van bindende aard overeenkomstig artikel 295 van het VWEU, en het Hof van Justitie moet kunnen toezien op de naleving ervan.

| 5.12. | Eventueel, en gesteld dat het binnen de bevoegdheden van de EU valt om de lidstaten „aan te bevelen” het op EU-niveau in te voeren model in hun nationale rechtsorde over te nemen en toe te passen op de nationale, regionale en lokale mechanismen van zelfregulering en coregulering, kan worden gekozen voor een aanbeveling, waarin de in het nieuwe IIA vastgelegde beginselen en vereisten worden overgenomen en de lidstaten wordt aanbevolen deze goed te keuren en op de hierboven vermelde niveaus van hun nationale rechtsorde uit te voeren. |
| --- | --- |

5.12.

Eventueel, en gesteld dat het binnen de bevoegdheden van de EU valt om de lidstaten „aan te bevelen” het op EU-niveau in te voeren model in hun nationale rechtsorde over te nemen en toe te passen op de nationale, regionale en lokale mechanismen van zelfregulering en coregulering, kan worden gekozen voor een aanbeveling, waarin de in het nieuwe IIA vastgelegde beginselen en vereisten worden overgenomen en de lidstaten wordt aanbevolen deze goed te keuren en op de hierboven vermelde niveaus van hun nationale rechtsorde uit te voeren.

| 5.13. | Ten slotte wijst het Comité erop dat het als representatief orgaan van het maatschappelijk middenveld (artikel 304 VWEU) van te voren moet worden geraadpleegd over de inhoud van dit nieuwe akkoord. |
| --- | --- |

5.13.

Ten slotte wijst het Comité erop dat het als representatief orgaan van het maatschappelijk middenveld (artikel 304 VWEU) van te voren moet worden geraadpleegd over de inhoud van dit nieuwe akkoord.

c)   Een nieuwe definitie van de grondbegrippen

| 5.14. | In het nieuwe IIA moeten de diverse vormen en methoden van zelfregulering en coregulering en de daarmee verband houdende begrippen beter worden afgestemd op de realiteit. |
| --- | --- |

5.14.

In het nieuwe IIA moeten de diverse vormen en methoden van zelfregulering en coregulering en de daarmee verband houdende begrippen beter worden afgestemd op de realiteit.

| 5.15. | De manier waarop zelfregulering en coregulering in het huidige IIA worden beschreven sluit niet aan bij de bekende begrippen uit de rechtsleer, noch wordt er behoorlijk onderscheid gemaakt tussen de twee mechanismen in het licht van de verschillende rechtsstelsels waaraan zij zijn onderworpen. |
| --- | --- |

5.15.

De manier waarop zelfregulering en coregulering in het huidige IIA worden beschreven sluit niet aan bij de bekende begrippen uit de rechtsleer, noch wordt er behoorlijk onderscheid gemaakt tussen de twee mechanismen in het licht van de verschillende rechtsstelsels waaraan zij zijn onderworpen.

| 5.16. | Overigens blijven de reële mogelijkheden niet beperkt tot de twee in het IIA vastgelegde mechanismen: zo zijn er situaties denkbaar waarin gebruik wordt gemaakt van een combinatie van „soft law” (bv. aanbevelingen) of particuliere overeenkomsten (bv. „round tables”); hetzelfde geldt voor transnationale private regulering. |
| --- | --- |

5.16.

Overigens blijven de reële mogelijkheden niet beperkt tot de twee in het IIA vastgelegde mechanismen: zo zijn er situaties denkbaar waarin gebruik wordt gemaakt van een combinatie van „soft law” (bv. aanbevelingen) of particuliere overeenkomsten (bv. „round tables”); hetzelfde geldt voor transnationale private regulering.

| 5.17. | Ten slotte wordt in het IIA voorbijgegaan aan de rol die de regelgevende organen van de EU moeten spelen als onafhankelijke „derde partij” die niet betrokken is bij de opstelling van overeenkomsten voor coregulering en niet deelneemt aan de onderhandelingen daarover, naar het voorbeeld van de diverse sectorale regelgevende instanties op nationaal niveau. |
| --- | --- |

5.17.

Ten slotte wordt in het IIA voorbijgegaan aan de rol die de regelgevende organen van de EU moeten spelen als onafhankelijke „derde partij” die niet betrokken is bij de opstelling van overeenkomsten voor coregulering en niet deelneemt aan de onderhandelingen daarover, naar het voorbeeld van de diverse sectorale regelgevende instanties op nationaal niveau.

d)   Basisbeginselen en cruciale vereisten

| 5.18. | In het toekomstige IIA zal meer aandacht worden besteed aan een duidelijke en nauwkeurige algemene definitie van de gezamenlijke basisbeginselen en de belangrijkste vereisten waaraan de mechanismen van zelfregulering en coregulering moeten beantwoorden om door de EU te worden erkend en/of aanbevolen. |
| --- | --- |

5.18.

In het toekomstige IIA zal meer aandacht worden besteed aan een duidelijke en nauwkeurige algemene definitie van de gezamenlijke basisbeginselen en de belangrijkste vereisten waaraan de mechanismen van zelfregulering en coregulering moeten beantwoorden om door de EU te worden erkend en/of aanbevolen.

| 5.19. | Er moet op worden gewezen dat er ook buiten het kader van het IIA vormen van zelfregulering op Europees niveau kunnen worden ingevoerd, op grond van de contractvrijheid en de vrijheid van vereniging, die volledig legitiem zijn indien zij voldoen aan de algemene beginselen van het EU-recht, maar enkel erkenning kunnen krijgen in het kader van het IIA als zij ook aan de daarin vastgelegde vereisten beantwoorden. |
| --- | --- |

5.19.

Er moet op worden gewezen dat er ook buiten het kader van het IIA vormen van zelfregulering op Europees niveau kunnen worden ingevoerd, op grond van de contractvrijheid en de vrijheid van vereniging, die volledig legitiem zijn indien zij voldoen aan de algemene beginselen van het EU-recht, maar enkel erkenning kunnen krijgen in het kader van het IIA als zij ook aan de daarin vastgelegde vereisten beantwoorden.

| 5.20. | Enkele daarvan zijn al vastgelegd in het huidige IIA en moeten worden overgenomen, hoewel een betere definitie wenselijk kan zijn, met name in de gevallen waarin de mechanismen niet mogen worden toegepast omdat de grondrechten op het spel staan, het belangrijke beleidskeuzen betreft, of het gaat om situaties waarin de regels in alle lidstaten op eenvormige wijze dienen te worden toegepast. |
| --- | --- |

5.20.

Enkele daarvan zijn al vastgelegd in het huidige IIA en moeten worden overgenomen, hoewel een betere definitie wenselijk kan zijn, met name in de gevallen waarin de mechanismen niet mogen worden toegepast omdat de grondrechten op het spel staan, het belangrijke beleidskeuzen betreft, of het gaat om situaties waarin de regels in alle lidstaten op eenvormige wijze dienen te worden toegepast.

| 5.21. | De rechtsleer en de ervaring van de verschillende economische subjecten hebben echter aangetoond dat nog een hele reeks andere beginselen en vereisten een rol spelen. Hieronder een kort overzicht:






  a) | Zelfregulering en coregulering moeten ten dienste staan van het algemeen belang, niet alleen van de regelgevende instanties. |
| --- | --- | --- |

5.21.

De rechtsleer en de ervaring van de verschillende economische subjecten hebben echter aangetoond dat nog een hele reeks andere beginselen en vereisten een rol spelen. Hieronder een kort overzicht:

a)

Zelfregulering en coregulering moeten ten dienste staan van het algemeen belang, niet alleen van de regelgevende instanties.

| b) | Zij moeten voldoen aan alle in Europa geldende wettelijke en juridische voorschriften, te beginnen bij de doelstellingen en bepalingen van het EU-verdrag, het Handvest van de grondrechten van de EU en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Ook moeten zij stroken met het internationaal recht en de internationale handelsovereenkomsten, in het bijzonder de bepalingen van de WTO. |
| --- | --- |

b)

Zij moeten voldoen aan alle in Europa geldende wettelijke en juridische voorschriften, te beginnen bij de doelstellingen en bepalingen van het EU-verdrag, het Handvest van de grondrechten van de EU en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. Ook moeten zij stroken met het internationaal recht en de internationale handelsovereenkomsten, in het bijzonder de bepalingen van de WTO.

| c) | Zij moeten onderworpen zijn aan toezicht door de rechterlijke instanties van de EU en de lidstaten. |
| --- | --- |

c)

Zij moeten onderworpen zijn aan toezicht door de rechterlijke instanties van de EU en de lidstaten.

| d) | Transparantie moet ervoor zorgen dat iedereen vlot praktische informatie kan krijgen, zonder te worden afgeschrikt door eventuele kosten; daarnaast moeten de doelstellingen duidelijk en ondubbelzinnig worden uiteengezet. |
| --- | --- |

d)

Transparantie moet ervoor zorgen dat iedereen vlot praktische informatie kan krijgen, zonder te worden afgeschrikt door eventuele kosten; daarnaast moeten de doelstellingen duidelijk en ondubbelzinnig worden uiteengezet.

| e) | De mate van uitvoering moet gecontroleerd kunnen worden aan de hand van objectieve criteria en betrouwbare indicatoren die van te voren door de Commissie worden afgebakend met behulp van ex ante- of ex post-effectbeoordelingen; deze kunnen eventueel worden uitbesteed aan erkende onafhankelijke deskundigen uit de particuliere of de openbare sector. |
| --- | --- |

e)

De mate van uitvoering moet gecontroleerd kunnen worden aan de hand van objectieve criteria en betrouwbare indicatoren die van te voren door de Commissie worden afgebakend met behulp van ex ante- of ex post-effectbeoordelingen; deze kunnen eventueel worden uitbesteed aan erkende onafhankelijke deskundigen uit de particuliere of de openbare sector.

| f) | De representativiteit van de partners moet garant staan voor de naleving van de normen en de betrouwbaarheid en doeltreffendheid van de bepalingen. De representativiteit moet in verhouding staan tot de beroepsgroep of de sector in kwestie, alsook tot de reikwijdte van de te beoordelen bepalingen; daarbij kan eventueel worden gekeken naar het kwantitatieve niveau (aantal en aandeel van de vertegenwoordigers van de organisatie) maar vooral ook naar het kwalitatieve aspect (bekwaamheid om in te grijpen op het terrein, en om de vastgestelde bepalingen legitimiteit te geven en te handhaven). |
| --- | --- |

f)

De representativiteit van de partners moet garant staan voor de naleving van de normen en de betrouwbaarheid en doeltreffendheid van de bepalingen. De representativiteit moet in verhouding staan tot de beroepsgroep of de sector in kwestie, alsook tot de reikwijdte van de te beoordelen bepalingen; daarbij kan eventueel worden gekeken naar het kwantitatieve niveau (aantal en aandeel van de vertegenwoordigers van de organisatie) maar vooral ook naar het kwalitatieve aspect (bekwaamheid om in te grijpen op het terrein, en om de vastgestelde bepalingen legitimiteit te geven en te handhaven).

| g) | De direct betrokken partijen moeten van te voren worden geraadpleegd om zo een draagvlak te creëren en de waarde, kwaliteit en doeltreffendheid van de regels te doen erkennen. |
| --- | --- |

g)

De direct betrokken partijen moeten van te voren worden geraadpleegd om zo een draagvlak te creëren en de waarde, kwaliteit en doeltreffendheid van de regels te doen erkennen.

| h) | Om de efficiëntie van het toezicht, de evaluatie en de follow-up van de mechanismen van zelfregulering en coregulering te garanderen zijn maatregelen van preventieve of repressieve aard (sancties) noodzakelijk, waaronder:






  1. | mechanismen voor zelfcontrole en zelfdiscipline, inclusief ex ante effectbeoordelingen (16); |
| --- | --- | --- |

h)

Om de efficiëntie van het toezicht, de evaluatie en de follow-up van de mechanismen van zelfregulering en coregulering te garanderen zijn maatregelen van preventieve of repressieve aard (sancties) noodzakelijk, waaronder:

1.

mechanismen voor zelfcontrole en zelfdiscipline, inclusief ex ante effectbeoordelingen (16);

| 2. | gegevensbanken voor een efficiëntere follow-up (17); |
| --- | --- |

2.

gegevensbanken voor een efficiëntere follow-up (17);

| 3. | invoering van certificering via etiketten of referentiemarkeringen (18); |
| --- | --- |

3.

invoering van certificering via etiketten of referentiemarkeringen (18);

| 4. | invoering van nationale gedragscodes, overeenkomstig de Europese gedragscode (19); |
| --- | --- |

4.

invoering van nationale gedragscodes, overeenkomstig de Europese gedragscode (19);

| 5. | vastlegging van technische specificaties, naast de normen (20); |
| --- | --- |

5.

vastlegging van technische specificaties, naast de normen (20);

| 6. | opstellen van praktische handleidingen (21); |
| --- | --- |

6.

opstellen van praktische handleidingen (21);

| 7. | mogelijkheid van sancties van geldelijke (boeten) of andere aard, zoals uitsluiting of intrekking van de erkenning. |
| --- | --- |

7.

mogelijkheid van sancties van geldelijke (boeten) of andere aard, zoals uitsluiting of intrekking van de erkenning.

| i) | Ten slotte moet het mogelijk zijn de mechanismen voor zelfregulering en coregulering regelmatig te herzien en te wijzigen in het licht van veranderingen in de situatie, de wetgeving of de verwachtingen van de ondertekenaars. |
| --- | --- |

i)

Ten slotte moet het mogelijk zijn de mechanismen voor zelfregulering en coregulering regelmatig te herzien en te wijzigen in het licht van veranderingen in de situatie, de wetgeving of de verwachtingen van de ondertekenaars.

| 5.22. | Het is aan de Commissie om juridische zekerheid en flexibiliteit af te wegen en aan de hand daarvan te besluiten of dergelijke essentiële elementen van bedoelde mechanismen moeten worden opgenomen in de tekst zelf van het IIA of in een bijlage, die dezelfde juridische waarde zou hebben maar indien nodig eenvoudiger kan worden aangepast, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de garanties inzake raadpleging van de betrokken partijen. |
| --- | --- |

5.22.

Het is aan de Commissie om juridische zekerheid en flexibiliteit af te wegen en aan de hand daarvan te besluiten of dergelijke essentiële elementen van bedoelde mechanismen moeten worden opgenomen in de tekst zelf van het IIA of in een bijlage, die dezelfde juridische waarde zou hebben maar indien nodig eenvoudiger kan worden aangepast, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de garanties inzake raadpleging van de betrokken partijen.

| 5.23. | Deze algemene definitie moet de mogelijkheid openlaten om voor alle wetgevingsinstrumenten waarin wordt voorzien in het gebruik van deze mechanismen, voorwaarden en vereisten vast te leggen op maat van de sector in kwestie, zoals overigens al het geval is in diverse verordeningen en richtlijnen waarin naar deze mechanismen wordt verwezen; dit dient uitdrukkelijk in het IIA te worden vermeld. |
| --- | --- |

5.23.

Deze algemene definitie moet de mogelijkheid openlaten om voor alle wetgevingsinstrumenten waarin wordt voorzien in het gebruik van deze mechanismen, voorwaarden en vereisten vast te leggen op maat van de sector in kwestie, zoals overigens al het geval is in diverse verordeningen en richtlijnen waarin naar deze mechanismen wordt verwezen; dit dient uitdrukkelijk in het IIA te worden vermeld.

e)   Voornaamste prioritaire toepassingsgebieden

| 5.24. | In principe is het niet de bedoeling dat sectoren als geheel zouden worden uitgesloten. |
| --- | --- |

5.24.

In principe is het niet de bedoeling dat sectoren als geheel zouden worden uitgesloten.

| 5.25. | Toch is het zo dat voor bepaalde sectoren om conjuncturele redenen meer omzichtigheid moet worden betracht of dat de voorwaarden en vereisten inzake zelfregulering en coregulering nauwkeuriger moeten worden omschreven. We denken dan in het bijzonder aan financiële diensten, openbare diensten of diensten van algemeen belang en bepaalde gebieden die, hoewel zij niet rechtstreeks betrekking hebben op de grondrechten, wel samenhangen met de wijze van uitoefening daarvan, zoals de rechten van consumenten, iets wat door het EESC al in tal van adviezen is aangekaart. |
| --- | --- |

5.25.

Toch is het zo dat voor bepaalde sectoren om conjuncturele redenen meer omzichtigheid moet worden betracht of dat de voorwaarden en vereisten inzake zelfregulering en coregulering nauwkeuriger moeten worden omschreven. We denken dan in het bijzonder aan financiële diensten, openbare diensten of diensten van algemeen belang en bepaalde gebieden die, hoewel zij niet rechtstreeks betrekking hebben op de grondrechten, wel samenhangen met de wijze van uitoefening daarvan, zoals de rechten van consumenten, iets wat door het EESC al in tal van adviezen is aangekaart.

| 5.26. | Gebieden als governance, maatschappelijk verantwoord ondernemen en economische betrekkingen zijn dan weer bij uitstek geschikt voor de toepassing van deze mechanismen. |
| --- | --- |

5.26.

Gebieden als governance, maatschappelijk verantwoord ondernemen en economische betrekkingen zijn dan weer bij uitstek geschikt voor de toepassing van deze mechanismen.

| 5.27. | Het Comité is dan ook ten zeerste ingenomen met recente initiatieven van de Commissie als het CoP-platform (Pilot Community of Practice for better self and co-regulation), waarbij is uitgegaan van de mededeling van de Commissie over maatschappelijk verantwoord ondernemen (22), of de steun aan de overeenkomst tussen de belangrijkste internetbedrijven voor een veiliger internet, maar ook de initiatieven die voortvloeien uit de richtlijn inzake elektronische handel (23) of worden vermeld in diverse EU-instrumenten. |
| --- | --- |

5.27.

Het Comité is dan ook ten zeerste ingenomen met recente initiatieven van de Commissie als het CoP-platform (Pilot Community of Practice for better self and co-regulation), waarbij is uitgegaan van de mededeling van de Commissie over maatschappelijk verantwoord ondernemen (22), of de steun aan de overeenkomst tussen de belangrijkste internetbedrijven voor een veiliger internet, maar ook de initiatieven die voortvloeien uit de richtlijn inzake elektronische handel (23) of worden vermeld in diverse EU-instrumenten.

f)   Voor- en nadelen

| 5.28. | Het Comité heeft al in diverse eerdere adviezen de voordelen van zelfregulering en coregulering in kaart gebracht. Daarin werden onder meer de volgende positieve kanten belicht: „opheffing van belemmeringen voor de interne markt, vereenvoudiging van regels, soepele en snelle tenuitvoerlegging, ontlasting van het wetgevingsapparaat en medeverantwoordelijkheid van de deelnemende partijen”. |
| --- | --- |

5.28.

Het Comité heeft al in diverse eerdere adviezen de voordelen van zelfregulering en coregulering in kaart gebracht. Daarin werden onder meer de volgende positieve kanten belicht: „opheffing van belemmeringen voor de interne markt, vereenvoudiging van regels, soepele en snelle tenuitvoerlegging, ontlasting van het wetgevingsapparaat en medeverantwoordelijkheid van de deelnemende partijen”.

| 5.29. | Tegelijk heeft het gewezen op de grenzen van deze mechanismen, „die met name afhangen van de mate waarin de regels in acht worden genomen, van sancties, de voorwaarden voor volstrekte verenigbaarheid met bestaande wetgeving en eisen betreffende toereikende omkadering door de wetgever aangaande gezondheid, veiligheid en diensten van algemeen belang” (24). |
| --- | --- |

5.29.

Tegelijk heeft het gewezen op de grenzen van deze mechanismen, „die met name afhangen van de mate waarin de regels in acht worden genomen, van sancties, de voorwaarden voor volstrekte verenigbaarheid met bestaande wetgeving en eisen betreffende toereikende omkadering door de wetgever aangaande gezondheid, veiligheid en diensten van algemeen belang” (24).

g)   Alternatieve geschillenbeslechting

| 5.30. | Na langdurige en moeizame onderhandelingen is buitengerechtelijke geschillenbeslechting vandaag op EU-niveau geregeld bij de ODR-verordening en de ADR-richtlijn (25), en is het nu aan de lidstaten om werk te maken van de omzetting. |
| --- | --- |

5.30.

Na langdurige en moeizame onderhandelingen is buitengerechtelijke geschillenbeslechting vandaag op EU-niveau geregeld bij de ODR-verordening en de ADR-richtlijn (25), en is het nu aan de lidstaten om werk te maken van de omzetting.

| 5.31. | Hoewel vanuit louter theoretisch oogpunt niet essentieel voor de invoering van zelfregulering en coregulering zou het Comité toch graag zien dat in het toekomstige IIA duidelijk wordt aangegeven dat in het kader van deze mechanismen steeds gebruik moet kunnen worden gemaakt van alternatieve buitengerechtelijke geschillenbeslechting, overeenkomstig de hierboven vermelde EU-regelgeving. |
| --- | --- |

5.31.

Hoewel vanuit louter theoretisch oogpunt niet essentieel voor de invoering van zelfregulering en coregulering zou het Comité toch graag zien dat in het toekomstige IIA duidelijk wordt aangegeven dat in het kader van deze mechanismen steeds gebruik moet kunnen worden gemaakt van alternatieve buitengerechtelijke geschillenbeslechting, overeenkomstig de hierboven vermelde EU-regelgeving.

h)   Rol van de EU-instellingen, de lidstaten en het maatschappelijk middenveld

| 5.32. | Alle deelnemers aan het wetgevingsproces moeten hun specifieke verantwoordelijkheden ten aanzien van de toepassing van deze instrumenten opnemen. |
| --- | --- |

5.32.

Alle deelnemers aan het wetgevingsproces moeten hun specifieke verantwoordelijkheden ten aanzien van de toepassing van deze instrumenten opnemen.

| 5.33. | Zo is het aan de Commissie om met het Europees Parlement en de Raad onderhandelingen aan te vatten over de herziening van het huidige IIA, daarbij uitgaand van de hier vastgelegde criteria. |
| --- | --- |

5.33.

Zo is het aan de Commissie om met het Europees Parlement en de Raad onderhandelingen aan te vatten over de herziening van het huidige IIA, daarbij uitgaand van de hier vastgelegde criteria.

| 5.34. | Het maatschappelijk middenveld, en met name het EESC, moet worden geraadpleegd over de inhoud van de onderhandelingen, en de definitieve tekst van het akkoord moet voor de officiële goedkeuring ervan ter advies aan het EESC worden voorgelegd. |
| --- | --- |

5.34.

Het maatschappelijk middenveld, en met name het EESC, moet worden geraadpleegd over de inhoud van de onderhandelingen, en de definitieve tekst van het akkoord moet voor de officiële goedkeuring ervan ter advies aan het EESC worden voorgelegd.

| 5.35. | Ook de lidstaten moeten zich via hun parlementen en in het kader van de hun in de verdragen toegekende bevoegdheden op het vlak van de beoordeling van de subsidiariteit en de evenredigheid, hierover uitspreken, en de respectieve overheden moeten zich ertoe verbinden deze beginselen na te leven in hun nationale rechtsstelsels. |
| --- | --- |

5.35.

Ook de lidstaten moeten zich via hun parlementen en in het kader van de hun in de verdragen toegekende bevoegdheden op het vlak van de beoordeling van de subsidiariteit en de evenredigheid, hierover uitspreken, en de respectieve overheden moeten zich ertoe verbinden deze beginselen na te leven in hun nationale rechtsstelsels.

| 5.36. | Ten slotte moeten het Hof van Justitie en de nationale rechtbanken de nodige bevoegdheden en middelen krijgen om de wettigheid van de goedgekeurde maatregelen te kunnen toetsen. |
| --- | --- |

5.36.

Ten slotte moeten het Hof van Justitie en de nationale rechtbanken de nodige bevoegdheden en middelen krijgen om de wettigheid van de goedgekeurde maatregelen te kunnen toetsen.

Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

1

(2)  Witboek over Europese Governance, COM(2001) 428 final (PB C 287 van 12.10.2001), en mededelingen in verband met het thema „Beter wetgeven”, COM(2002) 275, 276, 277 en 278 final van 5.6.2002.

2

(3)  Interessant in dit verband zijn de artikelen van Linda A. J. Senden, „Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet” (in Electronic Journal of Comparative Law, Vol. 9. 1 januari 2005) en „Soft Law and its implications for institutional balance in the EC” (in Utrecht Law Review, IGITUR, Vol. 1, n.o 2, december 2005, blz. 79).

3

o

(4)  In dit verband zij herinnerd aan het SLIM-initiatief ter vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt (COM(96) 559 final en COM(2000) 104).

4

(5)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

5

(6)  PB C 175 van 28.7.2009, blz. 26.

