# Επίσημη Εφημερίδα C 291/4 Σε

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 58ό έτος4 Σεπτεμβρίου # 2015 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

58ό έτος4 Σεπτεμβρίου # 2015

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 |
| 2015/C 291/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα (διερευνητική γνωμοδότηση) | 1 |
| 2015/C 291/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ανάπτυξη του συστήματος διακυβέρνησης που προτείνεται στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030 (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής) | 8 |
| 2015/C 291/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χάρτης πορείας για έναν ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο μεταφορών — Πρόοδος και προκλήσεις (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) | 14 |
| 2015/C 291/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στις σχέσεις ΕΕ–Αλβανίας (διερευνητική γνωμοδότηση) | 21 |
| 2015/C 291/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αυτορρύθμιση και συρρύθμιση στο νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 29 |
| 2015/C 291/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας | 40 |
| 2015/C 291/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προώθηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς — Ο συνδυασμός της βιοϊατρικής μηχανικής με τον κλάδο υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης | 45 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015

2015/C 291/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα (διερευνητική γνωμοδότηση)

1

2015/C 291/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ανάπτυξη του συστήματος διακυβέρνησης που προτείνεται στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030 (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής)

8

2015/C 291/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Χάρτης πορείας για έναν ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο μεταφορών — Πρόοδος και προκλήσεις (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)

14

2015/C 291/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στις σχέσεις ΕΕ–Αλβανίας (διερευνητική γνωμοδότηση)

21

2015/C 291/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Αυτορρύθμιση και συρρύθμιση στο νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

29

2015/C 291/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας

40

2015/C 291/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προώθηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς — Ο συνδυασμός της βιοϊατρικής μηχανικής με τον κλάδο υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης

45

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 |
| 2015/C 291/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η αστική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ — βασικά χαρακτηριστικά ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ[COM(2014) 490 final] | 54 |
| 2015/C 291/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής των άμεσων ενισχύσεων που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1306/2013 του Συμβουλίου όσον αφορά το ημερολογιακό έτος 2015[COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD] | 60 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015

2015/C 291/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η αστική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ — βασικά χαρακτηριστικά ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ[COM(2014) 490 final]

[COM(2014) 490 final]

54

2015/C 291/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής των άμεσων ενισχύσεων που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1306/2013 του Συμβουλίου όσον αφορά το ημερολογιακό έτος 2015[COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD]

[COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD]

60

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2015/C 291/01)

| Εισηγητής: | ο κ. Mindaugas MACIULEVIČIUS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Mindaugas MACIULEVIČIUS

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τότε επερχόμενη λετονική προεδρία της ΕΕ αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα»

(διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Απριλίου 2015. Εισηγητής: ο κ. Mindaugas Maciulevičius

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειας, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 147 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί παγκόσμια πρόκληση. Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με τη συμβολή της ΕΕ στην παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν υπόψη τις διαφορές σε επίπεδο πολιτικής ανά τον κόσμο και να συνεκτιμήσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις δυνατότητες μετριασμού τους. Οι πολιτικές της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της διατήρησης της επισιτιστικής ασφάλειας παρά την αυξανόμενη ζήτηση, διατηρώντας συγχρόνως την ανταγωνιστικότητα του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα της ΕΕ και ενισχύοντας την ελκυστικότητα των τοπικών παραγωγών της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να επιβάλλουν περιττές επιβαρύνσεις στους γεωργούς και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων. Η ΕΕ θα πρέπει να ηγηθεί δίνοντας το παράδειγμα για την οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη γεωργία. Το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ πρέπει να χαρακτηρίζεται από συνεκτικότητα και συνέπεια. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί παγκόσμια πρόκληση. Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με τη συμβολή της ΕΕ στην παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα, η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν υπόψη τις διαφορές σε επίπεδο πολιτικής ανά τον κόσμο και να συνεκτιμήσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις δυνατότητες μετριασμού τους. Οι πολιτικές της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της διατήρησης της επισιτιστικής ασφάλειας παρά την αυξανόμενη ζήτηση, διατηρώντας συγχρόνως την ανταγωνιστικότητα του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα της ΕΕ και ενισχύοντας την ελκυστικότητα των τοπικών παραγωγών της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να επιβάλλουν περιττές επιβαρύνσεις στους γεωργούς και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων. Η ΕΕ θα πρέπει να ηγηθεί δίνοντας το παράδειγμα για την οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμη γεωργία. Το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ πρέπει να χαρακτηρίζεται από συνεκτικότητα και συνέπεια.

| 1.2. | Πρέπει να ληφθεί υπόψη το παγκόσμιο πλαίσιο, προκειμένου να αποφευχθεί η μετεγκατάσταση σε άλλα μέρη του κόσμου των ενεργειοβόρων ικανοτήτων παραγωγής που συνεπάγονται υψηλές εκπομπές, στοιχείο που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση των συνολικών εκπομπών μειώνοντας ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού γεωργικού και δασοκομικού τομέα. |
| --- | --- |

1.2.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη το παγκόσμιο πλαίσιο, προκειμένου να αποφευχθεί η μετεγκατάσταση σε άλλα μέρη του κόσμου των ενεργειοβόρων ικανοτήτων παραγωγής που συνεπάγονται υψηλές εκπομπές, στοιχείο που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση των συνολικών εκπομπών μειώνοντας ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού γεωργικού και δασοκομικού τομέα.

| 1.3. | Η απόφαση για τη συμπερίληψη του τομέα των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας (LULUCF — land-use, land-use change and forestry) στο πλαίσιο πολιτικής μετά το 2020 συνεπάγεται μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας για τον γεωργικό και —σε ορισμένες περιπτώσεις— για τον δασοκομικό τομέα. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη εάν κάτι τέτοιο θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δεξαμενών αποθήκευσης ή εάν αυτή η συμπερίληψη θα οδηγήσει σε πρόσθετες εκπομπές σε πολλές περιφέρειες. Οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να έχει επιστημονική βάση και να ληφθεί ύστερα από δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων των διαφόρων επιλογών σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.

Η απόφαση για τη συμπερίληψη του τομέα των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας (LULUCF — land-use, land-use change and forestry) στο πλαίσιο πολιτικής μετά το 2020 συνεπάγεται μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας για τον γεωργικό και —σε ορισμένες περιπτώσεις— για τον δασοκομικό τομέα. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη εάν κάτι τέτοιο θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δεξαμενών αποθήκευσης ή εάν αυτή η συμπερίληψη θα οδηγήσει σε πρόσθετες εκπομπές σε πολλές περιφέρειες. Οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να έχει επιστημονική βάση και να ληφθεί ύστερα από δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων των διαφόρων επιλογών σε επίπεδο κρατών μελών.

| 1.4. | Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με τους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μετά το 2020 για τα κράτη μέλη στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα, η ΕΟΚΕ ζητεί ευελιξία, ειδικά στα κράτη μέλη που επί του παρόντος έχουν σημαντικά μικρότερο αποτύπωμα άνθρακα στον τομέα της γεωργίας ή της δασοκομίας. |
| --- | --- |

1.4.

Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με τους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μετά το 2020 για τα κράτη μέλη στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα, η ΕΟΚΕ ζητεί ευελιξία, ειδικά στα κράτη μέλη που επί του παρόντος έχουν σημαντικά μικρότερο αποτύπωμα άνθρακα στον τομέα της γεωργίας ή της δασοκομίας.

| 1.5. | Δεδομένου του ιδιαίτερα θετικού οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου, κυρίως για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την υιοθέτηση μιας ενεργού στρατηγικής η οποία θα συνεκτιμά το δυναμικό για αειφόρο και οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξη της βιομάζας για την παραγωγή βιοενέργειας και τη βιοοικονομία γενικότερα, καθώς και ειδικότερα για τη βιώσιμη εντατικοποίηση της γεωργίας, θα εξασφαλίζει ένα σταθερό πρόσθετο υψηλό εισόδημα για τους αγρότες, τους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων και τις αγροτικές κοινότητες και θα δώσει ώθηση στις επενδύσεις σε υποδομές και στις κοινωνικές ανάγκες των αγροτικών περιοχών. |
| --- | --- |

1.5.

Δεδομένου του ιδιαίτερα θετικού οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου, κυρίως για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την υιοθέτηση μιας ενεργού στρατηγικής η οποία θα συνεκτιμά το δυναμικό για αειφόρο και οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξη της βιομάζας για την παραγωγή βιοενέργειας και τη βιοοικονομία γενικότερα, καθώς και ειδικότερα για τη βιώσιμη εντατικοποίηση της γεωργίας, θα εξασφαλίζει ένα σταθερό πρόσθετο υψηλό εισόδημα για τους αγρότες, τους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων και τις αγροτικές κοινότητες και θα δώσει ώθηση στις επενδύσεις σε υποδομές και στις κοινωνικές ανάγκες των αγροτικών περιοχών.

| 1.6. | Τα δάση και τα προϊόντα ξυλείας μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερο CO2. Η ενεργός διαχείριση των δασών και η αυξημένη χρήση προϊόντων ξυλείας μπορούν να αυξήσουν την απορρόφηση και την αποθήκευση CO2. Μπορούν να αναμένονται πρόσθετα αποτελέσματα υποκατάστασης στις περιπτώσεις όπου τα προϊόντα ξυλείας αντικαθιστούν συμβατικά προϊόντα ή υλικά. |
| --- | --- |

1.6.

Τα δάση και τα προϊόντα ξυλείας μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερο CO2. Η ενεργός διαχείριση των δασών και η αυξημένη χρήση προϊόντων ξυλείας μπορούν να αυξήσουν την απορρόφηση και την αποθήκευση CO2. Μπορούν να αναμένονται πρόσθετα αποτελέσματα υποκατάστασης στις περιπτώσεις όπου τα προϊόντα ξυλείας αντικαθιστούν συμβατικά προϊόντα ή υλικά.

| 1.7. | Οι τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας αποτελούν σύνθετες βιολογικές δομές που δεν έχουν κατανοηθεί πλήρως και στις οποίες δεν πρέπει να προτείνονται και να εφαρμόζονται ριζικές αλλαγές ως προσωρινές λύσεις για την επίτευξη βραχυπρόθεσμων στόχων. Η επικέντρωση στους στόχους του 2020 και του 2030 αντιστοιχεί σε υπερβολικά σύντομο διάστημα για τα βιολογικά συστήματα. Δεν πρέπει να προτείνονται συνολικές λύσεις όσον αφορά τα βιολογικά συστήματα για ολόκληρη την περιοχή της ΕΕ, λαμβανομένων υπόψη των πολύ διαφορετικών και ενίοτε απροσδόκητων περιστάσεων που επικρατούν σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.7.

Οι τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας αποτελούν σύνθετες βιολογικές δομές που δεν έχουν κατανοηθεί πλήρως και στις οποίες δεν πρέπει να προτείνονται και να εφαρμόζονται ριζικές αλλαγές ως προσωρινές λύσεις για την επίτευξη βραχυπρόθεσμων στόχων. Η επικέντρωση στους στόχους του 2020 και του 2030 αντιστοιχεί σε υπερβολικά σύντομο διάστημα για τα βιολογικά συστήματα. Δεν πρέπει να προτείνονται συνολικές λύσεις όσον αφορά τα βιολογικά συστήματα για ολόκληρη την περιοχή της ΕΕ, λαμβανομένων υπόψη των πολύ διαφορετικών και ενίοτε απροσδόκητων περιστάσεων που επικρατούν σε τοπικό επίπεδο.

| 1.8. | Η έρευνα, η καινοτομία και η ανάπτυξη συνιστούν τους βασικούς κινητήριους μοχλούς για τη μετάβαση στη βιώσιμη γεωργία και δασοκομία, καθώς και για την παραγωγή βιοενέργειας και για τη βιοοικονομία, σύμφωνα με τους στόχους της κλιματικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τη χρηματοδότηση για δράσεις σε αυτόν τον τομέα και ζητεί την ανάληψη μιας κοινής προσπάθειας καθώς και την ανταλλαγή πορισμάτων μεταξύ των ερευνητικών κοινοτήτων. Το κλειδί για την επιτυχή εφαρμογή της καινοτομίας είναι η ενεργός προώθησή της μέσω συμβουλευτικών και εκπαιδευτικών φορέων στους τελικούς χρήστες των τομέων της γεωργίας και της δασοκομίας. |
| --- | --- |

1.8.

Η έρευνα, η καινοτομία και η ανάπτυξη συνιστούν τους βασικούς κινητήριους μοχλούς για τη μετάβαση στη βιώσιμη γεωργία και δασοκομία, καθώς και για την παραγωγή βιοενέργειας και για τη βιοοικονομία, σύμφωνα με τους στόχους της κλιματικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τη χρηματοδότηση για δράσεις σε αυτόν τον τομέα και ζητεί την ανάληψη μιας κοινής προσπάθειας καθώς και την ανταλλαγή πορισμάτων μεταξύ των ερευνητικών κοινοτήτων. Το κλειδί για την επιτυχή εφαρμογή της καινοτομίας είναι η ενεργός προώθησή της μέσω συμβουλευτικών και εκπαιδευτικών φορέων στους τελικούς χρήστες των τομέων της γεωργίας και της δασοκομίας.

| 1.9. | Οι πολιτικές της ΕΕ, σε συνδυασμό με ειδικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, όπως και με την παροχή οικονομικών κινήτρων στους αγρότες και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων, πρέπει:






  — | να προωθήσουν τη σταδιακή απεξάρτηση της γεωργίας από τα ορυκτά καύσιμα, |
| --- | --- | --- |

1.9.

Οι πολιτικές της ΕΕ, σε συνδυασμό με ειδικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, όπως και με την παροχή οικονομικών κινήτρων στους αγρότες και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων, πρέπει:

—

να προωθήσουν τη σταδιακή απεξάρτηση της γεωργίας από τα ορυκτά καύσιμα,

| — | να επικεντρωθούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας όλων των συστημάτων παραγωγής και |
| --- | --- |

—

να επικεντρωθούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας όλων των συστημάτων παραγωγής και

| — | να υποστηρίξουν την αποδοτικότερη χρήση των πόρων, συμπεριλαμβανομένης της γης, των υδάτων και των θρεπτικών ουσιών. |
| --- | --- |

—

να υποστηρίξουν την αποδοτικότερη χρήση των πόρων, συμπεριλαμβανομένης της γης, των υδάτων και των θρεπτικών ουσιών.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο διάλογος με τους πολίτες και οι πρωτοβουλίες των πολιτών με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων αποτελούν τον αποτελεσματικότερο τρόπο δημιουργίας του πλαισίου πολιτικής για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταλλάσσουν τα βέλτιστα παραδείγματα τέτοιου είδους συμμετοχής, συμπεριλαμβανομένων των επιτυχών συμπράξεων δημόσιου — ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο διάλογος με τους πολίτες και οι πρωτοβουλίες των πολιτών με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων αποτελούν τον αποτελεσματικότερο τρόπο δημιουργίας του πλαισίου πολιτικής για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταλλάσσουν τα βέλτιστα παραδείγματα τέτοιου είδους συμμετοχής, συμπεριλαμβανομένων των επιτυχών συμπράξεων δημόσιου — ιδιωτικού τομέα.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Ανταποκρινόμενη στην αίτηση γνωμοδότησης της λετονικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η ΕΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει την παρούσα γνωμοδότηση και να προβάλει τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τους βέλτιστους τρόπους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και αύξησης της δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και χωρίς να παρεμποδίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

Ανταποκρινόμενη στην αίτηση γνωμοδότησης της λετονικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η ΕΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει την παρούσα γνωμοδότηση και να προβάλει τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τους βέλτιστους τρόπους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και αύξησης της δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και χωρίς να παρεμποδίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι επιδράσεις της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ στην ανάπτυξη του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα είναι πολύπλοκες. Λαμβανομένου υπόψη του στοιχείου αυτού, στόχος της γνωμοδότησης είναι να περιγράψει τις κύριες επιπτώσεις του υφιστάμενου πλαισίου πολιτικής της ΕΕ στους δύο αυτούς τομείς και τη συνεισφορά που έχει ήδη πραγματοποιηθεί για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, να αναδείξει πιθανές ευκαιρίες για τους εν λόγω τομείς, να καλύψει τις κοινωνικές πτυχές και τις επιπτώσεις για την κοινωνία των πολιτών και να διατυπώσει συστάσεις όσον αφορά τη θέση και τον ρόλο του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα στο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα με χρονικό ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

2.2.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι επιδράσεις της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ στην ανάπτυξη του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα είναι πολύπλοκες. Λαμβανομένου υπόψη του στοιχείου αυτού, στόχος της γνωμοδότησης είναι να περιγράψει τις κύριες επιπτώσεις του υφιστάμενου πλαισίου πολιτικής της ΕΕ στους δύο αυτούς τομείς και τη συνεισφορά που έχει ήδη πραγματοποιηθεί για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, να αναδείξει πιθανές ευκαιρίες για τους εν λόγω τομείς, να καλύψει τις κοινωνικές πτυχές και τις επιπτώσεις για την κοινωνία των πολιτών και να διατυπώσει συστάσεις όσον αφορά τη θέση και τον ρόλο του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα στο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα με χρονικό ορίζοντα το 2030.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε τους στόχους της για την ενέργεια και το κλίμα στη δέσμη μέτρων του 2009 (1) που περιλάμβανε δεσμευτική νομοθεσία για την επιβολή των αποκαλούμενων στόχων «20-20-20». Στο πλαίσιο πολιτικής για το 2020 δεν τέθηκε συγκεκριμένος στόχος μείωσης των εκπομπών για τη γεωργία και τον τομέα των εκπομπών των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας. |
| --- | --- |

2.3.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε τους στόχους της για την ενέργεια και το κλίμα στη δέσμη μέτρων του 2009 (1) που περιλάμβανε δεσμευτική νομοθεσία για την επιβολή των αποκαλούμενων στόχων «20-20-20». Στο πλαίσιο πολιτικής για το 2020 δεν τέθηκε συγκεκριμένος στόχος μείωσης των εκπομπών για τη γεωργία και τον τομέα των εκπομπών των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας.

| 2.4. | Στις 22 Ιανουαρίου 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (2). Οι νέοι στόχοι, τους οποίους υποστήριξε περαιτέρω το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του τον Οκτώβριο, περιλαμβάνουν: μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, μερίδιο τουλάχιστον 27 % της κατανάλωσης ενέργειας προερχόμενο από ανανεώσιμες πηγές και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 27 %. |
| --- | --- |

2.4.

Στις 22 Ιανουαρίου 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (2). Οι νέοι στόχοι, τους οποίους υποστήριξε περαιτέρω το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του τον Οκτώβριο, περιλαμβάνουν: μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 40 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, μερίδιο τουλάχιστον 27 % της κατανάλωσης ενέργειας προερχόμενο από ανανεώσιμες πηγές και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 27 %.

| 2.5. | Στο πλαίσιο για το 2030 η Επιτροπή πρότεινε: «Για να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς συμβάλλουν με οικονομικό τρόπο στις προσπάθειες μετριασμού θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για το 2030 η γεωργία, οι χρήσεις γης, οι αλλαγές χρήσεων γης και η δασοκομία». |
| --- | --- |

2.5.

Στο πλαίσιο για το 2030 η Επιτροπή πρότεινε: «Για να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι τομείς συμβάλλουν με οικονομικό τρόπο στις προσπάθειες μετριασμού θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου για το 2030 η γεωργία, οι χρήσεις γης, οι αλλαγές χρήσεων γης και η δασοκομία».

| 2.6. | Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή «να εξετάσει τον καλύτερο τρόπο για να ενθαρρυνθεί η βιώσιμη εντατικοποίηση της παραγωγής τροφίμων, βελτιστοποιώντας παράλληλα τη συμβολή του τομέα στον μετριασμό και στη δέσμευση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μεταξύ άλλων, και με δασοφύτευση» (3). |
| --- | --- |

2.6.

Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή «να εξετάσει τον καλύτερο τρόπο για να ενθαρρυνθεί η βιώσιμη εντατικοποίηση της παραγωγής τροφίμων, βελτιστοποιώντας παράλληλα τη συμβολή του τομέα στον μετριασμό και στη δέσμευση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μεταξύ άλλων, και με δασοφύτευση» (3).

| 2.7. | Στο τέλος του 2015 αναμένεται να εγκριθεί μια παγκοσμίως δεσμευτική συμφωνία για την προστασία του κλίματος κατά την 21η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών (COP 21) της σύμβασης-πλαισίου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) στο Παρίσι. Η συμφωνία πρέπει να δεσμεύει τις χώρες όσον αφορά τη λήψη μέτρων μείωσης των εκπομπών και μέτρων προσαρμογής. |
| --- | --- |

2.7.

Στο τέλος του 2015 αναμένεται να εγκριθεί μια παγκοσμίως δεσμευτική συμφωνία για την προστασία του κλίματος κατά την 21η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών (COP 21) της σύμβασης-πλαισίου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) στο Παρίσι. Η συμφωνία πρέπει να δεσμεύει τις χώρες όσον αφορά τη λήψη μέτρων μείωσης των εκπομπών και μέτρων προσαρμογής.

| 2.8. | Επιπλέον, η δράση που αναλαμβάνει η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT — Regulatory Fitness and Performance Programme) και η αναθεώρηση των υφιστάμενων πολιτικών, τις οποίες γενικά στηρίζει η ΕΟΚΕ, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια καλή ευκαιρία για την αποφυγή των αντιφάσεων και για τη διασφάλιση της συνέπειας των πολιτικών περιβάλλοντος (ύδατα, ατμοσφαιρικός αέρας και έδαφος), γεωργίας και δασοκομίας της ΕΕ, ιδίως για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα. Ο σεβασμός προς την αρχή της επικουρικότητας καθώς και τη συνοχή μεταξύ των επιμέρους εθνικών θεσμικών οργάνων και των περιφερειακών αρχών είναι επίσης μια πολύ σημαντική παράμετρος (συνοχή μεταξύ εθνικών και περιφερειακών πολιτικών). |
| --- | --- |

2.8.

Επιπλέον, η δράση που αναλαμβάνει η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT — Regulatory Fitness and Performance Programme) και η αναθεώρηση των υφιστάμενων πολιτικών, τις οποίες γενικά στηρίζει η ΕΟΚΕ, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια καλή ευκαιρία για την αποφυγή των αντιφάσεων και για τη διασφάλιση της συνέπειας των πολιτικών περιβάλλοντος (ύδατα, ατμοσφαιρικός αέρας και έδαφος), γεωργίας και δασοκομίας της ΕΕ, ιδίως για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα. Ο σεβασμός προς την αρχή της επικουρικότητας καθώς και τη συνοχή μεταξύ των επιμέρους εθνικών θεσμικών οργάνων και των περιφερειακών αρχών είναι επίσης μια πολύ σημαντική παράμετρος (συνοχή μεταξύ εθνικών και περιφερειακών πολιτικών).

| 2.9. | Στα διάφορα κράτη μέλη επικρατούν διαφορετικές καταστάσεις, συνθήκες και στρατηγικές όσον αφορά τη δασοκομία και τη γεωργία. Δεδομένων των διαφορών αυτών, θα ήταν δύσκολο να βρεθεί μία λύση που να είναι κατάλληλη για όλες τις περιπτώσεις. Ωστόσο, η αποστολή της ΕΕ πρέπει να είναι η προώθηση και η διάδοση βέλτιστων πρακτικών στους τομείς της δασοκομίας και της γεωργίας μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και η συμβολή στην ανάπτυξη ικανοτήτων των φορέων λήψης αποφάσεων, των τοπικών κοινοτήτων, των ιδιοκτητών γης, των συναφών κλάδων και των ερευνητών. |
| --- | --- |

2.9.

Στα διάφορα κράτη μέλη επικρατούν διαφορετικές καταστάσεις, συνθήκες και στρατηγικές όσον αφορά τη δασοκομία και τη γεωργία. Δεδομένων των διαφορών αυτών, θα ήταν δύσκολο να βρεθεί μία λύση που να είναι κατάλληλη για όλες τις περιπτώσεις. Ωστόσο, η αποστολή της ΕΕ πρέπει να είναι η προώθηση και η διάδοση βέλτιστων πρακτικών στους τομείς της δασοκομίας και της γεωργίας μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και η συμβολή στην ανάπτυξη ικανοτήτων των φορέων λήψης αποφάσεων, των τοπικών κοινοτήτων, των ιδιοκτητών γης, των συναφών κλάδων και των ερευνητών.

3.   Επιπτώσεις

| 3.1. | Σε διάφορες περιφέρειες της ΕΕ η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ποικιλοτρόπως τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα, με αρνητικές και θετικές συνέπειες. Μολονότι επικρατεί αβεβαιότητα όσον αφορά την έκταση αυτών των επιπτώσεων στο μέλλον, ορισμένες σημαντικές αλλαγές πραγματοποιούνται ήδη, όπως, μεταξύ άλλων, μεταβολές των ετήσιων και εποχικών προτύπων ατμοσφαιρικών κατακρημνίσεων, ακραία φαινόμενα, μεταβολές στη διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων, επιβλαβείς οργανισμοί και ασθένειες, καθώς και μεταβολές στο έδαφος. Με τη σειρά τους οι αλλαγές αυτές ασκούν επίδραση στον όγκο και στην ποιότητα της απόδοσης των καλλιεργειών και στη σταθερότητα της παραγωγής τροφίμων, επηρεάζοντας τόσο τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα όσο και τους καταναλωτές. Εκθέτουν επίσης τις αγροτικές περιοχές σε ευρύτερους κινδύνους, όπως ο αυξημένος κίνδυνος πλημμυρών και ζημιών στις υποδομές. |
| --- | --- |

3.1.

Σε διάφορες περιφέρειες της ΕΕ η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ποικιλοτρόπως τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα, με αρνητικές και θετικές συνέπειες. Μολονότι επικρατεί αβεβαιότητα όσον αφορά την έκταση αυτών των επιπτώσεων στο μέλλον, ορισμένες σημαντικές αλλαγές πραγματοποιούνται ήδη, όπως, μεταξύ άλλων, μεταβολές των ετήσιων και εποχικών προτύπων ατμοσφαιρικών κατακρημνίσεων, ακραία φαινόμενα, μεταβολές στη διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων, επιβλαβείς οργανισμοί και ασθένειες, καθώς και μεταβολές στο έδαφος. Με τη σειρά τους οι αλλαγές αυτές ασκούν επίδραση στον όγκο και στην ποιότητα της απόδοσης των καλλιεργειών και στη σταθερότητα της παραγωγής τροφίμων, επηρεάζοντας τόσο τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα όσο και τους καταναλωτές. Εκθέτουν επίσης τις αγροτικές περιοχές σε ευρύτερους κινδύνους, όπως ο αυξημένος κίνδυνος πλημμυρών και ζημιών στις υποδομές.

| 3.2. | Κατά την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι εκπομπές της γεωργίας και των χρήσεων γης, των αλλαγών των χρήσεων γης και της δασοκομίας πρέπει να συμπεριληφθούν στο πλαίσιο για το 2030, είναι σημαντικό να σημειωθούν ο ρόλος της γεωργίας και της δασοκομίας ως μεγάλων δεξαμενών άνθρακα επί του εδάφους, καθώς και η σημαντική συνεισφορά τους μέσω της παροχής βιοενέργειας στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας. Στη γεωργία αναλογεί περίπου το 10 % των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ΕΕ-28 και περίπου το 18 % των εκπομπών στον τομέα εκτός ΣΕΔΕ που διέπεται από την «απόφαση επιμερισμού των προσπαθειών» (Effort Sharing Decision). Ωστόσο, πρέπει να αναγνωριστεί το γεγονός ότι από το 1990 ο γεωργικός τομέας της ΕΕ έχει επιτύχει μειώσεις ισοδύναμου CO2 της τάξεως του 18 % σε σύγκριση με τη συνολική μείωση της ΕΕ, που ήταν 17 % κατά την ίδια περίοδο. Ταυτόχρονα, ο όγκος της γεωργικής παραγωγής έχει αυξηθεί. |
| --- | --- |

3.2.

Κατά την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι εκπομπές της γεωργίας και των χρήσεων γης, των αλλαγών των χρήσεων γης και της δασοκομίας πρέπει να συμπεριληφθούν στο πλαίσιο για το 2030, είναι σημαντικό να σημειωθούν ο ρόλος της γεωργίας και της δασοκομίας ως μεγάλων δεξαμενών άνθρακα επί του εδάφους, καθώς και η σημαντική συνεισφορά τους μέσω της παροχής βιοενέργειας στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας. Στη γεωργία αναλογεί περίπου το 10 % των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ΕΕ-28 και περίπου το 18 % των εκπομπών στον τομέα εκτός ΣΕΔΕ που διέπεται από την «απόφαση επιμερισμού των προσπαθειών» (Effort Sharing Decision). Ωστόσο, πρέπει να αναγνωριστεί το γεγονός ότι από το 1990 ο γεωργικός τομέας της ΕΕ έχει επιτύχει μειώσεις ισοδύναμου CO2 της τάξεως του 18 % σε σύγκριση με τη συνολική μείωση της ΕΕ, που ήταν 17 % κατά την ίδια περίοδο. Ταυτόχρονα, ο όγκος της γεωργικής παραγωγής έχει αυξηθεί.

| 3.3. | Οι στόχοι για το κλίμα υποδηλώνουν ότι υπάρχει ανάγκη για μορφές γεωργίας που να είναι αποδοτικές από άποψη πόρων και CO2. Ωστόσο, κατά τον προσδιορισμό των αποδοτικών από άποψη κόστους στόχων για τον τομέα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ισοδύναμο CO2 ανά παραγόμενη μονάδα. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το παγκόσμιο πλαίσιο, προκειμένου να αποφευχθεί η μετεγκατάσταση σε άλλα μέρη του κόσμου των ενεργειοβόρων ικανοτήτων παραγωγής που συνεπάγονται υψηλές εκπομπές, στοιχείο που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση των συνολικών εκπομπών, μειώνοντας ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού γεωργικού και δασοκομικού τομέα. |
| --- | --- |

3.3.

Οι στόχοι για το κλίμα υποδηλώνουν ότι υπάρχει ανάγκη για μορφές γεωργίας που να είναι αποδοτικές από άποψη πόρων και CO2. Ωστόσο, κατά τον προσδιορισμό των αποδοτικών από άποψη κόστους στόχων για τον τομέα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ισοδύναμο CO2 ανά παραγόμενη μονάδα. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το παγκόσμιο πλαίσιο, προκειμένου να αποφευχθεί η μετεγκατάσταση σε άλλα μέρη του κόσμου των ενεργειοβόρων ικανοτήτων παραγωγής που συνεπάγονται υψηλές εκπομπές, στοιχείο που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση των συνολικών εκπομπών, μειώνοντας ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού γεωργικού και δασοκομικού τομέα.

| 3.4. | Ο γεωργικός και ο δασοκομικός τομέας της ΕΕ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, κυρίως λόγω της χρήσης λιπασμάτων και ορυκτών καυσίμων για τα μηχανήματα. Οι πολιτικές της ΕΕ, σε συνδυασμό με ειδικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, όπως και με την παροχή οικονομικών κινήτρων στους αγρότες και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων, πρέπει:






  — | να προωθήσουν τη σταδιακή απεξάρτηση των γεωργικών μεθόδων από τα ορυκτά καύσιμα, |
| --- | --- | --- |

3.4.

Ο γεωργικός και ο δασοκομικός τομέας της ΕΕ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, κυρίως λόγω της χρήσης λιπασμάτων και ορυκτών καυσίμων για τα μηχανήματα. Οι πολιτικές της ΕΕ, σε συνδυασμό με ειδικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, όπως και με την παροχή οικονομικών κινήτρων στους αγρότες και στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων, πρέπει:

—

να προωθήσουν τη σταδιακή απεξάρτηση των γεωργικών μεθόδων από τα ορυκτά καύσιμα,

| — | να επικεντρωθούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας όλων των συστημάτων παραγωγής και |
| --- | --- |

—

να επικεντρωθούν στη βελτίωση της αποδοτικότητας όλων των συστημάτων παραγωγής και

| — | να υποστηρίξουν την αποδοτικότερη χρήση των πόρων, συμπεριλαμβανομένης της γης, των υδάτων και των θρεπτικών ουσιών. |
| --- | --- |

—

να υποστηρίξουν την αποδοτικότερη χρήση των πόρων, συμπεριλαμβανομένης της γης, των υδάτων και των θρεπτικών ουσιών.

Επιπλέον, πρέπει να προωθηθεί ένα βιώσιμο κλειστό μοντέλο γεωργίας και δασοκομίας έτσι ώστε να δοθεί ώθηση στην ανταγωνιστικότητα των τομέων αυτών σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα περιβαλλοντικά μέτρα που δρομολογήθηκαν με την πρόσφατη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, υπογραμμίζει ωστόσο τις διαφορές στις κλιματικές συνθήκες, στα είδη γεωργικών εκμεταλλεύσεων και άλλες ιδιαιτερότητες, όπως, για παράδειγμα η έλλειψη ενημέρωσης στα κράτη μέλη της ΕΕ. Κατά τον σχεδιασμό των μελλοντικών μέτρων πρέπει να διασφαλιστεί η ευελιξία των αγροτών. Η προστασία του περιβάλλοντος, οι διαδικασίες γεωργικής παραγωγής και διαχείρισης των δασών πρέπει να ενσωματωθούν κατά τρόπο που να ενισχύει με βιώσιμο τρόπο τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας και να συμβάλλει στην αποδοτικότητα, την παραγωγικότητα και την καινοτομία. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα περιβαλλοντικά μέτρα που δρομολογήθηκαν με την πρόσφατη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, υπογραμμίζει ωστόσο τις διαφορές στις κλιματικές συνθήκες, στα είδη γεωργικών εκμεταλλεύσεων και άλλες ιδιαιτερότητες, όπως, για παράδειγμα η έλλειψη ενημέρωσης στα κράτη μέλη της ΕΕ. Κατά τον σχεδιασμό των μελλοντικών μέτρων πρέπει να διασφαλιστεί η ευελιξία των αγροτών. Η προστασία του περιβάλλοντος, οι διαδικασίες γεωργικής παραγωγής και διαχείρισης των δασών πρέπει να ενσωματωθούν κατά τρόπο που να ενισχύει με βιώσιμο τρόπο τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας και να συμβάλλει στην αποδοτικότητα, την παραγωγικότητα και την καινοτομία.

| 3.6. | Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης για τρόφιμα θα ανέλθει σε ποσοστό έως και 70 % μέχρι το 2050 και, κατά το μεγαλύτερο μέρος, θα αφορά τρόφιμα υψηλής πρωτεϊνικής αξίας από ζωικά προϊόντα. Ο γεωργικός τομέας της ΕΕ επικεντρώνεται σταθερά στην αύξηση της αποδοτικότητας της χρήσης των πόρων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, επιτυγχάνοντας με τον τρόπο αυτόν μείωση των εκπομπών τους ανά παραγόμενη μονάδα, μέσω της υιοθέτησης βιώσιμων πρακτικών. Οι πρακτικές αυτές πρέπει σαφώς να ενσωματώνουν ένα υψηλό πρότυπο για την καλή μεταχείριση των ζώων και η ΕΕ πρέπει να επιμείνει ώστε το πρότυπο αυτό να αναγνωριστεί διεθνώς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, ακόμη και αν γίνουν μεγάλες προσπάθειες και επενδύσεις προς την κατεύθυνση της μείωσης των εκπομπών μεθανίου από τη ζωική παραγωγή, η αύξηση του αριθμού των ζώων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πιθανή αύξηση των καθαρών εκπομπών. |
| --- | --- |

3.6.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης για τρόφιμα θα ανέλθει σε ποσοστό έως και 70 % μέχρι το 2050 και, κατά το μεγαλύτερο μέρος, θα αφορά τρόφιμα υψηλής πρωτεϊνικής αξίας από ζωικά προϊόντα. Ο γεωργικός τομέας της ΕΕ επικεντρώνεται σταθερά στην αύξηση της αποδοτικότητας της χρήσης των πόρων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, επιτυγχάνοντας με τον τρόπο αυτόν μείωση των εκπομπών τους ανά παραγόμενη μονάδα, μέσω της υιοθέτησης βιώσιμων πρακτικών. Οι πρακτικές αυτές πρέπει σαφώς να ενσωματώνουν ένα υψηλό πρότυπο για την καλή μεταχείριση των ζώων και η ΕΕ πρέπει να επιμείνει ώστε το πρότυπο αυτό να αναγνωριστεί διεθνώς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, ακόμη και αν γίνουν μεγάλες προσπάθειες και επενδύσεις προς την κατεύθυνση της μείωσης των εκπομπών μεθανίου από τη ζωική παραγωγή, η αύξηση του αριθμού των ζώων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πιθανή αύξηση των καθαρών εκπομπών.

| 3.7. | Λόγω του αντικτύπου της κλιματικής αλλαγής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα, μεταβάλλονται εξίσου και οι περιοχές παραγωγής παραδοσιακών καλλιεργειών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται σημαντική έρευνα και ανάπτυξη προκειμένου να αναπτυχθούν οι βέλτιστες, πλέον παραγωγικές, οικονομικά αποδοτικές και βιώσιμες τεχνικές και φυτικές ποικιλίες (cultivars), λαμβανομένων υπόψη της κλιματικής αλλαγής και των ειδικών περιφερειακών και τοπικών συνθηκών για τη γεωργία και τη δασοκομία στην Ευρώπη. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με παραδοσιακές τεχνικές γενετικής βελτίωσης και επιλογής, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις τοπικές φυτικές ποικιλίες. Η παραγωγικότητα του εδάφους και η βιώσιμη εντατικοποίηση έχουν ζωτική σημασία για την αποδοτική χρήση των πόρων. |
| --- | --- |

3.7.

Λόγω του αντικτύπου της κλιματικής αλλαγής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα, μεταβάλλονται εξίσου και οι περιοχές παραγωγής παραδοσιακών καλλιεργειών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται σημαντική έρευνα και ανάπτυξη προκειμένου να αναπτυχθούν οι βέλτιστες, πλέον παραγωγικές, οικονομικά αποδοτικές και βιώσιμες τεχνικές και φυτικές ποικιλίες (cultivars), λαμβανομένων υπόψη της κλιματικής αλλαγής και των ειδικών περιφερειακών και τοπικών συνθηκών για τη γεωργία και τη δασοκομία στην Ευρώπη. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με παραδοσιακές τεχνικές γενετικής βελτίωσης και επιλογής, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις τοπικές φυτικές ποικιλίες. Η παραγωγικότητα του εδάφους και η βιώσιμη εντατικοποίηση έχουν ζωτική σημασία για την αποδοτική χρήση των πόρων.

4.   Ευκαιρίες

| 4.1. | Παρ’ ότι αποδίδει τη δέουσα προσοχή στην ανάγκη αντιμετώπισης τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών προκλήσεων, η ΕΟΚΕ ζητεί να βρεθούν έξυπνες λύσεις για τις προκλήσεις που ήδη προκύπτουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά αναγνωρίζει επίσης ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια μετά το 2020 αποτελούν μια ευκαιρία για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα της ΕΕ, που θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο εντός του πλαισίου πολιτικής. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η προσπάθεια θα πρέπει να είναι κοινή και να αναληφθεί μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του τοπικού, περιφερειακού, εθνικού και ευρωπαϊκού επιπέδου. |
| --- | --- |

4.1.

Παρ’ ότι αποδίδει τη δέουσα προσοχή στην ανάγκη αντιμετώπισης τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών προκλήσεων, η ΕΟΚΕ ζητεί να βρεθούν έξυπνες λύσεις για τις προκλήσεις που ήδη προκύπτουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά αναγνωρίζει επίσης ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια μετά το 2020 αποτελούν μια ευκαιρία για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα της ΕΕ, που θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο εντός του πλαισίου πολιτικής. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η προσπάθεια θα πρέπει να είναι κοινή και να αναληφθεί μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών και του τοπικού, περιφερειακού, εθνικού και ευρωπαϊκού επιπέδου.

| 4.2. | Τα μέτρα που πρόκειται να εφαρμοστούν στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα πρέπει να έχουν θετικό μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και στη δέσμευση CO2 από τη σκοπιά της χρήσης γης, καθώς πολλά από τα μέτρα μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου του δασοκομικού τομέα ενδέχεται μεν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμη αύξηση των εκπομπών, έχουν δε πολύ σημαντικότερο θετικό αντίκτυπο σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η επικέντρωση στους στόχους του 2020 και του 2030 αντιστοιχεί σε υπερβολικά σύντομο διάστημα για τα βιολογικά συστήματα. |
| --- | --- |

4.2.

Τα μέτρα που πρόκειται να εφαρμοστούν στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα πρέπει να έχουν θετικό μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και στη δέσμευση CO2 από τη σκοπιά της χρήσης γης, καθώς πολλά από τα μέτρα μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου του δασοκομικού τομέα ενδέχεται μεν να οδηγήσουν σε βραχυπρόθεσμη αύξηση των εκπομπών, έχουν δε πολύ σημαντικότερο θετικό αντίκτυπο σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η επικέντρωση στους στόχους του 2020 και του 2030 αντιστοιχεί σε υπερβολικά σύντομο διάστημα για τα βιολογικά συστήματα.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η γεωργία διαδραματίζει καίριο ρόλο στην Ευρώπη, ιδίως για τις οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, την επισιτιστική ασφάλεια, την αγροτική απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις αγροτικές περιοχές. Επομένως, για να διαφυλαχθεί, οι αποφάσεις που αφορούν την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα, λαμβανομένης υπόψη τη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, πρέπει να αξιολογούνται εμπεριστατωμένα, συνολικά και με τη δέουσα συνεκτίμηση των εθνικών ζητημάτων. |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η γεωργία διαδραματίζει καίριο ρόλο στην Ευρώπη, ιδίως για τις οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, την επισιτιστική ασφάλεια, την αγροτική απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και τη βιώσιμη ανάπτυξη στις αγροτικές περιοχές. Επομένως, για να διαφυλαχθεί, οι αποφάσεις που αφορούν την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα, λαμβανομένης υπόψη τη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, πρέπει να αξιολογούνται εμπεριστατωμένα, συνολικά και με τη δέουσα συνεκτίμηση των εθνικών ζητημάτων.

| 4.4. | Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον μετριασμό των κλιματικών αλλαγών. Ο πολυλειτουργικός τους χαρακτήρας, που εξυπηρετεί οικονομικούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς σκοπούς, πρέπει να αναγνωριστεί. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν εθνικές ενεργητικές δασικές στρατηγικές και να επικαιροποιήσουν τα υφιστάμενα εθνικά προγράμματα για τα δάση, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές και τους στόχους της δασικής στρατηγικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον μετριασμό των κλιματικών αλλαγών. Ο πολυλειτουργικός τους χαρακτήρας, που εξυπηρετεί οικονομικούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς σκοπούς, πρέπει να αναγνωριστεί. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν εθνικές ενεργητικές δασικές στρατηγικές και να επικαιροποιήσουν τα υφιστάμενα εθνικά προγράμματα για τα δάση, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές και τους στόχους της δασικής στρατηγικής της ΕΕ.

| 4.5. | Επί του παρόντος οι διαθέσιμοι δασικοί πόροι στην Ευρώπη υπερβαίνουν τις πιθανές χρήσεις τους. Ωστόσο, υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση βιομάζας στην ΕΕ. Κρίνεται σκόπιμο να προωθηθεί η περαιτέρω δασοφύτευση, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ο επαρκής εφοδιασμός σε τοπικό επίπεδο για τις ενεργειακές ανάγκες, για τις βιομηχανίες που βασίζονται στην ξυλεία και για τη βιοοικονομία εν γένει. Αυτό θα μπορούσε επίσης να ενθαρρύνει τη χρήση υπολειμμάτων παραγωγής και αποβλήτων όπως κλαδιών, καταλοίπων και ξυλείας χαμηλής ποιότητας. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποδοτική χρήση της βιομάζας, με προτεραιότητα στην παραγωγή αγαθών υψηλής αξίας και στην εξασφάλιση των συνθηκών για τη χρήση των εν λόγω αγαθών στην παραγωγή ενέργειας στο τέλος της διάρκειας ζωής τους. |
| --- | --- |

4.5.

Επί του παρόντος οι διαθέσιμοι δασικοί πόροι στην Ευρώπη υπερβαίνουν τις πιθανές χρήσεις τους. Ωστόσο, υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση βιομάζας στην ΕΕ. Κρίνεται σκόπιμο να προωθηθεί η περαιτέρω δασοφύτευση, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ο επαρκής εφοδιασμός σε τοπικό επίπεδο για τις ενεργειακές ανάγκες, για τις βιομηχανίες που βασίζονται στην ξυλεία και για τη βιοοικονομία εν γένει. Αυτό θα μπορούσε επίσης να ενθαρρύνει τη χρήση υπολειμμάτων παραγωγής και αποβλήτων όπως κλαδιών, καταλοίπων και ξυλείας χαμηλής ποιότητας. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποδοτική χρήση της βιομάζας, με προτεραιότητα στην παραγωγή αγαθών υψηλής αξίας και στην εξασφάλιση των συνθηκών για τη χρήση των εν λόγω αγαθών στην παραγωγή ενέργειας στο τέλος της διάρκειας ζωής τους.

| 4.6. | Τα μέτρα δασοφύτευσης, όπου κρίνονται σκόπιμα, έχουν ιδιαίτερα θετικές επιδράσεις όχι μόνο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αλλά και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και στη μείωση της λειψυδρίας. Αυτή η πρακτική θα πρέπει να εξεταστεί επίσης σε περιοχές με προβλήματα λειψυδρίας ως ένας βιώσιμος τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική πλευρά. Θα μπορούσαν να αποκομισθούν πρόσθετα κοινωνικά οφέλη από τα αστικά δάση, καθώς και από τη δενδροφύτευση εκτός δασών, όπως, λόγου χάρη, κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων. |
| --- | --- |

4.6.

Τα μέτρα δασοφύτευσης, όπου κρίνονται σκόπιμα, έχουν ιδιαίτερα θετικές επιδράσεις όχι μόνο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αλλά και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και στη μείωση της λειψυδρίας. Αυτή η πρακτική θα πρέπει να εξεταστεί επίσης σε περιοχές με προβλήματα λειψυδρίας ως ένας βιώσιμος τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος τόσο από οικονομική όσο και από κοινωνική πλευρά. Θα μπορούσαν να αποκομισθούν πρόσθετα κοινωνικά οφέλη από τα αστικά δάση, καθώς και από τη δενδροφύτευση εκτός δασών, όπως, λόγου χάρη, κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων.

| 4.7. | Η ανάπτυξη της βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου πολιτικής λαμβανομένων υπόψη των ορίων όσον αφορά την παραγωγή και τη χρήση, των κοινωνικών πτυχών και της βιοποικιλότητας. Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο προκειμένου να διασφαλιστεί η περαιτέρω εξέλιξη της βιοοικονομίας, που μπορεί να αποφέρει κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη. |
| --- | --- |

4.7.

Η ανάπτυξη της βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου πολιτικής λαμβανομένων υπόψη των ορίων όσον αφορά την παραγωγή και τη χρήση, των κοινωνικών πτυχών και της βιοποικιλότητας. Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει ηγετικό ρόλο προκειμένου να διασφαλιστεί η περαιτέρω εξέλιξη της βιοοικονομίας, που μπορεί να αποφέρει κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη.

| 4.8. | Τα δάση και τα προϊόντα ξυλείας μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερο CO2. Η ενεργός διαχείριση των δασών και η αυξημένη χρήση προϊόντων ξυλείας μπορούν να αυξήσουν την απορρόφηση και την αποθήκευση CO2. Μπορούν να αναμένονται πρόσθετα αποτελέσματα υποκατάστασης στις περιπτώσεις όπου τα προϊόντα ξυλείας αντικαθιστούν συμβατικά προϊόντα ή υλικά. |
| --- | --- |

4.8.

Τα δάση και τα προϊόντα ξυλείας μπορούν να αποθηκεύουν περισσότερο CO2. Η ενεργός διαχείριση των δασών και η αυξημένη χρήση προϊόντων ξυλείας μπορούν να αυξήσουν την απορρόφηση και την αποθήκευση CO2. Μπορούν να αναμένονται πρόσθετα αποτελέσματα υποκατάστασης στις περιπτώσεις όπου τα προϊόντα ξυλείας αντικαθιστούν συμβατικά προϊόντα ή υλικά.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για βιώσιμη και ενεργό διαχείριση των δασών, η οποία θα βασίζεται σε αποτελεσματική χρήση των δασικών προϊόντων, καθώς και στην παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της στοχοθετημένης αναγέννησης των δασών. Επίσης, πρέπει να εξεταστούν αποδοτικά, επιστημονικά τεκμηριωμένα και στοχευμένα μέτρα όπως η αποστράγγιση, η αναγεννητική υλοτομία, η αραίωση, η εφαρμογή τέφρας και η λίπανση υποβαθμισμένων εδαφών, καθότι αυτά αυξάνουν την απόδοση των δασικών καλλιεργειών και τις δυνατότητες δέσμευσης CO2. |
| --- | --- |

4.9.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για βιώσιμη και ενεργό διαχείριση των δασών, η οποία θα βασίζεται σε αποτελεσματική χρήση των δασικών προϊόντων, καθώς και στην παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της στοχοθετημένης αναγέννησης των δασών. Επίσης, πρέπει να εξεταστούν αποδοτικά, επιστημονικά τεκμηριωμένα και στοχευμένα μέτρα όπως η αποστράγγιση, η αναγεννητική υλοτομία, η αραίωση, η εφαρμογή τέφρας και η λίπανση υποβαθμισμένων εδαφών, καθότι αυτά αυξάνουν την απόδοση των δασικών καλλιεργειών και τις δυνατότητες δέσμευσης CO2.

| 4.10. | Υπάρχουν σημαντικές εκτάσεις παραγωγικών δασών όπου η χρησιμοποίηση βιομάζας και η περαιτέρω αύξηση των δυνατοτήτων δέσμευσης CO2 περιορίζονται λόγω της οικονομικής προσβασιμότητας των εν λόγω εκτάσεων. Υπάρχει ανάγκη για επενδύσεις προκειμένου να αναπτυχθούν δασικές υποδομές και τεχνολογίες και να καταστούν διαθέσιμοι οι εν λόγω πόροι. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ που διατίθενται για τη στήριξη των στόχων του τομέα συνοχής. |
| --- | --- |

4.10.

Υπάρχουν σημαντικές εκτάσεις παραγωγικών δασών όπου η χρησιμοποίηση βιομάζας και η περαιτέρω αύξηση των δυνατοτήτων δέσμευσης CO2 περιορίζονται λόγω της οικονομικής προσβασιμότητας των εν λόγω εκτάσεων. Υπάρχει ανάγκη για επενδύσεις προκειμένου να αναπτυχθούν δασικές υποδομές και τεχνολογίες και να καταστούν διαθέσιμοι οι εν λόγω πόροι. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ που διατίθενται για τη στήριξη των στόχων του τομέα συνοχής.

| 4.11. | Στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ υπάρχουν τεράστιες εκτάσεις γης οι οποίες έχουν επί του παρόντος παραγκωνιστεί, όπως πρώην βοσκότοποι ακατάλληλοι για παραγωγή σιτηρών ή παρόμοιων καλλιεργειών, καθώς και καλλιεργήσιμες εκτάσεις που χρησιμοποιούνται εντατικά λόγω υποβαθμισμένων υποδομών και λόγω έλλειψης επενδύσεων για συστήματα αποστράγγισης, καθώς και άλλων περιβαλλοντικών περιορισμών. Οι εν λόγω εκτάσεις, με την υποστήριξη των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή παραδοσιακών καλλιεργειών, καλλιεργειών βιοενέργειας ή για δασοφύτευση. |
| --- | --- |

4.11.

Στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ υπάρχουν τεράστιες εκτάσεις γης οι οποίες έχουν επί του παρόντος παραγκωνιστεί, όπως πρώην βοσκότοποι ακατάλληλοι για παραγωγή σιτηρών ή παρόμοιων καλλιεργειών, καθώς και καλλιεργήσιμες εκτάσεις που χρησιμοποιούνται εντατικά λόγω υποβαθμισμένων υποδομών και λόγω έλλειψης επενδύσεων για συστήματα αποστράγγισης, καθώς και άλλων περιβαλλοντικών περιορισμών. Οι εν λόγω εκτάσεις, με την υποστήριξη των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή παραδοσιακών καλλιεργειών, καλλιεργειών βιοενέργειας ή για δασοφύτευση.

| 4.12. | Η χρήση βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο για την παραγωγή ενέργειας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα που συμβάλλει στους στόχους ενεργειακής ανεξαρτησίας στο πλαίσιο της γενικής ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ. Θα έχει επίσης ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στο γενικό εμπορικό ισοζύγιο, καθώς συνεπάγεται τη δυνατότητα χρήσης τοπικής βιομάζας αντί της καταβολής πληρωμών σε τρίτες χώρες για εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

4.12.

Η χρήση βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο για την παραγωγή ενέργειας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα που συμβάλλει στους στόχους ενεργειακής ανεξαρτησίας στο πλαίσιο της γενικής ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ. Θα έχει επίσης ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στο γενικό εμπορικό ισοζύγιο, καθώς συνεπάγεται τη δυνατότητα χρήσης τοπικής βιομάζας αντί της καταβολής πληρωμών σε τρίτες χώρες για εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ ζητεί περαιτέρω στήριξη για την έρευνα και την καινοτομία στον δασοκομικό τομέα για τον εντοπισμό και την παροχή βιώσιμων τεχνικών και μεθόδων διαχείρισης των δασών, λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή, τις περιβαλλοντικές διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών και τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας στην προσπάθειά του να διατηρήσει ή να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά του. |
| --- | --- |

4.13.

Η ΕΟΚΕ ζητεί περαιτέρω στήριξη για την έρευνα και την καινοτομία στον δασοκομικό τομέα για τον εντοπισμό και την παροχή βιώσιμων τεχνικών και μεθόδων διαχείρισης των δασών, λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή, τις περιβαλλοντικές διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών και τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας στην προσπάθειά του να διατηρήσει ή να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά του.

| 4.14. | Τα σχέδια έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της βιοενέργειας πρέπει να συμβάλλουν στο να διασφαλίσουν ότι η όλη αλυσίδα παραγωγής είναι αποτελεσματική ως προς το κόστος, αειφόρος και οικονομικά βιώσιμη, χωρίς εξάρτηση από τυχόν ευρωπαϊκές ή εθνικές επιδοτήσεις για τη βιοενέργεια στο μέλλον. Για να υπάρξει ανταγωνισμός επί ίσοις όροις, πρέπει να εξαλειφθεί κάθε επιδότηση ή άλλη μη χρηματική στήριξη προς την ενέργεια από ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

4.14.

Τα σχέδια έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της βιοενέργειας πρέπει να συμβάλλουν στο να διασφαλίσουν ότι η όλη αλυσίδα παραγωγής είναι αποτελεσματική ως προς το κόστος, αειφόρος και οικονομικά βιώσιμη, χωρίς εξάρτηση από τυχόν ευρωπαϊκές ή εθνικές επιδοτήσεις για τη βιοενέργεια στο μέλλον. Για να υπάρξει ανταγωνισμός επί ίσοις όροις, πρέπει να εξαλειφθεί κάθε επιδότηση ή άλλη μη χρηματική στήριξη προς την ενέργεια από ορυκτά καύσιμα.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διατομεακή προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή όσον αφορά τη στήριξη της βιοοικονομίας εν γένει και ζητεί περαιτέρω συνεργασία μεταξύ των γενικών διευθύνσεων (ΓΔ) της Επιτροπής για την προώθηση της βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο. |
| --- | --- |

4.15.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διατομεακή προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή όσον αφορά τη στήριξη της βιοοικονομίας εν γένει και ζητεί περαιτέρω συνεργασία μεταξύ των γενικών διευθύνσεων (ΓΔ) της Επιτροπής για την προώθηση της βιομάζας που παράγεται με βιώσιμο τρόπο.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως η χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και των υφιστάμενων προγραμμάτων της Επιτροπής, όπως το Galileo, για τον δασοκομικό και τον γεωργικό τομέα συμβάλλουν στη βελτίωση των βιώσιμων τεχνικών παραγωγής πρώτων υλών στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

4.16.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως η χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και των υφιστάμενων προγραμμάτων της Επιτροπής, όπως το Galileo, για τον δασοκομικό και τον γεωργικό τομέα συμβάλλουν στη βελτίωση των βιώσιμων τεχνικών παραγωγής πρώτων υλών στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα αυτόν.

| 4.17. | Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνίσταται στην προώθηση και ενθάρρυνση μιας συνεκτικής προσέγγισης μεταξύ των αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη για την επιτυχή υλοποίηση προγραμμάτων σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.17.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνίσταται στην προώθηση και ενθάρρυνση μιας συνεκτικής προσέγγισης μεταξύ των αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη για την επιτυχή υλοποίηση προγραμμάτων σε εθνικό επίπεδο.

| 4.18. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι περισσότερα από 220 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για τη χρηματοδότηση έργων στους τομείς της βιώσιμης γεωργίας και δασοκομίας, στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος-πλαισίου της ΕΕ για την έρευνα (ΠΠ 7). Ζητεί το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» να είναι περισσότερο φιλόδοξο. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η τελική επιτυχία της έρευνας θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική διάδοση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών σχεδίων στους τελικούς χρήστες που δραστηριοποιούνται στους κλάδους της γεωργίας και της δασοκομίας. |
| --- | --- |

4.18.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι περισσότερα από 220 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για τη χρηματοδότηση έργων στους τομείς της βιώσιμης γεωργίας και δασοκομίας, στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος-πλαισίου της ΕΕ για την έρευνα (ΠΠ 7). Ζητεί το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» να είναι περισσότερο φιλόδοξο. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η τελική επιτυχία της έρευνας θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική διάδοση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών σχεδίων στους τελικούς χρήστες που δραστηριοποιούνται στους κλάδους της γεωργίας και της δασοκομίας.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πλέον βιώσιμη χρήση της βιομάζας γίνεται σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η σημερινή αγορά βιοενέργειας είναι διεθνής. Η ιδιαιτερότητα των χωρών με υπερπροσφορά βιομάζας πρέπει να αναγνωρισθεί, καθότι η παραγωγή βιομάζας συνεπάγεται παραγωγή εκπομπών από τους τομείς των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας στις χώρες εξαγωγής και μείωση των εκπομπών στον ενεργειακό τομέα στις χώρες εισαγωγής. Κατά τον καθορισμό των στόχων της ΕΕ για τους στόχους εκπομπών από τους τομείς των χρήσεων της γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας χρειάζονται ειδικά αντισταθμιστικά μέσα για τις χώρες εξαγωγής. |
| --- | --- |

4.19.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πλέον βιώσιμη χρήση της βιομάζας γίνεται σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η σημερινή αγορά βιοενέργειας είναι διεθνής. Η ιδιαιτερότητα των χωρών με υπερπροσφορά βιομάζας πρέπει να αναγνωρισθεί, καθότι η παραγωγή βιομάζας συνεπάγεται παραγωγή εκπομπών από τους τομείς των χρήσεων γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας στις χώρες εξαγωγής και μείωση των εκπομπών στον ενεργειακό τομέα στις χώρες εισαγωγής. Κατά τον καθορισμό των στόχων της ΕΕ για τους στόχους εκπομπών από τους τομείς των χρήσεων της γης, των αλλαγών χρήσεων γης και της δασοκομίας χρειάζονται ειδικά αντισταθμιστικά μέσα για τις χώρες εξαγωγής.

5.   Κοινωνικές πτυχές

| 5.1. | Η ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη βιωσιμότητα του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αυξημένη χρήση βιώσιμης βιομάζας και βιώσιμης εντατικής γεωργίας, ειδικά στη ζωοτεχνία, μπορεί να έχει ιδιαίτερα θετικές πρωτογενείς επιδράσεις στις αγροτικές κοινότητες από άποψη δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και παραγωγής εσόδων. |
| --- | --- |

5.1.

Η ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη βιωσιμότητα του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αυξημένη χρήση βιώσιμης βιομάζας και βιώσιμης εντατικής γεωργίας, ειδικά στη ζωοτεχνία, μπορεί να έχει ιδιαίτερα θετικές πρωτογενείς επιδράσεις στις αγροτικές κοινότητες από άποψη δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και παραγωγής εσόδων.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η περαιτέρω επεξεργασία της ακατέργαστης βιομάζας ή των γεωργικών προϊόντων για τη δημιουργία υψηλής αξίας προϊόντων θα πρέπει επίσης να προωθηθεί σε τοπικό επίπεδο, καθώς αυτή έχει πολύ θετικές δευτερογενείς επιδράσεις στις θέσεις εργασίας και τη δημιουργία εσόδων στις αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις μέχρι σήμερα δράσεις που έχει αναλάβει η Επιτροπή στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας που αποσκοπούν στην εξεύρεση νέων τρόπων για την καλύτερη αξιοποίηση της βιομάζας και των γεωργικών προϊόντων. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ακόμη πιο φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων προκειμένου η ΕΕ να αποκτήσει παγκοσμίως ηγετική θέση στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

5.2.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η περαιτέρω επεξεργασία της ακατέργαστης βιομάζας ή των γεωργικών προϊόντων για τη δημιουργία υψηλής αξίας προϊόντων θα πρέπει επίσης να προωθηθεί σε τοπικό επίπεδο, καθώς αυτή έχει πολύ θετικές δευτερογενείς επιδράσεις στις θέσεις εργασίας και τη δημιουργία εσόδων στις αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις μέχρι σήμερα δράσεις που έχει αναλάβει η Επιτροπή στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας που αποσκοπούν στην εξεύρεση νέων τρόπων για την καλύτερη αξιοποίηση της βιομάζας και των γεωργικών προϊόντων. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ακόμη πιο φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων προκειμένου η ΕΕ να αποκτήσει παγκοσμίως ηγετική θέση στον τομέα αυτό.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ηλεκτροπαραγωγή από ηλιακή και αιολική ενέργεια προσφέρει νέες και βιώσιμες ευκαιρίες για τις αγροτικές περιοχές. Το κόστος των εν λόγω συστημάτων συνεχίζει να μειώνεται, ενώ συγχρόνως αυξάνεται η αποτελεσματικότητά τους. Εντούτοις, προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα εν λόγω μέσα παραγωγής ενέργειας στις αγροτικές περιοχές, πρέπει να παρασχεθούν κίνητρα στους γεωργούς και στις αγροτικές κοινότητες. Τα αποκεντρωμένα συστήματα παρέχουν στα άτομα και στις κοινότητες τη δυνατότητα να μοιράζονται το κόστος και τα οφέλη των ανανεώσιμων πηγών και να εντοπίζουν δυνατότητες για καλύτερη αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης. |
| --- | --- |

5.3.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ηλεκτροπαραγωγή από ηλιακή και αιολική ενέργεια προσφέρει νέες και βιώσιμες ευκαιρίες για τις αγροτικές περιοχές. Το κόστος των εν λόγω συστημάτων συνεχίζει να μειώνεται, ενώ συγχρόνως αυξάνεται η αποτελεσματικότητά τους. Εντούτοις, προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα εν λόγω μέσα παραγωγής ενέργειας στις αγροτικές περιοχές, πρέπει να παρασχεθούν κίνητρα στους γεωργούς και στις αγροτικές κοινότητες. Τα αποκεντρωμένα συστήματα παρέχουν στα άτομα και στις κοινότητες τη δυνατότητα να μοιράζονται το κόστος και τα οφέλη των ανανεώσιμων πηγών και να εντοπίζουν δυνατότητες για καλύτερη αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης.

| 5.4. | Τα συμπληρωματικά έσοδα από τη βιώσιμη εντατικοποίηση της γεωργίας, την περαιτέρω μεταποίηση των πρώτων υλών, την παραγωγή βιομάζας και την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας θα μπορούσαν να αποτελούν ένα σταθερό, υψηλό πρόσθετο εισόδημα για τους γεωργούς, τους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων και τις αγροτικές κοινότητες. Θα ενθαρρύνουν επίσης —και θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή για— περαιτέρω δημόσιες ή ιδιωτικές επενδύσεις στις υποδομές σε αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

5.4.

Τα συμπληρωματικά έσοδα από τη βιώσιμη εντατικοποίηση της γεωργίας, την περαιτέρω μεταποίηση των πρώτων υλών, την παραγωγή βιομάζας και την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας θα μπορούσαν να αποτελούν ένα σταθερό, υψηλό πρόσθετο εισόδημα για τους γεωργούς, τους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων και τις αγροτικές κοινότητες. Θα ενθαρρύνουν επίσης —και θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή για— περαιτέρω δημόσιες ή ιδιωτικές επενδύσεις στις υποδομές σε αγροτικές περιοχές.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η περαιτέρω ανάπτυξη της βιοοικονομίας γενικά θα μπορούσε να εξασφαλίσει υψηλής ποιότητας δυνατότητες απασχόλησης, καθώς και κίνητρα ώστε οι άνθρωποι να παραμείνουν ή να μετακομίσουν στις αγροτικές περιοχές, Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της συρρίκνωσης του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές, που αποτελεί μείζονα πρόκληση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

5.5.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η περαιτέρω ανάπτυξη της βιοοικονομίας γενικά θα μπορούσε να εξασφαλίσει υψηλής ποιότητας δυνατότητες απασχόλησης, καθώς και κίνητρα ώστε οι άνθρωποι να παραμείνουν ή να μετακομίσουν στις αγροτικές περιοχές, Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της συρρίκνωσης του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές, που αποτελεί μείζονα πρόκληση στην ΕΕ.

| 5.6. | Η εδαφική και κοινωνική συνοχή πρέπει να αποτελούν τον βασικό στόχο για όλες τις πολιτικές της ΕΕ, ενώ επίσης όλα τα μέτρα, περιλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα, πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού. |
| --- | --- |

5.6.

Η εδαφική και κοινωνική συνοχή πρέπει να αποτελούν τον βασικό στόχο για όλες τις πολιτικές της ΕΕ, ενώ επίσης όλα τα μέτρα, περιλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα, πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου αυτού.

| 5.7. | Η βιοποικιλότητα είναι πιθανό να επηρεαστεί σοβαρά από τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Πλην όμως, η βιοποικιλότητα διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στον μετριασμό των επιπτώσεών της. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σπουδαιότητα των φυσικών περιοχών και των προστατευόμενων φυσικών πάρκων για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και τονίζει τον ρόλο των υφιστάμενων μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας, όπως το πρόγραμμα LIFE και το δίκτυο Natura 2000. Οι περιοχές αυτές διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα και αποφέρουν σημαντικά κοινωνικά οφέλη. |
| --- | --- |

5.7.

Η βιοποικιλότητα είναι πιθανό να επηρεαστεί σοβαρά από τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Πλην όμως, η βιοποικιλότητα διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στον μετριασμό των επιπτώσεών της. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σπουδαιότητα των φυσικών περιοχών και των προστατευόμενων φυσικών πάρκων για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και τονίζει τον ρόλο των υφιστάμενων μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας, όπως το πρόγραμμα LIFE και το δίκτυο Natura 2000. Οι περιοχές αυτές διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο για τον γεωργικό και τον δασοκομικό τομέα και αποφέρουν σημαντικά κοινωνικά οφέλη.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι πολλοί ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων στην Ευρώπη δεν διαχειρίζονται τα δάση τους ορθά λόγω έλλειψης γνώσεων ή πόρων και υπογραμμίζει ότι η συνεργασία θα μπορούσε να παρέχει τη δυνατότητα μιας αποτελεσματικότερης και καλύτερης διαχείρισης των εκτάσεων αυτών. |
| --- | --- |

5.8.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι πολλοί ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων στην Ευρώπη δεν διαχειρίζονται τα δάση τους ορθά λόγω έλλειψης γνώσεων ή πόρων και υπογραμμίζει ότι η συνεργασία θα μπορούσε να παρέχει τη δυνατότητα μιας αποτελεσματικότερης και καλύτερης διαχείρισης των εκτάσεων αυτών.

| 5.9. | Η εκπαίδευση και η τεχνική υποστήριξη των γεωργών και των ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα τόσο για την ΕΕ όσο και για τα εθνικά θεσμικά όργανα. Η καινοτομία, η βιώσιμη γεωργία και τα δασικά πρότυπα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ σχεδίων έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να προωθηθούν ευρέως μέσα από εθνικά κέντρα γνώσης και συμβουλευτικά όργανα. |
| --- | --- |

5.9.

Η εκπαίδευση και η τεχνική υποστήριξη των γεωργών και των ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα τόσο για την ΕΕ όσο και για τα εθνικά θεσμικά όργανα. Η καινοτομία, η βιώσιμη γεωργία και τα δασικά πρότυπα που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ σχεδίων έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να προωθηθούν ευρέως μέσα από εθνικά κέντρα γνώσης και συμβουλευτικά όργανα.

| 5.10. | Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν απλά εργαλεία εφαρμογής για τον συνυπολογισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας. Τα εργαλεία αυτά θα πρέπει να βασίζονται σε εμπεριστατωμένες γνώσεις και επιστημονικές παραδοχές. Οι απαιτήσεις του πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα με χρονικό ορίζοντα το 2030 δεν πρέπει να επιφέρουν υπερβολική ρύθμιση του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα ή να προκαλέσουν την επιβολή περιττού φόρτου στους γεωργούς ή στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων. Συγχρόνως θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η αρχή ότι οι γεωργοί και οι ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων εργάζονται σε καθημερινή βάση και διαθέτουν περιορισμένους πόρους για γραφειοκρατικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

5.10.

Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν απλά εργαλεία εφαρμογής για τον συνυπολογισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας. Τα εργαλεία αυτά θα πρέπει να βασίζονται σε εμπεριστατωμένες γνώσεις και επιστημονικές παραδοχές. Οι απαιτήσεις του πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα με χρονικό ορίζοντα το 2030 δεν πρέπει να επιφέρουν υπερβολική ρύθμιση του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα ή να προκαλέσουν την επιβολή περιττού φόρτου στους γεωργούς ή στους ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων. Συγχρόνως θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η αρχή ότι οι γεωργοί και οι ιδιοκτήτες δασικών εκτάσεων εργάζονται σε καθημερινή βάση και διαθέτουν περιορισμένους πόρους για γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Οδηγίες: 2009/28/ΕΚ, 2009/29/ΕΚ, 2009/31/ΕΚ και απόφαση αριθ. 406/2009/ΕΚ.

1

(2)  COM(2014) 15 final.

2

(3)  EUCO 169/14, σημείο 2.14, σ. 5.

3

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/8 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η ανάπτυξη του συστήματος διακυβέρνησης που προτείνεται στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής)

(2015/C 291/02)

| Εισηγητής: | Richard ADAMS |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | Ulla SIRKEINEN |

Εισηγητής:

Richard ADAMS

Συνεισηγήτρια:

Ulla SIRKEINEN

Στις 16 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα

«Ανάπτυξη του συστήματος διακυβέρνησης που προτείνεται στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030»

(διερευνητική γνωμοδότηση).

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Απριλίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 152 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 5 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το πλαίσιο της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια βασίζεται σε σημαντικές προγενέστερες νομοθετικές ρυθμίσεις ορισμένες εκ των οποίων έχουν μεταφερθεί ελλιπώς στο εσωτερικό δίκαιο και τεθεί σε εφαρμογή κατά τρόπο ατελέσφορο. Η πραγμάτωση της ενεργειακής ένωσης θα απαιτήσει πρόσθετες νομοθετικές ρυθμίσεις και, κυρίως, την αυστηρή εφαρμογή τους. Η ύπαρξη ισχυρού πλαισίου διακυβέρνησης είναι ζωτικής σημασίας. Η νομοθεσία είναι μόνο η αρχή, ενώ η διακυβέρνηση αποτελεί το κλειδί του όλου εγχειρήματος. Η εφαρμογή πολιτικής προϋποθέτει δέσμευση, συμμετοχή, δραστηριοποίηση και αγαθή προαίρεση εκ μέρους όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Η αποτελεσματικότερη μορφή διακυβέρνησης είναι εκείνη η οποία θεωρεί την έγκριση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό και την εφαρμογή του στόχου ως κοινό εγχείρημα, με τη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις:






  — | Εάν το ζητούμενο είναι ο περιορισμός των δράσεων εναντίωσης της κοινωνίας σε κανονιστικές ρυθμίσεις και μέτρα πολιτικής και η ενθάρρυνση της αλλαγής στάσης και νοοτροπίας των πολιτών, τότε απαιτείται να συνδεθεί με τη διαδικασία διακυβέρνησης η πραγματοποίηση συγκροτημένου διαλόγου, με τη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- | --- |

1.1.