6

(7)  Dat geldt in het bijzonder voor de opeenvolgende jaarlijkse rapporten over de controle op de toepassing van het Gemeenschapsrecht, de diverse rapporten over de strategie voor vereenvoudiging van het regelgevend kader, en de vele strategische analysen van het programma „Beter Wetgeven” in de EU. Een uitzondering hierop vormen de verwijzingen in het werkdocument van de Commissie — Eerste voortgangsrapport inzake de strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving, Brussel, COM(2006) 690 final, van 14.11.2006.

7

(8)  Zie de definitie van Linda Senden, „Soft Law and its implications for institutional balance in the EC” (in Utrecht Law Review, IGITUR, Vol. 1, n.o 2, december 2005, blz. 79).

8

o

(9)  Doc. COM(2014) 4136 final van 25.6.2014.

9

(10)  Het is naar dit soort instrumenten, en niet naar zelfregulering of coregulering, dat de Commissie bijvoorbeeld verwijst in haar mededeling Fiscaal beleid in de Europese Unie: prioriteiten voor de komende jaren (COM(2001) 260 final (PB C 284 van 10.10.2001, blz. 6), met name paragraaf 4.3.

10

(11)  Zoals duidelijk wordt uitgelegd door Linda Senden, in het al eerder vermelde „Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet”, waarin te lezen staat: „As regards the Interinstitutional Agreement on better law-making, its having at least binding force inter partes can be defended on the basis of two arguments. Firstly, it contains a number of rather compelling terms („agree”, „will”), which can be said to express the intention of the institutions to enter into a binding commitment. A confirmation of this intention can also be seen in its points 37 and 38 on the implementation and monitoring of the Agreement, providing, inter alia: „The three Institutions will take the necessary steps to ensure that their staff have the means and resources required for the proper implementation of the provisions of this Agreement” (point 38). Secondly, where „agreed acts” are specifically intended to reinforce interinstitutional cooperation such as the Interinstitutional Agreement at issue here, it can be argued that there is a specific duty of cooperation which in conjunction with the duty of sincere cooperation laid down in Article 10 EC may actually lead to the conclusion that such an agreed act must be considered binding upon the concluding parties”.

11

(12)  Zoals duidelijk vermeld staat in het actieplan van de Commissie voor 2002 is „In tegenstelling tot mederegulering [...] voor zelfregulering geen wetgevingsbesluit vereist” (COM(2002) 278 final, blz. 12).

12

(13)  Het gaat met name om:

13

| a) | de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, van 1 december 1997 betreffende een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen; |
| --- | --- |

a)

de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, van 1 december 1997 betreffende een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen;

| b) | Verordening (EG) nr. 80/2009 betreffende gedragsregels voor geautomatiseerde boekingssystemen (PB L 35 van 4.2.2009, blz. 47). Voor meer voorbeelden zie http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32859 |
| --- | --- |

b)

Verordening (EG) nr. 80/2009 betreffende gedragsregels voor geautomatiseerde boekingssystemen (PB L 35 van 4.2.2009, blz. 47). Voor meer voorbeelden zie http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32859

(14)  Rapporteur: Monica Frassoni (A5-0313/2003 van 25 september 2003).

14

(15)  Er dient met name te worden verwezen naar de standpunten die het EESC heeft ingenomen in de volgende adviezen:

15

| — | „De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt (WIM)” (PB C 14 van 16.1.2001, blz. 1); |
| --- | --- |

—

„De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt (WIM)” (PB C 14 van 16.1.2001, blz. 1);

| — | „Vereenvoudiging” (aanvulling op het advies) (PB C 48 van 21.2.2002, blz. 130); |
| --- | --- |

—

„Vereenvoudiging” (aanvulling op het advies) (PB C 48 van 21.2.2002, blz. 130);

| — | PB C 112 van 30.4.2004, blz. 4; |
| --- | --- |

—

PB C 112 van 30.4.2004, blz. 4;

| — | „Prioriteiten van de interne markt voor de periode 2005-2010” (PB C 255 van 14.10.2005, blz. 22); |
| --- | --- |

—

„Prioriteiten van de interne markt voor de periode 2005-2010” (PB C 255 van 14.10.2005, blz. 22);

| — | „Verbetering van de tenuitvoerlegging en handhaving van de Europese wetgeving” (PB C 24 van 31.1.2006, blz. 52); en met name in het informatief rapport van 24 januari 2005. |
| --- | --- |

—

„Verbetering van de tenuitvoerlegging en handhaving van de Europese wetgeving” (PB C 24 van 31.1.2006, blz. 52); en met name in het informatief rapport van 24 januari 2005.

(16)  De volgende voorbeelden zijn het vermelden waard:

16

een door de EFCA ingevoerd mechanisme voor zelfcontrole met het oog op de naleving van de gedragscode van 1992 van ingenieurs- en consultancybedrijven;

de bindende gedragscode van advocaten van de Europese Unie, goedgekeurd in 1988 door de CCBE;

de tuchtkamer die is opgericht bij de gedragscode van de vermogensbeheerders om de toepassing ervan te verzekeren en, indien nodig, sancties op te leggen, zoals waarneming, berisping en eventueel uitsluiting;

de European Advertising Standards Alliance (EASA), die in 1992 werd opgericht om zelfregulering in de reclamesector te bevorderen en coördineren;

het toezicht dat het BDI (Bundesverband der Deutschen Industrie) uitoefent op de correcte naleving van de overeenkomst die de regering en het bedrijfsleven in 1995 hebben gesloten inzake de voorwaarden en de controle van vermindering van de CO2-uitstoot in Duitsland, overeenkomstig het Verdrag van Kyoto.

2

(17)  Een voorbeeld is de gegevensbank van de opleidingsinstellingen voor ingenieurs, opgericht in 1987 door de Europese Federatie van ingenieursverenigingen (FEANI), overeenkomstig een Europese gedragscode die bedoeld is om de onderlinge erkenning van opleidingen en kwalificaties veilig te stellen, en die 30  000 aangeslotenen telt.

17

(18)  Voorbeelden zijn het keurmerk dat is ingevoerd door de leden van het Europees Verzekeringscomité om aan te geven dat een Europese code van beste praktijken voor het internet wordt toegepast, en de keurmerken voor veilige elektronische handel die zijn ingevoerd naar aanleiding van de gedragscode voor verkoop op afstand.

18

(19)  Zo is er de Europese gedragscode die in 1995 werd goedgekeurd door de Europese Federatie van verenigingen voor rechtstreekse verkoop, en in 2004 werd gewijzigd.

19

(20)  Men denke aan de kwantitatieve doelstellingen inzake de vermindering van het energieverbruik van wasmachines die in 1999 zijn vastgesteld door de Europese Raad van producenten van huishoudelijke apparaten (CECED), in samenwerking met de Europese Commissie.

20

(21)  Zo zijn er:

21

| — | de opleidingsnormen die via een handleiding zijn vastgesteld overeenkomstig een beroepscode voor Europese conservators/restaurateurs; |
| --- | --- |

—

de opleidingsnormen die via een handleiding zijn vastgesteld overeenkomstig een beroepscode voor Europese conservators/restaurateurs;

| — | de handleiding voor de leveranciers van internetdiensten die in 2001 is opgesteld door de Kamer van Koophandel van Milaan om goede praktijken op dit gebied te stimuleren. |
| --- | --- |

—

de handleiding voor de leveranciers van internetdiensten die in 2001 is opgesteld door de Kamer van Koophandel van Milaan om goede praktijken op dit gebied te stimuleren.

(22)  COM(2011) 681 final.

22

(23)  Richtlijn 2000/31/EG (PB L 178 van 17.7.2000, blz. 1).

23

(24)  Informatief rapport INT/204 van 24 januari 2005 over „Co- en zelfregulering in de interne markt: huidige stand van zaken”.

24

(25)  Verordening (EU) nr. 524/2013 en Richtlijn 2013/11/UE (PB L 165 van 18.6.2013, blz. 1 en blz. 63).

25

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Ten minste een kwart van de stemmen werd uitgebracht vóór handhaving van de volgende paragraaf uit het afdelingsadvies, die werd vervangen door een tijdens de zitting aangenomen wijzigingsvoorstel (artikel 54, lid 4, rvo):

Paragraaf 5.21, punt h)

Om de efficiëntie van de controle en follow-up van de mechanismen van zelfregulering en coregulering te garanderen zijn maatregelen van preventieve of repressieve aard (sancties) noodzakelijk, waaronder:

| 1. | mechanismen voor zelfcontrole en zelfdiscipline, inclusief ex ante effectbeoordelingen; |
| --- | --- |

1.

mechanismen voor zelfcontrole en zelfdiscipline, inclusief ex ante effectbeoordelingen;

| 2. | gegevensbanken voor een efficiëntere follow-up; |
| --- | --- |

2.

gegevensbanken voor een efficiëntere follow-up;

| 3. | invoering van certificering via etiketten of referentiemarkeringen; |
| --- | --- |

3.

invoering van certificering via etiketten of referentiemarkeringen;

| 4. | invoering van nationale gedragscodes, overeenkomstig de Europese gedragscode; |
| --- | --- |

4.

invoering van nationale gedragscodes, overeenkomstig de Europese gedragscode;

| 5. | vastlegging van technische specificaties, naast de normen; |
| --- | --- |

5.

vastlegging van technische specificaties, naast de normen;

| 6. | opstellen van praktische handleidingen; |
| --- | --- |

6.

opstellen van praktische handleidingen;

| 7. | mogelijkheid van sancties van geldelijke (boeten) of andere aard, zoals uitsluiting of intrekking van de erkenning. |
| --- | --- |

7.

mogelijkheid van sancties van geldelijke (boeten) of andere aard, zoals uitsluiting of intrekking van de erkenning.

Stemuitslag:

| Voor: | 91 |
| --- | --- |
| Tegen: | 41 |
| Onthoudingen: | 28 |

Voor:

91

Tegen:

41

Onthoudingen:

28

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/40 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/40

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een industriebeleid voor de Europese glasindustrie

(2015/C 291/06)

| Rapporteur: | Josef ZBOŘIL |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Enrico GIBELLIERI |

Rapporteur:

Josef ZBOŘIL

Corapporteur:

Enrico GIBELLIERI

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 10 juli 2014 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

Een industriebeleid voor de Europese glassector.

De Adviescommissie industriële reconversie (CCMI), die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 24 maart 2015.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april) onderstaand advies uitgebracht, dat met 144 stemmen vóór en 3 tegen, bij 6 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | De economische neergang heeft een ernstige weerslag gehad op de glasindustrie en geleid tot een verlies aan capaciteit, productie en veel werkgelegenheid. Met het oog op de bescherming van banen en de ontwikkeling van een geschikt investeringsklimaat voor de Europese glasindustrie, waardoor deze voorop kan blijven lopen op het gebied van innovatie, is een Europees industriebeleid voor de sector essentieel. Dat beleid dient gericht te zijn op evenwicht tussen de drie duurzaamheidspijlers: de economische, de sociale en de milieupijler. |
| --- | --- |

1.1.

De economische neergang heeft een ernstige weerslag gehad op de glasindustrie en geleid tot een verlies aan capaciteit, productie en veel werkgelegenheid. Met het oog op de bescherming van banen en de ontwikkeling van een geschikt investeringsklimaat voor de Europese glasindustrie, waardoor deze voorop kan blijven lopen op het gebied van innovatie, is een Europees industriebeleid voor de sector essentieel. Dat beleid dient gericht te zijn op evenwicht tussen de drie duurzaamheidspijlers: de economische, de sociale en de milieupijler.

| 1.2. | De EU moet alle instrumenten waarover zij beschikt inzetten om de vraag nieuw leven in te blazen en het potentieel van glaswerk te benutten voor de ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme, energie-efficiënte en circulaire economie. Doelen zijn dus een duurzame sector en banen. Er moet met volle kracht worden gewerkt aan onder meer vermindering van het energieverbruik in gebouwen, een EU-actieplan inzake energie-etikettering van ramen, ondersteuning van O&O, verbetering van ophaling en recyclage van glas en een beleid dat weer is gericht op economische groei in belangrijke sectoren (bv. de bouw, automobielindustrie en hernieuwbare energiebronnen). |
| --- | --- |

1.2.

De EU moet alle instrumenten waarover zij beschikt inzetten om de vraag nieuw leven in te blazen en het potentieel van glaswerk te benutten voor de ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme, energie-efficiënte en circulaire economie. Doelen zijn dus een duurzame sector en banen. Er moet met volle kracht worden gewerkt aan onder meer vermindering van het energieverbruik in gebouwen, een EU-actieplan inzake energie-etikettering van ramen, ondersteuning van O&O, verbetering van ophaling en recyclage van glas en een beleid dat weer is gericht op economische groei in belangrijke sectoren (bv. de bouw, automobielindustrie en hernieuwbare energiebronnen).

| 1.3. | Verder moet met dat beleid het concurrentievermogen van de hier gevestigde glasproducenten worden opgepoetst: er moet worden gezorgd voor gelijke kansen met concurrenten uit derde landen waar het gaat om cumulatieve kosten die zijn verbonden aan de naleving van de milieuwetgeving van de Unie en voor betere regelgeving en een voorspelbaar regelgevingsklimaat. Ook moet er iets worden gedaan aan de hoge energiekosten in de komende Energie-unie. Hier moet goed worden gelet op de impact op kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en dient er die bedrijven zo nodig ondersteuning te worden geboden. De aanstaande evaluatie door de Commissie van het effect van de cumulatieve kosten op de sector moet dienen als basis voor de uitvoering van de „betere regelgeving”-agenda van Commissievoorzitter Juncker. |
| --- | --- |

1.3.

Verder moet met dat beleid het concurrentievermogen van de hier gevestigde glasproducenten worden opgepoetst: er moet worden gezorgd voor gelijke kansen met concurrenten uit derde landen waar het gaat om cumulatieve kosten die zijn verbonden aan de naleving van de milieuwetgeving van de Unie en voor betere regelgeving en een voorspelbaar regelgevingsklimaat. Ook moet er iets worden gedaan aan de hoge energiekosten in de komende Energie-unie. Hier moet goed worden gelet op de impact op kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en dient er die bedrijven zo nodig ondersteuning te worden geboden. De aanstaande evaluatie door de Commissie van het effect van de cumulatieve kosten op de sector moet dienen als basis voor de uitvoering van de „betere regelgeving”-agenda van Commissievoorzitter Juncker.

| 1.4. | Sommige sectoren van de Europese glasindustrie lijden onder oneerlijke handelspraktijken en moeten daartegen worden beschermd. Het is van het grootste belang dat de EU snel doeltreffende handelsmaatregelen treft als er oneerlijke concurrentie wordt bedreven. Verder zal zorgvuldig moeten worden nagegaan wat de effecten van nieuwe of toekomstige handelsovereenkomsten zijn op in de EU gevestigde glasondernemingen. |
| --- | --- |

1.4.

Sommige sectoren van de Europese glasindustrie lijden onder oneerlijke handelspraktijken en moeten daartegen worden beschermd. Het is van het grootste belang dat de EU snel doeltreffende handelsmaatregelen treft als er oneerlijke concurrentie wordt bedreven. Verder zal zorgvuldig moeten worden nagegaan wat de effecten van nieuwe of toekomstige handelsovereenkomsten zijn op in de EU gevestigde glasondernemingen.

| 1.5. | Ook bestaat er behoefte aan beleid om de onderwijs- en opleidingsstelsels beter af te stemmen op de noden van de arbeidsmarkt. Beroepsopleiding kan helpen bij de overgang, maar de Europese glasindustrie moet ook nieuwe talenten aantrekken en in de voorhoede van innovatie blijven. |
| --- | --- |

1.5.

Ook bestaat er behoefte aan beleid om de onderwijs- en opleidingsstelsels beter af te stemmen op de noden van de arbeidsmarkt. Beroepsopleiding kan helpen bij de overgang, maar de Europese glasindustrie moet ook nieuwe talenten aantrekken en in de voorhoede van innovatie blijven.

| 1.6. | Coördinatie en harmonisatie van Europees beleid zijn cruciaal (energie, klimaat, onderzoek, handel, milieu, concurrentie, werkgelegenheid enz.). De betrokkenheid van de sociale partners in het algemeen en de oprichting van vooral een Europese sectorale sociale dialoog zou als basis kunnen dienen voor een industriebeleid voor de glasindustrie. |
| --- | --- |

1.6.

Coördinatie en harmonisatie van Europees beleid zijn cruciaal (energie, klimaat, onderzoek, handel, milieu, concurrentie, werkgelegenheid enz.). De betrokkenheid van de sociale partners in het algemeen en de oprichting van vooral een Europese sectorale sociale dialoog zou als basis kunnen dienen voor een industriebeleid voor de glasindustrie.

| 1.7. | De herziening van het EU-ETS na 2020 moet steunen op gedegen bewijzen en rekening houden met de beperkte ruimte voor de sector van een verdere verlaging van de uitstoot van broeikasgassen. Daarom dient de glasindustrie, zolang er in de concurrerende landen geen vergelijkbare maatregelen worden genomen, ten volle te worden beschermd tegen het risico van koolstoflekkage na 2020. De EU-ETS moet waarborgen dat glasinstallaties kunnen rekenen op de volledige hoeveelheid kosteloze emissierechten die zij volgens de gebruikelijke verwerkingswijze en de werkelijke productie nodig hebben. Verder mag de hoeveelheid emissierechten niet sneller worden verlaagd dan het geraamde potentieel voor beperking van de broeikasgasemissies door de glasindustrie. |
| --- | --- |

1.7.

De herziening van het EU-ETS na 2020 moet steunen op gedegen bewijzen en rekening houden met de beperkte ruimte voor de sector van een verdere verlaging van de uitstoot van broeikasgassen. Daarom dient de glasindustrie, zolang er in de concurrerende landen geen vergelijkbare maatregelen worden genomen, ten volle te worden beschermd tegen het risico van koolstoflekkage na 2020. De EU-ETS moet waarborgen dat glasinstallaties kunnen rekenen op de volledige hoeveelheid kosteloze emissierechten die zij volgens de gebruikelijke verwerkingswijze en de werkelijke productie nodig hebben. Verder mag de hoeveelheid emissierechten niet sneller worden verlaagd dan het geraamde potentieel voor beperking van de broeikasgasemissies door de glasindustrie.

| 1.8. | Hoewel de circulaire economie de laatste 40 jaar een succesvol model bleek te zijn in de subsector verpakkingsglas, is er proactief beleid nodig om de inspanningen van de sector te ondersteunen en te zorgen dat het succes naar andere subsectoren overwaait. Met name de bouwsector moet meer worden gestimuleerd om glas te recyclen, en daarbij moet zeker ook oog bestaan voor uitbouw van lokale glasinzamelingssystemen. |
| --- | --- |

1.8.

Hoewel de circulaire economie de laatste 40 jaar een succesvol model bleek te zijn in de subsector verpakkingsglas, is er proactief beleid nodig om de inspanningen van de sector te ondersteunen en te zorgen dat het succes naar andere subsectoren overwaait. Met name de bouwsector moet meer worden gestimuleerd om glas te recyclen, en daarbij moet zeker ook oog bestaan voor uitbouw van lokale glasinzamelingssystemen.

| 1.9. | Al met al heeft de glasindustrie met eigen middelen opmerkelijke vooruitgang geboekt Maar de problemen in verband met gelijke concurrentievoorwaarden blijven nog steeds in hoge mate onaangepakt en moeten worden meegenomen bij het ontwerpen van een doeltreffend industriebeleid voor de branche. De glasindustrie is belangrijk voor de waardeketen. Daarom moet beleid gericht zijn op stimulering van onderzoek en de vraag naar „slim” glas en producten met nieuwe eigenschappen. |
| --- | --- |

1.9.

Al met al heeft de glasindustrie met eigen middelen opmerkelijke vooruitgang geboekt Maar de problemen in verband met gelijke concurrentievoorwaarden blijven nog steeds in hoge mate onaangepakt en moeten worden meegenomen bij het ontwerpen van een doeltreffend industriebeleid voor de branche. De glasindustrie is belangrijk voor de waardeketen. Daarom moet beleid gericht zijn op stimulering van onderzoek en de vraag naar „slim” glas en producten met nieuwe eigenschappen.

2.   Inleiding

| 2.1. | Glas is een inert materiaal, gemaakt van een serie overvloedig voorkomende natuurlijke hulpbronnen plus gerecycleerd glas. Het is een volledige recycleerbaar product, dat zeer wordt gewaardeerd om zijn primaire eigenschappen (bevordering van gezondheid en comfort, conservering van levensmiddelen, natuurlijk licht in gebouwen enz.). Het wordt ook gebruikt in allerlei toepassingen die energiebesparend zijn of waarmee hernieuwbare elektriciteit wordt opgewekt, alsmede in tal van hightech-toepassingen. Bovendien is het dankzij zijn speciale eigenschappen een inspirerend materiaal voor tal van kunstenaars, architecten enz., waardoor het bijdraagt tot Europa’s culturele reputatie en merkwaarde in de hele wereld. |
| --- | --- |

2.1.

Glas is een inert materiaal, gemaakt van een serie overvloedig voorkomende natuurlijke hulpbronnen plus gerecycleerd glas. Het is een volledige recycleerbaar product, dat zeer wordt gewaardeerd om zijn primaire eigenschappen (bevordering van gezondheid en comfort, conservering van levensmiddelen, natuurlijk licht in gebouwen enz.). Het wordt ook gebruikt in allerlei toepassingen die energiebesparend zijn of waarmee hernieuwbare elektriciteit wordt opgewekt, alsmede in tal van hightech-toepassingen. Bovendien is het dankzij zijn speciale eigenschappen een inspirerend materiaal voor tal van kunstenaars, architecten enz., waardoor het bijdraagt tot Europa’s culturele reputatie en merkwaarde in de hele wereld.

| 2.2. | De totale glasproductie in de Europese Unie bedroeg in 2012 meer dan 33 miljoen ton, waarmee de EU 's werelds grootste producent van glas is. De sector produceerde in dat jaar voor rond de 35 miljard EUR. De glassector was in 2013 opgebouwd uit de volgende subsectoren: verpakkingsglas, goed voor 2 0 2 78  000 ton (Europa is de grootste producent van verpakkingsglas ter wereld); vlakglas: 8 0 95  000 ton; glasvezel versterkingsmateriaal: 6 64  000 ton; huishoudelijk glas: 1 1 08  000 ton, speciaal glas: 6 70  000 ton en andere soorten producten. |
| --- | --- |

2.2.

De totale glasproductie in de Europese Unie bedroeg in 2012 meer dan 33 miljoen ton, waarmee de EU 's werelds grootste producent van glas is. De sector produceerde in dat jaar voor rond de 35 miljard EUR. De glassector was in 2013 opgebouwd uit de volgende subsectoren: verpakkingsglas, goed voor 2 0 2 78  000 ton (Europa is de grootste producent van verpakkingsglas ter wereld); vlakglas: 8 0 95  000 ton; glasvezel versterkingsmateriaal: 6 64  000 ton; huishoudelijk glas: 1 1 08  000 ton, speciaal glas: 6 70  000 ton en andere soorten producten.

| 2.3. | In de sector werken ongeveer 2 00  000 mensen, verspreid over 200 bedrijven, die overal in Europa gevestigd zijn en variëren van kmo tot multinational. Naar schatting zorgt de sector indirect voor meer dan 5 00  000 arbeidsplaatsen. De glasindustrie is geconcentreerd in negen landen (Duitsland, Polen, Frankrijk, de Tsjechische Republiek, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, België en Oostenrijk). De glasfabrikanten zijn vaak gevestigd in gebieden met historische wortels en familietradities in glasproductie. |
| --- | --- |

2.3.

In de sector werken ongeveer 2 00  000 mensen, verspreid over 200 bedrijven, die overal in Europa gevestigd zijn en variëren van kmo tot multinational. Naar schatting zorgt de sector indirect voor meer dan 5 00  000 arbeidsplaatsen. De glasindustrie is geconcentreerd in negen landen (Duitsland, Polen, Frankrijk, de Tsjechische Republiek, Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, België en Oostenrijk). De glasfabrikanten zijn vaak gevestigd in gebieden met historische wortels en familietradities in glasproductie.

| 2.4. | De productie van de sector, met name in het segment vlakglas is aanzienlijk gedaald (met 20 % tussen 2007 en 2012). Dat heeft geleid tot capaciteitsvermindering en fors banenverlies. |
| --- | --- |

2.4.

De productie van de sector, met name in het segment vlakglas is aanzienlijk gedaald (met 20 % tussen 2007 en 2012). Dat heeft geleid tot capaciteitsvermindering en fors banenverlies.

| 2.5. | Het risico dat de Europese glasindustrie onherstelbaar verzwakt raakt, is niet langer ondenkbeeldig. Niettemin gaat het hier om een voor Europa belangrijke sector, niet alleen vanwege zijn uitstekende positie op de wereldmarkt, maar ook wegens de cruciale bijdrage die de sector levert aan andere bedrijfstakken en technologieën (touch screens, hernieuwbare energie, OLED-verlichting). Zo levert de sector verpakkingsglas producten aan toonaangevende Europese merken, waardoor Europa’s handelsoverschot met nog eens 21 miljard EUR wordt vermeerderd. Glas speelt ook een belangrijke rol bij de overgang naar een concurrerende energie- en hulpbronnenefficiënte economie. Daarom is het primordiaal voor Europa om een industriebeleid voor de sector op poten te zetten. |
| --- | --- |

2.5.

Het risico dat de Europese glasindustrie onherstelbaar verzwakt raakt, is niet langer ondenkbeeldig. Niettemin gaat het hier om een voor Europa belangrijke sector, niet alleen vanwege zijn uitstekende positie op de wereldmarkt, maar ook wegens de cruciale bijdrage die de sector levert aan andere bedrijfstakken en technologieën (touch screens, hernieuwbare energie, OLED-verlichting). Zo levert de sector verpakkingsglas producten aan toonaangevende Europese merken, waardoor Europa’s handelsoverschot met nog eens 21 miljard EUR wordt vermeerderd. Glas speelt ook een belangrijke rol bij de overgang naar een concurrerende energie- en hulpbronnenefficiënte economie. Daarom is het primordiaal voor Europa om een industriebeleid voor de sector op poten te zetten.

3.   De Europese glasindustrie — Algemene kenmerken

| 3.1. | De glasindustrie is bijzonder kapitaalintensief. Deze eigenschap komt sterker naar voren in de upstreamfasen van de glasfabricage, waar de basisproducten worden vervaardigd. Daarom moet er een sterke upstreamsector in Europa komen, die in staat is om innovaties en de vitaliteit van de waardeketen te ondersteunen. |
| --- | --- |

3.1.

De glasindustrie is bijzonder kapitaalintensief. Deze eigenschap komt sterker naar voren in de upstreamfasen van de glasfabricage, waar de basisproducten worden vervaardigd. Daarom moet er een sterke upstreamsector in Europa komen, die in staat is om innovaties en de vitaliteit van de waardeketen te ondersteunen.

| 3.2. | Als gevolg van de economische crisis liep de vraag vanuit sleutelsectoren (bv. de bouw en de automobielindustrie) terug en ook proberen producenten uit derde landen de EU-markt steeds verder te penetreren (dus meer concurrentie). Daarbij kunnen de volgende tendensen worden geconstateerd.






  — | In de sector vlakglas hebben 12 van de 62 fabrieken in de EU de productie gestaakt. Daarentegen zijn er vanwege goedkopere arbeid, energie en grondstoffen in naburige regio’s tussen 2008 en 2012 9 nieuwe fabrieken in gebruik genomen, terwijl er nog eens 16 in de pijplijn zitten voor 2016. Sommige van die fabrieken (bv. in Algerije) zijn gericht op de EU-markt. |
| --- | --- | --- |

3.2.

Als gevolg van de economische crisis liep de vraag vanuit sleutelsectoren (bv. de bouw en de automobielindustrie) terug en ook proberen producenten uit derde landen de EU-markt steeds verder te penetreren (dus meer concurrentie). Daarbij kunnen de volgende tendensen worden geconstateerd.

—

In de sector vlakglas hebben 12 van de 62 fabrieken in de EU de productie gestaakt. Daarentegen zijn er vanwege goedkopere arbeid, energie en grondstoffen in naburige regio’s tussen 2008 en 2012 9 nieuwe fabrieken in gebruik genomen, terwijl er nog eens 16 in de pijplijn zitten voor 2016. Sommige van die fabrieken (bv. in Algerije) zijn gericht op de EU-markt.

| — | Er zijn in Europa geen nieuwe fabrieken voor verpakkingsglas gebouwd, maar buiten Europa zullen er naar aangekondigd 13 nieuwe bij komen. |
| --- | --- |

—

Er zijn in Europa geen nieuwe fabrieken voor verpakkingsglas gebouwd, maar buiten Europa zullen er naar aangekondigd 13 nieuwe bij komen.

| — | De glasvezelsector is ook getroffen. Van de in totaal negen producenten in de EU heeft er één de boeken neergelegd, terwijl de overige herstructureringen hebben doorgevoerd, waarbij sinds 2008 45 % van de werknemers is weggesaneerd. |
| --- | --- |

—

De glasvezelsector is ook getroffen. Van de in totaal negen producenten in de EU heeft er één de boeken neergelegd, terwijl de overige herstructureringen hebben doorgevoerd, waarbij sinds 2008 45 % van de werknemers is weggesaneerd.

| — | In de sector vaatwerk vindt ook herstructurering plaats en de kristalbranche heeft veel kmo’s en banen verloren (bv. in Bohemen en Murano). |
| --- | --- |

—

In de sector vaatwerk vindt ook herstructurering plaats en de kristalbranche heeft veel kmo’s en banen verloren (bv. in Bohemen en Murano).

| 3.3. | De volgende investeringstrends zijn momenteel toonaangevend in sommige belangrijke glassectoren.






  — | In de bouwsector laten vlakglasconcerns zich leiden door mondiale investeringsstrategieën. In die strategieën wordt de laatste jaren prioriteit toegekend aan investeringen buiten Europa, en dat voornamelijk vanwege de achterblijvende vraag in de EU. Daarnaast investeert de sector in zones waar redelijkerwijs potentiële groei en een ondernemingsvriendelijk productieklimaat kan worden verwacht. |
| --- | --- | --- |

3.3.

De volgende investeringstrends zijn momenteel toonaangevend in sommige belangrijke glassectoren.

—

In de bouwsector laten vlakglasconcerns zich leiden door mondiale investeringsstrategieën. In die strategieën wordt de laatste jaren prioriteit toegekend aan investeringen buiten Europa, en dat voornamelijk vanwege de achterblijvende vraag in de EU. Daarnaast investeert de sector in zones waar redelijkerwijs potentiële groei en een ondernemingsvriendelijk productieklimaat kan worden verwacht.

| — | In de sector autoglas worden investeringslokaties in hoge mate door de autofabrikanten bepaald. De mate van nabijheid tot de autocontructeurs is om logistieke redenen een bepalende factor voor de plaats waar geïnvesteerd wordt. |
| --- | --- |

—

In de sector autoglas worden investeringslokaties in hoge mate door de autofabrikanten bepaald. De mate van nabijheid tot de autocontructeurs is om logistieke redenen een bepalende factor voor de plaats waar geïnvesteerd wordt.

| — | In de sector verpakkingsglas wordt jaarlijks gemiddeld 610 miljoen EUR geïnvesteerd. Vanwege de behoefte aan nabijheid, zitten de verpakkingsglasfabrikanten geografisch vast aan producenten van levensmiddelen en dranken en farmaceutische producenten (meer dan 50 % van glazen flessen en potten worden geleverd aan klanten binnen een afstand van 300 km). Er is echter een sterke druk van concurrerende materialen voor deze markten. |
| --- | --- |

—

In de sector verpakkingsglas wordt jaarlijks gemiddeld 610 miljoen EUR geïnvesteerd. Vanwege de behoefte aan nabijheid, zitten de verpakkingsglasfabrikanten geografisch vast aan producenten van levensmiddelen en dranken en farmaceutische producenten (meer dan 50 % van glazen flessen en potten worden geleverd aan klanten binnen een afstand van 300 km). Er is echter een sterke druk van concurrerende materialen voor deze markten.

| — | In de sector huishoudelijk glas en tafelgerei vinden als gevolg van de extreme kostendruk de meeste investeringen buiten Europa plaats. Dit wordt nog verergerd door hoge invoer uit Azië en het Midden-Oosten. |
| --- | --- |

—

In de sector huishoudelijk glas en tafelgerei vinden als gevolg van de extreme kostendruk de meeste investeringen buiten Europa plaats. Dit wordt nog verergerd door hoge invoer uit Azië en het Midden-Oosten.

| — | De glasvezelindustrie is een echte globale branche en heeft regelmatig te kampen met dumping uit bijvoorbeeld China en daarom zijn besluiten over investeringslokaties uitermate kostengevoelig. |
| --- | --- |

—

De glasvezelindustrie is een echte globale branche en heeft regelmatig te kampen met dumping uit bijvoorbeeld China en daarom zijn besluiten over investeringslokaties uitermate kostengevoelig.

| 3.4. | Maar ondanks deze alarmerende trends, heeft Europa nog steeds een leidende positie. Dank zij het historisch karakter van de bedrijfstak in Europa kan worden voortgebouwd op ervaring, knowhow en geschoolde arbeidskrachten. De bedrijven blijven investeren in O&O naar zowel geavanceerde productietechnieken en meer verfijnde producten, diensten en netwerken. |
| --- | --- |

3.4.

Maar ondanks deze alarmerende trends, heeft Europa nog steeds een leidende positie. Dank zij het historisch karakter van de bedrijfstak in Europa kan worden voortgebouwd op ervaring, knowhow en geschoolde arbeidskrachten. De bedrijven blijven investeren in O&O naar zowel geavanceerde productietechnieken en meer verfijnde producten, diensten en netwerken.

4.   Duurzaamheid

| 4.1. | Duurzaamheid is een leidraad in een overkoepelend concept en alle vormen van beleidsuitvoering en alle activiteiten zouden er dan ook aan moeten worden getoetst. Een industriebeleid voor de glassector dient gericht te zijn op evenwicht tussen de drie duurzaamheidspijlers: de economische, de sociale en de milieupijler. |
| --- | --- |

4.1.

Duurzaamheid is een leidraad in een overkoepelend concept en alle vormen van beleidsuitvoering en alle activiteiten zouden er dan ook aan moeten worden getoetst. Een industriebeleid voor de glassector dient gericht te zijn op evenwicht tussen de drie duurzaamheidspijlers: de economische, de sociale en de milieupijler.

DE ECONOMISCHE DIMENSIE VAN DUURZAAMHEID

| 4.2. | Hoewel 80 % van de handel in de glasindustrie binnen de EU plaatsvindt, neemt de externe concurrentie in sommige subsectoren toe. Daarom is het belangrijk dat een industriebeleid voor de Europese glassector het concurrentievermogen van de Europese fabrikanten versterkt. |
| --- | --- |

4.2.

Hoewel 80 % van de handel in de glasindustrie binnen de EU plaatsvindt, neemt de externe concurrentie in sommige subsectoren toe. Daarom is het belangrijk dat een industriebeleid voor de Europese glassector het concurrentievermogen van de Europese fabrikanten versterkt.

| 4.3. | Dat industriebeleid moet gericht zijn op de volgende zorgpunten:






  — | de hoge energiekosten in Europa (bv. 37 % van de productiekosten van vlakglas) en de bijbehorende impact van klimaatbeleid op deze energie-intensieve sector; |
| --- | --- | --- |

4.3.

Dat industriebeleid moet gericht zijn op de volgende zorgpunten:

—

de hoge energiekosten in Europa (bv. 37 % van de productiekosten van vlakglas) en de bijbehorende impact van klimaatbeleid op deze energie-intensieve sector;

| — | de cumulatieve kosten die zijn verbonden aan de uitvoering van de Europese milieuwetgeving, zonder dat er gezorgd wordt voor gelijke kansen t.o.v. concurrenten uit derde landen en zonder financiële steun voor de noodzakelijke aanpassingen, met name door kmo’s; |
| --- | --- |

—

de cumulatieve kosten die zijn verbonden aan de uitvoering van de Europese milieuwetgeving, zonder dat er gezorgd wordt voor gelijke kansen t.o.v. concurrenten uit derde landen en zonder financiële steun voor de noodzakelijke aanpassingen, met name door kmo’s;

| — | betere regelgeving en een voorspelbaar regelgevingsklimaat als steun voor besluiten voor de lange termijn zijn noodzaak voor de glasindustrie die wordt gekenmerkt door lange investeringscycli. |
| --- | --- |

—

betere regelgeving en een voorspelbaar regelgevingsklimaat als steun voor besluiten voor de lange termijn zijn noodzaak voor de glasindustrie die wordt gekenmerkt door lange investeringscycli.

| 4.4. | De Europese glasindustrie moet beschermd worden tegen oneerlijke handelspraktijken. Zowel de sector continuglasvezel als de sectoren vlakglas en glas voor bijzondere toepassingen hebben te lijden onder oneerlijke handelspraktijken van Chinese concurrenten. De Commissie zal nauwlettend moeten blijven toezien op het ontwijken van heffingen door die concurrentie. In het algemeen is het van het grootste belang dat de EU sneller doeltreffende handelsmaatregelen neemt als het gevaar bestaat dat er oneerlijke concurrentie wordt bedreven. Bovendien zal zorgvuldig moeten worden nagegaan wat de effecten van nieuwe of toekomstige handelsovereenkomsten zijn op in de EU gevestigde ondernemingen uit de glassector. |
| --- | --- |

4.4.

De Europese glasindustrie moet beschermd worden tegen oneerlijke handelspraktijken. Zowel de sector continuglasvezel als de sectoren vlakglas en glas voor bijzondere toepassingen hebben te lijden onder oneerlijke handelspraktijken van Chinese concurrenten. De Commissie zal nauwlettend moeten blijven toezien op het ontwijken van heffingen door die concurrentie. In het algemeen is het van het grootste belang dat de EU sneller doeltreffende handelsmaatregelen neemt als het gevaar bestaat dat er oneerlijke concurrentie wordt bedreven. Bovendien zal zorgvuldig moeten worden nagegaan wat de effecten van nieuwe of toekomstige handelsovereenkomsten zijn op in de EU gevestigde ondernemingen uit de glassector.

| 4.5. | De EU is nog niet hersteld van de oorspronkelijke financiële crisis en wordt nog altijd geconfronteerd met een ernstig gebrek aan investeringen. De investeringen in de EU zijn t.o.v. het piekjaar 2007 met meer dan 430 miljard EUR afgenomen. De investeringsniveaus in de Unie liggen 270 à 340 miljard EUR onder historisch duurzame niveaus. Een laag investeringsniveau remt het herstel op de korte termijn af en brengt de groei op de lange termijn in de glasector in gevaar (1). Gezien de toegevoegde waarde van glasproducten dient de EU gebruik te maken van alle instrumenten die haar ter beschikking staan om het potentieel van glaswerk te benutten bij de ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme, energie-efficiënte economie. De glassector beschikt over aanzienlijke mogelijkheden voor overloopeffecten en daarom zouden O&O verder moeten worden aangemoedigd. Dit omvat de overgang naar een beleid dat gebaseerd is op een gecoördineerde terugkeer naar economische groei. |
| --- | --- |

4.5.

De EU is nog niet hersteld van de oorspronkelijke financiële crisis en wordt nog altijd geconfronteerd met een ernstig gebrek aan investeringen. De investeringen in de EU zijn t.o.v. het piekjaar 2007 met meer dan 430 miljard EUR afgenomen. De investeringsniveaus in de Unie liggen 270 à 340 miljard EUR onder historisch duurzame niveaus. Een laag investeringsniveau remt het herstel op de korte termijn af en brengt de groei op de lange termijn in de glasector in gevaar (1). Gezien de toegevoegde waarde van glasproducten dient de EU gebruik te maken van alle instrumenten die haar ter beschikking staan om het potentieel van glaswerk te benutten bij de ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme, energie-efficiënte economie. De glassector beschikt over aanzienlijke mogelijkheden voor overloopeffecten en daarom zouden O&O verder moeten worden aangemoedigd. Dit omvat de overgang naar een beleid dat gebaseerd is op een gecoördineerde terugkeer naar economische groei.

| 4.6. | Verder potentieel zou kunnen vrijkomen in de sector vlakglas via streefdoelen en krachtige maatregelen voor het verminderen van energieverbruik in gebouwen en de snelle ontwikkeling van een EU-wijd energie-etiketteringssysteem voor ramen. Vervanging van inefficiënte ramen door geavanceerde beglazing kan een besparing van 100 miljoen ton CO2 per jaar opleveren, en ook steun voor lokale werkgelegenheidscreatie bieden. Verder opent versterkingsmateriaal van glasvezel de weg naar lichtgewicht composietmaterialen, en die leveren een bijdrage aan de inspanningen van de EU om de koolstofuitstoot van de vervoerssector te reduceren. |
| --- | --- |

4.6.

Verder potentieel zou kunnen vrijkomen in de sector vlakglas via streefdoelen en krachtige maatregelen voor het verminderen van energieverbruik in gebouwen en de snelle ontwikkeling van een EU-wijd energie-etiketteringssysteem voor ramen. Vervanging van inefficiënte ramen door geavanceerde beglazing kan een besparing van 100 miljoen ton CO2 per jaar opleveren, en ook steun voor lokale werkgelegenheidscreatie bieden. Verder opent versterkingsmateriaal van glasvezel de weg naar lichtgewicht composietmaterialen, en die leveren een bijdrage aan de inspanningen van de EU om de koolstofuitstoot van de vervoerssector te reduceren.

| 4.7. | In een studie van de Commissie (2008) over het concurrentievermogen van de glassector (2), werden de sterke en zwakke punten en de kansen en bedreigingen voor de sector correct geïdentificeerd. Al met al heeft de glasindustrie met eigen middelen opmerkelijke vooruitgang geboekt. Maar de problemen in verband met gelijke concurrentievoorwaarden blijven nog steeds in hoge mate onaangepakt en moeten worden meegenomen bij het ontwerpen van een doeltreffend industriebeleid voor de branche. |
| --- | --- |

4.7.

In een studie van de Commissie (2008) over het concurrentievermogen van de glassector (2), werden de sterke en zwakke punten en de kansen en bedreigingen voor de sector correct geïdentificeerd. Al met al heeft de glasindustrie met eigen middelen opmerkelijke vooruitgang geboekt. Maar de problemen in verband met gelijke concurrentievoorwaarden blijven nog steeds in hoge mate onaangepakt en moeten worden meegenomen bij het ontwerpen van een doeltreffend industriebeleid voor de branche.

DE SOCIALE DIMENSIE VAN DUURZAAMHEID

| 4.8. | De wereldwijde economische neergang en de boven omschreven industriële tendensen hebben geleid tot banenverlies in de glasindustrie. Grote bedrijven in de sector zijn in het bijzonder getroffen door sluitingen van smeltinstallaties en het daarop volgende indirecte verlies aan arbeidsplaatsen. Ook gingen in heel Europa banen verloren in de „downstream”-verwerkende activiteiten, en zulks bijvoorbeeld bij het midden- en kleinbedrijf. |
| --- | --- |

4.8.

De wereldwijde economische neergang en de boven omschreven industriële tendensen hebben geleid tot banenverlies in de glasindustrie. Grote bedrijven in de sector zijn in het bijzonder getroffen door sluitingen van smeltinstallaties en het daarop volgende indirecte verlies aan arbeidsplaatsen. Ook gingen in heel Europa banen verloren in de „downstream”-verwerkende activiteiten, en zulks bijvoorbeeld bij het midden- en kleinbedrijf.

| 4.9. | Bij een doeltreffend industriebeleid voor de EU moet naar sectorspecifieke kenmerken worden gekeken. Voor de glasindustrie betekent dat gebruikmaken van mechanismen voor coördinatie en samenwerking ter begeleiding van herstructurering. Voor de nationale en regionale autoriteiten is hier ook een belangrijke rol weggelegd: zij moeten zich in samenwerking met de sociale partners met de sociale dimensie van de economische overgang bezighouden. |
| --- | --- |

4.9.

Bij een doeltreffend industriebeleid voor de EU moet naar sectorspecifieke kenmerken worden gekeken. Voor de glasindustrie betekent dat gebruikmaken van mechanismen voor coördinatie en samenwerking ter begeleiding van herstructurering. Voor de nationale en regionale autoriteiten is hier ook een belangrijke rol weggelegd: zij moeten zich in samenwerking met de sociale partners met de sociale dimensie van de economische overgang bezighouden.

| 4.10. | De ontwikkeling van de glasindustrie is ook afhankelijk van haar vermogen om de bekwaamheden van haar arbeidskrachten te behouden en vervolgens verder te ontwikkelen. Het is dus essentieel om deze Europese knowhow nog meer te stimuleren. Er is dus beleid nodig voor passende vorm van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid, en om onderwijs- en opleidingsstelsels beter op de behoeften van de arbeidsmarkt toe te snijden. |
| --- | --- |

4.10.

De ontwikkeling van de glasindustrie is ook afhankelijk van haar vermogen om de bekwaamheden van haar arbeidskrachten te behouden en vervolgens verder te ontwikkelen. Het is dus essentieel om deze Europese knowhow nog meer te stimuleren. Er is dus beleid nodig voor passende vorm van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid, en om onderwijs- en opleidingsstelsels beter op de behoeften van de arbeidsmarkt toe te snijden.

| 4.11. | In een open en dynamische arbeidsmarkt moet de Europese glasindustrie met name voor jongeren aantrekkelijker worden. Investeringen in energie-efficiëntie in de bouwsector, verbetering van inzameling en recyclage van glas en O&O en innovatie in de glasindustrie zullen significante werkgelegenheidskansen genereren. |
| --- | --- |

4.11.

In een open en dynamische arbeidsmarkt moet de Europese glasindustrie met name voor jongeren aantrekkelijker worden. Investeringen in energie-efficiëntie in de bouwsector, verbetering van inzameling en recyclage van glas en O&O en innovatie in de glasindustrie zullen significante werkgelegenheidskansen genereren.

| 4.12. | Ten slotte moet een industriebeleid voor de glasindustrie worden gebaseerd op een sectorale sociale dialoog waarin de sociale partners de mogelijkheid hebben om informatie uit te wisselen over alle relevante aspecten van gemeenschappelijk belang voor de toekomst van deze sector in Europa. |
| --- | --- |

4.12.

Ten slotte moet een industriebeleid voor de glasindustrie worden gebaseerd op een sectorale sociale dialoog waarin de sociale partners de mogelijkheid hebben om informatie uit te wisselen over alle relevante aspecten van gemeenschappelijk belang voor de toekomst van deze sector in Europa.

DE MILIEUDIMENSIE VAN DUURZAAMHEID

| 4.13. | De glasindustrie verbruikt zeer veel energie en daarom vormt vermindering van dat verbruik zowel een economisch imperatief als een permanente doelstelling. De glasindustrie is er de laatste decennia in geslaagd haar energieverbruik per productie-eenheid terug te dringen om te voldoen aan de Europese eis (een vermindering van 55 % voor vlakglas tussen 1970 en 2000 met gelijktijdige verdubbeling van de productie). In zijn advies van 2009 (CESE 1205/2009) heeft het Comité er echter op gewezen dat de glasindustrie de bestaande fysische grenzen van de op dit moment beschikbare kennis reeds heeft bereikt en dat de beste technieken die voor glasproductie voor handen zijn reeds op grote schaal worden toegepast. De mogelijkheden voor een verdere vermindering van het energieverbruik bij glasvervaardiging zijn daarom zeer beperkt. |
| --- | --- |

4.13.

De glasindustrie verbruikt zeer veel energie en daarom vormt vermindering van dat verbruik zowel een economisch imperatief als een permanente doelstelling. De glasindustrie is er de laatste decennia in geslaagd haar energieverbruik per productie-eenheid terug te dringen om te voldoen aan de Europese eis (een vermindering van 55 % voor vlakglas tussen 1970 en 2000 met gelijktijdige verdubbeling van de productie). In zijn advies van 2009 (CESE 1205/2009) heeft het Comité er echter op gewezen dat de glasindustrie de bestaande fysische grenzen van de op dit moment beschikbare kennis reeds heeft bereikt en dat de beste technieken die voor glasproductie voor handen zijn reeds op grote schaal worden toegepast. De mogelijkheden voor een verdere vermindering van het energieverbruik bij glasvervaardiging zijn daarom zeer beperkt.

| 4.14. | De glasindustrie valt onder de ETS en al haar segmenten worden geacht te zijn blootgesteld aan het risico van koolstoflekkage. Uit een door de Europese Commissie in 2014 uitgevoerde kwantitatieve evaluatie blijkt dat het risico van koolstoflekkage in de sector vlakglas in vergelijking met de eerdere evaluatie van 2009 met 20 % is toegenomen. De ETS-regeling leidt tot een snelle vermindering van CO2-emissierechten voor sectoren die het risico van een weglekeffect lopen. Dit verzwakt de concurrentiepositie van de Europese glasindustrie ten opzichte van die van derde landen. Daarom dient de glasindustrie ten volle te worden beschermd tegen het weglekrisico zolang er in de concurrerende landen geen vergelijkbare maatregelen tegen broeikasgasemissies worden genomen. Deze effectieve bescherming tegen koolstoflekkage moet waarborgen dat de best presterende installaties het maximum aan kosteloze emissierechten ontvangen. Die rechten moeten corresponderen met de werkelijke productieniveaus. Ook mag de hoeveelheid rechten niet sneller worden verlaagd dan het geraamde potentieel voor beperking van broeikasgasemissies in de sector. Meer in het algemeen gaat het nieuwe pakket klimaatmaatregelen duidelijk verder dan de reductiecapaciteit van de glasindustrie. Het koolstofarm maken van de economie kan beter worden verwezenlijkt in niet-ETS-sectoren, zoals gebouwen. |
| --- | --- |

4.14.