Το πλαίσιο της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια βασίζεται σε σημαντικές προγενέστερες νομοθετικές ρυθμίσεις ορισμένες εκ των οποίων έχουν μεταφερθεί ελλιπώς στο εσωτερικό δίκαιο και τεθεί σε εφαρμογή κατά τρόπο ατελέσφορο. Η πραγμάτωση της ενεργειακής ένωσης θα απαιτήσει πρόσθετες νομοθετικές ρυθμίσεις και, κυρίως, την αυστηρή εφαρμογή τους. Η ύπαρξη ισχυρού πλαισίου διακυβέρνησης είναι ζωτικής σημασίας. Η νομοθεσία είναι μόνο η αρχή, ενώ η διακυβέρνηση αποτελεί το κλειδί του όλου εγχειρήματος. Η εφαρμογή πολιτικής προϋποθέτει δέσμευση, συμμετοχή, δραστηριοποίηση και αγαθή προαίρεση εκ μέρους όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Η αποτελεσματικότερη μορφή διακυβέρνησης είναι εκείνη η οποία θεωρεί την έγκριση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό και την εφαρμογή του στόχου ως κοινό εγχείρημα, με τη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις:

—

Εάν το ζητούμενο είναι ο περιορισμός των δράσεων εναντίωσης της κοινωνίας σε κανονιστικές ρυθμίσεις και μέτρα πολιτικής και η ενθάρρυνση της αλλαγής στάσης και νοοτροπίας των πολιτών, τότε απαιτείται να συνδεθεί με τη διαδικασία διακυβέρνησης η πραγματοποίηση συγκροτημένου διαλόγου, με τη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων.

| — | Η ανάληψη ενός σαφώς ηγετικού πολιτικού ρόλου τόσο για την εδραίωση ενός εκτεταμένου διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων όσο και για τη συμμετοχή στον εν λόγω διάλογο, καθώς και η δραστηριοποίηση των νομοθετικών οργάνων της ΕΕ σε θέματα ενεργειακής μετάβασης (όσον αφορά, παραδείγματος χάρη, το κλίμα, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ασφάλεια) θα πρέπει να διαρθρωθούν και να αναπτυχθούν ως ενδεδειγμένη και υποστηρικτική διαδικασία, εκ παραλλήλου με την ενεργειακή ένωση και με τις ευρωπαϊκές δράσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

—

Η ανάληψη ενός σαφώς ηγετικού πολιτικού ρόλου τόσο για την εδραίωση ενός εκτεταμένου διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων όσο και για τη συμμετοχή στον εν λόγω διάλογο, καθώς και η δραστηριοποίηση των νομοθετικών οργάνων της ΕΕ σε θέματα ενεργειακής μετάβασης (όσον αφορά, παραδείγματος χάρη, το κλίμα, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ασφάλεια) θα πρέπει να διαρθρωθούν και να αναπτυχθούν ως ενδεδειγμένη και υποστηρικτική διαδικασία, εκ παραλλήλου με την ενεργειακή ένωση και με τις ευρωπαϊκές δράσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

| — | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργειακή μετάβαση κατά τρόπο που να συνδυάζει τις περιβαλλοντικές πτυχές με τους κοινωνικούς προβληματισμούς. |
| --- | --- |

—

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργειακή μετάβαση κατά τρόπο που να συνδυάζει τις περιβαλλοντικές πτυχές με τους κοινωνικούς προβληματισμούς.

| — | Πρωτίστως, το εν λόγω εγχείρημα θα πρέπει να λάβει τη μορφή ανεξάρτητου και αξιόπιστου ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου ο οποίος θα καθιστά δυνατή την ισόρροπη εκπροσώπηση του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων, προκειμένου να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να εκφράζουν τις απόψεις τους και να επηρεάζουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής επί ενεργειακών θεμάτων, συμμετέχοντας έτσι ενεργά στην ενεργειακή μετάβαση. |
| --- | --- |

—

Πρωτίστως, το εν λόγω εγχείρημα θα πρέπει να λάβει τη μορφή ανεξάρτητου και αξιόπιστου ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου ο οποίος θα καθιστά δυνατή την ισόρροπη εκπροσώπηση του συνόλου των ενδιαφερόμενων φορέων, προκειμένου να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να εκφράζουν τις απόψεις τους και να επηρεάζουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής επί ενεργειακών θεμάτων, συμμετέχοντας έτσι ενεργά στην ενεργειακή μετάβαση.

| — | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτρέπει σθεναρά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να εγκρίνουν, κατά την εξέταση της δέσμης μέτρων για την ενεργειακή ένωση, τα μέτρα που προτείνονται στην έκτη ενότητα της παρούσας γνωμοδότησης σχετικά με την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου (ΕΕΔ), ως εφαλτήριο για την ανάληψη δράσης προς υποστήριξη της διαδικασίας διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

—

Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτρέπει σθεναρά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να εγκρίνουν, κατά την εξέταση της δέσμης μέτρων για την ενεργειακή ένωση, τα μέτρα που προτείνονται στην έκτη ενότητα της παρούσας γνωμοδότησης σχετικά με την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου (ΕΕΔ), ως εφαλτήριο για την ανάληψη δράσης προς υποστήριξη της διαδικασίας διακυβέρνησης.

| — | Ο εν λόγω διάλογος θα ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ειδικής δομής που θα διευκολύνει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- |

—

Ο εν λόγω διάλογος θα ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ειδικής δομής που θα διευκολύνει τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η δημιουργία μιας Ενεργειακής Ένωσης στην ΕΕ και η σημασία των συνομιλιών με θέμα τη συμφωνία για το κλίμα που θα πραγματοποιηθούν στο Παρίσι στα τέλη του 2015 προϋποθέτουν μηχανισμούς αποτελεσματικής διακυβέρνησης για την ενεργειακή μετάβαση. Έπειτα από την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη στην έγκρισή της και συγχρόνως συμφώνησε με την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου και διαφανούς συστήματος διακυβέρνησης προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ. Στο πλαίσιο για το 2030 προτείνεται ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης βασισμένο σε εθνικά σχέδια για ασφαλή, βιώσιμη και ανταγωνιστική ενέργεια, καθώς και ένα σύνολο βασικών δεικτών για τη διαπίστωση της προόδου με την πάροδο του χρόνου. Το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την επίτευξη των στόχων για το 2030 και να διευκολύνει τη συνοχή σε επίπεδο ΕΕ, παρέχοντας συγχρόνως ευελιξία σε εθνικό επίπεδο. Μια στιβαρή διαδικασία διακυβέρνησης θα μπορούσε επίσης να προσφέρει ένα ενθαρρυντικό πρότυπο και παράδειγμα στο πλαίσιο των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων για το κλίμα. |
| --- | --- |

2.1.

Η δημιουργία μιας Ενεργειακής Ένωσης στην ΕΕ και η σημασία των συνομιλιών με θέμα τη συμφωνία για το κλίμα που θα πραγματοποιηθούν στο Παρίσι στα τέλη του 2015 προϋποθέτουν μηχανισμούς αποτελεσματικής διακυβέρνησης για την ενεργειακή μετάβαση. Έπειτα από την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέβη στην έγκρισή της και συγχρόνως συμφώνησε με την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου και διαφανούς συστήματος διακυβέρνησης προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ. Στο πλαίσιο για το 2030 προτείνεται ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης βασισμένο σε εθνικά σχέδια για ασφαλή, βιώσιμη και ανταγωνιστική ενέργεια, καθώς και ένα σύνολο βασικών δεικτών για τη διαπίστωση της προόδου με την πάροδο του χρόνου. Το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την επίτευξη των στόχων για το 2030 και να διευκολύνει τη συνοχή σε επίπεδο ΕΕ, παρέχοντας συγχρόνως ευελιξία σε εθνικό επίπεδο. Μια στιβαρή διαδικασία διακυβέρνησης θα μπορούσε επίσης να προσφέρει ένα ενθαρρυντικό πρότυπο και παράδειγμα στο πλαίσιο των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων για το κλίμα.

| 2.2. | Η ανάγκη αποτελεσματικής διακυβέρνησης δεν θα τονιστεί ποτέ αρκετά. Η αδυναμία τήρησης των προθεσμιών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, η οποία αποσκοπεί στην ολοκλήρωση μιας ισχυρής ενιαίας αγοράς ενέργειας στην ΕΕ, μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην ύπαρξη τρωτών σημείων από πλευράς διακυβέρνησης. Τα εθνικά συμφέροντα έχουν υπερισχύσει όποτε δεν ευθυγραμμίζονται με απαιτήσεις για την ενίσχυση της ΕΕ στο σύνολό της. Το φαινόμενο αυτό χρήζει διευθέτησης μέσω μιας νέας διαδικασίας διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

2.2.

Η ανάγκη αποτελεσματικής διακυβέρνησης δεν θα τονιστεί ποτέ αρκετά. Η αδυναμία τήρησης των προθεσμιών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, η οποία αποσκοπεί στην ολοκλήρωση μιας ισχυρής ενιαίας αγοράς ενέργειας στην ΕΕ, μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στην ύπαρξη τρωτών σημείων από πλευράς διακυβέρνησης. Τα εθνικά συμφέροντα έχουν υπερισχύσει όποτε δεν ευθυγραμμίζονται με απαιτήσεις για την ενίσχυση της ΕΕ στο σύνολό της. Το φαινόμενο αυτό χρήζει διευθέτησης μέσω μιας νέας διαδικασίας διακυβέρνησης.

| 2.3. | Αρχικά κρίνεται σκόπιμο να καθοριστούν εθνικοί στόχοι και προτείνεται μια επαναληπτική διαδικασία, τόσο για την κατάρτιση των εν λόγω σχεδίων σε εσωτερικό επίπεδο όσο και για τον συντονισμό τους σε ένα συνεκτικό πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης το οποίο να πληροί τους συμφωνηθέντες στόχους της ΕΕ. Τα προβλεπόμενα στάδια είναι τρία:






  1) | Η Επιτροπή θα διαμορφώσει κατευθυντήριες γραμμές για τη διακυβέρνηση και τα εθνικά σχέδια. |
| --- | --- | --- |

2.3.

Αρχικά κρίνεται σκόπιμο να καθοριστούν εθνικοί στόχοι και προτείνεται μια επαναληπτική διαδικασία, τόσο για την κατάρτιση των εν λόγω σχεδίων σε εσωτερικό επίπεδο όσο και για τον συντονισμό τους σε ένα συνεκτικό πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης το οποίο να πληροί τους συμφωνηθέντες στόχους της ΕΕ. Τα προβλεπόμενα στάδια είναι τρία:

1)

Η Επιτροπή θα διαμορφώσει κατευθυντήριες γραμμές για τη διακυβέρνηση και τα εθνικά σχέδια.

| 2) | Τα κράτη μέλη θα υποβάλουν τα εθνικά τους σχέδια βάσει επαναληπτικής διαδικασίας με την Επιτροπή και κατόπιν διαβούλευσης με τις γειτονικές χώρες. |
| --- | --- |

2)

Τα κράτη μέλη θα υποβάλουν τα εθνικά τους σχέδια βάσει επαναληπτικής διαδικασίας με την Επιτροπή και κατόπιν διαβούλευσης με τις γειτονικές χώρες.

| 3) | Στη συνέχεια η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση της επάρκειας των εθνικών σχεδίων για την επίτευξη των τεθέντων στόχων, με δυνατότητα διορθωτικών προσαρμογών κατόπιν διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο μιας συνεχούς διαδικασίας έως την επίτευξη του προσδοκώμενου αποτελέσματος. Μια θεσμοθετημένη δομή διακυβέρνησης θα παραμείνει σε εφεδρεία ως εναλλακτική δυνατότητα σε περίπτωση μη ευόδωσης της εθελοντικής προσέγγισης. |
| --- | --- |

3)

Στη συνέχεια η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση της επάρκειας των εθνικών σχεδίων για την επίτευξη των τεθέντων στόχων, με δυνατότητα διορθωτικών προσαρμογών κατόπιν διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο μιας συνεχούς διαδικασίας έως την επίτευξη του προσδοκώμενου αποτελέσματος. Μια θεσμοθετημένη δομή διακυβέρνησης θα παραμείνει σε εφεδρεία ως εναλλακτική δυνατότητα σε περίπτωση μη ευόδωσης της εθελοντικής προσέγγισης.

| 2.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία σε θέματα διαμόρφωσης και υλοποίησης δομών διακυβέρνησης, εμπειρία η οποία αφορά αυτό το σύνολο θεμάτων πολιτικής. Στην παρούσα γνωμοδότηση επικροτείται η προσέγγιση που εκτέθηκε ανωτέρω, αλλά θεωρείται αναγκαίο να επιδιωχθεί με σθένος και αποφασιστικότητα, με την επιβολή σύντομων προθεσμιών για την επαναληπτική διαδικασία και επί τη βάσει οξυδερκούς και θαρραλέας ανάλυσης για την κατάρτιση των ετήσιων εκθέσεων. Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της με θέμα «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (1), η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα την έκκληση που απηύθυνε στα κράτη μέλη προκειμένου να ανταποκριθούν θετικά σε μια αποτελεσματική και δυναμική διαδικασία διακυβέρνησης και να καθορίσουν, από κοινού με την Επιτροπή, τον τρόπο υλοποίησής της. |
| --- | --- |

2.4.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία σε θέματα διαμόρφωσης και υλοποίησης δομών διακυβέρνησης, εμπειρία η οποία αφορά αυτό το σύνολο θεμάτων πολιτικής. Στην παρούσα γνωμοδότηση επικροτείται η προσέγγιση που εκτέθηκε ανωτέρω, αλλά θεωρείται αναγκαίο να επιδιωχθεί με σθένος και αποφασιστικότητα, με την επιβολή σύντομων προθεσμιών για την επαναληπτική διαδικασία και επί τη βάσει οξυδερκούς και θαρραλέας ανάλυσης για την κατάρτιση των ετήσιων εκθέσεων. Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της με θέμα «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» (1), η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα την έκκληση που απηύθυνε στα κράτη μέλη προκειμένου να ανταποκριθούν θετικά σε μια αποτελεσματική και δυναμική διαδικασία διακυβέρνησης και να καθορίσουν, από κοινού με την Επιτροπή, τον τρόπο υλοποίησής της.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να προαχθεί και να ενισχυθεί με την απόκτηση και την αξιοποίηση της ευρείας υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων —εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων— με τη βοήθεια ενός συγκροτημένου ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου. |
| --- | --- |

2.5.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να προαχθεί και να ενισχυθεί με την απόκτηση και την αξιοποίηση της ευρείας υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων —εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων— με τη βοήθεια ενός συγκροτημένου ευρωπαϊκού ενεργειακού διαλόγου.

3.   Η φύση της διαδικασίας διακυβέρνησης

| 3.1. | Η διαδικασία διακυβέρνησης οφείλει να συνάδει με το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργεί. Το νομικό πλαίσιο καθορίζει τους στόχους και τις μεθόδους επίτευξής τους και οφείλει να διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και συνέχεια των διαφόρων πολιτικών, ιδίως όσον αφορά τις επενδύσεις, την κατάρτιση και τις θέσεις εργασίας· επιπλέον, θα πρέπει να παρέχει αντίστοιχους ενδεδειγμένους δείκτες. Η διαδικασία διακυβέρνησης, η οποία θα πρέπει να είναι εκτενής και να περιλαμβάνει το σύνολο της νομοθεσίας στον τομέα της ενέργειας, απαιτείται να είναι σε θέση να επιλύει ζητήματα τα οποία, αφενός, είναι πολυσύνθετα και, αφετέρου, αποτελούν αντικείμενο διιστάμενων απόψεων και συγκρουόμενων συμφερόντων. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίζει και να συμπληρώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ευελιξία για την αντιμετώπιση πιθανών ραγδαίων εξελίξεων. Στην ουσία, η διακυβέρνηση θα πρέπει επίσης να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές αντιλήψεις, στις τεχνολογικές και γεωπολιτικές παραμέτρους, καθώς και στις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά. |
| --- | --- |

3.1.

Η διαδικασία διακυβέρνησης οφείλει να συνάδει με το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργεί. Το νομικό πλαίσιο καθορίζει τους στόχους και τις μεθόδους επίτευξής τους και οφείλει να διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και συνέχεια των διαφόρων πολιτικών, ιδίως όσον αφορά τις επενδύσεις, την κατάρτιση και τις θέσεις εργασίας· επιπλέον, θα πρέπει να παρέχει αντίστοιχους ενδεδειγμένους δείκτες. Η διαδικασία διακυβέρνησης, η οποία θα πρέπει να είναι εκτενής και να περιλαμβάνει το σύνολο της νομοθεσίας στον τομέα της ενέργειας, απαιτείται να είναι σε θέση να επιλύει ζητήματα τα οποία, αφενός, είναι πολυσύνθετα και, αφετέρου, αποτελούν αντικείμενο διιστάμενων απόψεων και συγκρουόμενων συμφερόντων. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίζει και να συμπληρώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ευελιξία για την αντιμετώπιση πιθανών ραγδαίων εξελίξεων. Στην ουσία, η διακυβέρνηση θα πρέπει επίσης να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές αντιλήψεις, στις τεχνολογικές και γεωπολιτικές παραμέτρους, καθώς και στις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά.

| 3.2. | Το σύστημα διακυβέρνησης οφείλει εξάλλου να διευκολύνει την αδιάλειπτη, ισόρροπη και αντιπροσωπευτική έκφραση απόψεων, προτιμήσεων, αντιλήψεων και αξιών, καθιστώντας δυνατή τη διαρκή συνθεώρησή τους κατά τη λήψη αποφάσεων και τη βελτιστοποίηση των πολιτικών. Η διακυβέρνηση απαιτείται να διευκολύνει την προσαρμοστικότητα, ασφαλώς όχι μέσω συχνών αλλαγών, αλλά διά της πρόβλεψης των πεδίων στα οποία υφίσταται διάσταση απόψεων και διά της προώθησης ενός συνεκτικού και δυναμικού περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

3.2.

Το σύστημα διακυβέρνησης οφείλει εξάλλου να διευκολύνει την αδιάλειπτη, ισόρροπη και αντιπροσωπευτική έκφραση απόψεων, προτιμήσεων, αντιλήψεων και αξιών, καθιστώντας δυνατή τη διαρκή συνθεώρησή τους κατά τη λήψη αποφάσεων και τη βελτιστοποίηση των πολιτικών. Η διακυβέρνηση απαιτείται να διευκολύνει την προσαρμοστικότητα, ασφαλώς όχι μέσω συχνών αλλαγών, αλλά διά της πρόβλεψης των πεδίων στα οποία υφίσταται διάσταση απόψεων και διά της προώθησης ενός συνεκτικού και δυναμικού περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς.

| 3.3. | Οι εν λόγω απαιτήσεις έχουν επιτακτικό χαρακτήρα και ο αυξανόμενος σκεπτικισμός σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να φέρει εις πέρας μια δίκαιη και αποτελεσματική ενεργειακή μετάβαση πρέπει να τύχει αντιμετώπισης. Κατά συνέπεια, αυτή καθ’ εαυτήν η διαδικασία διακυβέρνησης προϋποθέτει την ύπαρξη ενός σαφούς πλαισίου, αποδεκτού από τους συμμετέχοντες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια συμβατική διαδικασία διακυβέρνησης δεν θα είναι σε θέση να υλοποιήσει τους προαναφερθέντες στόχους χωρίς τη συμμετοχή και τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το γεγονός αυτό αναγνωρίζεται στο όραμα για την ενεργειακή ένωση: «Όραμά μας είναι μια ενεργειακή ένωση η οποία θέτει τους πολίτες στο επίκεντρό της, στην οποία οι πολίτες αναλαμβάνουν την ευθύνη για την ενεργειακή μετάβαση» (2). Ως εκ τούτου, η διαμόρφωση ενός αξιόπιστου και διαφανούς μηχανισμού υλοποίησης των ενεργειακών και κλιματικών στόχων και η ενεργειακή ένωση θα πρέπει να συμβαδίσουν με μια διαδικασία βασισμένη στον πολυεπίπεδο διάλογο και επικεντρωμένη στην ενημέρωση και στη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Πρόκειται για ζήτημα θεμελιώδους σημασίας διότι, για να είναι δίκαιη η ενεργειακή μετάβαση, πρέπει να συνυπολογιστούν οι μεταβολές στον κόσμο της εργασίας και να αποτραπούν τυχόν δυσμενείς κοινωνικές επιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.3.

Οι εν λόγω απαιτήσεις έχουν επιτακτικό χαρακτήρα και ο αυξανόμενος σκεπτικισμός σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να φέρει εις πέρας μια δίκαιη και αποτελεσματική ενεργειακή μετάβαση πρέπει να τύχει αντιμετώπισης. Κατά συνέπεια, αυτή καθ’ εαυτήν η διαδικασία διακυβέρνησης προϋποθέτει την ύπαρξη ενός σαφούς πλαισίου, αποδεκτού από τους συμμετέχοντες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια συμβατική διαδικασία διακυβέρνησης δεν θα είναι σε θέση να υλοποιήσει τους προαναφερθέντες στόχους χωρίς τη συμμετοχή και τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το γεγονός αυτό αναγνωρίζεται στο όραμα για την ενεργειακή ένωση: «Όραμά μας είναι μια ενεργειακή ένωση η οποία θέτει τους πολίτες στο επίκεντρό της, στην οποία οι πολίτες αναλαμβάνουν την ευθύνη για την ενεργειακή μετάβαση» (2). Ως εκ τούτου, η διαμόρφωση ενός αξιόπιστου και διαφανούς μηχανισμού υλοποίησης των ενεργειακών και κλιματικών στόχων και η ενεργειακή ένωση θα πρέπει να συμβαδίσουν με μια διαδικασία βασισμένη στον πολυεπίπεδο διάλογο και επικεντρωμένη στην ενημέρωση και στη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Πρόκειται για ζήτημα θεμελιώδους σημασίας διότι, για να είναι δίκαιη η ενεργειακή μετάβαση, πρέπει να συνυπολογιστούν οι μεταβολές στον κόσμο της εργασίας και να αποτραπούν τυχόν δυσμενείς κοινωνικές επιπτώσεις.

| 3.4. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ διακυβέρνηση δεν σημαίνει αύξηση της γραφειοκρατίας, αλλά υιοθέτηση μιας σθεναρής —βάσει αρχών και «πολιτικοκεντρικής»— προσέγγισης εστιασμένης στην επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων της ΕΕ. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να διαπερνά όλα τα επίπεδα και να ωφελείται από τη συνεκτίμηση εξειδικευμένων και καθημερινών γνώσεων. Η ΕΕ εδράζεται στις αξίες της ειρήνης, της δημοκρατίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της πολυφωνίας, της ανοχής και της αλληλεγγύης. Οι αρχές αυτές, οι οποίες απαιτείται να μετουσιωθούν σε σαφείς αρχές δεοντολογίας, αποτελούν θεμέλιο λίθο για την αξιολόγηση των κρίσιμων θεμάτων που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση και μπορούν να χρησιμεύσουν ως οικουμενική βάση για την επίτευξη συμφωνίας. Η πρόκληση έγκειται εν προκειμένω στη μετουσίωση των εν λόγω αρχών σε μια εφαρμοστέα και αποτελεσματική διαδικασία, με παράλληλη συνεκτίμηση των προσδοκιών των πολιτών. |
| --- | --- |

3.4.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ διακυβέρνηση δεν σημαίνει αύξηση της γραφειοκρατίας, αλλά υιοθέτηση μιας σθεναρής —βάσει αρχών και «πολιτικοκεντρικής»— προσέγγισης εστιασμένης στην επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων της ΕΕ. Η διακυβέρνηση θα πρέπει να διαπερνά όλα τα επίπεδα και να ωφελείται από τη συνεκτίμηση εξειδικευμένων και καθημερινών γνώσεων. Η ΕΕ εδράζεται στις αξίες της ειρήνης, της δημοκρατίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της πολυφωνίας, της ανοχής και της αλληλεγγύης. Οι αρχές αυτές, οι οποίες απαιτείται να μετουσιωθούν σε σαφείς αρχές δεοντολογίας, αποτελούν θεμέλιο λίθο για την αξιολόγηση των κρίσιμων θεμάτων που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση και μπορούν να χρησιμεύσουν ως οικουμενική βάση για την επίτευξη συμφωνίας. Η πρόκληση έγκειται εν προκειμένω στη μετουσίωση των εν λόγω αρχών σε μια εφαρμοστέα και αποτελεσματική διαδικασία, με παράλληλη συνεκτίμηση των προσδοκιών των πολιτών.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι βασικές κοινωνικές αξίες που συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας απαιτούν μεγαλύτερη έμφαση κατά την παρούσα διαδικασία διακυβέρνησης. Όταν οι πολίτες έχουν την αίσθηση ότι οι αξίες και οι απόψεις τους τυγχάνουν αναγνώρισης και αποτελούν αντικείμενο συζήτησης σε ένα φόρουμ το οποίο αντανακλά μια πλήρως ευρωπαϊκή προοπτική, τότε η αίσθηση αυτή μπορεί να αποφέρει σημαντικά πρόσθετα οφέλη, να συμβάλει στη μεγιστοποίηση της συνοχής των πολιτικών και στην τόνωση της εμπιστοσύνης και, συγχρόνως, να λειτουργήσει προστατευτικά έναντι απρόβλεπτων αλλαγών πολιτικής. Ο διάλογος θα μπορούσε να φέρει στο φως τους παράγοντες βάσει των οποίων λαμβάνονται οι αποφάσεις από την εκάστοτε χώρα σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση. Οι εν λόγω αποφάσεις συχνά εκπορεύονται από τις αξιακές εκτιμήσεις του κοινωνικού συνόλου —παραδείγματος χάρη, όσον αφορά το περιβάλλον— πέραν και υπεράνω των τεχνικών και οικονομικών παραμέτρων. Υπό αυτές τις συνθήκες, και δεδομένου κυρίως ότι οι απόψεις σχετικά με την ενέργεια θα διαφέρουν σε εθνικό, περιφερειακό, τοπικό και προσωπικό επίπεδο, η επίκληση μιας συνεκτικής —κοινής ή ευρωπαϊκής— προοπτικής μπορεί να υπερκεράσει την τάση επικράτησης προσωπικών, τοπικών, βραχυπρόθεσμων ή εθνικών συμφερόντων. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι βασικές κοινωνικές αξίες που συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση ενέργειας απαιτούν μεγαλύτερη έμφαση κατά την παρούσα διαδικασία διακυβέρνησης. Όταν οι πολίτες έχουν την αίσθηση ότι οι αξίες και οι απόψεις τους τυγχάνουν αναγνώρισης και αποτελούν αντικείμενο συζήτησης σε ένα φόρουμ το οποίο αντανακλά μια πλήρως ευρωπαϊκή προοπτική, τότε η αίσθηση αυτή μπορεί να αποφέρει σημαντικά πρόσθετα οφέλη, να συμβάλει στη μεγιστοποίηση της συνοχής των πολιτικών και στην τόνωση της εμπιστοσύνης και, συγχρόνως, να λειτουργήσει προστατευτικά έναντι απρόβλεπτων αλλαγών πολιτικής. Ο διάλογος θα μπορούσε να φέρει στο φως τους παράγοντες βάσει των οποίων λαμβάνονται οι αποφάσεις από την εκάστοτε χώρα σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση. Οι εν λόγω αποφάσεις συχνά εκπορεύονται από τις αξιακές εκτιμήσεις του κοινωνικού συνόλου —παραδείγματος χάρη, όσον αφορά το περιβάλλον— πέραν και υπεράνω των τεχνικών και οικονομικών παραμέτρων. Υπό αυτές τις συνθήκες, και δεδομένου κυρίως ότι οι απόψεις σχετικά με την ενέργεια θα διαφέρουν σε εθνικό, περιφερειακό, τοπικό και προσωπικό επίπεδο, η επίκληση μιας συνεκτικής —κοινής ή ευρωπαϊκής— προοπτικής μπορεί να υπερκεράσει την τάση επικράτησης προσωπικών, τοπικών, βραχυπρόθεσμων ή εθνικών συμφερόντων.

| 3.6. | Ειδικότερα, ο πολυεπίπεδος διάλογος συνεπάγεται τη μεταλαμπάδευση των εν λόγω αρχών σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, καθώς και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου εντός του οποίου αυτές θα μπορούν να συζητούνται και τα τιθέμενα ζητήματα να επιλύονται, ει δυνατόν, σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο γειτονικών χωρών. Δεν πρόκειται για διαδικασία λήψης αποφάσεων, παρ’ ότι οι φορείς λήψης αποφάσεων οφείλουν να τείνουν ευήκοα ώτα και να είναι ανοικτοί σε κάθε συνεισφορά, πράγμα το οποίο θα πρέπει να γίνει κατανοητό και από τους συμμετέχοντες. |
| --- | --- |

3.6.

Ειδικότερα, ο πολυεπίπεδος διάλογος συνεπάγεται τη μεταλαμπάδευση των εν λόγω αρχών σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, καθώς και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου εντός του οποίου αυτές θα μπορούν να συζητούνται και τα τιθέμενα ζητήματα να επιλύονται, ει δυνατόν, σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο γειτονικών χωρών. Δεν πρόκειται για διαδικασία λήψης αποφάσεων, παρ’ ότι οι φορείς λήψης αποφάσεων οφείλουν να τείνουν ευήκοα ώτα και να είναι ανοικτοί σε κάθε συνεισφορά, πράγμα το οποίο θα πρέπει να γίνει κατανοητό και από τους συμμετέχοντες.

4.   Ο πολυεπίπεδος διάλογος ως ζωτική συνιστώσα της διακυβέρνησης

| 4.1. | Οι ενωσιακές και οι εθνικές ενεργειακές πολιτικές έχουν άμεση και σημαντική επίδραση στη ζωή των πολιτών. Ωστόσο, πολλές φορές το περιεχόμενο και το σκεπτικό των πολιτικών αυτών δεν είναι κατανοητά στο ευρύ κοινό και υπάρχει περίπτωση να παρερμηνευθούν από την κοινωνία των πολιτών. Το γεγονός αυτό έχει κατά κανόνα ως αποτέλεσμα τη χλιαρή υποστήριξη της κοινής γνώμης ή την ύπαρξη εσφαλμένων εντυπώσεων σχετικά με βασικές πτυχές της μελλοντικής ανάπτυξης της ΕΕ. Έπονται διάφορες δυσμενείς συνέπειες και σημειώνονται παραλείψεις όσον αφορά την ενημέρωση και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών τόσο στην εθνική όσο και στην ενωσιακή ενεργειακή πολιτική, με επακόλουθο μια γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης και τη διαμόρφωση πολιτικών οι οποίες δεν οδηγούν πάντοτε στην επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

4.1.

Οι ενωσιακές και οι εθνικές ενεργειακές πολιτικές έχουν άμεση και σημαντική επίδραση στη ζωή των πολιτών. Ωστόσο, πολλές φορές το περιεχόμενο και το σκεπτικό των πολιτικών αυτών δεν είναι κατανοητά στο ευρύ κοινό και υπάρχει περίπτωση να παρερμηνευθούν από την κοινωνία των πολιτών. Το γεγονός αυτό έχει κατά κανόνα ως αποτέλεσμα τη χλιαρή υποστήριξη της κοινής γνώμης ή την ύπαρξη εσφαλμένων εντυπώσεων σχετικά με βασικές πτυχές της μελλοντικής ανάπτυξης της ΕΕ. Έπονται διάφορες δυσμενείς συνέπειες και σημειώνονται παραλείψεις όσον αφορά την ενημέρωση και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών τόσο στην εθνική όσο και στην ενωσιακή ενεργειακή πολιτική, με επακόλουθο μια γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης και τη διαμόρφωση πολιτικών οι οποίες δεν οδηγούν πάντοτε στην επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.

| 4.2. | Για να εξασφαλισθεί εν προκειμένω μια διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς, απαιτείται η συμμετοχή των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εθνικών και των τοπικών αρχών, καθώς και των πάσης μορφής ενεργειακών οργανισμών σε έναν διάλογο με στόχο την υποστήριξη του προτεινόμενου μηχανισμού διακυβέρνησης. Αυτό θα συνδυάζει περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές προοπτικές με μέλημα να προσδοθεί επιχειρησιακή προστιθέμενη αξία στη διαδικασία χάραξης και εφαρμογής των πολιτικών: εν προκειμένω, απαιτείται η ανάληψη δράσεων σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο, αλλά με παράλληλη συνεκτίμηση της ευρύτερης (ευρωπαϊκής) εικόνας. |
| --- | --- |

4.2.

Για να εξασφαλισθεί εν προκειμένω μια διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς, απαιτείται η συμμετοχή των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των εθνικών και των τοπικών αρχών, καθώς και των πάσης μορφής ενεργειακών οργανισμών σε έναν διάλογο με στόχο την υποστήριξη του προτεινόμενου μηχανισμού διακυβέρνησης. Αυτό θα συνδυάζει περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές προοπτικές με μέλημα να προσδοθεί επιχειρησιακή προστιθέμενη αξία στη διαδικασία χάραξης και εφαρμογής των πολιτικών: εν προκειμένω, απαιτείται η ανάληψη δράσεων σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο, αλλά με παράλληλη συνεκτίμηση της ευρύτερης (ευρωπαϊκής) εικόνας.

| 4.3. | Αυτή η διαδικασία διαλόγου θα επικεντρωθεί στην ενέργεια ως ένα κρίσιμο συστατικό για την επίτευξη μιας δίκαιης και βιώσιμης μετάβασης και στη διαμόρφωση μιας πολιτικής φιλικής προς το κλίμα. Επίσης, οφείλει να αναγνωρίσει τις ανάγκες των μειονεκτούντων ομάδων και το ευρύ φάσμα κοινωνικών και περιβαλλοντικών ανησυχιών που συνδέονται με την ενέργεια. Ο ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ), συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων για το κλίμα, θα διαμορφώσει μια εθελοντική προσέγγιση και μια συμφωνία —που ορίζονται ως κοινωνικό συμβόλαιο για την ενέργεια— οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους φορείς λήψης αποφάσεων ως ενδεδειγμένο από κοινωνική άποψη ουσιώδες πλαίσιο. Κατά την εφαρμογή των πρακτικών μέτρων εκ μέρους των ενδιαφερόμενων φορέων και των πολιτών βασικό γνώρισμα θα είναι η διεξαγωγή αδιάλειπτου διαλόγου. Βραχυπρόθεσμα, τόσο για λόγους αποτελεσματικότητας όσο και με σκοπό την αναγκαία συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της διαδικασίας διακυβέρνησης, ο ΕΕΔ θα πρέπει να επικεντρωθεί σε πρωτοβουλίες πολιτικής που εμπεριέχουν ζητήματα ευρείας αποδοχής και οικείωσης. |
| --- | --- |

4.3.

Αυτή η διαδικασία διαλόγου θα επικεντρωθεί στην ενέργεια ως ένα κρίσιμο συστατικό για την επίτευξη μιας δίκαιης και βιώσιμης μετάβασης και στη διαμόρφωση μιας πολιτικής φιλικής προς το κλίμα. Επίσης, οφείλει να αναγνωρίσει τις ανάγκες των μειονεκτούντων ομάδων και το ευρύ φάσμα κοινωνικών και περιβαλλοντικών ανησυχιών που συνδέονται με την ενέργεια. Ο ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ), συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων για το κλίμα, θα διαμορφώσει μια εθελοντική προσέγγιση και μια συμφωνία —που ορίζονται ως κοινωνικό συμβόλαιο για την ενέργεια— οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους φορείς λήψης αποφάσεων ως ενδεδειγμένο από κοινωνική άποψη ουσιώδες πλαίσιο. Κατά την εφαρμογή των πρακτικών μέτρων εκ μέρους των ενδιαφερόμενων φορέων και των πολιτών βασικό γνώρισμα θα είναι η διεξαγωγή αδιάλειπτου διαλόγου. Βραχυπρόθεσμα, τόσο για λόγους αποτελεσματικότητας όσο και με σκοπό την αναγκαία συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της διαδικασίας διακυβέρνησης, ο ΕΕΔ θα πρέπει να επικεντρωθεί σε πρωτοβουλίες πολιτικής που εμπεριέχουν ζητήματα ευρείας αποδοχής και οικείωσης.

| 4.4. | Μια τέτοια διαδικασία θα καθιστούσε επίσης δυνατή τη μεγιστοποίηση της συνοχής των πολιτικών και την εδραίωση των γνώσεων σε συγκεκριμένους τομείς —όπως, παραδείγματος χάρη, οι ειδικές ανάγκες των νησιών και οι ενεργειακές σχέσεις με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

4.4.

Μια τέτοια διαδικασία θα καθιστούσε επίσης δυνατή τη μεγιστοποίηση της συνοχής των πολιτικών και την εδραίωση των γνώσεων σε συγκεκριμένους τομείς —όπως, παραδείγματος χάρη, οι ειδικές ανάγκες των νησιών και οι ενεργειακές σχέσεις με τρίτες χώρες.

5.   Στενή σύνδεση με τη διαδικασία διακυβέρνησης

| 5.1. | Γενικώς, το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια ορίζεται ως στοχοθετημένο· αυτό συνεπάγεται την επαναδιαμόρφωση του ενεργειακού μείγματος και των στρατηγικών ενεργειακής απόδοσης εκ μέρους των κρατών μελών κατά τρόπο ο οποίος να διαφυλάσσει την εθνική τους κυριαρχία, παραμένοντας συγχρόνως συμπληρωματικός προς την προσέγγιση των γειτονικών τους χωρών και συγκλίνων με τους συμφωνηθέντες στόχους σε επίπεδο ΕΕ. Το περίγραμμα της δομής διακυβέρνησης (βλέπε σημείο 2.3) συνίσταται σε ένα γενικό πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών που προτείνεται από την Επιτροπή, σε συνδυασμό με την πραγματοποίηση περιφερειακών συζητήσεων, την υποβολή, την αξιολόγηση και την αναθεώρηση των εθνικών προγραμμάτων, καθώς και με τη συνεχή προσαρμογή τους έως ότου υπάρξει ικανοποιητική κατάληξη. |
| --- | --- |

5.1.

Γενικώς, το πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια ορίζεται ως στοχοθετημένο· αυτό συνεπάγεται την επαναδιαμόρφωση του ενεργειακού μείγματος και των στρατηγικών ενεργειακής απόδοσης εκ μέρους των κρατών μελών κατά τρόπο ο οποίος να διαφυλάσσει την εθνική τους κυριαρχία, παραμένοντας συγχρόνως συμπληρωματικός προς την προσέγγιση των γειτονικών τους χωρών και συγκλίνων με τους συμφωνηθέντες στόχους σε επίπεδο ΕΕ. Το περίγραμμα της δομής διακυβέρνησης (βλέπε σημείο 2.3) συνίσταται σε ένα γενικό πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών που προτείνεται από την Επιτροπή, σε συνδυασμό με την πραγματοποίηση περιφερειακών συζητήσεων, την υποβολή, την αξιολόγηση και την αναθεώρηση των εθνικών προγραμμάτων, καθώς και με τη συνεχή προσαρμογή τους έως ότου υπάρξει ικανοποιητική κατάληξη.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συγκεκριμένη προσέγγιση διότι θεωρεί ότι ανταποκρίνεται στην επιτακτική ανάγκη που συνιστά η παροχή ασφαλέστερης, ανταγωνιστικότερης και οικολογικότερης ενέργειας για όλους στην Ευρώπη. Η δομή διακυβέρνησης θα πρέπει επίσης να συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση των απαιτήσεων όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων και στη μείωση των σχετικών γραφειοκρατικών διαδικασιών. Επιπλέον, κρίνεται ενδεδειγμένη η δέουσα συνεκτίμηση των αξιοσημείωτων και αυξανόμενων περιφερειακών και διασυνοριακών χαρακτηριστικών των ενεργειακών δραστηριοτήτων. Εντούτοις, η αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης θα απαιτήσει συμπαγή πολιτική βούληση, η οποία πρέπει να εκπορεύεται από τη σύγκλιση των απόψεων των πολιτών και στα 28 κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.2.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη συγκεκριμένη προσέγγιση διότι θεωρεί ότι ανταποκρίνεται στην επιτακτική ανάγκη που συνιστά η παροχή ασφαλέστερης, ανταγωνιστικότερης και οικολογικότερης ενέργειας για όλους στην Ευρώπη. Η δομή διακυβέρνησης θα πρέπει επίσης να συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση των απαιτήσεων όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων και στη μείωση των σχετικών γραφειοκρατικών διαδικασιών. Επιπλέον, κρίνεται ενδεδειγμένη η δέουσα συνεκτίμηση των αξιοσημείωτων και αυξανόμενων περιφερειακών και διασυνοριακών χαρακτηριστικών των ενεργειακών δραστηριοτήτων. Εντούτοις, η αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης θα απαιτήσει συμπαγή πολιτική βούληση, η οποία πρέπει να εκπορεύεται από τη σύγκλιση των απόψεων των πολιτών και στα 28 κράτη μέλη.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να διαδραματίσει ο ΕΕΔ ενεργό ρόλο πρωτίστως στη διαμόρφωση όλων των σταδίων της συγκεκριμένης διαδικασίας και εν συνεχεία στην εφαρμογή και στην υποστήριξή της εκ μέρους των ενδιαφερόμενων φορέων, αμέσως μόλις επιτευχθεί σχετική συμφωνία. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο όσον αφορά την καθιέρωση, μέσω ενός ισχυρού ηγετικού ρόλου, του ΕΕΔ ως παράλληλης διαδικασίας, ειδικότερα εφόσον τα εθνικά σχέδια αναμένεται να έχουν συμφωνηθεί και υλοποιηθεί πριν από το 2020. Η ΕΟΚΕ είχε παλαιότερα συστήσει τη συμπερίληψη του ενεργειακού διαλόγου στην ανακοίνωση με θέμα την ενεργειακή ένωση και θεωρεί ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η σύστασή της όντως εισακούστηκε: «τη δρομολόγηση διαλόγου για την ενέργεια με τους ενδιαφερομένους, με στόχο την τεκμηρίωση της χάραξης πολιτικής και την ενεργό συμμετοχή στη διαχείριση της ενεργειακής μετάβασης» (3). Διαπιστώνει πάντως ότι εξακολουθεί να μην έχει αναγνωριστεί ένα ειδικό σημείο δράσης σχετικό με τη διακυβέρνηση, το οποίο θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη συναίνεση για τη δημιουργία των υποστηρικτικών δομών του ΕΕΔ, και προτρέπει σθεναρά το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να διευθετήσουν το εν λόγω ζήτημα προβαίνοντας στην έγκριση των μέτρων που προτείνονται στην έκτη ενότητα της παρούσας γνωμοδότησης σχετικά με τον διάλογο. |
| --- | --- |

5.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να διαδραματίσει ο ΕΕΔ ενεργό ρόλο πρωτίστως στη διαμόρφωση όλων των σταδίων της συγκεκριμένης διαδικασίας και εν συνεχεία στην εφαρμογή και στην υποστήριξή της εκ μέρους των ενδιαφερόμενων φορέων, αμέσως μόλις επιτευχθεί σχετική συμφωνία. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο όσον αφορά την καθιέρωση, μέσω ενός ισχυρού ηγετικού ρόλου, του ΕΕΔ ως παράλληλης διαδικασίας, ειδικότερα εφόσον τα εθνικά σχέδια αναμένεται να έχουν συμφωνηθεί και υλοποιηθεί πριν από το 2020. Η ΕΟΚΕ είχε παλαιότερα συστήσει τη συμπερίληψη του ενεργειακού διαλόγου στην ανακοίνωση με θέμα την ενεργειακή ένωση και θεωρεί ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η σύστασή της όντως εισακούστηκε: «τη δρομολόγηση διαλόγου για την ενέργεια με τους ενδιαφερομένους, με στόχο την τεκμηρίωση της χάραξης πολιτικής και την ενεργό συμμετοχή στη διαχείριση της ενεργειακής μετάβασης» (3). Διαπιστώνει πάντως ότι εξακολουθεί να μην έχει αναγνωριστεί ένα ειδικό σημείο δράσης σχετικό με τη διακυβέρνηση, το οποίο θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη συναίνεση για τη δημιουργία των υποστηρικτικών δομών του ΕΕΔ, και προτρέπει σθεναρά το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να διευθετήσουν το εν λόγω ζήτημα προβαίνοντας στην έγκριση των μέτρων που προτείνονται στην έκτη ενότητα της παρούσας γνωμοδότησης σχετικά με τον διάλογο.

| 5.4. | Μια διαδικασία διακυβέρνησης βασίζεται στην αλληλεξάρτηση μεταξύ της εκάστοτε πολιτικής και της εφαρμογής της. Στην περίπτωση της ενέργειας, οφείλει να διευκολύνει την εξεύρεση λύσεων για το ευρύ φάσμα παραχωρήσεων και συμβιβασμών που θα απαιτηθούν υπό πραγματικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο προτεινόμενος ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος λειτουργεί ως βασικό λιπαντικό στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας. Η ενεργειακή μετάβαση εμπεριέχει κίνηση, αλλαγή και, αναπόφευκτα, πρόκληση κάποιων τριβών. Ο ΕΕΔ είναι σε θέση να μειώσει τις τριβές αυτές τόσο μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων σε όλα τα επίπεδα όσο και μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

5.4.

Μια διαδικασία διακυβέρνησης βασίζεται στην αλληλεξάρτηση μεταξύ της εκάστοτε πολιτικής και της εφαρμογής της. Στην περίπτωση της ενέργειας, οφείλει να διευκολύνει την εξεύρεση λύσεων για το ευρύ φάσμα παραχωρήσεων και συμβιβασμών που θα απαιτηθούν υπό πραγματικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο προτεινόμενος ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος λειτουργεί ως βασικό λιπαντικό στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας. Η ενεργειακή μετάβαση εμπεριέχει κίνηση, αλλαγή και, αναπόφευκτα, πρόκληση κάποιων τριβών. Ο ΕΕΔ είναι σε θέση να μειώσει τις τριβές αυτές τόσο μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων σε όλα τα επίπεδα όσο και μεταξύ των κρατών μελών.

| 5.5. | Ο ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ) θα αποτελέσει υποστηρικτική διαδικασία της υλοποίησης των ενεργειακών στόχων της Ένωσης, παρέχοντας στο σύνολο των ενδιαφερομένων φορέων τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να εκφράζουν τις απόψεις τους και να επηρεάζουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής επί ενεργειακών θεμάτων. Ο ΕΕΔ θα συμβάλει στη βελτίωση της κατανόησης των απαιτούμενων συμβιβασμών, της οικείωσης του εν λόγω οράματος, καθώς και της συμβολής στην προσπάθεια εξεύρεσης και αποδοχής ενδεδειγμένων λύσεων και, εν κατακλείδι, στην αλλαγή στάσης προς υποστήριξη των μέτρων πολιτικής στα οποία εδράζεται η ενεργειακή ένωση. Ένας εκτεταμένος ΕΕΔ θα καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη γνωστοποίηση των εθνικών ενεργειακών προτιμήσεων και τη δέουσα συνεκτίμησή τους σε επίπεδο ΕΕ και θα αποδειχθεί συγχρόνως επωφελής για τους φορείς λήψης αποφάσεων.
  Ο ΕΕΔ θα διασφαλίσει:






  — | την καλύτερη κατανόηση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής και υλοποίησης της ενεργειακής ένωσης, συμβάλλοντας στην προβολή, στην αποδοχή και στην επιτυχία της εν λόγω βασικής προτεραιότητας της Επιτροπής· |
| --- | --- | --- |

5.5.

Ο ευρωπαϊκός ενεργειακός διάλογος (ΕΕΔ) θα αποτελέσει υποστηρικτική διαδικασία της υλοποίησης των ενεργειακών στόχων της Ένωσης, παρέχοντας στο σύνολο των ενδιαφερομένων φορέων τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να εκφράζουν τις απόψεις τους και να επηρεάζουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής επί ενεργειακών θεμάτων. Ο ΕΕΔ θα συμβάλει στη βελτίωση της κατανόησης των απαιτούμενων συμβιβασμών, της οικείωσης του εν λόγω οράματος, καθώς και της συμβολής στην προσπάθεια εξεύρεσης και αποδοχής ενδεδειγμένων λύσεων και, εν κατακλείδι, στην αλλαγή στάσης προς υποστήριξη των μέτρων πολιτικής στα οποία εδράζεται η ενεργειακή ένωση. Ένας εκτεταμένος ΕΕΔ θα καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη γνωστοποίηση των εθνικών ενεργειακών προτιμήσεων και τη δέουσα συνεκτίμησή τους σε επίπεδο ΕΕ και θα αποδειχθεί συγχρόνως επωφελής για τους φορείς λήψης αποφάσεων.

Ο ΕΕΔ θα διασφαλίσει:

—

την καλύτερη κατανόηση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής και υλοποίησης της ενεργειακής ένωσης, συμβάλλοντας στην προβολή, στην αποδοχή και στην επιτυχία της εν λόγω βασικής προτεραιότητας της Επιτροπής·

| — | την απόκτηση εμπεριστατωμένης γνώμης από τους πολίτες, παρέχοντας μεγαλύτερη πολιτική βεβαιότητα και τεκμηριώνοντας την ύπαρξη μιας διαδικασίας ανοικτής, στοχοθετημένης και προσανατολισμένης στα αποτελέσματα. Η εν λόγω εμπεριστατωμένη γνώμη θα αποτελέσει απόρροια έμπρακτου συνδυασμού της συζήτησης σχετικά με τον πανευρωπαϊκό διαδραστικό ΕΕΔ και των καθημερινών γνώσεων· |
| --- | --- |

—

την απόκτηση εμπεριστατωμένης γνώμης από τους πολίτες, παρέχοντας μεγαλύτερη πολιτική βεβαιότητα και τεκμηριώνοντας την ύπαρξη μιας διαδικασίας ανοικτής, στοχοθετημένης και προσανατολισμένης στα αποτελέσματα. Η εν λόγω εμπεριστατωμένη γνώμη θα αποτελέσει απόρροια έμπρακτου συνδυασμού της συζήτησης σχετικά με τον πανευρωπαϊκό διαδραστικό ΕΕΔ και των καθημερινών γνώσεων·

| — | τη βελτίωση της κατανόησης, εκ μέρους των ενεργειακών χρηστών, του ρόλου τους και των μέτρων που έχουν στη διάθεσή τους για την ενίσχυση της ενεργειακής τους οικονομίας, με συνακόλουθη ενδυνάμωση της συμμετοχής των καταναλωτών ως βάσης για την ανάπτυξη μιας ανανεωμένης και θετικής σχέσης με τους προμηθευτές ενέργειας· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της κατανόησης, εκ μέρους των ενεργειακών χρηστών, του ρόλου τους και των μέτρων που έχουν στη διάθεσή τους για την ενίσχυση της ενεργειακής τους οικονομίας, με συνακόλουθη ενδυνάμωση της συμμετοχής των καταναλωτών ως βάσης για την ανάπτυξη μιας ανανεωμένης και θετικής σχέσης με τους προμηθευτές ενέργειας·

| — | την καθιέρωση ενός «ουδέτερου βήματος συζήτησης», ενισχύοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη και τη νομιμότητα μέσω της διαμόρφωσης και της διευκόλυνσης των συζητήσεων, αντί της διατύπωσης κάποιου προκαθορισμένου συμπεράσματος. |
| --- | --- |

—

την καθιέρωση ενός «ουδέτερου βήματος συζήτησης», ενισχύοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη και τη νομιμότητα μέσω της διαμόρφωσης και της διευκόλυνσης των συζητήσεων, αντί της διατύπωσης κάποιου προκαθορισμένου συμπεράσματος.

6.   Δυνητική πορεία υλοποίησης

| 6.1. | Όπως και στην περίπτωση της επίσημης διαδικασίας διακυβέρνησης, ο ΕΕΔ θα χρειαστεί —παρά τον πανευρωπαϊκό του χαρακτήρα— να εδραιωθεί σε κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος· αυτό σημαίνει να αναγνωριστούν οι ήδη υφιστάμενες εθνικές πρωτοβουλίες στο πεδίο του ενεργειακού διαλόγου, αλλά και να συμπεριληφθούν οι στόχοι του πλαισίου για το κλίμα και την ενέργεια μεταξύ των επιδιώξεων. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ήδη υφίστανται εθνικοί ενεργειακοί διάλογοι, η ενσωμάτωσή τους στον ΕΕΔ θα ήταν αμοιβαία επωφελής και θα εξασφάλιζε έναν συγκροτημένο αλλά πιο ευέλικτο μηχανισμό, ο οποίος θα παρείχε στήριξη προς την Επιτροπή για την επανεξέταση των συνιστωσών του εκάστοτε εθνικού σχεδίου, καθώς και για την επικέντρωση στην ενημέρωση των καταναλωτών, βοηθώντας τους προμηθευτές ενέργειας να δραστηριοποιηθούν και να επιδιώξουν την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, εξασφαλίζοντας συγχρόνως έναν δίαυλο έκφρασης των πολυάριθμων ανησυχιών των διαφόρων ομάδων σχετικά με την ασφάλεια, την οικονομική προσιτότητα και τη βιωσιμότητα του ενεργειακού εφοδιασμού. Εν συντομία, θεωρούνται αναγκαία τα ακόλουθα στάδια:






  — | Ο ΕΕΔ θα απαιτήσει σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους. Ο μηχανισμός που θα τεθεί σε εφαρμογή για την —υπό ανεξάρτητες και αμερόληπτες συνθήκες— δημιουργία ενός χρηματοδοτικού αποθέματος θα περιλαμβάνει πόρους οι οποίοι θα προέλθουν ως επί το πλείστον από τους ενδιαφερόμενους φορείς κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού ενέργειας, με κατάλληλη συμπληρωματική ενίσχυση εκ μέρους της ΕΕ και των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Σε γενικές γραμμές, ο ΕΕΔ θα αποτελέσει έναν εξαιρετικά συμφέροντα τρόπο για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των παντός είδους καταναλωτών τόσο στην ενεργειακή διαφοροποίηση όσο και στην αναγνώριση και στην ενδυνάμωση της συμβολής των παραγωγών-καταναλωτών («prosumers»). |
| --- | --- | --- |

6.1.

Όπως και στην περίπτωση της επίσημης διαδικασίας διακυβέρνησης, ο ΕΕΔ θα χρειαστεί —παρά τον πανευρωπαϊκό του χαρακτήρα— να εδραιωθεί σε κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος· αυτό σημαίνει να αναγνωριστούν οι ήδη υφιστάμενες εθνικές πρωτοβουλίες στο πεδίο του ενεργειακού διαλόγου, αλλά και να συμπεριληφθούν οι στόχοι του πλαισίου για το κλίμα και την ενέργεια μεταξύ των επιδιώξεων. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ήδη υφίστανται εθνικοί ενεργειακοί διάλογοι, η ενσωμάτωσή τους στον ΕΕΔ θα ήταν αμοιβαία επωφελής και θα εξασφάλιζε έναν συγκροτημένο αλλά πιο ευέλικτο μηχανισμό, ο οποίος θα παρείχε στήριξη προς την Επιτροπή για την επανεξέταση των συνιστωσών του εκάστοτε εθνικού σχεδίου, καθώς και για την επικέντρωση στην ενημέρωση των καταναλωτών, βοηθώντας τους προμηθευτές ενέργειας να δραστηριοποιηθούν και να επιδιώξουν την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, εξασφαλίζοντας συγχρόνως έναν δίαυλο έκφρασης των πολυάριθμων ανησυχιών των διαφόρων ομάδων σχετικά με την ασφάλεια, την οικονομική προσιτότητα και τη βιωσιμότητα του ενεργειακού εφοδιασμού. Εν συντομία, θεωρούνται αναγκαία τα ακόλουθα στάδια:

—

Ο ΕΕΔ θα απαιτήσει σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους. Ο μηχανισμός που θα τεθεί σε εφαρμογή για την —υπό ανεξάρτητες και αμερόληπτες συνθήκες— δημιουργία ενός χρηματοδοτικού αποθέματος θα περιλαμβάνει πόρους οι οποίοι θα προέλθουν ως επί το πλείστον από τους ενδιαφερόμενους φορείς κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού ενέργειας, με κατάλληλη συμπληρωματική ενίσχυση εκ μέρους της ΕΕ και των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Σε γενικές γραμμές, ο ΕΕΔ θα αποτελέσει έναν εξαιρετικά συμφέροντα τρόπο για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των παντός είδους καταναλωτών τόσο στην ενεργειακή διαφοροποίηση όσο και στην αναγνώριση και στην ενδυνάμωση της συμβολής των παραγωγών-καταναλωτών («prosumers»).

| — | Ενώ η Επιτροπή θα πρέπει να προσφέρει σαφή καθοδήγηση όσον αφορά τη δομή των εθνικών σχεδίων, τη δυνατότητα επικαιροποιήσεων/αναθεωρήσεων, την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων και τη δυνατότητα υλοποίησης των εθνικών σχεδίων, ο ΕΕΣ —κατόπιν διαβουλεύσεων με την Επιτροπή και με το σύνολο των βασικών ενδιαφερόμενων φορέων— θα συμβάλει στη διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών για την εδραίωση εθνικών ενεργειακών διαλόγων. |
| --- | --- |

—

Ενώ η Επιτροπή θα πρέπει να προσφέρει σαφή καθοδήγηση όσον αφορά τη δομή των εθνικών σχεδίων, τη δυνατότητα επικαιροποιήσεων/αναθεωρήσεων, την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων και τη δυνατότητα υλοποίησης των εθνικών σχεδίων, ο ΕΕΣ —κατόπιν διαβουλεύσεων με την Επιτροπή και με το σύνολο των βασικών ενδιαφερόμενων φορέων— θα συμβάλει στη διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών για την εδραίωση εθνικών ενεργειακών διαλόγων.

| — | Θα συσταθεί ένα εντελώς ανεξάρτητο συντονιστικό όργανο του ΕΕΔ με στόχο να ενθαρρυνθεί η ανάληψη δράσης και η υλοποίηση σε κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος. Το εν λόγω όργανο θα πρέπει να συνεισφέρει, μεταξύ άλλων, στην εκ μέρους της Επιτροπής αναγκαία επανεξέταση του περιεχομένου και των φιλοδοξιών των εθνικών σχεδίων, καθώς και της υλοποίησής τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει να προβληθεί περαιτέρω η συμβολή των ενδιαφερομένων φορέων στη διαδικασία χάραξης πολιτικής. |
| --- | --- |

—

Θα συσταθεί ένα εντελώς ανεξάρτητο συντονιστικό όργανο του ΕΕΔ με στόχο να ενθαρρυνθεί η ανάληψη δράσης και η υλοποίηση σε κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος. Το εν λόγω όργανο θα πρέπει να συνεισφέρει, μεταξύ άλλων, στην εκ μέρους της Επιτροπής αναγκαία επανεξέταση του περιεχομένου και των φιλοδοξιών των εθνικών σχεδίων, καθώς και της υλοποίησής τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει να προβληθεί περαιτέρω η συμβολή των ενδιαφερομένων φορέων στη διαδικασία χάραξης πολιτικής.

| — | Η καθιέρωση μιας δωδεκάμηνης εθνικής διαδικασίας εστιασμένης στην εξασφάλιση της δέσμευσης και της υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων σε κάθε κράτος μέλος θα συμβάλει στην κατάρτιση ενός προγράμματος συμμετοχής και διαλόγου με πρώτιστη επικέντρωση στο εκάστοτε εθνικό σχέδιο. Η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει επίσης να ασχοληθεί με τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας και της σταθερότητας των εθνικών σχεδίων. |
| --- | --- |

—

Η καθιέρωση μιας δωδεκάμηνης εθνικής διαδικασίας εστιασμένης στην εξασφάλιση της δέσμευσης και της υποστήριξης των ενδιαφερόμενων φορέων σε κάθε κράτος μέλος θα συμβάλει στην κατάρτιση ενός προγράμματος συμμετοχής και διαλόγου με πρώτιστη επικέντρωση στο εκάστοτε εθνικό σχέδιο. Η εν λόγω διαδικασία θα πρέπει επίσης να ασχοληθεί με τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας και της σταθερότητας των εθνικών σχεδίων.

| — | Θα πραγματοποιηθεί επανεξέταση των εθνικών σχεδίων και θα διεξαχθούν περιφερειακές συνομιλίες με τις εθνικές ομάδες ενεργειακού διαλόγου των γειτονικών χωρών. Τα εθνικά σχέδια των κρατών μελών θα πρέπει να περιλαμβάνουν περιγραφή της διαδικασίας διαβουλεύσεων με τα γειτονικά κράτη μέλη —στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, του ΕΕΔ— και των συνακόλουθων πεδίων περιφερειακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

—

Θα πραγματοποιηθεί επανεξέταση των εθνικών σχεδίων και θα διεξαχθούν περιφερειακές συνομιλίες με τις εθνικές ομάδες ενεργειακού διαλόγου των γειτονικών χωρών. Τα εθνικά σχέδια των κρατών μελών θα πρέπει να περιλαμβάνουν περιγραφή της διαδικασίας διαβουλεύσεων με τα γειτονικά κράτη μέλη —στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, του ΕΕΔ— και των συνακόλουθων πεδίων περιφερειακής συνεργασίας.

| — | Εν συνεχεία θα πραγματοποιηθούν συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ μεταξύ όλων των ομάδων ενεργειακού διαλόγου. Οι εν λόγω συζητήσεις, οι οποίες θα εμπίπτουν στο πλαίσιο του ανεξάρτητου συντονιστικού οργάνου, θα πρέπει να έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα έναντι των οργάνων της ΕΕ και να βελτιώνουν τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των πολιτικών τόσο της ΕΕ όσο και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

Εν συνεχεία θα πραγματοποιηθούν συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ μεταξύ όλων των ομάδων ενεργειακού διαλόγου. Οι εν λόγω συζητήσεις, οι οποίες θα εμπίπτουν στο πλαίσιο του ανεξάρτητου συντονιστικού οργάνου, θα πρέπει να έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα έναντι των οργάνων της ΕΕ και να βελτιώνουν τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των πολιτικών τόσο της ΕΕ όσο και των κρατών μελών.

| — | Προβλέπεται να γίνει πλήρης χρήση των διαθέσιμων επιγραμμικών εργαλείων, όπως π.χ. εκείνων που αναπτύσσονται από τη ΓΔ CONNECT προς υποστήριξη της εξέλιξης διαφόρων πολιτικών μέσω της συμμετοχής και της ανάληψης δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

—

Προβλέπεται να γίνει πλήρης χρήση των διαθέσιμων επιγραμμικών εργαλείων, όπως π.χ. εκείνων που αναπτύσσονται από τη ΓΔ CONNECT προς υποστήριξη της εξέλιξης διαφόρων πολιτικών μέσω της συμμετοχής και της ανάληψης δεσμεύσεων.

| 6.2. | Μια λεπτομερέστερη περιγραφή του ΕΕΔ υιοθετήθηκε από την ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της με θέμα «Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής» (4). Ο ΕΕΔ προβλέπεται ως μόνιμος «διάλογος» και περιγράφεται πληρέστερα ως αυτόνομη διαδικασία, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων και τη χρήση των βέλτιστων πρακτικών δραστηριοποίησης για την ανάληψη αξιόπιστου και συνεχούς ρόλου στην υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης. Η ΕΟΚΕ είναι πλήρως προσηλωμένη στην εν λόγω πρωτοβουλία και προτίθεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο για την ενεργό υποστήριξή της, από κοινού με άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. |
| --- | --- |

6.2.

Μια λεπτομερέστερη περιγραφή του ΕΕΔ υιοθετήθηκε από την ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της με θέμα «Ανάγκες και μέθοδοι ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο πεδίο της ενεργειακής πολιτικής» (4). Ο ΕΕΔ προβλέπεται ως μόνιμος «διάλογος» και περιγράφεται πληρέστερα ως αυτόνομη διαδικασία, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων και τη χρήση των βέλτιστων πρακτικών δραστηριοποίησης για την ανάληψη αξιόπιστου και συνεχούς ρόλου στην υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης. Η ΕΟΚΕ είναι πλήρως προσηλωμένη στην εν λόγω πρωτοβουλία και προτίθεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο για την ενεργό υποστήριξή της, από κοινού με άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.

7.   Τελικές παρατηρήσεις

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση της Επιτροπής (5) σύμφωνα με την οποία η δομή διακυβέρνησης θα πρέπει να διαμορφωθεί με συνεκτίμηση των απόψεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων φορέων. Η ένθερμη υποστήριξη και αποδοχή εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών διευκολύνει την πορεία προς την επίτευξη απαιτητικών στόχων. Χάρη στη συνεκτίμηση των συνθηκών ζωής των πολιτών και των ανησυχιών τους, η υιοθέτηση μια διαδικασίας διακυβέρνησης υποστηριζόμενης από τον ΕΕΔ θα συμβάλει στην προσαρμογή της ενεργειακής ένωσης σύμφωνα με τις προσδοκίες των πολιτών. Η εν λόγω διαδικασία θα εξασφαλίσει την κατανόηση των ενεργειακών προκλήσεων και διακυβευμάτων και θα βελτιώσει τη δυνατότητα αποδοχής και το κλίμα εμπιστοσύνης αποδεικνύοντας, αν μη τι άλλο, ότι είναι δυνατό να ακούγονται οι απόψεις των ενδιαφερόμενων φορέων και να εξασφαλίζεται η συμμετοχή τους. |
| --- | --- |

7.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση της Επιτροπής (5) σύμφωνα με την οποία η δομή διακυβέρνησης θα πρέπει να διαμορφωθεί με συνεκτίμηση των απόψεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων φορέων. Η ένθερμη υποστήριξη και αποδοχή εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών διευκολύνει την πορεία προς την επίτευξη απαιτητικών στόχων. Χάρη στη συνεκτίμηση των συνθηκών ζωής των πολιτών και των ανησυχιών τους, η υιοθέτηση μια διαδικασίας διακυβέρνησης υποστηριζόμενης από τον ΕΕΔ θα συμβάλει στην προσαρμογή της ενεργειακής ένωσης σύμφωνα με τις προσδοκίες των πολιτών. Η εν λόγω διαδικασία θα εξασφαλίσει την κατανόηση των ενεργειακών προκλήσεων και διακυβευμάτων και θα βελτιώσει τη δυνατότητα αποδοχής και το κλίμα εμπιστοσύνης αποδεικνύοντας, αν μη τι άλλο, ότι είναι δυνατό να ακούγονται οι απόψεις των ενδιαφερόμενων φορέων και να εξασφαλίζεται η συμμετοχή τους.

| 7.2. | Επιπλέον, θα περιοριστεί σημαντικά το μακροπρόθεσμο πολιτικό κόστος διότι θα υιοθετηθεί μια διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς συμμετέχουν στον σχεδιασμό της ενεργειακής μετάβασης που επιθυμεί η πλειονότητα των πολιτών, μιας μετάβασης ρεαλιστικής και προσανατολισμένης στο μέλλον. Πρόκειται για ζήτημα το οποίο επηρεάζει τους πάντες και μπορεί να τους ωθήσει σε θετική αναθεώρηση της άποψης που έχουν για την ΕΕ και τις διαδικασίες της, καθώς και σε αναγνώριση της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ και της ανοικτής διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

7.2.

Επιπλέον, θα περιοριστεί σημαντικά το μακροπρόθεσμο πολιτικό κόστος διότι θα υιοθετηθεί μια διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς συμμετέχουν στον σχεδιασμό της ενεργειακής μετάβασης που επιθυμεί η πλειονότητα των πολιτών, μιας μετάβασης ρεαλιστικής και προσανατολισμένης στο μέλλον. Πρόκειται για ζήτημα το οποίο επηρεάζει τους πάντες και μπορεί να τους ωθήσει σε θετική αναθεώρηση της άποψης που έχουν για την ΕΕ και τις διαδικασίες της, καθώς και σε αναγνώριση της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ και της ανοικτής διακυβέρνησης.

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  ΕΕ C 424 της 26.11.2014, σ. 39.

1

(2)  COM(2015) 80 final.

2

(3)  COM(2015) 80 final, σ. 22.

3

(4)  ΕΕ C 161 της 6.6.2013, σ. 1.

4

(5)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο από το 2020 έως το 2030» [COM(2014) 15 final].

5

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/14 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/14

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Χάρτης πορείας για έναν ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο μεταφορών — Πρόοδος και προκλήσεις»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)

(2015/C 291/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Raymond HENCKS |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |

Εισηγητής:

ο κ. Raymond HENCKS

Συνεισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

Στις 13 Ιανουαρίου 2015, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Χάρτης πορείας για έναν ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο μεταφορών — Πρόοδος και προκλήσεις»

(διερευνητική γνωμοδότηση).

Το τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Απριλίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2015) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 96 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εκ νέου τη στήριξή της προς τους στόχους που καθορίζονται το 2011 στη λευκή βίβλο με τίτλο «Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών (εφεξής «ο χάρτης πορείας») (1). Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος μεταφορών παραμένει σημαντικό θέμα. Η δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών ως μέσου για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθώς και για την προώθηση ποιοτικών θέσεων και συνθηκών εργασίας, εξακολουθεί να παρακωλύεται από σημαντικές προκλήσεις. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εκ νέου τη στήριξή της προς τους στόχους που καθορίζονται το 2011 στη λευκή βίβλο με τίτλο «Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών (εφεξής «ο χάρτης πορείας») (1). Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος μεταφορών παραμένει σημαντικό θέμα. Η δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών ως μέσου για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθώς και για την προώθηση ποιοτικών θέσεων και συνθηκών εργασίας, εξακολουθεί να παρακωλύεται από σημαντικές προκλήσεις.

| 1.2. | Λαμβάνοντας υπόψη τις δέκα προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker για την περίοδο 2015-2019 στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2015 και τους στόχους του χάρτη πορείας, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τα εξής: |
| --- | --- |

1.2.

Λαμβάνοντας υπόψη τις δέκα προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker για την περίοδο 2015-2019 στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2015 και τους στόχους του χάρτη πορείας, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τα εξής:

| 1.3. | Με την αποδοτική χρήση των πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμοι περισσότεροι πόροι από τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΣΕ) στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ιδιωτικές επενδύσεις ή η επιβολή τελών δεν λειτουργούν ως χρηματοδοτική λύση. Σε κάθε περίπτωση, τα 2,7 δισεκατ. ευρώ που προβλέπεται να μεταφερθούν από τα κονδύλια του προϋπολογισμού μεταφορών της ΔΣΕ προς το ΕΤΣΕ θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τις μεταφορές. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη σχεδιασμού πραγματικών διασυνοριακών υποδομών κατά την υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή αποδοτικότητα των πόρων. |
| --- | --- |

1.3.

Με την αποδοτική χρήση των πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμοι περισσότεροι πόροι από τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΣΕ) στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ιδιωτικές επενδύσεις ή η επιβολή τελών δεν λειτουργούν ως χρηματοδοτική λύση. Σε κάθε περίπτωση, τα 2,7 δισεκατ. ευρώ που προβλέπεται να μεταφερθούν από τα κονδύλια του προϋπολογισμού μεταφορών της ΔΣΕ προς το ΕΤΣΕ θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τις μεταφορές. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη σχεδιασμού πραγματικών διασυνοριακών υποδομών κατά την υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή αποδοτικότητα των πόρων.

| 1.4. | Η ταυτόχρονη εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της αρχής «ο χρήστης πληρώνει» θα μειώσει τη χρηματοδότηση που βασίζεται στη δεύτερη αρχή. Χρειάζεται απλούστευση και αποσαφήνιση του σκεπτικού που διέπει την επιβολή τελών. Απαιτούνται εναλλακτικές δυνατότητες για την αναπροσαρμογή των τελών με μέλημα την εξασφάλιση συνοχής, την αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού και την επίτευξη συνεκτικότητας ως προς τους φόρους και τα τέλη εν γένει. |
| --- | --- |

1.4.

Η ταυτόχρονη εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της αρχής «ο χρήστης πληρώνει» θα μειώσει τη χρηματοδότηση που βασίζεται στη δεύτερη αρχή. Χρειάζεται απλούστευση και αποσαφήνιση του σκεπτικού που διέπει την επιβολή τελών. Απαιτούνται εναλλακτικές δυνατότητες για την αναπροσαρμογή των τελών με μέλημα την εξασφάλιση συνοχής, την αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού και την επίτευξη συνεκτικότητας ως προς τους φόρους και τα τέλη εν γένει.

| 1.5. | Πολλά απομένουν να γίνουν ακόμη για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς μεταφορών. Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (2) της 11ης Ιουλίου 2013 σχετικά με την τέταρτη δέσμη μέτρων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικροτεί τον στόχο ενιαίας σιδηροδρομικής αγοράς στην Ευρώπη για την εξασφάλιση μεταφορών υψηλής ποιότητας χωρίς προβλήματα στα σύνορα. Η ΕΟΚΕ, όπως ανέφερε το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (3), ζητεί ισορροπημένη αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε νέας ενέργειας σχεδιαζόμενης προς τον σκοπό αυτό. Επικροτεί δε την πρόθεση της Επιτροπής για αποσαφήνιση των κανόνων που διέπουν την πρόσβαση στην αγορά οδικών μεταφορών, προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή τους και ο έλεγχος της συμμόρφωσης προς αυτούς. |
| --- | --- |

1.5.