De glasindustrie valt onder de ETS en al haar segmenten worden geacht te zijn blootgesteld aan het risico van koolstoflekkage. Uit een door de Europese Commissie in 2014 uitgevoerde kwantitatieve evaluatie blijkt dat het risico van koolstoflekkage in de sector vlakglas in vergelijking met de eerdere evaluatie van 2009 met 20 % is toegenomen. De ETS-regeling leidt tot een snelle vermindering van CO2-emissierechten voor sectoren die het risico van een weglekeffect lopen. Dit verzwakt de concurrentiepositie van de Europese glasindustrie ten opzichte van die van derde landen. Daarom dient de glasindustrie ten volle te worden beschermd tegen het weglekrisico zolang er in de concurrerende landen geen vergelijkbare maatregelen tegen broeikasgasemissies worden genomen. Deze effectieve bescherming tegen koolstoflekkage moet waarborgen dat de best presterende installaties het maximum aan kosteloze emissierechten ontvangen. Die rechten moeten corresponderen met de werkelijke productieniveaus. Ook mag de hoeveelheid rechten niet sneller worden verlaagd dan het geraamde potentieel voor beperking van broeikasgasemissies in de sector. Meer in het algemeen gaat het nieuwe pakket klimaatmaatregelen duidelijk verder dan de reductiecapaciteit van de glasindustrie. Het koolstofarm maken van de economie kan beter worden verwezenlijkt in niet-ETS-sectoren, zoals gebouwen.

| 4.15. | De sector verpakkingsglas stond de afgelopen 40 jaar model voor een succesvolle circulaire economie (in de EU werd 71 % van de glazen flessen gerecycleerd). Met het oog op de erkenning en ondersteuning van de inspanningen van de glasindustrie zou de Unie moeten overwegen om in haar verpakkings- en afvalbeleid voorrang te geven aan vaste materialen die onbeperkt kunnen worden gerecycleerd zonder verlies van kwaliteit. |
| --- | --- |

4.15.

De sector verpakkingsglas stond de afgelopen 40 jaar model voor een succesvolle circulaire economie (in de EU werd 71 % van de glazen flessen gerecycleerd). Met het oog op de erkenning en ondersteuning van de inspanningen van de glasindustrie zou de Unie moeten overwegen om in haar verpakkings- en afvalbeleid voorrang te geven aan vaste materialen die onbeperkt kunnen worden gerecycleerd zonder verlies van kwaliteit.

| 4.16. | Verder moeten er stimuli komen voor glasrecycling in de bouwsector. Er zouden verschillende beleidsinstrumenten moeten worden overwogen voor de uitbouw van lokale initiatieven voor inzameling en recyclage van bouwglas. Op Europees niveau zullen er afzonderlijke streefcijfers voor specifieke soorten bouw- en sloopafval moeten worden vastgesteld en ook zou kunnen worden gedacht aan verplichte audits alvorens wordt overgegaan tot sloop of innovatie van tertiaire gebouwen. Dat zal de ontmanteling, sortering en inzameling van beglazing voor recyclingsdoeleinden ten goede komen. |
| --- | --- |

4.16.

Verder moeten er stimuli komen voor glasrecycling in de bouwsector. Er zouden verschillende beleidsinstrumenten moeten worden overwogen voor de uitbouw van lokale initiatieven voor inzameling en recyclage van bouwglas. Op Europees niveau zullen er afzonderlijke streefcijfers voor specifieke soorten bouw- en sloopafval moeten worden vastgesteld en ook zou kunnen worden gedacht aan verplichte audits alvorens wordt overgegaan tot sloop of innovatie van tertiaire gebouwen. Dat zal de ontmanteling, sortering en inzameling van beglazing voor recyclingsdoeleinden ten goede komen.

| 4.17. | Recycling is essentieel voor de glasindustrie omdat het gebruik van glasafval helpt bij de vermindering van de energie die nodig is voor het smelten van glas en de verlaging van CO2-uitstoot. Dit biedt mogelijkheden om banen te creëren in de sector en om bij te dragen tot de kringloopeconomie-doelstelling van de EU. |
| --- | --- |

4.17.

Recycling is essentieel voor de glasindustrie omdat het gebruik van glasafval helpt bij de vermindering van de energie die nodig is voor het smelten van glas en de verlaging van CO2-uitstoot. Dit biedt mogelijkheden om banen te creëren in de sector en om bij te dragen tot de kringloopeconomie-doelstelling van de EU.

Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  Voorzitter Juncker’s investeringsplan „Een investeringsplan voor Europa” COM(2014) 903 final — Blad nr. 1.

1

(2)  ECORYS et al. — FWC Sector Competitiveness Studies for the European Commission — Competitiveness of the Glass Sector — 2008.

2

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/45 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/45

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Bevordering van de Europese interne markt door samenwerking tussen de sector biomedische technologie en de medische en zorgsector

(2015/C 291/07)

Rapporteur:

Edgardo Maria IOZIA

Corapporteur:

Dirk JARRÉ

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 10 juli 2014 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

Bevordering van de Europese interne markt door samenwerking tussen de sector biomedische technologie en de medische en zorgsector.

De Adviescommissie industriële reconversie (CCMI), die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 24 maart 2015.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 23 april) onderstaand advies uitgebracht, dat met 135 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | De biomedische technologie is veel meer dan een onderdeel van de moderne geneeskunde, die haar meest opzienbarende successen immers op de eerste plaats te danken heeft aan de producten van de biomedische technologie (1). |
| --- | --- |

1.1.

De biomedische technologie is veel meer dan een onderdeel van de moderne geneeskunde, die haar meest opzienbarende successen immers op de eerste plaats te danken heeft aan de producten van de biomedische technologie (1).

1

| 1.2. | De biomedische technologie zal steeds meer aan belang winnen, omdat technologische ontwikkelingen en nieuwe technieken het mogelijk maken zorg en revalidatie te verbeteren, wat een belangrijke stap voorwaarts betekent voor gezondheidszorg en levenskwaliteit. Het spreekt vanzelf dat ook andere sectoren hierin een rol spelen, maar de biomedische technologie komt almaar meer op de voorgrond te staan. |
| --- | --- |

1.2.

De biomedische technologie zal steeds meer aan belang winnen, omdat technologische ontwikkelingen en nieuwe technieken het mogelijk maken zorg en revalidatie te verbeteren, wat een belangrijke stap voorwaarts betekent voor gezondheidszorg en levenskwaliteit. Het spreekt vanzelf dat ook andere sectoren hierin een rol spelen, maar de biomedische technologie komt almaar meer op de voorgrond te staan.

| 1.3. | Er is in Europa een toenemende vraag naar betaalbare, veilige en 100 % betrouwbare gezondheidszorg van goede kwaliteit, en dat terwijl de overheid de broekriem moet aanhalen. In een context van vergrijzing en een krimpende belastinggrondslag ziet de EU zich verplicht haar gezondheidsstelsels onder de loep te nemen en de nodige middelen ter beschikking te stellen om in te zetten op algemene toegankelijkheid, efficiëntie en duurzaamheid. |
| --- | --- |

1.3.

Er is in Europa een toenemende vraag naar betaalbare, veilige en 100 % betrouwbare gezondheidszorg van goede kwaliteit, en dat terwijl de overheid de broekriem moet aanhalen. In een context van vergrijzing en een krimpende belastinggrondslag ziet de EU zich verplicht haar gezondheidsstelsels onder de loep te nemen en de nodige middelen ter beschikking te stellen om in te zetten op algemene toegankelijkheid, efficiëntie en duurzaamheid.

| 1.4. | Een gezonde en goed verzorgde bevolking in de 21e eeuw vereist de inzet van systeemtechnieken om de gezondheidszorg aan te passen aan de veranderende behoeften en om lokale, regionale, nationale en wereldwijde IT-gezondheidsnetwerken met elkaar te verbinden. |
| --- | --- |

1.4.

Een gezonde en goed verzorgde bevolking in de 21e eeuw vereist de inzet van systeemtechnieken om de gezondheidszorg aan te passen aan de veranderende behoeften en om lokale, regionale, nationale en wereldwijde IT-gezondheidsnetwerken met elkaar te verbinden.

| 1.5. | De toegang tot gezondheids- en zorgdiensten moet worden beschouwd als een basisrecht. Het is zaak potentiële gebruikers van producten van de biomedische technologie — met name patiënten en hun familieleden, maar ook medisch en zorgpersoneel — nauw te betrekken bij de besluitvorming, zodat zij samen met deskundigen ter zake kunnen beslissen welke richting het onderzoek op het vlak van biomedische technologie moet uitgaan en hoe de desbetreffende producten en diensten eruit moeten zien; op die manier kan worden ingespeeld op de concrete behoeften en voorkeuren en kan een en ander in goede banen worden geleid, zodat beter aan de doelstellingen wordt beantwoord. Daarnaast moeten kwesties als toegankelijkheid, veiligheid, mogelijke afhankelijkheid en gegevensbescherming in aanmerking worden genomen. |
| --- | --- |

1.5.

De toegang tot gezondheids- en zorgdiensten moet worden beschouwd als een basisrecht. Het is zaak potentiële gebruikers van producten van de biomedische technologie — met name patiënten en hun familieleden, maar ook medisch en zorgpersoneel — nauw te betrekken bij de besluitvorming, zodat zij samen met deskundigen ter zake kunnen beslissen welke richting het onderzoek op het vlak van biomedische technologie moet uitgaan en hoe de desbetreffende producten en diensten eruit moeten zien; op die manier kan worden ingespeeld op de concrete behoeften en voorkeuren en kan een en ander in goede banen worden geleid, zodat beter aan de doelstellingen wordt beantwoord. Daarnaast moeten kwesties als toegankelijkheid, veiligheid, mogelijke afhankelijkheid en gegevensbescherming in aanmerking worden genomen.

| 1.6. | Er moet aandacht worden besteed aan de toegang tot biomedische technieken en de daarmee verband houdende diensten, vooral in de landen die hier sterk tekortschieten. Hoewel er al een bescheiden budget is vrijgemaakt voor gezondheidsmaatregelen op het vlak van veroudering, e-gezondheid, gezondheidsbevordering en opleiding, dringt het EESC er sterk op aan dat meer middelen uit de structuurfondsen naar welzijn en gezondheid zouden gaan. |
| --- | --- |

1.6.

Er moet aandacht worden besteed aan de toegang tot biomedische technieken en de daarmee verband houdende diensten, vooral in de landen die hier sterk tekortschieten. Hoewel er al een bescheiden budget is vrijgemaakt voor gezondheidsmaatregelen op het vlak van veroudering, e-gezondheid, gezondheidsbevordering en opleiding, dringt het EESC er sterk op aan dat meer middelen uit de structuurfondsen naar welzijn en gezondheid zouden gaan.

| 1.7. | Een interne markt waar de biomedische technologie en de medische en zorgsector hand in hand gaan, zou, in combinatie met ICT en systematische benaderingen van gezondheidsinformatica, inclusief het aankopen, beheren en gebruiken van informatie op het gebied van gezondheid en telegeneeskunde, de EU enorme voordelen opleveren en de kwaliteit en doeltreffendheid van de medische zorg voor iedereen met sprongen vooruit doen gaan. |
| --- | --- |

1.7.

Een interne markt waar de biomedische technologie en de medische en zorgsector hand in hand gaan, zou, in combinatie met ICT en systematische benaderingen van gezondheidsinformatica, inclusief het aankopen, beheren en gebruiken van informatie op het gebied van gezondheid en telegeneeskunde, de EU enorme voordelen opleveren en de kwaliteit en doeltreffendheid van de medische zorg voor iedereen met sprongen vooruit doen gaan.

| 1.8. | Het EESC is voorstander van meer Europese bemoeienis op gezondheidsgebied, en beschouwt de volgende vier aspecten als cruciaal:






  — | harmonisatie van de bestaande wetgeving; |
| --- | --- | --- |

1.8.

Het EESC is voorstander van meer Europese bemoeienis op gezondheidsgebied, en beschouwt de volgende vier aspecten als cruciaal:

—

harmonisatie van de bestaande wetgeving;

| — | uitvoering van de bestaande wetgeving; |
| --- | --- |

—

uitvoering van de bestaande wetgeving;

| — | onderzoek, ontwikkeling en innovatie; |
| --- | --- |

—

onderzoek, ontwikkeling en innovatie;

| — | gelijke toegang, vooral voor de meest kwetsbare bevolkingsgroepen. |
| --- | --- |

—

gelijke toegang, vooral voor de meest kwetsbare bevolkingsgroepen.

| 1.9. | Het doet de volgende aanbevelingen:






  — | er moet 100 % worden ingezet op gezondheidszorg en gelijke toegang tot gezondheidszorg voor iedereen; |
| --- | --- | --- |

1.9.

Het doet de volgende aanbevelingen:

—

er moet 100 % worden ingezet op gezondheidszorg en gelijke toegang tot gezondheidszorg voor iedereen;

| — | aandacht voor gezondheid in onderwijs, onderzoek en innovatie moet voortdurend worden bevorderd; |
| --- | --- |

—

aandacht voor gezondheid in onderwijs, onderzoek en innovatie moet voortdurend worden bevorderd;

| — | beleidsmakers moeten ertoe worden aangezet een systeem voor communicatie over innovatie uit te werken; |
| --- | --- |

—

beleidsmakers moeten ertoe worden aangezet een systeem voor communicatie over innovatie uit te werken;

| — | informatieverstrekking voor en vanuit de markt moet worden verbeterd; |
| --- | --- |

—

informatieverstrekking voor en vanuit de markt moet worden verbeterd;

| — | het brede publiek moet goed worden voorgelicht, zodat het meer vertrouwen krijgt in innovatie; |
| --- | --- |

—

het brede publiek moet goed worden voorgelicht, zodat het meer vertrouwen krijgt in innovatie;

| — | er moet zowel horizontale als verticale communicatie zijn; |
| --- | --- |

—

er moet zowel horizontale als verticale communicatie zijn;

| — | het markttoezicht moet worden versterkt met het oog op de veiligheid van de consument; |
| --- | --- |

—

het markttoezicht moet worden versterkt met het oog op de veiligheid van de consument;

| — | er moet meer aandacht worden besteed aan de standaardisering van medische hulpmiddelen; |
| --- | --- |

—

er moet meer aandacht worden besteed aan de standaardisering van medische hulpmiddelen;

| — | elektronische recepten moeten deel gaan uitmaken van de nationale strategieën van alle EU-landen; |
| --- | --- |

—

elektronische recepten moeten deel gaan uitmaken van de nationale strategieën van alle EU-landen;

| — | toegankelijkheid, interoperabiliteit en open bronnen voor e-gezondheid moeten worden gewaarborgd; |
| --- | --- |

—

toegankelijkheid, interoperabiliteit en open bronnen voor e-gezondheid moeten worden gewaarborgd;

| — | er moet van microfinancieel toezicht worden overgestapt op het meten van resultaten; |
| --- | --- |

—

er moet van microfinancieel toezicht worden overgestapt op het meten van resultaten;

| — | er moet meer aandacht komen voor de betekenis en de rol van de sector medische hulpmiddelen in economie en gezondheidszorg; men denke bijvoorbeeld aan een eigen categorie biomedische technologie en gezondheidszorg op de homepage http://ec.europa.eu/research/health |
| --- | --- |

—

er moet meer aandacht komen voor de betekenis en de rol van de sector medische hulpmiddelen in economie en gezondheidszorg; men denke bijvoorbeeld aan een eigen categorie biomedische technologie en gezondheidszorg op de homepage http://ec.europa.eu/research/health

| — | het budget voor onderzoek, ontwikkeling en productontwikkeling moet worden opgetrokken (2); |
| --- | --- |

—

het budget voor onderzoek, ontwikkeling en productontwikkeling moet worden opgetrokken (2);

2

| — | er moeten middelen worden uitgetrokken voor het beheer, de verspreiding en de benutting van innovatie; |
| --- | --- |

—

er moeten middelen worden uitgetrokken voor het beheer, de verspreiding en de benutting van innovatie;

| — | alle regelingen voor terugbetaling en financiering moeten worden herzien; over het algemeen is de huidige situatie immers bijzonder complex, wat tot een enorm verlies aan kennis en kunde kan leiden. |
| --- | --- |

—

alle regelingen voor terugbetaling en financiering moeten worden herzien; over het algemeen is de huidige situatie immers bijzonder complex, wat tot een enorm verlies aan kennis en kunde kan leiden.

| 1.10. | Europa moet het voorbeeld van de VS volgen en deze discipline als een op zichzelf staande wetenschap beschouwen. Daarmee zou het internationale concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven ook een nieuwe impuls krijgen. |
| --- | --- |

1.10.

Europa moet het voorbeeld van de VS volgen en deze discipline als een op zichzelf staande wetenschap beschouwen. Daarmee zou het internationale concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven ook een nieuwe impuls krijgen.

| 1.11. | Het EESC onderschrijft de volgende EU-doelstellingen:






  — | verbeteren van de gezondheid door levensreddende informatie ter beschikking te stellen via e-gezondheidsinstrumenten; |
| --- | --- | --- |

1.11.

Het EESC onderschrijft de volgende EU-doelstellingen:

—

verbeteren van de gezondheid door levensreddende informatie ter beschikking te stellen via e-gezondheidsinstrumenten;

| — | verhogen van de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg door e-gezondheid op te nemen in het gezondheidsbeleid en de financiële, technische en beleidsstrategieën van de lidstaten op elkaar af te stemmen; |
| --- | --- |

—

verhogen van de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg door e-gezondheid op te nemen in het gezondheidsbeleid en de financiële, technische en beleidsstrategieën van de lidstaten op elkaar af te stemmen;

| — | versterken van de doeltreffendheid, de gebruiksvriendelijkheid en het draagvlak van e-gezondheidsinstrumenten door de sector en de patiënten te betrekken bij de desbetreffende strategieën, de ontwerpprocessen en de uitvoering. |
| --- | --- |

—

versterken van de doeltreffendheid, de gebruiksvriendelijkheid en het draagvlak van e-gezondheidsinstrumenten door de sector en de patiënten te betrekken bij de desbetreffende strategieën, de ontwerpprocessen en de uitvoering.

| 1.12. | Opleiding en inzetbaarheid van biomedische en biomoleculaire ingenieurs zijn strategisch belangrijk voor de ontwikkeling van een geavanceerde samenleving; de nauwe band tussen productieactiviteit en menselijke gezondheid komt immers steeds centraler te staan in de sociale organisatie, en dus ook in de hardware- en de dienstensector. |
| --- | --- |

1.12.

Opleiding en inzetbaarheid van biomedische en biomoleculaire ingenieurs zijn strategisch belangrijk voor de ontwikkeling van een geavanceerde samenleving; de nauwe band tussen productieactiviteit en menselijke gezondheid komt immers steeds centraler te staan in de sociale organisatie, en dus ook in de hardware- en de dienstensector.

| 1.13. | Deskundigen op het vlak van biomedische technologie zijn vandaag vooral nodig voor:






  — | de productie, het op de markt brengen en de beoordeling van medische hulpmiddelen en uitrusting (voor preventie/diagnose/behandeling/revalidatie), speciaal materiaal, implanteerbare hulpmiddelen, protheses en robotsystemen voor biomedische toepassingen; |
| --- | --- | --- |

1.13.

Deskundigen op het vlak van biomedische technologie zijn vandaag vooral nodig voor:

—

de productie, het op de markt brengen en de beoordeling van medische hulpmiddelen en uitrusting (voor preventie/diagnose/behandeling/revalidatie), speciaal materiaal, implanteerbare hulpmiddelen, protheses en robotsystemen voor biomedische toepassingen;

| — | strategieën die verband houden met het gebruik van biomedische uitrusting en systemen; |
| --- | --- |

—

strategieën die verband houden met het gebruik van biomedische uitrusting en systemen;

| — | klinische technieken in publieke en private gezondheidsinstellingen, in de sport- en entertainmentsector; |
| --- | --- |

—

klinische technieken in publieke en private gezondheidsinstellingen, in de sport- en entertainmentsector;

| — | telegeneeskunde- en telematicatoepassingen voor diagnose en behandeling; |
| --- | --- |

—

telegeneeskunde- en telematicatoepassingen voor diagnose en behandeling;

| — | medische informatica, met name gezondheidsinformatiesystemen en software voor de verwerking van biomedische en beeldtechnologische gegevens; |
| --- | --- |

—

medische informatica, met name gezondheidsinformatiesystemen en software voor de verwerking van biomedische en beeldtechnologische gegevens;

| — | biotechnologie en celtechnologie; |
| --- | --- |

—

biotechnologie en celtechnologie;

| — | de farmaceutische en de voedingsindustrie, om de interactie tussen geneesmiddelen/stoffen en biologische parameters te analyseren en in cijfers te vatten; |
| --- | --- |

—

de farmaceutische en de voedingsindustrie, om de interactie tussen geneesmiddelen/stoffen en biologische parameters te analyseren en in cijfers te vatten;

| — | de productiesector in het algemeen: ergonomische aspecten van producten/procedés en impact van technologie op menselijke gezondheid. |
| --- | --- |

—

de productiesector in het algemeen: ergonomische aspecten van producten/procedés en impact van technologie op menselijke gezondheid.

| 1.14. | Europese en nationale regelgevingskaders hebben geen gelijke tred gehouden met de snelle technologische veranderingen, met name op het vlak van 3D-printen. Nieuwe regelgeving is dan ook vereist, en wel om twee redenen: enerzijds is specifieke regelgeving noodzakelijk die vooral gericht is op normen en certificering, anderzijds moet de bestaande wetgeving opnieuw worden bekeken in het licht van 3D-printen. |
| --- | --- |

1.14.

Europese en nationale regelgevingskaders hebben geen gelijke tred gehouden met de snelle technologische veranderingen, met name op het vlak van 3D-printen. Nieuwe regelgeving is dan ook vereist, en wel om twee redenen: enerzijds is specifieke regelgeving noodzakelijk die vooral gericht is op normen en certificering, anderzijds moet de bestaande wetgeving opnieuw worden bekeken in het licht van 3D-printen.

| 1.15. | Problematisch is dat medische hulpmiddelen worden beschouwd als industriële producten en dus door particuliere organen kunnen worden gecertificeerd. Er is dan ook een meer specifieke en passende regeling nodig om de kwaliteit van de certificering te verzekeren. Het EESC onderschrijft de EP-resolutie van 2 april 2014 over medische hulpmiddelen. |
| --- | --- |

1.15.

Problematisch is dat medische hulpmiddelen worden beschouwd als industriële producten en dus door particuliere organen kunnen worden gecertificeerd. Er is dan ook een meer specifieke en passende regeling nodig om de kwaliteit van de certificering te verzekeren. Het EESC onderschrijft de EP-resolutie van 2 april 2014 over medische hulpmiddelen.

| 1.16. | Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de rol van programma’s voor ruimteonderzoek, die eveneens kunnen resulteren in cruciale innovaties op medisch gebied. |
| --- | --- |

1.16.

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar de rol van programma’s voor ruimteonderzoek, die eveneens kunnen resulteren in cruciale innovaties op medisch gebied.

| 1.17. | Het EESC zou graag zien dat de Commissie een studie over biomedische technologie in Europa opstelt, waarin zij nagaat wat de voordelen zijn voor de industrie en de gezondheidsdiensten. Het is van kapitaal belang dat wordt gekeken naar het onderlinge verband tussen beleid dat zijn stempel drukt op de gezondheidsmarkt en maatregelen die betrekking hebben op biomedische technologie. |
| --- | --- |

1.17.

Het EESC zou graag zien dat de Commissie een studie over biomedische technologie in Europa opstelt, waarin zij nagaat wat de voordelen zijn voor de industrie en de gezondheidsdiensten. Het is van kapitaal belang dat wordt gekeken naar het onderlinge verband tussen beleid dat zijn stempel drukt op de gezondheidsmarkt en maatregelen die betrekking hebben op biomedische technologie.

| 1.18. | Er moet ten minste tien jaar worden uitgetrokken voor de ontwikkeling van een samenhangend programma voor de gezondheidszorg dat gericht is op efficiënte toepassing van nieuwe gezondheidstechnologieën. Het tijdschema van de Commissie beslaat evenwel niet meer dan vijf jaar, wat tot gevolg heeft dat nieuwe visies en strategieën elkaar voortdurend opvolgen. Efficiënte gezondheidszorg is echter ondenkbaar zonder vastomlijnde visie en doelstellingen. Iedereen moet op gelijke voet toegang krijgen tot gezondheidszorg; voorwaarden daartoe zijn product- en diensteninnovatie, een langetermijnaanpak en samenhangende beleidsmaatregelen en strategieën om de doelstellingen te realiseren. |
| --- | --- |

1.18.

Er moet ten minste tien jaar worden uitgetrokken voor de ontwikkeling van een samenhangend programma voor de gezondheidszorg dat gericht is op efficiënte toepassing van nieuwe gezondheidstechnologieën. Het tijdschema van de Commissie beslaat evenwel niet meer dan vijf jaar, wat tot gevolg heeft dat nieuwe visies en strategieën elkaar voortdurend opvolgen. Efficiënte gezondheidszorg is echter ondenkbaar zonder vastomlijnde visie en doelstellingen. Iedereen moet op gelijke voet toegang krijgen tot gezondheidszorg; voorwaarden daartoe zijn product- en diensteninnovatie, een langetermijnaanpak en samenhangende beleidsmaatregelen en strategieën om de doelstellingen te realiseren.

2.   Inleiding

Inleiding

| 2.1. | „We moeten er samen naar streven alle Europese burgers toegang te geven tot digitale diensten en gezondheid. Europa moet zijn kans grijpen en een voortrekkersrol gaan spelen op deze groeiende en uiterst innovatieve markt”, aldus Neelie Kroes, voormalig vicevoorzitster van de Europese Commissie. |
| --- | --- |

2.1.

„We moeten er samen naar streven alle Europese burgers toegang te geven tot digitale diensten en gezondheid. Europa moet zijn kans grijpen en een voortrekkersrol gaan spelen op deze groeiende en uiterst innovatieve markt”, aldus Neelie Kroes, voormalig vicevoorzitster van de Europese Commissie.

| 2.2. | „Biomedische technologie is een multidisciplinaire wetenschap die gebaseerd is op geneeskunde, biologie en technologie, en van kapitaal belang is voor een hele waaier aan zeer innovatieve technologieën en producten of procedés in de gezondheidszorg. Biomedische technologie moet worden beschouwd als een op zichzelf staande discipline, zodat beter gebruik kan worden gemaakt van de beschikbare bronnen en al het potentieel ten volle wordt benut. De EU moet dan ook ten volle de mogelijkheden van de biomedische technologie inzien en gezamenlijk onderzoek op dit vlak bevorderen”. Zo werd biomedische technologie omschreven tijdens de beleidsworkshop van deskundigen biomedische technologie die op 27 maart 2012 in het Europees Parlement werd gehouden. |
| --- | --- |

2.2.

„Biomedische technologie is een multidisciplinaire wetenschap die gebaseerd is op geneeskunde, biologie en technologie, en van kapitaal belang is voor een hele waaier aan zeer innovatieve technologieën en producten of procedés in de gezondheidszorg. Biomedische technologie moet worden beschouwd als een op zichzelf staande discipline, zodat beter gebruik kan worden gemaakt van de beschikbare bronnen en al het potentieel ten volle wordt benut. De EU moet dan ook ten volle de mogelijkheden van de biomedische technologie inzien en gezamenlijk onderzoek op dit vlak bevorderen”. Zo werd biomedische technologie omschreven tijdens de beleidsworkshop van deskundigen biomedische technologie die op 27 maart 2012 in het Europees Parlement werd gehouden.

| 2.3. | De biomedische of medische en biologische technologie houdt zich bezig met gebieden als biomedische elektronica, biomechatronica, bio-instrumenten, biomaterialen, biomechanica, bionica, cel-, weefsel- en genetische technologie, klinische technologie, op neurowetenschappen toegepaste technologie, diagnostische en medische beeldvorming, orthopedische biotechnologie, revalidatietechnologie, systeemfysiologie, bionanotechnologie en neurale technologie. |
| --- | --- |

2.3.

De biomedische of medische en biologische technologie houdt zich bezig met gebieden als biomedische elektronica, biomechatronica, bio-instrumenten, biomaterialen, biomechanica, bionica, cel-, weefsel- en genetische technologie, klinische technologie, op neurowetenschappen toegepaste technologie, diagnostische en medische beeldvorming, orthopedische biotechnologie, revalidatietechnologie, systeemfysiologie, bionanotechnologie en neurale technologie.

| 2.4. | De sector biomedische technologie is cruciaal voor het Europese concurrentievermogen. Hieronder volgen een aantal cijfers (3):






  — | op dit moment is de markt goed voor 100 miljard EUR (tegen 2020 zal de wereldmarkt naar schatting 514 miljard USD vertegenwoordigen); |
| --- | --- | --- |

2.4.

De sector biomedische technologie is cruciaal voor het Europese concurrentievermogen. Hieronder volgen een aantal cijfers (3):

3

—

op dit moment is de markt goed voor 100 miljard EUR (tegen 2020 zal de wereldmarkt naar schatting 514 miljard USD vertegenwoordigen);

| — | 25  000 bedrijven, waarvan 90 % kleine en middelgrote ondernemingen; |
| --- | --- |

—

25  000 bedrijven, waarvan 90 % kleine en middelgrote ondernemingen;

| — | 5 75  000 banen; |
| --- | --- |

—

5 75  000 banen;

| — | eerste sector op het gebied van octrooiaanvragen: 10  412 in 2012; |
| --- | --- |

—

eerste sector op het gebied van octrooiaanvragen: 10  412 in 2012;

| — | korte levenscyclus van producten (~ 18 maanden); |
| --- | --- |

—

korte levenscyclus van producten (~ 18 maanden);

| — | de EU investeert 8 miljard EUR in gezondheidsonderzoek (op een totaal van 80 miljard EUR voor 7 jaar) in het kader van Horizon 2020; |
| --- | --- |

—

de EU investeert 8 miljard EUR in gezondheidsonderzoek (op een totaal van 80 miljard EUR voor 7 jaar) in het kader van Horizon 2020;

| — | in het kader van het initiatief inzake innovatieve geneesmiddelen (IMI) kan het EU-partnerschap voor gezondheid (2008-2024) 5 miljard EUR uitgeven (Europese Commissie 50 %, EFPIA 50 %) (4). |
| --- | --- |

—

in het kader van het initiatief inzake innovatieve geneesmiddelen (IMI) kan het EU-partnerschap voor gezondheid (2008-2024) 5 miljard EUR uitgeven (Europese Commissie 50 %, EFPIA 50 %) (4).

4

| 2.5. | De veroudering van de bevolking, de toenemende ernst van chronische ziekten en de stijgende kosten van de gezondheidszorg zijn hard op weg mondiale uitdagingen te worden. Aangezien technologie een sleutelrol speelt in de gezondheids- en de zorgsector, vormen onderzoek, innovatie, veiligheid en biomedische ontwikkelingen op medisch en zorgvlak een enorme uitdaging voor onze hedendaagse samenleving en winnen zij vanuit sociaaleconomisch oogpunt steeds meer aan belang. |
| --- | --- |

2.5.

De veroudering van de bevolking, de toenemende ernst van chronische ziekten en de stijgende kosten van de gezondheidszorg zijn hard op weg mondiale uitdagingen te worden. Aangezien technologie een sleutelrol speelt in de gezondheids- en de zorgsector, vormen onderzoek, innovatie, veiligheid en biomedische ontwikkelingen op medisch en zorgvlak een enorme uitdaging voor onze hedendaagse samenleving en winnen zij vanuit sociaaleconomisch oogpunt steeds meer aan belang.

| 2.6. | Een goede gezondheid is de basis voor welzijn, economische welvaart en duurzame ontwikkeling. Drijvende kracht achter de gezondheidssector is de wetenschappelijke en technologische vooruitgang, die van invloed is op werkgelegenheid, innovatie, duurzame ontwikkeling en groei. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelt gezondheidstechnologie een belangrijke rol in de verbetering van de kwaliteit van de gezondheids- en zorgdiensten, en daarmee ook in het verhelpen van gezondheidsproblemen en het verbeteren van de levenskwaliteit. |
| --- | --- |

2.6.

Een goede gezondheid is de basis voor welzijn, economische welvaart en duurzame ontwikkeling. Drijvende kracht achter de gezondheidssector is de wetenschappelijke en technologische vooruitgang, die van invloed is op werkgelegenheid, innovatie, duurzame ontwikkeling en groei. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelt gezondheidstechnologie een belangrijke rol in de verbetering van de kwaliteit van de gezondheids- en zorgdiensten, en daarmee ook in het verhelpen van gezondheidsproblemen en het verbeteren van de levenskwaliteit.

| 2.7. | Met name aan de volgende punten moet worden gewerkt:






  — | de klemtoon moet komen te liggen op verbetering van preventie en snelle diagnose, via het gebruik van nieuwe technologieën; |
| --- | --- | --- |

2.7.

Met name aan de volgende punten moet worden gewerkt:

—

de klemtoon moet komen te liggen op verbetering van preventie en snelle diagnose, via het gebruik van nieuwe technologieën;

| — | geneeskunde moet niet alleen empirisch onderbouwd zijn maar ook gericht zijn op efficiëntie (bijvoorbeeld door voor nieuwe procedures in de gezondheidszorg gebruik te maken van technologische ondersteuning zoals telediensten); |
| --- | --- |

—

geneeskunde moet niet alleen empirisch onderbouwd zijn maar ook gericht zijn op efficiëntie (bijvoorbeeld door voor nieuwe procedures in de gezondheidszorg gebruik te maken van technologische ondersteuning zoals telediensten);

| — | de kostenefficiëntie moet worden nagegaan, wat vaak extreem moeilijk is omdat de financieringsregelingen op het gebied van gezondheidszorg in Europa uiteenlopen; |
| --- | --- |

—

de kostenefficiëntie moet worden nagegaan, wat vaak extreem moeilijk is omdat de financieringsregelingen op het gebied van gezondheidszorg in Europa uiteenlopen;

| — | er moet aandacht uitgaan naar situaties waarbij diverse belanghebbenden betrokken zijn of waarmee tegenstrijdige belangen gemoeid zijn; |
| --- | --- |

—

er moet aandacht uitgaan naar situaties waarbij diverse belanghebbenden betrokken zijn of waarmee tegenstrijdige belangen gemoeid zijn;

| — | er kan wel tien jaar zitten tussen de conceptfase en de terugbetaling, afhankelijk van de classificatie van een nieuw medische hulpmiddel; |
| --- | --- |

—

er kan wel tien jaar zitten tussen de conceptfase en de terugbetaling, afhankelijk van de classificatie van een nieuw medische hulpmiddel;

| — | kosten-efficiënte behandelingen, ook op basis van nieuwe technologieën en eventueel op afstand, moeten worden vergemakkelijkt via de vaststelling van passende systemen voor terugbetaling. |
| --- | --- |

—

kosten-efficiënte behandelingen, ook op basis van nieuwe technologieën en eventueel op afstand, moeten worden vergemakkelijkt via de vaststelling van passende systemen voor terugbetaling.

| 2.8. | Het nieuwe gebied van de precisiegeneeskunde (5) zou de volgende problemen kunnen aanpakken:






  — | het feit dat elke patiënt anders is: unieke sequenties; |
| --- | --- | --- |

2.8.

Het nieuwe gebied van de precisiegeneeskunde (5) zou de volgende problemen kunnen aanpakken:

5

—

het feit dat elke patiënt anders is: unieke sequenties;

| — | de behoefte aan geneeskunde op maat; |
| --- | --- |

—

de behoefte aan geneeskunde op maat;

| — | bij kanker bestaan genetisch verschillende kolonies van cellen naast elkaar; |
| --- | --- |

—

bij kanker bestaan genetisch verschillende kolonies van cellen naast elkaar;

| — | na behandelingen ontstaan er door selectie of nieuwe mutaties subkolonies van cellen; |
| --- | --- |

—

na behandelingen ontstaan er door selectie of nieuwe mutaties subkolonies van cellen;

| — | de efficiëntie van de behandeling is afhankelijk van de genetische blauwdruk; |
| --- | --- |

—

de efficiëntie van de behandeling is afhankelijk van de genetische blauwdruk;

| — | de intensiteit van de behandeling kan worden aangepast aan de hand van prognoses op basis van sequenties. |
| --- | --- |

—

de intensiteit van de behandeling kan worden aangepast aan de hand van prognoses op basis van sequenties.

| 2.9. | Hoewel biomedische technologie in 1998 als onderzoeksgebied werd erkend in het 4e Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, is het huidige EU-beleid ter zake versnipperd. De Verenigde Staten beschouwen biomedische technologie als een afzonderlijke discipline, met haar eigen methodologische en analytische technieken. |
| --- | --- |

2.9.

Hoewel biomedische technologie in 1998 als onderzoeksgebied werd erkend in het 4e Kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, is het huidige EU-beleid ter zake versnipperd. De Verenigde Staten beschouwen biomedische technologie als een afzonderlijke discipline, met haar eigen methodologische en analytische technieken.

| 2.10. | Volgens de OESO besteedden haar lidstaten in 2012 gemiddeld 9,3 % van hun bbp aan gezondheid, terwijl dat in de VS 16,9 % was, het hoogste in de OESO genoteerde percentage (6). In Europa gaat gemiddeld 10,4 % van het bbp naar gezondheidszorg. 7,5 % daarvan gaat naar medische technologie, maar de verschillen tussen de EU-lidstaten onderling zijn aanzienlijk. De uitgaven voor medische technologie in Europa bedragen circa 195 EUR per capita (gewogen gemiddelde); ter vergelijking: in de VS is dat 380 EUR per capita (7). |
| --- | --- |

2.10.

Volgens de OESO besteedden haar lidstaten in 2012 gemiddeld 9,3 % van hun bbp aan gezondheid, terwijl dat in de VS 16,9 % was, het hoogste in de OESO genoteerde percentage (6). In Europa gaat gemiddeld 10,4 % van het bbp naar gezondheidszorg. 7,5 % daarvan gaat naar medische technologie, maar de verschillen tussen de EU-lidstaten onderling zijn aanzienlijk. De uitgaven voor medische technologie in Europa bedragen circa 195 EUR per capita (gewogen gemiddelde); ter vergelijking: in de VS is dat 380 EUR per capita (7).

6

7

| 2.11. | Het ziet ernaar uit dat de biomedische technologie in de VS de komende jaren de snelst groeiende arbeidsmarkt zal vormen. Volgens het US Bureau of Labor Statistics (BLS) zal het aantal banen voor biomedische ingenieurs tussen 2012 en 2022 met 27 % toenemen (8). |
| --- | --- |

2.11.

Het ziet ernaar uit dat de biomedische technologie in de VS de komende jaren de snelst groeiende arbeidsmarkt zal vormen. Volgens het US Bureau of Labor Statistics (BLS) zal het aantal banen voor biomedische ingenieurs tussen 2012 en 2022 met 27 % toenemen (8).

8

| 2.12. | Het beroep van biomechanisch ingenieur stond zowel in 2012 als in 2013 bovenaan in het overzicht van Best Jobs in America (9). |
| --- | --- |

2.12.

Het beroep van biomechanisch ingenieur stond zowel in 2012 als in 2013 bovenaan in het overzicht van Best Jobs in America (9).

9

| 2.13. | In Europa biedt de sector rechtstreeks werk aan zo’n 5 75  000 mensen; vaak gaat het daarbij om hoogwaardige, innovatieve banen voor hooggeschoolden. Europa telt ongeveer 25  000 bedrijven die zich bezighouden met medische technologie; 95 % daarvan zijn kleine en middelgrote ondernemingen die ook investeren in onderzoek en ontwikkeling. Ruw geschat bedraagt de omvang van deze markt op dit moment zo’n 100 miljard EUR. Uitgaande van productieprijzen zou het aandeel van de Europese markt voor medische technologie zo’n 30 % van de wereldmarkt bedragen. De Europese markt voor medische technologie is daarmee de tweede grootste na die van de VS (ongeveer 40 % van de wereldmarkt) (10). |
| --- | --- |

2.13.

In Europa biedt de sector rechtstreeks werk aan zo’n 5 75  000 mensen; vaak gaat het daarbij om hoogwaardige, innovatieve banen voor hooggeschoolden. Europa telt ongeveer 25  000 bedrijven die zich bezighouden met medische technologie; 95 % daarvan zijn kleine en middelgrote ondernemingen die ook investeren in onderzoek en ontwikkeling. Ruw geschat bedraagt de omvang van deze markt op dit moment zo’n 100 miljard EUR. Uitgaande van productieprijzen zou het aandeel van de Europese markt voor medische technologie zo’n 30 % van de wereldmarkt bedragen. De Europese markt voor medische technologie is daarmee de tweede grootste na die van de VS (ongeveer 40 % van de wereldmarkt) (10).

10

| 2.14. | De Europese Commissie houdt zich bezig met de herziening van de wetgeving en de technologische vereisten voor hulpmiddelen en diagnosemethoden en is daarnaast betrokken bij de webstreaming van kennis en vaardigheden. |
| --- | --- |

2.14.

De Europese Commissie houdt zich bezig met de herziening van de wetgeving en de technologische vereisten voor hulpmiddelen en diagnosemethoden en is daarnaast betrokken bij de webstreaming van kennis en vaardigheden.

| 2.15. | De medische technologie levert een aanzienlijke bijdrage aan de Europese economie en het concurrentievermogen: de sector schept tal van hoogwaardige banen, trekt heel wat inkomende investeringen aan en creëert innovatiecentra. De Europese industrie moet dan ook zeker putten uit het enorme mondiale marktpotentieel van deze sector. |
| --- | --- |

2.15.

De medische technologie levert een aanzienlijke bijdrage aan de Europese economie en het concurrentievermogen: de sector schept tal van hoogwaardige banen, trekt heel wat inkomende investeringen aan en creëert innovatiecentra. De Europese industrie moet dan ook zeker putten uit het enorme mondiale marktpotentieel van deze sector.

| 2.16. | Een grote rol is weggelegd voor nanotechnologie (11). De volgende problemen kunnen nu op innovatieve wijze worden aangepakt met behulp van nanotechnologie en biomateriaal:






  — | kanker |
| --- | --- | --- |

2.16.

Een grote rol is weggelegd voor nanotechnologie (11). De volgende problemen kunnen nu op innovatieve wijze worden aangepakt met behulp van nanotechnologie en biomateriaal:

11

—

kanker

| — | atherosclerose |
| --- | --- |

—

atherosclerose

| — | ziekte van Alzheimer |
| --- | --- |

—

ziekte van Alzheimer

| — | diabetes |
| --- | --- |

—

diabetes

| — | artritis |
| --- | --- |

—

artritis

| — | oogheelkundige problemen |
| --- | --- |

—

oogheelkundige problemen

| — | beperkingen |
| --- | --- |

—

beperkingen

| — | besmettelijke en inflammatoire ziekten. |
| --- | --- |

—

besmettelijke en inflammatoire ziekten.

De huidige situatie in de EU is als volgt: meer dan 700 bedrijven die zich bezighouden met nanogeneeskunde en biomateriaal; voor 650 miljoen EUR investeringen in het kader van het KP7 (12).

12

| 2.17. | Een mooie illustratie van het nut van samenwerking op dit gebied is „MedTech Flanders”, een Vlaams project (België) (13). In het kader van dit programma krijgen bedrijven op diverse vlakken ondersteuning om biomedische innovaties te kunnen realiseren — van sectoroverschrijdende samenwerking tot procesoptimalisatie, een efficiënt gebruik van personele middelen, financiële aspecten enz.
  Bestaande MedTech-bedrijven krijgen steun voor:






  — | interne netwerkvorming en delen van kennis; |
| --- | --- | --- |

2.17.

Een mooie illustratie van het nut van samenwerking op dit gebied is „MedTech Flanders”, een Vlaams project (België) (13). In het kader van dit programma krijgen bedrijven op diverse vlakken ondersteuning om biomedische innovaties te kunnen realiseren — van sectoroverschrijdende samenwerking tot procesoptimalisatie, een efficiënt gebruik van personele middelen, financiële aspecten enz.

13

Bestaande MedTech-bedrijven krijgen steun voor:

—

interne netwerkvorming en delen van kennis;

| — | externe zichtbaarheid; |
| --- | --- |

—

externe zichtbaarheid;

| — | delen van uitrusting en infrastructuur; |
| --- | --- |

—

delen van uitrusting en infrastructuur;

| — | regelgevende aangelegenheden en kwaliteitsbeheer (QARA); |
| --- | --- |

—

regelgevende aangelegenheden en kwaliteitsbeheer (QARA);

| — | personeel en aanwervingen; |
| --- | --- |

—

personeel en aanwervingen;

| — | terugbetaling; |
| --- | --- |

—

terugbetaling;

| — | toegang tot kapitaal; |
| --- | --- |

—

toegang tot kapitaal;

| — | begeleiding voor ondernemers; |
| --- | --- |

—

begeleiding voor ondernemers;

| — | ontwikkeling van nieuwe ondernemingen/activiteiten; |
| --- | --- |

—

ontwikkeling van nieuwe ondernemingen/activiteiten;

| — | fusies tussen clinici, technici en ondernemers; |
| --- | --- |

—

fusies tussen clinici, technici en ondernemers;

| — | technologie en innovatie dichter bij de patiënt brengen; |
| --- | --- |

—

technologie en innovatie dichter bij de patiënt brengen;

| — | het algemene ecosysteem verbeteren; |
| --- | --- |

—

het algemene ecosysteem verbeteren;

| — | betere ondersteuning van klinische proeven; |
| --- | --- |

—

betere ondersteuning van klinische proeven;

| — | systemen voor gegevensverzameling; |
| --- | --- |

—

systemen voor gegevensverzameling;

| — | verbetering van (kosten)efficiëntie van de gezondheidszorg. |
| --- | --- |

—

verbetering van (kosten)efficiëntie van de gezondheidszorg.

3.   Opmerkingen

Opmerkingen

| 3.1. | De mogelijkheden van behandelingen die steeds meer worden toegesneden op de patiënt en de beschikbaarheid van geavanceerde op maat gemaakte geneesmiddelen, hulpmiddelen, behandelingen, software enz., bieden de Europese industrie en de kleine en middelgrote ondernemingen nieuwe kansen. Algemene zorg voor ouderen, gehandicapten en chronisch zieken, en met name thuiszorg, is een enorme en nog steeds snel groeiende sector; omgevingsondersteund wonen moet dan ook op de agenda komen te staan, omdat hiermee verbetering kan worden gebracht in de levenskwaliteit en de veiligheid thuis, met name voor mensen die zich geen zorginstelling kunnen veroorloven. Nieuwe technologieën zouden ertoe moeten leiden dat de gezondheid en veiligheid op het werk verbeteren en dat het personeel meer tijd kan vrijmaken om kinderen, ouderen, gehandicapten en chronisch zieken persoonlijke aandacht te geven. |
| --- | --- |

3.1.

De mogelijkheden van behandelingen die steeds meer worden toegesneden op de patiënt en de beschikbaarheid van geavanceerde op maat gemaakte geneesmiddelen, hulpmiddelen, behandelingen, software enz., bieden de Europese industrie en de kleine en middelgrote ondernemingen nieuwe kansen. Algemene zorg voor ouderen, gehandicapten en chronisch zieken, en met name thuiszorg, is een enorme en nog steeds snel groeiende sector; omgevingsondersteund wonen moet dan ook op de agenda komen te staan, omdat hiermee verbetering kan worden gebracht in de levenskwaliteit en de veiligheid thuis, met name voor mensen die zich geen zorginstelling kunnen veroorloven. Nieuwe technologieën zouden ertoe moeten leiden dat de gezondheid en veiligheid op het werk verbeteren en dat het personeel meer tijd kan vrijmaken om kinderen, ouderen, gehandicapten en chronisch zieken persoonlijke aandacht te geven.

| 3.2. | Het Europees Parlement heeft op 2 april 2014 een wetgevende resolutie goedgekeurd over het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende medische hulpmiddelen. Tot de meest in het oog springende maatregelen daaruit behoren het betrekken van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) bij de regelgeving inzake medische hulpmiddelen, met name wat de kwalificatie en monitoring van de aangemelde instanties betreft, alsook de versterking van de rol van andere instanties, met inbegrip van de nieuwe coördinatiegroep medische hulpmiddelen (MDCG), die bestaat uit vertegenwoordigers van de betrokken nationale overheden, en het beoordelingscomité medische hulpmiddelen (ACMD), een groep van wetenschappelijke deskundigen die de MDCG bijstaat. Het EP pleit in zijn resolutie voor strengere eisen inzake de bekwaamheid van de (speciale) aangemelde instanties voor specifieke categorieën hulpmiddelen. |
| --- | --- |

3.2.

Het Europees Parlement heeft op 2 april 2014 een wetgevende resolutie goedgekeurd over het voorstel van de Commissie voor een verordening betreffende medische hulpmiddelen. Tot de meest in het oog springende maatregelen daaruit behoren het betrekken van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) bij de regelgeving inzake medische hulpmiddelen, met name wat de kwalificatie en monitoring van de aangemelde instanties betreft, alsook de versterking van de rol van andere instanties, met inbegrip van de nieuwe coördinatiegroep medische hulpmiddelen (MDCG), die bestaat uit vertegenwoordigers van de betrokken nationale overheden, en het beoordelingscomité medische hulpmiddelen (ACMD), een groep van wetenschappelijke deskundigen die de MDCG bijstaat. Het EP pleit in zijn resolutie voor strengere eisen inzake de bekwaamheid van de (speciale) aangemelde instanties voor specifieke categorieën hulpmiddelen.

| 3.3. | Het initiatief innovatieve geneesmiddelen (IMI) dat in 2008 gelanceerd werd, is het grootschaligste publiek-private initiatief in Europa. Bedoeling is de ontwikkeling van betere en veiligere geneesmiddelen in een stroomversnelling te brengen door steun te verlenen aan gezamenlijk onderzoek en netwerken op te richten van deskundigen uit het bedrijfsleven en de universitaire wereld om zo de innovatie in de farmaceutische sector een nieuwe impuls te geven. |
| --- | --- |

3.3.