Πολλά απομένουν να γίνουν ακόμη για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς μεταφορών. Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (2) της 11ης Ιουλίου 2013 σχετικά με την τέταρτη δέσμη μέτρων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικροτεί τον στόχο ενιαίας σιδηροδρομικής αγοράς στην Ευρώπη για την εξασφάλιση μεταφορών υψηλής ποιότητας χωρίς προβλήματα στα σύνορα. Η ΕΟΚΕ, όπως ανέφερε το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (3), ζητεί ισορροπημένη αξιολόγηση των επιπτώσεων κάθε νέας ενέργειας σχεδιαζόμενης προς τον σκοπό αυτό. Επικροτεί δε την πρόθεση της Επιτροπής για αποσαφήνιση των κανόνων που διέπουν την πρόσβαση στην αγορά οδικών μεταφορών, προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή τους και ο έλεγχος της συμμόρφωσης προς αυτούς.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έμφαση της Επιτροπής Juncker στο κοινωνικό ντάμπινγκ· ζητεί δε από την Επιτροπή να προτείνει προληπτικά μέτρα. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τον έλεγχο, μεταξύ άλλων με διασυνοριακή συνεργασία, περιλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών, και με την επιβολή των ενδεδειγμένων κυρώσεων, ιδίως όσον αφορά τις εικονικές εταιρείες και την ψευδή αυτοαπασχόληση. Τα κενά της νομοθεσίας όσον αφορά την πρόσβαση στις άδειες άσκησης επαγγέλματος/εκμετάλλευσης στον τομέα των μεταφορών, καθώς και τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, πρέπει να εξαλειφθούν. Τα μέτρα ελέγχου πρέπει να είναι αναλογικά και να μην επιβαρύνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη με περιττό διοικητικό φόρτο. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έμφαση της Επιτροπής Juncker στο κοινωνικό ντάμπινγκ· ζητεί δε από την Επιτροπή να προτείνει προληπτικά μέτρα. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τον έλεγχο, μεταξύ άλλων με διασυνοριακή συνεργασία, περιλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών, και με την επιβολή των ενδεδειγμένων κυρώσεων, ιδίως όσον αφορά τις εικονικές εταιρείες και την ψευδή αυτοαπασχόληση. Τα κενά της νομοθεσίας όσον αφορά την πρόσβαση στις άδειες άσκησης επαγγέλματος/εκμετάλλευσης στον τομέα των μεταφορών, καθώς και τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, πρέπει να εξαλειφθούν. Τα μέτρα ελέγχου πρέπει να είναι αναλογικά και να μην επιβαρύνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη με περιττό διοικητικό φόρτο.

| 1.7. | Η στροφή προς διαφορετικά μέσα μεταφοράς προϋποθέτει ευελιξία και προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά το όριο των 300 χιλιομέτρων που έχει τεθεί ως στόχος στις οδικές μεταφορές, το οποίο είναι απρόσφορο για τις απομακρυσμένες και τις αραιοκατοικημένες περιοχές που διαθέτουν περιορισμένο σιδηροδρομικό δίκτυο. |
| --- | --- |

1.7.

Η στροφή προς διαφορετικά μέσα μεταφοράς προϋποθέτει ευελιξία και προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά το όριο των 300 χιλιομέτρων που έχει τεθεί ως στόχος στις οδικές μεταφορές, το οποίο είναι απρόσφορο για τις απομακρυσμένες και τις αραιοκατοικημένες περιοχές που διαθέτουν περιορισμένο σιδηροδρομικό δίκτυο.

| 1.8. | Χρειάζονται επαρκείς υποδομές και μεταφορικές υπηρεσίες και στις απομακρυσμένες περιοχές. Μια νέα πρωτοβουλία πρέπει να συμπεριληφθεί στο παράρτημα 1 του χάρτη πορείας, με στόχο τον διπλασιασμό της χρήσης των δημόσιων μέσων μεταφοράς στις αστικές περιοχές έως το 2030 μέσω εγκαταστάσεων και υποδομών που να διευκολύνουν την κινητικότητα των πεζών, των ποδηλατών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες στο πλαίσιο σχεδίων αστικής κινητικότητας. |
| --- | --- |

1.8.

Χρειάζονται επαρκείς υποδομές και μεταφορικές υπηρεσίες και στις απομακρυσμένες περιοχές. Μια νέα πρωτοβουλία πρέπει να συμπεριληφθεί στο παράρτημα 1 του χάρτη πορείας, με στόχο τον διπλασιασμό της χρήσης των δημόσιων μέσων μεταφοράς στις αστικές περιοχές έως το 2030 μέσω εγκαταστάσεων και υποδομών που να διευκολύνουν την κινητικότητα των πεζών, των ποδηλατών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες στο πλαίσιο σχεδίων αστικής κινητικότητας.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εξαίρει τη σημασία των δικαιωμάτων των επιβατών υπό το πρίσμα της εμφάνισης νέων μορφών οργάνωσης των μεταφορών, όπως το σύστημα Uber. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ εξαίρει τη σημασία των δικαιωμάτων των επιβατών υπό το πρίσμα της εμφάνισης νέων μορφών οργάνωσης των μεταφορών, όπως το σύστημα Uber.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεξαγωγή συμμετοχικού διαλόγου κατά την προετοιμασία της αναθεωρημένης έκδοσης του χάρτη πορείας και παραπέμπει εν προκειμένω στη γνωμοδότησή της της 11ης Ιουλίου 2012 (4). |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεξαγωγή συμμετοχικού διαλόγου κατά την προετοιμασία της αναθεωρημένης έκδοσης του χάρτη πορείας και παραπέμπει εν προκειμένω στη γνωμοδότησή της της 11ης Ιουλίου 2012 (4).

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη γενική επαναξιολόγηση του σχεδίου δράσης που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του χάρτη πορείας, με γνώμονα την τρέχουσα πολιτική σκοπιμότητά του. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη γενική επαναξιολόγηση του σχεδίου δράσης που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του χάρτη πορείας, με γνώμονα την τρέχουσα πολιτική σκοπιμότητά του.

2.   Αναθεώρηση του χάρτη πορείας του 2011 — Γενική επισκόπηση

| 2.1. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτίθεται να εκδώσει έκθεση πρωτοβουλίας σχετικά με την εφαρμογή του χάρτη πορείας και σε αυτό το πλαίσιο ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση επί του θέματος. |
| --- | --- |

2.1.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτίθεται να εκδώσει έκθεση πρωτοβουλίας σχετικά με την εφαρμογή του χάρτη πορείας και σε αυτό το πλαίσιο ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση επί του θέματος.

| 2.2. | Στη γνωμοδότησή της (5) σχετικά με τον χάρτη πορείας η ΕΟΚΕ επικρότησε τις προσπάθειες της Επιτροπής, αλλά διαπίστωσε σημαντικό χάσμα μεταξύ των στόχων και των μέσων που προβλέπονται για την επίτευξη και τη χρηματοδότησή τους. |
| --- | --- |

2.2.

Στη γνωμοδότησή της (5) σχετικά με τον χάρτη πορείας η ΕΟΚΕ επικρότησε τις προσπάθειες της Επιτροπής, αλλά διαπίστωσε σημαντικό χάσμα μεταξύ των στόχων και των μέσων που προβλέπονται για την επίτευξη και τη χρηματοδότησή τους.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι περισσότερες παρατηρήσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας παραμένουν επίκαιρες. Η επισήμανση αυτή αφορά κυρίως τα ακόλουθα σημεία (6):






  — | το πρόβλημα χρηματοδότησης των επενδύσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων όσον αφορά π.χ. τις υποδομές, τα εναλλακτικά καύσιμα, τα συστήματα πρόωσης και τις εν προκειμένω αναγκαίες υποδομές· η επιβολή τελών και η ιδιωτική χρηματοδότηση δεν ενδείκνυνται σε όλες τις περιπτώσεις· |
| --- | --- | --- |

2.3.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι περισσότερες παρατηρήσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας παραμένουν επίκαιρες. Η επισήμανση αυτή αφορά κυρίως τα ακόλουθα σημεία (6):

—

το πρόβλημα χρηματοδότησης των επενδύσεων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων όσον αφορά π.χ. τις υποδομές, τα εναλλακτικά καύσιμα, τα συστήματα πρόωσης και τις εν προκειμένω αναγκαίες υποδομές· η επιβολή τελών και η ιδιωτική χρηματοδότηση δεν ενδείκνυνται σε όλες τις περιπτώσεις·

| — | τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον σχεδιασμό των υποδομών· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον σχεδιασμό των υποδομών·

| — | την αναγνώριση του ζωτικού ρόλου των μεταφορών ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας και ευημερίας, καθώς και της ανάγκης να δημιουργηθεί ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό σύστημα μεταφορών· την υποστήριξη της διαμόρφωσης μιας στρατηγικής ικανής να προσφέρει στην Ευρώπη αποδοτικές και πραγματικά βιώσιμες μεταφορές, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η συνεκτίμηση και η ενδυνάμωση του κοινωνικού διαλόγου καθίστανται αναγκαίες σε συνάρτηση με την εξέλιξη όλων των τρόπων μεταφοράς. Ειδικότερα στην περίπτωση των οδικών μεταφορών απαιτούνται εκ παραλλήλου μέτρα για την αποτροπή καταχρήσεων από πλευράς μισθολογικών διαφορών και ανομοιογενών προτύπων κοινωνικής προστασίας· |
| --- | --- |

—

την αναγνώριση του ζωτικού ρόλου των μεταφορών ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας και ευημερίας, καθώς και της ανάγκης να δημιουργηθεί ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό σύστημα μεταφορών· την υποστήριξη της διαμόρφωσης μιας στρατηγικής ικανής να προσφέρει στην Ευρώπη αποδοτικές και πραγματικά βιώσιμες μεταφορές, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η συνεκτίμηση και η ενδυνάμωση του κοινωνικού διαλόγου καθίστανται αναγκαίες σε συνάρτηση με την εξέλιξη όλων των τρόπων μεταφοράς. Ειδικότερα στην περίπτωση των οδικών μεταφορών απαιτούνται εκ παραλλήλου μέτρα για την αποτροπή καταχρήσεων από πλευράς μισθολογικών διαφορών και ανομοιογενών προτύπων κοινωνικής προστασίας·

| — | την άκαμπτη προσέγγιση έναντι της αντικατάστασης των οδικών μεταφορών από άλλους τρόπους μεταφοράς για αποστάσεις άνω των 300 χιλιομέτρων, η οποία είναι ανέφικτη σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως π.χ. στις μεγάλες χώρες με αραιό σιδηροδρομικό δίκτυο· |
| --- | --- |

—

την άκαμπτη προσέγγιση έναντι της αντικατάστασης των οδικών μεταφορών από άλλους τρόπους μεταφοράς για αποστάσεις άνω των 300 χιλιομέτρων, η οποία είναι ανέφικτη σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως π.χ. στις μεγάλες χώρες με αραιό σιδηροδρομικό δίκτυο·

| — | τη σημασία της βελτιστοποιημένης χρήσης των διαθέσιμων μέσων, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών και των οχημάτων, και της διασφάλισης βελτιστοποιημένων μεταφορικών ροών χάρη σε αποτελεσματική εφοδιαστική υποστήριξη, η οποία θα περιλαμβάνει μέσα όπως οι ηλεκτρονικές εμπορευματικές μεταφορές (e–freight) και οι πράσινοι διάδρομοι· |
| --- | --- |

—

τη σημασία της βελτιστοποιημένης χρήσης των διαθέσιμων μέσων, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών και των οχημάτων, και της διασφάλισης βελτιστοποιημένων μεταφορικών ροών χάρη σε αποτελεσματική εφοδιαστική υποστήριξη, η οποία θα περιλαμβάνει μέσα όπως οι ηλεκτρονικές εμπορευματικές μεταφορές (e–freight) και οι πράσινοι διάδρομοι·

| — | την ανάγκη εξασφάλισης συνεχούς επαγγελματικής επάρκειας των συμμετεχόντων χάρη σε προσπάθειες από πλευράς εκπαίδευσης και πρόσληψης· την εξασφάλιση ικανοποιητικών κοινωνικών συνθηκών για τους μετακινούμενους εργαζομένους· |
| --- | --- |

—

την ανάγκη εξασφάλισης συνεχούς επαγγελματικής επάρκειας των συμμετεχόντων χάρη σε προσπάθειες από πλευράς εκπαίδευσης και πρόσληψης· την εξασφάλιση ικανοποιητικών κοινωνικών συνθηκών για τους μετακινούμενους εργαζομένους·

| — | την ανεπαρκή επικέντρωση στη σημασία των αστικών μέσων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των εμπορευματικών μεταφορών (πρώτο μίλι/τελευταίο μίλι). |
| --- | --- |

—

την ανεπαρκή επικέντρωση στη σημασία των αστικών μέσων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των εμπορευματικών μεταφορών (πρώτο μίλι/τελευταίο μίλι).

| 2.4. | Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της εφαρμογής του χάρτη πορείας, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την ανάληψη αρκετών πρωτοβουλιών, με πενιχρά ωστόσο αποτελέσματα μέχρι στιγμής. Μολαταύτα, έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του χάρτη πορείας, με τη μορφή τόσο νομοθετικών προτάσεων όσο και πολιτικών πρωτοβουλιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εξής: ο νέος κανονισμός σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ (7) και ο κανονισμός για τη σύσταση της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» (8) (οι οποίοι εγκρίθηκαν αμφότεροι το 2013), η νομοθεσία για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων, καθώς και τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από οχήματα. |
| --- | --- |

2.4.

Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της εφαρμογής του χάρτη πορείας, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την ανάληψη αρκετών πρωτοβουλιών, με πενιχρά ωστόσο αποτελέσματα μέχρι στιγμής. Μολαταύτα, έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του χάρτη πορείας, με τη μορφή τόσο νομοθετικών προτάσεων όσο και πολιτικών πρωτοβουλιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι εξής: ο νέος κανονισμός σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ (7) και ο κανονισμός για τη σύσταση της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» (8) (οι οποίοι εγκρίθηκαν αμφότεροι το 2013), η νομοθεσία για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων, καθώς και τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από οχήματα.

| 2.5. | Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε ωστόσο όσον αφορά την προετοιμασία του εδάφους για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία και για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών οδικών μεταφορών. Παραδείγματος χάρη, το ευρωπαϊκό μητρώο επιχειρήσεων οδικών μεταφορών (ERRU) το οποίο αποσκοπεί να ενισχύσει την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία που διέπει την αγορά των οδικών μεταφορών, υπέστη καθυστερήσεις ως προς την υλοποίησή του. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά το ευρωπαϊκό ηλεκτρονικό σύστημα διοδίων, το οποίο δημιουργήθηκε για να διευκολύνει τη διασυνοριακή κίνηση, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία. Εξίσου σημαντικό πρόβλημα, το οποίο σε μεγάλο βαθμό παραμένει ανεπίλυτο, είναι οι διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες για τους μετακινούμενους εργαζόμενους και οι επιπτώσεις τους στον ανταγωνισμό. Όσον αφορά την οδηγία για την απόσπαση των εργαζομένων, οι αποκλίνουσες ερμηνείες που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών, ορισμένα εκ των οποίων ενδέχεται μάλιστα να μην εφαρμόζουν ορθά τη νομοθεσία, δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.5.

Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε ωστόσο όσον αφορά την προετοιμασία του εδάφους για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία και για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών οδικών μεταφορών. Παραδείγματος χάρη, το ευρωπαϊκό μητρώο επιχειρήσεων οδικών μεταφορών (ERRU) το οποίο αποσκοπεί να ενισχύσει την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία που διέπει την αγορά των οδικών μεταφορών, υπέστη καθυστερήσεις ως προς την υλοποίησή του. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά το ευρωπαϊκό ηλεκτρονικό σύστημα διοδίων, το οποίο δημιουργήθηκε για να διευκολύνει τη διασυνοριακή κίνηση, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία. Εξίσου σημαντικό πρόβλημα, το οποίο σε μεγάλο βαθμό παραμένει ανεπίλυτο, είναι οι διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες για τους μετακινούμενους εργαζόμενους και οι επιπτώσεις τους στον ανταγωνισμό. Όσον αφορά την οδηγία για την απόσπαση των εργαζομένων, οι αποκλίνουσες ερμηνείες που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών, ορισμένα εκ των οποίων ενδέχεται μάλιστα να μην εφαρμόζουν ορθά τη νομοθεσία, δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

| 2.6. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι —παρ’ όλο που η χρηματοδότηση που προέρχεται από τη ΔΣΕ κάθε άλλο παρά επαρκής είναι— ο τομέας των μεταφορών αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), το οποίο τελεί υπό σύσταση από την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Το γεγονός αυτό καθίσταται σαφές, μεταξύ άλλων, και στην έκθεση της κοινής ομάδας εργασίας της ΕΤΕπ και της Επιτροπής που επιφορτίστηκε με τον προσδιορισμό των κριτηρίων επιλογής των έργων προς χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί εν προκειμένω ότι τα 2,7 δισεκατ. ευρώ της διαθέσιμης χρηματοδότησης για τη ΔΣΕ όσον αφορά τον τομέα των μεταφορών αναπροσανατολίζονται προς την κατεύθυνση του ΕΤΣΕ. Κρίνεται σημαντικό τα εν λόγω κονδύλια να χρησιμοποιηθούν, όταν πλέον συσταθεί το ΕΤΣΕ, προς όφελος του τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.6.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι —παρ’ όλο που η χρηματοδότηση που προέρχεται από τη ΔΣΕ κάθε άλλο παρά επαρκής είναι— ο τομέας των μεταφορών αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), το οποίο τελεί υπό σύσταση από την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Το γεγονός αυτό καθίσταται σαφές, μεταξύ άλλων, και στην έκθεση της κοινής ομάδας εργασίας της ΕΤΕπ και της Επιτροπής που επιφορτίστηκε με τον προσδιορισμό των κριτηρίων επιλογής των έργων προς χρηματοδότηση. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί εν προκειμένω ότι τα 2,7 δισεκατ. ευρώ της διαθέσιμης χρηματοδότησης για τη ΔΣΕ όσον αφορά τον τομέα των μεταφορών αναπροσανατολίζονται προς την κατεύθυνση του ΕΤΣΕ. Κρίνεται σημαντικό τα εν λόγω κονδύλια να χρησιμοποιηθούν, όταν πλέον συσταθεί το ΕΤΣΕ, προς όφελος του τομέα των μεταφορών.

| 2.7. | Σχετικά με αυτό το θέμα η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί πως οι επενδύσεις αυτές δεν θα περιοριστούν μόνο στην επέκταση των υποδομών, αλλά θα υποστηρίξουν συγχρόνως έργα εστιασμένα στον εκσυγχρονισμό και στη βελτίωση των επιδόσεων του συγκεκριμένου τομέα, καθώς και μέτρα για τη δέουσα κατάρτιση και εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

2.7.

Σχετικά με αυτό το θέμα η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί πως οι επενδύσεις αυτές δεν θα περιοριστούν μόνο στην επέκταση των υποδομών, αλλά θα υποστηρίξουν συγχρόνως έργα εστιασμένα στον εκσυγχρονισμό και στη βελτίωση των επιδόσεων του συγκεκριμένου τομέα, καθώς και μέτρα για τη δέουσα κατάρτιση και εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού.

3.   Οι μεταφορές στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν γίνεται μνεία του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών ούτε μεταξύ των πολιτικών κατευθύνσεων για τα επόμενα πέντε έτη, αλλά ούτε και μεταξύ των δέκα προτεραιοτήτων που τέθηκαν από τον πρόεδρο Juncker και εντάχθηκαν στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2015 (9). |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν γίνεται μνεία του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών ούτε μεταξύ των πολιτικών κατευθύνσεων για τα επόμενα πέντε έτη, αλλά ούτε και μεταξύ των δέκα προτεραιοτήτων που τέθηκαν από τον πρόεδρο Juncker και εντάχθηκαν στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2015 (9).

| 3.2. | Υπό το πρίσμα τόσο της σημασίας των μεταφορών ως οικονομικού τομέα όσο και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, τα οποία συχνά απαιτούν εξειδικευμένες λύσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν προτιμότερη η εξέταση των μεταφορών ως ξεχωριστού ζητήματος σε σχέση, παραδείγματος χάρη, με την προτεραιότητα 1 («Ανάπτυξη και απασχόληση») και τις προτεραιότητες 3 και 4 («Ενεργειακή ένωση» και «Βαθύτερη εσωτερική αγορά»), οι οποίες συνδέονται όλες τους με τις μεταφορές. Το αίτημα αυτό αφορά κυρίως την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι η πολιτική μεταφορών περιλαμβάνεται σε ειδικό κεφάλαιο της ΣΛΕΕ και εξετάζεται μεμονωμένα τόσο στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» όσο και στις δύο πράξεις για την ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

3.2.

Υπό το πρίσμα τόσο της σημασίας των μεταφορών ως οικονομικού τομέα όσο και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, τα οποία συχνά απαιτούν εξειδικευμένες λύσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν προτιμότερη η εξέταση των μεταφορών ως ξεχωριστού ζητήματος σε σχέση, παραδείγματος χάρη, με την προτεραιότητα 1 («Ανάπτυξη και απασχόληση») και τις προτεραιότητες 3 και 4 («Ενεργειακή ένωση» και «Βαθύτερη εσωτερική αγορά»), οι οποίες συνδέονται όλες τους με τις μεταφορές. Το αίτημα αυτό αφορά κυρίως την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι η πολιτική μεταφορών περιλαμβάνεται σε ειδικό κεφάλαιο της ΣΛΕΕ και εξετάζεται μεμονωμένα τόσο στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» όσο και στις δύο πράξεις για την ενιαία αγορά.

| 3.3. | Έχοντας κατά νου τη γενική πολιτική κατεύθυνση που καθορίζεται στις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker —σύμφωνα με την οποία η πολιτική ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να διαμορφώνεται κατόπιν στενής συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και από κοινού με τα κράτη μέλη—, η ΕΟΚΕ προτείνει την επαναξιολόγηση του καταλόγου των πρωτοβουλιών που εκτίθενται στο παράρτημα I του χάρτη πορείας υπό το πρίσμα της πολιτικής σκοπιμότητάς τους. |
| --- | --- |

3.3.

Έχοντας κατά νου τη γενική πολιτική κατεύθυνση που καθορίζεται στις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker —σύμφωνα με την οποία η πολιτική ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να διαμορφώνεται κατόπιν στενής συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και από κοινού με τα κράτη μέλη—, η ΕΟΚΕ προτείνει την επαναξιολόγηση του καταλόγου των πρωτοβουλιών που εκτίθενται στο παράρτημα I του χάρτη πορείας υπό το πρίσμα της πολιτικής σκοπιμότητάς τους.

4.   Εδαφική συνοχή

| 4.1. | Στον χάρτη πορείας δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στην εδαφική συνοχή. |
| --- | --- |

4.1.

Στον χάρτη πορείας δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στην εδαφική συνοχή.

| 4.2. | Σύμφωνα με τα άρθρα 90 και 91, η κοινή πολιτική μεταφορών αποσκοπεί στην περαιτέρω προώθηση της εδαφικής συνοχής —δηλαδή, στη διασφάλιση πρόσβασης στο δίκτυο μεταφορών για τις αραιοκατοικημένες αγροτικές περιοχές που συχνά δεν διαθέτουν υπηρεσίες δημόσιων μεταφορών, με αποτέλεσμα οι κάτοικοί τους να στερούνται εναλλακτικών επιλογών πέραν των οδικών μεταφορών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ’ αυτού έναν παλαιότερο στόχο της ΕΕ, ο οποίος προέβλεπε ότι η πλειονότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων της Ευρώπης δεν πρέπει να απέχει περισσότερο από 30 λεπτά διαδρομής από το δίκτυο μεταφορών. Ο στόχος αυτός φαίνεται να έχει πια ξεχαστεί (10). |
| --- | --- |

4.2.

Σύμφωνα με τα άρθρα 90 και 91, η κοινή πολιτική μεταφορών αποσκοπεί στην περαιτέρω προώθηση της εδαφικής συνοχής —δηλαδή, στη διασφάλιση πρόσβασης στο δίκτυο μεταφορών για τις αραιοκατοικημένες αγροτικές περιοχές που συχνά δεν διαθέτουν υπηρεσίες δημόσιων μεταφορών, με αποτέλεσμα οι κάτοικοί τους να στερούνται εναλλακτικών επιλογών πέραν των οδικών μεταφορών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επ’ αυτού έναν παλαιότερο στόχο της ΕΕ, ο οποίος προέβλεπε ότι η πλειονότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων της Ευρώπης δεν πρέπει να απέχει περισσότερο από 30 λεπτά διαδρομής από το δίκτυο μεταφορών. Ο στόχος αυτός φαίνεται να έχει πια ξεχαστεί (10).

| 4.3. | Παρ’ ότι στον χάρτη πορείας επισημαίνεται —όσον αφορά την προσβασιμότητα— ότι υπάρχει κίνδυνος να διευρυνθεί το χάσμα μεταξύ των κεντρικών και των περιφερειακών περιοχών, ο τέταρτος στόχος για τη «διατήρηση ενός πυκνού σιδηροδρομικού δικτύου σε όλα τα κράτη μέλη» παρέμεινε νεκρό γράμμα δεδομένου ότι καμία συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν συνδέεται με τον εν λόγω στόχο, ενώ συγχρόνως ολοένα και περισσότερες περιφερειακές γραμμές καταργούνται λόγω ελλιπούς αποδοτικότητας. |
| --- | --- |

4.3.

Παρ’ ότι στον χάρτη πορείας επισημαίνεται —όσον αφορά την προσβασιμότητα— ότι υπάρχει κίνδυνος να διευρυνθεί το χάσμα μεταξύ των κεντρικών και των περιφερειακών περιοχών, ο τέταρτος στόχος για τη «διατήρηση ενός πυκνού σιδηροδρομικού δικτύου σε όλα τα κράτη μέλη» παρέμεινε νεκρό γράμμα δεδομένου ότι καμία συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν συνδέεται με τον εν λόγω στόχο, ενώ συγχρόνως ολοένα και περισσότερες περιφερειακές γραμμές καταργούνται λόγω ελλιπούς αποδοτικότητας.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εν προκειμένω την παρατήρησή της σχετικά με τη σύσταση που διατυπώνεται στον χάρτη πορείας για την υποχρεωτική ανάθεση συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας αποκλειστικά στο πλαίσιο προκήρυξης διαγωνισμού. Η ΕΟΚΕ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «πριν προβεί στην παρουσίαση προτάσεων για το θέμα αυτό έως τις 3 Δεκεμβρίου 2014 το αργότερο, να συντάξει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1370/2007, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8.2 του κανονισμού αυτού». |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εν προκειμένω την παρατήρησή της σχετικά με τη σύσταση που διατυπώνεται στον χάρτη πορείας για την υποχρεωτική ανάθεση συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας αποκλειστικά στο πλαίσιο προκήρυξης διαγωνισμού. Η ΕΟΚΕ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «πριν προβεί στην παρουσίαση προτάσεων για το θέμα αυτό έως τις 3 Δεκεμβρίου 2014 το αργότερο, να συντάξει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1370/2007, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8.2 του κανονισμού αυτού».

| 4.5. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι —σύμφωνα με το άρθρο 174 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο ορίζει ότι πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα— οι λοιπές επιβατικές μεταφορές που δεν συνίστανται αποκλειστικά και μόνο στις τουριστικές μεταφορές θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως υπηρεσίες γενικού συμφέροντος και να ανταποκρίνονται, επομένως, στα κριτήρια της καθολικότητας, της προσβασιμότητας (συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα), της συνέχειας, της ποιότητας και της οικονομικής προσιτότητας. |
| --- | --- |

4.5.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι —σύμφωνα με το άρθρο 174 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο ορίζει ότι πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα— οι λοιπές επιβατικές μεταφορές που δεν συνίστανται αποκλειστικά και μόνο στις τουριστικές μεταφορές θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως υπηρεσίες γενικού συμφέροντος και να ανταποκρίνονται, επομένως, στα κριτήρια της καθολικότητας, της προσβασιμότητας (συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα), της συνέχειας, της ποιότητας και της οικονομικής προσιτότητας.

5.   Βιώσιμες μεταφορές

| 5.1. | Ήδη από το 2007, στο μέσον του προγράμματος της λευκής βίβλου για την περίοδο 2001-2010, η Επιτροπή αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι «η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη σε τροχιά αειφορίας όσον αφορά τις μεταφορές» (11). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ουσιαστικά η διαπίστωση αυτή δεν έχει μεταβληθεί ούτε στο ελάχιστο. |
| --- | --- |

5.1.

Ήδη από το 2007, στο μέσον του προγράμματος της λευκής βίβλου για την περίοδο 2001-2010, η Επιτροπή αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι «η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη σε τροχιά αειφορίας όσον αφορά τις μεταφορές» (11). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ουσιαστικά η διαπίστωση αυτή δεν έχει μεταβληθεί ούτε στο ελάχιστο.

| 5.2. | Στη διερευνητική της γνωμοδότηση με θέμα «Αειφόρο μέλλον για τις μεταφορές» (12) η ΕΟΚΕ επεσήμανε ότι, εφόσον οι μεταφορές αποτελούν κομβικό σημείο για πολλές από τις ελευθερίες μας (την ελευθερία να εργαζόμαστε και να διαβιούμε σε διαφορετικά μέρη της υφηλίου, την ελευθερία να απολαμβάνουμε διαφορετικά προϊόντα και υπηρεσίες, την ελευθερία να εμπορευόμαστε και να δημιουργούμε προσωπικές επαφές), ένας από τους βασικούς στόχους της εν λόγω πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός ενός πλαισίου για τις συγκεκριμένες ελευθερίες ή ακόμη και ο περιορισμός τους διά της επιβολής ορίων όταν αυτές επηρεάζουν ή απειλούν άλλες ελευθερίες ή ανάγκες όπως η ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον, το κλίμα ή οι ανάγκες των μελλοντικών γενεών. |
| --- | --- |

5.2.

Στη διερευνητική της γνωμοδότηση με θέμα «Αειφόρο μέλλον για τις μεταφορές» (12) η ΕΟΚΕ επεσήμανε ότι, εφόσον οι μεταφορές αποτελούν κομβικό σημείο για πολλές από τις ελευθερίες μας (την ελευθερία να εργαζόμαστε και να διαβιούμε σε διαφορετικά μέρη της υφηλίου, την ελευθερία να απολαμβάνουμε διαφορετικά προϊόντα και υπηρεσίες, την ελευθερία να εμπορευόμαστε και να δημιουργούμε προσωπικές επαφές), ένας από τους βασικούς στόχους της εν λόγω πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός ενός πλαισίου για τις συγκεκριμένες ελευθερίες ή ακόμη και ο περιορισμός τους διά της επιβολής ορίων όταν αυτές επηρεάζουν ή απειλούν άλλες ελευθερίες ή ανάγκες όπως η ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον, το κλίμα ή οι ανάγκες των μελλοντικών γενεών.

| 5.3. | Ο χάρτης πορείας βασίζεται στην παραδοχή ότι «η περιστολή της κινητικότητας δεν αποτελεί επιλογή». Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη που είχε διατυπώσει το 2011 στο σημείο 3.9 της γνωμοδότησής της σχετικά με τον χάρτη πορείας (13), σύμφωνα με την οποία η δήλωση αυτή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως αντίθετη προς τα μέτρα που αποσκοπούν να καταστήσουν τις μεταφορές περισσότερο αποδοτικές από πλευράς πόρων και βιώσιμες. Και ούτε βέβαια ως αντίθετη προς την ενθάρρυνση της αλλαγής συμπεριφοράς υπέρ της χρήσης πιο βιώσιμων μέσων μεταφοράς ή της αποφυγής των μετακινήσεων. |
| --- | --- |

5.3.

Ο χάρτης πορείας βασίζεται στην παραδοχή ότι «η περιστολή της κινητικότητας δεν αποτελεί επιλογή». Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη που είχε διατυπώσει το 2011 στο σημείο 3.9 της γνωμοδότησής της σχετικά με τον χάρτη πορείας (13), σύμφωνα με την οποία η δήλωση αυτή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως αντίθετη προς τα μέτρα που αποσκοπούν να καταστήσουν τις μεταφορές περισσότερο αποδοτικές από πλευράς πόρων και βιώσιμες. Και ούτε βέβαια ως αντίθετη προς την ενθάρρυνση της αλλαγής συμπεριφοράς υπέρ της χρήσης πιο βιώσιμων μέσων μεταφοράς ή της αποφυγής των μετακινήσεων.

| 5.4. | Κατά συνέπεια, μολονότι η κινητικότητα αποτελεί αδιαμφισβήτητο δικαίωμα, το οποίο εγγυάται την πρόσβαση όλων των πολιτών σε οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες και το δικαίωμά τους να απολαύουν αυτών, δεν μπορεί να αγνοηθεί η —πολύ συχνά μη βιώσιμη, ατομική χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων για τη μετακίνηση «από τον έναν τόπο στον άλλο» ή την άρνηση των πολιτών, για λόγους ευκολίας, να χρησιμοποιούν τα διαθέσιμα δημόσια μέσα μεταφοράς. Ο περιορισμός των άσκοπων ατομικών μετακινήσεων και η μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, ιδίως μέσω ενδεδειγμένων αποτρεπτικών μέτρων, κινήτρων υπέρ της χρήσης δημόσιων μέσων μεταφοράς ή καινοτομιών ως προς τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας (π.χ. ελαστικό ωράριο εργασίας), αποτελεί αναμφίβολα εναλλακτική δυνατότητα προς εξέταση. |
| --- | --- |

5.4.

Κατά συνέπεια, μολονότι η κινητικότητα αποτελεί αδιαμφισβήτητο δικαίωμα, το οποίο εγγυάται την πρόσβαση όλων των πολιτών σε οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες και το δικαίωμά τους να απολαύουν αυτών, δεν μπορεί να αγνοηθεί η —πολύ συχνά μη βιώσιμη, ατομική χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων για τη μετακίνηση «από τον έναν τόπο στον άλλο» ή την άρνηση των πολιτών, για λόγους ευκολίας, να χρησιμοποιούν τα διαθέσιμα δημόσια μέσα μεταφοράς. Ο περιορισμός των άσκοπων ατομικών μετακινήσεων και η μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, ιδίως μέσω ενδεδειγμένων αποτρεπτικών μέτρων, κινήτρων υπέρ της χρήσης δημόσιων μέσων μεταφοράς ή καινοτομιών ως προς τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας (π.χ. ελαστικό ωράριο εργασίας), αποτελεί αναμφίβολα εναλλακτική δυνατότητα προς εξέταση.

| 5.5. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην έρευνα και την καινοτομία τόσο στον τομέα των καθαρών, απαλλαγμένων από σωματίδια, ασφαλών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του θορύβου των οχημάτων χωρίς να υπονομεύονται τα υψηλά επίπεδα ασφαλείας, για όλους τους τρόπους μεταφοράς όσο και στον τομέα των εναλλακτικών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων υποδομών. |
| --- | --- |

5.5.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην έρευνα και την καινοτομία τόσο στον τομέα των καθαρών, απαλλαγμένων από σωματίδια, ασφαλών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του θορύβου των οχημάτων χωρίς να υπονομεύονται τα υψηλά επίπεδα ασφαλείας, για όλους τους τρόπους μεταφοράς όσο και στον τομέα των εναλλακτικών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων υποδομών.

| 5.6. | Για την επίτευξη αυτού του στόχου θα χρειαστεί να επισπευσθεί η τεχνική τυποποίηση και η θέσπιση κανονιστικών ρυθμίσεων (με επικέντρωση στις τιμές, στις επιδοτήσεις και στη φορολογία), ιδιαίτερα στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο οποίος ευθύνεται για περισσότερες από τις μισές εκπομπές ρύπων των οδικών μεταφορών. |
| --- | --- |

5.6.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου θα χρειαστεί να επισπευσθεί η τεχνική τυποποίηση και η θέσπιση κανονιστικών ρυθμίσεων (με επικέντρωση στις τιμές, στις επιδοτήσεις και στη φορολογία), ιδιαίτερα στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο οποίος ευθύνεται για περισσότερες από τις μισές εκπομπές ρύπων των οδικών μεταφορών.

| 5.7. | Παρ’ ότι υφίσταται σύγκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με τους μακροπρόθεσμους στόχους και τις κατευθυντήριες γραμμές, εξακολουθούν να υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τις ευαισθησίες κάθε επιμέρους χώρας. |
| --- | --- |

5.7.

Παρ’ ότι υφίσταται σύγκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σχετικά με τους μακροπρόθεσμους στόχους και τις κατευθυντήριες γραμμές, εξακολουθούν να υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τις ευαισθησίες κάθε επιμέρους χώρας.

| 5.8. | Παραδείγματος χάρη, ορισμένες χώρες προσπαθούν να ενθαρρύνουν τη χρήση καθαρών οχημάτων με διάφορους τρόπους, όπως η χορήγηση επιδοτήσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία και ενίοτε γενναιόδωρων επιχορηγήσεων για την αγορά καθαρών οχημάτων, η φοροαπαλλαγή των βιοκαυσίμων, οι εκπτώσεις στις τιμές των διοδίων των αυτοκινητόδρομων, η φορολόγηση των αυτοκινήτων που ρυπαίνουν περισσότερο και η παροχή επιδοτήσεων για την απόσυρση παλαιών αυτοκινήτων. |
| --- | --- |

5.8.

Παραδείγματος χάρη, ορισμένες χώρες προσπαθούν να ενθαρρύνουν τη χρήση καθαρών οχημάτων με διάφορους τρόπους, όπως η χορήγηση επιδοτήσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία και ενίοτε γενναιόδωρων επιχορηγήσεων για την αγορά καθαρών οχημάτων, η φοροαπαλλαγή των βιοκαυσίμων, οι εκπτώσεις στις τιμές των διοδίων των αυτοκινητόδρομων, η φορολόγηση των αυτοκινήτων που ρυπαίνουν περισσότερο και η παροχή επιδοτήσεων για την απόσυρση παλαιών αυτοκινήτων.

| 5.9. | Είναι ωστόσο σαφές ότι απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά για την επίτευξη των προβλεπόμενων στόχων. Τα αποτελέσματα των επιδοτήσεων είναι εξαιρετικά περιορισμένα, μέχρι του σημείου να έχουν είτε μειωθεί δραστικά είτε καταργηθεί εντελώς. Οι πωλήσεις πασχίζουν να σημειώσουν άνοδο, πράγμα το οποίο δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στους κατασκευαστές που επέλεξαν να επικεντρωθούν αποκλειστικά στα ηλεκτρικά οχήματα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη διατήρηση και την επέκταση των παρεχόμενων κινήτρων προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, αλλά εκτιμά ότι πρέπει να παρέχεται στήριξη όχι μόνο για την ανάπτυξη καθαρών οχημάτων, αλλά για την προώθηση όλων των καθαρών μέσων μεταφοράς. |
| --- | --- |

5.9.

Είναι ωστόσο σαφές ότι απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά για την επίτευξη των προβλεπόμενων στόχων. Τα αποτελέσματα των επιδοτήσεων είναι εξαιρετικά περιορισμένα, μέχρι του σημείου να έχουν είτε μειωθεί δραστικά είτε καταργηθεί εντελώς. Οι πωλήσεις πασχίζουν να σημειώσουν άνοδο, πράγμα το οποίο δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στους κατασκευαστές που επέλεξαν να επικεντρωθούν αποκλειστικά στα ηλεκτρικά οχήματα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη διατήρηση και την επέκταση των παρεχόμενων κινήτρων προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, αλλά εκτιμά ότι πρέπει να παρέχεται στήριξη όχι μόνο για την ανάπτυξη καθαρών οχημάτων, αλλά για την προώθηση όλων των καθαρών μέσων μεταφοράς.

6.   Οι αρχές «ο ρυπαίνων πληρώνει» και «ο χρήστης πληρώνει»

| 6.1. | Κατά την άποψη της Επιτροπής, η τιμολόγηση και η επιβολή φόρων θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν με σκοπό τόσο την καλύτερη συνεκτίμηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της αρχής «ο χρήστης πληρώνει» όσο και την πιστότερη απεικόνιση του συνολικού κόστους, συμπεριλαμβανομένου του κόστους των υποδομών και του εξωτερικού κόστους. |
| --- | --- |

6.1.

Κατά την άποψη της Επιτροπής, η τιμολόγηση και η επιβολή φόρων θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν με σκοπό τόσο την καλύτερη συνεκτίμηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της αρχής «ο χρήστης πληρώνει» όσο και την πιστότερη απεικόνιση του συνολικού κόστους, συμπεριλαμβανομένου του κόστους των υποδομών και του εξωτερικού κόστους.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να υπάρξει σαφής διάκριση μεταξύ αυτών των δύο αρχών διότι είναι εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους και ως προς τη φύση τους και ως προς τον σκοπό που εξυπηρετούν. |
| --- | --- |

6.2.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να υπάρξει σαφής διάκριση μεταξύ αυτών των δύο αρχών διότι είναι εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους και ως προς τη φύση τους και ως προς τον σκοπό που εξυπηρετούν.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» λόγω του οικονομικού κόστους της μη βιωσιμότητας, αλλά επισημαίνει ότι συχνά —και ιδιαίτερα στις αγροτικές ή στις αραιοκατοικημένες περιοχές— δεν υφίστανται εναλλακτικές δυνατότητες έναντι των ρυπογόνων τρόπων μεταφοράς· οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και οι πολίτες δεν είναι δυνατό να τιμωρηθούν ή να υποστούν μείωση της ανταγωνιστικότητάς τους εξαιτίας αυτής της έλλειψης. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι φόροι ρύπανσης δεν πρέπει να προστεθούν απλώς στην τιμή των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών και να χρεωθούν στους καταναλωτές χωρίς να επέλθει καμία αλλαγή συμπεριφοράς. |
| --- | --- |

6.3.

Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» λόγω του οικονομικού κόστους της μη βιωσιμότητας, αλλά επισημαίνει ότι συχνά —και ιδιαίτερα στις αγροτικές ή στις αραιοκατοικημένες περιοχές— δεν υφίστανται εναλλακτικές δυνατότητες έναντι των ρυπογόνων τρόπων μεταφοράς· οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και οι πολίτες δεν είναι δυνατό να τιμωρηθούν ή να υποστούν μείωση της ανταγωνιστικότητάς τους εξαιτίας αυτής της έλλειψης. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι φόροι ρύπανσης δεν πρέπει να προστεθούν απλώς στην τιμή των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών και να χρεωθούν στους καταναλωτές χωρίς να επέλθει καμία αλλαγή συμπεριφοράς.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται ωστόσο στην αδιακρίτως γενικευμένη εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», στο μέτρο που τα δημόσια μέσα μεταφοράς αποτελούν υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και που το πρωτόκολλο 26 για τις εν λόγω υπηρεσίες, το οποίο έχει προσαρτηθεί στη Συνθήκη της Λισαβόνας, περιλαμβάνει έκκληση προς τα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες αυτές είναι υψηλής ποιότητας και οικονομικά προσιτές. |
| --- | --- |

6.4.

Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται ωστόσο στην αδιακρίτως γενικευμένη εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», στο μέτρο που τα δημόσια μέσα μεταφοράς αποτελούν υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και που το πρωτόκολλο 26 για τις εν λόγω υπηρεσίες, το οποίο έχει προσαρτηθεί στη Συνθήκη της Λισαβόνας, περιλαμβάνει έκκληση προς τα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες αυτές είναι υψηλής ποιότητας και οικονομικά προσιτές.

| 6.5. | Η οικονομική προσιτότητα δεν πρέπει να θυσιαστεί στον βωμό της τιμολόγησης βάσει του κόστους. Επιπλέον, οποιοδήποτε μέτρο θα ήταν αντιπαραγωγικό έναντι τόσο των προσπαθειών που καταβάλλονται για την απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές όσο και των μέτρων που έχουν ληφθεί από πολλές αρχές αστικών μέσων μεταφοράς, οι οποίες προσφέρουν δωρεάν μεταφορικές υπηρεσίες σε συγκεκριμένες ηλικιακές ή κοινωνικές ομάδες ή ακόμη και στο σύνολο των πολιτών, και θα έπληττε κατά κύριο λόγο τα πλέον ευάλωτα άτομα. |
| --- | --- |

6.5.

Η οικονομική προσιτότητα δεν πρέπει να θυσιαστεί στον βωμό της τιμολόγησης βάσει του κόστους. Επιπλέον, οποιοδήποτε μέτρο θα ήταν αντιπαραγωγικό έναντι τόσο των προσπαθειών που καταβάλλονται για την απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές όσο και των μέτρων που έχουν ληφθεί από πολλές αρχές αστικών μέσων μεταφοράς, οι οποίες προσφέρουν δωρεάν μεταφορικές υπηρεσίες σε συγκεκριμένες ηλικιακές ή κοινωνικές ομάδες ή ακόμη και στο σύνολο των πολιτών, και θα έπληττε κατά κύριο λόγο τα πλέον ευάλωτα άτομα.

7.   Αστική κινητικότητα

| 7.1. | Η σταδιακή κατάργηση των οχημάτων που κινούνται με συμβατικά καύσιμα δεν επαρκεί από μόνη της για την επίτευξη ολοκληρωμένης και βιώσιμης κινητικότητας στις αστικές περιοχές. |
| --- | --- |

7.1.

Η σταδιακή κατάργηση των οχημάτων που κινούνται με συμβατικά καύσιμα δεν επαρκεί από μόνη της για την επίτευξη ολοκληρωμένης και βιώσιμης κινητικότητας στις αστικές περιοχές.

| 7.2. | Η ΕΟΚΕ προβάλλει εκ νέου την έμφαση, την οποία είχε δώσει ήδη το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (14), στην τεράστια ανάγκη προώθησης των δημόσιων αστικών μέσων μεταφοράς, καθώς και των αστικών υποδομών, στο πλαίσιο μιας πολιτικής βιώσιμων μεταφορών (βλέπε τη σχετική συζήτηση στα σημεία 31, 33 και 41 του χάρτη πορείας). Ωστόσο, η Επιτροπή φαίνεται να λαμβάνει ως αφετηρία την παραδοχή ότι η τεχνολογική καινοτομία στον τομέα της παραγωγής καθαρών οχημάτων αποτελεί τη μοναδική λύση για τη διευθέτηση των προβλημάτων των αστικών περιοχών. Η παραδοχή αυτή αντικατοπτρίζει μια μακροπρόθεσμη προσέγγιση, ενώ αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι βραχυπρόθεσμα μέτρα για τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ηχορρύπανσης στις αστικές περιοχές. Σε κάθε περίπτωση, ο μοναδικός τρόπος καταπολέμησης της αστικής κυκλοφοριακής συμφόρησης είναι η προώθηση των δημόσιων μέσων μεταφοράς. |
| --- | --- |

7.2.

Η ΕΟΚΕ προβάλλει εκ νέου την έμφαση, την οποία είχε δώσει ήδη το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (14), στην τεράστια ανάγκη προώθησης των δημόσιων αστικών μέσων μεταφοράς, καθώς και των αστικών υποδομών, στο πλαίσιο μιας πολιτικής βιώσιμων μεταφορών (βλέπε τη σχετική συζήτηση στα σημεία 31, 33 και 41 του χάρτη πορείας). Ωστόσο, η Επιτροπή φαίνεται να λαμβάνει ως αφετηρία την παραδοχή ότι η τεχνολογική καινοτομία στον τομέα της παραγωγής καθαρών οχημάτων αποτελεί τη μοναδική λύση για τη διευθέτηση των προβλημάτων των αστικών περιοχών. Η παραδοχή αυτή αντικατοπτρίζει μια μακροπρόθεσμη προσέγγιση, ενώ αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι βραχυπρόθεσμα μέτρα για τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ηχορρύπανσης στις αστικές περιοχές. Σε κάθε περίπτωση, ο μοναδικός τρόπος καταπολέμησης της αστικής κυκλοφοριακής συμφόρησης είναι η προώθηση των δημόσιων μέσων μεταφοράς.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η αυξανόμενη χρήση των δημόσιων μέσων μεταφοράς στις αστικές περιοχές δεν επισημαίνεται ρητά ως στόχος, παραδείγματος χάρη, στο σημείο 2.3 του καταλόγου των πρωτοβουλιών που επισυνάπτεται στον χάρτη πορείας. Καλεί συνεπώς την Επιτροπή να συμπληρώσει τη λευκή βίβλο προς αυτή την κατεύθυνση και να θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό της χρήσης των δημόσιων αστικών μέσων μεταφοράς έως το 2030, με παράλληλη πρόβλεψη ενδεδειγμένων εγκαταστάσεων και υποδομών για τη διευκόλυνση της κινητικότητας των πεζών, των ποδηλατών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Τα συστήματα ευφυών μεταφορών είναι απολύτως αναγκαία για τη δέουσα ενημέρωση των χρηστών σχετικά με τα μέσα μεταφοράς που βρίσκονται στη διάθεσή τους. Ωστόσο, τα εν λόγω συστήματα χρειάζονται κατάλληλες ραδιοσυχνότητες και συγκεκριμένα μήκη κύματος, πράγμα το οποίο δεν αναφέρεται στη λευκή βίβλο. |
| --- | --- |

7.3.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η αυξανόμενη χρήση των δημόσιων μέσων μεταφοράς στις αστικές περιοχές δεν επισημαίνεται ρητά ως στόχος, παραδείγματος χάρη, στο σημείο 2.3 του καταλόγου των πρωτοβουλιών που επισυνάπτεται στον χάρτη πορείας. Καλεί συνεπώς την Επιτροπή να συμπληρώσει τη λευκή βίβλο προς αυτή την κατεύθυνση και να θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό της χρήσης των δημόσιων αστικών μέσων μεταφοράς έως το 2030, με παράλληλη πρόβλεψη ενδεδειγμένων εγκαταστάσεων και υποδομών για τη διευκόλυνση της κινητικότητας των πεζών, των ποδηλατών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Τα συστήματα ευφυών μεταφορών είναι απολύτως αναγκαία για τη δέουσα ενημέρωση των χρηστών σχετικά με τα μέσα μεταφοράς που βρίσκονται στη διάθεσή τους. Ωστόσο, τα εν λόγω συστήματα χρειάζονται κατάλληλες ραδιοσυχνότητες και συγκεκριμένα μήκη κύματος, πράγμα το οποίο δεν αναφέρεται στη λευκή βίβλο.

| 7.4. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι επικροτεί την ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή το 2013 με θέμα «Μαζί για ανταγωνιστική και αποδοτική από άποψη πόρων αστική κινητικότητα» (15), καθώς και τα μέτρα που λαμβάνονται επί του παρόντος για την υλοποίησή της. |
| --- | --- |

7.4.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι επικροτεί την ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή το 2013 με θέμα «Μαζί για ανταγωνιστική και αποδοτική από άποψη πόρων αστική κινητικότητα» (15), καθώς και τα μέτρα που λαμβάνονται επί του παρόντος για την υλοποίησή της.

| 7.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει εκ νέου τη λύπη της, την οποία είχε τονίσει ήδη το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (16), για το γεγονός ότι οι αστικές μεταφορές δεν εμπίπτουν στις νομοθετικές αρμοδιότητες της ΕΕ και εκτιμά ότι τα μέτρα που αφορούν την εγκατάσταση και τη λειτουργία αστικών διοδίων και καθεστώτων περιορισμού της πρόσβασης των ρυπογόνων οχημάτων θα πρέπει να εναρμονιστούν και να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα των σχεδίων αστικής κινητικότητας, τα οποία θα πρέπει και αυτά με τη σειρά τους να καταστούν υποχρεωτικά στις μεγάλες πόλεις. Η εναρμόνιση των εν λόγω παραμέτρων θα απέβαινε προς όφελος τόσο του περιβάλλοντος όσο και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

7.5.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει εκ νέου τη λύπη της, την οποία είχε τονίσει ήδη το 2011 στη γνωμοδότησή της σχετικά με τον χάρτη πορείας (16), για το γεγονός ότι οι αστικές μεταφορές δεν εμπίπτουν στις νομοθετικές αρμοδιότητες της ΕΕ και εκτιμά ότι τα μέτρα που αφορούν την εγκατάσταση και τη λειτουργία αστικών διοδίων και καθεστώτων περιορισμού της πρόσβασης των ρυπογόνων οχημάτων θα πρέπει να εναρμονιστούν και να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα των σχεδίων αστικής κινητικότητας, τα οποία θα πρέπει και αυτά με τη σειρά τους να καταστούν υποχρεωτικά στις μεγάλες πόλεις. Η εναρμόνιση των εν λόγω παραμέτρων θα απέβαινε προς όφελος τόσο του περιβάλλοντος όσο και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

8.   Δικαιώματα των επιβατών

| 8.1. | Στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση για τα δικαιώματα των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς (17), η ΕΟΚΕ υποστήριξε ότι στα δέκα ειδικά δικαιώματα που παρατίθενται στην εν λόγω ανακοίνωση πρέπει να προστεθούν τα ακόλουθα τρία συμπληρωματικά δικαιώματα: το δικαίωμα στην ασφάλεια (που περιλαμβάνει τόσο την τεχνική ασφάλεια του μεταφορικού εξοπλισμού όσο και τη σωματική ασφάλεια των επιβατών)· το δικαίωμα σε ελάχιστα ποιοτικά πρότυπα υπηρεσιών, άνεσης και προσβασιμότητας· και το δικαίωμα προστασίας του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

8.1.

Στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ανακοίνωση για τα δικαιώματα των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς (17), η ΕΟΚΕ υποστήριξε ότι στα δέκα ειδικά δικαιώματα που παρατίθενται στην εν λόγω ανακοίνωση πρέπει να προστεθούν τα ακόλουθα τρία συμπληρωματικά δικαιώματα: το δικαίωμα στην ασφάλεια (που περιλαμβάνει τόσο την τεχνική ασφάλεια του μεταφορικού εξοπλισμού όσο και τη σωματική ασφάλεια των επιβατών)· το δικαίωμα σε ελάχιστα ποιοτικά πρότυπα υπηρεσιών, άνεσης και προσβασιμότητας· και το δικαίωμα προστασίας του περιβάλλοντος.

| 8.2. | Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την προαναφερθείσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα προτεινόμενα δικαιώματα είναι σημαντικοί παράγοντες που χρήζουν συνεκτίμησης στη μελλοντική νομοθεσία για τα δικαιώματα των επιβατών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει να τεθεί σε εφαρμογή ο ένατος στόχος του χάρτη πορείας —όσον αφορά τη «διασφάλιση ότι η ΕΕ θα παραμείνει στην παγκόσμια πρωτοπορία στον τομέα της ασφάλειας υποδομών και της ασφάλειας προσώπων στις μεταφορές σε όλους τους τρόπους μεταφοράς»— και να επεκταθούν κατ’ αναλογία τα υφιστάμενα δικαιώματα. |
| --- | --- |

8.2.

Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την προαναφερθείσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα προτεινόμενα δικαιώματα είναι σημαντικοί παράγοντες που χρήζουν συνεκτίμησης στη μελλοντική νομοθεσία για τα δικαιώματα των επιβατών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει να τεθεί σε εφαρμογή ο ένατος στόχος του χάρτη πορείας —όσον αφορά τη «διασφάλιση ότι η ΕΕ θα παραμείνει στην παγκόσμια πρωτοπορία στον τομέα της ασφάλειας υποδομών και της ασφάλειας προσώπων στις μεταφορές σε όλους τους τρόπους μεταφοράς»— και να επεκταθούν κατ’ αναλογία τα υφιστάμενα δικαιώματα.

| 8.3. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην εμφάνιση εταιρειών διαμεσολάβησης για την παροχή υπηρεσιών προς το επιβατικό κοινό, όπως η Uber, που συνίστανται σε ένα είδος μεσιτείας στον τομέα των μεταφορικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της οποίας η σχέση μεταξύ του μεσίτη —του οδηγού— και των επιβατών μοιάζει ασαφής ως προς διάφορα σημεία. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει σε βάθος την κατάσταση από πλευράς ασφάλειας, την ευθύνη της Uber και/ή των οδηγών και τα δικαιώματα των επιβατών σε συνάρτηση με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ, την κοινωνική νομοθεσία και τα δικαιώματα των καταναλωτών. |
| --- | --- |

8.3.

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην εμφάνιση εταιρειών διαμεσολάβησης για την παροχή υπηρεσιών προς το επιβατικό κοινό, όπως η Uber, που συνίστανται σε ένα είδος μεσιτείας στον τομέα των μεταφορικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της οποίας η σχέση μεταξύ του μεσίτη —του οδηγού— και των επιβατών μοιάζει ασαφής ως προς διάφορα σημεία. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει σε βάθος την κατάσταση από πλευράς ασφάλειας, την ευθύνη της Uber και/ή των οδηγών και τα δικαιώματα των επιβατών σε συνάρτηση με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ, την κοινωνική νομοθεσία και τα δικαιώματα των καταναλωτών.

9.   Η κοινωνική διάσταση του χάρτη πορείας

| 9.1. | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι, για την εύρυθμη λειτουργία του κλάδου των μεταφορών και τη διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, χρειάζεται να βελτιωθούν τα κοινωνικά πρότυπα, να εναρμονιστούν οι κοινωνικές και επαγγελματικές συνθήκες και να εξαλειφθούν οι πρακτικές κοινωνικού και μισθολογικού ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

9.1.

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι, για την εύρυθμη λειτουργία του κλάδου των μεταφορών και τη διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, χρειάζεται να βελτιωθούν τα κοινωνικά πρότυπα, να εναρμονιστούν οι κοινωνικές και επαγγελματικές συνθήκες και να εξαλειφθούν οι πρακτικές κοινωνικού και μισθολογικού ντάμπινγκ.

| 9.2. | Σημειωτέον ωστόσο ότι πολυάριθμοι τομείς των μεταφορών πλήττονται από καταχρηστικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της καταστρατήγησης ή της παραβίασης της εργατικής και/ή της κοινωνικής νομοθεσίας. Όσον αφορά την απόσπαση των εργαζομένων και την αδήλωτη εργασία, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την οδηγία 2014/67/ΕΕ για την ενίσχυση της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση των εργαζομένων, η οποία πρέπει να έχει μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών έως τα τέλη Ιουνίου 2016, καθώς και την αναμενόμενη πρόταση απόφασης σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας για την πρόληψη και την αποτροπή της αδήλωτης εργασίας, η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση της επιτήρησης και της διασυνοριακής συνεργασίας για την αποτροπή παράνομων πρακτικών (18). |
| --- | --- |

9.2.

Σημειωτέον ωστόσο ότι πολυάριθμοι τομείς των μεταφορών πλήττονται από καταχρηστικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της καταστρατήγησης ή της παραβίασης της εργατικής και/ή της κοινωνικής νομοθεσίας. Όσον αφορά την απόσπαση των εργαζομένων και την αδήλωτη εργασία, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την οδηγία 2014/67/ΕΕ για την ενίσχυση της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση των εργαζομένων, η οποία πρέπει να έχει μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών έως τα τέλη Ιουνίου 2016, καθώς και την αναμενόμενη πρόταση απόφασης σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας για την πρόληψη και την αποτροπή της αδήλωτης εργασίας, η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση της επιτήρησης και της διασυνοριακής συνεργασίας για την αποτροπή παράνομων πρακτικών (18).

| 9.3. | Όπως επισημαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της (19) σχετικά με την κατάσταση της αγοράς οδικών μεταφορών της Ένωσης, η μη πλήρης συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη δεσμευτικών μέτρων όσον αφορά τον αριθμό και τη συχνότητα των ελέγχων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την οδηγία 2014/67/ΕΕ και τάσσεται υπέρ της επικείμενης πρότασης της Επιτροπής σχετικά με ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την πρόληψη της αδήλωτης εργασίας, που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο (20). |
| --- | --- |

9.3.

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της (19) σχετικά με την κατάσταση της αγοράς οδικών μεταφορών της Ένωσης, η μη πλήρης συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη δεσμευτικών μέτρων όσον αφορά τον αριθμό και τη συχνότητα των ελέγχων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την οδηγία 2014/67/ΕΕ και τάσσεται υπέρ της επικείμενης πρότασης της Επιτροπής σχετικά με ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την πρόληψη της αδήλωτης εργασίας, που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο (20).

| 9.4. | Δεδομένου, αφενός, ότι η ΕΕ δεν διαθέτει αρμοδιότητα για την πλήρη εναρμόνιση των προτύπων της εργατικής νομοθεσίας και, αφετέρου, ότι μπορεί να θεσπίζει μόνο ελάχιστα πρότυπα, εναπόκειται στον τομεακό διάλογο να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας σειράς εναρμονισμένων προτύπων για την εργασία, καθώς και για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας τα οποία θα εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη. Εν προκειμένω κρίνεται σκόπιμο να εξασφαλιστούν οι πόροι και η υποστήριξη που απαιτούνται για την επίτευξη του εν λόγω αποτελέσματος. |
| --- | --- |

9.4.

Δεδομένου, αφενός, ότι η ΕΕ δεν διαθέτει αρμοδιότητα για την πλήρη εναρμόνιση των προτύπων της εργατικής νομοθεσίας και, αφετέρου, ότι μπορεί να θεσπίζει μόνο ελάχιστα πρότυπα, εναπόκειται στον τομεακό διάλογο να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας σειράς εναρμονισμένων προτύπων για την εργασία, καθώς και για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας τα οποία θα εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη. Εν προκειμένω κρίνεται σκόπιμο να εξασφαλιστούν οι πόροι και η υποστήριξη που απαιτούνται για την επίτευξη του εν λόγω αποτελέσματος.

| 9.5. | Η Επιτροπή θα πρέπει, συνεπώς, να μεριμνήσει για τη βελτίωση της εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τον εν λόγω τομέα, καθώς και για την ενοποίηση του, προκειμένου να μπορεί να αρθεί στο ύψος των τιθέμενων προκλήσεων. Μεταξύ των σχετικών ενεργειών της Επιτροπής απαιτείται να περιλαμβάνονται μέτρα επιτήρησης και αποτελεσματικές κυρώσεις με στόχο την εξάλειψη καταχρηστικών πρακτικών και παραβιάσεων της κοινωνικής νομοθεσίας. Τα κενά της νομοθεσίας όσον αφορά την πρόσβαση στις διάφορες άδειες άσκησης επαγγέλματος/εκμετάλλευσης στον τομέα των μεταφορών, τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, τους προσωρινά απασχολούμενους και την υπεργολαβία για λόγους κοινωνικού ντάμπινγκ πρέπει να εξαλειφθούν. Άλλα θέματα που πρέπει να τύχουν αντιμετώπισης αφορούν την πρόβλεψη ενδεδειγμένων μέτρων για τη διευθέτηση του ζητήματος των εικονικών εταιρειών και της ψευδούς αυτοαπασχόλησης, καθώς και τη βελτίωση των ορισμών του βασικού και του προσωρινού τόπου εγκατάστασης των μετακινούμενων εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ανάληψη συντονισμένης δράσης από τα κράτη μέλη στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

9.5.

Η Επιτροπή θα πρέπει, συνεπώς, να μεριμνήσει για τη βελτίωση της εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τον εν λόγω τομέα, καθώς και για την ενοποίηση του, προκειμένου να μπορεί να αρθεί στο ύψος των τιθέμενων προκλήσεων. Μεταξύ των σχετικών ενεργειών της Επιτροπής απαιτείται να περιλαμβάνονται μέτρα επιτήρησης και αποτελεσματικές κυρώσεις με στόχο την εξάλειψη καταχρηστικών πρακτικών και παραβιάσεων της κοινωνικής νομοθεσίας. Τα κενά της νομοθεσίας όσον αφορά την πρόσβαση στις διάφορες άδειες άσκησης επαγγέλματος/εκμετάλλευσης στον τομέα των μεταφορών, τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, τους προσωρινά απασχολούμενους και την υπεργολαβία για λόγους κοινωνικού ντάμπινγκ πρέπει να εξαλειφθούν. Άλλα θέματα που πρέπει να τύχουν αντιμετώπισης αφορούν την πρόβλεψη ενδεδειγμένων μέτρων για τη διευθέτηση του ζητήματος των εικονικών εταιρειών και της ψευδούς αυτοαπασχόλησης, καθώς και τη βελτίωση των ορισμών του βασικού και του προσωρινού τόπου εγκατάστασης των μετακινούμενων εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ανάληψη συντονισμένης δράσης από τα κράτη μέλη στον εν λόγω τομέα.

10.   Διαδικασία

| 10.1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεξαγωγή συμμετοχικού διαλόγου κατά την προετοιμασία της αναθεωρημένης έκδοσης του χάρτη πορείας και παραπέμπει εν προκειμένω στη γνωμοδότησή της της 11ης Ιουλίου 2012 με θέμα «Λευκή Βίβλος για τις μεταφορές: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών» (21). |
| --- | --- |

10.1.

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεξαγωγή συμμετοχικού διαλόγου κατά την προετοιμασία της αναθεωρημένης έκδοσης του χάρτη πορείας και παραπέμπει εν προκειμένω στη γνωμοδότησή της της 11ης Ιουλίου 2012 με θέμα «Λευκή Βίβλος για τις μεταφορές: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών» (21).

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Λευκή βίβλος — Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών — Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών» (ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 146).

1

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τέταρτη δέσμη μέτρων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές» (ΕΕ C 327 της 12.11.2013, σ. 122).

2

(3)  Βλέπε υποσημείωση 1.

3

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Λευκή Βίβλος για τις μεταφορές: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών» (ΕΕ C 299 της 4.10.2012, σ. 170).

4

(5)  Βλέπε υποσημείωση 1.

5

(6)  Βλέπε υποσημείωση 1, και κυρίως τα σημεία 1.4, 1.5, 1.6, 1.7, 1.8, 1.11, 1.12 και 3.15 της γνωμοδότησης που αναφέρεται στην εν λόγω υποσημείωση.

6

(7)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1315/2013.

7

(8)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1316/2013.

8

(9)  COM(2014) 910 final.

9

(10)  Φυλλάδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο: «Comprendre la politique européenne — Transports» (Κατανόηση της ευρωπαϊκής πολιτικής — Μεταφορές), σ. 2.

10

(11)  COM(2007) 642 τελικό.

11

(12)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Στρατηγικοί στόχοι και συστάσεις πολιτικής της ΕΕ για τις θαλάσσιες μεταφορές μέχρι το 2010» (ΕΕ C 255 της 22.9.2010, σ. 110).

12

(13)  Βλέπε υποσημείωση 1.

13

(14)  Βλέπε υποσημείωση 1, και κυρίως τα σημεία 1.11, 1.12 και 4.29 της γνωμοδότησης που αναφέρεται στην εν λόγω υποσημείωση.

14

(15)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μαζί για ανταγωνιστική και αποδοτική από άποψη πόρων αστική κινητικότητα» [COM(2013) 913 final] (ΕΕ C 424 της 26.11.2014, σ. 58).

15

(16)  Βλέπε υποσημείωση 1.

16

(17)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τα δικαιώματα των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς» [COM(2011) 898 τελικό] (ΕΕ C 229 της 31.7.2012, σ. 122).

17

(18)  COM(2014) 221 final — 2014/0124 (COD).

18

(19)  COM(2014) 222 final.

19

(20)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας για την πρόληψη και την αποτροπή της αδήλωτης εργασίας» [COM(2014) 221 final — 2014/0124 (COD)] (ΕΕ C 458 της 19.12.2014, σ. 43).

20

(21)  Βλέπε υποσημείωση 4.

21

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/21 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/21

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στις σχέσεις ΕΕ–Αλβανίας»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2015/C 291/04)

| εισηγητής: | ο κ. Ionuţ SIBIAN |
| --- | --- |

εισηγητής:

ο κ. Ionuţ SIBIAN

Με επιστολή του Ευρωπαίου Επιτρόπου κ. Šefčovič της 4ης Σεπτεμβρίου 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε, σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης και το άρθρο 9 της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της ΕΟΚΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να συντάξει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα

«Ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών στις σχέσεις ΕΕ–Αλβανίας».

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Μαρτίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειας, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 136 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επαινεί τις προσπάθειες που καταβάλλει η Αλβανία για την τήρηση των ενωσιακών προτύπων μέσα από την προώθηση δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και, κατά συνέπεια, επικροτεί την απόφαση που έλαβε η ΕΕ στις 27 Ιουνίου 2014 να χορηγήσει στη χώρα καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη. Ωστόσο, υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η υιοθέτηση μιας πιο διαφανούς και χωρίς αποκλεισμούς προσέγγισης απέναντι στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (ΟΚΠ) με τη συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας ένταξης. |
| --- | --- |

1.1.

Η ΕΟΚΕ επαινεί τις προσπάθειες που καταβάλλει η Αλβανία για την τήρηση των ενωσιακών προτύπων μέσα από την προώθηση δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και, κατά συνέπεια, επικροτεί την απόφαση που έλαβε η ΕΕ στις 27 Ιουνίου 2014 να χορηγήσει στη χώρα καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη. Ωστόσο, υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η υιοθέτηση μιας πιο διαφανούς και χωρίς αποκλεισμούς προσέγγισης απέναντι στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (ΟΚΠ) με τη συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας ένταξης.

| 1.2. | Μολονότι αναγνωρίζεται η συναίνεση των αλβανών πολιτών ως προς το θέμα της προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ, πρέπει να αξιοποιηθεί η θετική δυναμική του 2014 και να συνοδευτεί από συνεχή στήριξη των μεταρρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα της αντιπολίτευσης να διεξάγουν εποικοδομητικό και βιώσιμο διάλογο. Θα μπορούσε να επιδιωχθεί η συμμετοχή πιο έμπειρων ΟΚΠ με σκοπό την καλλιέργεια πνεύματος διαλόγου και την εμπέδωση από τα πολιτικά κόμματα της αίσθησης ευθύνης προς τις εκλογικές περιφέρειές τους ως προς την ανάγκη να ενισχυθεί η διακομματική συναίνεση για τη μεταρρύθμιση και να προωθηθούν η ακεραιότητα και η διαφάνεια. |
| --- | --- |

1.2.

Μολονότι αναγνωρίζεται η συναίνεση των αλβανών πολιτών ως προς το θέμα της προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ, πρέπει να αξιοποιηθεί η θετική δυναμική του 2014 και να συνοδευτεί από συνεχή στήριξη των μεταρρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα της αντιπολίτευσης να διεξάγουν εποικοδομητικό και βιώσιμο διάλογο. Θα μπορούσε να επιδιωχθεί η συμμετοχή πιο έμπειρων ΟΚΠ με σκοπό την καλλιέργεια πνεύματος διαλόγου και την εμπέδωση από τα πολιτικά κόμματα της αίσθησης ευθύνης προς τις εκλογικές περιφέρειές τους ως προς την ανάγκη να ενισχυθεί η διακομματική συναίνεση για τη μεταρρύθμιση και να προωθηθούν η ακεραιότητα και η διαφάνεια.

| 1.3. | Πρέπει να ενισχυθούν οι δομές και οι μηχανισμοί για τη στήριξη του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με τους πολίτες στην Αλβανία, καθώς επίσης να διασφαλιστεί η θεσμική στήριξη των εμπλεκόμενων μερών, η οποία θα βασίζεται τόσο στην εθνική χρηματοδότηση όσο και στα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

Πρέπει να ενισχυθούν οι δομές και οι μηχανισμοί για τη στήριξη του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με τους πολίτες στην Αλβανία, καθώς επίσης να διασφαλιστεί η θεσμική στήριξη των εμπλεκόμενων μερών, η οποία θα βασίζεται τόσο στην εθνική χρηματοδότηση όσο και στα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ.

| 1.4. | Επίσης, πρέπει οι εθνικές αρχές να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή των ΟΚΠ —μη εξαιρουμένων των κοινωνικών εταίρων— σε όλες τις ομάδες εργασίας και στις ομάδες εμπειρογνωμόνων, έτσι ώστε να αξιοποιηθεί η γνώση τους σε βασικά πεδία όπως αυτά της δικαιοσύνης, των μεταρρυθμίσεων, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας, της συμμετοχής της νεολαίας στα κοινά, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας κ.λπ. |
| --- | --- |

1.4.

Επίσης, πρέπει οι εθνικές αρχές να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή των ΟΚΠ —μη εξαιρουμένων των κοινωνικών εταίρων— σε όλες τις ομάδες εργασίας και στις ομάδες εμπειρογνωμόνων, έτσι ώστε να αξιοποιηθεί η γνώση τους σε βασικά πεδία όπως αυτά της δικαιοσύνης, των μεταρρυθμίσεων, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας, της συμμετοχής της νεολαίας στα κοινά, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας κ.λπ.

| 1.5. | Στις εκθέσεις προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να καλύπτεται η συμμετοχή των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία ένταξης μέσω μιας πιο επισταμένης ανάλυσης των στόχων και των επιτευγμάτων, σύμφωνα με το περιεχόμενο των κατευθυντήριων γραμμών που εξέδωσε η ΓΔ Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση για τη στήριξη της ΕΕ τόσο προς την κοινωνία πολιτών στις χώρες της διεύρυνσης όσο και για την ελευθερία και την ακεραιότητα των μέσων μαζικής ενημέρωσης στις χώρες της διεύρυνσης, αμφότερες ενόψει της περιόδου 2014-2020. Η αξιολόγηση των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων πρέπει να διενεργηθεί σε στενή συνεργασία με τις εθνικές και ευρωπαϊκές συνδικαλιστικές οργανώσεις και τη ΔΟΕ |
| --- | --- |

1.5.