Het initiatief innovatieve geneesmiddelen (IMI) dat in 2008 gelanceerd werd, is het grootschaligste publiek-private initiatief in Europa. Bedoeling is de ontwikkeling van betere en veiligere geneesmiddelen in een stroomversnelling te brengen door steun te verlenen aan gezamenlijk onderzoek en netwerken op te richten van deskundigen uit het bedrijfsleven en de universitaire wereld om zo de innovatie in de farmaceutische sector een nieuwe impuls te geven.

| 3.4. | Dankzij informatie- en communicatietechnologieën (ICT) kan de efficiëntie van de gezondheids- en gezondheidszorgstelstels worden vergroot, de levenskwaliteit worden verbeterd en het innovatiepotentieel van gezondheidszorgmarkten worden ontsloten. Het nieuwe actieprogramma e-gezondheid is erop gericht de bestaande belemmeringen voor de ontwikkeling van een volgroeid en interoperabel systeem voor e-gezondheid in Europa uit de wereld te helpen, conform de doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de digitale agenda voor Europa. Met artikel 14 van de richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg, waarbij het e-gezondheidsnetwerk is opgericht, is een volgende stap gezet op weg naar formele samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van e-gezondheid. |
| --- | --- |

3.4.

Dankzij informatie- en communicatietechnologieën (ICT) kan de efficiëntie van de gezondheids- en gezondheidszorgstelstels worden vergroot, de levenskwaliteit worden verbeterd en het innovatiepotentieel van gezondheidszorgmarkten worden ontsloten. Het nieuwe actieprogramma e-gezondheid is erop gericht de bestaande belemmeringen voor de ontwikkeling van een volgroeid en interoperabel systeem voor e-gezondheid in Europa uit de wereld te helpen, conform de doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de digitale agenda voor Europa. Met artikel 14 van de richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg, waarbij het e-gezondheidsnetwerk is opgericht, is een volgende stap gezet op weg naar formele samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van e-gezondheid.

| 3.5. | In dit verband zou bijzondere aandacht moeten worden besteed aan elektronische recepten. Griekenland heeft hier al het goede voorbeeld gegeven en toont aan dat e-gezondheid geen luxe maar een noodzaak is. Een blauwdruk van de EU-richtsnoeren voor elektronische recepten, die in november 2014 op de agenda stonden voor goedkeuring, is bedoeld om de grensoverschrijdende interoperabiliteit van elektronische recepten te bevorderen, zodat zij probleemloos kunnen worden gebruikt in alle lidstaten. |
| --- | --- |

3.5.

In dit verband zou bijzondere aandacht moeten worden besteed aan elektronische recepten. Griekenland heeft hier al het goede voorbeeld gegeven en toont aan dat e-gezondheid geen luxe maar een noodzaak is. Een blauwdruk van de EU-richtsnoeren voor elektronische recepten, die in november 2014 op de agenda stonden voor goedkeuring, is bedoeld om de grensoverschrijdende interoperabiliteit van elektronische recepten te bevorderen, zodat zij probleemloos kunnen worden gebruikt in alle lidstaten.

| 3.6. | In het kader van FICHe (Future internet Challenge eHealth), een mede door de Commissie gefinancierd programma voor coördinatie en ondersteuning, worden financiële middelen ter beschikking gesteld van Europese kleine en middelgrote ondernemingen en startersbedrijven die zich richten op e-gezondheid en met behulp van FIWARE-technologie innovatieve toepassingen op dit gebied willen ontwikkelen. |
| --- | --- |

3.6.

In het kader van FICHe (Future internet Challenge eHealth), een mede door de Commissie gefinancierd programma voor coördinatie en ondersteuning, worden financiële middelen ter beschikking gesteld van Europese kleine en middelgrote ondernemingen en startersbedrijven die zich richten op e-gezondheid en met behulp van FIWARE-technologie innovatieve toepassingen op dit gebied willen ontwikkelen.

| 3.7. | Geavanceerde geneeskunde zou moeten voldoen aan de volgende vereisten:






  — | slimme toepassingen mogelijk maken in alle situaties, zodat zelfs de mobiliteit van ernstig zieke personen verzekerd is; |
| --- | --- | --- |

3.7.

Geavanceerde geneeskunde zou moeten voldoen aan de volgende vereisten:

—

slimme toepassingen mogelijk maken in alle situaties, zodat zelfs de mobiliteit van ernstig zieke personen verzekerd is;

| — | de overstap maken van reactieve geneeskunde naar preventie; |
| --- | --- |

—

de overstap maken van reactieve geneeskunde naar preventie;

| — | zich meer toeleggen op behandelingen op maat en afstappen van „blockbusters”; |
| --- | --- |

—

zich meer toeleggen op behandelingen op maat en afstappen van „blockbusters”;

| — | de patiënten mondiger maken en meer inspraak geven; |
| --- | --- |

—

de patiënten mondiger maken en meer inspraak geven;

| — | de mechanismen voor gegevensbescherming verbeteren. |
| --- | --- |

—

de mechanismen voor gegevensbescherming verbeteren.

| 3.8. | Steeds innovatievere hulpmiddelen, materialen en procedés en de snelle ontwikkelingen op gebieden als biotechnologie, vereisen flexibele wetgeving, om te vermijden dat extra bureaucratische rompslomp patiënten zou verhinderen gebruik te maken van innovatieve technologie. Waar het gaat om technische vereisten lijkt het gebruik van gedelegeerde handelingen hier dan ook aangewezen. |
| --- | --- |

3.8.

Steeds innovatievere hulpmiddelen, materialen en procedés en de snelle ontwikkelingen op gebieden als biotechnologie, vereisen flexibele wetgeving, om te vermijden dat extra bureaucratische rompslomp patiënten zou verhinderen gebruik te maken van innovatieve technologie. Waar het gaat om technische vereisten lijkt het gebruik van gedelegeerde handelingen hier dan ook aangewezen.

4.   Uitdagingen en kansen

Uitdagingen en kansen

| 4.1. | Volgens de internationale vereniging voor medische en biologische technologie (IFMBE), liggen de uitdagingen en kansen voor biomedische technologie op de volgende gebieden:






  — | ICT in geneeskunde en gezondheidszorg; |
| --- | --- | --- |

4.1.

Volgens de internationale vereniging voor medische en biologische technologie (IFMBE), liggen de uitdagingen en kansen voor biomedische technologie op de volgende gebieden:

—

ICT in geneeskunde en gezondheidszorg;

| — | minimaal invasieve chirurgie; |
| --- | --- |

—

minimaal invasieve chirurgie;

| — | biomedische sensoren; |
| --- | --- |

—

biomedische sensoren;

| — | diagnostiek; |
| --- | --- |

—

diagnostiek;

| — | medische beeldvorming en visualisering van gegevens; |
| --- | --- |

—

medische beeldvorming en visualisering van gegevens;

| — | intelligente materialen; |
| --- | --- |

—

intelligente materialen;

| — | cel- en stamceltechnologie; |
| --- | --- |

—

cel- en stamceltechnologie;

| — | nanotechnologie; |
| --- | --- |

—

nanotechnologie;

| — | modellering en simulatie van fysiologische systemen en het menselijk lichaam als een geheel. |
| --- | --- |

—

modellering en simulatie van fysiologische systemen en het menselijk lichaam als een geheel.

| 4.2. | Dankzij steeds efficiëntere medische hulpmiddelen alsook het geïntegreerd gebruik van medische hulpmiddelen en geneesmiddelen (bv. elektrochemotherapie) wordt kanker nu als een chronische ziekte beschouwd, met een levensverwachting en -kwaliteit die de laatste tien jaar zo goed als verdrievoudigd zijn. |
| --- | --- |

4.2.

Dankzij steeds efficiëntere medische hulpmiddelen alsook het geïntegreerd gebruik van medische hulpmiddelen en geneesmiddelen (bv. elektrochemotherapie) wordt kanker nu als een chronische ziekte beschouwd, met een levensverwachting en -kwaliteit die de laatste tien jaar zo goed als verdrievoudigd zijn.

| 4.3. | Innovatieve medische technologie kan de Europese burgers op weg helpen naar een langer en gezonder leven, en is dus van onschatbare waarde. Tal van mensen die chronisch ziek zijn, een handicap hebben of chronisch pijn lijden kunnen nu weer een normaal of vrijwel normaal leven leiden. Een keuze uit de voorbeelden:






  — | Het inbrengen van een stent in de kransslagader voor de behandeling van hart- en vaatziekten heeft het aantal sterfgevallen door een hartaanval of hartfalen teruggebracht. |
| --- | --- | --- |

4.3.

Innovatieve medische technologie kan de Europese burgers op weg helpen naar een langer en gezonder leven, en is dus van onschatbare waarde. Tal van mensen die chronisch ziek zijn, een handicap hebben of chronisch pijn lijden kunnen nu weer een normaal of vrijwel normaal leven leiden. Een keuze uit de voorbeelden:

—

Het inbrengen van een stent in de kransslagader voor de behandeling van hart- en vaatziekten heeft het aantal sterfgevallen door een hartaanval of hartfalen teruggebracht.

| — | Diabetespatiënten hebben nu toegang tot zeer nauwgezette technologie voor bloedglucosetesten, waardoor zij minder risico lopen op complicaties met blindheid en schade aan de perifere zenuwen tot gevolg. |
| --- | --- |

—

Diabetespatiënten hebben nu toegang tot zeer nauwgezette technologie voor bloedglucosetesten, waardoor zij minder risico lopen op complicaties met blindheid en schade aan de perifere zenuwen tot gevolg.

| — | Het gebruik van minimaal invasieve chirurgische technieken om aneurisma’s te behandelen brengt de herstelperiode terug tot een week of vier, terwijl dat bij oudere procedures meer dan een jaar was. |
| --- | --- |

—

Het gebruik van minimaal invasieve chirurgische technieken om aneurisma’s te behandelen brengt de herstelperiode terug tot een week of vier, terwijl dat bij oudere procedures meer dan een jaar was.

| 4.4. | 3D-printing, een andere innovatieve techniek, zal ervoor zorgen dat dokters, onderzoekers en producenten van medische hulpmiddelen steeds meer kunnen bereiken. Dankzij de technologie van het 3D-printen wordt maatwerk mogelijk in een hele reeks medische toepassingen, zodat hulpmiddelen kunnen worden gemaakt die perfect op een bepaald individu zijn toegesneden. In een aantal toepassingsgebieden van 3D-printing wordt al gebruik gemaakt van gespecialiseerd materiaal dat moet voldoen aan strikte en bindende normen inzake biocompatibiliteit (biocompatibiliteit, vereisten inzake contactmateriaal enz.). Bovendien zit er wetgeving in de pijplijn betreffende het gebruik van producten van 3D-printing en de medische toepassingen ervan. |
| --- | --- |

4.4.

3D-printing, een andere innovatieve techniek, zal ervoor zorgen dat dokters, onderzoekers en producenten van medische hulpmiddelen steeds meer kunnen bereiken. Dankzij de technologie van het 3D-printen wordt maatwerk mogelijk in een hele reeks medische toepassingen, zodat hulpmiddelen kunnen worden gemaakt die perfect op een bepaald individu zijn toegesneden. In een aantal toepassingsgebieden van 3D-printing wordt al gebruik gemaakt van gespecialiseerd materiaal dat moet voldoen aan strikte en bindende normen inzake biocompatibiliteit (biocompatibiliteit, vereisten inzake contactmateriaal enz.). Bovendien zit er wetgeving in de pijplijn betreffende het gebruik van producten van 3D-printing en de medische toepassingen ervan.

5.   Biomedische technologie: onderwijs en ontwikkelingen in Europa

Biomedische technologie: onderwijs en ontwikkelingen in Europa

| 5.1. | In zijn conclusies van 20 en 21 maart 2014 roept de Europese Raad de Commissie en de lidstaten ertoe op „de schaarste aan vaardigheden op de gebieden wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (de „STEM”-vaardigheden) prioritair aan te pakken, met een grotere betrokkenheid van het bedrijfsleven”. |
| --- | --- |

5.1.

In zijn conclusies van 20 en 21 maart 2014 roept de Europese Raad de Commissie en de lidstaten ertoe op „de schaarste aan vaardigheden op de gebieden wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (de „STEM”-vaardigheden) prioritair aan te pakken, met een grotere betrokkenheid van het bedrijfsleven”.

| 5.2. | Het EESC verzoekt de Commissie om naar behoren gevolg te geven aan dit verzoek van de Raad, zowel op Europees, nationaal als lokaal niveau. |
| --- | --- |

5.2.

Het EESC verzoekt de Commissie om naar behoren gevolg te geven aan dit verzoek van de Raad, zowel op Europees, nationaal als lokaal niveau.

| 5.3. | In de toekomstige EU 2020-strategie zouden maatregelen moeten worden opgenomen om de kwaliteit en beschikbaarheid van STEM-vaardigheden in de particuliere én de publiek sector te bevorderen. |
| --- | --- |

5.3.

In de toekomstige EU 2020-strategie zouden maatregelen moeten worden opgenomen om de kwaliteit en beschikbaarheid van STEM-vaardigheden in de particuliere én de publiek sector te bevorderen.

| 5.4. | Het gebruik van biomedische technologie in de medische en zorgsector kan een belangrijke rol spelen bij de aanpak van grote maatschappelijke uitdagingen zoals de demografische veranderingen, de slinkende belastinggrondslag en de toenemende mate waarin een beroep wordt gedaan op gezondheidsvoorzieningen. |
| --- | --- |

5.4.

Het gebruik van biomedische technologie in de medische en zorgsector kan een belangrijke rol spelen bij de aanpak van grote maatschappelijke uitdagingen zoals de demografische veranderingen, de slinkende belastinggrondslag en de toenemende mate waarin een beroep wordt gedaan op gezondheidsvoorzieningen.

| 5.5. | De Wereldgezondheidsorganisatie erkent in dit verband dat meer biomedische ingenieurs nodig zijn voor het ontwerpen, evalueren, reguleren, onderhouden en beheren van medische hulpmiddelen, en om opleidingen te geven voor een veilig gebruik van medische hulpmiddelen in gezondheidszorgstelsels in de hele wereld (14). |
| --- | --- |

5.5.

De Wereldgezondheidsorganisatie erkent in dit verband dat meer biomedische ingenieurs nodig zijn voor het ontwerpen, evalueren, reguleren, onderhouden en beheren van medische hulpmiddelen, en om opleidingen te geven voor een veilig gebruik van medische hulpmiddelen in gezondheidszorgstelsels in de hele wereld (14).

14

| 5.6. | De lidstaten zouden samenhangende gezondheidsprogramma’s en actieplannen voor de lange termijn moeten opstellen met het oog op de ontwikkeling van innovatief onderzoek, nieuwe technologieën en toponderwijs op het gebied van biomedische en andere relevante technologieën. |
| --- | --- |

5.6.

De lidstaten zouden samenhangende gezondheidsprogramma’s en actieplannen voor de lange termijn moeten opstellen met het oog op de ontwikkeling van innovatief onderzoek, nieuwe technologieën en toponderwijs op het gebied van biomedische en andere relevante technologieën.

| 5.7. | De EU zou werk moeten maken van een interne markt voor de Europese medische technologie, onder meer door de invoering van de nodige normen op het gebied van biomedische technologie maar ook van daarmee verwante sectoren zoals de gezondheidszorg, ICT en gezondheidsinformatica. Een en ander zou enorme voordelen hebben voor het Europese bedrijfsleven en de kwaliteit van de medische zorg zou erop vooruit gaan. |
| --- | --- |

5.7.

De EU zou werk moeten maken van een interne markt voor de Europese medische technologie, onder meer door de invoering van de nodige normen op het gebied van biomedische technologie maar ook van daarmee verwante sectoren zoals de gezondheidszorg, ICT en gezondheidsinformatica. Een en ander zou enorme voordelen hebben voor het Europese bedrijfsleven en de kwaliteit van de medische zorg zou erop vooruit gaan.

| 5.8. | Bijzondere aandacht moet uitgaan naar kleine en middelgrote ondernemingen; aandachtspunten zijn bijvoorbeeld de toegang tot financiering voor startersbedrijven, de bevordering van innovatieve samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen en relevante onderzoeksinstellingen en maatregelen om uitvindingen vlotter op de markt te brengen. |
| --- | --- |

5.8.

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar kleine en middelgrote ondernemingen; aandachtspunten zijn bijvoorbeeld de toegang tot financiering voor startersbedrijven, de bevordering van innovatieve samenwerking tussen kleine en middelgrote ondernemingen en relevante onderzoeksinstellingen en maatregelen om uitvindingen vlotter op de markt te brengen.

| 5.9. | Biomedische technologie is de snelst groeiende technologische discipline die naar algemeen wordt aangenomen vandaag de meest veelbelovende loopbaanperspectieven biedt. Het gaat om een vakgebied dat een brug slaat tussen de medische/biomedische en de technologische wereld en de algehele efficiëntie van de gezondheidszorg ten goede komt. Biomedische ingenieurs ontwerpen en bouwen innovatieve hulpmiddelen zoals kunstledematen en -organen, beeldapparatuur van de nieuwste generatie en geavanceerde protheses; daarnaast verbeteren zij de procedés voor genetische tests en het produceren en toedienen van geneesmiddelen. |
| --- | --- |

5.9.

Biomedische technologie is de snelst groeiende technologische discipline die naar algemeen wordt aangenomen vandaag de meest veelbelovende loopbaanperspectieven biedt. Het gaat om een vakgebied dat een brug slaat tussen de medische/biomedische en de technologische wereld en de algehele efficiëntie van de gezondheidszorg ten goede komt. Biomedische ingenieurs ontwerpen en bouwen innovatieve hulpmiddelen zoals kunstledematen en -organen, beeldapparatuur van de nieuwste generatie en geavanceerde protheses; daarnaast verbeteren zij de procedés voor genetische tests en het produceren en toedienen van geneesmiddelen.

| 5.10. | Terwijl de VS vooruitgang boekt op het vlak van onderwijs en opleiding in biomedische technologie lijkt Europa er ondanks de omvang van de sector biotechnologie en de medische en biologische technologie en de topkwaliteit van zijn onderwijs maar niet in te slagen geharmoniseerde normen in te voeren, wat te wijten is aan de nationale juridische belemmeringen die nog steeds niet zijn weggewerkt. Het in 2004 gelanceerde Biomedea-initiatief is bedoeld om onderwijs- en vaknormen op het gebied van biomedische technologie uit te werken. |
| --- | --- |

5.10.

Terwijl de VS vooruitgang boekt op het vlak van onderwijs en opleiding in biomedische technologie lijkt Europa er ondanks de omvang van de sector biotechnologie en de medische en biologische technologie en de topkwaliteit van zijn onderwijs maar niet in te slagen geharmoniseerde normen in te voeren, wat te wijten is aan de nationale juridische belemmeringen die nog steeds niet zijn weggewerkt. Het in 2004 gelanceerde Biomedea-initiatief is bedoeld om onderwijs- en vaknormen op het gebied van biomedische technologie uit te werken.

| 5.11. | Biomedische technologie zou moeten worden opgenomen in de EU-richtlijn inzake de erkenning van beroepskwalificaties (15). |
| --- | --- |

5.11.

Biomedische technologie zou moeten worden opgenomen in de EU-richtlijn inzake de erkenning van beroepskwalificaties (15).

15

| 5.12. | Europese en nationale strategieën voor gezondheids- en zorgdiensten en beleid inzake universitair onderzoek moeten hand in hand gaan, zodat een brede kennis- en ervaringsbasis ontstaat die de samenwerking met het bedrijfsleven (en dan vooral de kleine en middelgrote ondernemingen) moet vergemakkelijken, startersbedrijven helpt hun eigen weg te kiezen en internationale samenwerkingsverbanden bevordert. Er moet worden gestreefd naar de integratie van nieuwe technologie en de medische en biologische wetenschappen, zodat Europa een voortrekkersrol kan gaan spelen op het gebied van medische technologie (en de echte medische uitdagingen kan aanpakken). |
| --- | --- |

5.12.

Europese en nationale strategieën voor gezondheids- en zorgdiensten en beleid inzake universitair onderzoek moeten hand in hand gaan, zodat een brede kennis- en ervaringsbasis ontstaat die de samenwerking met het bedrijfsleven (en dan vooral de kleine en middelgrote ondernemingen) moet vergemakkelijken, startersbedrijven helpt hun eigen weg te kiezen en internationale samenwerkingsverbanden bevordert. Er moet worden gestreefd naar de integratie van nieuwe technologie en de medische en biologische wetenschappen, zodat Europa een voortrekkersrol kan gaan spelen op het gebied van medische technologie (en de echte medische uitdagingen kan aanpakken).

| 5.13. | In het kader van het Tempus-project CRH-BME bieden 150 universiteiten uit heel Europa in totaal 309 BSc-, MSc- en PhD-cursussen biomedische technologie aan. Cemacube, een Europese masteropleiding, werd opgericht in het kader van het Erasmus Mundus-programma 2009-2013 van de Commissie, en was erop gericht de samenwerking tussen instellingen voor hoger onderwijs en hun academisch personeel in Europa en derde landen te verbeteren. Aangezien het Erasmus Mundus-programma echter is afgelopen, zijn er ook geen Cemacube-beurzen meer beschikbaar. |
| --- | --- |

5.13.

In het kader van het Tempus-project CRH-BME bieden 150 universiteiten uit heel Europa in totaal 309 BSc-, MSc- en PhD-cursussen biomedische technologie aan. Cemacube, een Europese masteropleiding, werd opgericht in het kader van het Erasmus Mundus-programma 2009-2013 van de Commissie, en was erop gericht de samenwerking tussen instellingen voor hoger onderwijs en hun academisch personeel in Europa en derde landen te verbeteren. Aangezien het Erasmus Mundus-programma echter is afgelopen, zijn er ook geen Cemacube-beurzen meer beschikbaar.

Brussel, 23 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  J.F. Kennedy, André C Linnenbank, EAMBES (EESC-hoorzitting).

1

(2)  Manfred Bammer, hoofd Biomedical Systems, AIT (EESC-hoorzitting).

2

(3)  Ruxandra Draghia-Akli, directeur gezondheid, DG Onderzoek en Innovatie, Europese Commissie (EESC-hoorzitting).

3

(4)  Ruxandra Draghia-Akli, directeur gezondheid, DG Onderzoek en Innovatie, Europese Commissie (EESC-hoorzitting).

4

(5)  Prof. Ştefan N. Constantinescu, hoofd Signaaltransductie en moleculaire hematologie, eenheid Hematologie, lid van het Ludwig Instituut voor kankeronderzoek, de Duve Instituut, Université Catholique de Louvain. (EESC-hoorzitting).

5

(6)  Gezondheidsstatistieken OESO 2014.

6

(7)  The European Medical Technology Industry in Figures. MedTech Europe 2013.

7

(8)  http://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/biomedical-engineers.htm

8

(9)  http://money.cnn.com/pf/best-jobs/2013/snapshots/1.html

9

(10)  The European Medical Technology Industry in Figures. MedTech Europe 2013.

10

(11)  Zie het EESC-advies over „Nanowetenschap en nanotechnologie” — „Actieplan 2005-2009” (PB C 185 van 8.8.2006, blz. 1).

11

(12)  Nicolas Gouze, algemeen secretaris ETP Nanogeneeskunde (EESC-hoorzitting).

12

(13)  Prof. Pascal Verdonck NCBME, buitengewoon hoogleraar biomedische ingenieurstechnieken, Universiteit van Gent; algemeen directeur AZ Maria Middelares, Gent (EESC-hoorzitting).

13

(14)  Website van de WHO, voor het laatst bezocht op 23 maart 2015; http://www.who.int/medical_devices/support/en/

14

(15)  André C Linnenbank, algemeen secretaris EAMBES (EESC-hoorzitting).

15

---

III Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

507e zitting van het EESC van 22 en 23 April 2015

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/54 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/54

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De stedelijke dimensie van het Europees beleid — Hoofdkenmerken van een Europese stedelijke agenda

(COM(2014) 490 final)

(2015/C 291/08)

| Rapporteur: | Etele BARÁTH |
| --- | --- |

Rapporteur:

Etele BARÁTH

Op 18 juli 2014 heeft de Europese Commissie besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) te raadplegen over de

„Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De stedelijke dimensie van het Europees beleid — Hoofdkenmerken van een Europese stedelijke agenda”

(COM(2014) 490 final).

De gespecialiseerde afdeling Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 26 maart 2015 goedgekeurd.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 23 april 2015) onderstaand advies uitgebracht, dat met 151 stemmen vóór en 2 tegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | De voortslepende financiële crisis belemmert nog steeds in hoge mate de toename van het economische concurrentievermogen van de Europese Unie en de versterking of zelfs maar handhaving van de sociale en territoriale integratie. Door het Europees beleid, en vooral door de gebrekkige uitvoering ervan, is de verwezenlijking van de in de Europa 2020-strategie verwoorde doelstellingen op dit moment verder weg dan in 2010. |
| --- | --- |

1.1.