Στις εκθέσεις προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να καλύπτεται η συμμετοχή των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία ένταξης μέσω μιας πιο επισταμένης ανάλυσης των στόχων και των επιτευγμάτων, σύμφωνα με το περιεχόμενο των κατευθυντήριων γραμμών που εξέδωσε η ΓΔ Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση για τη στήριξη της ΕΕ τόσο προς την κοινωνία πολιτών στις χώρες της διεύρυνσης όσο και για την ελευθερία και την ακεραιότητα των μέσων μαζικής ενημέρωσης στις χώρες της διεύρυνσης, αμφότερες ενόψει της περιόδου 2014-2020. Η αξιολόγηση των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων πρέπει να διενεργηθεί σε στενή συνεργασία με τις εθνικές και ευρωπαϊκές συνδικαλιστικές οργανώσεις και τη ΔΟΕ

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και καλεί όλους τους άμεσα ενδιαφερομένους να κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση των υφιστάμενων θεσμικών οργάνων, ιδιαιτέρως δε του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας. Καλεί την κυβέρνηση να προωθήσει περαιτέρω το εν λόγω συμβούλιο και να ζητά περισσότερο συστηματικά τη γνώμη του για όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα έννομα συμφέροντα των εργοδοτών και των εργαζομένων. Επίσης, πρέπει να προαχθεί περαιτέρω ο κοινωνικός διάλογος σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να έχει τακτικό και δομικό χαρακτήρα και όχι έκτακτο, καθώς και ότι πρέπει να είναι πιο αποδοτικός και εστιασμένος στην επίτευξη αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου και καλεί όλους τους άμεσα ενδιαφερομένους να κάνουν την καλύτερη δυνατή χρήση των υφιστάμενων θεσμικών οργάνων, ιδιαιτέρως δε του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας. Καλεί την κυβέρνηση να προωθήσει περαιτέρω το εν λόγω συμβούλιο και να ζητά περισσότερο συστηματικά τη γνώμη του για όλες τις πολιτικές που σχετίζονται με τα έννομα συμφέροντα των εργοδοτών και των εργαζομένων. Επίσης, πρέπει να προαχθεί περαιτέρω ο κοινωνικός διάλογος σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να έχει τακτικό και δομικό χαρακτήρα και όχι έκτακτο, καθώς και ότι πρέπει να είναι πιο αποδοτικός και εστιασμένος στην επίτευξη αποτελεσμάτων.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητά να συμπεριληφθεί η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στις βασικές προτεραιότητες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ όσον αφορά την Αλβανία και πιστεύει, συνεπώς, ότι το στοιχείο αυτό πρέπει να αντανακλάται σε όλα τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα οποία έχει πρόσβαση η χώρα. Αυτό θα απαιτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας, το οποίο πρέπει επίσης να συμμετέχει επισήμως και να εκφέρει την άποψή του σε κάθε στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά και να συμμετέχει στην εποπτεία της εφαρμογής της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης ΕΕ–Αλβανίας. Το εν λόγω συμβούλιο πρέπει επίσης να είναι σε θέση να θέτει τις παρατηρήσεις και τις απόψεις του υπόψη των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, όταν αυτά αξιολογούν την πρόοδο της Αλβανίας προς την ένταξη στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ ζητά να συμπεριληφθεί η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στις βασικές προτεραιότητες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ όσον αφορά την Αλβανία και πιστεύει, συνεπώς, ότι το στοιχείο αυτό πρέπει να αντανακλάται σε όλα τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα οποία έχει πρόσβαση η χώρα. Αυτό θα απαιτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας, το οποίο πρέπει επίσης να συμμετέχει επισήμως και να εκφέρει την άποψή του σε κάθε στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά και να συμμετέχει στην εποπτεία της εφαρμογής της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης ΕΕ–Αλβανίας. Το εν λόγω συμβούλιο πρέπει επίσης να είναι σε θέση να θέτει τις παρατηρήσεις και τις απόψεις του υπόψη των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, όταν αυτά αξιολογούν την πρόοδο της Αλβανίας προς την ένταξη στην ΕΕ.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να συμμετέχουν ενεργά στον κοινωνικό διάλογο πρέπει να συμπεριληφθεί στις προτεραιότητες των ενωσιακών προγραμμάτων βοήθειας. Χρειάζεται βοήθεια για να αναπτύξουν την ικανότητά τους να συμμετέχουν αποτελεσματικά στις προσπάθειες που αφορούν όλα τα οικονομικά, κοινωνικά και νομικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Πρέπει να ενισχυθούν οι οργανωτικές δομές, η εσωτερική επικοινωνία και η ικανότητά τους να εξυπηρετούν τα μέλη τους. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να συμμετέχουν ενεργά στον κοινωνικό διάλογο πρέπει να συμπεριληφθεί στις προτεραιότητες των ενωσιακών προγραμμάτων βοήθειας. Χρειάζεται βοήθεια για να αναπτύξουν την ικανότητά τους να συμμετέχουν αποτελεσματικά στις προσπάθειες που αφορούν όλα τα οικονομικά, κοινωνικά και νομικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Πρέπει να ενισχυθούν οι οργανωτικές δομές, η εσωτερική επικοινωνία και η ικανότητά τους να εξυπηρετούν τα μέλη τους.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την κυβέρνηση της Αλβανίας να χαράξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση και τον περιορισμό της παραοικονομίας. Αυτό θα βελτιώσει την οικονομική κατάσταση της χώρας, θα συμβάλει στην πρόληψη του αθέμιτου ανταγωνισμού και, συνεπώς, θα δημιουργήσει ένα καλύτερο οικονομικό περιβάλλον, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα καλύτερο σεβασμό των κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ καλεί την κυβέρνηση της Αλβανίας να χαράξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση και τον περιορισμό της παραοικονομίας. Αυτό θα βελτιώσει την οικονομική κατάσταση της χώρας, θα συμβάλει στην πρόληψη του αθέμιτου ανταγωνισμού και, συνεπώς, θα δημιουργήσει ένα καλύτερο οικονομικό περιβάλλον, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα καλύτερο σεβασμό των κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει σθεναρά την αλβανική κυβέρνηση να δεσμευτεί ότι θα καταρτίσει χρονοδιάγραμμα και θα προβλέψει κατανομή πόρων που θα χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη σαφήνεια και προβλεψιμότητα για την εφαρμογή των μέτρων που περιλαμβάνονται στον χάρτη πορείας για την αλβανική κυβερνητική πολιτική με στόχο ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και την ενθαρρύνει να επισπεύσει τη σύσταση ενός εθνικού συμβουλίου για την κοινωνία πολιτών (ΕΣΚΠ). |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ προτρέπει σθεναρά την αλβανική κυβέρνηση να δεσμευτεί ότι θα καταρτίσει χρονοδιάγραμμα και θα προβλέψει κατανομή πόρων που θα χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη σαφήνεια και προβλεψιμότητα για την εφαρμογή των μέτρων που περιλαμβάνονται στον χάρτη πορείας για την αλβανική κυβερνητική πολιτική με στόχο ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και την ενθαρρύνει να επισπεύσει τη σύσταση ενός εθνικού συμβουλίου για την κοινωνία πολιτών (ΕΣΚΠ).

| 1.11. | Ταυτόχρονα πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω η αποτελεσματική λειτουργία του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας, μέσα από τη συνεχή διεξαγωγή τακτικών συνεδριάσεων με θέματα που άπτονται της εργασίας και της επιχειρηματικότητας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξελιχθεί το εν λόγω Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας σε πραγματική οικονομική και κοινωνική επιτροπή, παρεμφερή με τις ΟΚΕ των κρατών μελών της ΕΕ, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα ο τριμερής χαρακτήρας του. |
| --- | --- |

1.11.

Ταυτόχρονα πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω η αποτελεσματική λειτουργία του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας, μέσα από τη συνεχή διεξαγωγή τακτικών συνεδριάσεων με θέματα που άπτονται της εργασίας και της επιχειρηματικότητας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξελιχθεί το εν λόγω Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας σε πραγματική οικονομική και κοινωνική επιτροπή, παρεμφερή με τις ΟΚΕ των κρατών μελών της ΕΕ, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα ο τριμερής χαρακτήρας του.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύσταση μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής (ΜΣΕ) της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Αλβανίας αφ’ ης στιγμής ξεκινήσουν επισήμως οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Αλβανίας. Η ΜΣΕ θα επιτρέψει στις ΟΚΠ και από τις δύο πλευρές να επιδιώξουν έναν ουσιαστικότερο διάλογο και να διαβιβάσουν τις εισηγήσεις τους στις πολιτικές αρχές για τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύσταση μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής (ΜΣΕ) της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Αλβανίας αφ’ ης στιγμής ξεκινήσουν επισήμως οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Αλβανίας. Η ΜΣΕ θα επιτρέψει στις ΟΚΠ και από τις δύο πλευρές να επιδιώξουν έναν ουσιαστικότερο διάλογο και να διαβιβάσουν τις εισηγήσεις τους στις πολιτικές αρχές για τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

| 1.13. | Τα κριτήρια επιλογής των μελών του ΕΣΚΠ πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια στις σχετικές νομικές διατάξεις και να παρέχεται στις ΟΚΠ στήριξη στη δημιουργία του δικού τους διαφανούς μηχανισμού μέσω του οποίου αυτές θα ορίζουν τους εκπροσώπους τους. Ο ρόλος του ΕΣΚΠ πρέπει να είναι συμβατός με άλλες διοικητικές δομές (1) που διευκολύνουν τη συνεργασία με τις ΟΚΠ και τη συμμετοχή τους, έτσι ώστε να λειτουργεί συμπληρωματικά και να αποφευχθεί η διασπορά ευθυνών ή πόρων. |
| --- | --- |

1.13.

Τα κριτήρια επιλογής των μελών του ΕΣΚΠ πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια στις σχετικές νομικές διατάξεις και να παρέχεται στις ΟΚΠ στήριξη στη δημιουργία του δικού τους διαφανούς μηχανισμού μέσω του οποίου αυτές θα ορίζουν τους εκπροσώπους τους. Ο ρόλος του ΕΣΚΠ πρέπει να είναι συμβατός με άλλες διοικητικές δομές (1) που διευκολύνουν τη συνεργασία με τις ΟΚΠ και τη συμμετοχή τους, έτσι ώστε να λειτουργεί συμπληρωματικά και να αποφευχθεί η διασπορά ευθυνών ή πόρων.

| 1.14. | Πρέπει να προαχθεί καλύτερα η εφαρμογή των προσφάτως θεσπισμένων νόμων και κανονισμών (όπως ο νόμος για την πρόσβαση σε πληροφορίες, ο νόμος για την κοινοποίηση και τη διαβούλευση και η απόφαση αριθ. 953 του υπουργικού συμβουλίου σχετικά με τον ΦΠΑ για τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις) και πρέπει να αναπτυχθούν μηχανισμοί που να διασφαλίζουν την επίτευξη των καθορισμένων στόχων. Οι ΟΚΠ πρέπει να συμμετέχουν συστηματικά σε διαδικασίες ενημέρωσης σχετικά με νομικές διατάξεις, να μάχονται υπέρ της διεξαγωγής ουσιαστικών διαδικασιών διαβούλευσης και ταυτόχρονα να επιβλέπουν την τήρηση των νομικών απαιτήσεων. |
| --- | --- |

1.14.

Πρέπει να προαχθεί καλύτερα η εφαρμογή των προσφάτως θεσπισμένων νόμων και κανονισμών (όπως ο νόμος για την πρόσβαση σε πληροφορίες, ο νόμος για την κοινοποίηση και τη διαβούλευση και η απόφαση αριθ. 953 του υπουργικού συμβουλίου σχετικά με τον ΦΠΑ για τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις) και πρέπει να αναπτυχθούν μηχανισμοί που να διασφαλίζουν την επίτευξη των καθορισμένων στόχων. Οι ΟΚΠ πρέπει να συμμετέχουν συστηματικά σε διαδικασίες ενημέρωσης σχετικά με νομικές διατάξεις, να μάχονται υπέρ της διεξαγωγής ουσιαστικών διαδικασιών διαβούλευσης και ταυτόχρονα να επιβλέπουν την τήρηση των νομικών απαιτήσεων.

| 1.15. | Πρέπει να προαχθούν με αποτελεσματικότερο τρόπο το καθεστώς διαφάνειας και η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, με τις ακόλουθες ενέργειες:






  — | θέσπιση κοινών διαδικασιών και προτύπων διαχείρισης και κατανομής της δημόσιας χρηματοδότησης σε όλα τα επίπεδα (κεντρικά και τοπικά), |
| --- | --- | --- |

1.15.

Πρέπει να προαχθούν με αποτελεσματικότερο τρόπο το καθεστώς διαφάνειας και η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, με τις ακόλουθες ενέργειες:

—

θέσπιση κοινών διαδικασιών και προτύπων διαχείρισης και κατανομής της δημόσιας χρηματοδότησης σε όλα τα επίπεδα (κεντρικά και τοπικά),

| — | ενίσχυση των εσωτερικών διαδικασιών διοίκησης και εργασίας της Υπηρεσίας Στήριξης της Κοινωνίας Πολιτών, με γνώμονα το πεδίο αρμοδιοτήτων της, τις προσδοκίες του εν λόγω τομέα και την ανάγκη να αλληλεπιδρά με όλες τις άλλες οντότητες που έχουν σκοπό να διευκολύνουν τη συνεργασία με τις ΟΚΠ και τη συμμετοχή αυτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και ιδίως στις διαδικασίες ένταξης, |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των εσωτερικών διαδικασιών διοίκησης και εργασίας της Υπηρεσίας Στήριξης της Κοινωνίας Πολιτών, με γνώμονα το πεδίο αρμοδιοτήτων της, τις προσδοκίες του εν λόγω τομέα και την ανάγκη να αλληλεπιδρά με όλες τις άλλες οντότητες που έχουν σκοπό να διευκολύνουν τη συνεργασία με τις ΟΚΠ και τη συμμετοχή αυτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και ιδίως στις διαδικασίες ένταξης,

| — | μέριμνα από τις ΟΚΠ να βελτιώσουν την εικόνα τους και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή σε αυτές, την ενασχόληση με τα κοινά και τον εθελοντισμό. |
| --- | --- |

—

μέριμνα από τις ΟΚΠ να βελτιώσουν την εικόνα τους και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή σε αυτές, την ενασχόληση με τα κοινά και τον εθελοντισμό.

| 1.16. | Για λόγους οικονομικής βιωσιμότητας και συνέχειας των ΟΚΠ, η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα:






  — | Μπορούν να γίνουν αλλαγές στο νομικό πλαίσιο με σκοπό να ενθαρρυνθούν οι χορηγίες (θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο παροχής φορολογικών κινήτρων) και να ενισχυθεί η ανάπτυξη εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, με παράλληλη ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και ανάπτυξη της ικανότητας των ΟΚΠ να προσφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα. |
| --- | --- | --- |

1.16.

Για λόγους οικονομικής βιωσιμότητας και συνέχειας των ΟΚΠ, η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα:

—

Μπορούν να γίνουν αλλαγές στο νομικό πλαίσιο με σκοπό να ενθαρρυνθούν οι χορηγίες (θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο παροχής φορολογικών κινήτρων) και να ενισχυθεί η ανάπτυξη εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, με παράλληλη ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και ανάπτυξη της ικανότητας των ΟΚΠ να προσφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα.

| — | Οι ΟΚΠ πρέπει να λάβουν γνώση των νέων φορολογικών διατάξεων, ιδίως εκείνων που αφορούν τον ΦΠΑ, όπως αυτές θεσπίστηκαν τον Δεκέμβριο του 2014. Οι ίδιες δε πρέπει να επιβλέπουν την εφαρμογή των διατάξεων, έτσι ώστε να αξιολογούνται τα οφέλη τους και να ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν περισσότερες οικονομικές δραστηριότητες και δραστηριότητες συγκέντρωσης κεφαλαίων. |
| --- | --- |

—

Οι ΟΚΠ πρέπει να λάβουν γνώση των νέων φορολογικών διατάξεων, ιδίως εκείνων που αφορούν τον ΦΠΑ, όπως αυτές θεσπίστηκαν τον Δεκέμβριο του 2014. Οι ίδιες δε πρέπει να επιβλέπουν την εφαρμογή των διατάξεων, έτσι ώστε να αξιολογούνται τα οφέλη τους και να ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν περισσότερες οικονομικές δραστηριότητες και δραστηριότητες συγκέντρωσης κεφαλαίων.

| — | Πρέπει να αναπτυχθούν ελάχιστα πρότυπα και διαδικασίες ποιότητας που θα εφαρμόζονται στη διαχείριση όλων των δημόσιων χρηματοδοτήσεων και την κατανομή τους στις ΟΚΠ, για λόγους ίσης πρόσβασης σε αυτές, αποφυγής διακρίσεων και διαφάνειας. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να αναπτυχθούν ελάχιστα πρότυπα και διαδικασίες ποιότητας που θα εφαρμόζονται στη διαχείριση όλων των δημόσιων χρηματοδοτήσεων και την κατανομή τους στις ΟΚΠ, για λόγους ίσης πρόσβασης σε αυτές, αποφυγής διακρίσεων και διαφάνειας.

| — | Ενίσχυση της Υπηρεσίας Στήριξης της Κοινωνίας Πολιτών με τη διάθεση πόρων και τη βελτίωση των διαδικασιών (διαφάνεια στους κανόνες χρηματοδότησης και στη χρήση πόρων, βελτίωση της δημόσιας εικόνας της και ανεξαρτησία από κάθε πολιτική επιρροή ή από πιθανή αμφισβήτηση λόγω σύγκρουσης συμφερόντων). Η κρατική χρηματοδότηση πρέπει να συνοδεύεται από καλύτερη θεσμική υποστήριξη των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων, καθώς και από αποτελεσματικότερη επικοινωνία με τις μικρότερες κοινότητες και με τις απομακρυσμένες περιοχές. |
| --- | --- |

—

Ενίσχυση της Υπηρεσίας Στήριξης της Κοινωνίας Πολιτών με τη διάθεση πόρων και τη βελτίωση των διαδικασιών (διαφάνεια στους κανόνες χρηματοδότησης και στη χρήση πόρων, βελτίωση της δημόσιας εικόνας της και ανεξαρτησία από κάθε πολιτική επιρροή ή από πιθανή αμφισβήτηση λόγω σύγκρουσης συμφερόντων). Η κρατική χρηματοδότηση πρέπει να συνοδεύεται από καλύτερη θεσμική υποστήριξη των ΟΚΠ και των κοινωνικών εταίρων, καθώς και από αποτελεσματικότερη επικοινωνία με τις μικρότερες κοινότητες και με τις απομακρυσμένες περιοχές.

| — | Ανάπτυξη ικανοτήτων και ενίσχυση όσων τοπικών οργανώσεων συμμορφώνονται με τους κανόνες δεοντολογίας, λειτουργούν σε καθεστώς διαφάνειας και ανεξάρτητα, επιδιώκουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και πορεύονται βάσει στρατηγικού οράματος, έτσι ώστε να καταστούν δυνητικοί διαχειριστές της βοήθειας της ΕΕ στις περιπτώσεις αποκεντρωμένης διαχείρισης της χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη ικανοτήτων και ενίσχυση όσων τοπικών οργανώσεων συμμορφώνονται με τους κανόνες δεοντολογίας, λειτουργούν σε καθεστώς διαφάνειας και ανεξάρτητα, επιδιώκουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα και πορεύονται βάσει στρατηγικού οράματος, έτσι ώστε να καταστούν δυνητικοί διαχειριστές της βοήθειας της ΕΕ στις περιπτώσεις αποκεντρωμένης διαχείρισης της χρηματοδότησης.

| — | Καθιέρωση κατάλληλου μηχανισμού που θα δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση, σε συνεργασία με τις ΟΚΠ, να προβαίνει στον σχεδιασμό, στην παροχή και στην αξιολόγηση δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών. Η κυβέρνηση μπορεί να αναθέτει υπηρεσίες στις ΟΚΠ, συμπληρωματικά προς αυτές που παρέχει το Δημόσιο, προχωρώντας σε αποτίμηση των συνεχιζόμενων μεταρρυθμίσεων στην κοινωνική μέριμνα και την τοπική αυτοδιοίκηση. Η ανάπτυξη ικανοτήτων πρέπει να αφορά και τις δύο πλευρές: οι μεν ΟΚΠ τη χρειάζονται για να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικώς αναγνωρισμένα πρότυπα παροχής υπηρεσιών, η δε τοπική αυτοδιοίκηση τη χρειάζεται για να ενισχύσει την εμπιστοσύνη προς και τη συνεργασία της με τις ΟΚΠ και να αναπτύξει κατάλληλες διαδικασίες για τη διασφάλιση διαφάνειας στην κατανομή των κονδυλίων. |
| --- | --- |

—

Καθιέρωση κατάλληλου μηχανισμού που θα δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση, σε συνεργασία με τις ΟΚΠ, να προβαίνει στον σχεδιασμό, στην παροχή και στην αξιολόγηση δημόσιων κοινωνικών υπηρεσιών. Η κυβέρνηση μπορεί να αναθέτει υπηρεσίες στις ΟΚΠ, συμπληρωματικά προς αυτές που παρέχει το Δημόσιο, προχωρώντας σε αποτίμηση των συνεχιζόμενων μεταρρυθμίσεων στην κοινωνική μέριμνα και την τοπική αυτοδιοίκηση. Η ανάπτυξη ικανοτήτων πρέπει να αφορά και τις δύο πλευρές: οι μεν ΟΚΠ τη χρειάζονται για να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικώς αναγνωρισμένα πρότυπα παροχής υπηρεσιών, η δε τοπική αυτοδιοίκηση τη χρειάζεται για να ενισχύσει την εμπιστοσύνη προς και τη συνεργασία της με τις ΟΚΠ και να αναπτύξει κατάλληλες διαδικασίες για τη διασφάλιση διαφάνειας στην κατανομή των κονδυλίων.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η Αλβανία αναγνωρίστηκε ως δυνάμει υποψήφια χώρα προς ένταξη στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 2003. Από το έτος 2000 η Αλβανία επωφελείται από τα αυτόνομα εμπορικά μέτρα της ΕΕ, με πρόσθετες εμπορικές προτιμήσεις που της χορηγήθηκαν βάσει της υπογραφείσας το 2006 συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Το 2009 η Αλβανία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

Η Αλβανία αναγνωρίστηκε ως δυνάμει υποψήφια χώρα προς ένταξη στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 2003. Από το έτος 2000 η Αλβανία επωφελείται από τα αυτόνομα εμπορικά μέτρα της ΕΕ, με πρόσθετες εμπορικές προτιμήσεις που της χορηγήθηκαν βάσει της υπογραφείσας το 2006 συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Το 2009 η Αλβανία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.

| 2.2. | Στην έκθεση προόδου που εξέδωσε το 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε πέντε βασικές προτεραιότητες για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων: α) τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, β) την ανεξαρτησία, την αποδοτικότητα και τη λογοδοσία του δικαστικού συστήματος, γ) την καταπολέμηση της διαφθοράς, δ) την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και ε) την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δηλαδή την προστασία των Ρομά, τις πολιτικές κατά των διακρίσεων, την εφαρμογή των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας κ.ά.). Ο χάρτης πορείας της αλβανικής κυβέρνησης με τις πέντε βασικές προτεραιότητες εγκρίθηκε τον Μάιο του 2014. |
| --- | --- |

2.2.

Στην έκθεση προόδου που εξέδωσε το 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισήμανε πέντε βασικές προτεραιότητες για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων: α) τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, β) την ανεξαρτησία, την αποδοτικότητα και τη λογοδοσία του δικαστικού συστήματος, γ) την καταπολέμηση της διαφθοράς, δ) την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και ε) την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δηλαδή την προστασία των Ρομά, τις πολιτικές κατά των διακρίσεων, την εφαρμογή των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας κ.ά.). Ο χάρτης πορείας της αλβανικής κυβέρνησης με τις πέντε βασικές προτεραιότητες εγκρίθηκε τον Μάιο του 2014.

| 2.3. | Τον Νοέμβριο του 2013 το Αλβανικό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα με θέμα την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, εγκρίνοντας μια σειρά μέτρων για την ολοκλήρωση της ΕΕ. Η κοινοβουλευτική επιτροπή ευρωπαϊκής ένταξης επέβλεψε τον χάρτη πορείας με τις πέντε βασικές προτεραιότητες και επόπτευσε τη δημόσια ακρόαση με τον υπουργό Ευρωπαϊκής Ένταξης. |
| --- | --- |

2.3.

Τον Νοέμβριο του 2013 το Αλβανικό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα με θέμα την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, εγκρίνοντας μια σειρά μέτρων για την ολοκλήρωση της ΕΕ. Η κοινοβουλευτική επιτροπή ευρωπαϊκής ένταξης επέβλεψε τον χάρτη πορείας με τις πέντε βασικές προτεραιότητες και επόπτευσε τη δημόσια ακρόαση με τον υπουργό Ευρωπαϊκής Ένταξης.

| 2.4. | Η επιβεβαίωση της υποστήριξης της αλβανικής κυβέρνησης και του κοινοβουλίου στη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό στο να λάβει η Αλβανία το καθεστώς της υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην ΕΕ στις 27 Ιουνίου 2014. |
| --- | --- |

2.4.

Η επιβεβαίωση της υποστήριξης της αλβανικής κυβέρνησης και του κοινοβουλίου στη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό στο να λάβει η Αλβανία το καθεστώς της υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην ΕΕ στις 27 Ιουνίου 2014.

| 2.5. | Παρ’ όλα αυτά, το δεύτερο εξάμηνο του 2014 σηματοδοτήθηκε από ένα συγκρουσιακό πολιτικό κλίμα, το οποίο αποτέλεσε τροχοπέδη για τις μεταρρυθμίσεις και την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων που ελήφθησαν με στόχο την ένταξη της Αλβανίας. Τον Δεκέμβριο του 2014 μια συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, η οποία έτυχε της στήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προετοίμασε το έδαφος για την αποκατάσταση του πολιτικού διαλόγου στο κοινοβούλιο. |
| --- | --- |

2.5.

Παρ’ όλα αυτά, το δεύτερο εξάμηνο του 2014 σηματοδοτήθηκε από ένα συγκρουσιακό πολιτικό κλίμα, το οποίο αποτέλεσε τροχοπέδη για τις μεταρρυθμίσεις και την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων που ελήφθησαν με στόχο την ένταξη της Αλβανίας. Τον Δεκέμβριο του 2014 μια συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, η οποία έτυχε της στήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προετοίμασε το έδαφος για την αποκατάσταση του πολιτικού διαλόγου στο κοινοβούλιο.

| 2.6. | Τον Νοέμβριο του 2013 ξεκίνησε διάλογος υψηλού επιπέδου με θέμα τις βασικές προτεραιότητες ως μέσο οργάνωσης της συνεργασίας ΕΕ–Αλβανίας και συνδρομής προς την Αλβανία, έτσι ώστε να διατηρηθεί η συναίνεση και η προσήλωση στον στόχο της ένταξης στην ΕΕ. Η σύσταση κοινών ομάδων εργασίας τον Σεπτέμβριο του 2014 μεταξύ της Αλβανίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις βασικές προτεραιότητες αναμένεται να προσδώσει συνέχεια στην καταγραφή της προόδου των μεταρρυθμίσεων, να ενισχύσει τον βαθμό συμμετοχής στον διάλογο και να διευκολύνει την πρόσβαση σε έγκυρη και ποιοτική ενημέρωση. |
| --- | --- |

2.6.

Τον Νοέμβριο του 2013 ξεκίνησε διάλογος υψηλού επιπέδου με θέμα τις βασικές προτεραιότητες ως μέσο οργάνωσης της συνεργασίας ΕΕ–Αλβανίας και συνδρομής προς την Αλβανία, έτσι ώστε να διατηρηθεί η συναίνεση και η προσήλωση στον στόχο της ένταξης στην ΕΕ. Η σύσταση κοινών ομάδων εργασίας τον Σεπτέμβριο του 2014 μεταξύ της Αλβανίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις βασικές προτεραιότητες αναμένεται να προσδώσει συνέχεια στην καταγραφή της προόδου των μεταρρυθμίσεων, να ενισχύσει τον βαθμό συμμετοχής στον διάλογο και να διευκολύνει την πρόσβαση σε έγκυρη και ποιοτική ενημέρωση.

| 2.7. | Η νομοθεσία περί σύστασης του Εθνικού Συμβουλίου Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης θεσπίστηκε στις αρχές Μαρτίου 2015. Είναι σημαντικό να καταστεί αυτός ο συμβουλευτικός μηχανισμός λειτουργικός και περιεκτικός, έτσι ώστε οι ΟΚΠ που συμμετέχουν στο εν λόγω Συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, να έχουν αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα και να έχουν επιλεγεί με διαφανείς διαδικασίες. |
| --- | --- |

2.7.

Η νομοθεσία περί σύστασης του Εθνικού Συμβουλίου Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης θεσπίστηκε στις αρχές Μαρτίου 2015. Είναι σημαντικό να καταστεί αυτός ο συμβουλευτικός μηχανισμός λειτουργικός και περιεκτικός, έτσι ώστε οι ΟΚΠ που συμμετέχουν στο εν λόγω Συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, να έχουν αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα και να έχουν επιλεγεί με διαφανείς διαδικασίες.

3.   Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις

| 3.1. | Η Αλβανία διατήρησε τη μακροοικονομική της σταθερότητα κατά την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, όμως εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Τα βασικά οικονομικά προβλήματα παραμένουν το υψηλό ποσοστό ανεργίας (18,3 % κατά το πρώτο τρίμηνο του 2014) και το υψηλό ποσοστό άτυπης απασχόλησης (75 %) και έχουν ως συνέπεια να πλήττεται εν γένει η εθνική οικονομία, ο κρατικός προϋπολογισμός και να μένουν οι εργαζόμενοι χωρίς κοινωνική προστασία. Συν τοις άλλοις, σχεδόν ο ένας στους τρεις νέους είναι άνεργος. Τα εν λόγω προβλήματα, καθώς και η διαφθορά, αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που ωθούν τους Αλβανούς στη μετανάστευση. Από το άνοιγμα των συνόρων μέχρι σήμερα, το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει μεταναστεύσει στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

3.1.

Η Αλβανία διατήρησε τη μακροοικονομική της σταθερότητα κατά την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, όμως εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Τα βασικά οικονομικά προβλήματα παραμένουν το υψηλό ποσοστό ανεργίας (18,3 % κατά το πρώτο τρίμηνο του 2014) και το υψηλό ποσοστό άτυπης απασχόλησης (75 %) και έχουν ως συνέπεια να πλήττεται εν γένει η εθνική οικονομία, ο κρατικός προϋπολογισμός και να μένουν οι εργαζόμενοι χωρίς κοινωνική προστασία. Συν τοις άλλοις, σχεδόν ο ένας στους τρεις νέους είναι άνεργος. Τα εν λόγω προβλήματα, καθώς και η διαφθορά, αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που ωθούν τους Αλβανούς στη μετανάστευση. Από το άνοιγμα των συνόρων μέχρι σήμερα, το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

| 3.2. | Η γεωργία αντιστοιχεί στο 19,5 % του ΑΕγχΠ και εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο τομέα απασχόλησης (44,6 % επί του συνόλου των εργαζομένων το 2013). Το 98,2 % του συνόλου των 3 03  802 γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Αλβανία είναι οικογενειακού χαρακτήρα με πολύ χαμηλή παραγωγικότητα. Οι επενδύσεις στη γεωργία εξακολουθούν να υπονομεύονται λόγω της έλλειψης σαφήνειας όσον αφορά τους τίτλους έγγειας ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

3.2.

Η γεωργία αντιστοιχεί στο 19,5 % του ΑΕγχΠ και εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο τομέα απασχόλησης (44,6 % επί του συνόλου των εργαζομένων το 2013). Το 98,2 % του συνόλου των 3 03  802 γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Αλβανία είναι οικογενειακού χαρακτήρα με πολύ χαμηλή παραγωγικότητα. Οι επενδύσεις στη γεωργία εξακολουθούν να υπονομεύονται λόγω της έλλειψης σαφήνειας όσον αφορά τους τίτλους έγγειας ιδιοκτησίας.

| 3.3. | Η Αλβανία έχει επικυρώσει 80 συνθήκες και συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εντούτοις, στην πρόσφατη έκθεση του επιτρόπου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα (2) επισημαίνεται το πρόβλημα του υψηλού επιπέδου διαφθοράς του δικαστικού σώματος, ο αργός ρυθμός εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και οι ελλείψεις στη σχετική με τη νομική συνδρομή νομοθεσία, παράγοντες που παρεμποδίζουν την αποτελεσματική προσφυγή —ιδίως των ασθενέστερων πολιτών— στη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

3.3.

Η Αλβανία έχει επικυρώσει 80 συνθήκες και συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εντούτοις, στην πρόσφατη έκθεση του επιτρόπου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα (2) επισημαίνεται το πρόβλημα του υψηλού επιπέδου διαφθοράς του δικαστικού σώματος, ο αργός ρυθμός εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και οι ελλείψεις στη σχετική με τη νομική συνδρομή νομοθεσία, παράγοντες που παρεμποδίζουν την αποτελεσματική προσφυγή —ιδίως των ασθενέστερων πολιτών— στη δικαιοσύνη.

| 3.4. | Η Αλβανία έχει επίσης επικυρώσει 53 συμβάσεις της ΔΟΕ (46 βρίσκονται σε ισχύ), συμπεριλαμβανομένων όλων των θεμελιωδών και βασικών συμβάσεων. Ωστόσο, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων σχετικά με την εφαρμογή των συμβάσεων και των συστάσεων (CEACR) επεσήμανε πολυάριθμα κενά εφαρμογής. Στις παρατηρήσεις για το 2014 εξετάζεται συγκεκριμένα η περίπτωση της εμπορίας παιδιών για εργασία ή για σεξουαλική εκμετάλλευση ως ζήτημα που γεννά ουσιαστικές ανησυχίες, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι εθνικές αρχές για την προώθηση διαφόρων νομοθετικών μέτρων. |
| --- | --- |

3.4.

Η Αλβανία έχει επίσης επικυρώσει 53 συμβάσεις της ΔΟΕ (46 βρίσκονται σε ισχύ), συμπεριλαμβανομένων όλων των θεμελιωδών και βασικών συμβάσεων. Ωστόσο, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων σχετικά με την εφαρμογή των συμβάσεων και των συστάσεων (CEACR) επεσήμανε πολυάριθμα κενά εφαρμογής. Στις παρατηρήσεις για το 2014 εξετάζεται συγκεκριμένα η περίπτωση της εμπορίας παιδιών για εργασία ή για σεξουαλική εκμετάλλευση ως ζήτημα που γεννά ουσιαστικές ανησυχίες, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι εθνικές αρχές για την προώθηση διαφόρων νομοθετικών μέτρων.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Αλβανία είναι μια χώρα με πολυσχιδή πολιτισμικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, στην οποία πρέπει να προστατευτούν τα πολιτιστικά και θρησκευτικά δικαιώματα καθώς και τα δικαιώματα των μειονοτήτων και να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για τη διατήρηση αυτών των χαρακτηριστικών. Οι διεθνοτικές σχέσεις είναι καλές, αλλά απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις στη νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Ο δε ευρωπαϊκός χάρτης για τις περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για τις παρατυπίες που επεσήμανε η συμβουλευτική επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά τη διάρκεια της απογραφής του 2011 όσον αφορά τις προαιρετικές ερωτήσεις σχετικά με την εθνικότητα και τη θρησκεία. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί τις αλβανικές αρχές να μην βασιστούν αποκλειστικά στα στοιχεία αυτά κατά τη χάραξη των πολιτικών τους. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Αλβανία είναι μια χώρα με πολυσχιδή πολιτισμικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, στην οποία πρέπει να προστατευτούν τα πολιτιστικά και θρησκευτικά δικαιώματα καθώς και τα δικαιώματα των μειονοτήτων και να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για τη διατήρηση αυτών των χαρακτηριστικών. Οι διεθνοτικές σχέσεις είναι καλές, αλλά απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις στη νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Ο δε ευρωπαϊκός χάρτης για τις περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για τις παρατυπίες που επεσήμανε η συμβουλευτική επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά τη διάρκεια της απογραφής του 2011 όσον αφορά τις προαιρετικές ερωτήσεις σχετικά με την εθνικότητα και τη θρησκεία. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί τις αλβανικές αρχές να μην βασιστούν αποκλειστικά στα στοιχεία αυτά κατά τη χάραξη των πολιτικών τους.

| 3.6. | Οι λαοί των Ρομά και των αθιγγάνων εξακολουθούν να διαβιούν σε πολύ δύσκολες συνθήκες και συχνά υφίστανται διακρίσεις και κοινωνικό αποκλεισμό, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση, την απασχόληση και τη στέγαση. |
| --- | --- |

3.6.

Οι λαοί των Ρομά και των αθιγγάνων εξακολουθούν να διαβιούν σε πολύ δύσκολες συνθήκες και συχνά υφίστανται διακρίσεις και κοινωνικό αποκλεισμό, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση, την απασχόληση και τη στέγαση.

| 3.7. | Αυτό το νομικό και θεσμικό πλαίσιο κατά των διακρίσεων έχει βελτιωθεί, κυρίως λόγω της θέσπισης το 2010 του νόμου περί προστασίας από τις διακρίσεις και τον ορισμό εθνικού επιτρόπου προστασίας από τις διακρίσεις. Επιβάλλεται να εισακουστούν οι εισηγήσεις αυτού του επιτρόπου και να διατεθούν τα κατάλληλα μέσα για την ενημέρωση των πολιτών ως προς την ύπαρξη του εν λόγω νόμου και του συναφούς μηχανισμού υποβολής καταγγελιών. |
| --- | --- |

3.7.

Αυτό το νομικό και θεσμικό πλαίσιο κατά των διακρίσεων έχει βελτιωθεί, κυρίως λόγω της θέσπισης το 2010 του νόμου περί προστασίας από τις διακρίσεις και τον ορισμό εθνικού επιτρόπου προστασίας από τις διακρίσεις. Επιβάλλεται να εισακουστούν οι εισηγήσεις αυτού του επιτρόπου και να διατεθούν τα κατάλληλα μέσα για την ενημέρωση των πολιτών ως προς την ύπαρξη του εν λόγω νόμου και του συναφούς μηχανισμού υποβολής καταγγελιών.

| 3.8. | Το αλβανικό γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη προασπίζεται ενεργά τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δράση του τυγχάνει ιδιαίτερης εκτίμησης. Επομένως, οι αλβανικές αρχές πρέπει να παράσχουν ισχυρότερη πολιτική και οικονομική στήριξη, έτσι ώστε ο εθνικός Συνήγορος του Πολίτη να συνεχίσει να ασκεί πολιτικά απερίσπαστος τα καθήκοντά του με τρόπο τελεσφόρο και ανεξάρτητο. Επιπροσθέτως, πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη συνέχεια στις εισηγήσεις του, συμπεριλαμβανομένης της πιο πρόσφατης, η οποία αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, μιας μεταρρύθμισης που προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις ως προς την κατάργηση θέσεων εργασίας από τις δημόσιες υπηρεσίες (3). |
| --- | --- |

3.8.

Το αλβανικό γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη προασπίζεται ενεργά τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δράση του τυγχάνει ιδιαίτερης εκτίμησης. Επομένως, οι αλβανικές αρχές πρέπει να παράσχουν ισχυρότερη πολιτική και οικονομική στήριξη, έτσι ώστε ο εθνικός Συνήγορος του Πολίτη να συνεχίσει να ασκεί πολιτικά απερίσπαστος τα καθήκοντά του με τρόπο τελεσφόρο και ανεξάρτητο. Επιπροσθέτως, πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη συνέχεια στις εισηγήσεις του, συμπεριλαμβανομένης της πιο πρόσφατης, η οποία αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, μιας μεταρρύθμισης που προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις ως προς την κατάργηση θέσεων εργασίας από τις δημόσιες υπηρεσίες (3).

| 3.9. | Όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών στην κεντρική δημόσια διοίκηση (6 γυναίκες υπουργοί επί συνόλου 19 και το 17 % των βουλευτών) και το πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, καταβάλλεται αξιόλογη προσπάθεια. Εντούτοις, πρέπει να γίνουν πιο εντατικές προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος στο οποίο θα μπορούν οι γυναίκες να καταλαμβάνουν πολιτικούς και δημόσιους θώκους, καθώς και για την απαλοιφή των διατάξεων από τις νομοθετικές πράξεις που εμπερικλείουν διακρίσεις βάσει του φύλου και δη για τη διόρθωση των ανισοτήτων στις μισθολογικές απολαβές, στις επιχειρηματικές και στις πιστοληπτικές ευκαιρίες. |
| --- | --- |

3.9.

Όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών στην κεντρική δημόσια διοίκηση (6 γυναίκες υπουργοί επί συνόλου 19 και το 17 % των βουλευτών) και το πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, καταβάλλεται αξιόλογη προσπάθεια. Εντούτοις, πρέπει να γίνουν πιο εντατικές προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος στο οποίο θα μπορούν οι γυναίκες να καταλαμβάνουν πολιτικούς και δημόσιους θώκους, καθώς και για την απαλοιφή των διατάξεων από τις νομοθετικές πράξεις που εμπερικλείουν διακρίσεις βάσει του φύλου και δη για τη διόρθωση των ανισοτήτων στις μισθολογικές απολαβές, στις επιχειρηματικές και στις πιστοληπτικές ευκαιρίες.

| 3.10. | Η υιοθέτηση της εθνικής στρατηγικής για την απασχόληση και τις δεξιότητες ενόψει της περιόδου 2014-2020 είναι μεν ευπρόσδεκτη, αλλά απαιτείται συνεχής προσπάθεια για την προαγωγή των σχεδιασμένων μέτρων της και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης της εφαρμογής τους, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής χρήσης του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (IPA ΙΙ) ύψους 30 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

3.10.

Η υιοθέτηση της εθνικής στρατηγικής για την απασχόληση και τις δεξιότητες ενόψει της περιόδου 2014-2020 είναι μεν ευπρόσδεκτη, αλλά απαιτείται συνεχής προσπάθεια για την προαγωγή των σχεδιασμένων μέτρων της και την εξασφάλιση της χρηματοδότησης της εφαρμογής τους, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής χρήσης του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (IPA ΙΙ) ύψους 30 εκατ. ευρώ.

4.   Η κατάσταση και ο ρόλος των ΟΚΠ

| 4.1. | Η ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι αποτελεί θεμελιώδες και εν γένει σεβαστό δικαίωμα. Στην Αλβανία οι ΟΚΠ αναγνωρίζουν και ασκούν το δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης χωρίς παρεμβάσεις. Ωστόσο, δεν θα πάψουν να παρεμβάλλονται προσκόμματα στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης μέχρι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της διαφάνειας της χρηματοδότησής τους και της παρέμβασης πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων. Πρέπει να επιταχυνθεί η εφαρμογή του νόμου για τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης και να διασφαλιστεί στην πράξη η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής των μέσων ενημέρωσης (Αρχή Οπτικοακουστικών Μέσων). |
| --- | --- |

4.1.

Η ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι αποτελεί θεμελιώδες και εν γένει σεβαστό δικαίωμα. Στην Αλβανία οι ΟΚΠ αναγνωρίζουν και ασκούν το δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης χωρίς παρεμβάσεις. Ωστόσο, δεν θα πάψουν να παρεμβάλλονται προσκόμματα στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης μέχρι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της διαφάνειας της χρηματοδότησής τους και της παρέμβασης πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων. Πρέπει να επιταχυνθεί η εφαρμογή του νόμου για τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης και να διασφαλιστεί στην πράξη η ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής των μέσων ενημέρωσης (Αρχή Οπτικοακουστικών Μέσων).

| 4.2. | Ο τομέας των αλβανικών ΟΚΠ παραμένει κατακερματισμένος και σχετικά υπανάπτυκτος. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν αξιόπιστα επίσημα στοιχεία για τον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων ΜΚΟ (4) και ακόμα λιγότερα για τις ΜΚΟ που είναι ενεργές (5). Βάσει στοιχείων της INSTAT (2013), υπάρχουν 2  110 εγγεγραμμένες ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμοί. Βάσει εκτιμήσεων της TACSO (τεχνική βοήθεια προς τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών) από το έτος 2011, επί του συνόλου περίπου 3  000 εγγεγραμμένων ΟΚΠ ενεργές ήταν σχεδόν 450 ΟΚΠ. |
| --- | --- |

4.2.

Ο τομέας των αλβανικών ΟΚΠ παραμένει κατακερματισμένος και σχετικά υπανάπτυκτος. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν αξιόπιστα επίσημα στοιχεία για τον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων ΜΚΟ (4) και ακόμα λιγότερα για τις ΜΚΟ που είναι ενεργές (5). Βάσει στοιχείων της INSTAT (2013), υπάρχουν 2  110 εγγεγραμμένες ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμοί. Βάσει εκτιμήσεων της TACSO (τεχνική βοήθεια προς τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών) από το έτος 2011, επί του συνόλου περίπου 3  000 εγγεγραμμένων ΟΚΠ ενεργές ήταν σχεδόν 450 ΟΚΠ.

| 4.3. | Οι ΟΚΠ έχουν μεγαλύτερο ποσοστό εκπροσώπησης στις μεγάλες πόλεις, κυρίως στα Τίρανα, και μικρότερο σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές. Η συμμετοχή των οργανώσεων βάσης, ιδίως όσων βρίσκονται εκτός πρωτεύουσας, εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζήτημα χρηματοδότησης που πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μέρος των βασικών προτεραιοτήτων χρηματοδότησης τόσο από τους κρατικούς όσο και από τους ενωσιακούς φορείς χρηματοδοτικής βοήθειας, δηλαδή μέσω των εξής: ενθάρρυνση της χρήσης θεσμικής στήριξης σε εθνικά χρηματοδοτικά προγράμματα για ΟΚΠ, ανάπτυξη ενός κέντρου πόρων ή αξιόπιστων τοπικών ΜΚΟ που θα επικεντρώνονται στην οικοδόμηση κοινοτήτων, προαγωγή των συμμετοχικών διαδικασιών για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που απασχολούν τις τοπικές κοινότητες, προώθηση των αξιών των ΟΚΠ και του εθελοντισμού. |
| --- | --- |

4.3.

Οι ΟΚΠ έχουν μεγαλύτερο ποσοστό εκπροσώπησης στις μεγάλες πόλεις, κυρίως στα Τίρανα, και μικρότερο σε απομακρυσμένες ή αγροτικές περιοχές. Η συμμετοχή των οργανώσεων βάσης, ιδίως όσων βρίσκονται εκτός πρωτεύουσας, εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζήτημα χρηματοδότησης που πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μέρος των βασικών προτεραιοτήτων χρηματοδότησης τόσο από τους κρατικούς όσο και από τους ενωσιακούς φορείς χρηματοδοτικής βοήθειας, δηλαδή μέσω των εξής: ενθάρρυνση της χρήσης θεσμικής στήριξης σε εθνικά χρηματοδοτικά προγράμματα για ΟΚΠ, ανάπτυξη ενός κέντρου πόρων ή αξιόπιστων τοπικών ΜΚΟ που θα επικεντρώνονται στην οικοδόμηση κοινοτήτων, προαγωγή των συμμετοχικών διαδικασιών για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που απασχολούν τις τοπικές κοινότητες, προώθηση των αξιών των ΟΚΠ και του εθελοντισμού.

| 4.4. | Οι στρατηγικές χορηγιών και οι προτεραιότητες χρηματοδότησης έχουν καθορίσει, ως έναν βαθμό, τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται οι αλβανικές ΟΚΠ. Αρχικά, οι ΟΚΠ κατάφεραν κυρίως να προσφέρουν υπηρεσίες σε ευάλωτες ομάδες, στην εκπαίδευση και στην προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και δη των γυναικών, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει προβληθεί περισσότερο και έχει δοθεί —με θετικά αποτελέσματα— έμφαση στην προάσπισή τους μέσα από ομάδες πολιτών, ομάδες προβληματισμού και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εμπορία ανθρώπων, το σωφρονιστικό σύστημα, το περιβάλλον, τα δικαιώματα των παιδιών, η κοινωνική ένταξη και η καταπολέμηση της φτώχειας, η ενδοοικογενειακή βία, η συμμετοχή των νέων και τα δικαιώματα των ΛΟΑΔ. Πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω —και με την αρωγή της ΕΕ προς τη χώρα— η ενεργός και επαγγελματική συμμετοχή των ΟΚΠ στην εποπτεία της τήρησης από πλευράς κράτους των δεσμεύσεών του σε βασικούς για την ένταξη στην ΕΕ τομείς, δηλαδή στους τομείς της δικαστικής και διοικητικής μεταρρύθμισης, της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και της διαφάνειας στη δημόσια χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

4.4.

Οι στρατηγικές χορηγιών και οι προτεραιότητες χρηματοδότησης έχουν καθορίσει, ως έναν βαθμό, τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται οι αλβανικές ΟΚΠ. Αρχικά, οι ΟΚΠ κατάφεραν κυρίως να προσφέρουν υπηρεσίες σε ευάλωτες ομάδες, στην εκπαίδευση και στην προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και δη των γυναικών, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει προβληθεί περισσότερο και έχει δοθεί —με θετικά αποτελέσματα— έμφαση στην προάσπισή τους μέσα από ομάδες πολιτών, ομάδες προβληματισμού και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εμπορία ανθρώπων, το σωφρονιστικό σύστημα, το περιβάλλον, τα δικαιώματα των παιδιών, η κοινωνική ένταξη και η καταπολέμηση της φτώχειας, η ενδοοικογενειακή βία, η συμμετοχή των νέων και τα δικαιώματα των ΛΟΑΔ. Πρέπει να υποστηριχθεί περαιτέρω —και με την αρωγή της ΕΕ προς τη χώρα— η ενεργός και επαγγελματική συμμετοχή των ΟΚΠ στην εποπτεία της τήρησης από πλευράς κράτους των δεσμεύσεών του σε βασικούς για την ένταξη στην ΕΕ τομείς, δηλαδή στους τομείς της δικαστικής και διοικητικής μεταρρύθμισης, της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και της διαφάνειας στη δημόσια χρηματοδότηση.

| 4.5. | Η παρουσία των ΟΚΠ σε ζωτικούς τομείς για τον δημόσιο βίο, στους οποίους έχουν συμμετάσχει προνοητικά κατά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και χάραξης πολιτικής, οδήγησε με την πάροδο των χρόνων σε μια σειρά επιτυχιών ως προς την ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών και τη διαμόρφωση νομοθετικών ρυθμίσεων που επηρεάζουν τις ΟΚΠ. Οι συμμαχίες και η δημιουργία δικτύων πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω ως μέσο ενίσχυσης της τομεακής ολοκλήρωσης, παγίωσης πιο εξέχουσας παρουσίας στον κοινωνικό διάλογο και τον διάλογο με τους πολίτες και ανάδειξής τους σε ισχυρότερο εταίρο των κρατικών οργανισμών καθώς και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

4.5.

Η παρουσία των ΟΚΠ σε ζωτικούς τομείς για τον δημόσιο βίο, στους οποίους έχουν συμμετάσχει προνοητικά κατά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και χάραξης πολιτικής, οδήγησε με την πάροδο των χρόνων σε μια σειρά επιτυχιών ως προς την ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών και τη διαμόρφωση νομοθετικών ρυθμίσεων που επηρεάζουν τις ΟΚΠ. Οι συμμαχίες και η δημιουργία δικτύων πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω ως μέσο ενίσχυσης της τομεακής ολοκλήρωσης, παγίωσης πιο εξέχουσας παρουσίας στον κοινωνικό διάλογο και τον διάλογο με τους πολίτες και ανάδειξής τους σε ισχυρότερο εταίρο των κρατικών οργανισμών καθώς και του ιδιωτικού τομέα.

| 4.6. | Μολονότι δεν είναι ακόμα αναγνωρισμένες νομικά, οι αλβανικές ΟΚΠ συμμετέχουν στη σύσταση κοινωνικών επιχειρήσεων. Παρά δε τον μικρό αριθμό τους, το κράτος οφείλει να αναγνωρίσει και να στηρίξει την προαγωγή και την ανάπτυξη της προερχόμενης από την βάση κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Οι κοινωνικές επιχειρήσεις προσφέρουν πρόσθετα οφέλη στη δημιουργία θέσεων εργασίας —ιδίως για τους μειονεκτούντες— και μπορούν να παρέχουν ρηξικέλευθες λύσεις για την ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας και την καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

4.6.

Μολονότι δεν είναι ακόμα αναγνωρισμένες νομικά, οι αλβανικές ΟΚΠ συμμετέχουν στη σύσταση κοινωνικών επιχειρήσεων. Παρά δε τον μικρό αριθμό τους, το κράτος οφείλει να αναγνωρίσει και να στηρίξει την προαγωγή και την ανάπτυξη της προερχόμενης από την βάση κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Οι κοινωνικές επιχειρήσεις προσφέρουν πρόσθετα οφέλη στη δημιουργία θέσεων εργασίας —ιδίως για τους μειονεκτούντες— και μπορούν να παρέχουν ρηξικέλευθες λύσεις για την ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας και την καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των τοπικών κοινοτήτων.

| 4.7. | Η πρόσφατη θέσπιση του νέου νόμου για την πρόσβαση στην πληροφόρηση (Σεπτέμβριος 2014) και του νέου νόμου για την κοινοποίηση και τη διαβούλευση (Οκτώβριος 2014) αποτελούν θετικές εξελίξεις που πρέπει να καταγράφονται εκ του σύνεγγυς, έτσι ώστε οι εν λόγω εξελίξεις να συνοδεύονται από σχετικές δομές και μηχανισμούς συστηματικών και διαφανών διαδικασιών διαβούλευσης και διαλόγου μεταξύ των δημόσιων αρχών και των ΟΚΠ. Έχει αναγνωριστεί το ουσιαστικό προπαρασκευαστικό έργο της κατάρτισης του νόμου περί προστασίας καταγγελτών και, πριν από τη θέσπισή του, πρέπει να συνεκτιμηθεί προσεκτικά η ικανότητα της δημόσιας διοίκησης να προβεί στην εφαρμογή του και να ενημερωθούν οι πολίτες ως προς ορισμένες διατάξεις του. |
| --- | --- |

4.7.

Η πρόσφατη θέσπιση του νέου νόμου για την πρόσβαση στην πληροφόρηση (Σεπτέμβριος 2014) και του νέου νόμου για την κοινοποίηση και τη διαβούλευση (Οκτώβριος 2014) αποτελούν θετικές εξελίξεις που πρέπει να καταγράφονται εκ του σύνεγγυς, έτσι ώστε οι εν λόγω εξελίξεις να συνοδεύονται από σχετικές δομές και μηχανισμούς συστηματικών και διαφανών διαδικασιών διαβούλευσης και διαλόγου μεταξύ των δημόσιων αρχών και των ΟΚΠ. Έχει αναγνωριστεί το ουσιαστικό προπαρασκευαστικό έργο της κατάρτισης του νόμου περί προστασίας καταγγελτών και, πριν από τη θέσπισή του, πρέπει να συνεκτιμηθεί προσεκτικά η ικανότητα της δημόσιας διοίκησης να προβεί στην εφαρμογή του και να ενημερωθούν οι πολίτες ως προς ορισμένες διατάξεις του.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικές τις εξελίξεις που σημειώνονται όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των δημοσίων οργανισμών και των ΟΚΠ και επικροτεί τον εξελισσόμενο δημόσιο διάλογο για τον χάρτη πορείας για την αλβανική κυβερνητική πολιτική με στόχο ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Ο χάρτης πορείας επικεντρώνεται σε εννέα τομείς προτεραιότητας, οι οποίοι λαμβάνουν υπόψη τους στόχους που τέθηκαν στις κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη της ΕΕ προς την κοινωνία των πολιτών για την περίοδο 2014-2020. Οι στόχοι αυτοί χρήζουν επανεξέτασης, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

4.8.

Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικές τις εξελίξεις που σημειώνονται όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των δημοσίων οργανισμών και των ΟΚΠ και επικροτεί τον εξελισσόμενο δημόσιο διάλογο για τον χάρτη πορείας για την αλβανική κυβερνητική πολιτική με στόχο ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Ο χάρτης πορείας επικεντρώνεται σε εννέα τομείς προτεραιότητας, οι οποίοι λαμβάνουν υπόψη τους στόχους που τέθηκαν στις κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη της ΕΕ προς την κοινωνία των πολιτών για την περίοδο 2014-2020. Οι στόχοι αυτοί χρήζουν επανεξέτασης, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου.

| 4.9. | Στις 29 Απριλίου 2014 η κυβέρνηση αποφάσισε να εγκρίνει το εθνικό σχέδιο δράσης για την περίοδο 2014-2016 βάσει της σύμπραξης για την ανοικτή διακυβέρνηση (Open Government Partnership). Εκτός από την επίτευξη των κριτηρίων αναφοράς του σχεδίου δράσης, είναι σημαντικό να ενταθούν οι προσπάθειες ευαισθητοποίησης ως προς τους στόχους και τις αξίες της εν λόγω σύμπραξης, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Η συνεργασία με τον συνασπισμό των ΟΚΠ για τη σύμπραξη και η ουσιαστική συμβολή του πρέπει να συνεχιστούν. |
| --- | --- |

4.9.

Στις 29 Απριλίου 2014 η κυβέρνηση αποφάσισε να εγκρίνει το εθνικό σχέδιο δράσης για την περίοδο 2014-2016 βάσει της σύμπραξης για την ανοικτή διακυβέρνηση (Open Government Partnership). Εκτός από την επίτευξη των κριτηρίων αναφοράς του σχεδίου δράσης, είναι σημαντικό να ενταθούν οι προσπάθειες ευαισθητοποίησης ως προς τους στόχους και τις αξίες της εν λόγω σύμπραξης, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Η συνεργασία με τον συνασπισμό των ΟΚΠ για τη σύμπραξη και η ουσιαστική συμβολή του πρέπει να συνεχιστούν.

| 4.10. | Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι ΟΚΠ έχουν θέσει ως προτεραιότητες αφενός μεν την ανάγκη σύστασης ενός Εθνικού Συμβουλίου για την Κοινωνία Πολιτών, ενός συμβουλευτικού οργάνου που επιτρέπει τον διάλογο μεταξύ της κυβέρνησης και των ΟΚΠ, αφετέρου δε την ανάπτυξη, βάσει συμμετοχής, μιας εθνικής στρατηγικής για τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις ΟΚΠ. |
| --- | --- |

4.10.

Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι ΟΚΠ έχουν θέσει ως προτεραιότητες αφενός μεν την ανάγκη σύστασης ενός Εθνικού Συμβουλίου για την Κοινωνία Πολιτών, ενός συμβουλευτικού οργάνου που επιτρέπει τον διάλογο μεταξύ της κυβέρνησης και των ΟΚΠ, αφετέρου δε την ανάπτυξη, βάσει συμμετοχής, μιας εθνικής στρατηγικής για τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις ΟΚΠ.

| 4.11. | Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη και ενεργή κοινωνία των πολιτών χωρίς ένα ισχυρό πνεύμα εθελοντισμού, κάτι που απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό προς το παρόν στην Αλβανία. Είναι σημαντικό να ξεκινήσουν εκ νέου οι συζητήσεις με θέμα την προώθηση ενός νόμου για τον εθελοντισμό, μαζί με τα βασικά μέτρα για την ενημέρωση των πολιτών ως προς τα οφέλη της συμμετοχής τους στα κοινά και την ενθάρρυνσή τους να δραστηριοποιούνται στον εθελοντισμό. |
| --- | --- |

4.11.

Δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη και ενεργή κοινωνία των πολιτών χωρίς ένα ισχυρό πνεύμα εθελοντισμού, κάτι που απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό προς το παρόν στην Αλβανία. Είναι σημαντικό να ξεκινήσουν εκ νέου οι συζητήσεις με θέμα την προώθηση ενός νόμου για τον εθελοντισμό, μαζί με τα βασικά μέτρα για την ενημέρωση των πολιτών ως προς τα οφέλη της συμμετοχής τους στα κοινά και την ενθάρρυνσή τους να δραστηριοποιούνται στον εθελοντισμό.

5.   Κοινωνικός διάλογος και ΟΚΠ

| 5.1. | Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για την οικονομική ανάπτυξη και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής που χρειάζεται η Αλβανία. Το κύριο θεσμικό πλαίσιο για τον τριμερή διάλογο είναι το Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας που ιδρύθηκε το 1996 και εντός του 2014 συνήλθε τέσσερις φορές με διαφορετική θεματολογία. Το Συμβούλιο απαρτίζεται από επτά εκπροσώπους του υπουργικού συμβουλίου και από δέκα εκπροσώπους των εργοδοτικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργαζομένων, σύμφωνα με ορισμένα μόνο εκ των κριτηρίων εκπροσώπησης που καθορίζονται στα πρότυπα της ΔΟΕ, τα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται υπό συζήτηση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Σε τοπικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί τριμερής διάλογος στον τομέα της απασχόλησης μέσω των τοπικών συμβουλίων και των τοπικών γραφείων εργασίας. Η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι συζητούν τη δυνατότητα εγκαθίδρυσης μιας ΟΚΕ κατά τα πρότυπα των άλλων χωρών, με σκοπό την καλύτερη δημοσιονομική διαχείριση. |
| --- | --- |

5.1.

Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για την οικονομική ανάπτυξη και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής που χρειάζεται η Αλβανία. Το κύριο θεσμικό πλαίσιο για τον τριμερή διάλογο είναι το Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας που ιδρύθηκε το 1996 και εντός του 2014 συνήλθε τέσσερις φορές με διαφορετική θεματολογία. Το Συμβούλιο απαρτίζεται από επτά εκπροσώπους του υπουργικού συμβουλίου και από δέκα εκπροσώπους των εργοδοτικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργαζομένων, σύμφωνα με ορισμένα μόνο εκ των κριτηρίων εκπροσώπησης που καθορίζονται στα πρότυπα της ΔΟΕ, τα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται υπό συζήτηση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Σε τοπικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί τριμερής διάλογος στον τομέα της απασχόλησης μέσω των τοπικών συμβουλίων και των τοπικών γραφείων εργασίας. Η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι συζητούν τη δυνατότητα εγκαθίδρυσης μιας ΟΚΕ κατά τα πρότυπα των άλλων χωρών, με σκοπό την καλύτερη δημοσιονομική διαχείριση.

| 5.2. | Στην Αλβανία έχουν συσταθεί και λειτουργούν 83 συνδικαλιστικές οργανώσεις. Οι περισσότερες από αυτές είναι μέλη δύο συνομοσπονδιών, ενώ οι υπόλοιπες είναι ανεξάρτητες. Οι δύο μεγαλύτερες συνομοσπονδίες με τη σημαντικότερη επιρροή είναι η Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Αλβανίας (KSSH), η οποία αριθμεί 1 10  000 μέλη, και η Ένωση Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Αλβανίας (BSPSH), με 84  000 μέλη, οι οποίες εκπροσωπούνται με πέντε μέλη στο Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας. Οι KSSH και BSPSH, στις οποίες είναι εγγεγραμμένο περίπου το 90 % των μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων, έχουν παρουσία σε δώδεκα περιφέρειες και δραστηριοποιούνται κυρίως στους τομείς της εκπαίδευσης και της επιστήμης, στον δημόσιο τομέα, στον τομέα των συντάξεων, στη βιομηχανία, στη γεωργία, στη βιομηχανία τροφίμων, στη δημόσια υγεία, στις μεταφορές, στον τομέα των πετρελαιοειδών, στον κατασκευαστικό τομέα, στην υφαντουργία, στη βιοτεχνία, στο εμπόριο, στη μεταλλουργία και τη βιομηχανία χημικών, καθώς και στις τηλεπικοινωνίες. Αμφότερες είναι μέλη της Διεθνούς Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας (ITUC) και παρατηρητές της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC). Ο ρόλος των συνδικάτων στην Αλβανία είναι απαραίτητος για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

5.2.

Στην Αλβανία έχουν συσταθεί και λειτουργούν 83 συνδικαλιστικές οργανώσεις. Οι περισσότερες από αυτές είναι μέλη δύο συνομοσπονδιών, ενώ οι υπόλοιπες είναι ανεξάρτητες. Οι δύο μεγαλύτερες συνομοσπονδίες με τη σημαντικότερη επιρροή είναι η Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Αλβανίας (KSSH), η οποία αριθμεί 1 10  000 μέλη, και η Ένωση Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Αλβανίας (BSPSH), με 84  000 μέλη, οι οποίες εκπροσωπούνται με πέντε μέλη στο Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας. Οι KSSH και BSPSH, στις οποίες είναι εγγεγραμμένο περίπου το 90 % των μελών συνδικαλιστικών οργανώσεων, έχουν παρουσία σε δώδεκα περιφέρειες και δραστηριοποιούνται κυρίως στους τομείς της εκπαίδευσης και της επιστήμης, στον δημόσιο τομέα, στον τομέα των συντάξεων, στη βιομηχανία, στη γεωργία, στη βιομηχανία τροφίμων, στη δημόσια υγεία, στις μεταφορές, στον τομέα των πετρελαιοειδών, στον κατασκευαστικό τομέα, στην υφαντουργία, στη βιοτεχνία, στο εμπόριο, στη μεταλλουργία και τη βιομηχανία χημικών, καθώς και στις τηλεπικοινωνίες. Αμφότερες είναι μέλη της Διεθνούς Συνδικαλιστικής Συνομοσπονδίας (ITUC) και παρατηρητές της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC). Ο ρόλος των συνδικάτων στην Αλβανία είναι απαραίτητος για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου.

| 5.3. | Συνδικαλιστικές οργανώσεις υφίστανται κυρίως στον δημόσιο τομέα και σε ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις, ενώ η συμμετοχή στον καθαρά ιδιωτικό τομέα είναι χαμηλότερη. Κατά τη διάρκεια του 2014 οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ενίσχυσαν τη δράση τους όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, όμως δεν έχουν καταφέρει να υπερκεράσουν τις μεταξύ τους διαφορές. Πρέπει να γίνουν κατά προτεραιότητα εσωτερικές μεταρρυθμίσεις για να ανεξαρτητοποιηθούν περαιτέρω οι συνδικαλιστικές οργανώσεις από τα πολιτικά κόμματα. |
| --- | --- |

5.3.

Συνδικαλιστικές οργανώσεις υφίστανται κυρίως στον δημόσιο τομέα και σε ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις, ενώ η συμμετοχή στον καθαρά ιδιωτικό τομέα είναι χαμηλότερη. Κατά τη διάρκεια του 2014 οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ενίσχυσαν τη δράση τους όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, όμως δεν έχουν καταφέρει να υπερκεράσουν τις μεταξύ τους διαφορές. Πρέπει να γίνουν κατά προτεραιότητα εσωτερικές μεταρρυθμίσεις για να ανεξαρτητοποιηθούν περαιτέρω οι συνδικαλιστικές οργανώσεις από τα πολιτικά κόμματα.

| 5.4. | Ο κλαδικός και ο διμερής διάλογος εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι, κυρίως εξαιτίας της έλλειψης πνεύματος διαλόγου και του σκεπτικισμού με τον οποίο οι εργοδότες αντιμετωπίζουν τις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι πιο ανεπτυγμένες στις αστικές περιοχές, ιδίως στα Τίρανα, στο Δυρράχιο και στην Αυλώνα, επειδή σε αυτές τις πόλεις ή περιοχές είναι συγκεντρωμένες οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

5.4.

Ο κλαδικός και ο διμερής διάλογος εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι, κυρίως εξαιτίας της έλλειψης πνεύματος διαλόγου και του σκεπτικισμού με τον οποίο οι εργοδότες αντιμετωπίζουν τις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι πιο ανεπτυγμένες στις αστικές περιοχές, ιδίως στα Τίρανα, στο Δυρράχιο και στην Αυλώνα, επειδή σε αυτές τις πόλεις ή περιοχές είναι συγκεντρωμένες οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

| 5.5. | Η Αλβανία διαθέτει συνολικά περίπου 1 04  275 εν ενεργεία επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι μισές έχουν την έδρα τους στα Τίρανα και στο Δυρράχιο. Την περίοδο 2012-2013 υπήρχαν περίπου 30 εργοδοτικές οργανώσεις. Η BiznesAlbania συστάθηκε το 2010 ως κεντρική ένωση εργοδοτών, στην οποία υπάγονται 24 ενώσεις επιχειρηματιών μαζί με αρκετές ανεξάρτητες εταιρείες (με μέλη περισσότερους από 30  000 εργοδότες). Η BiznesAlbania είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργοδοτών (ΙΟΕ). Οι κυριότεροι συμμετέχοντες στον κοινωνικό διάλογο, με εκπροσώπηση στο Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας, είναι: το Αλβανικό Συμβούλιο Αγροτικών Επιχειρήσεων (KASH), το οποίο απαρτίζεται από 12 περιφερειακά συμβούλια και 21 εθνικές ενώσεις, και το Συμβούλιο Ενώσεων Εργοδοτών Αλβανίας (KOPSH), το οποίο αριθμεί 14 ομοσπονδίες ως μέλη η πλειονότητα των οποίων έχουν ενεργό παρουσία σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.5.

Η Αλβανία διαθέτει συνολικά περίπου 1 04  275 εν ενεργεία επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι μισές έχουν την έδρα τους στα Τίρανα και στο Δυρράχιο. Την περίοδο 2012-2013 υπήρχαν περίπου 30 εργοδοτικές οργανώσεις. Η BiznesAlbania συστάθηκε το 2010 ως κεντρική ένωση εργοδοτών, στην οποία υπάγονται 24 ενώσεις επιχειρηματιών μαζί με αρκετές ανεξάρτητες εταιρείες (με μέλη περισσότερους από 30  000 εργοδότες). Η BiznesAlbania είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εργασίας και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργοδοτών (ΙΟΕ). Οι κυριότεροι συμμετέχοντες στον κοινωνικό διάλογο, με εκπροσώπηση στο Εθνικό Συμβούλιο Εργασίας, είναι: το Αλβανικό Συμβούλιο Αγροτικών Επιχειρήσεων (KASH), το οποίο απαρτίζεται από 12 περιφερειακά συμβούλια και 21 εθνικές ενώσεις, και το Συμβούλιο Ενώσεων Εργοδοτών Αλβανίας (KOPSH), το οποίο αριθμεί 14 ομοσπονδίες ως μέλη η πλειονότητα των οποίων έχουν ενεργό παρουσία σε εθνικό επίπεδο.

| 5.6. | Από το 1995 η Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Αλβανίας (αριθμεί 70 μέλη) λειτουργεί ως μη κερδοσκοπική οργάνωση για την προστασία των εμπορικών και βιομηχανικών συμφερόντων σε ολόκληρη τη χώρα και για την παροχή ιδεών και προτάσεων στην κεντρική κυβέρνηση σχετικά με την προώθηση του εμπορίου και της βιομηχανίας. Επίσης συντονίζει το έργο των τοπικών επιμελητηρίων, καθώς και τις σχέσεις τους με αντίστοιχες οργανώσεις σε άλλες χώρες. |
| --- | --- |

5.6.

Από το 1995 η Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Αλβανίας (αριθμεί 70 μέλη) λειτουργεί ως μη κερδοσκοπική οργάνωση για την προστασία των εμπορικών και βιομηχανικών συμφερόντων σε ολόκληρη τη χώρα και για την παροχή ιδεών και προτάσεων στην κεντρική κυβέρνηση σχετικά με την προώθηση του εμπορίου και της βιομηχανίας. Επίσης συντονίζει το έργο των τοπικών επιμελητηρίων, καθώς και τις σχέσεις τους με αντίστοιχες οργανώσεις σε άλλες χώρες.

| 5.7. | Ως δομημένος μηχανισμός προαγωγής του κυβερνητικού διαλόγου με τον επιχειρηματικό κόσμο, το Εθνικό Οικονομικό Συμβούλιο εγκαθιδρύθηκε βάσει νόμου το 2014 (6). Αποστολή του είναι η διευκόλυνση των διαδικασιών και η παροχή συμβουλών προς την κυβέρνηση σε θέματα οικονομικής πολιτικής. Μολονότι εκτιμάται η συχνότητα διεξαγωγής των συνεδριάσεών του, πρέπει να γίνουν πιο σύντονες προσπάθειες και από τις δύο πλευρές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του διαλόγου και της ικανότητας του συμβουλίου να εποπτεύει την προσήλωση που επιδεικνύει η κυβέρνηση στον στόχο της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

5.7.

Ως δομημένος μηχανισμός προαγωγής του κυβερνητικού διαλόγου με τον επιχειρηματικό κόσμο, το Εθνικό Οικονομικό Συμβούλιο εγκαθιδρύθηκε βάσει νόμου το 2014 (6). Αποστολή του είναι η διευκόλυνση των διαδικασιών και η παροχή συμβουλών προς την κυβέρνηση σε θέματα οικονομικής πολιτικής. Μολονότι εκτιμάται η συχνότητα διεξαγωγής των συνεδριάσεών του, πρέπει να γίνουν πιο σύντονες προσπάθειες και από τις δύο πλευρές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του διαλόγου και της ικανότητας του συμβουλίου να εποπτεύει την προσήλωση που επιδεικνύει η κυβέρνηση στον στόχο της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

| 5.8. | Η Αλβανία έχει επικυρώσει τις οκτώ βασικές συμβάσεις εργασίας της ΔΟΕ, όμως η πρόοδος που έχει σημειωθεί στον τομέα των εργασιακών δικαιωμάτων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων είναι περιορισμένη. Απαιτείται να συντελεστεί πρόοδος στους εξής βασικούς τομείς: ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων, συμμόρφωση της κυβέρνησης με την παροχή εγγυήσεων για την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας, καθώς και αναβάθμιση του τριμερούς κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

5.8.