De voortslepende financiële crisis belemmert nog steeds in hoge mate de toename van het economische concurrentievermogen van de Europese Unie en de versterking of zelfs maar handhaving van de sociale en territoriale integratie. Door het Europees beleid, en vooral door de gebrekkige uitvoering ervan, is de verwezenlijking van de in de Europa 2020-strategie verwoorde doelstellingen op dit moment verder weg dan in 2010.

| 1.2. | Volgens het EESC heeft de onlangs aangetreden Europese Commissie en het door haar gepubliceerde programma „Een nieuwe start voor Europa” aanzienlijke gevolgen voor de ontwikkeling van steden en stedelijke regio’s, en dus ook voor de inhoud van de stedelijke agenda. In het programma worden nieuwe prioriteiten geformuleerd op het vlak van bestuurlijke samenwerking, de uitbreiding van de economische en financiële instrumenten en het nemen van risico’s, alsmede ten aanzien van de ontwikkeling van het menselijk kapitaal, de fysieke infrastructuur en nieuwe Europese contacten. |
| --- | --- |

1.2.

Volgens het EESC heeft de onlangs aangetreden Europese Commissie en het door haar gepubliceerde programma „Een nieuwe start voor Europa” aanzienlijke gevolgen voor de ontwikkeling van steden en stedelijke regio’s, en dus ook voor de inhoud van de stedelijke agenda. In het programma worden nieuwe prioriteiten geformuleerd op het vlak van bestuurlijke samenwerking, de uitbreiding van de economische en financiële instrumenten en het nemen van risico’s, alsmede ten aanzien van de ontwikkeling van het menselijk kapitaal, de fysieke infrastructuur en nieuwe Europese contacten.

| 1.3. | Het EESC is van mening dat de nieuwe invulling van de economische governance, de grotere efficiëntie en doeltreffendheid ervan, gezien de nieuwe financiële middelen en de beoogde besteding daarvan, een herwaardering vergen van de rol van de steden en de stedelijke regio’s en de afstemming van die rol op de uit te voeren taken, d.w.z. bij de ontwikkeling van de economie, het creëren van nieuwe banen en het stellen van sociale en ecologische voorwaarden. |
| --- | --- |

1.3.

Het EESC is van mening dat de nieuwe invulling van de economische governance, de grotere efficiëntie en doeltreffendheid ervan, gezien de nieuwe financiële middelen en de beoogde besteding daarvan, een herwaardering vergen van de rol van de steden en de stedelijke regio’s en de afstemming van die rol op de uit te voeren taken, d.w.z. bij de ontwikkeling van de economie, het creëren van nieuwe banen en het stellen van sociale en ecologische voorwaarden.

| 1.4. | Het EESC wijst erop dat tegelijk met de algehele invulling en acceptatie van de stedelijke agenda op grond van de lopende partnerschapsovereenkomsten tevens de doelstellingen van de operationele programma’s, waarin ook gebruik wordt gemaakt van de Europese structuur- en cohesiefondsen, moeten worden afgestemd op de voorwaarden die door het programma voor strategische investeringen zijn gewijzigd. Voor de bewerkstelliging van een geïntegreerde stedelijke ontwikkeling kunnen de totstandbrenging en de toepassing van verdere financieringsinstrumenten en modellen nodig blijken. |
| --- | --- |

1.4.

Het EESC wijst erop dat tegelijk met de algehele invulling en acceptatie van de stedelijke agenda op grond van de lopende partnerschapsovereenkomsten tevens de doelstellingen van de operationele programma’s, waarin ook gebruik wordt gemaakt van de Europese structuur- en cohesiefondsen, moeten worden afgestemd op de voorwaarden die door het programma voor strategische investeringen zijn gewijzigd. Voor de bewerkstelliging van een geïntegreerde stedelijke ontwikkeling kunnen de totstandbrenging en de toepassing van verdere financieringsinstrumenten en modellen nodig blijken.

| 1.5. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité zet zijn adviezen kracht bij en vult deze aan door te stellen dat dit het juiste moment is om de stedelijke agenda vorm te geven en op te nemen in het beleid van de Unie aangezien hiermee belangrijke hiaten kunnen worden opgevuld. In 2050 leeft 80 % van de EU-bevolking in stedelijke gebieden. De welvaart van de Unie hangt nu al af van de welvaart van haar steden. |
| --- | --- |

1.5.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité zet zijn adviezen kracht bij en vult deze aan door te stellen dat dit het juiste moment is om de stedelijke agenda vorm te geven en op te nemen in het beleid van de Unie aangezien hiermee belangrijke hiaten kunnen worden opgevuld. In 2050 leeft 80 % van de EU-bevolking in stedelijke gebieden. De welvaart van de Unie hangt nu al af van de welvaart van haar steden.

| 1.6. | De intensievere inzet van de hulpbronnen van steden en hun functionele regio’s, de sociaaleconomische voordelen van bestuur op meerdere niveaus en de territoriale en lokale coördinatie van de afzonderlijke beleidsterreinen kunnen een aanzienlijke meerwaarde opleveren, maar daarvoor zijn ook een nieuwe aanpak en nieuwe maatregelen door de Europese autoriteiten nodig. Slecht gecoördineerde ontwikkelingen kunnen daarentegen het risico van sociale of ecologische crisissituaties op lokaal of regionaal niveau meebrengen, waardoor eventueel zelfs de ontwikkeling van een groter gebied in het gedrang kan komen. |
| --- | --- |

1.6.

De intensievere inzet van de hulpbronnen van steden en hun functionele regio’s, de sociaaleconomische voordelen van bestuur op meerdere niveaus en de territoriale en lokale coördinatie van de afzonderlijke beleidsterreinen kunnen een aanzienlijke meerwaarde opleveren, maar daarvoor zijn ook een nieuwe aanpak en nieuwe maatregelen door de Europese autoriteiten nodig. Slecht gecoördineerde ontwikkelingen kunnen daarentegen het risico van sociale of ecologische crisissituaties op lokaal of regionaal niveau meebrengen, waardoor eventueel zelfs de ontwikkeling van een groter gebied in het gedrang kan komen.

| 1.7. | Ook het aangaan van partnerschappen op verschillende niveaus en de structurele deelname van het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld aan het besluitvormingsproces, van de voorbereiding tot aan de uitvoering, bieden meerwaarde. Het EESC stelt voor om de rol van de strategische planning die gebaseerd is op democratische participatie in brede kring te versterken, meer burgers deel te laten nemen aan deze planningsprocessen en daar meer controle op uit te oefenen. |
| --- | --- |

1.7.

Ook het aangaan van partnerschappen op verschillende niveaus en de structurele deelname van het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld aan het besluitvormingsproces, van de voorbereiding tot aan de uitvoering, bieden meerwaarde. Het EESC stelt voor om de rol van de strategische planning die gebaseerd is op democratische participatie in brede kring te versterken, meer burgers deel te laten nemen aan deze planningsprocessen en daar meer controle op uit te oefenen.

| 1.8. | De stedelijke agenda moet gericht zijn op de gecoördineerde, innovatieve ontwikkeling van het beleid, het bestuur, de economie, de ontwikkeling van de infrastructuur en de actoren uit het maatschappelijk middenveld en op de maximale eerbiediging van de natuurlijke rijkdommen. |
| --- | --- |

1.8.

De stedelijke agenda moet gericht zijn op de gecoördineerde, innovatieve ontwikkeling van het beleid, het bestuur, de economie, de ontwikkeling van de infrastructuur en de actoren uit het maatschappelijk middenveld en op de maximale eerbiediging van de natuurlijke rijkdommen.

| 1.9. | Volgens het EESC lijkt het ook nodig een nieuwe Europese strategie voor stedennetwerken tot stand te brengen die voortborduurt op de tot nog toe behaalde resultaten, en die als grondslag kan dienen voor de stedelijke agenda. Met behulp van de strategie voor stedennetwerken moet het sectorbeleid gekoppeld worden aan de concreet bestaande gemeentestructuur. |
| --- | --- |

1.9.

Volgens het EESC lijkt het ook nodig een nieuwe Europese strategie voor stedennetwerken tot stand te brengen die voortborduurt op de tot nog toe behaalde resultaten, en die als grondslag kan dienen voor de stedelijke agenda. Met behulp van de strategie voor stedennetwerken moet het sectorbeleid gekoppeld worden aan de concreet bestaande gemeentestructuur.

| 1.10. | Bij de tussentijdse toetsing van de Europa 2020-strategie is het mogelijk en nodig om de kaders van een in tijd gedifferentieerd, coördinerend en op het subsidiariteitsbeginsel gestoeld stadsbeleid voor de lange termijn uit te werken. |
| --- | --- |

1.10.

Bij de tussentijdse toetsing van de Europa 2020-strategie is het mogelijk en nodig om de kaders van een in tijd gedifferentieerd, coördinerend en op het subsidiariteitsbeginsel gestoeld stadsbeleid voor de lange termijn uit te werken.

| 1.11. | Het overlegorgaan „van het hoogste niveau”, waarin de 28 lidstaten vertegenwoordigd zijn en dat is opgericht om het beheer van de macroregionale strategieën te versterken, kan tevens, bijgestaan door partners die maatschappelijke en economische belangen behartigen, als hoeder dienen van een gecoördineerde en op een gezamenlijk stedelijk beleid gebaseerde governance. |
| --- | --- |

1.11.

Het overlegorgaan „van het hoogste niveau”, waarin de 28 lidstaten vertegenwoordigd zijn en dat is opgericht om het beheer van de macroregionale strategieën te versterken, kan tevens, bijgestaan door partners die maatschappelijke en economische belangen behartigen, als hoeder dienen van een gecoördineerde en op een gezamenlijk stedelijk beleid gebaseerde governance.

| 1.12. | De Europese Commissie zou de nodige beheerscapaciteiten moeten ontwikkelen voor een gecoördineerde uitvoering van het voorgestelde stedelijke beleid, het toezicht hierop en de evaluatie hiervan. Afgezien van de bestaande interdepartementale werkgroep voor stedelijke ontwikkeling van de Europese Commissie moet er een groep op hoog niveau worden opgericht die zich bezighoudt met de ontwikkeling van steden. Een dergelijke werkgroep moet als taak hebben een samenhangende en doeltreffende Europese stedelijke agenda tot 2050 op te stellen. |
| --- | --- |

1.12.

De Europese Commissie zou de nodige beheerscapaciteiten moeten ontwikkelen voor een gecoördineerde uitvoering van het voorgestelde stedelijke beleid, het toezicht hierop en de evaluatie hiervan. Afgezien van de bestaande interdepartementale werkgroep voor stedelijke ontwikkeling van de Europese Commissie moet er een groep op hoog niveau worden opgericht die zich bezighoudt met de ontwikkeling van steden. Een dergelijke werkgroep moet als taak hebben een samenhangende en doeltreffende Europese stedelijke agenda tot 2050 op te stellen.

2.   De noodzaak van een stedelijke agenda

| 2.1. | De Commissie benadrukt in haar mededeling dat „hoewel al jaren wordt erkend dat steden van belang zijn voor economische, sociale en culturele ontwikkeling en een leefgebied kunnen zijn waar hulpbronnen efficiënter worden gebruikt, op Europees en nationaal niveau nog maar langzaam en mondjesmaat met beleidsmaatregelen op dit besef [wordt] gereageerd. Er zijn weliswaar vele sectorale initiatieven, maar deze zijn slecht geïntegreerd.” |
| --- | --- |

2.1.

De Commissie benadrukt in haar mededeling dat „hoewel al jaren wordt erkend dat steden van belang zijn voor economische, sociale en culturele ontwikkeling en een leefgebied kunnen zijn waar hulpbronnen efficiënter worden gebruikt, op Europees en nationaal niveau nog maar langzaam en mondjesmaat met beleidsmaatregelen op dit besef [wordt] gereageerd. Er zijn weliswaar vele sectorale initiatieven, maar deze zijn slecht geïntegreerd.”

| 2.2. | „Dit komt tot uitdrukking in de roep van een reeks belanghebbenden op Europees, nationaal en lokaal niveau om een Europese stedelijke agenda te ontwikkelen. Naar aanleiding daarvan heeft de Europese Commissie een CITIES-forum gehouden om de aanzet te geven tot een debat over de noodzaak van een Europese stedelijke agenda. Na het CITIES-forum spraken de lidstaten over de noodzaak om een stedelijke agenda voor de EU op te stellen, waarin de eisen en verwachtingen van het Europees Parlement, het Comité van de Regio’s, verenigingen van steden en de steden zelf worden erkend, alsook hun bereidheid om aan het proces deel te nemen.” |
| --- | --- |

2.2.

„Dit komt tot uitdrukking in de roep van een reeks belanghebbenden op Europees, nationaal en lokaal niveau om een Europese stedelijke agenda te ontwikkelen. Naar aanleiding daarvan heeft de Europese Commissie een CITIES-forum gehouden om de aanzet te geven tot een debat over de noodzaak van een Europese stedelijke agenda. Na het CITIES-forum spraken de lidstaten over de noodzaak om een stedelijke agenda voor de EU op te stellen, waarin de eisen en verwachtingen van het Europees Parlement, het Comité van de Regio’s, verenigingen van steden en de steden zelf worden erkend, alsook hun bereidheid om aan het proces deel te nemen.”

| 2.3. | Gezien de ruime eensgezindheid onder de lidstaten heeft de Commissie haar voorstel voor het opstellen van een stedelijke agenda ter openbare raadpleging voorgelegd. |
| --- | --- |

2.3.

Gezien de ruime eensgezindheid onder de lidstaten heeft de Commissie haar voorstel voor het opstellen van een stedelijke agenda ter openbare raadpleging voorgelegd.

| 2.4. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité gaf gehoor aan de uitnodiging en vormde zijn mening op basis van de zaken die in het debat aan bod waren gekomen en de algemene opinie. |
| --- | --- |

2.4.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité gaf gehoor aan de uitnodiging en vormde zijn mening op basis van de zaken die in het debat aan bod waren gekomen en de algemene opinie.

| 2.5. | Het EESC is echter van mening dat het in zijn advies verder moet reiken dan de actuele kwesties in verband met de stedelijke agenda, en richtsnoeren voor de lange termijn moet opstellen waarmee aan de ene kant de Commissie een passende agenda kan ontwerpen en aan de andere kant de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de agenda hun eigen taken naar behoren kunnen uitvoeren. |
| --- | --- |

2.5.

Het EESC is echter van mening dat het in zijn advies verder moet reiken dan de actuele kwesties in verband met de stedelijke agenda, en richtsnoeren voor de lange termijn moet opstellen waarmee aan de ene kant de Commissie een passende agenda kan ontwerpen en aan de andere kant de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van de agenda hun eigen taken naar behoren kunnen uitvoeren.

| 2.6. | De Europese steden vertegenwoordigen dankzij de complexiteit van hun netwerken en gezien hun belangrijke rol in de huidige en toekomstige ontwikkeling van het continent de unieke en bijzondere waarden van Europa. |
| --- | --- |

2.6.

De Europese steden vertegenwoordigen dankzij de complexiteit van hun netwerken en gezien hun belangrijke rol in de huidige en toekomstige ontwikkeling van het continent de unieke en bijzondere waarden van Europa.

| 2.7. | Europa kampt met steeds grotere problemen op het gebied van de economie, het milieu en de maatschappij in bredere zin. Deze problemen hebben een territoriale, maar vooral ook een sterke stedelijke dimensie. Armoede, sociale segregatie en de achteruitgang van het milieu doen zich bijvoorbeeld voornamelijk voor in en rond steden (1). Deze kwestie wordt dan ook een steeds grotere uitdaging, vooral in delen van de stad waar de omstandigheden toch al ongunstig zijn. |
| --- | --- |

2.7.

Europa kampt met steeds grotere problemen op het gebied van de economie, het milieu en de maatschappij in bredere zin. Deze problemen hebben een territoriale, maar vooral ook een sterke stedelijke dimensie. Armoede, sociale segregatie en de achteruitgang van het milieu doen zich bijvoorbeeld voornamelijk voor in en rond steden (1). Deze kwestie wordt dan ook een steeds grotere uitdaging, vooral in delen van de stad waar de omstandigheden toch al ongunstig zijn.

| 2.7.1. | Migratie levert bepaalde problemen op. Aan de ene kant neemt de emigratie uit Europese regio’s en steden met een ontwikkelingsachterstand of een langzame ontwikkeling toe, wat een groot waardeverlies voor de betrokken gebieden meebrengt. Aan de andere kant veroorzaakt de immigratie naar de EU culturele en economische problemen voor stedelijke samenlevingen. |
| --- | --- |

2.7.1.

Migratie levert bepaalde problemen op. Aan de ene kant neemt de emigratie uit Europese regio’s en steden met een ontwikkelingsachterstand of een langzame ontwikkeling toe, wat een groot waardeverlies voor de betrokken gebieden meebrengt. Aan de andere kant veroorzaakt de immigratie naar de EU culturele en economische problemen voor stedelijke samenlevingen.

| 2.8. | Maar ook de antwoorden moeten in de eerste plaats in de steden en hun functionele regio’s worden gezocht. Economische ontwikkeling, een efficiënt gebruik van hulpbronnen, economische en sociale innovatie en maatschappelijke integratie vereisen in de eerste plaats een goed georganiseerde, op bewuste wijze bestuurde stedelijke omgeving (2). |
| --- | --- |

2.8.

Maar ook de antwoorden moeten in de eerste plaats in de steden en hun functionele regio’s worden gezocht. Economische ontwikkeling, een efficiënt gebruik van hulpbronnen, economische en sociale innovatie en maatschappelijke integratie vereisen in de eerste plaats een goed georganiseerde, op bewuste wijze bestuurde stedelijke omgeving (2).

| 2.8.1. | De governance van de Europese Unie heeft een geweldige ontwikkeling doorgemaakt, niet in de laatste plaats als gevolg van de antwoorden op de crisis van de afgelopen tien jaar. In de tot op heden afgegeven boodschappen van de instellingen die nieuwe krachten hebben zien opkomen, en in de tussentijdse toetsing van de Europa 2020-strategie ligt de nadruk in de eerste plaats op economische groei, nieuwe banen, innovatie en sociale inclusie. |
| --- | --- |

2.8.1.

De governance van de Europese Unie heeft een geweldige ontwikkeling doorgemaakt, niet in de laatste plaats als gevolg van de antwoorden op de crisis van de afgelopen tien jaar. In de tot op heden afgegeven boodschappen van de instellingen die nieuwe krachten hebben zien opkomen, en in de tussentijdse toetsing van de Europa 2020-strategie ligt de nadruk in de eerste plaats op economische groei, nieuwe banen, innovatie en sociale inclusie.

| 2.8.2. | In de toekomst zal vooral het behoud en de uitbreiding van de Europese democratische waarden centraal komen te staan, waarvan de wortels onlosmakelijk verbonden zijn met de geschiedenis van de ontwikkeling van de steden. |
| --- | --- |

2.8.2.

In de toekomst zal vooral het behoud en de uitbreiding van de Europese democratische waarden centraal komen te staan, waarvan de wortels onlosmakelijk verbonden zijn met de geschiedenis van de ontwikkeling van de steden.

| 2.9. | Steden van uiteenlopende grootte en met verschillende ontwikkelingsniveaus zijn van oudsher de hoeders en de bakermat van alle capaciteiten en rollen waarmee de moderne wereld met het concept „innovatie” zijn voordeel probeert te doen. |
| --- | --- |

2.9.

Steden van uiteenlopende grootte en met verschillende ontwikkelingsniveaus zijn van oudsher de hoeders en de bakermat van alle capaciteiten en rollen waarmee de moderne wereld met het concept „innovatie” zijn voordeel probeert te doen.

| 2.9.1. | De ervaringen van de recente crisis hebben aangetoond dat de economie van de grootstedelijke gebieden opgewassen is tegen de conjuncturele schommelingen van de wereldeconomie. De oorzaak hiervoor is waarschijnlijk gelegen in het gedifferentieerde karakter van de economie, de kracht van de interne betrekkingen en als gevolg daarvan in de kracht van het vermogen tot vernieuwing en aanpassing. Niettemin zou de stedelijke agenda van de EU bijzondere aandacht moeten besteden aan de ontwikkeling van de lokale economie, met name van micro- en kleine bedrijven, en van de detailhandel en het ambacht. |
| --- | --- |

2.9.1.

De ervaringen van de recente crisis hebben aangetoond dat de economie van de grootstedelijke gebieden opgewassen is tegen de conjuncturele schommelingen van de wereldeconomie. De oorzaak hiervoor is waarschijnlijk gelegen in het gedifferentieerde karakter van de economie, de kracht van de interne betrekkingen en als gevolg daarvan in de kracht van het vermogen tot vernieuwing en aanpassing. Niettemin zou de stedelijke agenda van de EU bijzondere aandacht moeten besteden aan de ontwikkeling van de lokale economie, met name van micro- en kleine bedrijven, en van de detailhandel en het ambacht.

| 2.9.2. | Een groot deel van de sociale problemen die prominent aanwezig zijn in steden kan worden opgelost met innovatieve oplossingen. Evenals voor de economie geldt voor steden dat ze het belangrijkste toneel vormen voor uiteenlopende vormen van sociale innovatie. Door de complexiteit van de stedelijke structuren en de ingewikkelde werking ervan wordt het herstel van de economie en de totstandkoming en de versterking van nieuwe economische vormen mogelijk gemaakt. |
| --- | --- |

2.9.2.

Een groot deel van de sociale problemen die prominent aanwezig zijn in steden kan worden opgelost met innovatieve oplossingen. Evenals voor de economie geldt voor steden dat ze het belangrijkste toneel vormen voor uiteenlopende vormen van sociale innovatie. Door de complexiteit van de stedelijke structuren en de ingewikkelde werking ervan wordt het herstel van de economie en de totstandkoming en de versterking van nieuwe economische vormen mogelijk gemaakt.

| 2.9.3. | Om de capaciteit tot vernieuwing te versterken verdient het aanbeveling steun te blijven geven aan de netwerkvorming van steden en aan de diverse manieren waarop goede praktijken van stedelijk beleid worden verspreid. Dat leidt tot een grotere Europese toegevoegde waarde. |
| --- | --- |

2.9.3.

Om de capaciteit tot vernieuwing te versterken verdient het aanbeveling steun te blijven geven aan de netwerkvorming van steden en aan de diverse manieren waarop goede praktijken van stedelijk beleid worden verspreid. Dat leidt tot een grotere Europese toegevoegde waarde.

| 2.10. | Mede gezien bovenstaande argumenten moet het initiatief van de Europese Commissie voor een stedelijke agenda worden verwelkomd, en moet worden aangemoedigd dat de totstandbrenging en de verdere ontwikkeling van het stedelijk beleid het resultaat is van overleg in brede kring. |
| --- | --- |

2.10.

Mede gezien bovenstaande argumenten moet het initiatief van de Europese Commissie voor een stedelijke agenda worden verwelkomd, en moet worden aangemoedigd dat de totstandbrenging en de verdere ontwikkeling van het stedelijk beleid het resultaat is van overleg in brede kring.

| 2.10.1. | Ook het maatschappelijk middenveld wil deel blijven uitmaken van dit proces, en wel in een nieuwe, georganiseerde vorm. |
| --- | --- |

2.10.1.

Ook het maatschappelijk middenveld wil deel blijven uitmaken van dit proces, en wel in een nieuwe, georganiseerde vorm.

3.   Stedelijke agenda EU

| 3.1. | Dat de Unie zich tot nu toe verre hield en ook in de toekomst zal blijven houden van beleid dat een concrete inmenging in de ontwikkeling van steden zou betekenen, komt niet alleen voort uit het subsidiariteitsbeginsel en uit de waarden die in acht moeten worden genomen bij het bestuur op meerdere niveaus, maar ook uit het feit dat de ontwikkeling van steden, en in het algemeen van woongebieden, zelf meestal op een andere logica gebaseerd is waarbij de ruimtelijke dimensie, anders dan bij het meeste sectorale beleid, als doorslaggevende factor geldt. |
| --- | --- |

3.1.

Dat de Unie zich tot nu toe verre hield en ook in de toekomst zal blijven houden van beleid dat een concrete inmenging in de ontwikkeling van steden zou betekenen, komt niet alleen voort uit het subsidiariteitsbeginsel en uit de waarden die in acht moeten worden genomen bij het bestuur op meerdere niveaus, maar ook uit het feit dat de ontwikkeling van steden, en in het algemeen van woongebieden, zelf meestal op een andere logica gebaseerd is waarbij de ruimtelijke dimensie, anders dan bij het meeste sectorale beleid, als doorslaggevende factor geldt.

| 3.2. | Toen de Unie haar sociale en economische cohesiebeleid aanvulde met de doelstellingen van territoriale cohesie, zette zij een beslissende stap door haar instrumenten in te zetten voor maatregelen met concrete gevolgen voor de ruimtelijke structuur van de samenleving, de economie en het milieu van Europa. |
| --- | --- |

3.2.