Η Αλβανία έχει επικυρώσει τις οκτώ βασικές συμβάσεις εργασίας της ΔΟΕ, όμως η πρόοδος που έχει σημειωθεί στον τομέα των εργασιακών δικαιωμάτων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων είναι περιορισμένη. Απαιτείται να συντελεστεί πρόοδος στους εξής βασικούς τομείς: ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των συνδικαλιστικών οργανώσεων, συμμόρφωση της κυβέρνησης με την παροχή εγγυήσεων για την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας, καθώς και αναβάθμιση του τριμερούς κοινωνικού διαλόγου.

| 5.9. | Ο τροποποιημένος εργατικός κώδικας δεν έχει ακόμα εγκριθεί και εξακολουθούν να υφίστανται αρκετά κενά όσον αφορά τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα εργασίας. Συνεχίζονται οι συχνές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων στην Αλβανία, και οι μηχανισμοί για την πρόληψη και την τιμωρία τους δεν είναι αρκετά αποτελεσματικοί. |
| --- | --- |

5.9.

Ο τροποποιημένος εργατικός κώδικας δεν έχει ακόμα εγκριθεί και εξακολουθούν να υφίστανται αρκετά κενά όσον αφορά τη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα εργασίας. Συνεχίζονται οι συχνές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων στην Αλβανία, και οι μηχανισμοί για την πρόληψη και την τιμωρία τους δεν είναι αρκετά αποτελεσματικοί.

| 5.10. | Είναι ζωτικής σημασίας οι κοινωνικοί εταίροι να ενσωματωθούν καλύτερα στην οικονομική και την κοινωνική πολιτική, καθώς και στην πολιτική απασχόλησης της κυβέρνησης, κυρίως ενόψει των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Πρέπει επίσης να συμμετάσχουν στις προετοιμασίες για την επιλεξιμότητα της Αλβανίας για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και άλλα ταμεία της ΕΕ. Μόνο τότε θα μπορέσουν οι κοινωνικοί εταίροι στη χώρα να εκπληρώσουν αποτελεσματικά τον μελλοντικό τους ρόλο στα βήματα συμμετοχικής δημοκρατίας σε ενωσιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.10.

Είναι ζωτικής σημασίας οι κοινωνικοί εταίροι να ενσωματωθούν καλύτερα στην οικονομική και την κοινωνική πολιτική, καθώς και στην πολιτική απασχόλησης της κυβέρνησης, κυρίως ενόψει των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Πρέπει επίσης να συμμετάσχουν στις προετοιμασίες για την επιλεξιμότητα της Αλβανίας για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και άλλα ταμεία της ΕΕ. Μόνο τότε θα μπορέσουν οι κοινωνικοί εταίροι στη χώρα να εκπληρώσουν αποτελεσματικά τον μελλοντικό τους ρόλο στα βήματα συμμετοχικής δημοκρατίας σε ενωσιακό επίπεδο.

| 5.11. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έμφαση που δίνεται στην ανάπτυξη και στην εργασία μέσω του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας της Αλβανίας για το 2015 και εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεκτιμήσει τις ειδικές ανάγκες των κοινωνικών εταίρων κατά την προετοιμασία των μελλοντικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Τέλος, πρέπει να ενθαρρυνθούν οι κοινωνικοί εταίροι, και, ει δυνατόν, να εκπαιδευτούν, να προετοιμάζουν και να υποβάλλουν καλύτερα αιτήσεις για την έγκριση της χρηματοδότησης έργων από την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.11.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έμφαση που δίνεται στην ανάπτυξη και στην εργασία μέσω του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας της Αλβανίας για το 2015 και εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεκτιμήσει τις ειδικές ανάγκες των κοινωνικών εταίρων κατά την προετοιμασία των μελλοντικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Τέλος, πρέπει να ενθαρρυνθούν οι κοινωνικοί εταίροι, και, ει δυνατόν, να εκπαιδευτούν, να προετοιμάζουν και να υποβάλλουν καλύτερα αιτήσεις για την έγκριση της χρηματοδότησης έργων από την ΕΕ.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Η μονάδα συντονισμού της κοινωνίας πολιτών υπό το Υπουργείο Ευρωπαϊκής Ένταξης, η Υπηρεσία Στήριξης της Κοινωνίας Πολιτών, η κεντρική μονάδα συντονισμού πολιτικής της κοινωνίας πολιτών υπό το Προσωπικό Γραφείο του Πρωθυπουργού, οι μονάδες/υπεύθυνοι επικοινωνίας σε υπουργεία και λοιπές δημόσιες αρχές.

1

(2)  Έκθεση του Nils Muižnieks, επιτρόπου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μετά την επίσκεψή του στην Αλβανία, από τις 23 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2013.

2

(3)  Σύμφωνα με το αλβανικό γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη, απολύθηκαν 2  337 δημόσιοι υπάλληλοι 14 υπουργείων μεταξύ Ιανουαρίου — Σεπτεμβρίου 2014 και 816 εξ αυτών (δυνάμει τόσο του δίκαιου περί δημόσιας διοίκησης όσο και του εργατικού κώδικα) έχουν προσφύγει στα περιφερειακά διοικητικά δικαστήρια.

3

(4)  Το πρωτοδικείο των Τιράνων είναι η δημόσια αρχή με αποκλειστική αρμοδιότητα να εγγράφει τις ΟΚΠ, όμως κανένα ηλεκτρονικό μητρώο δεν είναι δημόσια διαθέσιμο.

4

(5)  Το Υπουργείο Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης έχει καταγράψει 140 ΜΚΟ συνεργατικού χαρακτήρα.

5

(6)  Του συμβουλίου προεδρεύει ο πρωθυπουργός της χώρας και απαρτίζεται από έξι από τους σημαντικότερους φορολογούμενους (σε ύψος εισφοράς) της επιχειρηματικής κοινότητας, τέσσερις επαγγελματικές ενώσεις και έξι προσωπικότητες της εθνικής/παγκόσμιας οικονομίας.

6

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/29 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αυτορρύθμιση και συρρύθμιση στο νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 291/05)

| Μόνος εισηγητής: | ο κ. Jorge PEGADO LIZ |
| --- | --- |

Μόνος εισηγητής:

ο κ. Jorge PEGADO LIZ

Στις 10 Ιουλίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα

«Αυτορρύθμιση και συρρύθμιση στο ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 31 Μαρτίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο της ολομελείας της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 46 ψήφους κατά και 9 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση είναι μηχανισμοί ρύθμισης οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων ή εμπορικών σχέσεων και πρακτικών των διαφόρων οικονομικών φορέων (stakeholders), και αναπτύσσονται είτε αυθόρμητα είτε κατόπιν παρότρυνσης. |
| --- | --- |

1.1.

Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση είναι μηχανισμοί ρύθμισης οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων ή εμπορικών σχέσεων και πρακτικών των διαφόρων οικονομικών φορέων (stakeholders), και αναπτύσσονται είτε αυθόρμητα είτε κατόπιν παρότρυνσης.

| 1.2. | Πρέπει να εκλαμβάνονται ως σημαντικά συμπληρωματικά ή πρόσθετα εργαλεία, ποτέ όμως ως εναλλακτική λύση έναντι της «έξωθεν» ρύθμισης [υποχρεωτικοί κανόνες δικαίου (hard law)], εκτός εάν υπάρχει κατάλληλη νομική βάση, στο πλαίσιο του θεμελιώδους δικαίου, που τις καθιστά δυνατές. |
| --- | --- |

1.2.

Πρέπει να εκλαμβάνονται ως σημαντικά συμπληρωματικά ή πρόσθετα εργαλεία, ποτέ όμως ως εναλλακτική λύση έναντι της «έξωθεν» ρύθμισης [υποχρεωτικοί κανόνες δικαίου (hard law)], εκτός εάν υπάρχει κατάλληλη νομική βάση, στο πλαίσιο του θεμελιώδους δικαίου, που τις καθιστά δυνατές.

| 1.3. | Τέτοιου είδους νομική βάση απουσιάζει τόσο από τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όσο και από τα συντάγματα των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.

Τέτοιου είδους νομική βάση απουσιάζει τόσο από τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όσο και από τα συντάγματα των κρατών μελών.

| 1.4. | Προκειμένου να αποτελούν έγκυρο και αναγνωρισμένο μέσο ρύθμισης σε οποιαδήποτε έννομη τάξη, ο τρόπος διαμόρφωσής τους και το πεδίο εφαρμογής τους πρέπει να προσδιορίζονται με ρητές και σαφείς διατάξεις του αναγκαστικού δικαίου, εφαρμοστέες διά της δικαστικής οδού, είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε επίπεδο ΕΕ, και σεβόμενες ταυτόχρονα τη φύση των εν λόγω μέσων, ιδίως δε την εθελούσια συμφωνία των συμμετεχόντων. |
| --- | --- |

1.4.

Προκειμένου να αποτελούν έγκυρο και αναγνωρισμένο μέσο ρύθμισης σε οποιαδήποτε έννομη τάξη, ο τρόπος διαμόρφωσής τους και το πεδίο εφαρμογής τους πρέπει να προσδιορίζονται με ρητές και σαφείς διατάξεις του αναγκαστικού δικαίου, εφαρμοστέες διά της δικαστικής οδού, είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε επίπεδο ΕΕ, και σεβόμενες ταυτόχρονα τη φύση των εν λόγω μέσων, ιδίως δε την εθελούσια συμφωνία των συμμετεχόντων.

| 1.5. | Στην εν λόγω νομοθεσία πρέπει να ορίζονται σαφώς οι αναγκαίες για την αναγνώρισή τους παράμετροι, οι αρχές που πρέπει να τις διέπουν και τα όριά τους ως επικουρικού μέσου ρύθμισης εντός της έννομης τάξης. |
| --- | --- |

1.5.

Στην εν λόγω νομοθεσία πρέπει να ορίζονται σαφώς οι αναγκαίες για την αναγνώρισή τους παράμετροι, οι αρχές που πρέπει να τις διέπουν και τα όριά τους ως επικουρικού μέσου ρύθμισης εντός της έννομης τάξης.

| 1.6. | Μεταξύ των γενικών αρχών που είναι εφαρμοστέες τόσο στην αυτορρύθμιση όσο και στη συρρύθμιση, ανεξάρτητα από τους κλάδους στους οποίους αναπτύσσονται και με την επιφύλαξη της θέσπισης κατάλληλων ειδικών απαιτήσεων για ειδικές περιπτώσεις, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κυρίως οι εξής:






  α) | συμμόρφωση με το δίκαιο της ΕΕ και με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών εμπορικών συμφωνιών· |
| --- | --- | --- |

1.6.

Μεταξύ των γενικών αρχών που είναι εφαρμοστέες τόσο στην αυτορρύθμιση όσο και στη συρρύθμιση, ανεξάρτητα από τους κλάδους στους οποίους αναπτύσσονται και με την επιφύλαξη της θέσπισης κατάλληλων ειδικών απαιτήσεων για ειδικές περιπτώσεις, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κυρίως οι εξής:

α)

συμμόρφωση με το δίκαιο της ΕΕ και με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών εμπορικών συμφωνιών·

| β) | διαφάνεια και δημοσιότητα· |
| --- | --- |

β)

διαφάνεια και δημοσιότητα·

| γ) | αντιπροσωπευτικότητα των συμμετεχόντων μερών· |
| --- | --- |

γ)

αντιπροσωπευτικότητα των συμμετεχόντων μερών·

| δ) | πρότερη διαβούλευση με τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη· |
| --- | --- |

δ)

πρότερη διαβούλευση με τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη·

| ε) | προστιθέμενη αξία για την κοινή ωφέλεια· |
| --- | --- |

ε)

προστιθέμενη αξία για την κοινή ωφέλεια·

| στ) | το ανεφάρμοστο






  — | σε περίπτωση που διακυβεύεται ο προσδιορισμός θεμελιωδών δικαιωμάτων, |
| --- | --- | --- |

στ)

το ανεφάρμοστο

—

σε περίπτωση που διακυβεύεται ο προσδιορισμός θεμελιωδών δικαιωμάτων,

| — | ή σε περιπτώσεις όπου οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη· |
| --- | --- |

—

ή σε περιπτώσεις όπου οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη·

| ζ) | υπαγωγή στον έλεγχο των εθνικών και των ενωσιακών δικαιοδοτικών οργάνων· |
| --- | --- |

ζ)

υπαγωγή στον έλεγχο των εθνικών και των ενωσιακών δικαιοδοτικών οργάνων·

| η) | επιτήρηση του βαθμού υλοποίησης και επιτυχίας σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια και αξιόπιστους δείκτες, που προσδιορίζονται εκ των προτέρων και διευκρινίζονται σε συνάρτηση με τους κλάδους και τους επιδιωκόμενους στόχους· |
| --- | --- |

η)

επιτήρηση του βαθμού υλοποίησης και επιτυχίας σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια και αξιόπιστους δείκτες, που προσδιορίζονται εκ των προτέρων και διευκρινίζονται σε συνάρτηση με τους κλάδους και τους επιδιωκόμενους στόχους·

| θ) | έλεγχος και παρακολούθηση της εφαρμογής μέσω προληπτικών ή κατασταλτικών μέτρων, ως εγγύηση της αποτελεσματικότητας· |
| --- | --- |

θ)

έλεγχος και παρακολούθηση της εφαρμογής μέσω προληπτικών ή κατασταλτικών μέτρων, ως εγγύηση της αποτελεσματικότητας·

| ι) | πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (πρόστιμα) ή άλλων, όπως αποκλεισμός ή ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων· |
| --- | --- |

ι)

πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (πρόστιμα) ή άλλων, όπως αποκλεισμός ή ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων·

| ια) | δυνατότητα περιοδικής αναθεώρησης υπό το φως της εξέλιξης της κατάστασης, της νομοθεσίας και των προσδοκιών των συνυπογραφόντων· |
| --- | --- |

ια)

δυνατότητα περιοδικής αναθεώρησης υπό το φως της εξέλιξης της κατάστασης, της νομοθεσίας και των προσδοκιών των συνυπογραφόντων·

| ιβ) | σαφής εντοπισμός των πηγών χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

ιβ)

σαφής εντοπισμός των πηγών χρηματοδότησης.

| 1.7. | Σε επίπεδο ΕΕ, η διοργανική συμφωνία συνιστά σημαντικό βήμα για τον προσδιορισμό της εμβέλειας και των ορίων της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης. |
| --- | --- |

1.7.

Σε επίπεδο ΕΕ, η διοργανική συμφωνία συνιστά σημαντικό βήμα για τον προσδιορισμό της εμβέλειας και των ορίων της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης.

| 1.8. | Με την ευκαιρία της αναθεώρησής της, θα πρέπει:






  α) | να προσδιοριστεί δεσμευτική νομική βάση· |
| --- | --- | --- |

1.8.

Με την ευκαιρία της αναθεώρησής της, θα πρέπει:

α)

να προσδιοριστεί δεσμευτική νομική βάση·

| β) | να διαρθρωθεί η διοργανική συμφωνία ως ειδικός μηχανισμός υπό την έννοια του άρθρου 295 της ΣΛΕΕ· |
| --- | --- |

β)

να διαρθρωθεί η διοργανική συμφωνία ως ειδικός μηχανισμός υπό την έννοια του άρθρου 295 της ΣΛΕΕ·

| γ) | να επαναπροσδιοριστούν οι βασικές έννοιες σύμφωνα με τους πλέον πρόσφατους προσανατολισμούς της νομικής θεωρίας που διακρίνουν την αυτορρύθμιση από τη συρρύθμιση και αναγνωρίζουν ενδιάμεσες επιλογές, όπως αυτές που προωθούνται βάσει συστάσεων και ανακοινώσεων της ΕΕ· |
| --- | --- |

γ)

να επαναπροσδιοριστούν οι βασικές έννοιες σύμφωνα με τους πλέον πρόσφατους προσανατολισμούς της νομικής θεωρίας που διακρίνουν την αυτορρύθμιση από τη συρρύθμιση και αναγνωρίζουν ενδιάμεσες επιλογές, όπως αυτές που προωθούνται βάσει συστάσεων και ανακοινώσεων της ΕΕ·

| δ) | να οριστεί σαφώς ότι οι διαφορές που ανακύπτουν πρέπει να μπορούν να υποβάλλονται σε εναλλακτικά συστήματα εξώδικης επίλυσης διαφορών. |
| --- | --- |

δ)

να οριστεί σαφώς ότι οι διαφορές που ανακύπτουν πρέπει να μπορούν να υποβάλλονται σε εναλλακτικά συστήματα εξώδικης επίλυσης διαφορών.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επίσης, εποικοδομητικό η εν λόγω συμφωνία να συμπληρωθεί με σύσταση προς τα κράτη μέλη και να τα παροτρύνει να υιοθετήσουν, σε εθνικό επίπεδο, τις ίδιες αρχές και όρους. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επίσης, εποικοδομητικό η εν λόγω συμφωνία να συμπληρωθεί με σύσταση προς τα κράτη μέλη και να τα παροτρύνει να υιοθετήσουν, σε εθνικό επίπεδο, τις ίδιες αρχές και όρους.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στην αναθεώρηση της διοργανικής συμφωνίας, έτσι όπως προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση, και να ζητήσουν διαβούλευση με την ΕΟΚΕ σχετικά με την αναθεώρηση αυτή. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στην αναθεώρηση της διοργανικής συμφωνίας, έτσι όπως προτείνεται στην παρούσα γνωμοδότηση, και να ζητήσουν διαβούλευση με την ΕΟΚΕ σχετικά με την αναθεώρηση αυτή.

2.   Εισαγωγή: ένας στόχος

| 2.1. | Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση θεωρούνται από πολύ καιρό, σε διάφορα πεδία και από διάφορους εθνικούς και διεθνείς φορείς, ως μηχανισμοί που συμπληρώνουν και προστίθενται στην «έξωθεν» ρύθμιση (νομοθετική) και είναι αναγκαίοι για να εξασφαλιστεί η δέουσα ρύθμιση ποικίλων οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2.1.

Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση θεωρούνται από πολύ καιρό, σε διάφορα πεδία και από διάφορους εθνικούς και διεθνείς φορείς, ως μηχανισμοί που συμπληρώνουν και προστίθενται στην «έξωθεν» ρύθμιση (νομοθετική) και είναι αναγκαίοι για να εξασφαλιστεί η δέουσα ρύθμιση ποικίλων οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων.

| 2.2. | Σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΟΚΕ, κυρίως μέσω του Παρατηρητηρίου της ενιαίας αγοράς (ΠΕΑ), υπήρξε εκείνη που επέδειξε τη μεγαλύτερη δέσμευση υπέρ του προσδιορισμού και της ανάδειξης του ρόλου της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης, αναφερόμενη σε αυτές σε πάμπολλες γνωμοδοτήσεις, ιδίως του τμήματος «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» (INT) (1). Αξίζει να αναφερθεί ότι, για τη στήριξη της δραστηριότητάς της, η ΕΟΚΕ δημιούργησε, τον Μάρτιο του 2008, στο πλαίσιο του ΠΕΑ, τη βάση δεδομένων για την αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση, την οποία τηρεί ενήμερη καταχωρίζοντας τις διάφορες εθνικές και ενωσιακές σχετικές εμπειρίες. |
| --- | --- |

2.2.

Σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΟΚΕ, κυρίως μέσω του Παρατηρητηρίου της ενιαίας αγοράς (ΠΕΑ), υπήρξε εκείνη που επέδειξε τη μεγαλύτερη δέσμευση υπέρ του προσδιορισμού και της ανάδειξης του ρόλου της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης, αναφερόμενη σε αυτές σε πάμπολλες γνωμοδοτήσεις, ιδίως του τμήματος «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» (INT) (1). Αξίζει να αναφερθεί ότι, για τη στήριξη της δραστηριότητάς της, η ΕΟΚΕ δημιούργησε, τον Μάρτιο του 2008, στο πλαίσιο του ΠΕΑ, τη βάση δεδομένων για την αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση, την οποία τηρεί ενήμερη καταχωρίζοντας τις διάφορες εθνικές και ενωσιακές σχετικές εμπειρίες.

| 2.3. | Στο μεταξύ, το ζήτημα έχει μελετηθεί εις βάθος σε ακαδημαϊκό επίπεδο, από εξέχοντες καθηγητές, ιδίως στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων, της διοίκησης επιχειρήσεων, της κοινωνικής ευθύνης, του διαδικτύου, του ηλεκτρονικού εμπορίου, της ασφάλειας των προϊόντων, των επαγγελματικών υπηρεσιών, του περιβάλλοντος, της διαφήμισης και του οπτικοακουστικού τομέα, της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.3.

Στο μεταξύ, το ζήτημα έχει μελετηθεί εις βάθος σε ακαδημαϊκό επίπεδο, από εξέχοντες καθηγητές, ιδίως στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων, της διοίκησης επιχειρήσεων, της κοινωνικής ευθύνης, του διαδικτύου, του ηλεκτρονικού εμπορίου, της ασφάλειας των προϊόντων, των επαγγελματικών υπηρεσιών, του περιβάλλοντος, της διαφήμισης και του οπτικοακουστικού τομέα, της εσωτερικής αγοράς.

| 2.4. | Ωστόσο, αυτό που απουσιάζει καταφανώς είναι ένας προβληματισμός πολιτικής και νομοθετικής φύσεως, ώστε να προσδιοριστεί σαφώς το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να λειτουργούν οι μηχανισμοί αυτοί σε επίπεδο ΕΕ, να διευκρινιστεί η νομική φύση τους, να θεσπιστούν οι προϋποθέσεις της εγκυρότητάς τους, να οριοθετηθούν τα πεδία εφαρμογής τους, να διασαφηνιστούν οι σχέσεις με την «έξωθεν» ρύθμιση και να τεθούν τα όριά τους, εντός ενός συνεπούς, συνεκτικού και εναρμονισμένου πλαισίου. |
| --- | --- |

2.4.

Ωστόσο, αυτό που απουσιάζει καταφανώς είναι ένας προβληματισμός πολιτικής και νομοθετικής φύσεως, ώστε να προσδιοριστεί σαφώς το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να λειτουργούν οι μηχανισμοί αυτοί σε επίπεδο ΕΕ, να διευκρινιστεί η νομική φύση τους, να θεσπιστούν οι προϋποθέσεις της εγκυρότητάς τους, να οριοθετηθούν τα πεδία εφαρμογής τους, να διασαφηνιστούν οι σχέσεις με την «έξωθεν» ρύθμιση και να τεθούν τα όριά τους, εντός ενός συνεπούς, συνεκτικού και εναρμονισμένου πλαισίου.

3.   Βασικές έννοιες και ορισμοί

| 3.1. | Ως «έξωθεν» ρύθμιση ή «straight regulation» νοείται συνήθως το σώμα των κανόνων δικαίου που θεσπίζουν τα κράτη —και συνεπώς έχουν κρατική και κυβερνητική βάση, και παράγονται από τα παραδοσιακά συστήματα δημοκρατίας των εθνικών κρατών— και των αντίστοιχών τους κανόνων στους υπερκρατικούς θεσμούς που βασίζονται σε δημοκρατικές εκλογές, όπως οι νόμοι του Κογκρέσου στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι κανονισμοί και οι οδηγίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για το κοινώς καλούμενο σύνολο των νόμων, υπό την ευρεία έννοια, που εκδίδει η νομοθετική εξουσία —ή η εκτελεστική, κατ’ εξουσιοδότηση, όταν έχει προς τούτο εξουσιοδοτηθεί δεόντως—, και οι διατάξεις των οποίων συνοδεύονται από μέσα εξαναγκασμού με στόχο την επιβολή τους, εν ανάγκη διά της βίας, και από μέτρα αστικής ή ποινικής φύσεως που τιμωρούν την παραβίασή τους (hard law). |
| --- | --- |

3.1.

Ως «έξωθεν» ρύθμιση ή «straight regulation» νοείται συνήθως το σώμα των κανόνων δικαίου που θεσπίζουν τα κράτη —και συνεπώς έχουν κρατική και κυβερνητική βάση, και παράγονται από τα παραδοσιακά συστήματα δημοκρατίας των εθνικών κρατών— και των αντίστοιχών τους κανόνων στους υπερκρατικούς θεσμούς που βασίζονται σε δημοκρατικές εκλογές, όπως οι νόμοι του Κογκρέσου στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι κανονισμοί και οι οδηγίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για το κοινώς καλούμενο σύνολο των νόμων, υπό την ευρεία έννοια, που εκδίδει η νομοθετική εξουσία —ή η εκτελεστική, κατ’ εξουσιοδότηση, όταν έχει προς τούτο εξουσιοδοτηθεί δεόντως—, και οι διατάξεις των οποίων συνοδεύονται από μέσα εξαναγκασμού με στόχο την επιβολή τους, εν ανάγκη διά της βίας, και από μέτρα αστικής ή ποινικής φύσεως που τιμωρούν την παραβίασή τους (hard law).

| 3.2. | Με τον όρο αυτορρύθμιση —μια έννοια που προέρχεται από τον χώρο της συμπεριφορικής ψυχολογίας— δηλώνεται γενικά η υιοθέτηση, από τους ίδιους τους οικονομικούς φορείς, ορισμένων κανόνων συμπεριφοράς, είτε μεταξύ τους είτε απέναντι σε τρίτους φορείς της αγοράς και της κοινωνίας, η τήρηση των οποίων συμφωνείται μεταξύ τους, χωρίς έξωθεν μηχανισμούς καταναγκασμού. |
| --- | --- |

3.2.

Με τον όρο αυτορρύθμιση —μια έννοια που προέρχεται από τον χώρο της συμπεριφορικής ψυχολογίας— δηλώνεται γενικά η υιοθέτηση, από τους ίδιους τους οικονομικούς φορείς, ορισμένων κανόνων συμπεριφοράς, είτε μεταξύ τους είτε απέναντι σε τρίτους φορείς της αγοράς και της κοινωνίας, η τήρηση των οποίων συμφωνείται μεταξύ τους, χωρίς έξωθεν μηχανισμούς καταναγκασμού.

| 3.3. | Η νομική βιβλιογραφία έχει αναπτύξει ένα ευρύ φάσμα ειδών αυτορρύθμισης, σύμφωνα με διάφορα κριτήρια ταξινόμησης, λιγότερο ή περισσότερο επιστημονικά, εκ των οποίων ξεχωρίζουν τα εξής:






  α) | πρωτογενής ή κατ’ εξουσιοδότηση αυτορρύθμιση, ανάλογα με το αν η κατάρτιση των κανόνων αποτελεί απλή αυτόνομη δέσμευση των ενδιαφερομένων (οπότε καλείται επίσης «ιδιωτική αυτορρύθμιση») ή εάν υπάρχει ανώτερος φορέας ρύθμισης (κράτος, ρυθμιστικά και κλαδικά όργανα, Ευρωπαϊκή Ένωση) που ορίζει συγκεκριμένα κριτήρια που πρέπει να τηρούνται υποχρεωτικά (οπότε καλείται επίσης «δημόσια αυτορρύθμιση»)· |
| --- | --- | --- |

3.3.

Η νομική βιβλιογραφία έχει αναπτύξει ένα ευρύ φάσμα ειδών αυτορρύθμισης, σύμφωνα με διάφορα κριτήρια ταξινόμησης, λιγότερο ή περισσότερο επιστημονικά, εκ των οποίων ξεχωρίζουν τα εξής:

α)

πρωτογενής ή κατ’ εξουσιοδότηση αυτορρύθμιση, ανάλογα με το αν η κατάρτιση των κανόνων αποτελεί απλή αυτόνομη δέσμευση των ενδιαφερομένων (οπότε καλείται επίσης «ιδιωτική αυτορρύθμιση») ή εάν υπάρχει ανώτερος φορέας ρύθμισης (κράτος, ρυθμιστικά και κλαδικά όργανα, Ευρωπαϊκή Ένωση) που ορίζει συγκεκριμένα κριτήρια που πρέπει να τηρούνται υποχρεωτικά (οπότε καλείται επίσης «δημόσια αυτορρύθμιση»)·

| β) | νομική, εθιμική ή νομολογιακή αυτορρύθμιση, ανάλογα με το αν πηγάζει από το δίκαιο —κυρίως το συνταγματικό ή το υπερεθνικό (π.χ. το ενωσιακό)—, από παραδοσιακά συναλλακτικά ήθη και έθιμα —που σήμερα ονομάζονται «ορθές πρακτικές»— ή από τις συλλογές δικαστικών αποφάσεων· |
| --- | --- |

β)

νομική, εθιμική ή νομολογιακή αυτορρύθμιση, ανάλογα με το αν πηγάζει από το δίκαιο —κυρίως το συνταγματικό ή το υπερεθνικό (π.χ. το ενωσιακό)—, από παραδοσιακά συναλλακτικά ήθη και έθιμα —που σήμερα ονομάζονται «ορθές πρακτικές»— ή από τις συλλογές δικαστικών αποφάσεων·

| γ) | εθνική ή διεθνική αυτορρύθμιση (η δεύτερη ονομάζεται επίσης «διεθνική ιδιωτική ρύθμιση»), ανάλογα με το εάν το πεδίο της είναι καθαρά εθνικό ή απορρέει από συμφωνίες τις οποίες υπογράφουν ιδιωτικοί φορείς, επιχειρήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που διαμορφώνουν τεχνικά πρότυπα, σε συνεργασία με διεθνείς ή διακυβερνητικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

γ)

εθνική ή διεθνική αυτορρύθμιση (η δεύτερη ονομάζεται επίσης «διεθνική ιδιωτική ρύθμιση»), ανάλογα με το εάν το πεδίο της είναι καθαρά εθνικό ή απορρέει από συμφωνίες τις οποίες υπογράφουν ιδιωτικοί φορείς, επιχειρήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που διαμορφώνουν τεχνικά πρότυπα, σε συνεργασία με διεθνείς ή διακυβερνητικές οργανώσεις.

| 3.4. | Τέλος, η συρρύθμιση νοείται συνήθως ως μορφή ρύθμισης των ενδιαφερομένων (stakeholders), την οποία προάγει, κατευθύνει, διευθύνει ή ελέγχει ένας τρίτος φορέας, είτε αυτός είναι επίσημος οργανισμός είτε ανεξάρτητος ρυθμιστικός φορέας, συνήθως με εξουσίες εποπτείας, ελέγχου, ενίοτε δε και επιβολής κυρώσεων. |
| --- | --- |

3.4.

Τέλος, η συρρύθμιση νοείται συνήθως ως μορφή ρύθμισης των ενδιαφερομένων (stakeholders), την οποία προάγει, κατευθύνει, διευθύνει ή ελέγχει ένας τρίτος φορέας, είτε αυτός είναι επίσημος οργανισμός είτε ανεξάρτητος ρυθμιστικός φορέας, συνήθως με εξουσίες εποπτείας, ελέγχου, ενίοτε δε και επιβολής κυρώσεων.

| 3.5. | Παρότι πολλές φορές εκλαμβάνονται ως συνώνυμα, οι κώδικες δεοντολογίας και οι κώδικες ορθών πρακτικών δηλώνουν δύο διαφορετικές έννοιες, που είναι σημαντικό να διακρίνονται. |
| --- | --- |

3.5.

Παρότι πολλές φορές εκλαμβάνονται ως συνώνυμα, οι κώδικες δεοντολογίας και οι κώδικες ορθών πρακτικών δηλώνουν δύο διαφορετικές έννοιες, που είναι σημαντικό να διακρίνονται.

| 3.6. | Και οι δύο έννοιες αφορούν μια συλλογή προτύπων ή κανόνων, προερχόμενων από διαδικασίες αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης, και αντιπροσωπεύουν την πλέον εξελιγμένη μορφή καταγραφής της συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων όσον αφορά τους συγκεκριμένους κανόνες. Στόχος αμφοτέρων είναι να καταστήσουν διαφανές και προσιτό σε όλους το σύνολο των κανόνων αυτών και των τρόπων εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

3.6.

Και οι δύο έννοιες αφορούν μια συλλογή προτύπων ή κανόνων, προερχόμενων από διαδικασίες αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης, και αντιπροσωπεύουν την πλέον εξελιγμένη μορφή καταγραφής της συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων όσον αφορά τους συγκεκριμένους κανόνες. Στόχος αμφοτέρων είναι να καταστήσουν διαφανές και προσιτό σε όλους το σύνολο των κανόνων αυτών και των τρόπων εφαρμογής τους.

| 3.7. | Οι μεν κώδικες δεοντολογίας αφορούν τους δεοντολογικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά την άσκηση ορισμένων επαγγελμάτων, σε κλάδους όπου οι επαγγελματίες έχουν εκ του νόμου δικαίωμα αυτορρύθμισης, εντός του πλαισίου που προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο ή από τους διεθνείς κανόνες που διέπουν την άσκηση συγκεκριμένων ελευθερίων επαγγελμάτων (ιατροί, δικηγόροι, δημοσιογράφοι κ.λπ.). |
| --- | --- |

3.7.

Οι μεν κώδικες δεοντολογίας αφορούν τους δεοντολογικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά την άσκηση ορισμένων επαγγελμάτων, σε κλάδους όπου οι επαγγελματίες έχουν εκ του νόμου δικαίωμα αυτορρύθμισης, εντός του πλαισίου που προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο ή από τους διεθνείς κανόνες που διέπουν την άσκηση συγκεκριμένων ελευθερίων επαγγελμάτων (ιατροί, δικηγόροι, δημοσιογράφοι κ.λπ.).

| 3.8. | Οι δε κώδικες ορθών πρακτικών αφορούν μάλλον τη συλλογή των κανόνων αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης, υπό την έννοια που υιοθετείται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

3.8.

Οι δε κώδικες ορθών πρακτικών αφορούν μάλλον τη συλλογή των κανόνων αυτορρύθμισης ή συρρύθμισης, υπό την έννοια που υιοθετείται στην παρούσα γνωμοδότηση.

4.   Ισχύον ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης

Α)   Έννοιες της «βελτίωσης της νομοθεσίας», της «έξυπνης νομοθεσίας» και της «απλούστευσης της νομοθεσίας»

| 4.1. | Σε επίπεδο ΕΕ, μόλις τον Μάρτιο του 2002, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την πρωτοβουλία που είναι κοινώς γνωστή υπό τον τίτλο «Βελτίωση της νομοθεσίας», με βάση το σχέδιο δράσης του Ιουνίου του 2002 (2) για τη βελτίωση της νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συνέχεια του οποίου αποτέλεσε η σημαντική Διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (στο εξής: Διοργανική συμφωνία) (3). |
| --- | --- |

4.1.

Σε επίπεδο ΕΕ, μόλις τον Μάρτιο του 2002, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την πρωτοβουλία που είναι κοινώς γνωστή υπό τον τίτλο «Βελτίωση της νομοθεσίας», με βάση το σχέδιο δράσης του Ιουνίου του 2002 (2) για τη βελτίωση της νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συνέχεια του οποίου αποτέλεσε η σημαντική Διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (στο εξής: Διοργανική συμφωνία) (3).

| 4.2. | Η καλύτερη και, ει δυνατόν, λιγότερη νομοθέτηση υπήρξε πάντοτε ένας από τους στόχους της πολιτικής της ενιαίας αγοράς (4), τον οποίο ανέκαθεν έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (5), με στόχο να βρεθούν οι καλύτεροι τρόποι ώστε το νομοθετικό περιβάλλον να καταστεί πιο εύχρηστο και πιο εύκολα κατανοητό για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους, τους καταναλωτές και τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών. |
| --- | --- |

4.2.

Η καλύτερη και, ει δυνατόν, λιγότερη νομοθέτηση υπήρξε πάντοτε ένας από τους στόχους της πολιτικής της ενιαίας αγοράς (4), τον οποίο ανέκαθεν έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της (5), με στόχο να βρεθούν οι καλύτεροι τρόποι ώστε το νομοθετικό περιβάλλον να καταστεί πιο εύχρηστο και πιο εύκολα κατανοητό για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους, τους καταναλωτές και τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να τοποθετηθεί λεπτομερώς και διεξοδικά επί των ζητημάτων αυτών, όχι μόνο ανταποκρινόμενη σε προτάσεις της Επιτροπής, αλλά και προτείνοντας ίδιες καινοτόμους πρωτοβουλίες, όπως, λόγου χάρη, τη γνωμοδότηση «Η προσέγγιση της προορατικής νομοθεσίας: ένα ακόμη βήμα προς τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ» (6). |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να τοποθετηθεί λεπτομερώς και διεξοδικά επί των ζητημάτων αυτών, όχι μόνο ανταποκρινόμενη σε προτάσεις της Επιτροπής, αλλά και προτείνοντας ίδιες καινοτόμους πρωτοβουλίες, όπως, λόγου χάρη, τη γνωμοδότηση «Η προσέγγιση της προορατικής νομοθεσίας: ένα ακόμη βήμα προς τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ» (6).

Β)   Ρόλος της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης εντός του ισχύοντος ενωσιακού νομικού πλαισίου

| 4.4. | Πρέπει να παραδεχθούμε ότι το ζήτημα της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης μάλλον απουσιάζει από τις πρωτοβουλίες και τις ανησυχίες της Επιτροπής που αναφέρονται παραπάνω, με την εξαίρεση της προαναφερθείσας «Διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας» (7). |
| --- | --- |

4.4.

Πρέπει να παραδεχθούμε ότι το ζήτημα της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης μάλλον απουσιάζει από τις πρωτοβουλίες και τις ανησυχίες της Επιτροπής που αναφέρονται παραπάνω, με την εξαίρεση της προαναφερθείσας «Διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας» (7).

| 4.5. | Αξίζει να επισημανθούν ορισμένες σημαντικές πτυχές του εγγράφου αυτού, ειδικότερα δε οι εξής:






  α) | η επανεξέταση του ζητήματος της ερμηνείας των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας —που περιλαμβάνονται σήμερα στο άρθρο 5 της ΣΕΕ και στο πρωτόκολλο αριθ. 2—, υπό το φως των οποίων πρέπει να σταθμίζεται η χρήση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης· |
| --- | --- | --- |

4.5.

Αξίζει να επισημανθούν ορισμένες σημαντικές πτυχές του εγγράφου αυτού, ειδικότερα δε οι εξής:

α)

η επανεξέταση του ζητήματος της ερμηνείας των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας —που περιλαμβάνονται σήμερα στο άρθρο 5 της ΣΕΕ και στο πρωτόκολλο αριθ. 2—, υπό το φως των οποίων πρέπει να σταθμίζεται η χρήση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης·

| β) | η πλαισίωση των μηχανισμών αυτών βάσει των προγραμμάτων «βελτίωσης της νομοθεσίας» που αποβλέπουν σε «μείωση του νομοθετικού έργου με στόχο τη βελτίωση του νομοθετικού έργου»· |
| --- | --- |

β)

η πλαισίωση των μηχανισμών αυτών βάσει των προγραμμάτων «βελτίωσης της νομοθεσίας» που αποβλέπουν σε «μείωση του νομοθετικού έργου με στόχο τη βελτίωση του νομοθετικού έργου»·

| γ) | η σαφής διάκριση του καθενός εκ των δύο αυτών μηχανισμών από την «ανοιχτή μέθοδο συντονισμού» (ΑΜΣ), τα πεδία της οποίας προσδιορίζονται στο άρθρο 6 της ΣΛΕΕ· |
| --- | --- |

γ)

η σαφής διάκριση του καθενός εκ των δύο αυτών μηχανισμών από την «ανοιχτή μέθοδο συντονισμού» (ΑΜΣ), τα πεδία της οποίας προσδιορίζονται στο άρθρο 6 της ΣΛΕΕ·

| δ) | ομοίως, η σαφής διάκριση των μηχανισμών αυτών από το λεγόμενο «ήπιο δίκαιο» (soft law) (8), όπως είναι, λόγου χάρη, οι προπαρασκευαστικές ή ενημερωτικές πράξεις (π.χ. οι λευκές βίβλοι και οι πράσινες βίβλοι, τα σχέδια δράσης και τα προγράμματα), οι ερμηνευτικές πράξεις (π.χ. η ανακοίνωση de minimis, στον τομέα του δικαίου περί ανταγωνισμού (9)), τα συμπεράσματα, οι δηλώσεις, τα ψηφίσματα και, τέλος, οι συστάσεις και οι γνώμες, που προβλέπονται στο άρθρο 288 της ΣΛΕΕ (10). |
| --- | --- |

δ)

ομοίως, η σαφής διάκριση των μηχανισμών αυτών από το λεγόμενο «ήπιο δίκαιο» (soft law) (8), όπως είναι, λόγου χάρη, οι προπαρασκευαστικές ή ενημερωτικές πράξεις (π.χ. οι λευκές βίβλοι και οι πράσινες βίβλοι, τα σχέδια δράσης και τα προγράμματα), οι ερμηνευτικές πράξεις (π.χ. η ανακοίνωση de minimis, στον τομέα του δικαίου περί ανταγωνισμού (9)), τα συμπεράσματα, οι δηλώσεις, τα ψηφίσματα και, τέλος, οι συστάσεις και οι γνώμες, που προβλέπονται στο άρθρο 288 της ΣΛΕΕ (10).

| 4.6. | Ωστόσο, από την ίδια τη φύση της, η εν λόγω «συμφωνία» συνιστά απλώς διοργανική «δέσμευση» και δεν συνεπάγεται αφ’ εαυτής καμία νομική υποχρέωση έναντι τρίτων (11). Εξάλλου, ιδίως όσον αφορά την αυτορρύθμιση, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα ενωσιακά θεσμικά όργανα οφείλουν να μη συμμετέχουν σε τέτοιου είδους εθελούσιες πρωτοβουλίες (12), αλλά να αρκούνται στο να εξετάζουν κατά πόσον οι προβλεπόμενες πρακτικές είναι συμβατές με τις διατάξεις της Συνθήκης. |
| --- | --- |

4.6.

Ωστόσο, από την ίδια τη φύση της, η εν λόγω «συμφωνία» συνιστά απλώς διοργανική «δέσμευση» και δεν συνεπάγεται αφ’ εαυτής καμία νομική υποχρέωση έναντι τρίτων (11). Εξάλλου, ιδίως όσον αφορά την αυτορρύθμιση, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα ενωσιακά θεσμικά όργανα οφείλουν να μη συμμετέχουν σε τέτοιου είδους εθελούσιες πρωτοβουλίες (12), αλλά να αρκούνται στο να εξετάζουν κατά πόσον οι προβλεπόμενες πρακτικές είναι συμβατές με τις διατάξεις της Συνθήκης.

| 4.7. | Όσον αφορά τη συρρύθμιση, την οποία φαίνεται να προκρίνει σαφώς η διοργανική συμφωνία, τα θεσμικά όργανα δηλώνουν την πρόθεση να προάγουν συμφωνίες μεταξύ των ενδιαφερομένων, προσδιορίζοντας τα όριά τους σε νομοθετικές πράξεις, εξετάζοντας κατά πόσον είναι συμβατές με τις θεμελιώδεις νομοθετικές πράξεις και με τους κανόνες που προβλέπουν την κατάρτισή τους και ελέγχοντας την εφαρμογή τους. Ωστόσο, οι περιπτώσεις όπου η πρόθεση αυτή υλοποιήθηκε δεν υπερβαίνουν τις δέκα (13). |
| --- | --- |

4.7.

Όσον αφορά τη συρρύθμιση, την οποία φαίνεται να προκρίνει σαφώς η διοργανική συμφωνία, τα θεσμικά όργανα δηλώνουν την πρόθεση να προάγουν συμφωνίες μεταξύ των ενδιαφερομένων, προσδιορίζοντας τα όριά τους σε νομοθετικές πράξεις, εξετάζοντας κατά πόσον είναι συμβατές με τις θεμελιώδεις νομοθετικές πράξεις και με τους κανόνες που προβλέπουν την κατάρτισή τους και ελέγχοντας την εφαρμογή τους. Ωστόσο, οι περιπτώσεις όπου η πρόθεση αυτή υλοποιήθηκε δεν υπερβαίνουν τις δέκα (13).

| 4.8. | Σε κάθε περίπτωση, όμως, η διοργανική συμφωνία δεν θεσπίζει πραγματικά ένα νομικό πλαίσιο για τη χρήση των μηχανισμών αυτών σε επίπεδο ΕΕ, παρά μόνον όσον αφορά:






  α) | την εξασφάλιση της διαφάνειάς τους· |
| --- | --- | --- |

4.8.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, η διοργανική συμφωνία δεν θεσπίζει πραγματικά ένα νομικό πλαίσιο για τη χρήση των μηχανισμών αυτών σε επίπεδο ΕΕ, παρά μόνον όσον αφορά:

α)

την εξασφάλιση της διαφάνειάς τους·

| β) | το ανεφάρμοστο σε περίπτωση που διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα ή σημαντικές πολιτικές επιλογές· |
| --- | --- |

β)

το ανεφάρμοστο σε περίπτωση που διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα ή σημαντικές πολιτικές επιλογές·

| γ) | ή περιπτώσεις όπου οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

γ)

ή περιπτώσεις όπου οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη.

| 4.9. | Σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πέραν της προαναφερθείσας έκθεσης της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων σχετικά με τη σύναψη διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, το ζήτημα έχει τονιστεί σε ορισμένα ψηφίσματα (14). |
| --- | --- |

4.9.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πέραν της προαναφερθείσας έκθεσης της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων σχετικά με τη σύναψη διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, το ζήτημα έχει τονιστεί σε ορισμένα ψηφίσματα (14).

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει σε πλείστες όσες γνωμοδοτήσεις της τα πλεονεκτήματα, αλλά και τους περιορισμούς και τους ακριβείς και σαφώς προσδιορισμένους στόχους της προσφυγής στην αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση (15). Οι θέσεις της μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:






  α) | Η αυτορρύθμιση πρέπει να είναι συμβατή με το δίκαιο και να υποστηρίζεται από αυτό· πρέπει να μπορεί να εκτελεσθεί, να εξακριβωθεί και να ελεγχθεί· πρέπει, επίσης, να είναι αποτελεσματική και να προβλέπει ρητώς μέσα προσφυγής, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο. |
| --- | --- | --- |

4.10.

Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει σε πλείστες όσες γνωμοδοτήσεις της τα πλεονεκτήματα, αλλά και τους περιορισμούς και τους ακριβείς και σαφώς προσδιορισμένους στόχους της προσφυγής στην αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση (15). Οι θέσεις της μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

α)

Η αυτορρύθμιση πρέπει να είναι συμβατή με το δίκαιο και να υποστηρίζεται από αυτό· πρέπει να μπορεί να εκτελεσθεί, να εξακριβωθεί και να ελεγχθεί· πρέπει, επίσης, να είναι αποτελεσματική και να προβλέπει ρητώς μέσα προσφυγής, ιδίως σε διασυνοριακό επίπεδο.

| β) | Η συρρύθμιση συνδυάζει τα στοιχεία της νομοθεσίας —όλως ιδιαιτέρως όσον αφορά την προβλεψιμότητα και τον δεσμευτικό χαρακτήρα— με τη μεγαλύτερη ευελιξία που προσφέρει η αυτορρύθμιση. Η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η συρρύθμιση συνίσταται στη δυνατότητα να ορίζει, να διατηρεί και να διαφυλάσσει πολιτικούς στόχους, παρέχοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευελιξία ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

β)

Η συρρύθμιση συνδυάζει τα στοιχεία της νομοθεσίας —όλως ιδιαιτέρως όσον αφορά την προβλεψιμότητα και τον δεσμευτικό χαρακτήρα— με τη μεγαλύτερη ευελιξία που προσφέρει η αυτορρύθμιση. Η πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η συρρύθμιση συνίσταται στη δυνατότητα να ορίζει, να διατηρεί και να διαφυλάσσει πολιτικούς στόχους, παρέχοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευελιξία ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο.

| γ) | Σε ένα δημοκρατικό πολιτικό περιβάλλον, η ιδιωτική ρύθμιση πρέπει γενικά να αντιπροσωπεύει ανάπτυξη ή εφαρμογή της δημόσιας ρύθμισης, ενδεχομένως να τη συμπληρώνει σε ορισμένους τομείς, μεταξύ άλλων όταν πρόκειται για άγραφους κανόνες εθιμικής προέλευσης ή για εσωτερικούς κανονισμούς την τήρηση των οποίων ο νομοθέτης και οι δημόσιες αρχές επιθυμούν, ρητά ή άρρητα, να επιβάλουν: για παράδειγμα, κώδικες δεοντολογίας ορισμένων επαγγελμάτων. |
| --- | --- |

γ)

Σε ένα δημοκρατικό πολιτικό περιβάλλον, η ιδιωτική ρύθμιση πρέπει γενικά να αντιπροσωπεύει ανάπτυξη ή εφαρμογή της δημόσιας ρύθμισης, ενδεχομένως να τη συμπληρώνει σε ορισμένους τομείς, μεταξύ άλλων όταν πρόκειται για άγραφους κανόνες εθιμικής προέλευσης ή για εσωτερικούς κανονισμούς την τήρηση των οποίων ο νομοθέτης και οι δημόσιες αρχές επιθυμούν, ρητά ή άρρητα, να επιβάλουν: για παράδειγμα, κώδικες δεοντολογίας ορισμένων επαγγελμάτων.

| δ) | Η επιτυχία της συρρύθμισης και της αυτορρύθμισης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: αντίληψη περί κοινής ωφέλειας, διαφάνεια του συστήματος, αντιπροσωπευτικότητα και ικανότητα των φορέων, ύπαρξη μηχανισμών αξιολόγησης και εποπτείας, αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων, εν ανάγκη, κυρώσεων, καθώς και αμοιβαίο πνεύμα συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων, των δημόσιων αρχών και της κοινωνίας εν γένει. |
| --- | --- |

δ)

Η επιτυχία της συρρύθμισης και της αυτορρύθμισης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες: αντίληψη περί κοινής ωφέλειας, διαφάνεια του συστήματος, αντιπροσωπευτικότητα και ικανότητα των φορέων, ύπαρξη μηχανισμών αξιολόγησης και εποπτείας, αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων, εν ανάγκη, κυρώσεων, καθώς και αμοιβαίο πνεύμα συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων, των δημόσιων αρχών και της κοινωνίας εν γένει.

| ε) | Η συρρύθμιση και η αυτορρύθμιση παρουσιάζουν πολλά πλεονεκτήματα: κατάργηση φραγμών που εμποδίζουν την ενιαία αγορά, απλούστευση των κανόνων, ευελιξία και ταχύτητα εφαρμογής, αποσυμφόρηση των νομοθετικών διαύλων και συνυπευθυνότητα των συμμετεχόντων. |
| --- | --- |

ε)

Η συρρύθμιση και η αυτορρύθμιση παρουσιάζουν πολλά πλεονεκτήματα: κατάργηση φραγμών που εμποδίζουν την ενιαία αγορά, απλούστευση των κανόνων, ευελιξία και ταχύτητα εφαρμογής, αποσυμφόρηση των νομοθετικών διαύλων και συνυπευθυνότητα των συμμετεχόντων.

| στ) | Έχουν επίσης περιορισμούς, που εξαρτώνται, κυρίως, από την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης και των κυρώσεων, την αβεβαιότητα ότι όλα τα μέρη θα τηρούν τους συμφωνημένους κώδικες, καθώς επίσης και από τις συνθήκες πλήρους συμβατότητας με το σύνολο της ισχύουσας νομοθεσίας και από τις απαιτήσεις ενός κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. |
| --- | --- |

στ)

Έχουν επίσης περιορισμούς, που εξαρτώνται, κυρίως, από την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης και των κυρώσεων, την αβεβαιότητα ότι όλα τα μέρη θα τηρούν τους συμφωνημένους κώδικες, καθώς επίσης και από τις συνθήκες πλήρους συμβατότητας με το σύνολο της ισχύουσας νομοθεσίας και από τις απαιτήσεις ενός κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

5.   Ρόλος της ρύθμισης, της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης: ορισμός και νομική βάση

α)   Αναγκαιότητα νομικής βάσης

| 5.1. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζεται στις ιδρυτικές πράξεις της ως «κοινότητα δικαίου», κατ’ αναλογία προς την καθιερωμένη έννοια του «κράτους δικαίου». Σε μια κοινότητα δικαίου, η εγκυρότητα οποιουδήποτε κανόνα εξαρτάται από μία νομική βάση που τον καθιστά δυνατό, η οποία πρέπει να βρίσκεται καταρχάς στο θεμελιώδες δίκαιο και κατόπιν, διαδοχικά, στις διάφορες νομοθετικές πράξεις της πυραμίδας της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

5.1.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζεται στις ιδρυτικές πράξεις της ως «κοινότητα δικαίου», κατ’ αναλογία προς την καθιερωμένη έννοια του «κράτους δικαίου». Σε μια κοινότητα δικαίου, η εγκυρότητα οποιουδήποτε κανόνα εξαρτάται από μία νομική βάση που τον καθιστά δυνατό, η οποία πρέπει να βρίσκεται καταρχάς στο θεμελιώδες δίκαιο και κατόπιν, διαδοχικά, στις διάφορες νομοθετικές πράξεις της πυραμίδας της νομοθεσίας.

| 5.2. | Οι ιδρυτικές πράξεις της ΕΕ απαρτίζονται σήμερα από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), οι οποίες έχουν το ίδιο νομικό κύρος (άρθρο 1 τρίτοο εδάφιο της ΣΕΕ), και από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος τους και έχει επίσης το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες (άρθρο 6 της ΣΕΕ). Κάθε κανόνας της έννομης τάξης της ΕΕ πρέπει να έχει ως θεμέλιο ή νομική βάση μια διάταξη των εν λόγω ιδρυτικών πράξεων, είτε πρόκειται για την απονομή άμεσης αρμοδιότητας νομοθέτησης είτε πρόκειται για την παραχώρηση κατ’ εξουσιοδότηση της αρμοδιότητας αυτής (κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις και εκτελεστικές πράξεις που διέπονται από τα άρθρα 290 και 291 της ΣΛΕΕ). |
| --- | --- |

5.2.

Οι ιδρυτικές πράξεις της ΕΕ απαρτίζονται σήμερα από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), οι οποίες έχουν το ίδιο νομικό κύρος (άρθρο 1 τρίτοο εδάφιο της ΣΕΕ), και από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος τους και έχει επίσης το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες (άρθρο 6 της ΣΕΕ). Κάθε κανόνας της έννομης τάξης της ΕΕ πρέπει να έχει ως θεμέλιο ή νομική βάση μια διάταξη των εν λόγω ιδρυτικών πράξεων, είτε πρόκειται για την απονομή άμεσης αρμοδιότητας νομοθέτησης είτε πρόκειται για την παραχώρηση κατ’ εξουσιοδότηση της αρμοδιότητας αυτής (κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις και εκτελεστικές πράξεις που διέπονται από τα άρθρα 290 και 291 της ΣΛΕΕ).

| 5.3. | Οι αρμοδιότητες που αναγνωρίζονται στην ΕΕ δυνάμει της Συνθήκης είναι αποκλειστικά εκείνες που της απονέμονται από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με την αρχή της δοτής αρμοδιότητας (άρθρο 4 παράγραφος 1 και άρθρο 5 παράγραφος 2 της ΣΕΕ) και, κατά περίπτωση, με αποκλειστική ή συντρέχουσα αρμοδιότητα (άρθρο 2 παράγραφοι 1 και 2 της ΣΛΕΕ), ενώ περιορίζονται επίσης, ως προς την ερμηνεία και την εφαρμογή τους, από τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας (άρθρο 5 παράγραφοι 3 και 4 της ΣΕΕ). |
| --- | --- |

5.3.

Οι αρμοδιότητες που αναγνωρίζονται στην ΕΕ δυνάμει της Συνθήκης είναι αποκλειστικά εκείνες που της απονέμονται από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με την αρχή της δοτής αρμοδιότητας (άρθρο 4 παράγραφος 1 και άρθρο 5 παράγραφος 2 της ΣΕΕ) και, κατά περίπτωση, με αποκλειστική ή συντρέχουσα αρμοδιότητα (άρθρο 2 παράγραφοι 1 και 2 της ΣΛΕΕ), ενώ περιορίζονται επίσης, ως προς την ερμηνεία και την εφαρμογή τους, από τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας (άρθρο 5 παράγραφοι 3 και 4 της ΣΕΕ).

| 5.4. | Η ΕΕ δύναται να εκχωρήσει την άσκηση των νομοθετικών της αρμοδιοτήτων αποκλειστικά εφόσον έχει εξουσιοδοτηθεί ρητώς προς τούτο, δύναται δε να εκχωρήσει αποκλειστικά αρμοδιότητες που της έχουν απονεμηθεί (άρθρο 13 παράγραφος 2 της ΣΕΕ). |
| --- | --- |

5.4.

Η ΕΕ δύναται να εκχωρήσει την άσκηση των νομοθετικών της αρμοδιοτήτων αποκλειστικά εφόσον έχει εξουσιοδοτηθεί ρητώς προς τούτο, δύναται δε να εκχωρήσει αποκλειστικά αρμοδιότητες που της έχουν απονεμηθεί (άρθρο 13 παράγραφος 2 της ΣΕΕ).

| 5.5. | Δεδομένου ότι η αναγνώριση από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή) ενός χώρου «εναλλακτικού» προς τη νομοθετική τους αρμοδιότητα δεν μπορεί παρά να νοηθεί ως «εκχώρηση» απονεμηθεισών αρμοδιοτήτων, φαίνεται θεμελιώδες για το κύρος της ως «ενωσιακής κανονιστικής πράξης» να προβλέπεται σαφώς στις ιδρυτικές πράξεις η εν λόγω δυνατότητα εκχώρησης, ακόμη κι εάν ο τρόπος άσκησής της, οι διαδικασίες εφαρμογής της και οι απαιτήσεις της είναι δυνατό να επαφίενται στο παράγωγο δίκαιο. |
| --- | --- |

5.5.

Δεδομένου ότι η αναγνώριση από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή) ενός χώρου «εναλλακτικού» προς τη νομοθετική τους αρμοδιότητα δεν μπορεί παρά να νοηθεί ως «εκχώρηση» απονεμηθεισών αρμοδιοτήτων, φαίνεται θεμελιώδες για το κύρος της ως «ενωσιακής κανονιστικής πράξης» να προβλέπεται σαφώς στις ιδρυτικές πράξεις η εν λόγω δυνατότητα εκχώρησης, ακόμη κι εάν ο τρόπος άσκησής της, οι διαδικασίες εφαρμογής της και οι απαιτήσεις της είναι δυνατό να επαφίενται στο παράγωγο δίκαιο.

| 5.6. | Όμως, σε κανένα σημείο των ιδρυτικών πράξεων —συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης— δεν είναι δυνατό να βρεθεί τέτοια νομική βάση, ρητή ή έστω και σιωπηρή, ούτε καν με μια ευρύτατη ερμηνεία του άρθρου 11 της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

5.6.

Όμως, σε κανένα σημείο των ιδρυτικών πράξεων —συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης— δεν είναι δυνατό να βρεθεί τέτοια νομική βάση, ρητή ή έστω και σιωπηρή, ούτε καν με μια ευρύτατη ερμηνεία του άρθρου 11 της ΣΕΕ.

| 5.7. | Τέλος, ούτε και η διοργανική συμφωνία δεν συνιστά, αφ’ εαυτής, πηγή ενωσιακού δικαίου, και ούτε επιτρέπει, κατά τρόπο που να είναι δεσμευτικός προς τρίτους, οποιαδήποτε μορφή εκχώρησης αρμοδιοτήτων —ως τέτοια όμως νοείται η αναγνώριση της προσφυγής «σε εναλλακτικούς μηχανισμούς ρύθμισης», που αναγνωρίζεται στη Διοργανική συμφωνία, «όπου αυτό ενδείκνυται και όταν η συνθήκη ΕΚ δεν επιβάλλει την προσφυγή σε συγκεκριμένο νομικό μέσο» (σημείο 16). |
| --- | --- |

5.7.

Τέλος, ούτε και η διοργανική συμφωνία δεν συνιστά, αφ’ εαυτής, πηγή ενωσιακού δικαίου, και ούτε επιτρέπει, κατά τρόπο που να είναι δεσμευτικός προς τρίτους, οποιαδήποτε μορφή εκχώρησης αρμοδιοτήτων —ως τέτοια όμως νοείται η αναγνώριση της προσφυγής «σε εναλλακτικούς μηχανισμούς ρύθμισης», που αναγνωρίζεται στη Διοργανική συμφωνία, «όπου αυτό ενδείκνυται και όταν η συνθήκη ΕΚ δεν επιβάλλει την προσφυγή σε συγκεκριμένο νομικό μέσο» (σημείο 16).

| 5.8. | Ανεξάρτητα από τη «νομιμοποίηση» που παρέχεται σε διάφορα νομικά μέσα παράγωγου δικαίου και από τον λιγότερο ή περισσότερο λεπτομερή προσδιορισμό των αρχών και των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούν τα εν λόγω μέσα προκειμένου να αναγνωρίζονται σε επίπεδο ΕΕ από τα θεσμικά όργανα που διαθέτουν νομοθετική εξουσία, αυτό που απουσιάζει είναι μια νομική βάση που να εξουσιοδοτεί τα εν λόγω θεσμικά όργανα να παραιτούνται από τις νομοθετικές εξουσίες τους και να τις εκχωρούν στα μέσα αυτά, ως θεμιτή εναλλακτική επιλογή έναντι των μηχανισμών ενωσιακής ρύθμισης που θεσπίζονται από τις Συνθήκες. |
| --- | --- |

5.8.

Ανεξάρτητα από τη «νομιμοποίηση» που παρέχεται σε διάφορα νομικά μέσα παράγωγου δικαίου και από τον λιγότερο ή περισσότερο λεπτομερή προσδιορισμό των αρχών και των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούν τα εν λόγω μέσα προκειμένου να αναγνωρίζονται σε επίπεδο ΕΕ από τα θεσμικά όργανα που διαθέτουν νομοθετική εξουσία, αυτό που απουσιάζει είναι μια νομική βάση που να εξουσιοδοτεί τα εν λόγω θεσμικά όργανα να παραιτούνται από τις νομοθετικές εξουσίες τους και να τις εκχωρούν στα μέσα αυτά, ως θεμιτή εναλλακτική επιλογή έναντι των μηχανισμών ενωσιακής ρύθμισης που θεσπίζονται από τις Συνθήκες.

β)   Ειδικό μέσο προσδιορισμού της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης

| 5.9. | Το ζήτημα μπορεί να τοποθετηθεί εντελώς διαφορετικά εάν, αντί να θεωρείται ότι οι μηχανισμοί αυτοί συνιστούν εναλλακτική επιλογή έναντι της νομοθετικής αρμοδιότητας της ΕΕ, θεωρηθούν μέσο συμπληρωματικό ή πρόσθετο της νομοθεσίας, εντός ενός νομικού πλαισίου που θα θεσπιστεί και θα προσδιοριστεί εκ των προτέρων, με πλήρη διαφάνεια. |
| --- | --- |

5.9.

Το ζήτημα μπορεί να τοποθετηθεί εντελώς διαφορετικά εάν, αντί να θεωρείται ότι οι μηχανισμοί αυτοί συνιστούν εναλλακτική επιλογή έναντι της νομοθετικής αρμοδιότητας της ΕΕ, θεωρηθούν μέσο συμπληρωματικό ή πρόσθετο της νομοθεσίας, εντός ενός νομικού πλαισίου που θα θεσπιστεί και θα προσδιοριστεί εκ των προτέρων, με πλήρη διαφάνεια.

| 5.10. | Κατ’ αρχάς, κρίνεται ότι το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προσδιοριστεί γενικά, βάσει των Συνθηκών και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και όχι να επαφίεται σε κατά περίπτωση διακριτική ευχέρεια, με την ευκαιρία κάθε μεμονωμένης νομοθετικής πράξης παράγωγου δικαίου. |
| --- | --- |

5.10.

Κατ’ αρχάς, κρίνεται ότι το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προσδιοριστεί γενικά, βάσει των Συνθηκών και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και όχι να επαφίεται σε κατά περίπτωση διακριτική ευχέρεια, με την ευκαιρία κάθε μεμονωμένης νομοθετικής πράξης παράγωγου δικαίου.

| 5.11. | Ο προσδιορισμός του πλαισίου θα πρέπει να περιλαμβάνεται σε ειδική διοργανική συμφωνία δεσμευτικού χαρακτήρα, υπό την έννοια του άρθρου 295 της ΣΛΕΕ, υποκείμενη σε ενδεχόμενο έλεγχο του Δικαστηρίου ως προς την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

5.11.

Ο προσδιορισμός του πλαισίου θα πρέπει να περιλαμβάνεται σε ειδική διοργανική συμφωνία δεσμευτικού χαρακτήρα, υπό την έννοια του άρθρου 295 της ΣΛΕΕ, υποκείμενη σε ενδεχόμενο έλεγχο του Δικαστηρίου ως προς την εφαρμογή της.

| 5.12. | Δευτερευόντως —εάν υποτεθεί ότι υπάγεται στις αρμοδιότητες της ΕΕ να «συμβουλεύει» τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το πρότυπο που θα θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο υιοθετώντας, στην εθνική έννομη τάξη τους, μορφές αυτορρύθμισης και συρρύθμισης εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας—, κρίνεται ότι το ενδεδειγμένο νομικό μέσο θα ήταν μία σύσταση, στην οποία θα πρέπει να επαναλαμβάνονται οι αρχές και οι απαιτήσεις που θα οριστούν στη νέα διοργανική συμφωνία, και με την οποία θα παροτρύνονται τα κράτη μέλη να τις υιοθετήσουν και να τις εφαρμόσουν στα αντίστοιχα επίπεδα της εσωτερικής έννομης τάξης τους. |
| --- | --- |

5.12.

Δευτερευόντως —εάν υποτεθεί ότι υπάγεται στις αρμοδιότητες της ΕΕ να «συμβουλεύει» τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το πρότυπο που θα θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο υιοθετώντας, στην εθνική έννομη τάξη τους, μορφές αυτορρύθμισης και συρρύθμισης εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας—, κρίνεται ότι το ενδεδειγμένο νομικό μέσο θα ήταν μία σύσταση, στην οποία θα πρέπει να επαναλαμβάνονται οι αρχές και οι απαιτήσεις που θα οριστούν στη νέα διοργανική συμφωνία, και με την οποία θα παροτρύνονται τα κράτη μέλη να τις υιοθετήσουν και να τις εφαρμόσουν στα αντίστοιχα επίπεδα της εσωτερικής έννομης τάξης τους.

| 5.13. | Τέλος, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το περιεχόμενο της νέας αυτής συμφωνίας θα πρέπει να της υποβληθεί για πρότερη γνωμοδότηση, με την ιδιότητά της ως οργάνου που εκπροσωπεί την οργανωμένη κοινωνία πολιτών (άρθρο 304 της ΣΛΕΕ). |
| --- | --- |

5.13.

Τέλος, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το περιεχόμενο της νέας αυτής συμφωνίας θα πρέπει να της υποβληθεί για πρότερη γνωμοδότηση, με την ιδιότητά της ως οργάνου που εκπροσωπεί την οργανωμένη κοινωνία πολιτών (άρθρο 304 της ΣΛΕΕ).

γ)   Αναπροσδιορισμός θεμελιωδών εννοιών

| 5.14. | Η νέα διοργανική συμφωνία θα πρέπει να επαναπροσδιορίζει τις έννοιες της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης, τα διάφορα είδη τους και τις αντίστοιχες διατυπώσεις κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται καλύτερα στην πραγματικότητα. |
| --- | --- |

5.14.

Η νέα διοργανική συμφωνία θα πρέπει να επαναπροσδιορίζει τις έννοιες της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης, τα διάφορα είδη τους και τις αντίστοιχες διατυπώσεις κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται καλύτερα στην πραγματικότητα.

| 5.15. | Στην πραγματικότητα, οι έννοιες της συρρύθμισης και της αυτορρύθμισης, όπως αυτές περιλαμβάνονται στην ισχύουσα διοργανική συμφωνία, δεν αντιστοιχούν σε καμία από τις γνωστές ερμηνείες σύμφωνα με τη θεωρία, ενώ οι δύο μηχανισμοί δεν διακρίνονται σαφώς σε συνάρτηση με τις διαφορές των νομικών καθεστώτων στα οποία υπάγονται. |
| --- | --- |

5.15.

Στην πραγματικότητα, οι έννοιες της συρρύθμισης και της αυτορρύθμισης, όπως αυτές περιλαμβάνονται στην ισχύουσα διοργανική συμφωνία, δεν αντιστοιχούν σε καμία από τις γνωστές ερμηνείες σύμφωνα με τη θεωρία, ενώ οι δύο μηχανισμοί δεν διακρίνονται σαφώς σε συνάρτηση με τις διαφορές των νομικών καθεστώτων στα οποία υπάγονται.

| 5.16. | Από την άλλη πλευρά, η πραγματικότητα δεν περιορίζεται στους δύο αυτούς μηχανισμούς που προσδιορίζονται στη διοργανική συμφωνία, πρωτίστως δε επειδή δεν προβλέπονται, για παράδειγμα, οι περιπτώσεις ορισμένων καθεστώτων που προκύπτουν από συνδυασμό «ήπιου δικαίου» (π.χ. συστάσεων) ή ιδιωτικών συμφωνιών (π.χ. συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης), αλλά ούτε και οι παραδοσιακές συμφωνίες ιδιωτικής ρύθμισης. |
| --- | --- |

5.16.

Από την άλλη πλευρά, η πραγματικότητα δεν περιορίζεται στους δύο αυτούς μηχανισμούς που προσδιορίζονται στη διοργανική συμφωνία, πρωτίστως δε επειδή δεν προβλέπονται, για παράδειγμα, οι περιπτώσεις ορισμένων καθεστώτων που προκύπτουν από συνδυασμό «ήπιου δικαίου» (π.χ. συστάσεων) ή ιδιωτικών συμφωνιών (π.χ. συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης), αλλά ούτε και οι παραδοσιακές συμφωνίες ιδιωτικής ρύθμισης.

| 5.17. | Τέλος, η διοργανική συμφωνία παραβλέπει τον ρόλο που πρέπει να αναλάβουν οι ενωσιακοί ρυθμιστικοί οργανισμοί, ως ανεξάρτητο και εξαιρούμενο «τρίτο μέρος», στη διαμόρφωση και τη διαπραγμάτευση συμφωνιών συρρύθμισης, κατ’ αναλογία με αυτό που ισχύει με διάφορους ρυθμιστικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο, σε ποικίλους κλάδους. |
| --- | --- |

5.17.

Τέλος, η διοργανική συμφωνία παραβλέπει τον ρόλο που πρέπει να αναλάβουν οι ενωσιακοί ρυθμιστικοί οργανισμοί, ως ανεξάρτητο και εξαιρούμενο «τρίτο μέρος», στη διαμόρφωση και τη διαπραγμάτευση συμφωνιών συρρύθμισης, κατ’ αναλογία με αυτό που ισχύει με διάφορους ρυθμιστικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο, σε ποικίλους κλάδους.

δ)   Θεμελιώδεις αρχές και βασικές απαιτήσεις

| 5.18. | Ένα σημαντικότατο μέρος της μελλοντικής διοργανικής συμφωνίας θα είναι ο σαφής και επακριβής προσδιορισμός, με γενική εφαρμογή, του συνόλου των θεμελιωδών αρχών και των κύριων απαιτήσεων τις οποίες θα πρέπει να πληρούν οι μηχανισμοί της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης για να μπορούν να αναγνωρίζονται και/ή να συνιστώνται από την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.18.

Ένα σημαντικότατο μέρος της μελλοντικής διοργανικής συμφωνίας θα είναι ο σαφής και επακριβής προσδιορισμός, με γενική εφαρμογή, του συνόλου των θεμελιωδών αρχών και των κύριων απαιτήσεων τις οποίες θα πρέπει να πληρούν οι μηχανισμοί της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης για να μπορούν να αναγνωρίζονται και/ή να συνιστώνται από την ΕΕ.

| 5.19. | Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι μορφές αυτορρύθμισης μπορούν να αναπτύσσονται, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εκτός του πλαισίου της διοργανικής συμφωνίας, βάσει της ελευθερίας σύναψης συμβάσεων και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, και ότι είναι απόλυτα θεμιτές εάν συνάδουν με τις γενικές αρχές του δικαίου της ΕΕ, αλλά ότι θα μπορούν να αναγνωρίζονται εντός του πλαισίου της διοργανικής συμφωνίας μόνον εάν πληρούν τις απαιτήσεις που αυτή θεσπίζει. |
| --- | --- |

5.19.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι μορφές αυτορρύθμισης μπορούν να αναπτύσσονται, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εκτός του πλαισίου της διοργανικής συμφωνίας, βάσει της ελευθερίας σύναψης συμβάσεων και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, και ότι είναι απόλυτα θεμιτές εάν συνάδουν με τις γενικές αρχές του δικαίου της ΕΕ, αλλά ότι θα μπορούν να αναγνωρίζονται εντός του πλαισίου της διοργανικής συμφωνίας μόνον εάν πληρούν τις απαιτήσεις που αυτή θεσπίζει.

| 5.20. | Στην υφιστάμενη διοργανική συμφωνία εντοπίζονται ήδη ορισμένες από αυτές, οι οποίες αναφέρονται παραπάνω, και οι οποίες θα πρέπει να διατηρηθούν, αν και χρειάζεται ενδεχομένως να προσδιοριστούν καλύτερα, ιδίως για τις περιπτώσεις όπου προβλέπεται το ανεφάρμοστο, όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα, στην περίπτωση σημαντικών πολιτικών επιλογών ή σε περιπτώσεις κανόνων που πρέπει να εφαρμόζονται κατά ενιαίο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.20.

Στην υφιστάμενη διοργανική συμφωνία εντοπίζονται ήδη ορισμένες από αυτές, οι οποίες αναφέρονται παραπάνω, και οι οποίες θα πρέπει να διατηρηθούν, αν και χρειάζεται ενδεχομένως να προσδιοριστούν καλύτερα, ιδίως για τις περιπτώσεις όπου προβλέπεται το ανεφάρμοστο, όταν διακυβεύονται θεμελιώδη δικαιώματα, στην περίπτωση σημαντικών πολιτικών επιλογών ή σε περιπτώσεις κανόνων που πρέπει να εφαρμόζονται κατά ενιαίο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη.

| 5.21. | Όμως, από τη βιβλιογραφία και από την εμπειρία διαφόρων οικονομικών φορέων έχει προκύψει μια ολόκληρη σειρά άλλων αρχών και απαιτήσεων, που αναφέρονται εδώ συνοπτικά:






  α) | Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση πρέπει να εντάσσονται σε πλαίσιο κοινής ωφέλειας και όχι απλώς να εξυπηρετούν το συμφέρον των ρυθμιζόμενων φορέων. |
| --- | --- | --- |

5.21.

Όμως, από τη βιβλιογραφία και από την εμπειρία διαφόρων οικονομικών φορέων έχει προκύψει μια ολόκληρη σειρά άλλων αρχών και απαιτήσεων, που αναφέρονται εδώ συνοπτικά:

α)

Η αυτορρύθμιση και η συρρύθμιση πρέπει να εντάσσονται σε πλαίσιο κοινής ωφέλειας και όχι απλώς να εξυπηρετούν το συμφέρον των ρυθμιζόμενων φορέων.

| β) | Πρέπει πάντοτε να συμμορφώνονται προς όλες τις ισχύουσες στην ΕΕ νομοθετικές και νομικές απαιτήσεις, αρχής γενομένης από τους στόχους και τις διατάξεις της Συνθήκης της ΕΕ και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, καθώς και της ευρωπαϊκής σύμβασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οφείλουν επίσης να είναι συμβατές με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, ιδίως δε με τις διατάξεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). |
| --- | --- |

β)

Πρέπει πάντοτε να συμμορφώνονται προς όλες τις ισχύουσες στην ΕΕ νομοθετικές και νομικές απαιτήσεις, αρχής γενομένης από τους στόχους και τις διατάξεις της Συνθήκης της ΕΕ και του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, καθώς και της ευρωπαϊκής σύμβασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οφείλουν επίσης να είναι συμβατές με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, ιδίως δε με τις διατάξεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).

| γ) | Πρέπει να υπόκεινται στον έλεγχο των ενωσιακών και των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων. |
| --- | --- |

γ)

Πρέπει να υπόκεινται στον έλεγχο των ενωσιακών και των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων.

| δ) | Η διαφάνεια πρέπει να παρέχει πρακτικές και προσιτές σε όλους πληροφορίες, χωρίς αποθαρρυντικές δυσχέρειες ή δαπάνες, ενώ οι στόχοι πρέπει να αναγγέλλονται με σαφήνεια. |
| --- | --- |

δ)

Η διαφάνεια πρέπει να παρέχει πρακτικές και προσιτές σε όλους πληροφορίες, χωρίς αποθαρρυντικές δυσχέρειες ή δαπάνες, ενώ οι στόχοι πρέπει να αναγγέλλονται με σαφήνεια.

| ε) | Ο βαθμός υλοποίησής τους πρέπει να μπορεί να παρακολουθείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και αξιόπιστων δεικτών, εκ των προτέρων καθορισμένων από την Επιτροπή, μέσω μελετών αντικτύπου εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων, που είτε θα διενεργούνται άμεσα είτε θα ανατίθενται ενδεχομένως σε ανεξάρτητους αξιολογητές, δημόσιους ή ιδιωτικούς, δεόντως πιστοποιημένους. |
| --- | --- |

ε)

Ο βαθμός υλοποίησής τους πρέπει να μπορεί να παρακολουθείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και αξιόπιστων δεικτών, εκ των προτέρων καθορισμένων από την Επιτροπή, μέσω μελετών αντικτύπου εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων, που είτε θα διενεργούνται άμεσα είτε θα ανατίθενται ενδεχομένως σε ανεξάρτητους αξιολογητές, δημόσιους ή ιδιωτικούς, δεόντως πιστοποιημένους.

| στ) | Η αντιπροσωπευτικότητα των συμμετεχόντων μερών πρέπει να εγγυάται την εφαρμογή στην πράξη των συμφωνηθέντων κανόνων και την αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα των μηχανισμών. Η αντιπροσωπευτικότητα πρέπει να είναι αναλογική προς τον ενδιαφερόμενο επαγγελματικό κλάδο ή σε διεπαγγελματικό ή τομεακό επίπεδο, καθώς και προς το εύρος των συμφωνηθεισών διατάξεων, το οποίο θα πρέπει να ελέγχεται, εν ανάγκη, από ποσοτική άποψη (αριθμός και αναλογία των μελών της οργάνωσης) και, κυρίως, από ποιοτική άποψη (ικανότητα επιτόπιας παρέμβασης για τη «νομιμοποίηση» των διατάξεων που υιοθετούνται και την επιβολή της τήρησής τους). |
| --- | --- |

στ)

Η αντιπροσωπευτικότητα των συμμετεχόντων μερών πρέπει να εγγυάται την εφαρμογή στην πράξη των συμφωνηθέντων κανόνων και την αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα των μηχανισμών. Η αντιπροσωπευτικότητα πρέπει να είναι αναλογική προς τον ενδιαφερόμενο επαγγελματικό κλάδο ή σε διεπαγγελματικό ή τομεακό επίπεδο, καθώς και προς το εύρος των συμφωνηθεισών διατάξεων, το οποίο θα πρέπει να ελέγχεται, εν ανάγκη, από ποσοτική άποψη (αριθμός και αναλογία των μελών της οργάνωσης) και, κυρίως, από ποιοτική άποψη (ικανότητα επιτόπιας παρέμβασης για τη «νομιμοποίηση» των διατάξεων που υιοθετούνται και την επιβολή της τήρησής τους).

| ζ) | Η πρότερη διαβούλευση με τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο για την τεκμηρίωση του κύρους, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των κανόνων. |
| --- | --- |

ζ)

Η πρότερη διαβούλευση με τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο για την τεκμηρίωση του κύρους, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των κανόνων.

| η) | Η εποπτεία, η αξιολόγηση και η παρακολούθηση των μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης πρέπει να περιλαμβάνουν προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα (κυρώσεις) για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητάς τους, όπως είναι τα εξής:






  1. | μηχανισμοί αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των εκ των προτέρων μελετών αντικτύπου (16)· |
| --- | --- | --- |

η)

Η εποπτεία, η αξιολόγηση και η παρακολούθηση των μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης πρέπει να περιλαμβάνουν προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα (κυρώσεις) για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητάς τους, όπως είναι τα εξής:

1.

μηχανισμοί αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των εκ των προτέρων μελετών αντικτύπου (16)·

| 2. | βάσεις δεδομένων που να εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερη παρακολούθηση (17)· |
| --- | --- |

2.

βάσεις δεδομένων που να εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερη παρακολούθηση (17)·

| 3. | υιοθέτηση μιας πιστοποίησης ανά επισήμανση ή «σήμα» αναφοράς (18)· |
| --- | --- |

3.

υιοθέτηση μιας πιστοποίησης ανά επισήμανση ή «σήμα» αναφοράς (18)·

| 4. | υιοθέτηση εθνικών κωδίκων σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς (19)· |
| --- | --- |

4.

υιοθέτηση εθνικών κωδίκων σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς (19)·

| 5. | θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών, παράλληλα με τους κανόνες (20)· |
| --- | --- |

5.

θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών, παράλληλα με τους κανόνες (20)·

| 6. | εκπόνηση λειτουργικών οδηγιών εφαρμογής (21)· |
| --- | --- |

6.

εκπόνηση λειτουργικών οδηγιών εφαρμογής (21)·

| 7. | πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (προστίμων) ή άλλων, όπως ο αποκλεισμός ή η ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων. |
| --- | --- |

7.

πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (προστίμων) ή άλλων, όπως ο αποκλεισμός ή η ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων.

| θ) | Τέλος, οι μηχανισμοί αυτορρύθμισης και συρρύθμισης πρέπει να μπορούν να αναθεωρούνται τακτικά και να τροποποιούνται, υπό το φως της εξέλιξης της κατάστασης, της νομοθεσίας και των προσδοκιών των συνυπογραφόντων. |
| --- | --- |

θ)

Τέλος, οι μηχανισμοί αυτορρύθμισης και συρρύθμισης πρέπει να μπορούν να αναθεωρούνται τακτικά και να τροποποιούνται, υπό το φως της εξέλιξης της κατάστασης, της νομοθεσίας και των προσδοκιών των συνυπογραφόντων.

| 5.22. | Επίσης, η Επιτροπή θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσον είναι σκόπιμο, από άποψη ασφάλειας δικαίου και ευελιξίας, τα συγκεκριμένα διαρθρωτικά στοιχεία των εν λόγω μηχανισμών να περιλαμβάνονται στο ίδιο το κείμενο της διοργανικής συμφωνίας ή σε παράρτημα, με το ίδιο νομικό κύρος, αλλά ενδεχομένως με δυνατότητα πιο εύκολης αναθεώρησης, με την επιφύλαξη των εγγυήσεων διαβούλευσης με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

5.22.

Επίσης, η Επιτροπή θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσον είναι σκόπιμο, από άποψη ασφάλειας δικαίου και ευελιξίας, τα συγκεκριμένα διαρθρωτικά στοιχεία των εν λόγω μηχανισμών να περιλαμβάνονται στο ίδιο το κείμενο της διοργανικής συμφωνίας ή σε παράρτημα, με το ίδιο νομικό κύρος, αλλά ενδεχομένως με δυνατότητα πιο εύκολης αναθεώρησης, με την επιφύλαξη των εγγυήσεων διαβούλευσης με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 5.23. | Αυτός ο προσδιορισμός γενικού χαρακτήρα δεν πρέπει να υπονομεύει τη δυνατότητα, στο κάθε μεμονωμένο νομοθετικό κείμενο όπου θα προβλέπεται προσφυγή στους μηχανισμούς αυτούς, να θεσπίζονται ιδιαίτερες προϋποθέσεις και απαιτήσεις, πρόσφορες ειδικά για τον συγκεκριμένο κλάδο, όπως εξάλλου συμβαίνει ήδη σε διάφορους κανονισμούς και οδηγίες όπου οι μηχανισμοί αυτοί αναφέρονται. Η δυνατότητα αυτή πρέπει να προβλέπεται ρητώς στη διοργανική συμφωνία. |
| --- | --- |

5.23.

Αυτός ο προσδιορισμός γενικού χαρακτήρα δεν πρέπει να υπονομεύει τη δυνατότητα, στο κάθε μεμονωμένο νομοθετικό κείμενο όπου θα προβλέπεται προσφυγή στους μηχανισμούς αυτούς, να θεσπίζονται ιδιαίτερες προϋποθέσεις και απαιτήσεις, πρόσφορες ειδικά για τον συγκεκριμένο κλάδο, όπως εξάλλου συμβαίνει ήδη σε διάφορους κανονισμούς και οδηγίες όπου οι μηχανισμοί αυτοί αναφέρονται. Η δυνατότητα αυτή πρέπει να προβλέπεται ρητώς στη διοργανική συμφωνία.

ε.   Κύριοι τομείς κατά προτεραιότητα εφαρμογής

| 5.24. | Καταρχήν, δεν εκτιμάται ότι υπάρχουν πεδία που να πρέπει να εξαιρεθούν εξ ολοκλήρου. |
| --- | --- |

5.24.

Καταρχήν, δεν εκτιμάται ότι υπάρχουν πεδία που να πρέπει να εξαιρεθούν εξ ολοκλήρου.

| 5.25. | Αναγνωρίζεται, ωστόσο, ότι υπάρχουν κλάδοι στους οποίους, για συγκυριακούς λόγους, χρειάζεται μεγαλύτερη επιφύλαξη ή μεγαλύτερη ακρίβεια ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις προσφυγής στην αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση. Ας αναφερθούν, ειδικότερα, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, οι δημόσιες υπηρεσίες και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, καθώς και ορισμένα πεδία τα οποία, παρότι δεν ανταποκρίνονται απολύτως στον ορισμό του περιεχομένου των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σχετίζονται με τους τρόπους άσκησής τους, λόγου χάρη τα δικαιώματα των καταναλωτών, όπως αναφέρεται σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.25.

Αναγνωρίζεται, ωστόσο, ότι υπάρχουν κλάδοι στους οποίους, για συγκυριακούς λόγους, χρειάζεται μεγαλύτερη επιφύλαξη ή μεγαλύτερη ακρίβεια ως προς τους όρους και τις προϋποθέσεις προσφυγής στην αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση. Ας αναφερθούν, ειδικότερα, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, οι δημόσιες υπηρεσίες και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, καθώς και ορισμένα πεδία τα οποία, παρότι δεν ανταποκρίνονται απολύτως στον ορισμό του περιεχομένου των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σχετίζονται με τους τρόπους άσκησής τους, λόγου χάρη τα δικαιώματα των καταναλωτών, όπως αναφέρεται σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ.

| 5.26. | Τα κατ’ εξοχήν πρόσφορα πεδία είναι ιδίως εκείνα που σχετίζονται με τη διοίκηση και την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων και με τις οικονομικές σχέσεις. |
| --- | --- |

5.26.

Τα κατ’ εξοχήν πρόσφορα πεδία είναι ιδίως εκείνα που σχετίζονται με τη διοίκηση και την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων και με τις οικονομικές σχέσεις.

| 5.27. | Έτσι, αξίζει να επικροτηθούν ορισμένες πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η πλατφόρμα CoP (Pilot Community of Practice for better self and co-regulation — Πρότυπη κοινότητα πρακτικής για τη βελτίωση της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης), με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη (22), ή ακόμη η στήριξη της συμφωνίας μεταξύ των κυριότερων επιχειρήσεων του διαδικτύου για ένα ασφαλέστερο διαδίκτυο, αλλά επίσης, απλώς ως παράδειγμα, οι πρωτοβουλίες που απορρέουν από την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο (23), καθώς και εκείνες που προβλέπουν οι διάφορες πράξεις της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.27.

Έτσι, αξίζει να επικροτηθούν ορισμένες πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η πλατφόρμα CoP (Pilot Community of Practice for better self and co-regulation — Πρότυπη κοινότητα πρακτικής για τη βελτίωση της αυτορρύθμισης και της συρρύθμισης), με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εταιρική κοινωνική ευθύνη (22), ή ακόμη η στήριξη της συμφωνίας μεταξύ των κυριότερων επιχειρήσεων του διαδικτύου για ένα ασφαλέστερο διαδίκτυο, αλλά επίσης, απλώς ως παράδειγμα, οι πρωτοβουλίες που απορρέουν από την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο (23), καθώς και εκείνες που προβλέπουν οι διάφορες πράξεις της ΕΕ.

στ.   Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

| 5.28. | Η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χρήση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της. Συνοψίζονται τα σημαντικότερα, σύμφωνα με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις: εξάλειψη φραγμών που εμποδίζουν την ενιαία αγορά, απλούστευση των κανόνων, ευελιξία και ταχύτητα εφαρμογής, αποσυμφόρηση των νομοθετικών διαύλων και συνυπευθυνότητα των συμμετεχόντων. |
| --- | --- |

5.28.

Η ΕΟΚΕ έχει εντοπίσει τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η χρήση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της. Συνοψίζονται τα σημαντικότερα, σύμφωνα με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις: εξάλειψη φραγμών που εμποδίζουν την ενιαία αγορά, απλούστευση των κανόνων, ευελιξία και ταχύτητα εφαρμογής, αποσυμφόρηση των νομοθετικών διαύλων και συνυπευθυνότητα των συμμετεχόντων.

| 5.29. | Υπενθυμίζονται, όμως, και τα όρια των μέσων αυτών «που εξαρτώνται κυρίως από την αποτελεσματικότητα του ελέγχου και από τις κυρώσεις, καθώς και από τους όρους πλήρους συμβατότητας με το σύνολο των υφιστάμενων νομικών κανόνων και τις απαιτήσεις για κατάλληλη νομοθετική πλαισίωση στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και των κοινωφελών υπηρεσιών», όπως αναφέρεται στις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις (24). |
| --- | --- |

5.29.

Υπενθυμίζονται, όμως, και τα όρια των μέσων αυτών «που εξαρτώνται κυρίως από την αποτελεσματικότητα του ελέγχου και από τις κυρώσεις, καθώς και από τους όρους πλήρους συμβατότητας με το σύνολο των υφιστάμενων νομικών κανόνων και τις απαιτήσεις για κατάλληλη νομοθετική πλαισίωση στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και των κοινωφελών υπηρεσιών», όπως αναφέρεται στις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις (24).

ζ.   Εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης διαφορών

| 5.30. | Οι μηχανισμοί εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, μετά από μακρές και πολυτάραχες διεργασίες, καλύπτονται πλέον από ενωσιακή ρύθμιση, δυνάμει του κανονισμού για την ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (κανονισμός για την ΗΕΚΔ) και της οδηγίας για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (οδηγία ΕΕΚΔ) (25), των οποίων εκκρεμεί η εφαρμογή στα διάφορα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.30.

Οι μηχανισμοί εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, μετά από μακρές και πολυτάραχες διεργασίες, καλύπτονται πλέον από ενωσιακή ρύθμιση, δυνάμει του κανονισμού για την ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (κανονισμός για την ΗΕΚΔ) και της οδηγίας για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (οδηγία ΕΕΚΔ) (25), των οποίων εκκρεμεί η εφαρμογή στα διάφορα κράτη μέλη.

| 5.31. | Παρότι αυτό δεν έχει καίρια σημασία, από καθαρά θεωρητική άποψη, για τη θέσπιση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης, η ΕΟΚΕ συνιστά να ορίζει η μελλοντική διοργανική συμφωνία, ως απαίτηση που πρέπει να πληρούν οι προαναφερθέντες μηχανισμοί, να συνοδεύονται πάντοτε από αναφορά στην ενδεχόμενη υπαγωγή σε εναλλακτικά συστήματα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες ενωσιακές πράξεις. |
| --- | --- |

5.31.

Παρότι αυτό δεν έχει καίρια σημασία, από καθαρά θεωρητική άποψη, για τη θέσπιση μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης, η ΕΟΚΕ συνιστά να ορίζει η μελλοντική διοργανική συμφωνία, ως απαίτηση που πρέπει να πληρούν οι προαναφερθέντες μηχανισμοί, να συνοδεύονται πάντοτε από αναφορά στην ενδεχόμενη υπαγωγή σε εναλλακτικά συστήματα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες ενωσιακές πράξεις.

η.   Ρόλος των ενωσιακών θεσμικών οργάνων, των κρατών μελών και της κοινωνίας πολιτών

| 5.32. | Για τη θέσπιση των μηχανισμών αυτών, όλοι οι φορείς που συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία υπέχουν ειδικές ευθύνες, τις οποίες είναι σημαντικό να αναλάβουν. |
| --- | --- |

5.32.

Για τη θέσπιση των μηχανισμών αυτών, όλοι οι φορείς που συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία υπέχουν ειδικές ευθύνες, τις οποίες είναι σημαντικό να αναλάβουν.

| 5.33. | Κατά πρώτο λόγο, η Επιτροπή έχει την ευθύνη να αναλάβει την πρωτοβουλία έναρξης των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με στόχο την αναθεώρηση της ισχύουσας διοργανικής συμφωνίας, σύμφωνα με τα κριτήρια που προσδιορίζονται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

5.33.

Κατά πρώτο λόγο, η Επιτροπή έχει την ευθύνη να αναλάβει την πρωτοβουλία έναρξης των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με στόχο την αναθεώρηση της ισχύουσας διοργανικής συμφωνίας, σύμφωνα με τα κριτήρια που προσδιορίζονται στην παρούσα γνωμοδότηση.

| 5.34. | Η κοινωνία πολιτών, και ιδίως η ΕΟΚΕ, πρέπει να κληθεί σε διαβούλευση σχετικά με τους όρους της διαπραγμάτευσης αυτής και το τελικό κείμενο της συμφωνίας πρέπει να της υποβληθεί για γνωμοδότηση, πριν από την επίσημη υιοθέτησή του. |
| --- | --- |

5.34.

Η κοινωνία πολιτών, και ιδίως η ΕΟΚΕ, πρέπει να κληθεί σε διαβούλευση σχετικά με τους όρους της διαπραγμάτευσης αυτής και το τελικό κείμενο της συμφωνίας πρέπει να της υποβληθεί για γνωμοδότηση, πριν από την επίσημη υιοθέτησή του.

| 5.35. | Τα κράτη μέλη, μέσω των εθνικών τους κοινοβουλίων και δυνάμει των εξουσιών που τους παρέχουν οι Συνθήκες στο πεδίο του ελέγχου της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, οφείλουν επίσης να τοποθετηθούν, ενώ οι αντίστοιχες κυβερνήσεις οφείλουν να δεσμευθούν να εφαρμόσουν τις ίδιες αρχές εντός της οικείας εθνικής έννομης τάξης. |
| --- | --- |

5.35.

Τα κράτη μέλη, μέσω των εθνικών τους κοινοβουλίων και δυνάμει των εξουσιών που τους παρέχουν οι Συνθήκες στο πεδίο του ελέγχου της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, οφείλουν επίσης να τοποθετηθούν, ενώ οι αντίστοιχες κυβερνήσεις οφείλουν να δεσμευθούν να εφαρμόσουν τις ίδιες αρχές εντός της οικείας εθνικής έννομης τάξης.

| 5.36. | Τέλος, στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα εθνικά δικαστήρια πρέπει να διατεθούν οι αναγκαίες εξουσίες και μέσα για τον έλεγχο της νομιμότητας των υιοθετούμενων μέτρων. |
| --- | --- |

5.36.

Τέλος, στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα εθνικά δικαστήρια πρέπει να διατεθούν οι αναγκαίες εξουσίες και μέσα για τον έλεγχο της νομιμότητας των υιοθετούμενων μέτρων.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

1

(2)  «Ευρωπαϊκή διακυβέρνηση — Μία Λευκή Βίβλος» [COM(2001) 428 τελικό, ΕΕ C 287 της 12.10.2001,] και ανακοινώσεις «Βελτίωση της νομοθεσίας» [COM(2002) 275, 276, 277 και 278 τελικό, της 5.6.2002, σ. 1].

2

(3)  Επί του προκειμένου, αξίζει να αναφερθούν τα άρθρα της Linda A. J. Senden, «Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet», Electronic Journal of Comparative Law, Vol. 9, 1η Ιανουαρίου 2005 και «Soft Law and its implications for institutional balance in the EC», Utrecht Law Review, IGITUR, Vol. 1, Issue 2, Δεκέμβριος 2005, σ. 79.

3

(4)  Υπενθυμίζεται εδώ η πρωτοβουλία SLIM — Απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά [COM(96) 559 τελικό και COM(2000) 104 final].

4

(5)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

5

(6)  ΕΕ C 175 της 28.7.2009, σ. 26.

6

(7)  Αυτό αφορά, ιδίως, τις διαδοχικές ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, τις διάφορες εκθέσεις σχετικά με τη στρατηγική απλούστευσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, τις συχνές στρατηγικές αναλύσεις του προγράμματος «Βελτίωση της νομοθεσίας» στην ΕΕ. Αξιοσημείωτη εξαίρεση συνιστούν οι σχετικές αναφορές εντός του εγγράφου εργασίας της Επιτροπής «Πρώτη έκθεση προόδου όσον αφορά τη στρατηγική για την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος», COM(2006) 690 τελικό της 14.11.2006.

7

(8)  Βλέπε ορισμό στο άρθρο της Linda A. J. Senden, «Soft Law and its implications for institutional balance in the EC», Utrecht Law Review, IGITUR, Vol. 1, Issue 2, Δεκέμβριος 2005, σ. 79.

8

Utrecht Law Review

(9)  Έγγραφο C(2014) 4136 final της 25.6.2014.

9

(10)  Σε αυτού του είδους τους μηχανισμούς (και όχι στην αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση) αναφέρεται η Επιτροπή π.χ. στην ανακοίνωσή της «Φορολογική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση: προτεραιότητες για τα προσεχή έτη» [COM(2001) 260 final, ΕΕ C 284 της 10.10.2001, σ. 6), ιδίως στο σημείο 4.3.

10

(11)  Όπως ορθά εξηγεί η Linda Senden στο προαναφερθέν άρθρο «Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet», όπου μπορούμε να διαβάσουμε τα εξής: «As regards the Interinstitutional Agreement on better law-making, its having at least binding force inter partes can be defended on the basis of two arguments.71 Firstly, it contains a number of rather compelling terms (“agree”, “will”), which can be said to express the intention of the institutions to enter into a binding commitment. A confirmation of this intention can also be seen in its points 37 and 38 on the implementation and monitoring of the Agreement, providing, inter alia: “The three Institutions will take the necessary steps to ensure that their staff have the means and resources required for the proper implementation of the provisions of this Agreement” (point 38). Secondly, where “agreed acts” are specifically intended to reinforce interinstitutional cooperation such as the Interinstitutional Agreement at issue here, it can be argued that there is a specific duty of cooperation which in conjunction with the duty of sincere cooperation laid down in Article 10 EC may actually lead to the conclusion that such an agreed act must be considered binding upon the concluding parties».

11

(12)  Όπως δηλώνεται σαφώς στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για το 2002, «αντίθετα με την από κοινού ρύθμιση, η αυτορρύθμιση (ή self-regulation) δεν συνεπάγεται απαραίτητα μια νομοθετική πράξη» [COM(2002) 278 τελικό, σ. 12].

12

(13)  Εκ των οποίων αξίζει να επισημανθούν:

13

| α) | Το ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχόμενων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με έναν κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων (ΕΕ C 2 της 6.1.1998, σ. 2). |
| --- | --- |

α)

Το ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχόμενων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με έναν κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων (ΕΕ C 2 της 6.1.1998, σ. 2).

| β) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 80/2009 όσον αφορά κώδικα δεοντολογίας για τα ηλεκτρονικά συστήματα κράτησης θέσεων (ΕΕ L 35 της 4.2.2009, σ. 47). Για περισσότερα παραδείγματα, βλέπε http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.ten-opinions.32859 |
| --- | --- |

β)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 80/2009 όσον αφορά κώδικα δεοντολογίας για τα ηλεκτρονικά συστήματα κράτησης θέσεων (ΕΕ L 35 της 4.2.2009, σ. 47). Για περισσότερα παραδείγματα, βλέπε http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.ten-opinions.32859

(14)  Εισηγήτρια: η κ. Monica Frassoni (A5-0313/2003 της 25ης Σεπτεμβρίου 2003).

14

(15)  Ιδιαίτερη αναφορά αξίζουν οι θέσεις που έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ, κυρίως στις ακόλουθες γνωμοδοτήσεις:

15

| — | ΕΕ C 14 της 16.1.2001, σ. 1, με θέμα «Απλοποίηση της νομοθεσίας στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς (ΠΕΑ)», |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 14 της 16.1.2001, σ. 1, με θέμα «Απλοποίηση της νομοθεσίας στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς (ΠΕΑ)»,

| — | ΕΕ C 48 της 21.2.2002, σ. 130, με θέμα «Απλοποίηση» (συμπληρωματική γνωμοδότηση), |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 48 της 21.2.2002, σ. 130, με θέμα «Απλοποίηση» (συμπληρωματική γνωμοδότηση),

| — | ΕΕ C 112 της 30.4.2004, σ. 4, |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 112 της 30.4.2004, σ. 4,

| — | ΕΕ C 255 της 14.10.2005, σ. 22, με θέμα «Προτεραιότητες της ενιαίας αγοράς 2005-2010», |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 255 της 14.10.2005, σ. 22, με θέμα «Προτεραιότητες της ενιαίας αγοράς 2005-2010»,

| — | ΕΕ C 24 της 31.1.2006, σ. 52, με θέμα «Τρόποι βελτίωσης της εφαρμογής και επιβολής της κοινοτικής νομοθεσίας»· |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 24 της 31.1.2006, σ. 52, με θέμα «Τρόποι βελτίωσης της εφαρμογής και επιβολής της κοινοτικής νομοθεσίας»·

και ιδίως στην ενημερωτική έκθεση της 24ης Ιανουαρίου 2005.

(16)  Αξίζει να αναφερθούν:

16

ο μηχανισμός αυτοελέγχου που θέσπισε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας (EFCA) για την εξασφάλιση της εφαρμογής του κώδικα συμπεριφοράς του 1992 για τις εταιρείες τεχνολογίας και παροχής συμβουλών,

οι δεσμευτικές διατάξεις ενός κώδικα δεοντολογίας των δικηγόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που υιοθετήθηκε το 1988 από το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE),

το πειθαρχικό τμήμα που θεσπίστηκε από έναν κώδικα δεοντολογίας των διαχειριστών περιουσίας για την εξασφάλιση της εφαρμογής του και, εν ανάγκη, την επιβολή κυρώσεων —πρβλ. έλεγχο, επίπληξη και πρόταση αποκλεισμού,

η Ευρωπαϊκή Ένωση Διαφημιστικών Προτύπων (EASA), που συστάθηκε το 1992 για την προώθηση και τον συντονισμό της αυτορρύθμισης στον χώρο της διαφήμισης,

ο έλεγχος που ασκεί η BDI (Bundesverband der Deutschen Industrie — Ομοσπονδία Γερμανικών Βιομηχανιών) για την ορθή εφαρμογή της συμφωνίας που συνήφθη στο Βερολίνο, το 1995, μεταξύ της κυβέρνησης και των επιχειρήσεων, σχετικά με τους όρους και τον έλεγχο του φαινομένου του θερμοκηπίου μέσω της μείωσης των εκπομπών CO2 στη Γερμανία, κατ’ εφαρμογή της συμφωνίας του Κιότο.

Bundesverband der Deutschen Industrie

2

(17)  Πρόκειται π.χ. για τη βάση δεδομένων των ιδρυμάτων κατάρτισης μηχανικών, που δημιουργήθηκε το 1987 από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Εθνικών Ενώσεων των Μηχανικών (FEANI), κατ’ εφαρμογή ευρωπαϊκού κώδικα δεοντολογίας που εξασφαλίζει την αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικών προσόντων, με τριάντα χιλιάδες μέλη.

17

(18)  Π.χ. το σήμα που θέσπισαν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ασφαλίσεων για την πιστοποίηση της εφαρμογής ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών στο διαδίκτυο ή ακόμη τα σήματα ασφαλείας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, που υιοθετήθηκαν σύμφωνα με τον κώδικα συμπεριφοράς για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις.

18

(19)  Όπως συνέβη με την εφαρμογή ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς, που υιοθετήθηκε το 1995 και τροποποιήθηκε το 2004 από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων άμεσης πώλησης.

19

(20)  Όπως, π.χ., οι ποσοτικές προδιαγραφές μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας των πλυντηρίων ρούχων, που συμφωνήθηκαν το 1999 από το ευρωπαϊκό συμβούλιο κατασκευαστών ηλεκτρικών οικιακών συσκευών (CECED), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

20

(21)  Αυτό ισχύει στις παρακάτω περιπτώσεις:

21

| — | κανόνες κατάρτισης που θεσπίστηκαν, μέσω οδηγού, σε εφαρμογή κώδικα επαγγελματικών κανόνων για τους συντηρητές-αναστηλωτές στην Ευρώπη, |
| --- | --- |

—

κανόνες κατάρτισης που θεσπίστηκαν, μέσω οδηγού, σε εφαρμογή κώδικα επαγγελματικών κανόνων για τους συντηρητές-αναστηλωτές στην Ευρώπη,

| — | εγχειρίδιο χρήσης για τους παρόχους υπηρεσιών μέσω διαδικτύου, που εκπονήθηκε το 2001 από το Εμπορικό Επιμελητήριο του Μιλάνου για την προώθηση των ορθών πρακτικών στον χώρο αυτόν. |
| --- | --- |

—

εγχειρίδιο χρήσης για τους παρόχους υπηρεσιών μέσω διαδικτύου, που εκπονήθηκε το 2001 από το Εμπορικό Επιμελητήριο του Μιλάνου για την προώθηση των ορθών πρακτικών στον χώρο αυτόν.

(22)  COM(2011) 681 final.

22

(23)  Οδηγία 2000/31/ΕΚ (ΕΕ L 178 της 17.7.2000, σ. 1).

23

(24)  Ενημερωτική έκθεση INT/204, της 24.1.2005, με θέμα «Η σημερινή κατάσταση σε ό,τι αφορά την από κοινού ρύθμιση και την αυτορρύθμιση στην ενιαία αγορά».

24

(25)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 524/2013 και οδηγία 2013/11/ΕΕ (ΕΕ L 165 της 18.6.2013, σ. 1 και σ. 63 αντιστοίχως.

25

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Το ακόλουθο σημείο της γνωμοδότησης ειδικευμένου τμήματος που απορρίφθηκε κατόπιν τροπολογιών οι οποίες υιοθετήθηκαν από την Ολομέλεια, συγκέντρωσε ένα τέταρτο τουλάχιστον των εκφρασμένων ψήφων (άρθρο 54 παράγραφος 4 του εσωτερικού κανονισμού):

Σημείο 5.21 στοιχείο η)

Ο έλεγχος και η παρακολούθηση των μηχανισμών αυτορρύθμισης και συρρύθμισης πρέπει να περιλαμβάνουν προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα (κυρώσεις) για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητάς τους, όπως είναι τα εξής:

| 1. | μηχανισμοί αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των εκ των προτέρων μελετών αντικτύπου· |
| --- | --- |

1.

μηχανισμοί αυτοελέγχου και αυτοπειθαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των εκ των προτέρων μελετών αντικτύπου·

| 2. | βάσεις δεδομένων που να εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερη παρακολούθηση· |
| --- | --- |

2.

βάσεις δεδομένων που να εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερη παρακολούθηση·

| 3. | υιοθέτηση μιας πιστοποίησης ανά επισήμανση ή «σήμα» αναφοράς· |
| --- | --- |

3.

υιοθέτηση μιας πιστοποίησης ανά επισήμανση ή «σήμα» αναφοράς·

| 4. | υιοθέτηση εθνικών κωδίκων σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς· |
| --- | --- |

4.

υιοθέτηση εθνικών κωδίκων σε εφαρμογή του ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς·

| 5. | θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών, παράλληλα με τους κανόνες· |
| --- | --- |

5.

θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών, παράλληλα με τους κανόνες·

| 6. | εκπόνηση λειτουργικών οδηγιών εφαρμογής· |
| --- | --- |

6.

εκπόνηση λειτουργικών οδηγιών εφαρμογής·

| 7. | πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (προστίμων) ή άλλων, όπως ο αποκλεισμός ή η ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων· |
| --- | --- |

7.

πρόβλεψη συστήματος κυρώσεων, οικονομικών (προστίμων) ή άλλων, όπως ο αποκλεισμός ή η ανάκληση της έγκρισης των συμμετεχόντων·

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

| Υπέρ: | 91 |
| --- | --- |
| Κατά: | 41 |
| Αποχές: | 28 |

Υπέρ:

91

Κατά:

41

Αποχές:

28

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/40 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/40

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας»

(2015/C 291/06)

| Εισηγητής: | Josef ZBOŘIL |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | Enrico GIBELLIERI |

Εισηγητής:

Josef ZBOŘIL

Συνεισηγητής:

Enrico GIBELLIERI

Στις 10 Ιουλίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, με θέμα

«Βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας».

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ), στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 24 Μαρτίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειας, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 144 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 6 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η οικονομική ύφεση είχε σοβαρό αντίκτυπο στην υαλουργία και επέφερε μείωση της παραγωγικής ικανότητας και της παραγωγής, καθώς και σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας. Για να διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας και να εδραιωθεί κατάλληλο επενδυτικό κλίμα ώστε να παραμείνει η ευρωπαϊκή υαλουργία στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας, είναι απολύτως αναγκαία η αντιμετώπιση αυτών των τεράστιων προκλήσεων στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας. Η εν λόγω πολιτική οφείλει να επιδιώξει την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων της βιωσιμότητας: του οικονομικού, του κοινωνικού και του περιβαλλοντικού. |
| --- | --- |

1.1.

Η οικονομική ύφεση είχε σοβαρό αντίκτυπο στην υαλουργία και επέφερε μείωση της παραγωγικής ικανότητας και της παραγωγής, καθώς και σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας. Για να διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας και να εδραιωθεί κατάλληλο επενδυτικό κλίμα ώστε να παραμείνει η ευρωπαϊκή υαλουργία στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας, είναι απολύτως αναγκαία η αντιμετώπιση αυτών των τεράστιων προκλήσεων στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας. Η εν λόγω πολιτική οφείλει να επιδιώξει την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων της βιωσιμότητας: του οικονομικού, του κοινωνικού και του περιβαλλοντικού.

| 1.2. | Η ΕΕ απαιτείται να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για την αναζωογόνηση της ζήτησης και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων των γυάλινων προϊόντων, προκειμένου να υποστηριχθεί η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενεργειακά αποδοτική και κυκλική, η οποία θα συμβάλει στη δημιουργία αξιόλογων επιχειρηματικών ευκαιριών και νέων θέσεων εργασίας. Χρειάζεται να αναληφθούν στοχοθετημένες πρωτοβουλίες, όπως ο καθορισμός στόχων και η λήψη σθεναρών μέτρων για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των κτιρίων, καθώς και η ταχεία ανάπτυξη συστήματος της ΕΕ για την ενεργειακή επισήμανση των παραθύρων, η υποστήριξη της Ε & Α, η βελτίωση της συλλογής και της ανακύκλωσης του γυαλιού, αλλά και η —βάσει συγκεκριμένης πολιτικής— επάνοδος σε τροχιά οικονομικής μεγέθυνσης σε καίριους τομείς (π.χ. στον κατασκευαστικό τομέα, στην αυτοκινητοβιομηχανία και στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας). |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΕ απαιτείται να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για την αναζωογόνηση της ζήτησης και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων των γυάλινων προϊόντων, προκειμένου να υποστηριχθεί η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενεργειακά αποδοτική και κυκλική, η οποία θα συμβάλει στη δημιουργία αξιόλογων επιχειρηματικών ευκαιριών και νέων θέσεων εργασίας. Χρειάζεται να αναληφθούν στοχοθετημένες πρωτοβουλίες, όπως ο καθορισμός στόχων και η λήψη σθεναρών μέτρων για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των κτιρίων, καθώς και η ταχεία ανάπτυξη συστήματος της ΕΕ για την ενεργειακή επισήμανση των παραθύρων, η υποστήριξη της Ε & Α, η βελτίωση της συλλογής και της ανακύκλωσης του γυαλιού, αλλά και η —βάσει συγκεκριμένης πολιτικής— επάνοδος σε τροχιά οικονομικής μεγέθυνσης σε καίριους τομείς (π.χ. στον κατασκευαστικό τομέα, στην αυτοκινητοβιομηχανία και στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας).

| 1.3. | Μια βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας πρέπει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των κατασκευαστών που εδρεύουν στην Ευρώπη μέσω: της εξασφάλισης ισότιμων όρων με ανταγωνιστές από χώρες εκτός Ευρώπης όσον αφορά τις σωρευτικές δαπάνες που συνεπάγεται η εφαρμογή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας· της βελτίωσης της νομοθεσίας και της καθιέρωσης ενός προβλέψιμου ρυθμιστικού περιβάλλοντος· της διευθέτησης του ζητήματος του υψηλού ενεργειακού κόστους στο πλαίσιο της επικείμενης ενεργειακής ένωσης. Εν προκειμένω, οι επιπτώσεις για τις ΜΜΕ χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και επιβάλλεται η παροχή ενδεδειγμένης υποστήριξης προς τις εν λόγω επιχειρήσεις, όποτε τούτο κρίνεται αναγκαίο. Η προβλεπόμενη εκτίμηση επιπτώσεων του σωρευτικού κόστους για τον εν λόγω κλάδο, η οποία θα αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για την εφαρμογή του προγράμματος «Βελτίωση της νομοθεσίας» που προκρίνει ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Jean-Claude JUNCKER. |
| --- | --- |

1.3.

Μια βιομηχανική πολιτική στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας πρέπει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των κατασκευαστών που εδρεύουν στην Ευρώπη μέσω: της εξασφάλισης ισότιμων όρων με ανταγωνιστές από χώρες εκτός Ευρώπης όσον αφορά τις σωρευτικές δαπάνες που συνεπάγεται η εφαρμογή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας· της βελτίωσης της νομοθεσίας και της καθιέρωσης ενός προβλέψιμου ρυθμιστικού περιβάλλοντος· της διευθέτησης του ζητήματος του υψηλού ενεργειακού κόστους στο πλαίσιο της επικείμενης ενεργειακής ένωσης. Εν προκειμένω, οι επιπτώσεις για τις ΜΜΕ χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και επιβάλλεται η παροχή ενδεδειγμένης υποστήριξης προς τις εν λόγω επιχειρήσεις, όποτε τούτο κρίνεται αναγκαίο. Η προβλεπόμενη εκτίμηση επιπτώσεων του σωρευτικού κόστους για τον εν λόγω κλάδο, η οποία θα αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για την εφαρμογή του προγράμματος «Βελτίωση της νομοθεσίας» που προκρίνει ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Jean-Claude JUNCKER.

| 1.4. | Ορισμένοι επιμέρους κλάδοι της ευρωπαϊκής υαλουργίας πλήττονται από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και χρήζουν της δέουσας προστασίας. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ΕΕ να ενεργεί ταχύτερα λαμβάνοντας αποτελεσματικά εμπορικά μέτρα όποτε διακυβεύεται ο θεμιτός ανταγωνισμός. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να διενεργηθούν προσεκτικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων των νέων ή των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών για τις υαλουργίες που εδρεύουν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

Ορισμένοι επιμέρους κλάδοι της ευρωπαϊκής υαλουργίας πλήττονται από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και χρήζουν της δέουσας προστασίας. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ΕΕ να ενεργεί ταχύτερα λαμβάνοντας αποτελεσματικά εμπορικά μέτρα όποτε διακυβεύεται ο θεμιτός ανταγωνισμός. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να διενεργηθούν προσεκτικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων των νέων ή των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών για τις υαλουργίες που εδρεύουν στην ΕΕ.

| 1.5. | Απαιτείται η χάραξη πολιτικής για την αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Η επαγγελματική κατάρτιση ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη κατά το μεταβατικό στάδιο, αλλά η ευρωπαϊκή υαλουργία χρειάζεται επίσης να προσελκύσει νέα ταλέντα και να παραμείνει στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.5.

Απαιτείται η χάραξη πολιτικής για την αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Η επαγγελματική κατάρτιση ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη κατά το μεταβατικό στάδιο, αλλά η ευρωπαϊκή υαλουργία χρειάζεται επίσης να προσελκύσει νέα ταλέντα και να παραμείνει στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας.

| 1.6. | Ο συντονισμός και η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών πολιτικών είναι κεφαλαιώδους σημασίας (ενέργεια, κλίμα, περιβάλλον, έρευνα, εμπόριο, ανταγωνισμός, απασχόληση κ.ά.). Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, γενικώς, και η εδραίωση τομεακού κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδικώς, θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας. |
| --- | --- |

1.6.

Ο συντονισμός και η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών πολιτικών είναι κεφαλαιώδους σημασίας (ενέργεια, κλίμα, περιβάλλον, έρευνα, εμπόριο, ανταγωνισμός, απασχόληση κ.ά.). Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, γενικώς, και η εδραίωση τομεακού κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδικώς, θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας.

| 1.7. | Η αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ) για την περίοδο μετά το 2020 θα πρέπει να βασιστεί σε αδιάσειστα στοιχεία και να συνεκτιμήσει τα ελάχιστα περιθώρια που διαθέτει ο εν λόγω κλάδος για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που παράγει. Κατά συνέπεια, η υαλουργία πρέπει να τύχει πλήρους προστασίας από τους κινδύνους διαρροής άνθρακα με χρονικό ορίζοντα πέραν του 2020 και έως ότου καταβληθούν συγκρίσιμες προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου στις χώρες των ανταγωνιστών. Το ΣΕΔΕ της ΕΕ οφείλει να μεριμνήσει ώστε οι υαλουργικές εγκαταστάσεις παραγωγής γυαλιού να λαμβάνουν στο ακέραιο την ποσότητα των δωρεάν δικαιωμάτων που τους χρειάζονται σύμφωνα με τα επίπεδα αναφοράς και πραγματικής παραγωγής. Επιπλέον, η μείωση των εν λόγω δικαιωμάτων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις εκτιμώμενες δυνατότητες περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου στον κλάδο της υαλουργίας. |
| --- | --- |

1.7.

Η αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ) για την περίοδο μετά το 2020 θα πρέπει να βασιστεί σε αδιάσειστα στοιχεία και να συνεκτιμήσει τα ελάχιστα περιθώρια που διαθέτει ο εν λόγω κλάδος για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που παράγει. Κατά συνέπεια, η υαλουργία πρέπει να τύχει πλήρους προστασίας από τους κινδύνους διαρροής άνθρακα με χρονικό ορίζοντα πέραν του 2020 και έως ότου καταβληθούν συγκρίσιμες προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου στις χώρες των ανταγωνιστών. Το ΣΕΔΕ της ΕΕ οφείλει να μεριμνήσει ώστε οι υαλουργικές εγκαταστάσεις παραγωγής γυαλιού να λαμβάνουν στο ακέραιο την ποσότητα των δωρεάν δικαιωμάτων που τους χρειάζονται σύμφωνα με τα επίπεδα αναφοράς και πραγματικής παραγωγής. Επιπλέον, η μείωση των εν λόγω δικαιωμάτων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις εκτιμώμενες δυνατότητες περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου στον κλάδο της υαλουργίας.

| 1.8. | Παρά την εφαρμογή ενός επιτυχούς μοντέλου κυκλικής οικονομίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων 40 ετών στον τομέα της συσκευασίας του γυαλιού, χρειάζεται μια προορατική πολιτική για την αναγνώριση και την υποστήριξη των προσπαθειών που ήδη καταβάλλονται στον εν λόγω τομέα, καθώς και για την ενθάρρυνση συναφών επιτευγμάτων και σε άλλους επιμέρους κλάδους. Ειδικότερα, χρειάζεται να παρασχεθούν κίνητρα για την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα, με στόχο να προαχθεί η ανάπτυξη συστημάτων συλλογής γυαλιού σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

Παρά την εφαρμογή ενός επιτυχούς μοντέλου κυκλικής οικονομίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων 40 ετών στον τομέα της συσκευασίας του γυαλιού, χρειάζεται μια προορατική πολιτική για την αναγνώριση και την υποστήριξη των προσπαθειών που ήδη καταβάλλονται στον εν λόγω τομέα, καθώς και για την ενθάρρυνση συναφών επιτευγμάτων και σε άλλους επιμέρους κλάδους. Ειδικότερα, χρειάζεται να παρασχεθούν κίνητρα για την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα, με στόχο να προαχθεί η ανάπτυξη συστημάτων συλλογής γυαλιού σε τοπικό επίπεδο.

| 1.9. | Σε γενικές γραμμές, ο κλάδος της υαλουργίας σημείωσε αξιόλογη πρόοδο όσον αφορά την κινητοποίηση εσωτερικών πόρων, ενώ τα ζητήματα που σχετίζονται με την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να χρήζουν διευθέτησης και, συγχρόνως, απαιτείται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο χάραξης μιας αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας. Η αναγνώριση της σημασίας της υαλουργίας στις αλυσίδες αξίας, στο πλαίσιο της εν λόγω πολιτικής, θα πρέπει να τονώσει την έρευνα και τη ζήτηση για «έξυπνο» γυαλί και προϊόντα με νέα χαρακτηριστικά. |
| --- | --- |

1.9.

Σε γενικές γραμμές, ο κλάδος της υαλουργίας σημείωσε αξιόλογη πρόοδο όσον αφορά την κινητοποίηση εσωτερικών πόρων, ενώ τα ζητήματα που σχετίζονται με την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να χρήζουν διευθέτησης και, συγχρόνως, απαιτείται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο χάραξης μιας αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας. Η αναγνώριση της σημασίας της υαλουργίας στις αλυσίδες αξίας, στο πλαίσιο της εν λόγω πολιτικής, θα πρέπει να τονώσει την έρευνα και τη ζήτηση για «έξυπνο» γυαλί και προϊόντα με νέα χαρακτηριστικά.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Το γυαλί είναι αδρανές υλικό που παρασκευάζεται από μια σειρά άφθονων φυσικών πόρων και από ανακυκλωμένο γυαλί. Πρόκειται για πλήρως ανακυκλώσιμο προϊόν που χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης για τα βασικά του χαρακτηριστικά (ήτοι για τα πλεονεκτήματά του όσον αφορά την υγεία και τις ανέσεις, τη διατήρηση των τροφίμων, τον φυσικό φωτισμό των κτιρίων κ.λπ.). Χρησιμοποιείται επίσης σε πολυάριθμες εφαρμογές που αποσκοπούν στην εξοικονόμηση ενέργειας ή στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και σε μεγάλο αριθμό εφαρμογών προηγμένης τεχνολογίας. Επιπλέον, τα χαρακτηριστικά του το καθιστούν υλικό το οποίο αποτελεί πηγή έμπνευσης για πληθώρα δημιουργών, αρχιτεκτόνων κ.λπ., συμβάλλοντας έτσι στην πολιτιστική φήμη και στην αξία του εμπορικού σήματος της Ευρώπης σε ολόκληρο τον κόσμο. |
| --- | --- |

2.1.

Το γυαλί είναι αδρανές υλικό που παρασκευάζεται από μια σειρά άφθονων φυσικών πόρων και από ανακυκλωμένο γυαλί. Πρόκειται για πλήρως ανακυκλώσιμο προϊόν που χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης για τα βασικά του χαρακτηριστικά (ήτοι για τα πλεονεκτήματά του όσον αφορά την υγεία και τις ανέσεις, τη διατήρηση των τροφίμων, τον φυσικό φωτισμό των κτιρίων κ.λπ.). Χρησιμοποιείται επίσης σε πολυάριθμες εφαρμογές που αποσκοπούν στην εξοικονόμηση ενέργειας ή στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και σε μεγάλο αριθμό εφαρμογών προηγμένης τεχνολογίας. Επιπλέον, τα χαρακτηριστικά του το καθιστούν υλικό το οποίο αποτελεί πηγή έμπνευσης για πληθώρα δημιουργών, αρχιτεκτόνων κ.λπ., συμβάλλοντας έτσι στην πολιτιστική φήμη και στην αξία του εμπορικού σήματος της Ευρώπης σε ολόκληρο τον κόσμο.

| 2.2. | Η συνολική παραγωγή γυαλιού στην ΕΕ υπερέβη τα 33 εκατ. τόνους το 2012, καθιστώντας την ΕΕ τον μεγαλύτερο παραγωγό γυαλιού παγκοσμίως. Η αξία της παραγωγής το 2012 ανήλθε περίπου σε 35 δισεκατ. ευρώ. Το 2013 η κατανομή στον κλάδο της υαλουργίας είχε ως εξής: γυάλινοι περιέκτες 2 0 2 78  000 τόνοι (η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός γυάλινων περιεκτών παγκοσμίως), επίπεδο γυαλί 8 0 95  000 τόνοι, οπλισμός με υαλόνημα 6 64  000 τόνοι, οικιακά υαλικά 1 1 08  000 τόνοι, ειδικό γυαλί και άλλα είδη προϊόντων 6 70  000 τόνοι. |
| --- | --- |

2.2.

Η συνολική παραγωγή γυαλιού στην ΕΕ υπερέβη τα 33 εκατ. τόνους το 2012, καθιστώντας την ΕΕ τον μεγαλύτερο παραγωγό γυαλιού παγκοσμίως. Η αξία της παραγωγής το 2012 ανήλθε περίπου σε 35 δισεκατ. ευρώ. Το 2013 η κατανομή στον κλάδο της υαλουργίας είχε ως εξής: γυάλινοι περιέκτες 2 0 2 78  000 τόνοι (η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός γυάλινων περιεκτών παγκοσμίως), επίπεδο γυαλί 8 0 95  000 τόνοι, οπλισμός με υαλόνημα 6 64  000 τόνοι, οικιακά υαλικά 1 1 08  000 τόνοι, ειδικό γυαλί και άλλα είδη προϊόντων 6 70  000 τόνοι.

| 2.3. | Απασχολεί περίπου 2 00  000 άτομα σε 200 εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίες περιλαμβάνουν από ΜΜΕ μέχρι πολυεθνικές. Εκτιμάται δε ότι διασφαλίζει πάνω από 5 00  000 έμμεσες θέσεις εργασίας. Ο εν λόγω κλάδος είναι συγκεντρωμένος σε εννέα χώρες (Γερμανία, Πολωνία, Γαλλία, Τσεχική Δημοκρατία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο και Αυστρία). Η υαλουργία στην ΕΕ εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές με ιστορικές ρίζες και οικογενειακές παραδόσεις στον συγκεκριμένο κλάδο. |
| --- | --- |

2.3.

Απασχολεί περίπου 2 00  000 άτομα σε 200 εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίες περιλαμβάνουν από ΜΜΕ μέχρι πολυεθνικές. Εκτιμάται δε ότι διασφαλίζει πάνω από 5 00  000 έμμεσες θέσεις εργασίας. Ο εν λόγω κλάδος είναι συγκεντρωμένος σε εννέα χώρες (Γερμανία, Πολωνία, Γαλλία, Τσεχική Δημοκρατία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο και Αυστρία). Η υαλουργία στην ΕΕ εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές με ιστορικές ρίζες και οικογενειακές παραδόσεις στον συγκεκριμένο κλάδο.

| 2.4. | Η παραγωγή στον εν λόγω κλάδο επιβραδύνθηκε σημαντικά, ιδίως στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού (μείωση της παραγωγής κατά 20 % μεταξύ του 2007 και του 2012), πράγμα το οποίο επιφέρει μείωση της παραγωγικής ικανότητας και σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.4.

Η παραγωγή στον εν λόγω κλάδο επιβραδύνθηκε σημαντικά, ιδίως στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού (μείωση της παραγωγής κατά 20 % μεταξύ του 2007 και του 2012), πράγμα το οποίο επιφέρει μείωση της παραγωγικής ικανότητας και σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας.

| 2.5. | Ο κίνδυνος μη αναστρέψιμης αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής υαλουργίας επαληθεύθηκε. Εντούτοις, πρόκειται για κλάδο ο οποίος είναι σημαντικός για την Ευρώπη λόγω όχι μόνο της εξαιρετικής παγκόσμιας κατάταξής του, αλλά και της καθοριστικής συνεισφοράς του σε άλλους κλάδους και τεχνολογίες (π.χ. οθόνες αφής, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φωτισμός OLED). Ο τομέας των γυάλινων περιεκτών, παραδείγματος χάρη, προμηθεύει κορυφαίες ευρωπαϊκές εμπορικές επωνυμίες που προσθέτουν 21 δισεκατ. ευρώ στο θετικό εμπορικό ισοζύγιο της Ευρώπης. Το γυαλί διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την επίτευξη της μετάβασης σε μια ανταγωνιστική οικονομία, αποδοτική ως προς τη χρήση της ενέργειας και των πόρων. Είναι, επομένως, σημαντικό για την Ευρώπη να διαμορφώσει μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας. |
| --- | --- |

2.5.

Ο κίνδυνος μη αναστρέψιμης αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής υαλουργίας επαληθεύθηκε. Εντούτοις, πρόκειται για κλάδο ο οποίος είναι σημαντικός για την Ευρώπη λόγω όχι μόνο της εξαιρετικής παγκόσμιας κατάταξής του, αλλά και της καθοριστικής συνεισφοράς του σε άλλους κλάδους και τεχνολογίες (π.χ. οθόνες αφής, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φωτισμός OLED). Ο τομέας των γυάλινων περιεκτών, παραδείγματος χάρη, προμηθεύει κορυφαίες ευρωπαϊκές εμπορικές επωνυμίες που προσθέτουν 21 δισεκατ. ευρώ στο θετικό εμπορικό ισοζύγιο της Ευρώπης. Το γυαλί διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την επίτευξη της μετάβασης σε μια ανταγωνιστική οικονομία, αποδοτική ως προς τη χρήση της ενέργειας και των πόρων. Είναι, επομένως, σημαντικό για την Ευρώπη να διαμορφώσει μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας.

3.   Η ευρωπαϊκή υαλουργία — γενικά χαρακτηριστικά

| 3.1. | Η υαλουργία είναι ένας κλάδος με εξαιρετικά υψηλή ένταση κεφαλαίου. Το χαρακτηριστικό αυτό είναι πιο εμφανές στο στάδιο των «ανάντη» υαλουργικών δραστηριοτήτων, εκεί όπου κατασκευάζονται τα βασικά προϊόντα. Απαιτείται λοιπόν να προαχθεί ένας ισχυρός «ανάντη τομέας» στην Ευρώπη, ικανός να στηρίξει την καινοτομία και τη ζωτικότητα της αλυσίδας αξίας. |
| --- | --- |

3.1.

Η υαλουργία είναι ένας κλάδος με εξαιρετικά υψηλή ένταση κεφαλαίου. Το χαρακτηριστικό αυτό είναι πιο εμφανές στο στάδιο των «ανάντη» υαλουργικών δραστηριοτήτων, εκεί όπου κατασκευάζονται τα βασικά προϊόντα. Απαιτείται λοιπόν να προαχθεί ένας ισχυρός «ανάντη τομέας» στην Ευρώπη, ικανός να στηρίξει την καινοτομία και τη ζωτικότητα της αλυσίδας αξίας.

| 3.2. | Ως συνέπεια της οικονομικής κρίσης, η οποία επέφερε μείωση της ζήτησης σε βασικούς τομείς (ήτοι στον κατασκευαστικό τομέα και στην αυτοκινητοβιομηχανία) και επίταση του ανταγωνισμού από παραγωγούς εκτός της ΕΕ που στοχεύουν στην αγορά της ΕΕ, μπορούν να παρατηρηθούν οι ακόλουθες τάσεις:






  — | Στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού 12 από τις 62 μονάδες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ έχουν διακόψει την παραγωγή. Στον αντίποδα, από το 2008 έως το 2012 κατασκευάστηκαν εννέα νέες εγκαταστάσεις σε γειτονικές περιοχές (με φθηνότερο εργατικό δυναμικό, χαμηλότερες τιμές ενέργειας και πρώτων υλών και μικρότερο κίνδυνο διαρροής άνθρακα), ενώ σχεδιάζεται να κατασκευαστούν άλλες 16 μέχρι το 2016. Ορισμένες εγκαταστάσεις στοχεύουν στην αγορά της ΕΕ (όπως π.χ. στην περίπτωση της Αλγερίας). |
| --- | --- | --- |

3.2.

Ως συνέπεια της οικονομικής κρίσης, η οποία επέφερε μείωση της ζήτησης σε βασικούς τομείς (ήτοι στον κατασκευαστικό τομέα και στην αυτοκινητοβιομηχανία) και επίταση του ανταγωνισμού από παραγωγούς εκτός της ΕΕ που στοχεύουν στην αγορά της ΕΕ, μπορούν να παρατηρηθούν οι ακόλουθες τάσεις:

—

Στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού 12 από τις 62 μονάδες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ έχουν διακόψει την παραγωγή. Στον αντίποδα, από το 2008 έως το 2012 κατασκευάστηκαν εννέα νέες εγκαταστάσεις σε γειτονικές περιοχές (με φθηνότερο εργατικό δυναμικό, χαμηλότερες τιμές ενέργειας και πρώτων υλών και μικρότερο κίνδυνο διαρροής άνθρακα), ενώ σχεδιάζεται να κατασκευαστούν άλλες 16 μέχρι το 2016. Ορισμένες εγκαταστάσεις στοχεύουν στην αγορά της ΕΕ (όπως π.χ. στην περίπτωση της Αλγερίας).

| — | Ενώ δεν έχουν κατασκευαστεί νέες μονάδες γυάλινων περιεκτών στην Ευρώπη, έχουν ωστόσο εξαγγελθεί 13 νέες μονάδες παραγωγής εκτός Ευρώπης. |
| --- | --- |

—

Ενώ δεν έχουν κατασκευαστεί νέες μονάδες γυάλινων περιεκτών στην Ευρώπη, έχουν ωστόσο εξαγγελθεί 13 νέες μονάδες παραγωγής εκτός Ευρώπης.

| — | Ο τομέας του υαλονήματος έχει επίσης πληγεί. Από τους εννέα συνολικά παραγωγούς που εδρεύουν στην ΕΕ ο ένας έχει ήδη παύσει τη λειτουργία του και όλοι οι υπόλοιποι προέβησαν σε αναδιάρθρωση, με μείωση του εργατικού δυναμικού τους κατά 45 % από το 2008. |
| --- | --- |

—

Ο τομέας του υαλονήματος έχει επίσης πληγεί. Από τους εννέα συνολικά παραγωγούς που εδρεύουν στην ΕΕ ο ένας έχει ήδη παύσει τη λειτουργία του και όλοι οι υπόλοιποι προέβησαν σε αναδιάρθρωση, με μείωση του εργατικού δυναμικού τους κατά 45 % από το 2008.

| — | Στον κλάδο των επιτραπέζιων ειδών συντελείται επίσης αναδιάρθρωση και η κρυσταλλουργία έχασε πολυάριθμες ΜΜΕ και θέσεις εργασίας (όπως π.χ. στη Βοημία και στο Μουράνο). |
| --- | --- |

—

Στον κλάδο των επιτραπέζιων ειδών συντελείται επίσης αναδιάρθρωση και η κρυσταλλουργία έχασε πολυάριθμες ΜΜΕ και θέσεις εργασίας (όπως π.χ. στη Βοημία και στο Μουράνο).

| 3.3. | Σε ορισμένους μείζονος σημασίας επιμέρους κλάδους της υαλουργίας επικρατούν επί του παρόντος οι ακόλουθες επενδυτικές τάσεις:






  — | Στον κατασκευαστικό τομέα οι όμιλοι που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού διαθέτουν παγκόσμιες επενδυτικές στρατηγικές. Αρκετές στρατηγικές έδωσαν κατά τα τελευταία χρόνια προτεραιότητα στις επενδύσεις εκτός Ευρώπης, κυρίως ελλείψει ζήτησης στην επικράτεια της ΕΕ. Επιπλέον, ο εν λόγω τομέας πραγματοποιεί επενδύσεις εκεί όπου μπορεί εύλογα να αναμένει την ύπαρξη δυνατοτήτων οικονομικής μεγέθυνσης και περιβάλλοντος φιλικού προς τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- | --- |

3.3.

Σε ορισμένους μείζονος σημασίας επιμέρους κλάδους της υαλουργίας επικρατούν επί του παρόντος οι ακόλουθες επενδυτικές τάσεις:

—

Στον κατασκευαστικό τομέα οι όμιλοι που δραστηριοποιούνται στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού διαθέτουν παγκόσμιες επενδυτικές στρατηγικές. Αρκετές στρατηγικές έδωσαν κατά τα τελευταία χρόνια προτεραιότητα στις επενδύσεις εκτός Ευρώπης, κυρίως ελλείψει ζήτησης στην επικράτεια της ΕΕ. Επιπλέον, ο εν λόγω τομέας πραγματοποιεί επενδύσεις εκεί όπου μπορεί εύλογα να αναμένει την ύπαρξη δυνατοτήτων οικονομικής μεγέθυνσης και περιβάλλοντος φιλικού προς τις επιχειρήσεις.

| — | Τον πρώτο λόγο σχετικά με την επιλογή του τόπου πραγματοποίησης επενδύσεων στον κλάδο του γυαλιού για τα αυτοκίνητα τον έχουν οι αυτοκινητοβιομηχανίες. Η εγγύτητα των επενδύσεων προς τις αυτοκινητοβιομηχανίες αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για λόγους υλικοτεχνικής υποδομής. |
| --- | --- |

—

Τον πρώτο λόγο σχετικά με την επιλογή του τόπου πραγματοποίησης επενδύσεων στον κλάδο του γυαλιού για τα αυτοκίνητα τον έχουν οι αυτοκινητοβιομηχανίες. Η εγγύτητα των επενδύσεων προς τις αυτοκινητοβιομηχανίες αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για λόγους υλικοτεχνικής υποδομής.

| — | Στον κλάδο των γυάλινων περιεκτών επενδύονται κατά μέσο όρο 610 εκατ. ευρώ ετησίως. Λόγω της απαιτούμενης εγγύτητας, ο κλάδος των γυάλινων περιεκτών έχει τοπική εμβέλεια καθώς συνδέεται τόσο με τον τομέα των τροφίμων και ποτών όσο και με τον φαρμακευτικό τομέα, (ποσοστό υψηλότερο του 50 % των γυάλινων φιαλών και δοχείων παραδίδεται σε πελάτες ευρισκόμενους εντός ακτίνας 300 χιλιομέτρων). Ωστόσο, υφίστανται ισχυρές πιέσεις από ανταγωνιστικά υλικά στις οι εν λόγω αγορές. |
| --- | --- |

—

Στον κλάδο των γυάλινων περιεκτών επενδύονται κατά μέσο όρο 610 εκατ. ευρώ ετησίως. Λόγω της απαιτούμενης εγγύτητας, ο κλάδος των γυάλινων περιεκτών έχει τοπική εμβέλεια καθώς συνδέεται τόσο με τον τομέα των τροφίμων και ποτών όσο και με τον φαρμακευτικό τομέα, (ποσοστό υψηλότερο του 50 % των γυάλινων φιαλών και δοχείων παραδίδεται σε πελάτες ευρισκόμενους εντός ακτίνας 300 χιλιομέτρων). Ωστόσο, υφίστανται ισχυρές πιέσεις από ανταγωνιστικά υλικά στις οι εν λόγω αγορές.

| — | Στον κλάδο των επιτραπέζιων ειδών και των οικιακών υαλικών οι περισσότερες επενδύσεις πραγματοποιούνται εκτός Ευρώπης λόγω της άσκησης έντονων πιέσεων από πλευράς κόστους. Το φαινόμενο αυτό επιδεινώνεται περαιτέρω εξαιτίας της πραγματοποίησης εκτεταμένων εισαγωγών από την Ασία και τη Μέση Ανατολή. |
| --- | --- |

—

Στον κλάδο των επιτραπέζιων ειδών και των οικιακών υαλικών οι περισσότερες επενδύσεις πραγματοποιούνται εκτός Ευρώπης λόγω της άσκησης έντονων πιέσεων από πλευράς κόστους. Το φαινόμενο αυτό επιδεινώνεται περαιτέρω εξαιτίας της πραγματοποίησης εκτεταμένων εισαγωγών από την Ασία και τη Μέση Ανατολή.

| — | Ο κλάδος του οπλισμού με υαλόνημα έχει πραγματικά παγκοσμιοποιημένη διάσταση και βρίσκεται αντιμέτωπος με αλλεπάλληλες πρακτικές ντάμπινγκ (π.χ. από την Κίνα)· ως εκ τούτου, οι αποφάσεις σχετικά με τον τόπο πραγματοποίησης επενδύσεων επηρεάζονται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό από την παράμετρο του κόστους. |
| --- | --- |

—

Ο κλάδος του οπλισμού με υαλόνημα έχει πραγματικά παγκοσμιοποιημένη διάσταση και βρίσκεται αντιμέτωπος με αλλεπάλληλες πρακτικές ντάμπινγκ (π.χ. από την Κίνα)· ως εκ τούτου, οι αποφάσεις σχετικά με τον τόπο πραγματοποίησης επενδύσεων επηρεάζονται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό από την παράμετρο του κόστους.

| 3.4. | Παρά τις προαναφερθείσες ανησυχητικές τάσεις, η Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση. Ο ιστορικός χαρακτήρας του εν λόγω κλάδου στην Ευρώπη κατέστησε δυνατή τη συγκέντρωση εμπειρίας, τεχνογνωσίας και ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Οι επιμέρους κλάδοι του συνεχίζουν να επενδύουν στην Ε & Α όσον αφορά τόσο προηγμένες τεχνικές παραγωγής όσο και πιο εξελιγμένα προϊόντα, υπηρεσίες και δίκτυα. |
| --- | --- |

3.4.

Παρά τις προαναφερθείσες ανησυχητικές τάσεις, η Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση. Ο ιστορικός χαρακτήρας του εν λόγω κλάδου στην Ευρώπη κατέστησε δυνατή τη συγκέντρωση εμπειρίας, τεχνογνωσίας και ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Οι επιμέρους κλάδοι του συνεχίζουν να επενδύουν στην Ε & Α όσον αφορά τόσο προηγμένες τεχνικές παραγωγής όσο και πιο εξελιγμένα προϊόντα, υπηρεσίες και δίκτυα.

4.   Βιωσιμότητα

| 4.1. | Η βιωσιμότητα ως κατευθυντήρια αρχή αποτελεί γενική έννοια, και όλες οι πολιτικές που εφαρμόζονται και όλες οι δράσεις που αναλαμβάνονται θα πρέπει να ελέγχονται με γνώμονα τη συγκεκριμένη αρχή. Μια βιομηχανική πολιτική στον κλάδο της υαλουργίας οφείλει να επιδιώξει την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων της βιωσιμότητας: του οικονομικού, του κοινωνικού και του περιβαλλοντικού. |
| --- | --- |

4.1.

Η βιωσιμότητα ως κατευθυντήρια αρχή αποτελεί γενική έννοια, και όλες οι πολιτικές που εφαρμόζονται και όλες οι δράσεις που αναλαμβάνονται θα πρέπει να ελέγχονται με γνώμονα τη συγκεκριμένη αρχή. Μια βιομηχανική πολιτική στον κλάδο της υαλουργίας οφείλει να επιδιώξει την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων της βιωσιμότητας: του οικονομικού, του κοινωνικού και του περιβαλλοντικού.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

| 4.2. | Παρότι το 80 % των εμπορικών συναλλαγών του κλάδου της υαλουργίας πραγματοποιείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ανταγωνισμός από εξωτερικούς ενδιαφερόμενους φορείς αυξάνεται σε ορισμένους επιμέρους κλάδους. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των κατασκευαστών που εδρεύουν στην Ευρώπη μέσω μιας βιομηχανικής πολιτικής στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας. |
| --- | --- |

4.2.

Παρότι το 80 % των εμπορικών συναλλαγών του κλάδου της υαλουργίας πραγματοποιείται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ανταγωνισμός από εξωτερικούς ενδιαφερόμενους φορείς αυξάνεται σε ορισμένους επιμέρους κλάδους. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των κατασκευαστών που εδρεύουν στην Ευρώπη μέσω μιας βιομηχανικής πολιτικής στον τομέα της ευρωπαϊκής υαλουργίας.

| 4.3. | Η εν λόγω βιομηχανική πολιτική οφείλει να καθησυχάσει τις ανησυχίες όσον αφορά τα εξής:






  — | το υψηλό κόστος ενέργειας στην Ευρώπη (π.χ. 37 % για την παραγωγή επίπεδου γυαλιού) και την αντίστοιχη επίδραση της πολιτικής για το κλίμα σε αυτόν τον ενεργειοβόρο κλάδο· |
| --- | --- | --- |

4.3.