Toen de Unie haar sociale en economische cohesiebeleid aanvulde met de doelstellingen van territoriale cohesie, zette zij een beslissende stap door haar instrumenten in te zetten voor maatregelen met concrete gevolgen voor de ruimtelijke structuur van de samenleving, de economie en het milieu van Europa.

| 3.3. | De tot nog toe behaalde resultaten en hiaten hebben laten zien dat het cohesiebeleid weliswaar is uitgebreid met de territoriale dimensie, maar nog niet volmaakt is. Het cohesiebeleid is nog niet volmaakt want er ontbreekt nog een synthetisch, coördinerend beleid met richtsnoeren voor:






  — | de uitvoering op regionaal en gemeentelijk niveau van het pan-Europese, op macroniveau geformuleerde beleid, en |
| --- | --- | --- |

3.3.

De tot nog toe behaalde resultaten en hiaten hebben laten zien dat het cohesiebeleid weliswaar is uitgebreid met de territoriale dimensie, maar nog niet volmaakt is. Het cohesiebeleid is nog niet volmaakt want er ontbreekt nog een synthetisch, coördinerend beleid met richtsnoeren voor:

—

de uitvoering op regionaal en gemeentelijk niveau van het pan-Europese, op macroniveau geformuleerde beleid, en

| — | de horizontale, zelfregulerende samenwerking tussen de regio’s en gemeenten (3). |
| --- | --- |

—

de horizontale, zelfregulerende samenwerking tussen de regio’s en gemeenten (3).

| 3.4. | De inhoud van bovenstaand coördinerend beleid moet worden uitgewerkt in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel. |
| --- | --- |

3.4.

De inhoud van bovenstaand coördinerend beleid moet worden uitgewerkt in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel.

| 3.5. | De drie doelstellingen van de Europa 2020-strategie, namelijk intelligente, duurzame en inclusieve groei worden pas minder abstract als de economische, ecologische en sociale verbanden daartussen concreet worden geformuleerd. Deze beïnvloeden elkaar op de verschillende stedelijke niveaus, waar ze beschreven en gemeten kunnen worden zodat hun ontwikkeling doeltreffend en efficiënt verloopt. |
| --- | --- |

3.5.

De drie doelstellingen van de Europa 2020-strategie, namelijk intelligente, duurzame en inclusieve groei worden pas minder abstract als de economische, ecologische en sociale verbanden daartussen concreet worden geformuleerd. Deze beïnvloeden elkaar op de verschillende stedelijke niveaus, waar ze beschreven en gemeten kunnen worden zodat hun ontwikkeling doeltreffend en efficiënt verloopt.

| 3.5.1. | De versterking van het concurrentievermogen van de Unie wordt teweeggebracht door de verwezenlijking van de fundamentele doelstellingen in de stedelijke structuren, zoals een ruimer gebruik van informatie- en communicatietechnologieën of een groter energiebewustzijn op stedelijk niveau (bv. initiatieven voor „slimme steden”). |
| --- | --- |

3.5.1.

De versterking van het concurrentievermogen van de Unie wordt teweeggebracht door de verwezenlijking van de fundamentele doelstellingen in de stedelijke structuren, zoals een ruimer gebruik van informatie- en communicatietechnologieën of een groter energiebewustzijn op stedelijk niveau (bv. initiatieven voor „slimme steden”).

| 3.6. | Een Europese stedelijke agenda mag uitsluitend gebaseerd zijn op de hervormde doelstellingen van de Europa 2020-strategie, op de nieuwe strategie van de Commissie voor de middellange termijn waar ook het Europees Parlement achter staat, en op de wederzijdse inachtneming van de op historische waarden gestoelde langetermijnbelangen voor de ontwikkeling van regio’s en gemeenten. |
| --- | --- |

3.6.

Een Europese stedelijke agenda mag uitsluitend gebaseerd zijn op de hervormde doelstellingen van de Europa 2020-strategie, op de nieuwe strategie van de Commissie voor de middellange termijn waar ook het Europees Parlement achter staat, en op de wederzijdse inachtneming van de op historische waarden gestoelde langetermijnbelangen voor de ontwikkeling van regio’s en gemeenten.

| 3.7. | Bij het opstellen van de stedelijke agenda is het raadzaam rekening te houden met het feit dat steden en hun agglomeraties, de grootstedelijke regio’s, door hun voornamelijk op evenwicht gerichte bestuur waarborgen dat






  — | de marktgerelateerde, economisch georiënteerde activiteiten die plaatsvinden volgens door belangen ingegeven wetmatigheden, en de processen van de op historische waarden gebaseerde sociale vernieuwing in dienst staan van de groei, in harmonie met elkaar en met behoud van het milieu; |
| --- | --- | --- |

3.7.

Bij het opstellen van de stedelijke agenda is het raadzaam rekening te houden met het feit dat steden en hun agglomeraties, de grootstedelijke regio’s, door hun voornamelijk op evenwicht gerichte bestuur waarborgen dat

—

de marktgerelateerde, economisch georiënteerde activiteiten die plaatsvinden volgens door belangen ingegeven wetmatigheden, en de processen van de op historische waarden gebaseerde sociale vernieuwing in dienst staan van de groei, in harmonie met elkaar en met behoud van het milieu;

| — | de basisvoorwaarden voor herstel — gekwalificeerde arbeidskrachten, op ontwikkelde infrastructuur gebaseerde dienstverleningssystemen en een inclusieve sociale en natuurlijke omgeving — in harmonische samenhang beschikbaar zijn, als fundamentele en onvervangbare bijdrage van steden aan economische bedrijvigheid (4). |
| --- | --- |

—

de basisvoorwaarden voor herstel — gekwalificeerde arbeidskrachten, op ontwikkelde infrastructuur gebaseerde dienstverleningssystemen en een inclusieve sociale en natuurlijke omgeving — in harmonische samenhang beschikbaar zijn, als fundamentele en onvervangbare bijdrage van steden aan economische bedrijvigheid (4).

| 3.8. | De meest essentiële verbanden tussen het Europees beleid en stedelijke ontwikkeling kunnen worden beschreven aan de hand van het voor de afzonderlijke activiteiten vereiste niveau van arbeidskrachten, infrastructuur en milieufactoren. Het „genereren” van deze drie beslissende factoren vormt — naast vele andere — het privilege van gemeentestructuren. |
| --- | --- |

3.8.

De meest essentiële verbanden tussen het Europees beleid en stedelijke ontwikkeling kunnen worden beschreven aan de hand van het voor de afzonderlijke activiteiten vereiste niveau van arbeidskrachten, infrastructuur en milieufactoren. Het „genereren” van deze drie beslissende factoren vormt — naast vele andere — het privilege van gemeentestructuren.

| 3.8.1. | Hierbij dient te worden opgemerkt dat de beslissende elementen van het Europees beleid, vooral op het vlak van economische en financiële maatregelen, of van de Europa 2020-strategie, gericht zijn op de middellange en lange termijn, terwijl op specifieke Europese beleidsterreinen een heel ander tijdschema kan worden aangehouden, bijvoorbeeld in het geval van infrastructuurontwikkeling 30 tot 50 jaar. |
| --- | --- |

3.8.1.

Hierbij dient te worden opgemerkt dat de beslissende elementen van het Europees beleid, vooral op het vlak van economische en financiële maatregelen, of van de Europa 2020-strategie, gericht zijn op de middellange en lange termijn, terwijl op specifieke Europese beleidsterreinen een heel ander tijdschema kan worden aangehouden, bijvoorbeeld in het geval van infrastructuurontwikkeling 30 tot 50 jaar.

| 3.8.2. | Steden zijn historisch gegroeide creaties en daarom verandert de kwaliteit van hun capaciteiten, waarden, het leefklimaat en de bebouwde en natuurlijke omgeving ook relatief langzaam, of kunnen daar slechts geleidelijk aanpassingen in worden aangebracht. |
| --- | --- |

3.8.2.

Steden zijn historisch gegroeide creaties en daarom verandert de kwaliteit van hun capaciteiten, waarden, het leefklimaat en de bebouwde en natuurlijke omgeving ook relatief langzaam, of kunnen daar slechts geleidelijk aanpassingen in worden aangebracht.

| 3.8.3. | Het antwoord op deze uitdaging is de regionalisering van stedelijke systemen, de vorming van stedennetwerken, intensievere regionale coördinatie, en in algemene zin interinstitutionele samenwerking — kortom, alles wat in combinatie met specialisatie de diversiteit kan garanderen. Deze relatieve stabiliteit van stadsfuncties en de vergaarde kennis en vaardigheden vormen samen met de samenwerkingsbereidheid de basis die tot voortdurende vernieuwing en innovatie leidt. |
| --- | --- |

3.8.3.

Het antwoord op deze uitdaging is de regionalisering van stedelijke systemen, de vorming van stedennetwerken, intensievere regionale coördinatie, en in algemene zin interinstitutionele samenwerking — kortom, alles wat in combinatie met specialisatie de diversiteit kan garanderen. Deze relatieve stabiliteit van stadsfuncties en de vergaarde kennis en vaardigheden vormen samen met de samenwerkingsbereidheid de basis die tot voortdurende vernieuwing en innovatie leidt.

| 3.8.4. | Bij het uitwerken van de stedelijke agenda moet de aandacht worden gevestigd op het gedifferentieerde karakter van de Europese stedennetwerken en de aanzienlijke verschillen tussen de steden, waaruit uiteenlopende benaderingen volgen. Bijvoorbeeld:






  — | geïntegreerde stedelijke ontwikkeling, die pas tot haar recht komt als het beleid inzake stedelijke ontwikkeling en de instrumenten in dienst daarvan flexibel genoeg zijn en het mogelijk maken dat ze zelfs in van elkaar afwijkende of bijzondere sociale, economische en ecologische omstandigheden tussen steden efficiënt toegepast kunnen worden, en zo optimale synergetische effecten teweeg kunnen brengen tussen de afzonderlijke beleidsterreinen; |
| --- | --- | --- |

3.8.4.

Bij het uitwerken van de stedelijke agenda moet de aandacht worden gevestigd op het gedifferentieerde karakter van de Europese stedennetwerken en de aanzienlijke verschillen tussen de steden, waaruit uiteenlopende benaderingen volgen. Bijvoorbeeld:

—

geïntegreerde stedelijke ontwikkeling, die pas tot haar recht komt als het beleid inzake stedelijke ontwikkeling en de instrumenten in dienst daarvan flexibel genoeg zijn en het mogelijk maken dat ze zelfs in van elkaar afwijkende of bijzondere sociale, economische en ecologische omstandigheden tussen steden efficiënt toegepast kunnen worden, en zo optimale synergetische effecten teweeg kunnen brengen tussen de afzonderlijke beleidsterreinen;

| — | gedifferentieerd beleid dat van toepassing is op stedennetwerken in hun totaliteit, om de complexe samenwerkingsverbanden tussen Europese steden te kunnen begrijpen en daar wezenlijke invloed op uit te kunnen oefenen. |
| --- | --- |

—

gedifferentieerd beleid dat van toepassing is op stedennetwerken in hun totaliteit, om de complexe samenwerkingsverbanden tussen Europese steden te kunnen begrijpen en daar wezenlijke invloed op uit te kunnen oefenen.

| 3.9. | Het is daarom ook nodig een nieuwe Europese strategie voor stedennetwerken tot stand te brengen die voortborduurt op de tot nog toe behaalde resultaten, en die als grondslag kan dienen voor de stedelijke agenda. Op deze manier zou de Europese Unie de verspreiding van specifieke resultaten op het gebied van stedelijke ontwikkeling een grote impuls kunnen geven. |
| --- | --- |

3.9.

Het is daarom ook nodig een nieuwe Europese strategie voor stedennetwerken tot stand te brengen die voortborduurt op de tot nog toe behaalde resultaten, en die als grondslag kan dienen voor de stedelijke agenda. Op deze manier zou de Europese Unie de verspreiding van specifieke resultaten op het gebied van stedelijke ontwikkeling een grote impuls kunnen geven.

| 3.9.1. | Met behulp van de strategie voor stedennetwerken moet het sectorbeleid gekoppeld worden aan de concreet bestaande gemeentestructuur. In de strategie kunnen voor de verschillende componenten van de stedennetwerken uiteenlopende strategieën worden geformuleerd binnen het uniforme Europese kader. |
| --- | --- |

3.9.1.

Met behulp van de strategie voor stedennetwerken moet het sectorbeleid gekoppeld worden aan de concreet bestaande gemeentestructuur. In de strategie kunnen voor de verschillende componenten van de stedennetwerken uiteenlopende strategieën worden geformuleerd binnen het uniforme Europese kader.

| 3.9.2. | De Europese strategie voor stedennetwerken kan als territoriaal richtsnoer dienen voor de aanvulling van het Europees beleid (5). |
| --- | --- |

3.9.2.

De Europese strategie voor stedennetwerken kan als territoriaal richtsnoer dienen voor de aanvulling van het Europees beleid (5).

| 3.9.2.1. | De strategie omvat op gedifferentieerde wijze, maar binnen een uniform en evenwichtig kader, richtsnoeren voor de ontwikkeling van de Europese kleine, middelgrote en grote steden, met inachtneming van de kenmerkende factoren die doorslaggevend zijn voor hun ontwikkeling. |
| --- | --- |

3.9.2.1.

De strategie omvat op gedifferentieerde wijze, maar binnen een uniform en evenwichtig kader, richtsnoeren voor de ontwikkeling van de Europese kleine, middelgrote en grote steden, met inachtneming van de kenmerkende factoren die doorslaggevend zijn voor hun ontwikkeling.

| 3.10. | Een van de positieve resultaten van de crisis die inmiddels op zijn retour is, is een sterker „bbp-overschrijdend” gedachtegoed en de terreinwinst die is geboekt door de gedifferentieerde en complexe interpretaties van het concept „ontwikkeling”. |
| --- | --- |

3.10.

Een van de positieve resultaten van de crisis die inmiddels op zijn retour is, is een sterker „bbp-overschrijdend” gedachtegoed en de terreinwinst die is geboekt door de gedifferentieerde en complexe interpretaties van het concept „ontwikkeling”.

| 3.10.1. | De urgentie van een stedelijke agenda wordt duidelijk onderbouwd door het feit dat de stedelijke en gemeentestructuren in beslissende mate verantwoordelijk zijn voor nieuwe indicatoren op het gebied van levenskwaliteit, die tot nu door middel van het bbp werden uitgedrukt. |
| --- | --- |

3.10.1.

De urgentie van een stedelijke agenda wordt duidelijk onderbouwd door het feit dat de stedelijke en gemeentestructuren in beslissende mate verantwoordelijk zijn voor nieuwe indicatoren op het gebied van levenskwaliteit, die tot nu door middel van het bbp werden uitgedrukt.

4.   Coördinerende taken

| 4.1. | De algemene regelgevende maatregelen van de Europese Commissie voor de periode 2014-2020, de partnerschapsovereenkomsten en de operationele programma’s met instrumenten voor de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten kunnen de leemte tussen de macro-economische governance van de Commissie, de doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de instrumenten die beschikbaar zijn gesteld voor de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid niet volledig opvullen. Daaruit blijkt dat een geïntegreerd stedelijk beleid noodzakelijk is. |
| --- | --- |

4.1.

De algemene regelgevende maatregelen van de Europese Commissie voor de periode 2014-2020, de partnerschapsovereenkomsten en de operationele programma’s met instrumenten voor de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten kunnen de leemte tussen de macro-economische governance van de Commissie, de doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de instrumenten die beschikbaar zijn gesteld voor de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid niet volledig opvullen. Daaruit blijkt dat een geïntegreerd stedelijk beleid noodzakelijk is.

| 4.1.1. | Een cruciale component van beleidsvormen waardoor geïntegreerde interventies mogelijk worden gemaakt, is gecoördineerde besluitvorming op meerdere niveaus (6). |
| --- | --- |

4.1.1.

Een cruciale component van beleidsvormen waardoor geïntegreerde interventies mogelijk worden gemaakt, is gecoördineerde besluitvorming op meerdere niveaus (6).

| 4.1.2. | De sectorgebonden opname van de behoeften van de stedenstructuren en netwerken in het thematische (sectorale) beleid is — als gevolg van de hierboven beschreven systematische afwijkingen — alleen mogelijk met coördinerend beleid dat gericht is op enkele cruciale factoren en de structuren die slechts geleidelijk veranderen of aangepast kunnen worden geschikt maakt — vooral door netwerkvorming — voor samenwerking waarmee wordt voorzien in kortetermijnbehoeften, en dat wordt uitgevoerd door een speciaal orgaan dat in staat is met op voortdurende controle gebaseerde maatregelen correcties aan te brengen. |
| --- | --- |

4.1.2.

De sectorgebonden opname van de behoeften van de stedenstructuren en netwerken in het thematische (sectorale) beleid is — als gevolg van de hierboven beschreven systematische afwijkingen — alleen mogelijk met coördinerend beleid dat gericht is op enkele cruciale factoren en de structuren die slechts geleidelijk veranderen of aangepast kunnen worden geschikt maakt — vooral door netwerkvorming — voor samenwerking waarmee wordt voorzien in kortetermijnbehoeften, en dat wordt uitgevoerd door een speciaal orgaan dat in staat is met op voortdurende controle gebaseerde maatregelen correcties aan te brengen.

| 4.1.3. | Het overlegorgaan „op het hoogste niveau”, waarin de 28 lidstaten vertegenwoordigd zijn en dat is opgericht om de governance van de macroregionale strategieën te versterken, kan de ontbrekende schakel vormen die bovendien als waarborg kan dienen voor de uitvoering van het voorgestelde coördinatiebeleid. |
| --- | --- |

4.1.3.

Het overlegorgaan „op het hoogste niveau”, waarin de 28 lidstaten vertegenwoordigd zijn en dat is opgericht om de governance van de macroregionale strategieën te versterken, kan de ontbrekende schakel vormen die bovendien als waarborg kan dienen voor de uitvoering van het voorgestelde coördinatiebeleid.

| 4.1.3.1. | Dit orgaan heeft nog niet de vereiste complexiteit. De participatie van de territoriale en de sociaaleconomische partners is zowel bij de beleidsvorming als bij de vormgeving en uitvoering van de strategie onontbeerlijk. |
| --- | --- |

4.1.3.1.

Dit orgaan heeft nog niet de vereiste complexiteit. De participatie van de territoriale en de sociaaleconomische partners is zowel bij de beleidsvorming als bij de vormgeving en uitvoering van de strategie onontbeerlijk.

| 4.2. | Bij het bestuur van steden en stedelijke regio’s moet er sprake zijn van een samenwerking waarmee het waardesysteem van het democratisch gekozen politieke bestel, onafhankelijke economische belangen en het maatschappelijk middenveld weerspiegeld worden. |
| --- | --- |

4.2.

Bij het bestuur van steden en stedelijke regio’s moet er sprake zijn van een samenwerking waarmee het waardesysteem van het democratisch gekozen politieke bestel, onafhankelijke economische belangen en het maatschappelijk middenveld weerspiegeld worden.

| 4.2.1. | Voor het EESC is het van het grootste belang dat de deelname van het maatschappelijk middenveld (maatschappelijke en economische organisaties en de vertegenwoordigers van verschillende activiteiten) een onbetwist onderdeel vormt van elk facet van het bestuur op meerdere niveaus van de Unie: van de voorbereiding van de besluitvorming tot aan de controle op de tenuitvoerlegging. |
| --- | --- |

4.2.1.

Voor het EESC is het van het grootste belang dat de deelname van het maatschappelijk middenveld (maatschappelijke en economische organisaties en de vertegenwoordigers van verschillende activiteiten) een onbetwist onderdeel vormt van elk facet van het bestuur op meerdere niveaus van de Unie: van de voorbereiding van de besluitvorming tot aan de controle op de tenuitvoerlegging.

| 4.2.2. | Een essentiële component van het bestuur van de Unie is de behartiging van de door het Comité van de Regio’s vertegenwoordigde horizontale belangen van het territoriaal beleid en de door het EESC geformuleerde sociaaleconomische belangen, die elkaar aanvullen (7). |
| --- | --- |

4.2.2.

Een essentiële component van het bestuur van de Unie is de behartiging van de door het Comité van de Regio’s vertegenwoordigde horizontale belangen van het territoriaal beleid en de door het EESC geformuleerde sociaaleconomische belangen, die elkaar aanvullen (7).

| 4.3. | De formulering van de stedelijke agenda moet worden toegespitst — vooral gezien de transformatie van de financieel-economische governance tot ontwikkelingsgericht beleid — op een gering aantal factoren die een evenwicht tot stand brengen tussen uiteenlopende structuren en de basis kunnen vormen voor doeltreffend en efficiënt ingrijpen. |
| --- | --- |

4.3.

De formulering van de stedelijke agenda moet worden toegespitst — vooral gezien de transformatie van de financieel-economische governance tot ontwikkelingsgericht beleid — op een gering aantal factoren die een evenwicht tot stand brengen tussen uiteenlopende structuren en de basis kunnen vormen voor doeltreffend en efficiënt ingrijpen.

| 4.3.1. | Ook in dit verband moet er andermaal op gewezen worden dat er afgezien van de bestaande interdepartementale werkgroep voor stedelijke ontwikkeling van de Europese Commissie ook een groep op hoog niveau of een werkgroep moet worden opgericht die zich bezighoudt met de ontwikkeling van grote steden. Een dergelijke werkgroep moet als taak hebben een samenhangende en doeltreffende Europese stedelijke agenda tot 2050 op te stellen. |
| --- | --- |

4.3.1.

Ook in dit verband moet er andermaal op gewezen worden dat er afgezien van de bestaande interdepartementale werkgroep voor stedelijke ontwikkeling van de Europese Commissie ook een groep op hoog niveau of een werkgroep moet worden opgericht die zich bezighoudt met de ontwikkeling van grote steden. Een dergelijke werkgroep moet als taak hebben een samenhangende en doeltreffende Europese stedelijke agenda tot 2050 op te stellen.

| 4.3.2. | Dit voorstel sluit aan bij het onderdeel van het advies van het Comité van de Regio’s (COTER-V-046, 107e zitting op 25 en 26 juni 2014) op grond waarvan steden en lokale en regionale besturen nauw betrokken moeten worden bij het opstellen van een witboek over de totstandbrenging van een geïntegreerd stedelijk beleid, en daarnaast voldoet aan de besluiten die genomen zijn tijdens de informele ministeriële bijeenkomst onder het Griekse voorzitterschap (Athene, 24 april). |
| --- | --- |

4.3.2.

Dit voorstel sluit aan bij het onderdeel van het advies van het Comité van de Regio’s (COTER-V-046, 107e zitting op 25 en 26 juni 2014) op grond waarvan steden en lokale en regionale besturen nauw betrokken moeten worden bij het opstellen van een witboek over de totstandbrenging van een geïntegreerd stedelijk beleid, en daarnaast voldoet aan de besluiten die genomen zijn tijdens de informele ministeriële bijeenkomst onder het Griekse voorzitterschap (Athene, 24 april).

Brussel, 23 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2014) 490 final.

1

(2)  Zie voetnoot 1.

2

(3)  Zie voetnoot 1.

3

(4)  Zie voetnoot 1.

4

(5)  Zie voetnoot 1.

5

(6)  Zie voetnoot 1.

6

(7)  Zie voetnoot 1.

7

---

| 4.9.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 291/60 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 291/60

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1306/2013 op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor kalenderjaar 2015

(COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD)

(2015/C 291/09)

Op 7 april 2015 heeft de Raad, overeenkomstig artikel 43, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), besloten om het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) te raadplegen over het

„Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het overeenkomstig Verordening (EU) nr. 1306/2013 op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor kalenderjaar 2015”

(COM(2015) 141 final — 2015/0070 (COD)).

Aangezien het Comité zich in zijn op 22 mei 2013 goedgekeurde advies (PB C 271 van 19.9.2013, blz. 143) (1) en zijn op 5 juni 2014 goedgekeurde advies (PB C 424 van 26.11.2014, blz. 73) (2) al heeft uitgesproken over de inhoud van dit voorstel, heeft het tijdens zijn op 22 en 23 april 2015 gehouden 507e zitting (vergadering van 22 april 2015) met 152 stemmen vóór en 2 tegen, bij 7 onthoudingen, besloten geen nieuw advies op te stellen, maar te verwijzen naar het standpunt dat het in bovengenoemde adviezen heeft ingenomen.

Brussel, 22 april 2015.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Henri MALOSSE

---

(1)  EESC-advies over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de vaststelling van een overeenkomstig Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor het kalenderjaar 2013 (PB C 271 van 19.9.2013, blz. 143).

1

(2)  EESC-advies over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake de vaststelling van een overeenkomstig Verordening (EG) nr. 73/2009 van de Raad op de rechtstreekse betalingen toe te passen aanpassingspercentage voor het kalenderjaar 2014 (PB C 424 van 26.11.2014, blz. 73).

2

---