Η εν λόγω βιομηχανική πολιτική οφείλει να καθησυχάσει τις ανησυχίες όσον αφορά τα εξής:

—

το υψηλό κόστος ενέργειας στην Ευρώπη (π.χ. 37 % για την παραγωγή επίπεδου γυαλιού) και την αντίστοιχη επίδραση της πολιτικής για το κλίμα σε αυτόν τον ενεργειοβόρο κλάδο·

| — | τις σωρευτικές δαπάνες που συνεπάγεται η εφαρμογή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, χωρίς εξασφάλιση ισότιμων όρων με ανταγωνιστές εκτός Ευρώπης και χωρίς οικονομική στήριξη για την πραγματοποίηση των αναγκαίων προσαρμογών, ιδίως στην περίπτωση των ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

τις σωρευτικές δαπάνες που συνεπάγεται η εφαρμογή της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, χωρίς εξασφάλιση ισότιμων όρων με ανταγωνιστές εκτός Ευρώπης και χωρίς οικονομική στήριξη για την πραγματοποίηση των αναγκαίων προσαρμογών, ιδίως στην περίπτωση των ΜΜΕ·

| — | τη βελτίωση της νομοθεσίας και την καθιέρωση ενός προβλέψιμου ρυθμιστικού περιβάλλοντος ικανού να ευνοήσει τη μακροπρόθεσμη λήψη αποφάσεων, η οποία αποτελεί αναγκαιότητα για τους επιμέρους κλάδους της υαλουργίας που χαρακτηρίζονται από μακροχρόνιους επενδυτικούς κύκλους. |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της νομοθεσίας και την καθιέρωση ενός προβλέψιμου ρυθμιστικού περιβάλλοντος ικανού να ευνοήσει τη μακροπρόθεσμη λήψη αποφάσεων, η οποία αποτελεί αναγκαιότητα για τους επιμέρους κλάδους της υαλουργίας που χαρακτηρίζονται από μακροχρόνιους επενδυτικούς κύκλους.

| 4.4. | Οι υαλουργίες της Ευρώπης θα πρέπει να προστατευθούν από τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Τόσο ο κλάδος του συνεχούς υαλονήματος όσο και ο κλάδος του επίπεδου και του ειδικού τύπου γυαλιού πλήττονται από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κινέζων ανταγωνιστών, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να συνεχίσει να επαγρυπνεί όσον αφορά την καταστρατήγηση των δασμών. Σε γενικές γραμμές, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ΕΕ να ενεργεί ταχύτερα λαμβάνοντας αποτελεσματικά εμπορικά μέτρα όποτε διακυβεύεται ο θεμιτός ανταγωνισμός. Εκτός αυτού, θα πρέπει να διενεργηθούν προσεκτικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων των νέων ή των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών στις υαλουργίες της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

Οι υαλουργίες της Ευρώπης θα πρέπει να προστατευθούν από τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Τόσο ο κλάδος του συνεχούς υαλονήματος όσο και ο κλάδος του επίπεδου και του ειδικού τύπου γυαλιού πλήττονται από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές κινέζων ανταγωνιστών, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να συνεχίσει να επαγρυπνεί όσον αφορά την καταστρατήγηση των δασμών. Σε γενικές γραμμές, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ΕΕ να ενεργεί ταχύτερα λαμβάνοντας αποτελεσματικά εμπορικά μέτρα όποτε διακυβεύεται ο θεμιτός ανταγωνισμός. Εκτός αυτού, θα πρέπει να διενεργηθούν προσεκτικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων των νέων ή των μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών στις υαλουργίες της ΕΕ.

| 4.5. | Η ΕΕ δεν έχει ανακάμψει από την αρχική χρηματοπιστωτική κρίση και βρίσκεται αντιμέτωπη με μόνιμο επενδυτικό κενό. Οι επενδύσεις στην ΕΕ σημείωσαν μείωση άνω των 430 δισεκατ. ευρώ μετά το αποκορύφωμα του 2007. Επί του παρόντος τα επίπεδα των επενδύσεων στην ΕΕ κυμαίνονται μεταξύ 270 και 340 δισεκατ. ευρώ και είναι χαμηλότερα από τα ιστορικά βιώσιμα πρότυπα. Οι ισχνές επενδύσεις παρακωλύουν τη βραχυπρόθεσμη ανάκαμψη και θέτουν σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση (1). Λαμβανομένης υπόψη της προστιθέμενης αξίας των γυάλινων προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να αξιοποιήσει το πλήρες φάσμα των δυνατοτήτων τους προκειμένου να υποστηριχθεί η μετάβαση σε μια ενεργειακά αποδοτική οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου άνθρακα. Δεδομένου ότι ο κλάδος της υαλουργίας διαθέτει εξαιρετική δυναμική για να λειτουργήσει ως ατμομηχανή, η έρευνα και η ανάπτυξη θα πρέπει να προαχθούν ακόμη περισσότερο, πράγμα το οποίο προϋποθέτει τη χάραξη μιας πολιτικής επικεντρωμένης στη συντονισμένη επάνοδο σε τροχιά οικονομικής μεγέθυνσης. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΕ δεν έχει ανακάμψει από την αρχική χρηματοπιστωτική κρίση και βρίσκεται αντιμέτωπη με μόνιμο επενδυτικό κενό. Οι επενδύσεις στην ΕΕ σημείωσαν μείωση άνω των 430 δισεκατ. ευρώ μετά το αποκορύφωμα του 2007. Επί του παρόντος τα επίπεδα των επενδύσεων στην ΕΕ κυμαίνονται μεταξύ 270 και 340 δισεκατ. ευρώ και είναι χαμηλότερα από τα ιστορικά βιώσιμα πρότυπα. Οι ισχνές επενδύσεις παρακωλύουν τη βραχυπρόθεσμη ανάκαμψη και θέτουν σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση (1). Λαμβανομένης υπόψη της προστιθέμενης αξίας των γυάλινων προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να αξιοποιήσει το πλήρες φάσμα των δυνατοτήτων τους προκειμένου να υποστηριχθεί η μετάβαση σε μια ενεργειακά αποδοτική οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου άνθρακα. Δεδομένου ότι ο κλάδος της υαλουργίας διαθέτει εξαιρετική δυναμική για να λειτουργήσει ως ατμομηχανή, η έρευνα και η ανάπτυξη θα πρέπει να προαχθούν ακόμη περισσότερο, πράγμα το οποίο προϋποθέτει τη χάραξη μιας πολιτικής επικεντρωμένης στη συντονισμένη επάνοδο σε τροχιά οικονομικής μεγέθυνσης.

| 4.6. | Πρόσθετες δυνατότητες θα μπορούσαν να ανακύψουν στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού με τον καθορισμό στόχων και τη λήψη δραστικών μέτρων για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των κτιρίων, καθώς και με την ταχεία ανάπτυξη συστήματος της ΕΕ για την ενεργειακή επισήμανση των παραθύρων. Η αντικατάσταση των μη ενεργειακά αποδοτικών παραθύρων με υαλοπίνακες υψηλής ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσε να συμβάλει στην εξοικονόμηση έως και 100 εκατ. τόνων CO2 ετησίως, με παράλληλη υποστήριξη της δημιουργίας θέσεων εργασίας σε τοπικό επίπεδο. Εξάλλου, δεδομένου ότι ο οπλισμός με υαλόνημα καθιστά δυνατή τη χρήση ελαφρών σύνθετων υλικών, ευνοούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο οι προσπάθειες της ΕΕ για την απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

4.6.

Πρόσθετες δυνατότητες θα μπορούσαν να ανακύψουν στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού με τον καθορισμό στόχων και τη λήψη δραστικών μέτρων για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των κτιρίων, καθώς και με την ταχεία ανάπτυξη συστήματος της ΕΕ για την ενεργειακή επισήμανση των παραθύρων. Η αντικατάσταση των μη ενεργειακά αποδοτικών παραθύρων με υαλοπίνακες υψηλής ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσε να συμβάλει στην εξοικονόμηση έως και 100 εκατ. τόνων CO2 ετησίως, με παράλληλη υποστήριξη της δημιουργίας θέσεων εργασίας σε τοπικό επίπεδο. Εξάλλου, δεδομένου ότι ο οπλισμός με υαλόνημα καθιστά δυνατή τη χρήση ελαφρών σύνθετων υλικών, ευνοούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο οι προσπάθειες της ΕΕ για την απαλλαγή του τομέα των μεταφορών από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

| 4.7. | Σε μελέτη που εκπονήθηκε το 2008 για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την ανταγωνιστικότητα του κλάδου της υαλουργίας (2), προσδιορίστηκαν ορθά τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες του, καθώς και οι ευκαιρίες και οι απειλές που υφίστανται στον εν λόγω κλάδο. Ο κλάδος της υαλουργίας σημείωσε αξιόλογη πρόοδο, ενώ τα ζητήματα που σχετίζονται με την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να χρήζουν διευθέτησης και, συγχρόνως, απαιτείται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο χάραξης μιας αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας. |
| --- | --- |

4.7.

Σε μελέτη που εκπονήθηκε το 2008 για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα την ανταγωνιστικότητα του κλάδου της υαλουργίας (2), προσδιορίστηκαν ορθά τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες του, καθώς και οι ευκαιρίες και οι απειλές που υφίστανται στον εν λόγω κλάδο. Ο κλάδος της υαλουργίας σημείωσε αξιόλογη πρόοδο, ενώ τα ζητήματα που σχετίζονται με την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να χρήζουν διευθέτησης και, συγχρόνως, απαιτείται να διερευνηθεί το ενδεχόμενο χάραξης μιας αποτελεσματικής βιομηχανικής πολιτικής για τον κλάδο της υαλουργίας.

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

| 4.8. | Η παγκόσμια οικονομική ύφεση και οι κλαδικές τάσεις που προεκτέθηκαν επέφεραν απώλειες θέσεων εργασίας στον κλάδο της υαλουργίας. Τα προπύργια του εν λόγω κλάδου δέχθηκαν εξαιρετικά σημαντικό πλήγμα λόγω της διακοπής λειτουργίας αρκετών εγκαταστάσεων τήξης γυαλιού και των επακόλουθων έμμεσων απωλειών θέσεων εργασίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη χάθηκαν επίσης θέσεις εργασίας σχετικές με μεταποιητικές δραστηριότητες «κατάντη» της αλυσίδας αξίας, όπως παραδείγματος χάρη στις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.8.

Η παγκόσμια οικονομική ύφεση και οι κλαδικές τάσεις που προεκτέθηκαν επέφεραν απώλειες θέσεων εργασίας στον κλάδο της υαλουργίας. Τα προπύργια του εν λόγω κλάδου δέχθηκαν εξαιρετικά σημαντικό πλήγμα λόγω της διακοπής λειτουργίας αρκετών εγκαταστάσεων τήξης γυαλιού και των επακόλουθων έμμεσων απωλειών θέσεων εργασίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη χάθηκαν επίσης θέσεις εργασίας σχετικές με μεταποιητικές δραστηριότητες «κατάντη» της αλυσίδας αξίας, όπως παραδείγματος χάρη στις ΜΜΕ.

| 4.9. | Μια αποτελεσματική βιομηχανική πολιτική της ΕΕ οφείλει να εξετάζει τις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε κλάδου. Όσον αφορά τον κλάδο της υαλουργίας, θα πρέπει να κινητοποιήσει μηχανισμούς συντονισμού και συνεργασίας, συνοδευτικούς της διαδικασίας αναδιάρθρωσης. Οι εθνικές και οι περιφερειακές αρχές καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, για την αντιμετώπιση της κοινωνικής διάστασης της οικονομικής μετάβασης. |
| --- | --- |

4.9.

Μια αποτελεσματική βιομηχανική πολιτική της ΕΕ οφείλει να εξετάζει τις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε κλάδου. Όσον αφορά τον κλάδο της υαλουργίας, θα πρέπει να κινητοποιήσει μηχανισμούς συντονισμού και συνεργασίας, συνοδευτικούς της διαδικασίας αναδιάρθρωσης. Οι εθνικές και οι περιφερειακές αρχές καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, για την αντιμετώπιση της κοινωνικής διάστασης της οικονομικής μετάβασης.

| 4.10. | Η άνθηση της υαλουργίας εξαρτάται επίσης από την ικανότητά της να διατηρήσει και, επιπροσθέτως, να αναπτύξει τις δεξιότητες και τις ικανότητες του εργατικού δυναμικού της. Κατά συνέπεια, ο περαιτέρω εμπλουτισμός της συγκεκριμένης ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας είναι θεμελιώδους σημασίας. Απαιτείται μια πολιτική εστιασμένη στην εξασφάλιση της ενδεδειγμένης εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης, καθώς και στην αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.10.

Η άνθηση της υαλουργίας εξαρτάται επίσης από την ικανότητά της να διατηρήσει και, επιπροσθέτως, να αναπτύξει τις δεξιότητες και τις ικανότητες του εργατικού δυναμικού της. Κατά συνέπεια, ο περαιτέρω εμπλουτισμός της συγκεκριμένης ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας είναι θεμελιώδους σημασίας. Απαιτείται μια πολιτική εστιασμένη στην εξασφάλιση της ενδεδειγμένης εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης, καθώς και στην αποτελεσματικότερη αντιστοίχιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

| 4.11. | Σε μια ανοικτή και δυναμική αγορά εργασίας, η ευρωπαϊκή υαλουργία χρειάζεται να καταστεί ελκυστικότερη, ιδίως για τους νέους. Η πραγματοποίηση επενδύσεων για την ενεργειακή απόδοση στον κατασκευαστικό τομέα, η βελτίωση της συλλογής και της ανακύκλωσης του γυαλιού, η υποστήριξη της Ε & Α και της καινοτομίας στον κλάδο της υαλουργίας θα δημιουργήσουν αξιόλογες ευκαιρίες απασχόλησης. |
| --- | --- |

4.11.

Σε μια ανοικτή και δυναμική αγορά εργασίας, η ευρωπαϊκή υαλουργία χρειάζεται να καταστεί ελκυστικότερη, ιδίως για τους νέους. Η πραγματοποίηση επενδύσεων για την ενεργειακή απόδοση στον κατασκευαστικό τομέα, η βελτίωση της συλλογής και της ανακύκλωσης του γυαλιού, η υποστήριξη της Ε & Α και της καινοτομίας στον κλάδο της υαλουργίας θα δημιουργήσουν αξιόλογες ευκαιρίες απασχόλησης.

| 4.12. | Μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας θα ήταν σκόπιμο να εμπλουτιστεί με την εδραίωση τομεακού κοινωνικού διαλόγου, παρέχοντας στους κοινωνικούς εταίρους τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος για το μέλλον του εν λόγω κλάδου στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.12.

Μια βιομηχανική πολιτική για τον κλάδο της υαλουργίας θα ήταν σκόπιμο να εμπλουτιστεί με την εδραίωση τομεακού κοινωνικού διαλόγου, παρέχοντας στους κοινωνικούς εταίρους τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος για το μέλλον του εν λόγω κλάδου στην Ευρώπη.

Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

| 4.13. | Η υαλουργία είναι ένας εξαιρετικά ενεργειοβόρος κλάδος. Κατά συνέπεια, η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης αποτελεί οικονομική επιταγή και πάγιο στόχο. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες η υαλουργία κατόρθωσε να μειώσει την ενεργειακή της κατανάλωση ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος για να ανταποκριθεί στην ευρωπαϊκή ζήτηση (μεταξύ του 1970 και του 2000 σημειώθηκε μείωση της τάξεως του 55 % για το επίπεδο γυαλί, με παράλληλο διπλασιασμό της παραγωγής). Όπως επισημάνθηκε στη γνωμοδότηση 1205/2009 της ΕΟΚΕ, η κυριότερη πρόκληση για την υαλουργία συνίστατο στο γεγονός ότι τα τότε υπάρχοντα φυσικά όρια γνώσεων είχαν επιτευχθεί και οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές παραγωγής εφαρμόζονταν ήδη ευρέως. Ως εκ τούτου, τα περιθώρια περαιτέρω μείωσης της χρήσης ενέργειας στην υαλουργία είναι εξαιρετικά στενά. |
| --- | --- |

4.13.

Η υαλουργία είναι ένας εξαιρετικά ενεργειοβόρος κλάδος. Κατά συνέπεια, η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης αποτελεί οικονομική επιταγή και πάγιο στόχο. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες η υαλουργία κατόρθωσε να μειώσει την ενεργειακή της κατανάλωση ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος για να ανταποκριθεί στην ευρωπαϊκή ζήτηση (μεταξύ του 1970 και του 2000 σημειώθηκε μείωση της τάξεως του 55 % για το επίπεδο γυαλί, με παράλληλο διπλασιασμό της παραγωγής). Όπως επισημάνθηκε στη γνωμοδότηση 1205/2009 της ΕΟΚΕ, η κυριότερη πρόκληση για την υαλουργία συνίστατο στο γεγονός ότι τα τότε υπάρχοντα φυσικά όρια γνώσεων είχαν επιτευχθεί και οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές παραγωγής εφαρμόζονταν ήδη ευρέως. Ως εκ τούτου, τα περιθώρια περαιτέρω μείωσης της χρήσης ενέργειας στην υαλουργία είναι εξαιρετικά στενά.

| 4.14. | Η υαλουργία εμπίπτει στο ΣΕΔΕ της ΕΕ και όλοι οι επιμέρους κλάδοι της θεωρούνται εκτεθειμένοι στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Η ποσοτική αξιολόγηση του 2014 που διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύει αύξηση του κινδύνου διαρροής άνθρακα κατά 20 % στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση του 2009. Το ΣΕΔΕ επιφέρει ταχεία μείωση του ποσού των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών CO2 που παρέχονται σε κλάδους οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Το γεγονός αυτό αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα των κλάδων της υαλουργίας που εδρεύουν στην Ευρώπη έναντι τρίτων χωρών. Η υαλουργία πρέπει να τύχει πλήρους προστασίας από τους κινδύνους διαρροής άνθρακα έως ότου καταβληθούν συγκρίσιμες προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου στις χώρες των ανταγωνιστών. Αυτή η αποτελεσματική προστασία από τη διαρροή άνθρακα οφείλει να διασφαλίζει ότι οι εγκαταστάσεις με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου λαμβάνουν το πλήρες ποσό των δωρεάν δικαιωμάτων. Απαιτείται η κάλυψη των πραγματικών επιπέδων παραγωγής. Το ύψος των δωρεάν δικαιωμάτων δεν θα πρέπει να μειωθεί ταχύτερα από τις εκτιμώμενες δυνατότητες περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου στον κλάδο της υαλουργίας. Γενικότερα, η νέα δέσμη μέτρων για το κλίμα υπερβαίνει σαφώς τις ικανότητες μετριασμού του εν λόγω κλάδου. Η απαλλαγή από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα σε τομείς που δεν εμπίπτουν στο ΣΕΔΕ, όπως τα κτίρια. |
| --- | --- |

4.14.

Η υαλουργία εμπίπτει στο ΣΕΔΕ της ΕΕ και όλοι οι επιμέρους κλάδοι της θεωρούνται εκτεθειμένοι στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Η ποσοτική αξιολόγηση του 2014 που διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδεικνύει αύξηση του κινδύνου διαρροής άνθρακα κατά 20 % στον κλάδο του επίπεδου γυαλιού σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση του 2009. Το ΣΕΔΕ επιφέρει ταχεία μείωση του ποσού των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών CO2 που παρέχονται σε κλάδους οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Το γεγονός αυτό αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα των κλάδων της υαλουργίας που εδρεύουν στην Ευρώπη έναντι τρίτων χωρών. Η υαλουργία πρέπει να τύχει πλήρους προστασίας από τους κινδύνους διαρροής άνθρακα έως ότου καταβληθούν συγκρίσιμες προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου στις χώρες των ανταγωνιστών. Αυτή η αποτελεσματική προστασία από τη διαρροή άνθρακα οφείλει να διασφαλίζει ότι οι εγκαταστάσεις με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου λαμβάνουν το πλήρες ποσό των δωρεάν δικαιωμάτων. Απαιτείται η κάλυψη των πραγματικών επιπέδων παραγωγής. Το ύψος των δωρεάν δικαιωμάτων δεν θα πρέπει να μειωθεί ταχύτερα από τις εκτιμώμενες δυνατότητες περιορισμού των αερίων του θερμοκηπίου στον κλάδο της υαλουργίας. Γενικότερα, η νέα δέσμη μέτρων για το κλίμα υπερβαίνει σαφώς τις ικανότητες μετριασμού του εν λόγω κλάδου. Η απαλλαγή από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα σε τομείς που δεν εμπίπτουν στο ΣΕΔΕ, όπως τα κτίρια.

| 4.15. | Ένα επιτυχές μοντέλο κυκλικής οικονομίας λειτουργεί εδώ και 40 χρόνια στον τομέα της συσκευασίας του γυαλιού (ήτοι ανακύκλωση του 71 % των γυάλινων φιαλών στην ΕΕ). Για να αναγνωρίσει και να διαφυλάξει τις προσπάθειες που καταβάλλει ο εν λόγω κλάδος, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει —στο πλαίσιο των πολιτικών της για τη συσκευασία και τα απόβλητα— να δώσει προτεραιότητα στα μόνιμα υλικά που μπορούν να ανακυκλώνονται επ' άπειρον χωρίς να αλλοιώνεται η ποιότητά τους. |
| --- | --- |

4.15.

Ένα επιτυχές μοντέλο κυκλικής οικονομίας λειτουργεί εδώ και 40 χρόνια στον τομέα της συσκευασίας του γυαλιού (ήτοι ανακύκλωση του 71 % των γυάλινων φιαλών στην ΕΕ). Για να αναγνωρίσει και να διαφυλάξει τις προσπάθειες που καταβάλλει ο εν λόγω κλάδος, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει —στο πλαίσιο των πολιτικών της για τη συσκευασία και τα απόβλητα— να δώσει προτεραιότητα στα μόνιμα υλικά που μπορούν να ανακυκλώνονται επ' άπειρον χωρίς να αλλοιώνεται η ποιότητά τους.

| 4.16. | Απαιτείται να παρασχεθούν κίνητρα για την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα. Θα χρειαστεί να εξεταστούν διάφορα μέσα πολιτικής με στόχο να προαχθεί η ανάπτυξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη συλλογή και την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να καθοριστούν επιμέρους στόχοι για συγκεκριμένους τύπους αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, προτού καταστεί υποχρεωτική η κατεδάφιση ή η ανακαίνιση των κτιρίων του τριτογενούς τομέα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα αυξηθεί η αποδόμηση, διαλογή και συλλογή υαλοπινάκων με σκοπό την ανακύκλωση. |
| --- | --- |

4.16.

Απαιτείται να παρασχεθούν κίνητρα για την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα. Θα χρειαστεί να εξεταστούν διάφορα μέσα πολιτικής με στόχο να προαχθεί η ανάπτυξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη συλλογή και την ανακύκλωση του γυαλιού στον κατασκευαστικό τομέα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να καθοριστούν επιμέρους στόχοι για συγκεκριμένους τύπους αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, προτού καταστεί υποχρεωτική η κατεδάφιση ή η ανακαίνιση των κτιρίων του τριτογενούς τομέα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα αυξηθεί η αποδόμηση, διαλογή και συλλογή υαλοπινάκων με σκοπό την ανακύκλωση.

| 4.17. | Η ανακύκλωση είναι ζωτικής σημασίας για τον κλάδο της υαλουργίας, δεδομένου ότι τα απορρίμματα από γυαλί συμβάλλουν στη μείωση της ενέργειας που απαιτείται για την τήξη του γυαλιού και στον περιορισμό των εκπομπών CO2. Είναι επίσης σε θέση να προωθήσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας στον εν λόγω κλάδο και να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ ως προς την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

4.17.

Η ανακύκλωση είναι ζωτικής σημασίας για τον κλάδο της υαλουργίας, δεδομένου ότι τα απορρίμματα από γυαλί συμβάλλουν στη μείωση της ενέργειας που απαιτείται για την τήξη του γυαλιού και στον περιορισμό των εκπομπών CO2. Είναι επίσης σε θέση να προωθήσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας στον εν λόγω κλάδο και να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ ως προς την κυκλική οικονομία.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Το επενδυτικό σχέδιο του προέδρου Juncker με τίτλο «Ένα επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη» [COM(2014) 903 final — Ενημερωτικό δελτίο αριθ. 1].

1

(2)  ECORYS et al. — FWC Sector Competitiveness Studies for the European Commission — Competitiveness of the Glass Sector (Τομεακές μελέτες σχετικά με την ανταγωνιστικότητα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — Ανταγωνιστικότητα του κλάδου της υαλουργίας), 2008

2

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/45 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προώθηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς — Ο συνδυασμός της βιοϊατρικής μηχανικής με τον κλάδο υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης»

(2015/C 291/07)

Εισηγητής:

Edgardo Maria IOZIA

Συνεισηγητής:

Dirk JARRÉ

Στις 10 Ιουλίου 2014 και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Η προώθηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς — Ο συνδυασμός της βιοϊατρικής μηχανικής με τον κλάδο υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης»

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI), στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 24 Μαρτίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 135 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η βιοϊατρική μηχανική δεν είναι απλά ένα υποσύνολο της σύγχρονης ιατρικής. Η πρόοδος της σύγχρονης ιατρικής εξασφαλίζεται κυρίως μέσω της χρήσης προϊόντων της βιοϊατρικής μηχανικής (1). |
| --- | --- |

1.1.

Η βιοϊατρική μηχανική δεν είναι απλά ένα υποσύνολο της σύγχρονης ιατρικής. Η πρόοδος της σύγχρονης ιατρικής εξασφαλίζεται κυρίως μέσω της χρήσης προϊόντων της βιοϊατρικής μηχανικής (1).

1

| 1.2. | Η σημασία της βιομηχανίας βιοϊατρικής μηχανικής θα αυξάνεται σταθερά λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων και των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνικές για τη βελτίωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και αποκατάστασης, πράγμα που αποτελεί μείζον βήμα προόδου όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την ποιότητα ζωής. Φυσικά αυτός δεν είναι ο μόνος τομέας που μας ενδιαφέρει εδώ, είναι όμως ένας τομέας η σημασία του οποίου αυξάνεται διαρκώς. |
| --- | --- |

1.2.

Η σημασία της βιομηχανίας βιοϊατρικής μηχανικής θα αυξάνεται σταθερά λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων και των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνικές για τη βελτίωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και αποκατάστασης, πράγμα που αποτελεί μείζον βήμα προόδου όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την ποιότητα ζωής. Φυσικά αυτός δεν είναι ο μόνος τομέας που μας ενδιαφέρει εδώ, είναι όμως ένας τομέας η σημασία του οποίου αυξάνεται διαρκώς.

| 1.3. | Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενη ζήτηση ποιοτικών, οικονομικά προσιτών, ασφαλών και πάντα αξιόπιστων υπηρεσιών υγείας, σε μια εποχή κατά την οποία ασκούνται πιέσεις για περικοπές των δημόσιων δαπανών. Υπό το πρίσμα της δημογραφικής τάσης αύξησης του ηλικιωμένου πληθυσμού και της συρρίκνωσης του αριθμού των φορολογουμένων που συνεισφέρουν στους εθνικούς πόρους, είναι καιρός η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναθεωρήσει τα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης με γνώμονα την καθολική προσβασιμότητα, την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητά τους παρέχοντας επαρκείς πόρους. |
| --- | --- |

1.3.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενη ζήτηση ποιοτικών, οικονομικά προσιτών, ασφαλών και πάντα αξιόπιστων υπηρεσιών υγείας, σε μια εποχή κατά την οποία ασκούνται πιέσεις για περικοπές των δημόσιων δαπανών. Υπό το πρίσμα της δημογραφικής τάσης αύξησης του ηλικιωμένου πληθυσμού και της συρρίκνωσης του αριθμού των φορολογουμένων που συνεισφέρουν στους εθνικούς πόρους, είναι καιρός η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναθεωρήσει τα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης με γνώμονα την καθολική προσβασιμότητα, την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητά τους παρέχοντας επαρκείς πόρους.

| 1.4. | Για την εξασφάλιση της υγείας και της καλής περίθαλψης του κοινού τον 21ο αιώνα, χρειαζόμαστε προσεγγίσεις της μηχανικής συστημάτων μέσα από τις οποίες επανασχεδιάζονται οι πρακτικές περίθαλψης σύμφωνα με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ενοποιούνται τοπικά, περιφερειακά, εθνικά και παγκόσμια δίκτυα πληροφορικής της υγείας. |
| --- | --- |

1.4.

Για την εξασφάλιση της υγείας και της καλής περίθαλψης του κοινού τον 21ο αιώνα, χρειαζόμαστε προσεγγίσεις της μηχανικής συστημάτων μέσα από τις οποίες επανασχεδιάζονται οι πρακτικές περίθαλψης σύμφωνα με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ενοποιούνται τοπικά, περιφερειακά, εθνικά και παγκόσμια δίκτυα πληροφορικής της υγείας.

| 1.5. | Η πρόσβαση στις υπηρεσίες ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας πρέπει να θεωρείται θεμελιώδες δικαίωμα. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι να συμμετέχουν εκ του σύνεγγυς οι δυνητικοί χρήστες των προϊόντων βιοϊατρικής μηχανικής —ιδίως οι ασθενείς, αλλά και το υγειονομικό προσωπικό— στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τον προσανατολισμό της έρευνας στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής και τον επακόλουθο σχεδιασμό προϊόντων και υπηρεσιών σε συνεργασία με τους ειδικούς τους κλάδου αυτού, ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και προτιμήσεις, να είναι εύχρηστα και επομένως να εξυπηρετούν καλύτερα τον σκοπό τους. Επιπροσθέτως, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη ζητήματα προσβασιμότητας, ασφάλειας, ενδεχόμενης εξάρτησης και προστασίας δεδομένων. |
| --- | --- |

1.5.

Η πρόσβαση στις υπηρεσίες ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας πρέπει να θεωρείται θεμελιώδες δικαίωμα. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι να συμμετέχουν εκ του σύνεγγυς οι δυνητικοί χρήστες των προϊόντων βιοϊατρικής μηχανικής —ιδίως οι ασθενείς, αλλά και το υγειονομικό προσωπικό— στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τον προσανατολισμό της έρευνας στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής και τον επακόλουθο σχεδιασμό προϊόντων και υπηρεσιών σε συνεργασία με τους ειδικούς τους κλάδου αυτού, ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και προτιμήσεις, να είναι εύχρηστα και επομένως να εξυπηρετούν καλύτερα τον σκοπό τους. Επιπροσθέτως, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη ζητήματα προσβασιμότητας, ασφάλειας, ενδεχόμενης εξάρτησης και προστασίας δεδομένων.

| 1.6. | Η πρόσβαση σε βιοϊατρικές τεχνικές και σε συναφείς υπηρεσίες θα πρέπει να προωθηθούν, ιδιαίτερα στις χώρες με σημαντικό έλλειμμα στους τομείς αυτούς. Παρότι έχουν ήδη διατεθεί περιορισμένα κεφάλαια σε μέτρα για την υγεία που αφορούν συγκεκριμένα τη γήρανση, την ηλεκτρονική υγεία, την προώθηση της υγείας και την κατάρτιση σε θέματα υγείας, συνιστάται θερμά να αυξηθεί η χρήση πόρων των διαρθρωτικών ταμείων στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

1.6.

Η πρόσβαση σε βιοϊατρικές τεχνικές και σε συναφείς υπηρεσίες θα πρέπει να προωθηθούν, ιδιαίτερα στις χώρες με σημαντικό έλλειμμα στους τομείς αυτούς. Παρότι έχουν ήδη διατεθεί περιορισμένα κεφάλαια σε μέτρα για την υγεία που αφορούν συγκεκριμένα τη γήρανση, την ηλεκτρονική υγεία, την προώθηση της υγείας και την κατάρτιση σε θέματα υγείας, συνιστάται θερμά να αυξηθεί η χρήση πόρων των διαρθρωτικών ταμείων στον τομέα της υγείας.

| 1.7. | Η δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς που θα συνδέει τη βιοϊατρική μηχανική με τον κλάδο των υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης, σε συνδυασμό με τις ΤΠΕ και με συστηματικές προσεγγίσεις όσον αφορά την πληροφορική της υγείας, συμπεριλαμβανομένων της απόκτησης, διαχείρισης και χρήσης πληροφοριών στον τομέα της υγείας, καθώς και της τηλεϊατρικής, θα έχει τεράστια πλεονεκτήματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα αυξήσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της ιατρικής περίθαλψης για όλους. |
| --- | --- |

1.7.

Η δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς που θα συνδέει τη βιοϊατρική μηχανική με τον κλάδο των υπηρεσιών φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης, σε συνδυασμό με τις ΤΠΕ και με συστηματικές προσεγγίσεις όσον αφορά την πληροφορική της υγείας, συμπεριλαμβανομένων της απόκτησης, διαχείρισης και χρήσης πληροφοριών στον τομέα της υγείας, καθώς και της τηλεϊατρικής, θα έχει τεράστια πλεονεκτήματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα αυξήσει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της ιατρικής περίθαλψης για όλους.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην υγεία εστιάζοντας το ενδιαφέρον της σε τέσσερα βασικά σκέλη:






  — | εναρμόνιση της υπάρχουσας νομοθεσίας, |
| --- | --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην υγεία εστιάζοντας το ενδιαφέρον της σε τέσσερα βασικά σκέλη:

—

εναρμόνιση της υπάρχουσας νομοθεσίας,

| — | εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας, |
| --- | --- |

—

εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας,

| — | δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας, και |
| --- | --- |

—

δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας, και

| — | ισότητα στην πρόσβαση, με ιδιαίτερη έμφαση στα ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας. |
| --- | --- |

—

ισότητα στην πρόσβαση, με ιδιαίτερη έμφαση στα ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συνιστά τα εξής:






  — | την πλήρη εξασφάλιση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για όλους και με ισότιμη πρόσβαση, |
| --- | --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και συνιστά τα εξής:

—

την πλήρη εξασφάλιση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για όλους και με ισότιμη πρόσβαση,

| — | τη συνέχιση της στήριξης αυτού του τομέα στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος και των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

τη συνέχιση της στήριξης αυτού του τομέα στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος και των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας,

| — | την ενθάρρυνση των πολιτικώς ιθυνόντων να προωθήσουν την καθιέρωση ενός συστήματος επικοινωνίας με αντικείμενο την καινοτομία, |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση των πολιτικώς ιθυνόντων να προωθήσουν την καθιέρωση ενός συστήματος επικοινωνίας με αντικείμενο την καινοτομία,

| — | τη βελτίωση της πληροφόρησης για την αγορά και από την αγορά, |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση της πληροφόρησης για την αγορά και από την αγορά,

| — | τη δημοσιοποίηση πληροφοριών στο ευρύ κοινό με σκοπό την προαγωγή της εμπιστοσύνης στην καινοτομία, |
| --- | --- |

—

τη δημοσιοποίηση πληροφοριών στο ευρύ κοινό με σκοπό την προαγωγή της εμπιστοσύνης στην καινοτομία,

| — | την οριζόντια και κάθετη επικοινωνία, |
| --- | --- |

—

την οριζόντια και κάθετη επικοινωνία,

| — | την ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά για την προστασία της ασφάλειας των καταναλωτών |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά για την προστασία της ασφάλειας των καταναλωτών

| — | την ενίσχυση της διαδικασίας τυποποίησης των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση της διαδικασίας τυποποίησης των ιατροτεχνολογικών προϊόντων,

| — | την ενσωμάτωση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στις εθνικές στρατηγικές όλων των χωρών της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

την ενσωμάτωση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στις εθνικές στρατηγικές όλων των χωρών της ΕΕ,

| — | την εξασφάλιση προσβασιμότητας, διαλειτουργικότητας και ανοιχτών πόρων για την ηλεκτρονική υγεία, |
| --- | --- |

—

την εξασφάλιση προσβασιμότητας, διαλειτουργικότητας και ανοιχτών πόρων για την ηλεκτρονική υγεία,

| — | την αλλαγή του συστήματος για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων, αντί των πολύ διεξοδικών οικονομικών ελέγχων, |
| --- | --- |

—

την αλλαγή του συστήματος για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων, αντί των πολύ διεξοδικών οικονομικών ελέγχων,

| — | την αύξηση της προβολής του πεδίου εφαρμογής και του ρόλου της βιομηχανίας ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην οικονομία και στον τομέα της υγείας, π.χ. μια ειδική κατηγορία βιοϊατρικής μηχανικής και υπηρεσιών περίθαλψης στην ιστοσελίδα http://ec.europa.eu/research/health, |
| --- | --- |

—

την αύξηση της προβολής του πεδίου εφαρμογής και του ρόλου της βιομηχανίας ιατροτεχνολογικών προϊόντων στην οικονομία και στον τομέα της υγείας, π.χ. μια ειδική κατηγορία βιοϊατρικής μηχανικής και υπηρεσιών περίθαλψης στην ιστοσελίδα http://ec.europa.eu/research/health,

| — | την εδραίωση της χρηματοδότησης για την έρευνα και την ανάπτυξη καθώς και για την ανάπτυξη προϊόντων (2), |
| --- | --- |

—

την εδραίωση της χρηματοδότησης για την έρευνα και την ανάπτυξη καθώς και για την ανάπτυξη προϊόντων (2),

2

| — | τη χρηματοδότηση της διαχείρισης, διάδοσης και εκμετάλλευσης των καινοτομιών, |
| --- | --- |

—

τη χρηματοδότηση της διαχείρισης, διάδοσης και εκμετάλλευσης των καινοτομιών,

| — | την αναθεώρηση όλων των συστημάτων επιστροφής εξόδων και χρηματοδότησης, δεδομένου ότι η παρούσα κατάσταση είναι ως επί το πλείστον πολύ δύσκολη και θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική απώλεια δεξιοτήτων και επαγγελματικής ικανότητας. |
| --- | --- |

—

την αναθεώρηση όλων των συστημάτων επιστροφής εξόδων και χρηματοδότησης, δεδομένου ότι η παρούσα κατάσταση είναι ως επί το πλείστον πολύ δύσκολη και θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική απώλεια δεξιοτήτων και επαγγελματικής ικανότητας.

| 1.10. | Η Ευρώπη πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ και να αναγνωρίσει τον κλάδο ως αυτόνομη επιστήμη. Αυτό θα βοηθήσει επίσης να ενισχυθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.10.

Η Ευρώπη πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ και να αναγνωρίσει τον κλάδο ως αυτόνομη επιστήμη. Αυτό θα βοηθήσει επίσης να ενισχυθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τους στόχους της ΕΕ:






  — | να βελτιώσει την υγεία του πληθυσμού της καθιστώντας διαθέσιμες πληροφορίες ζωτικής σημασίας, μέσω των εργαλείων ηλεκτρονικής υγείας (eHealth), |
| --- | --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τους στόχους της ΕΕ:

—

να βελτιώσει την υγεία του πληθυσμού της καθιστώντας διαθέσιμες πληροφορίες ζωτικής σημασίας, μέσω των εργαλείων ηλεκτρονικής υγείας (eHealth),

| — | να ενισχύσει την ποιότητα και την πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εντάσσοντας την eHealth στην ιατρικοφαρμακευτική πολιτική και συντονίζοντας τις πολιτικές, δημοσιονομικές και τεχνικές στρατηγικές των χωρών της ΕΕ, |
| --- | --- |

—

να ενισχύσει την ποιότητα και την πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εντάσσοντας την eHealth στην ιατρικοφαρμακευτική πολιτική και συντονίζοντας τις πολιτικές, δημοσιονομικές και τεχνικές στρατηγικές των χωρών της ΕΕ,

| — | να καταστήσει τα εργαλεία eHealth πιο αποτελεσματικά, εύχρηστα και ευρέως αποδεκτά, προωθώντας τη συμμετοχή επαγγελματιών και ασθενών στις συναφείς στρατηγικές, τις διαδικασίες σχεδιασμού και την εφαρμογή. |
| --- | --- |

—

να καταστήσει τα εργαλεία eHealth πιο αποτελεσματικά, εύχρηστα και ευρέως αποδεκτά, προωθώντας τη συμμετοχή επαγγελματιών και ασθενών στις συναφείς στρατηγικές, τις διαδικασίες σχεδιασμού και την εφαρμογή.

| 1.12. | Η εκπαίδευση και η απασχολησιμότητα των μηχανικών βιοϊατρικής και διμοριακής έχουν στρατηγική σημασία για την ανάπτυξη μιας προηγμένης κοινωνίας, δεδομένου ότι η στενή σχέση μεταξύ της παραγωγικής δραστηριότητας και της ανθρώπινης υγείας έχει πλέον όλο και πιο κεντρική σημασία για την κοινωνική οργάνωση και, ως εκ τούτου, τη βιομηχανία παραγωγής υλισμικού και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.12.

Η εκπαίδευση και η απασχολησιμότητα των μηχανικών βιοϊατρικής και διμοριακής έχουν στρατηγική σημασία για την ανάπτυξη μιας προηγμένης κοινωνίας, δεδομένου ότι η στενή σχέση μεταξύ της παραγωγικής δραστηριότητας και της ανθρώπινης υγείας έχει πλέον όλο και πιο κεντρική σημασία για την κοινωνική οργάνωση και, ως εκ τούτου, τη βιομηχανία παραγωγής υλισμικού και υπηρεσιών.

| 1.13. | Σήμερα, οι κύριες δραστηριότητες για τις οποίες απαιτούνται ειδικοί στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής είναι οι εξής:






  — | κατασκευή, προώθηση, και αξιολόγηση ιατρικών συσκευών και εξοπλισμού (για πρόληψη/διάγνωση/θεραπεία/αποκατάσταση), ειδικά υλικά, εμφυτεύσιμες συσκευές, προθέσεις και ρομποτικά συστήματα για βιοϊατρικές εφαρμογές, |
| --- | --- | --- |

1.13.

Σήμερα, οι κύριες δραστηριότητες για τις οποίες απαιτούνται ειδικοί στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής είναι οι εξής:

—

κατασκευή, προώθηση, και αξιολόγηση ιατρικών συσκευών και εξοπλισμού (για πρόληψη/διάγνωση/θεραπεία/αποκατάσταση), ειδικά υλικά, εμφυτεύσιμες συσκευές, προθέσεις και ρομποτικά συστήματα για βιοϊατρικές εφαρμογές,

| — | στρατηγικές που σχετίζονται με τη χρήση και τη συντήρηση βιοϊατρικού εξοπλισμού και συστημάτων, |
| --- | --- |

—

στρατηγικές που σχετίζονται με τη χρήση και τη συντήρηση βιοϊατρικού εξοπλισμού και συστημάτων,

| — | υπηρεσίες κλινικής μηχανικής σε δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις υγείας, στον κόσμο του αθλητισμού και της ψυχαγωγίας, |
| --- | --- |

—

υπηρεσίες κλινικής μηχανικής σε δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις υγείας, στον κόσμο του αθλητισμού και της ψυχαγωγίας,

| — | τηλεϊατρική και εφαρμογές τηλεματικής σε διαγνώσεις και θεραπείες στον κλάδο της υγείας, |
| --- | --- |

—

τηλεϊατρική και εφαρμογές τηλεματικής σε διαγνώσεις και θεραπείες στον κλάδο της υγείας,

| — | ιατρική πληροφορική, και συγκεκριμένα συστήματα πληροφοριών για την υγεία και λογισμικού για την επεξεργασία βιοϊατρικών δεδομένων και δεδομένων βιοαπεικόνισης, |
| --- | --- |

—

ιατρική πληροφορική, και συγκεκριμένα συστήματα πληροφοριών για την υγεία και λογισμικού για την επεξεργασία βιοϊατρικών δεδομένων και δεδομένων βιοαπεικόνισης,

| — | βιοτεχνολογία και κυτταρομηχανική, |
| --- | --- |

—

βιοτεχνολογία και κυτταρομηχανική,

| — | φαρμακευτική βιομηχανία και βιομηχανία τροφίμων, για την ανάλυση και ποσοτικοποίηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ φαρμάκων/ουσιών και βιολογικών παραμέτρων, |
| --- | --- |

—

φαρμακευτική βιομηχανία και βιομηχανία τροφίμων, για την ανάλυση και ποσοτικοποίηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ φαρμάκων/ουσιών και βιολογικών παραμέτρων,

| — | μεταποιητική βιομηχανία γενικότερα: εργονομία των προϊόντων/διαδικασίες και επιπτώσεις των τεχνολογιών στην ανθρώπινη υγεία. |
| --- | --- |

—

μεταποιητική βιομηχανία γενικότερα: εργονομία των προϊόντων/διαδικασίες και επιπτώσεις των τεχνολογιών στην ανθρώπινη υγεία.

| 1.14. | Το ευρωπαϊκό και εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν ήταν ικανό να αντεπεξέλθει στον ταχύ ρυθμό τεχνολογικών εξελίξεων και συγκεκριμένα στην προσθετική κατασκευή, όπου και υπάρχει διπλή ανάγκη σχετικής ρύθμισης: αφενός, ειδικής ρύθμισης όσον αφορά πρωτίστως τις προδιαγραφές και τα πιστοποιητικά και, αφετέρου, επαναξιολόγησης της υφιστάμενης νομοθεσίας από τη σκοπιά των τεχνολογιών προσθετικής κατασκευής. |
| --- | --- |

1.14.

Το ευρωπαϊκό και εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν ήταν ικανό να αντεπεξέλθει στον ταχύ ρυθμό τεχνολογικών εξελίξεων και συγκεκριμένα στην προσθετική κατασκευή, όπου και υπάρχει διπλή ανάγκη σχετικής ρύθμισης: αφενός, ειδικής ρύθμισης όσον αφορά πρωτίστως τις προδιαγραφές και τα πιστοποιητικά και, αφετέρου, επαναξιολόγησης της υφιστάμενης νομοθεσίας από τη σκοπιά των τεχνολογιών προσθετικής κατασκευής.

| 1.15. | Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι ότι τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα θεωρούνται βιομηχανικά προϊόντα και επομένως μπορούν να λαμβάνουν πιστοποίηση από ιδιωτικούς φορείς. Για αυτόν τον λόγο, χρειάζεται μια πιο εξειδικευμένη και καταλληλότερη μέθοδος διασφάλισης της ποιοτικής πιστοποίησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το προαναφερθέν ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Απριλίου 2014 σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα. |
| --- | --- |

1.15.

Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι ότι τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα θεωρούνται βιομηχανικά προϊόντα και επομένως μπορούν να λαμβάνουν πιστοποίηση από ιδιωτικούς φορείς. Για αυτόν τον λόγο, χρειάζεται μια πιο εξειδικευμένη και καταλληλότερη μέθοδος διασφάλισης της ποιοτικής πιστοποίησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το προαναφερθέν ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Απριλίου 2014 σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα.

| 1.16. | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον ρόλο των διαστημικών προγραμμάτων έρευνας, τα οποία μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε καθοριστικής σημασίας καινοτομίες στον κλάδο της ιατρικής. |
| --- | --- |

1.16.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον ρόλο των διαστημικών προγραμμάτων έρευνας, τα οποία μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε καθοριστικής σημασίας καινοτομίες στον κλάδο της ιατρικής.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δρομολογήσει μελέτη της βιοϊατρικής μηχανικής στην Ευρώπη, αναλύοντας τα οφέλη της για τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες υγείας. Έχει ζωτική σημασία να αναλυθεί η σχέση μεταξύ των πολιτικών που επηρεάζουν την αγορά του τομέα της υγείας με εκείνες που αφορούν τη βιομηχανία βιοϊατρικής μηχανικής. |
| --- | --- |

1.17.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δρομολογήσει μελέτη της βιοϊατρικής μηχανικής στην Ευρώπη, αναλύοντας τα οφέλη της για τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες υγείας. Έχει ζωτική σημασία να αναλυθεί η σχέση μεταξύ των πολιτικών που επηρεάζουν την αγορά του τομέα της υγείας με εκείνες που αφορούν τη βιομηχανία βιοϊατρικής μηχανικής.

| 1.18. | Χρειάζεται να παρέλθει διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών προκειμένου να υλοποιηθεί ένα συγκροτημένο πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης εστιασμένο στην αποδοτική εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στον τομέα της υγείας. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τους όρους που έχουν τεθεί εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προβλέπει μόνο πέντε χρόνια, πράγμα που σημαίνει ότι τα οράματα και οι στρατηγικές αλλάζουν συνεχώς. Χρειάζονται οπωσδήποτε σταθερά οράματα και καθορισμένοι στόχοι, που θα αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο της αποτελεσματικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στο μέλλον. Είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί σε όλους ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ίση πρόσβαση σε αυτήν μέσω καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και μια μακροπρόθεσμη προοπτική και συνεκτικές πολιτικές και στρατηγικές για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. |
| --- | --- |

1.18.

Χρειάζεται να παρέλθει διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών προκειμένου να υλοποιηθεί ένα συγκροτημένο πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης εστιασμένο στην αποδοτική εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στον τομέα της υγείας. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τους όρους που έχουν τεθεί εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προβλέπει μόνο πέντε χρόνια, πράγμα που σημαίνει ότι τα οράματα και οι στρατηγικές αλλάζουν συνεχώς. Χρειάζονται οπωσδήποτε σταθερά οράματα και καθορισμένοι στόχοι, που θα αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο της αποτελεσματικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στο μέλλον. Είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί σε όλους ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ίση πρόσβαση σε αυτήν μέσω καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και μια μακροπρόθεσμη προοπτική και συνεκτικές πολιτικές και στρατηγικές για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί.

2.   Εισαγωγή

Εισαγωγή

| 2.1. | «Κοινή φιλοδοξία μας πρέπει να είναι να εξασφαλίσουμε την ψηφιακή σύνδεση και την υγεία κάθε ευρωπαίου πολίτη και να φροντίσουμε αξιοποιήσει η Ευρώπη αυτή την ευκαιρία και να αποκτήσει το προβάδισμα σε αυτήν την αναπτυσσόμενη και άκρως καινοτόμο αγορά», είχε δηλώσει η Neelie Kroes, πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.1.

«Κοινή φιλοδοξία μας πρέπει να είναι να εξασφαλίσουμε την ψηφιακή σύνδεση και την υγεία κάθε ευρωπαίου πολίτη και να φροντίσουμε αξιοποιήσει η Ευρώπη αυτή την ευκαιρία και να αποκτήσει το προβάδισμα σε αυτήν την αναπτυσσόμενη και άκρως καινοτόμο αγορά», είχε δηλώσει η Neelie Kroes, πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

| 2.2. | «Η βιοϊατρική μηχανική είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος που βασίζεται στην ιατρική, στη βιολογία και στη μηχανική. Λειτουργεί ως θεμέλιο ενός ποικίλου φάσματος εξαιρετικά καινοτόμων τεχνολογιών και προϊόντων καθώς και διαδικασιών στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Πρέπει να αντιληφθούμε τη βιοϊατρική μηχανική ως αυτόνομη επιστήμη για να χρησιμοποιήσουμε καλύτερα τους πόρους και να αξιοποιήσουμε πλήρως τις αντίστοιχες ευκαιρίες. Είναι συνεπώς σημαντικό να αναγνωρίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση το σύνολο των δυνατοτήτων της βιοϊατρικής μηχανικής και κατόπιν να προωθήσει τη συνεργατική έρευνα σε αυτόν τον τομέα». Με τον τρόπο αυτό ορίστηκε η βιοϊατρική μηχανική στο εργαστήριο πολιτικής που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων του κλάδου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 27 Μαρτίου 2012. |
| --- | --- |

2.2.

«Η βιοϊατρική μηχανική είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος που βασίζεται στην ιατρική, στη βιολογία και στη μηχανική. Λειτουργεί ως θεμέλιο ενός ποικίλου φάσματος εξαιρετικά καινοτόμων τεχνολογιών και προϊόντων καθώς και διαδικασιών στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Πρέπει να αντιληφθούμε τη βιοϊατρική μηχανική ως αυτόνομη επιστήμη για να χρησιμοποιήσουμε καλύτερα τους πόρους και να αξιοποιήσουμε πλήρως τις αντίστοιχες ευκαιρίες. Είναι συνεπώς σημαντικό να αναγνωρίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση το σύνολο των δυνατοτήτων της βιοϊατρικής μηχανικής και κατόπιν να προωθήσει τη συνεργατική έρευνα σε αυτόν τον τομέα». Με τον τρόπο αυτό ορίστηκε η βιοϊατρική μηχανική στο εργαστήριο πολιτικής που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων του κλάδου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 27 Μαρτίου 2012.

| 2.3. | Η βιοϊατρική μηχανική, ή ιατρική και βιολογική μηχανική, περιλαμβάνει τομείς όπως η βιοϊατρική ηλεκτρονική, η βιομηχατρονική, η βιοϊατρική οργανολογία, τα βιοϋλικά, η εμβιομηχανική, η βιονική, η μηχανική των κυττάρων και των ιστών, η γενετική μηχανική, η κλινική μηχανική, η μηχανική της νευροεπιστήμης, η ιατρική απεικόνιση, η ορθοπεδική εμβιομηχανική, η μηχανική αποκατάστασης, η φυσιολογία συστημάτων, η βιονανοτεχνολογία και η νευρομηχανική. |
| --- | --- |

2.3.

Η βιοϊατρική μηχανική, ή ιατρική και βιολογική μηχανική, περιλαμβάνει τομείς όπως η βιοϊατρική ηλεκτρονική, η βιομηχατρονική, η βιοϊατρική οργανολογία, τα βιοϋλικά, η εμβιομηχανική, η βιονική, η μηχανική των κυττάρων και των ιστών, η γενετική μηχανική, η κλινική μηχανική, η μηχανική της νευροεπιστήμης, η ιατρική απεικόνιση, η ορθοπεδική εμβιομηχανική, η μηχανική αποκατάστασης, η φυσιολογία συστημάτων, η βιονανοτεχνολογία και η νευρομηχανική.

| 2.4. | Η βιοϊατρική μηχανική είναι ένας κλάδος καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Στη συνέχεια, παρατίθενται ορισμένα στοιχεία (3) που αφορούν τον κλάδο:






  — | Σήμερα, ο κύκλος εργασιών της αγοράς υπολογίζεται σε 100 δισ. ευρώ (εκτιμάται ότι η παγκόσμια αγορά θα έχει κύκλο εργασιών της τάξης των 514 δισ. αμερικανικών δολαρίων μέχρι το 2020). |
| --- | --- | --- |

2.4.

Η βιοϊατρική μηχανική είναι ένας κλάδος καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Στη συνέχεια, παρατίθενται ορισμένα στοιχεία (3) που αφορούν τον κλάδο:

3

—

Σήμερα, ο κύκλος εργασιών της αγοράς υπολογίζεται σε 100 δισ. ευρώ (εκτιμάται ότι η παγκόσμια αγορά θα έχει κύκλο εργασιών της τάξης των 514 δισ. αμερικανικών δολαρίων μέχρι το 2020).

| — | 25  000 επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 90 % ΜΜΕ. |
| --- | --- |

—

25  000 επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 90 % ΜΜΕ.

| — | 5 75  000 θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

—

5 75  000 θέσεις εργασίας.

| — | 1 εφαρμογή τομεακής ευρεσιτεχνίας: 10  412 το 2012. |
| --- | --- |

—

1 εφαρμογή τομεακής ευρεσιτεχνίας: 10  412 το 2012.

| — | Βραχύς κύκλος παραγωγής προϊόντων (περίπου 18 μήνες). |
| --- | --- |

—

Βραχύς κύκλος παραγωγής προϊόντων (περίπου 18 μήνες).

| — | Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», η ΕΕ διοχετεύει 8 δισ. ευρώ για έρευνα στον χώρο της υγείας (από σύνολο 80 δισ. ευρώ σε μία επταετία). |
| --- | --- |

—

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020», η ΕΕ διοχετεύει 8 δισ. ευρώ για έρευνα στον χώρο της υγείας (από σύνολο 80 δισ. ευρώ σε μία επταετία).

| — | Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας IMI για την υγεία (συνεργασία 2008-2024), 5 δισ. ευρώ (ΕΕ 50 %, ΕΟΕΦΒ 50 %) (4). |
| --- | --- |

—

Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας IMI για την υγεία (συνεργασία 2008-2024), 5 δισ. ευρώ (ΕΕ 50 %, ΕΟΕΦΒ 50 %) (4).

4

| 2.5. | Η γήρανση του πληθυσμού, η διαρκώς αυξανόμενη σοβαρότητα των χρόνιων ασθενειών και η συνεχής αύξηση των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν πλέον παγκόσμιες προκλήσεις. Καθώς η τεχνολογία κατέχει βασικό ρόλο στον τομέα των υπηρεσιών ιατροφαμακευτικής περίθαλψης, οι δραστηριότητες έρευνας, καινοτομίας, ασφάλειας και ανάπτυξης στη βιοϊατρική μηχανική που σχετίζονται με τις υπηρεσίες φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης αποτελούν μείζονες προκλήσεις, με διαρκώς αυξανόμενη κοινωνικοοικονομική σημασία για τη σημερινή κοινωνία. |
| --- | --- |

2.5.

Η γήρανση του πληθυσμού, η διαρκώς αυξανόμενη σοβαρότητα των χρόνιων ασθενειών και η συνεχής αύξηση των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν πλέον παγκόσμιες προκλήσεις. Καθώς η τεχνολογία κατέχει βασικό ρόλο στον τομέα των υπηρεσιών ιατροφαμακευτικής περίθαλψης, οι δραστηριότητες έρευνας, καινοτομίας, ασφάλειας και ανάπτυξης στη βιοϊατρική μηχανική που σχετίζονται με τις υπηρεσίες φροντίδας και ιατρικής περίθαλψης αποτελούν μείζονες προκλήσεις, με διαρκώς αυξανόμενη κοινωνικοοικονομική σημασία για τη σημερινή κοινωνία.

| 2.6. | Η καλή υγεία είναι ουσιώδης για την ανθρώπινη ευεξία, την οικονομική ευημερία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο τομέας της υγείας βασίζεται στην επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, γεγονός που επηρεάζει την απασχόληση, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη και μεγέθυνση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η τεχνολογία της υγείας είναι σημαντική για την αύξηση της ποιότητας των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, καθώς, μεταξύ άλλων, συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας και βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ατόμων. |
| --- | --- |

2.6.

Η καλή υγεία είναι ουσιώδης για την ανθρώπινη ευεξία, την οικονομική ευημερία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο τομέας της υγείας βασίζεται στην επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, γεγονός που επηρεάζει την απασχόληση, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη και μεγέθυνση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η τεχνολογία της υγείας είναι σημαντική για την αύξηση της ποιότητας των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, καθώς, μεταξύ άλλων, συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας και βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ατόμων.

| 2.7. | Μερικές από τις σημαντικότερες προκλήσεις είναι οι εξής:






  — | η εστίαση στην ενισχυμένη πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση με τη χρήση νέων τεχνολογιών, |
| --- | --- | --- |

2.7.

Μερικές από τις σημαντικότερες προκλήσεις είναι οι εξής:

—

η εστίαση στην ενισχυμένη πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση με τη χρήση νέων τεχνολογιών,

| — | η ιατρική που βασίζεται στην αποδοτικότητα και όχι μόνο στα στοιχεία (π.χ. η εφαρμογή νέων διαδικασιών για τη φροντίδα της υγείας με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όπως η τηλε-υπηρεσίες), |
| --- | --- |

—

η ιατρική που βασίζεται στην αποδοτικότητα και όχι μόνο στα στοιχεία (π.χ. η εφαρμογή νέων διαδικασιών για τη φροντίδα της υγείας με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όπως η τηλε-υπηρεσίες),

| — | η απόδειξη της αποδοτικότητας του κόστους, η οποία είναι συχνά πολύ δύσκολη, λόγω της ετερογένειας των συστημάτων χρηματοδότησης του κλάδου της υγείας στην ΕΕ· |
| --- | --- |

—

η απόδειξη της αποδοτικότητας του κόστους, η οποία είναι συχνά πολύ δύσκολη, λόγω της ετερογένειας των συστημάτων χρηματοδότησης του κλάδου της υγείας στην ΕΕ·

| — | η ύπαρξη πολλών και διαφόρων ενδιαφερόμενων πλευρών και συγκρουόμενων συμφερόντων, |
| --- | --- |

—

η ύπαρξη πολλών και διαφόρων ενδιαφερόμενων πλευρών και συγκρουόμενων συμφερόντων,

| — | το γεγονός ότι, ανάλογα με την κατάταξη και την εφεύρεση ενός είδους ιατρικού εξοπλισμού, μπορεί να μεσολαβήσει μια δεκαετία από την επινόηση μέχρι την επιστροφή των εξόδων, |
| --- | --- |

—

το γεγονός ότι, ανάλογα με την κατάταξη και την εφεύρεση ενός είδους ιατρικού εξοπλισμού, μπορεί να μεσολαβήσει μια δεκαετία από την επινόηση μέχρι την επιστροφή των εξόδων,

| — | η διευκόλυνση στην υιοθέτηση οικονομικά αποδοτικών μέτρων, ιδίως εκείνων που βασίζονται σε αναδυόμενες και ενδεχομένως μελλοντικές τεχνολογίες με τη θέσπιση κατάλληλων συστημάτων αποζημίωσης. |
| --- | --- |

—

η διευκόλυνση στην υιοθέτηση οικονομικά αποδοτικών μέτρων, ιδίως εκείνων που βασίζονται σε αναδυόμενες και ενδεχομένως μελλοντικές τεχνολογίες με τη θέσπιση κατάλληλων συστημάτων αποζημίωσης.

| 2.8. | Ο νέος κλάδος της ιατρικής ακριβείας (5) μπορεί να αντιμετωπίσει τις ακόλουθες καταστάσεις:






  — | τη διαφορετικότητα κάθε ασθενούς: μοναδική αλληλουχία, |
| --- | --- | --- |

2.8.

Ο νέος κλάδος της ιατρικής ακριβείας (5) μπορεί να αντιμετωπίσει τις ακόλουθες καταστάσεις:

5

—

τη διαφορετικότητα κάθε ασθενούς: μοναδική αλληλουχία,

| — | την ανάγκη εξατομίκευσης της ιατρικής, |
| --- | --- |

—

την ανάγκη εξατομίκευσης της ιατρικής,

| — | το ότι οι αποικίες κυττάρων διαφέρουν από γενετική άποψη και συνυπάρχουν στην περίπτωση καρκίνων, |
| --- | --- |

—

το ότι οι αποικίες κυττάρων διαφέρουν από γενετική άποψη και συνυπάρχουν στην περίπτωση καρκίνων,

| — | το ότι μετά από κάθε θεραπεία εμφανίζονται υποαποικίες κυττάρων κατ’ επιλογή ή μέσω νέων μεταλλάξεων, |
| --- | --- |

—

το ότι μετά από κάθε θεραπεία εμφανίζονται υποαποικίες κυττάρων κατ’ επιλογή ή μέσω νέων μεταλλάξεων,

| — | το ότι η αποτελεσματικότητα της θεραπείας εξαρτάται από τη γενετική σύνθεση του ασθενούς, |
| --- | --- |

—

το ότι η αποτελεσματικότητα της θεραπείας εξαρτάται από τη γενετική σύνθεση του ασθενούς,

| — | η πρόγνωση με βάση την αλληλουχία μπορεί να οδηγήσει στην προσαρμογή της βαρύτητας της θεραπείας. |
| --- | --- |

—

η πρόγνωση με βάση την αλληλουχία μπορεί να οδηγήσει στην προσαρμογή της βαρύτητας της θεραπείας.

| 2.9. | Παρόλο που ο επιστημονικός κλάδος της βιοϊατρικής μηχανικής αναγνωρίστηκε το 1998 από το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία, η τρέχουσα πολιτική της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα είναι κατακερματισμένη. Η βιοϊατρική μηχανική στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζεται ως χωριστός επιστημονικός κλάδος, με διακριτές μεθοδολογικές και αναλυτικές τεχνικές. |
| --- | --- |

2.9.

Παρόλο που ο επιστημονικός κλάδος της βιοϊατρικής μηχανικής αναγνωρίστηκε το 1998 από το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία, η τρέχουσα πολιτική της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα είναι κατακερματισμένη. Η βιοϊατρική μηχανική στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζεται ως χωριστός επιστημονικός κλάδος, με διακριτές μεθοδολογικές και αναλυτικές τεχνικές.

| 2.10. | Όπως αναφέρει ο ΟΟΣΑ, οι συνολικές δαπάνες για την υγεία το 2012 αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 9,3 % του ΑΕΠ στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ στις ΗΠΑ στο 16,9 % του ΑΕΠ, αντιπροσωπεύοντας το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ (6). Στην Ευρώπη, το 10,4 % του ΑΕΠ κατά μέσο όρο δαπανάται στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Από το ποσοστό αυτό, περίπου το 7,5 % διατίθεται στις ιατρικές τεχνολογίες με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών. Επιπλέον, οι κατά κεφαλήν δαπάνες ιατρικής τεχνολογίας στην Ευρώπη είναι περίπου 195 ευρώ (σταθμισμένος μέσος όρος), σε σύγκριση με 380 ευρώ στις ΗΠΑ (7). |
| --- | --- |

2.10.

Όπως αναφέρει ο ΟΟΣΑ, οι συνολικές δαπάνες για την υγεία το 2012 αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 9,3 % του ΑΕΠ στις χώρες του ΟΟΣΑ, ενώ στις ΗΠΑ στο 16,9 % του ΑΕΠ, αντιπροσωπεύοντας το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ (6). Στην Ευρώπη, το 10,4 % του ΑΕΠ κατά μέσο όρο δαπανάται στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Από το ποσοστό αυτό, περίπου το 7,5 % διατίθεται στις ιατρικές τεχνολογίες με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών. Επιπλέον, οι κατά κεφαλήν δαπάνες ιατρικής τεχνολογίας στην Ευρώπη είναι περίπου 195 ευρώ (σταθμισμένος μέσος όρος), σε σύγκριση με 380 ευρώ στις ΗΠΑ (7).

6

7

| 2.11. | Η βιοϊατρική μηχανική προβλέπεται ότι θα είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τα επόμενα έτη. Σύμφωνα με την αμερικανική υπηρεσία στατιστικών της εργασίας (BLS), η απασχόληση των μηχανικών βιοϊατρικής προβλέπεται να αυξηθεί κατά 27 % μεταξύ 2012 και 2022 (8). |
| --- | --- |

2.11.

Η βιοϊατρική μηχανική προβλέπεται ότι θα είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τα επόμενα έτη. Σύμφωνα με την αμερικανική υπηρεσία στατιστικών της εργασίας (BLS), η απασχόληση των μηχανικών βιοϊατρικής προβλέπεται να αυξηθεί κατά 27 % μεταξύ 2012 και 2022 (8).

8

| 2.12. | Το 2012 και το 2013 το επάγγελμα του μηχανικού βιοϊατρικής ήρθε πρώτο στην κατάταξη Best Jobs in America
   (9) (Τα καλύτερα επαγγέλματα στην Αμερική). |
| --- | --- |

2.12.

Το 2012 και το 2013 το επάγγελμα του μηχανικού βιοϊατρικής ήρθε πρώτο στην κατάταξη Best Jobs in America
   (9) (Τα καλύτερα επαγγέλματα στην Αμερική).

Best Jobs in America

9

| 2.13. | Στην Ευρώπη ο τομέας απασχολεί άμεσα περίπου 5 75  000 άτομα, πολλά από τα οποία σε θέσεις υψηλών ικανοτήτων που χαρακτηρίζονται από καινοτομία μεγάλης αξίας. Υπάρχουν περίπου 25  000 εταιρείες ιατρικής τεχνολογίας, από τις οποίες το 95 % είναι ΜΜΕ που επενδύουν επίσης στην έρευνα και την ανάπτυξη. Το μέγεθος της αγοράς εκτιμάται κατά προσέγγιση στα 100 δισ. ευρώ. Με βάση τις τιμές των κατασκευαστών, η ευρωπαϊκή αγορά ιατρικής τεχνολογίας εκτιμάται ότι αποτελεί περίπου το 30 % της παγκόσμιας αγοράς. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά ιατρικής τεχνολογίας μετά τις ΗΠΑ (περίπου το 40 % της παγκόσμιας αγοράς) (10). |
| --- | --- |

2.13.

Στην Ευρώπη ο τομέας απασχολεί άμεσα περίπου 5 75  000 άτομα, πολλά από τα οποία σε θέσεις υψηλών ικανοτήτων που χαρακτηρίζονται από καινοτομία μεγάλης αξίας. Υπάρχουν περίπου 25  000 εταιρείες ιατρικής τεχνολογίας, από τις οποίες το 95 % είναι ΜΜΕ που επενδύουν επίσης στην έρευνα και την ανάπτυξη. Το μέγεθος της αγοράς εκτιμάται κατά προσέγγιση στα 100 δισ. ευρώ. Με βάση τις τιμές των κατασκευαστών, η ευρωπαϊκή αγορά ιατρικής τεχνολογίας εκτιμάται ότι αποτελεί περίπου το 30 % της παγκόσμιας αγοράς. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά ιατρικής τεχνολογίας μετά τις ΗΠΑ (περίπου το 40 % της παγκόσμιας αγοράς) (10).

10

| 2.14. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ενεργά την αναθεώρηση της νομοθεσίας και των τεχνολογικών απαιτήσεων για τις συσκευές και τη διαγνωστική, συμμετέχει δε στη διαδικτυακή μετάδοση γνώσεων και δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

2.14.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί ενεργά την αναθεώρηση της νομοθεσίας και των τεχνολογικών απαιτήσεων για τις συσκευές και τη διαγνωστική, συμμετέχει δε στη διαδικτυακή μετάδοση γνώσεων και δεξιοτήτων.

| 2.15. | Η βιομηχανία της ιατρικής τεχνολογίας συνεισφέρει σημαντικά στην ευρωπαϊκή οικονομία και ανταγωνιστικότητα, παρέχοντας μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας, προσελκύοντας σημαντικές εισερχόμενες επενδύσεις και δημιουργώντας έναν κόμβο καινοτομίας. Αυτός ο τομέας ανοίγει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τεράστιες δυνατότητες στην παγκόσμια αγορά, που πρέπει να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

2.15.

Η βιομηχανία της ιατρικής τεχνολογίας συνεισφέρει σημαντικά στην ευρωπαϊκή οικονομία και ανταγωνιστικότητα, παρέχοντας μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας, προσελκύοντας σημαντικές εισερχόμενες επενδύσεις και δημιουργώντας έναν κόμβο καινοτομίας. Αυτός ο τομέας ανοίγει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τεράστιες δυνατότητες στην παγκόσμια αγορά, που πρέπει να αξιοποιηθούν.

| 2.16. | Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των νανοτεχνολογιών (11). Υπάρχουν πλέον καινοτόμες προσεγγίσεις με τη χρήση της νανοτεχνολογίας και βιοϋλικών για τις ακόλουθες περιπτώσεις:






  — | καρκίνος, |
| --- | --- | --- |

2.16.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των νανοτεχνολογιών (11). Υπάρχουν πλέον καινοτόμες προσεγγίσεις με τη χρήση της νανοτεχνολογίας και βιοϋλικών για τις ακόλουθες περιπτώσεις:

11

—

καρκίνος,

| — | αρτηριοσκλήρυνση, |
| --- | --- |

—

αρτηριοσκλήρυνση,

| — | νόσος του Αλτσχάιμερ, |
| --- | --- |

—

νόσος του Αλτσχάιμερ,

| — | διαβήτης, |
| --- | --- |

—

διαβήτης,

| — | αρθρίτιδα, |
| --- | --- |

—

αρθρίτιδα,

| — | οφθαλμολογία, |
| --- | --- |

—

οφθαλμολογία,

| — | αναπηρίες, |
| --- | --- |

—

αναπηρίες,

| — | μολυσματικές και φλεγμονώδεις νόσοι. |
| --- | --- |

—

μολυσματικές και φλεγμονώδεις νόσοι.

Τρέχουσα κατάσταση στην ΕΕ: πάνω από 700 επιχειρήσεις νανοϊατρικής και βιοϋλικών με επενδύσεις 650 εκατ. ευρώ στο ΠΔ7 (12).

12

| 2.17. | Ένα πολύ καλό παράδειγμα της συνεργασίας που είναι απαραίτητη σε αυτόν τον τομέα υπάρχει στη Φλάνδρα, Βέλγιο, και φέρει την επωνυμία «MedTech Flanders» (13). Καλύπτει με ολοκληρωμένο τρόπο όλες τις ανάγκες που πρέπει να εκπληρωθούν για να προωθηθεί η εφαρμογή της βιοϊατρικής καινοτομίας —διατομεακή συνεργασία, βελτιστοποίηση διαδικασιών, αποτελεσματική χρήση του ανθρώπινου δυναμικού, οικονομικές πτυχές κ.ο.κ.
  Η συνεργασία βοηθά τις υφιστάμενες επιχειρήσεις MedTech στους ακόλουθους τομείς:






  — | διεθνής δικτύωση και ανταλλαγή τεχνογνωσίας, |
| --- | --- | --- |

2.17.

Ένα πολύ καλό παράδειγμα της συνεργασίας που είναι απαραίτητη σε αυτόν τον τομέα υπάρχει στη Φλάνδρα, Βέλγιο, και φέρει την επωνυμία «MedTech Flanders» (13). Καλύπτει με ολοκληρωμένο τρόπο όλες τις ανάγκες που πρέπει να εκπληρωθούν για να προωθηθεί η εφαρμογή της βιοϊατρικής καινοτομίας —διατομεακή συνεργασία, βελτιστοποίηση διαδικασιών, αποτελεσματική χρήση του ανθρώπινου δυναμικού, οικονομικές πτυχές κ.ο.κ.

13

Η συνεργασία βοηθά τις υφιστάμενες επιχειρήσεις MedTech στους ακόλουθους τομείς:

—

διεθνής δικτύωση και ανταλλαγή τεχνογνωσίας,

| — | εξωτερική προβολή, |
| --- | --- |

—

εξωτερική προβολή,

| — | κοινή χρήση εξοπλισμού και υποδομών, |
| --- | --- |

—

κοινή χρήση εξοπλισμού και υποδομών,

| — | θέματα ρυθμιστικού χαρακτήρα και ποιότητας (QARA), |
| --- | --- |

—

θέματα ρυθμιστικού χαρακτήρα και ποιότητας (QARA),

| — | ανθρώπινοι πόροι και προσλήψεις, |
| --- | --- |

—

ανθρώπινοι πόροι και προσλήψεις,

| — | αποζημιώσεις, |
| --- | --- |

—

αποζημιώσεις,

| — | πρόσβαση σε κεφάλαια, |
| --- | --- |

—

πρόσβαση σε κεφάλαια,

| — | παροχή συμβουλών σε επιχειρήσεις, |
| --- | --- |

—

παροχή συμβουλών σε επιχειρήσεις,

| — | ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων/δραστηριοτήτων, |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων/δραστηριοτήτων,

| — | συγχώνευση των εργασιών ιατρών, τεχνικών και επιχειρηματιών, |
| --- | --- |

—

συγχώνευση των εργασιών ιατρών, τεχνικών και επιχειρηματιών,

| — | προώθηση της τεχνολογίας και της καινοτομίας μέχρι το απόλυτα προσωπικό επίπεδο, |
| --- | --- |

—

προώθηση της τεχνολογίας και της καινοτομίας μέχρι το απόλυτα προσωπικό επίπεδο,

| — | ενίσχυση του γενικού οικοσυστήματος, |
| --- | --- |

—

ενίσχυση του γενικού οικοσυστήματος,

| — | καλύτερη υποστήριξη κλινικών δοκιμών, |
| --- | --- |

—

καλύτερη υποστήριξη κλινικών δοκιμών,

| — | συστήματα συλλογής δεδομένων, |
| --- | --- |

—

συστήματα συλλογής δεδομένων,

| — | αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας (του κόστους) του συστήματος προστασίας της υγείας. |
| --- | --- |

—

αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας (του κόστους) του συστήματος προστασίας της υγείας.

3.   Παρατηρήσεις

Παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι ευκαιρίες που προκύπτουν από την ολοένα και πιο εξατομικευμένη περίθαλψη και τον εξελιγμένο σχεδιασμό εξατομικευμένων φαρμάκων, συσκευών, θεραπειών, λογισμικού κλπ. οδηγούν σε νέες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και τις ΜΜΕ. Επιπλέον, ο τεράστιος και ραγδαία αναπτυσσόμενος τομέας της γενικής περίθαλψης των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία και των πασχόντων από χρόνιες ασθένειες, ιδιαίτερα της περίθαλψης κατ’ οίκον, καθιστά την αυτόνομη διαβίωση σε υποβοηθούμενο περιβάλλον ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να εξεταστεί, διότι βελτιώνει την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια κατ’ οίκον, ειδικά για τα άτομα που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εισαχθούν σε μονάδες φροντίδας. Οι νέες τεχνολογίες πρέπει να βελτιώνουν την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και να δίνουν περισσότερο χρόνο στο προσωπικό να προσφέρει βοήθεια («ζεστά χέρια») σε παιδιά, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και πάσχοντες από χρόνιες ασθένειες. |
| --- | --- |

3.1.

Οι ευκαιρίες που προκύπτουν από την ολοένα και πιο εξατομικευμένη περίθαλψη και τον εξελιγμένο σχεδιασμό εξατομικευμένων φαρμάκων, συσκευών, θεραπειών, λογισμικού κλπ. οδηγούν σε νέες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες και τις ΜΜΕ. Επιπλέον, ο τεράστιος και ραγδαία αναπτυσσόμενος τομέας της γενικής περίθαλψης των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία και των πασχόντων από χρόνιες ασθένειες, ιδιαίτερα της περίθαλψης κατ’ οίκον, καθιστά την αυτόνομη διαβίωση σε υποβοηθούμενο περιβάλλον ένα σημαντικό θέμα που πρέπει να εξεταστεί, διότι βελτιώνει την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια κατ’ οίκον, ειδικά για τα άτομα που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εισαχθούν σε μονάδες φροντίδας. Οι νέες τεχνολογίες πρέπει να βελτιώνουν την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και να δίνουν περισσότερο χρόνο στο προσωπικό να προσφέρει βοήθεια («ζεστά χέρια») σε παιδιά, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και πάσχοντες από χρόνιες ασθένειες.

| 3.2. | Στις 2 Απριλίου 2014 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε νομοθετικό ψήφισμα για την πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα με ιδιαίτερη σημασία είναι η συμπερίληψη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) στον κανονισμό περί ιατροτεχνολογικών προϊόντων, συγκεκριμένα στην αξιολόγηση και παρακολούθηση των κοινοποιημένων οργανισμών (ΚΟ). Ένα άλλο είναι η ενίσχυση του ρόλου άλλων φορέων, συμπεριλαμβανομένου του νέου συντονιστικού οργάνου ιατροτεχνολογικών προϊόντων (ΣΟΙΠ), που αποτελείται από εκπροσώπους των αρχών των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, και της επιτροπής αξιολόγησης ιατροτεχνολογικών προϊόντων (ΕΑΙΠ), μιας επιστημονικής ομάδας εμπειρογνωμόνων που συνδράμει το ΣΟΙΠ στο έργο του. Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εισάγει βελτιωμένες απαιτήσεις επάρκειας για τους ΚΟ, καθώς και «ειδικούς κοινοποιημένους οργανισμούς» (ΕΚΟ) για ειδικές κατηγορίες προϊόντων (συσκευών). |
| --- | --- |

3.2.

Στις 2 Απριλίου 2014 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε νομοθετικό ψήφισμα για την πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα με ιδιαίτερη σημασία είναι η συμπερίληψη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) στον κανονισμό περί ιατροτεχνολογικών προϊόντων, συγκεκριμένα στην αξιολόγηση και παρακολούθηση των κοινοποιημένων οργανισμών (ΚΟ). Ένα άλλο είναι η ενίσχυση του ρόλου άλλων φορέων, συμπεριλαμβανομένου του νέου συντονιστικού οργάνου ιατροτεχνολογικών προϊόντων (ΣΟΙΠ), που αποτελείται από εκπροσώπους των αρχών των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, και της επιτροπής αξιολόγησης ιατροτεχνολογικών προϊόντων (ΕΑΙΠ), μιας επιστημονικής ομάδας εμπειρογνωμόνων που συνδράμει το ΣΟΙΠ στο έργο του. Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εισάγει βελτιωμένες απαιτήσεις επάρκειας για τους ΚΟ, καθώς και «ειδικούς κοινοποιημένους οργανισμούς» (ΕΚΟ) για ειδικές κατηγορίες προϊόντων (συσκευών).

| 3.3. | Η πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα (ΠΚΦ), που ξεκίνησε το 2008, είναι η μεγαλύτερη δημόσια-ιδιωτική πρωτοβουλία στην Ευρώπη. Στόχος της είναι η επίσπευση της εφεύρεσης καλύτερων και ασφαλέστερων φαρμάκων για τους ασθενείς, με τη στήριξη συνεργατικών ερευνητικών προγραμμάτων και τη δημιουργία δικτύων βιομηχανικών και ακαδημαϊκών εμπειρογνωμόνων για την προαγωγή της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.3.

Η πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα (ΠΚΦ), που ξεκίνησε το 2008, είναι η μεγαλύτερη δημόσια-ιδιωτική πρωτοβουλία στην Ευρώπη. Στόχος της είναι η επίσπευση της εφεύρεσης καλύτερων και ασφαλέστερων φαρμάκων για τους ασθενείς, με τη στήριξη συνεργατικών ερευνητικών προγραμμάτων και τη δημιουργία δικτύων βιομηχανικών και ακαδημαϊκών εμπειρογνωμόνων για την προαγωγή της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ευρώπη.

| 3.4. | Οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας (ΤΠΕ) που εφαρμόζονται στην υγεία και στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μπορούν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να αποδεσμεύσουν την καινοτομία στις αγορές της υγείας. Το νέο σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική υγεία (eHealth) έχει ως στόχο να αντιμετωπίσει και να εξαλείψει τα υπάρχοντα εμπόδια στην ανάπτυξη ενός απόλυτα ώριμου και διαλειτουργικού συστήματος ηλεκτρονικής υγείας στην Ευρώπη, σε συμφωνία με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη. Επιπλέον, το άρθρο 14 της Οδηγίας περί εφαρμογής των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης, που θεσπίζει το δίκτυο eHealth, αντιπροσωπεύει ένα ακόμη βήμα προς την επίσημη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την ηλεκτρονική υγεία. |
| --- | --- |

3.4.

Οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας (ΤΠΕ) που εφαρμόζονται στην υγεία και στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μπορούν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να αποδεσμεύσουν την καινοτομία στις αγορές της υγείας. Το νέο σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική υγεία (eHealth) έχει ως στόχο να αντιμετωπίσει και να εξαλείψει τα υπάρχοντα εμπόδια στην ανάπτυξη ενός απόλυτα ώριμου και διαλειτουργικού συστήματος ηλεκτρονικής υγείας στην Ευρώπη, σε συμφωνία με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη. Επιπλέον, το άρθρο 14 της Οδηγίας περί εφαρμογής των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης, που θεσπίζει το δίκτυο eHealth, αντιπροσωπεύει ένα ακόμη βήμα προς την επίσημη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την ηλεκτρονική υγεία.

Οδηγίας περί εφαρμογής των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης

| 3.5. | Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στο σύστημα ηλεκτρονικών συνταγών (ePrescription). Η Ελλάδα έχει επιδείξει βέλτιστες πρακτικές ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, αποδεικνύοντας ότι το eHealth δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα. Ένα πρώτο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, που υποτίθεται ότι θα εγκρινόταν τον Νοέμβριο του 2014, επιδιώκει να διευκολύνει τη διαλειτουργικότητα των ηλεκτρονικών συνταγών διασυνοριακά, έτσι ώστε να καταστεί ευχερέστερη η επεξεργασία των ηλεκτρονικών συνταγών σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.5.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στο σύστημα ηλεκτρονικών συνταγών (ePrescription). Η Ελλάδα έχει επιδείξει βέλτιστες πρακτικές ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, αποδεικνύοντας ότι το eHealth δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα. Ένα πρώτο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, που υποτίθεται ότι θα εγκρινόταν τον Νοέμβριο του 2014, επιδιώκει να διευκολύνει τη διαλειτουργικότητα των ηλεκτρονικών συνταγών διασυνοριακά, έτσι ώστε να καταστεί ευχερέστερη η επεξεργασία των ηλεκτρονικών συνταγών σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.6. | Στο πλαίσιο του προγράμματος Μελλοντική Διαδικτυακή Πρόκληση για την Ηλεκτρονική Υγεία (FICHe), ενός συνεργατικού προγράμματος συντονισμού και στήριξης συγχρηματοδοτούμενου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχεται χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκές μικρομεσαίες και νεοσύστατες επιχειρήσεις eHealth που επιθυμούν να αναπτύξουν καινοτόμες εφαρμογές στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας χρησιμοποιώντας τεχνολογία FIWARE. |
| --- | --- |

3.6.

Στο πλαίσιο του προγράμματος Μελλοντική Διαδικτυακή Πρόκληση για την Ηλεκτρονική Υγεία (FICHe), ενός συνεργατικού προγράμματος συντονισμού και στήριξης συγχρηματοδοτούμενου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχεται χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκές μικρομεσαίες και νεοσύστατες επιχειρήσεις eHealth που επιθυμούν να αναπτύξουν καινοτόμες εφαρμογές στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας χρησιμοποιώντας τεχνολογία FIWARE.

| 3.7. | Η προηγμένη ιατρική πρέπει:






  — | να είναι έξυπνη παντού, διασφαλίζοντας την κινητικότητα ακόμα και για άτομα με σοβαρές ασθένειες, |
| --- | --- | --- |

3.7.

Η προηγμένη ιατρική πρέπει:

—

να είναι έξυπνη παντού, διασφαλίζοντας την κινητικότητα ακόμα και για άτομα με σοβαρές ασθένειες,

| — | να μεταστραφεί από την εκ των υστέρων θεραπεία στην εφαρμογή προληπτικών στρατηγικών, |
| --- | --- |

—

να μεταστραφεί από την εκ των υστέρων θεραπεία στην εφαρμογή προληπτικών στρατηγικών,

| — | να αφήσει τις θεαματικές επιχειρήσεις και να στραφεί σε εξατομικευμένες προσεγγίσεις, |
| --- | --- |

—

να αφήσει τις θεαματικές επιχειρήσεις και να στραφεί σε εξατομικευμένες προσεγγίσεις,

| — | να ενισχύσει τη θέση και τη συμμετοχή των ασθενών, |
| --- | --- |

—

να ενισχύσει τη θέση και τη συμμετοχή των ασθενών,

| — | να βελτιώσει τους μηχανισμούς προστασίας δεδομένων. |
| --- | --- |

—

να βελτιώσει τους μηχανισμούς προστασίας δεδομένων.

| 3.8. | Η εμφάνιση ολοένα και πιο καινοτόμων συσκευών, υλικών και διαδικασιών, και οι ταχείες εξελίξεις σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία απαιτούν ευέλικτη νομοθεσία, χωρίς πρόσθετα επίπεδα γραφειοκρατίας, που καθυστερούν την πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες τεχνολογίες Σε αυτή την περίπτωση φαίνεται κατάλληλη η χρήση πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, εάν αυτές σχετίζονται με τεχνικές απαιτήσεις. |
| --- | --- |

3.8.

Η εμφάνιση ολοένα και πιο καινοτόμων συσκευών, υλικών και διαδικασιών, και οι ταχείες εξελίξεις σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία απαιτούν ευέλικτη νομοθεσία, χωρίς πρόσθετα επίπεδα γραφειοκρατίας, που καθυστερούν την πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες τεχνολογίες Σε αυτή την περίπτωση φαίνεται κατάλληλη η χρήση πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, εάν αυτές σχετίζονται με τεχνικές απαιτήσεις.

4.   Προκλήσεις και ευκαιρίες

Προκλήσεις και ευκαιρίες

| 4.1. | Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιατρικής και Βιολογικής Μηχανικής (IFMBE), παρουσιάζονται προκλήσεις και ευκαιρίες για τη βιοϊατρική μηχανική στους ακόλουθους τομείς:






  — | ΤΠΕ στην ιατρική επιστήμη και στην υγειονομική περίθαλψη, |
| --- | --- | --- |

4.1.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιατρικής και Βιολογικής Μηχανικής (IFMBE), παρουσιάζονται προκλήσεις και ευκαιρίες για τη βιοϊατρική μηχανική στους ακόλουθους τομείς:

—

ΤΠΕ στην ιατρική επιστήμη και στην υγειονομική περίθαλψη,

| — | ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, |
| --- | --- |

—

ελάχιστα επεμβατική χειρουργική,

| — | βιοϊατρικοί αισθητήρες, |
| --- | --- |

—

βιοϊατρικοί αισθητήρες,

| — | διαγνωστική, |
| --- | --- |

—

διαγνωστική,

| — | ιατρική απεικόνιση και οπτικοποίηση δεδομένων, |
| --- | --- |

—

ιατρική απεικόνιση και οπτικοποίηση δεδομένων,

| — | έξυπνα υλικά, |
| --- | --- |

—

έξυπνα υλικά,

| — | μηχανική των κυττάρων και των βλαστικών κυττάρων, |
| --- | --- |

—

μηχανική των κυττάρων και των βλαστικών κυττάρων,

| — | νανοτεχνολογία, |
| --- | --- |

—

νανοτεχνολογία,

| — | ανάπτυξη μοντέλων και προσομοίωση φυσιολογικών συστημάτων και του ανθρώπινου σώματος ως συνόλου. |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη μοντέλων και προσομοίωση φυσιολογικών συστημάτων και του ανθρώπινου σώματος ως συνόλου.

| 4.2. | Χάρη στην ολοένα αποτελεσματικότερη χρήση των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, καθώς και στην κοινή χρήση των ιατρικών συσκευών και των φαρμάκων (δηλαδή ηλεκτροχημειοθεραπεία), ο καρκίνος θεωρείται σήμερα χρόνια ασθένεια, με το προσδόκιμο ζωής και την ποιότητα ζωής να έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί κατά τα τελευταία δέκα έτη. |
| --- | --- |

4.2.

Χάρη στην ολοένα αποτελεσματικότερη χρήση των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, καθώς και στην κοινή χρήση των ιατρικών συσκευών και των φαρμάκων (δηλαδή ηλεκτροχημειοθεραπεία), ο καρκίνος θεωρείται σήμερα χρόνια ασθένεια, με το προσδόκιμο ζωής και την ποιότητα ζωής να έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί κατά τα τελευταία δέκα έτη.

| 4.3. | Η καινοτόμος ιατρική τεχνολογία αποφέρει εξαιρετικά σημαντικά οφέλη στους πολίτες της Ευρώπης, συμβάλλοντας στην υγιέστερη διαβίωσή τους για μεγαλύτερο διάστημα. Πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από χρόνιες ασθένειες, έχουν αναπηρία ή υποφέρουν από χρόνιο πόνο έχουν τώρα τη δυνατότητα να ζήσουν μια φυσιολογική ή σχεδόν φυσιολογική ζωή. Για παράδειγμα:






  — | H χρήση των στεφανιαίων ενδοπροθέσεων (stents) για τη θεραπεία των καρδιαγγειακών παθήσεων έχει μειώσει τον αριθμό των ατόμων που χάνουν τη ζωή τους από εμφράγματα ή πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια. |
| --- | --- | --- |

4.3.

Η καινοτόμος ιατρική τεχνολογία αποφέρει εξαιρετικά σημαντικά οφέλη στους πολίτες της Ευρώπης, συμβάλλοντας στην υγιέστερη διαβίωσή τους για μεγαλύτερο διάστημα. Πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από χρόνιες ασθένειες, έχουν αναπηρία ή υποφέρουν από χρόνιο πόνο έχουν τώρα τη δυνατότητα να ζήσουν μια φυσιολογική ή σχεδόν φυσιολογική ζωή. Για παράδειγμα:

—

H χρήση των στεφανιαίων ενδοπροθέσεων (stents) για τη θεραπεία των καρδιαγγειακών παθήσεων έχει μειώσει τον αριθμό των ατόμων που χάνουν τη ζωή τους από εμφράγματα ή πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια.

| — | Οι ασθενείς που πάσχουν από διαβήτη έχουν τώρα πρόσβαση σε πολύ ακριβείς τεχνολογίες μέτρησης του σακχάρου, που μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών του διαβήτη, όπως η τύφλωση και η βλάβη των περιφερειακών νεύρων. |
| --- | --- |

—

Οι ασθενείς που πάσχουν από διαβήτη έχουν τώρα πρόσβαση σε πολύ ακριβείς τεχνολογίες μέτρησης του σακχάρου, που μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών του διαβήτη, όπως η τύφλωση και η βλάβη των περιφερειακών νεύρων.

| — | Η χρήση ελάχιστα επεμβατικών χειρουργικών τεχνικών για τη θεραπεία ανευρυσμάτων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του χρόνου ανάρρωσης περίπου στις τέσσερις εβδομάδες, σε σχέση με τις παλαιότερες διαδικασίες, που απαιτούσαν ένα έτος και περισσότερο. |
| --- | --- |

—

Η χρήση ελάχιστα επεμβατικών χειρουργικών τεχνικών για τη θεραπεία ανευρυσμάτων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του χρόνου ανάρρωσης περίπου στις τέσσερις εβδομάδες, σε σχέση με τις παλαιότερες διαδικασίες, που απαιτούσαν ένα έτος και περισσότερο.

| 4.4. | Στον τομέα της καινοτομίας, οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές θα αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο για τους γιατρούς, τους ερευνητές και τους κατασκευαστές ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Οι τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης επιτρέπουν την εξατομικευμένη προσαρμογή ενός ευρέος φάσματος εφαρμογών στον ιατρικό τομέα, παράγοντας προϊόντα που ανταποκρίνονται ιδανικά στις ανάγκες κάθε ατόμου. Υπάρχουν ήδη ορισμένοι κλάδοι εφαρμογής της τρισδιάστατης εκτύπωσης όπου χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα υλικά που πρέπει να πληρούν αυστηρά πρότυπα βιοσυμβατότητας (βιοσυμβατά υλικά, κατάλληλα για επαφή με φάρμακα κλπ.). Επιπλέον, προβλέπεται η θέσπιση νομοθεσίας για τη διαχείριση των προϊόντων που παράγονται από τρισδιάστατους εκτυπωτές και για τον καθορισμό των εφαρμογών αυτών των προϊόντων στον ιατρικό τομέα. |
| --- | --- |

4.4.

Στον τομέα της καινοτομίας, οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές θα αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο για τους γιατρούς, τους ερευνητές και τους κατασκευαστές ιατροτεχνολογικών προϊόντων. Οι τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης επιτρέπουν την εξατομικευμένη προσαρμογή ενός ευρέος φάσματος εφαρμογών στον ιατρικό τομέα, παράγοντας προϊόντα που ανταποκρίνονται ιδανικά στις ανάγκες κάθε ατόμου. Υπάρχουν ήδη ορισμένοι κλάδοι εφαρμογής της τρισδιάστατης εκτύπωσης όπου χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα υλικά που πρέπει να πληρούν αυστηρά πρότυπα βιοσυμβατότητας (βιοσυμβατά υλικά, κατάλληλα για επαφή με φάρμακα κλπ.). Επιπλέον, προβλέπεται η θέσπιση νομοθεσίας για τη διαχείριση των προϊόντων που παράγονται από τρισδιάστατους εκτυπωτές και για τον καθορισμό των εφαρμογών αυτών των προϊόντων στον ιατρικό τομέα.

5.   Εκπαίδευση και εξελίξεις στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής στην Ευρώπη

Εκπαίδευση και εξελίξεις στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής στην Ευρώπη

| 5.1. | Στα συμπεράσματά του της 20ης και 21ης Μαρτίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη «να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στον τομέα της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (δεξιότητες STEM) ως θέμα προτεραιότητας, με αυξημένη συμμετοχή της βιομηχανίας». |
| --- | --- |

5.1.

Στα συμπεράσματά του της 20ης και 21ης Μαρτίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη «να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στον τομέα της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (δεξιότητες STEM) ως θέμα προτεραιότητας, με αυξημένη συμμετοχή της βιομηχανίας».

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε να δοθεί η κατάλληλη συνέχεια σε αυτό το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.2.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε να δοθεί η κατάλληλη συνέχεια σε αυτό το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.

| 5.3. | Η μελλοντική στρατηγική «Ευρώπη 2020» θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα προώθησης της ποιότητας και της διαθεσιμότητας δεξιοτήτων STEM τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα. |
| --- | --- |

5.3.

Η μελλοντική στρατηγική «Ευρώπη 2020» θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα προώθησης της ποιότητας και της διαθεσιμότητας δεξιοτήτων STEM τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.

| 5.4. | Η χρήση της βιοϊατρικής μηχανικής στις υπηρεσίες ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας μπορεί να αποβεί σημαντική για την αντιμετώπιση ευρύτερων κοινωνικών προκλήσεων, όπως η δημογραφική αλλαγή, η συρρίκνωση της φορολογικής βάσης, καθώς και η αύξηση της ζήτησης για μέσα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

5.4.

Η χρήση της βιοϊατρικής μηχανικής στις υπηρεσίες ιατρικής περίθαλψης και φροντίδας μπορεί να αποβεί σημαντική για την αντιμετώπιση ευρύτερων κοινωνικών προκλήσεων, όπως η δημογραφική αλλαγή, η συρρίκνωση της φορολογικής βάσης, καθώς και η αύξηση της ζήτησης για μέσα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

| 5.5. | Εν προκειμένω, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει ότι απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός μηχανικών βιοϊατρικής για την εξασφάλιση του σχεδιασμού, της αξιολόγησης, της τακτικής συντήρησης και της διαχείρισης των ιατρικών συσκευών και για την προσαρμογή στην ασφαλή τους χρήση των συστημάτων ιατρικής περίθαλψης όλου του κόσμου (14). |
| --- | --- |

5.5.

Εν προκειμένω, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει ότι απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός μηχανικών βιοϊατρικής για την εξασφάλιση του σχεδιασμού, της αξιολόγησης, της τακτικής συντήρησης και της διαχείρισης των ιατρικών συσκευών και για την προσαρμογή στην ασφαλή τους χρήση των συστημάτων ιατρικής περίθαλψης όλου του κόσμου (14).

14

| 5.6. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υιοθετήσουν μακρόπνοα, συγκροτημένα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης και σχέδια δράσης για την ανάπτυξη της καινοτόμου έρευνας, των νέων τεχνολογιών και μιας υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης στον τομέα της βιοϊατρικής και άλλους σχετικούς κλάδους της μηχανικής. |
| --- | --- |

5.6.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υιοθετήσουν μακρόπνοα, συγκροτημένα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης και σχέδια δράσης για την ανάπτυξη της καινοτόμου έρευνας, των νέων τεχνολογιών και μιας υψηλής ποιότητας εκπαίδευσης στον τομέα της βιοϊατρικής και άλλους σχετικούς κλάδους της μηχανικής.

| 5.7. | Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια ενιαία αγορά για την ευρωπαϊκή βιομηχανία ιατρικής τεχνολογίας, μεταξύ άλλων μέσω της κατάλληλης τυποποίησης στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής, σε συνδυασμό με τον κλάδο παροχής υπηρεσιών φροντίδας, τις ΤΠΕ και την πληροφορική για την υγεία. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει τεράστια πλεονεκτήματα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και να αυξήσει την ποιότητα της ιατρικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

5.7.

Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια ενιαία αγορά για την ευρωπαϊκή βιομηχανία ιατρικής τεχνολογίας, μεταξύ άλλων μέσω της κατάλληλης τυποποίησης στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής, σε συνδυασμό με τον κλάδο παροχής υπηρεσιών φροντίδας, τις ΤΠΕ και την πληροφορική για την υγεία. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει τεράστια πλεονεκτήματα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και να αυξήσει την ποιότητα της ιατρικής περίθαλψης.

| 5.8. | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις ΜΜΕ, για παράδειγμα όσον αφορά την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση κεφαλαίων εκκίνησης, την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και σχετικών ερευνητικών ιδρυμάτων στον χώρο της καινοτομίας, καθώς και τις δράσεις για την εμπορική διάθεση των εφευρέσεών τους. |
| --- | --- |

5.8.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις ΜΜΕ, για παράδειγμα όσον αφορά την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση κεφαλαίων εκκίνησης, την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και σχετικών ερευνητικών ιδρυμάτων στον χώρο της καινοτομίας, καθώς και τις δράσεις για την εμπορική διάθεση των εφευρέσεών τους.

| 5.9. | Η βιοϊατρική μηχανική είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος μηχανικής και θεωρείται σήμερα μια από τις πιο υποσχόμενες σταδιοδρομίες του μέλλοντος. Γεφυρώνει τις επιστήμες της ιατρικής/βιοϊατρικής και της μηχανικής, βελτιώνοντας και αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης συνολικά. Οι μηχανικοί βιοϊατρικής σχεδιάζουν και κατασκευάζουν καινοτόμα προϊόντα, όπως τεχνητά μέλη και όργανα, συσκευές απεικόνισης νέας γενιάς και εξελιγμένες προθέσεις, ενώ επίσης βελτιώνουν τις διαδικασίες γονιδιωματικής εξέτασης και παρασκευής και χορήγησης φαρμάκων. |
| --- | --- |

5.9.

Η βιοϊατρική μηχανική είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος μηχανικής και θεωρείται σήμερα μια από τις πιο υποσχόμενες σταδιοδρομίες του μέλλοντος. Γεφυρώνει τις επιστήμες της ιατρικής/βιοϊατρικής και της μηχανικής, βελτιώνοντας και αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης συνολικά. Οι μηχανικοί βιοϊατρικής σχεδιάζουν και κατασκευάζουν καινοτόμα προϊόντα, όπως τεχνητά μέλη και όργανα, συσκευές απεικόνισης νέας γενιάς και εξελιγμένες προθέσεις, ενώ επίσης βελτιώνουν τις διαδικασίες γονιδιωματικής εξέτασης και παρασκευής και χορήγησης φαρμάκων.

| 5.10. | Ενώ οι ΗΠΑ έχουν προοδεύσει στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης και των ευκαιριών κατάρτισης στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής, η Ευρώπη, παρότι διαθέτει έναν ανεπτυγμένο τομέα βιοτεχνολογίας, ιατρικής και βιολογικής μηχανικής και έξοχο εκπαιδευτικό σύστημα, δυσκολεύεται να θεσπίσει ενιαία πρότυπα λόγω των εθνικών φραγμών δικαιοδοσίας που εξακολουθούν να υφίστανται. Η πρωτοβουλία BIOMEDEA, που ξεκίνησε το 2004, αποσκοπεί στην κατάρτιση και θέσπιση εκπαιδευτικών και επαγγελματικών προτύπων σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

5.10.

Ενώ οι ΗΠΑ έχουν προοδεύσει στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης και των ευκαιριών κατάρτισης στον τομέα της βιοϊατρικής μηχανικής, η Ευρώπη, παρότι διαθέτει έναν ανεπτυγμένο τομέα βιοτεχνολογίας, ιατρικής και βιολογικής μηχανικής και έξοχο εκπαιδευτικό σύστημα, δυσκολεύεται να θεσπίσει ενιαία πρότυπα λόγω των εθνικών φραγμών δικαιοδοσίας που εξακολουθούν να υφίστανται. Η πρωτοβουλία BIOMEDEA, που ξεκίνησε το 2004, αποσκοπεί στην κατάρτιση και θέσπιση εκπαιδευτικών και επαγγελματικών προτύπων σε αυτόν τον τομέα.

| 5.11. | Η βιοϊατρική μηχανική πρέπει να αναγνωριστεί στην οδηγία της ΕΕ για τα επαγγελματικά προσόντα (15). |
| --- | --- |

5.11.

Η βιοϊατρική μηχανική πρέπει να αναγνωριστεί στην οδηγία της ΕΕ για τα επαγγελματικά προσόντα (15).

15

| 5.12. | Οι ευρωπαϊκές και οι εθνικές στρατηγικές στον τομέα των υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας και οι ερευνητικές πολιτικές των πανεπιστημίων θα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται για να εξασφαλιστεί ένα εκτεταμένο υπόβαθρο γνώσης και εμπειρίας το οποίο θα διευκολύνει τη συνεργασία με τη βιομηχανία (ιδίως τις ΜΜΕ), τη διακλάδωση νεοσύστατων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών. Οι πρωτοβουλίες πρέπει να στοχεύουν στην ενσωμάτωση των νέων αναδυόμενων τεχνολογιών και ιατρικών και βιολογικών επιστημών, έτσι ώστε να καταστεί η Ευρώπη παγκόσμιος ηγέτης στην ιατρική τεχνολογία (αντιμετώπιση των πραγματικών προκλήσεων στην ιατρική). |
| --- | --- |

5.12.

Οι ευρωπαϊκές και οι εθνικές στρατηγικές στον τομέα των υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας και οι ερευνητικές πολιτικές των πανεπιστημίων θα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται για να εξασφαλιστεί ένα εκτεταμένο υπόβαθρο γνώσης και εμπειρίας το οποίο θα διευκολύνει τη συνεργασία με τη βιομηχανία (ιδίως τις ΜΜΕ), τη διακλάδωση νεοσύστατων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών. Οι πρωτοβουλίες πρέπει να στοχεύουν στην ενσωμάτωση των νέων αναδυόμενων τεχνολογιών και ιατρικών και βιολογικών επιστημών, έτσι ώστε να καταστεί η Ευρώπη παγκόσμιος ηγέτης στην ιατρική τεχνολογία (αντιμετώπιση των πραγματικών προκλήσεων στην ιατρική).

| 5.13. | Στο πλαίσιο του προγράμματος CRH-BME Tempus, 150 πανεπιστήμια σε όλη την Ευρώπη προσφέρουν συνολικά 309 προγράμματα βιοϊατρικής μηχανικής με πτυχία BSc, MSc και PhD. Το ευρωπαϊκό μεταπτυχιακό πρόγραμμα CEMACUBE, που άρχισε στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Mundus 2009-2013 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει ως στόχο να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ακαδημαϊκού προσωπικού της Ευρώπης και τρίτων χωρών. Το Erasmus Mundus δεν λειτουργεί πλέον ως πρόγραμμα σπουδών και αυτό σημαίνει ότι δεν προσφέρονται πλέον υποτροφίες στο πλαίσιο του προγράμματος CEMACUBE. |
| --- | --- |

5.13.

Στο πλαίσιο του προγράμματος CRH-BME Tempus, 150 πανεπιστήμια σε όλη την Ευρώπη προσφέρουν συνολικά 309 προγράμματα βιοϊατρικής μηχανικής με πτυχία BSc, MSc και PhD. Το ευρωπαϊκό μεταπτυχιακό πρόγραμμα CEMACUBE, που άρχισε στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Mundus 2009-2013 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει ως στόχο να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ακαδημαϊκού προσωπικού της Ευρώπης και τρίτων χωρών. Το Erasmus Mundus δεν λειτουργεί πλέον ως πρόγραμμα σπουδών και αυτό σημαίνει ότι δεν προσφέρονται πλέον υποτροφίες στο πλαίσιο του προγράμματος CEMACUBE.

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  J.F. Kennedy, André C Linnenbank, EAMBES (ακρόαση ΕΟΚΕ).

1

(2)  Manfred Bammer, προϊστάμενος Biomedical Systems, AIT (ακρόαση ΕΟΚΕ).

2

(3)  Ruxandra Draghia-Akli, διευθύντρια υπηρεσίας Υγείας, ΓΔ Έρευνα και Καινοτομία, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ακρόαση ΕΟΚΕ).

3

(4)  Βλέπε υποσημείωση 3.

4

(5)  Prof. Ştefan N. Constantinescu, Head of Signal Transduction & Molecular Haematology Unit. Member of Ludwig Institute for Cancer Research Ltd, de Duve Institute, Université Catholique de Louvain (ακρόαση ΕΟΚΕ).

5

(6)  ΟΟΣΑ στατιστικές για την υγεία 2014.

6

(7)  The European Medical Technology Industry in Figures, MedTech Europe 2013.

7

(8)  http://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/biomedical-engineers.htm

8

(9)  http://money.cnn.com/pf/best-jobs/2013/snapshots/1.html

9

(10)  Βλέπε υποσημείωση 7.

10

(11)  Πρβλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Νανοεπιστήμη και νανοτεχνολογία» — «Πρόγραμμα δράσης 2005-2009» (EE C 185 της 8.8.2006, σ. 1.

11

(12)  Nicolas Gouze, γενικός γραμματέας ETP Nanomedicine (ακρόαση ΕΟΚΕ).

12

(13)  Καθηγητής Pascal Verdonck NCBME, τακτικός καθηγητής «βιοϊατρικής μηχανικής», πανεπιστήμιο Γάνδης; διευθυντής του Ιδρύματος Maria Middelares, Γάνδη (ακρόαση ΕΟΚΕ).

13

(14)  Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, τελευταία πρόσβαση 23 Μαρτίου 2015· http://www.who.int/medical_devices/support/en/

14

(15)  André C. Linnenbank, γενικός γραμματέας EAMBES (ακρόαση ΕΟΚΕ).

15

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

507η σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ της 22ας και 23ης Απριλίου 2015

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/54 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/54

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η αστική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ — βασικά χαρακτηριστικά ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ»

[COM(2014) 490 final]

(2015/C 291/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Etele BARÁTH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Etele BARÁTH

Στις 18 Ιουλίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η αστική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ — βασικά χαρακτηριστικά ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ»

[COM(2014) 490 τελικό].

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 26 Μαρτίου 2015.

Κατά την 507η σύνοδο ολομέλειάς της, της 22ας και 23ης Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 151 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές,.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η συνεχιζόμενη χρηματοπιστωτική κρίση εξακολουθεί να εμποδίζει την αύξηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, την ενίσχυση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, ακόμη και τη διατήρησή της στα τρέχοντα επίπεδα. Η Ένωση βρίσκεται σήμερα πιο μακριά από την πραγμάτωση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σε σύγκριση με το 2010, λόγω των ευρωπαϊκών πολιτικών ή, ακριβέστερα, λόγω της ελλιπούς εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

1.1.

Η συνεχιζόμενη χρηματοπιστωτική κρίση εξακολουθεί να εμποδίζει την αύξηση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, την ενίσχυση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, ακόμη και τη διατήρησή της στα τρέχοντα επίπεδα. Η Ένωση βρίσκεται σήμερα πιο μακριά από την πραγμάτωση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σε σύγκριση με το 2010, λόγω των ευρωπαϊκών πολιτικών ή, ακριβέστερα, λόγω της ελλιπούς εφαρμογής τους.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή που ανέλαβε πρόσφατα καθήκοντα και οι κατευθυντήριες γραμμές με τίτλο «Μια νέα ώθηση για την Ευρώπη» που δημοσίευσε θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των πόλεων και των αστικών περιοχών και, συνεπώς, στο περιεχόμενο του αστικού θεματολογίου, δεδομένου ότι καθορίζουν νέες προτεραιότητες στους τομείς της συνεργασίας σε θέματα διακυβέρνησης, της ανάπτυξης των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών μέσων και της ανάληψης κινδύνων, καθώς και στους τομείς της ανάπτυξης ανθρώπινου κεφαλαίου και υλικών υποδομών ή ακόμη της δημιουργίας δικτύων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή που ανέλαβε πρόσφατα καθήκοντα και οι κατευθυντήριες γραμμές με τίτλο «Μια νέα ώθηση για την Ευρώπη» που δημοσίευσε θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των πόλεων και των αστικών περιοχών και, συνεπώς, στο περιεχόμενο του αστικού θεματολογίου, δεδομένου ότι καθορίζουν νέες προτεραιότητες στους τομείς της συνεργασίας σε θέματα διακυβέρνησης, της ανάπτυξης των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών μέσων και της ανάληψης κινδύνων, καθώς και στους τομείς της ανάπτυξης ανθρώπινου κεφαλαίου και υλικών υποδομών ή ακόμη της δημιουργίας δικτύων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς της απαιτούν —με βάση τους νέους χρηματοδοτικούς πόρους και τις λεπτομέρειες της χρήσης τους— την επαναξιολόγηση του ρόλου των πόλεων και των αστικών περιοχών σε ό,τι αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη των απαραίτητων κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, καθώς και προσπάθειες για τη στενότερη σύνδεση του ρόλου αυτού με τους στόχους. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς της απαιτούν —με βάση τους νέους χρηματοδοτικούς πόρους και τις λεπτομέρειες της χρήσης τους— την επαναξιολόγηση του ρόλου των πόλεων και των αστικών περιοχών σε ό,τι αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη των απαραίτητων κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, καθώς και προσπάθειες για τη στενότερη σύνδεση του ρόλου αυτού με τους στόχους.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη, παράλληλα με την κατάρτιση και την έγκριση ενός αστικού θεματολογίου, να προσαρμοστούν στους όρους που τροποποιούνται από το πρόγραμμα στρατηγικών επενδύσεων οι στόχοι που καθορίζονται στα επιχειρησιακά προγράμματα τα οποία, δυνάμει των υφιστάμενων συμφωνιών εταιρικής σχέσης, χρησιμοποιούν εξίσου τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. Η κατάρτιση και η εφαρμογή νέων μέσων και μοντέλων χρηματοδότησης μπορεί να αποδειχθούν απαραίτητες για την υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης αστικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη, παράλληλα με την κατάρτιση και την έγκριση ενός αστικού θεματολογίου, να προσαρμοστούν στους όρους που τροποποιούνται από το πρόγραμμα στρατηγικών επενδύσεων οι στόχοι που καθορίζονται στα επιχειρησιακά προγράμματα τα οποία, δυνάμει των υφιστάμενων συμφωνιών εταιρικής σχέσης, χρησιμοποιούν εξίσου τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. Η κατάρτιση και η εφαρμογή νέων μέσων και μοντέλων χρηματοδότησης μπορεί να αποδειχθούν απαραίτητες για την υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης αστικής ανάπτυξης.

| 1.5. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιβεβαιώνει και συμπληρώνει τις θέσεις που διατυπώθηκαν στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, σύμφωνα με τις οποίες είναι σημαντικό, σκόπιμο και απαραίτητο, για να καλυφθούν τα υπάρχοντα κενά, να καταρτιστεί ένα αστικό θεματολόγιο το οποίο θα εξελιχθεί σε αυτόνομη ευρωπαϊκή πολιτική. Έως το 2050 το 80 % του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ θα διαβιοί σε αστικές ζώνες. Η ευημερία της Ένωσης εξαρτάται ήδη από την ευημερία των πόλεων. |
| --- | --- |

1.5.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιβεβαιώνει και συμπληρώνει τις θέσεις που διατυπώθηκαν στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, σύμφωνα με τις οποίες είναι σημαντικό, σκόπιμο και απαραίτητο, για να καλυφθούν τα υπάρχοντα κενά, να καταρτιστεί ένα αστικό θεματολόγιο το οποίο θα εξελιχθεί σε αυτόνομη ευρωπαϊκή πολιτική. Έως το 2050 το 80 % του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ θα διαβιοί σε αστικές ζώνες. Η ευημερία της Ένωσης εξαρτάται ήδη από την ευημερία των πόλεων.

| 1.6. | Σημαντική προστιθέμενη αξία θα μπορούσε να αποφέρει η αυξημένη χρήση των πόρων των πόλεων και των περιφερειακών τους συστημάτων, η αξιοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και ο εδαφικός και αστικός συντονισμός των διαφόρων τομεακών πολιτικών, ωστόσο αυτό θα προϋπέθετε νέα προσέγγιση και νέες προσπάθειες από τις ευρωπαϊκές αρχές. Ωστόσο, η έλλειψη συντονισμού που χαρακτηρίζει τις εξελίξεις ενέχει τον κίνδυνο εμφάνισης καταστάσεων κοινωνικής ή περιβαλλοντικής κρίσης σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο που θα μπορούσαν να απειλήσουν ακόμα και την επέκταση του αστικού περιβάλλοντος με την ευρεία έννοια. |
| --- | --- |

1.6.

Σημαντική προστιθέμενη αξία θα μπορούσε να αποφέρει η αυξημένη χρήση των πόρων των πόλεων και των περιφερειακών τους συστημάτων, η αξιοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και ο εδαφικός και αστικός συντονισμός των διαφόρων τομεακών πολιτικών, ωστόσο αυτό θα προϋπέθετε νέα προσέγγιση και νέες προσπάθειες από τις ευρωπαϊκές αρχές. Ωστόσο, η έλλειψη συντονισμού που χαρακτηρίζει τις εξελίξεις ενέχει τον κίνδυνο εμφάνισης καταστάσεων κοινωνικής ή περιβαλλοντικής κρίσης σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο που θα μπορούσαν να απειλήσουν ακόμα και την επέκταση του αστικού περιβάλλοντος με την ευρεία έννοια.

| 1.7. | Επίσης, οι συμπράξεις που μπορεί να διαμορφωθούν σε διάφορα επίπεδα, η συγκροτημένη συμμετοχή του κόσμου της οικονομίας και της κοινωνίας των πολιτών σε διάφορα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, από την κατάρτιση έως την εφαρμογή, θα αποδώσουν προστιθέμενη αξία. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενισχυθεί ο ρόλος του στρατηγικού σχεδιασμού που βασίζεται στην ευρεία δημοκρατική συμμετοχή και να εντατικοποιηθεί η συμμετοχή και ο έλεγχος των πολιτών στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών σχεδιασμού. |
| --- | --- |

1.7.

Επίσης, οι συμπράξεις που μπορεί να διαμορφωθούν σε διάφορα επίπεδα, η συγκροτημένη συμμετοχή του κόσμου της οικονομίας και της κοινωνίας των πολιτών σε διάφορα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, από την κατάρτιση έως την εφαρμογή, θα αποδώσουν προστιθέμενη αξία. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενισχυθεί ο ρόλος του στρατηγικού σχεδιασμού που βασίζεται στην ευρεία δημοκρατική συμμετοχή και να εντατικοποιηθεί η συμμετοχή και ο έλεγχος των πολιτών στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών σχεδιασμού.

| 1.8. | Το αστικό θεματολόγιο θα πρέπει να επιτρέψει την καινοτόμο και αρμονική ανάπτυξη της πολιτικής, της διοίκησης, της οικονομίας, των υποδομών και του ρόλου των κοινωνικών φορέων, διασφαλίζοντας παράλληλα τον μέγιστο σεβασμό στους πόρους του φυσικού περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.8.

Το αστικό θεματολόγιο θα πρέπει να επιτρέψει την καινοτόμο και αρμονική ανάπτυξη της πολιτικής, της διοίκησης, της οικονομίας, των υποδομών και του ρόλου των κοινωνικών φορέων, διασφαλίζοντας παράλληλα τον μέγιστο σεβασμό στους πόρους του φυσικού περιβάλλοντος.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, για να τεθούν οι βάσεις του αστικού θεματολογίου, κρίνεται αναγκαίο να αναπτυχθεί επίσης μια στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο με βάση τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα. Μια τέτοια στρατηγική θα είχε ως αποστολή να δημιουργήσει δεσμούς μεταξύ, αφενός, των τομεακών πολιτικών και, αφετέρου, του δικτύου των οικισμών όπως δημιουργήθηκε στην πράξη μέσα στον χώρο. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, για να τεθούν οι βάσεις του αστικού θεματολογίου, κρίνεται αναγκαίο να αναπτυχθεί επίσης μια στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο με βάση τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα. Μια τέτοια στρατηγική θα είχε ως αποστολή να δημιουργήσει δεσμούς μεταξύ, αφενός, των τομεακών πολιτικών και, αφετέρου, του δικτύου των οικισμών όπως δημιουργήθηκε στην πράξη μέσα στον χώρο.

| 1.10. | Κατά την ενδιάμεση επανεξέταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι εφικτό και αναγκαίο να αναπτυχθεί το πλαίσιο μιας αστικής πολιτικής με διαφορετική χρονική διάρκεια και με μεγαλύτερο βάθος χρόνου, η οποία θα βασίζεται στον συντονισμό και στην αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

1.10.

Κατά την ενδιάμεση επανεξέταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι εφικτό και αναγκαίο να αναπτυχθεί το πλαίσιο μιας αστικής πολιτικής με διαφορετική χρονική διάρκεια και με μεγαλύτερο βάθος χρόνου, η οποία θα βασίζεται στον συντονισμό και στην αρχή της επικουρικότητας.

| 1.11. | Το όργανο διαβούλευσης «υψηλού επιπέδου», του οποίου τα μέλη προέρχονται από τις 28 χώρες της ΕΕ και το οποίο έχει συσταθεί για να ενισχύσει τη διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο του κύριου θεματοφύλακα μιας συντονισμένης διακυβέρνησης, που θα βασίζεται στην εταιρική σχέση της αστικής πολιτικής, εφόσον συμμετέχουν σε αυτό οι κοινωνικοί και οικονομικοί εταίροι και οι εκπρόσωποι των τοπικών συμφερόντων. |
| --- | --- |

1.11.

Το όργανο διαβούλευσης «υψηλού επιπέδου», του οποίου τα μέλη προέρχονται από τις 28 χώρες της ΕΕ και το οποίο έχει συσταθεί για να ενισχύσει τη διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο του κύριου θεματοφύλακα μιας συντονισμένης διακυβέρνησης, που θα βασίζεται στην εταιρική σχέση της αστικής πολιτικής, εφόσον συμμετέχουν σε αυτό οι κοινωνικοί και οικονομικοί εταίροι και οι εκπρόσωποι των τοπικών συμφερόντων.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει ικανότητες διαχείρισης που θα της επιτρέψουν να εκτελέσει τις εργασίες που σχετίζονται με τη συντονισμένη εφαρμογή της προτεινόμενης αστικής πολιτικής και με τις δραστηριότητες παρακολούθησης και αξιολόγησής της. Προς τούτο, θα ήταν σκόπιμο να συγκροτηθεί μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου για την ανάπτυξη των πόλεων παράλληλα με τη διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για την αστική ανάπτυξη. Η συγκεκριμένη ομάδα δράσης θα έχει επίσης ως αποστολή να καταρτίσει ένα ευρωπαϊκό αστικό θεματολόγιο συνεκτικό και αποτελεσματικό, εκτεινόμενο έως το 2050. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει ικανότητες διαχείρισης που θα της επιτρέψουν να εκτελέσει τις εργασίες που σχετίζονται με τη συντονισμένη εφαρμογή της προτεινόμενης αστικής πολιτικής και με τις δραστηριότητες παρακολούθησης και αξιολόγησής της. Προς τούτο, θα ήταν σκόπιμο να συγκροτηθεί μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου για την ανάπτυξη των πόλεων παράλληλα με τη διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για την αστική ανάπτυξη. Η συγκεκριμένη ομάδα δράσης θα έχει επίσης ως αποστολή να καταρτίσει ένα ευρωπαϊκό αστικό θεματολόγιο συνεκτικό και αποτελεσματικό, εκτεινόμενο έως το 2050.

2.   Ανάγκη κατάρτισης ενός αστικού θεματολογίου

| 2.1. | Στην ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «μολονότι ο ρόλος των πόλεων για την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη, καθώς και το δυναμικό τους για έναν οικότοπο αποτελεσματικής χρήσης των πόρων έχουν αναγνωριστεί εδώ και καιρό, η απάντηση πολιτικής σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο ήταν αργή και αποσπασματική, με πολλές αλλά ανεπαρκώς ολοκληρωμένες τομεακές πρωτοβουλίες». |
| --- | --- |

2.1.

Στην ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «μολονότι ο ρόλος των πόλεων για την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη, καθώς και το δυναμικό τους για έναν οικότοπο αποτελεσματικής χρήσης των πόρων έχουν αναγνωριστεί εδώ και καιρό, η απάντηση πολιτικής σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο ήταν αργή και αποσπασματική, με πολλές αλλά ανεπαρκώς ολοκληρωμένες τομεακές πρωτοβουλίες».

| 2.2. | «Αυτό εκφράζεται από τις εκκλήσεις για ένα αστικό θεματολόγιο της ΕΕ οι οποίες προέρχονται από ένα φάσμα ενδιαφερόμενων μερών σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Ως απάντηση σε αυτές τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διοργάνωσε φόρουμ πόλεων (CITIES) για να ξεκινήσει συζήτηση για την ανάγκη ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ. Μετά το φόρουμ των πόλεων τα κράτη μέλη εξέτασαν την αναγκαιότητα να αναπτυχθεί ένα αστικό θεματολόγιο της ΕΕ, αναγνωρίζοντας τη ζήτηση και τις προσδοκίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών, των αστικών οργανισμών και των ίδιων των πόλεων, καθώς και την προθυμία τους να συμμετάσχουν στη διαδικασία». |
| --- | --- |

2.2.

«Αυτό εκφράζεται από τις εκκλήσεις για ένα αστικό θεματολόγιο της ΕΕ οι οποίες προέρχονται από ένα φάσμα ενδιαφερόμενων μερών σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Ως απάντηση σε αυτές τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διοργάνωσε φόρουμ πόλεων (CITIES) για να ξεκινήσει συζήτηση για την ανάγκη ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ. Μετά το φόρουμ των πόλεων τα κράτη μέλη εξέτασαν την αναγκαιότητα να αναπτυχθεί ένα αστικό θεματολόγιο της ΕΕ, αναγνωρίζοντας τη ζήτηση και τις προσδοκίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών, των αστικών οργανισμών και των ίδιων των πόλεων, καθώς και την προθυμία τους να συμμετάσχουν στη διαδικασία».

| 2.3. | Στηριζόμενη στην ευρεία συναίνεση των κρατών μελών, η Επιτροπή υπέβαλε σε δημόσια συζήτηση την πρότασή της σχετικά με την κατάρτιση ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

Στηριζόμενη στην ευρεία συναίνεση των κρατών μελών, η Επιτροπή υπέβαλε σε δημόσια συζήτηση την πρότασή της σχετικά με την κατάρτιση ενός αστικού θεματολογίου της ΕΕ.

| 2.4. | Δίνοντας συνέχεια σε αυτήν την πρόσκληση, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνέταξε γνωμοδότηση με βάση τα στοιχεία που είναι γνωστά μέχρι σήμερα και με βάση την ανακοίνωση. |
| --- | --- |

2.4.

Δίνοντας συνέχεια σε αυτήν την πρόσκληση, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνέταξε γνωμοδότηση με βάση τα στοιχεία που είναι γνωστά μέχρι σήμερα και με βάση την ανακοίνωση.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ωστόσο ότι η γνωμοδότησή της θα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τα ζητήματα της επικαιρότητας που αφορούν το αστικό θεματολόγιο και να διατυπώσει μακροπρόθεσμες κατευθυντήριες γραμμές ικανές, αφενός μεν, να συνδράμουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ένα κατάλληλο θεματολόγιο, αφετέρου δε, να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να εκτελέσουν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω θεματολογίου. |
| --- | --- |

2.5.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ωστόσο ότι η γνωμοδότησή της θα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τα ζητήματα της επικαιρότητας που αφορούν το αστικό θεματολόγιο και να διατυπώσει μακροπρόθεσμες κατευθυντήριες γραμμές ικανές, αφενός μεν, να συνδράμουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ένα κατάλληλο θεματολόγιο, αφετέρου δε, να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να εκτελέσουν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω θεματολογίου.

| 2.6. | Οι ευρωπαϊκές πόλεις και τα δίκτυά τους, λόγω της πολυπλοκότητας και του κομβικού ρόλου που διαδραματίζουν και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν στο μέλλον όσον αφορά την ανάπτυξη της ηπείρου και λόγω του ουσιαστικού τους ρόλου στη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρώπης, αποτελούν συνιστώσες των μοναδικών και ιδιαίτερων αξιών της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.6.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις και τα δίκτυά τους, λόγω της πολυπλοκότητας και του κομβικού ρόλου που διαδραματίζουν και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν στο μέλλον όσον αφορά την ανάπτυξη της ηπείρου και λόγω του ουσιαστικού τους ρόλου στη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρώπης, αποτελούν συνιστώσες των μοναδικών και ιδιαίτερων αξιών της Ευρώπης.

| 2.7. | Η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με διάφορες αυξανόμενες προκλήσεις που αφορούν την οικονομία, την κοινωνία με την ευρεία έννοια και το περιβάλλον. Αυτές οι προκλήσεις χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερα έντονη εδαφική, και κυρίως αστική, διάσταση. Σε γενικές γραμμές, στις πόλεις ή στην περιφέρειά τους κυρίως συγκεντρώνεται, για παράδειγμα, η φτώχεια, ο κοινωνικός διαχωρισμός ή ακόμη και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος (1). Αυτά τα ζητήματα συνιστούν αυξανόμενη πρόκληση, ιδίως στις συνοικίες των πόλεων που ταλανίζονται από άλλα προβλήματα. |
| --- | --- |

2.7.

Η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με διάφορες αυξανόμενες προκλήσεις που αφορούν την οικονομία, την κοινωνία με την ευρεία έννοια και το περιβάλλον. Αυτές οι προκλήσεις χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερα έντονη εδαφική, και κυρίως αστική, διάσταση. Σε γενικές γραμμές, στις πόλεις ή στην περιφέρειά τους κυρίως συγκεντρώνεται, για παράδειγμα, η φτώχεια, ο κοινωνικός διαχωρισμός ή ακόμη και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος (1). Αυτά τα ζητήματα συνιστούν αυξανόμενη πρόκληση, ιδίως στις συνοικίες των πόλεων που ταλανίζονται από άλλα προβλήματα.

| 2.7.1. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ύπαρξη προκλήσεων που πηγάζουν από τις μεταναστευτικές ροές. Αφενός, η μετανάστευση από τις ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις που υστερούν στην ανάπτυξη αυξάνεται, πράγμα που σημαίνει σημαντική απώλεια αξίας για τις εν λόγω περιοχές, ενώ, αφετέρου, η διαδικασία μετανάστευσης προς την ΕΕ αποτελεί πρόκληση τόσο πολιτιστική όσο και οικονομική για τις αστικές κοινωνίες. |
| --- | --- |

2.7.1.

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ύπαρξη προκλήσεων που πηγάζουν από τις μεταναστευτικές ροές. Αφενός, η μετανάστευση από τις ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις που υστερούν στην ανάπτυξη αυξάνεται, πράγμα που σημαίνει σημαντική απώλεια αξίας για τις εν λόγω περιοχές, ενώ, αφετέρου, η διαδικασία μετανάστευσης προς την ΕΕ αποτελεί πρόκληση τόσο πολιτιστική όσο και οικονομική για τις αστικές κοινωνίες.

| 2.8. | Παράλληλα, οι απαντήσεις σε αυτές τις προκλήσεις βρίσκονται κατά κύριο λόγο μέσα στις πόλεις και στις περιφέρειες στο επίκεντρο των οποίων βρίσκονται. Στην πραγματικότητα, οι καλά οργανωμένες και δεόντως διοικούμενες αστικές περιοχές αποτελούν τα πιο ευνοϊκά περιβάλλοντα για την οικονομική ανάπτυξη, την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων, την οικονομική και κοινωνική καινοτομία και την κοινωνική ένταξη (2). |
| --- | --- |

2.8.

Παράλληλα, οι απαντήσεις σε αυτές τις προκλήσεις βρίσκονται κατά κύριο λόγο μέσα στις πόλεις και στις περιφέρειες στο επίκεντρο των οποίων βρίσκονται. Στην πραγματικότητα, οι καλά οργανωμένες και δεόντως διοικούμενες αστικές περιοχές αποτελούν τα πιο ευνοϊκά περιβάλλοντα για την οικονομική ανάπτυξη, την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων, την οικονομική και κοινωνική καινοτομία και την κοινωνική ένταξη (2).

| 2.8.1. | Η διακυβέρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης γνώρισε σημαντική εξέλιξη χάρη ιδίως στις ενέργειες για την αντιμετώπιση της κρίσης την τελευταία δεκαετία. Τα μηνύματα που στέλνουν μέχρι στιγμής τα θεσμικά όργανα —τα οποία είδαν να αναδύονται νέες δυνάμεις— καθώς και τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης εξέτασης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» δίνουν ουσιαστικά έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην καινοτομία και στην κοινωνική ένταξη. |
| --- | --- |

2.8.1.

Η διακυβέρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης γνώρισε σημαντική εξέλιξη χάρη ιδίως στις ενέργειες για την αντιμετώπιση της κρίσης την τελευταία δεκαετία. Τα μηνύματα που στέλνουν μέχρι στιγμής τα θεσμικά όργανα —τα οποία είδαν να αναδύονται νέες δυνάμεις— καθώς και τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης εξέτασης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» δίνουν ουσιαστικά έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην καινοτομία και στην κοινωνική ένταξη.

| 2.8.2. | Η διατήρηση και ο εμπλουτισμός των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών, οι ρίζες του οποίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ιστορία της ανάπτυξης των πόλων, αποτελούν μελλοντική αποστολή ύψιστης σημασίας. |
| --- | --- |

2.8.2.

Η διατήρηση και ο εμπλουτισμός των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών, οι ρίζες του οποίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ιστορία της ανάπτυξης των πόλων, αποτελούν μελλοντική αποστολή ύψιστης σημασίας.

| 2.9. | Οι ευρωπαϊκές πόλεις, των οποίων το μέγεθος και τα επίπεδα ανάπτυξης διαφέρουν, καθώς και τα δίκτυά τους αποτελούν, λόγω ακριβώς των ιστορικών τους χαρακτηριστικών, θεματοφύλακες και κοιτίδες των διαφόρων δυνατοτήτων και ρόλων που ο σύγχρονος κόσμος επιχειρεί να περιγράψει με την έννοια της καινοτομίας. |
| --- | --- |

2.9.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις, των οποίων το μέγεθος και τα επίπεδα ανάπτυξης διαφέρουν, καθώς και τα δίκτυά τους αποτελούν, λόγω ακριβώς των ιστορικών τους χαρακτηριστικών, θεματοφύλακες και κοιτίδες των διαφόρων δυνατοτήτων και ρόλων που ο σύγχρονος κόσμος επιχειρεί να περιγράψει με την έννοια της καινοτομίας.

| 2.9.1. | Όπως μας δίδαξε η πρόσφατη κρίση, η οικονομία των μητροπολιτικών περιοχών αντέχει περισσότερο στις συγκυριακές διακυμάνσεις της παγκόσμιας οικονομίας. Εικάζεται ότι αυτή η ισχυρότερη αντίσταση σχετίζεται με τη διαφοροποίηση που χαρακτηρίζει την οικονομία των μεγάλων πόλεων, με τη σταθερότητα των δεσμών που αναπτύσσονται στο εσωτερικό τους και, συνεπώς, με την ισχυρή ικανότητα ανανέωσης και προσαρμογής των μητροπόλεων. Ωστόσο, το αστικό θεματολόγιο της ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη δέουσα ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, ιδίως των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, καθώς και του κλάδου του λιανικού εμπορίου και της βιοτεχνίας. |
| --- | --- |

2.9.1.

Όπως μας δίδαξε η πρόσφατη κρίση, η οικονομία των μητροπολιτικών περιοχών αντέχει περισσότερο στις συγκυριακές διακυμάνσεις της παγκόσμιας οικονομίας. Εικάζεται ότι αυτή η ισχυρότερη αντίσταση σχετίζεται με τη διαφοροποίηση που χαρακτηρίζει την οικονομία των μεγάλων πόλεων, με τη σταθερότητα των δεσμών που αναπτύσσονται στο εσωτερικό τους και, συνεπώς, με την ισχυρή ικανότητα ανανέωσης και προσαρμογής των μητροπόλεων. Ωστόσο, το αστικό θεματολόγιο της ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη δέουσα ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, ιδίως των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων, καθώς και του κλάδου του λιανικού εμπορίου και της βιοτεχνίας.

| 2.9.2. | Ένα σημαντικό μέρος των κοινωνικών προβλημάτων που συγκεντρώνονται οξύτερα στις πόλεις μπορούν να επιλυθούν μέσω καινοτόμων λύσεων. Όπως ισχύει και για την οικονομία, οι πόλεις αποτελούν το κύριο πεδίο ανάπτυξης της κοινωνικής καινοτομίας στις διάφορες μορφές της. Η πολυπλοκότητα των αστικών συστημάτων και της λειτουργίας τους είναι αυτή που επιτρέπει την ανανέωση της οικονομίας, την εμφάνιση και την ενδυνάμωση νέων μορφών οικονομίας. |
| --- | --- |

2.9.2.

Ένα σημαντικό μέρος των κοινωνικών προβλημάτων που συγκεντρώνονται οξύτερα στις πόλεις μπορούν να επιλυθούν μέσω καινοτόμων λύσεων. Όπως ισχύει και για την οικονομία, οι πόλεις αποτελούν το κύριο πεδίο ανάπτυξης της κοινωνικής καινοτομίας στις διάφορες μορφές της. Η πολυπλοκότητα των αστικών συστημάτων και της λειτουργίας τους είναι αυτή που επιτρέπει την ανανέωση της οικονομίας, την εμφάνιση και την ενδυνάμωση νέων μορφών οικονομίας.

| 2.9.3. | Για την ενίσχυση της ικανότητας ανανέωσης, κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της συγκρότησης δικτύων από τις πόλεις και των διαφορετικών τρόπων διάδοσης «ορθών πρακτικών» που αφορούν τις διαφορετικές πτυχές των αστικών πολιτικών, και κατά συνέπεια η συμβολή στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. |
| --- | --- |

2.9.3.

Για την ενίσχυση της ικανότητας ανανέωσης, κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της συγκρότησης δικτύων από τις πόλεις και των διαφορετικών τρόπων διάδοσης «ορθών πρακτικών» που αφορούν τις διαφορετικές πτυχές των αστικών πολιτικών, και κατά συνέπεια η συμβολή στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

| 2.10. | Ως εκ τούτου, βάσει και των σκέψεων που εκτίθενται ανωτέρω, οφείλουμε να επικροτήσουμε την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάρτιση ενός αστικού θεματολογίου και να υποστηρίξουμε τις προσπάθειες που αποσκοπούν στη θέσπιση και την ανάπτυξη της αστικής πολιτικής κατόπιν ευρείας διαβούλευσης. |
| --- | --- |

2.10.

Ως εκ τούτου, βάσει και των σκέψεων που εκτίθενται ανωτέρω, οφείλουμε να επικροτήσουμε την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάρτιση ενός αστικού θεματολογίου και να υποστηρίξουμε τις προσπάθειες που αποσκοπούν στη θέσπιση και την ανάπτυξη της αστικής πολιτικής κατόπιν ευρείας διαβούλευσης.

| 2.10.1. | Η κοινωνία των πολιτών επιθυμεί επίσης να συνεχίσει να λαμβάνει μέρος σε αυτήν τη διαδικασία, με τη νέα ανανεωμένη και διαρθρωμένη μορφή της. |
| --- | --- |

2.10.1.

Η κοινωνία των πολιτών επιθυμεί επίσης να συνεχίσει να λαμβάνει μέρος σε αυτήν τη διαδικασία, με τη νέα ανανεωμένη και διαρθρωμένη μορφή της.

3.   Αστικό θεματολόγιο της ΕΕ

| 3.1. | Αν η ΕΕ μέχρι σήμερα αποφεύγει —και αν θα συνεχίσει να αποφεύγει και στο μέλλον— να καταρτίσει μια αστική πολιτική που θα ισοδυναμεί με συγκεκριμένη παρέμβαση στην ανάπτυξη των πόλεων, αυτό δεν συμβαίνει μόνο λόγω της αρχής της επικουρικότητας ή των αξιών που διέπουν την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, αλλά οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι η αστική ανάπτυξη και, γενικά, η ανάπτυξη των οικιστικών ζωνών βασίζεται σε μια λογική διαφορετική από εκείνη στην οποία βασίζονται οι τομεακές πολιτικές, και στην οποία η διάσταση του χώρου είναι καθοριστικός παράγων. |
| --- | --- |

3.1.

Αν η ΕΕ μέχρι σήμερα αποφεύγει —και αν θα συνεχίσει να αποφεύγει και στο μέλλον— να καταρτίσει μια αστική πολιτική που θα ισοδυναμεί με συγκεκριμένη παρέμβαση στην ανάπτυξη των πόλεων, αυτό δεν συμβαίνει μόνο λόγω της αρχής της επικουρικότητας ή των αξιών που διέπουν την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, αλλά οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι η αστική ανάπτυξη και, γενικά, η ανάπτυξη των οικιστικών ζωνών βασίζεται σε μια λογική διαφορετική από εκείνη στην οποία βασίζονται οι τομεακές πολιτικές, και στην οποία η διάσταση του χώρου είναι καθοριστικός παράγων.

| 3.2. | Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση προσέθεσε στην πολιτική οικονομικής και κοινωνικής συνοχής έναν στόχο εδαφικής συνοχής, πραγματοποίησε ένα αποφασιστικό βήμα θέτοντας τα μέσα της στην υπηρεσία της υλοποίησης παρεμβάσεων με απτές συνέπειες στη χωροταξική δομή της κοινωνίας, της οικονομίας και του περιβάλλοντος της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.2.

Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση προσέθεσε στην πολιτική οικονομικής και κοινωνικής συνοχής έναν στόχο εδαφικής συνοχής, πραγματοποίησε ένα αποφασιστικό βήμα θέτοντας τα μέσα της στην υπηρεσία της υλοποίησης παρεμβάσεων με απτές συνέπειες στη χωροταξική δομή της κοινωνίας, της οικονομίας και του περιβάλλοντος της Ευρώπης.

| 3.3. | Τα αποτελέσματα και οι ελλείψεις που έχουν διαπιστωθεί μέχρι στιγμής κατέδειξαν ωστόσο το γεγονός ότι, αν και η πολιτική συνοχής συμπληρώθηκε με την εδαφικότητα, δεν έχει επιτύχει πλήρως τους στόχους της. Η πολιτική αυτή δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί πλήρως, διότι λείπει μια πολιτική σύνθεσης και συντονισμού η οποία να διατυπώνει τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά:






  — | την εφαρμογή σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο των τομεακών πολιτικών που καταρτίζονται σε επίπεδο μακροοικονομικό, πανευρωπαϊκό, αφενός, και |
| --- | --- | --- |

3.3.

Τα αποτελέσματα και οι ελλείψεις που έχουν διαπιστωθεί μέχρι στιγμής κατέδειξαν ωστόσο το γεγονός ότι, αν και η πολιτική συνοχής συμπληρώθηκε με την εδαφικότητα, δεν έχει επιτύχει πλήρως τους στόχους της. Η πολιτική αυτή δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί πλήρως, διότι λείπει μια πολιτική σύνθεσης και συντονισμού η οποία να διατυπώνει τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά:

—

την εφαρμογή σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο των τομεακών πολιτικών που καταρτίζονται σε επίπεδο μακροοικονομικό, πανευρωπαϊκό, αφενός, και

| — | τη συνεργασία μεμονωμένου, οριζόντιου και αυτορρυθμιζόμενου χαρακτήρα μεταξύ περιφερειών και αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης (στρατηγική για τα ευρωπαϊκά αστικά δίκτυα), αφετέρου (3). |
| --- | --- |

—

τη συνεργασία μεμονωμένου, οριζόντιου και αυτορρυθμιζόμενου χαρακτήρα μεταξύ περιφερειών και αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης (στρατηγική για τα ευρωπαϊκά αστικά δίκτυα), αφετέρου (3).

| 3.4. | Θα πρέπει να διασφαλιστεί η συμμόρφωση του περιεχομένου της εν λόγω πολιτικής συντονισμού με την αρχή της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

3.4.

Θα πρέπει να διασφαλιστεί η συμμόρφωση του περιεχομένου της εν λόγω πολιτικής συντονισμού με την αρχή της επικουρικότητας.

| 3.5. | Ο τριπλός στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, θα παραμείνει αφηρημένη έννοια εάν δεν εκδηλωθούν έμπρακτα οι οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ αυτών των τριών στοιχείων. Οι μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο των αστικών συστημάτων διαφόρων επιπέδων, όπου θα καταστεί εφικτό να προσδιοριστούν και να μετρηθούν, γεγονός που θα επιτρέψει την αποτελεσματική και αποδοτική ανάπτυξη αυτού του τριπλού στόχου. |
| --- | --- |

3.5.

Ο τριπλός στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, θα παραμείνει αφηρημένη έννοια εάν δεν εκδηλωθούν έμπρακτα οι οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ αυτών των τριών στοιχείων. Οι μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο των αστικών συστημάτων διαφόρων επιπέδων, όπου θα καταστεί εφικτό να προσδιοριστούν και να μετρηθούν, γεγονός που θα επιτρέψει την αποτελεσματική και αποδοτική ανάπτυξη αυτού του τριπλού στόχου.

| 3.5.1. | Η εφαρμογή των θεμελιωδών στόχων της ΕΕ στο πλαίσιο των αστικών συστημάτων, όπως για παράδειγμα η αυξανόμενης σημασίας εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας ή η ευαισθητοποίηση ως προς τα ενεργειακά ζητήματα σε επίπεδο πόλης (για παράδειγμα οι πρωτοβουλίες «έξυπνες πόλεις»), θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.5.1.

Η εφαρμογή των θεμελιωδών στόχων της ΕΕ στο πλαίσιο των αστικών συστημάτων, όπως για παράδειγμα η αυξανόμενης σημασίας εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας ή η ευαισθητοποίηση ως προς τα ενεργειακά ζητήματα σε επίπεδο πόλης (για παράδειγμα οι πρωτοβουλίες «έξυπνες πόλεις»), θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.

| 3.6. | Ένα αστικό θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί παρά μόνο εάν βασιστεί στους αναθεωρημένους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της νέας Επιτροπής που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην αμοιβαία συνεκτίμηση των περιφερειακών συμφερόντων και της μακροπρόθεσμης αστικής ανάπτυξης με άξονα τις ιστορικές αξίες. |
| --- | --- |

3.6.

Ένα αστικό θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί παρά μόνο εάν βασιστεί στους αναθεωρημένους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της νέας Επιτροπής που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην αμοιβαία συνεκτίμηση των περιφερειακών συμφερόντων και της μακροπρόθεσμης αστικής ανάπτυξης με άξονα τις ιστορικές αξίες.

| 3.7. | Θα ήταν σκόπιμο το σχεδιαζόμενο αστικό θεματολόγιο να παρέχει στις πόλεις και στις περιφέρειές τους, στις μητροπολιτικές περιοχές, τη δυνατότητα ώστε, χάρη σε μια διακυβέρνηση με θεμελιώδη γνώμονα τη χρυσή τομή:






  — | οι διαδικασίες που εμπεριέχουν, αφενός, δραστηριότητες προσανατολισμένες στην αγορά και την οικονομία και διεπόμενες από νόμους βασισμένους στο συμφέρον και, αφετέρου, την κοινωνική ανανέωση με βάση τις ιστορικές αξίες να ενθαρρύνουν με συντονισμένο τρόπο την ανάπτυξη, διαφυλάσσοντας παράλληλα το περιβάλλον, |
| --- | --- | --- |

3.7.

Θα ήταν σκόπιμο το σχεδιαζόμενο αστικό θεματολόγιο να παρέχει στις πόλεις και στις περιφέρειές τους, στις μητροπολιτικές περιοχές, τη δυνατότητα ώστε, χάρη σε μια διακυβέρνηση με θεμελιώδη γνώμονα τη χρυσή τομή:

—

οι διαδικασίες που εμπεριέχουν, αφενός, δραστηριότητες προσανατολισμένες στην αγορά και την οικονομία και διεπόμενες από νόμους βασισμένους στο συμφέρον και, αφετέρου, την κοινωνική ανανέωση με βάση τις ιστορικές αξίες να ενθαρρύνουν με συντονισμένο τρόπο την ανάπτυξη, διαφυλάσσοντας παράλληλα το περιβάλλον,

| — | να συγκεντρώνονται με τρόπο συνεκτικό και αρμονικό οι βασικές προϋποθέσεις της ανανέωσης, δηλαδή ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, συστήματα παροχής υπηρεσιών βασισμένα σε εξελιγμένες υποδομές και ένα κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς, στοιχεία χάρη στα οποία οι πόλεις έχουν ουσιαστική και αναντικατάστατη συμβολή στην οικονομική δραστηριότητα (4). |
| --- | --- |

—

να συγκεντρώνονται με τρόπο συνεκτικό και αρμονικό οι βασικές προϋποθέσεις της ανανέωσης, δηλαδή ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, συστήματα παροχής υπηρεσιών βασισμένα σε εξελιγμένες υποδομές και ένα κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς, στοιχεία χάρη στα οποία οι πόλεις έχουν ουσιαστική και αναντικατάστατη συμβολή στην οικονομική δραστηριότητα (4).

| 3.8. | Οι πλέον θεμελιώδεις υφιστάμενες σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών και της αστικής ανάπτυξης μπορούν να καθοριστούν με βάση το απαιτούμενο επίπεδο εργατικού δυναμικού και υποδομών και το απαραίτητο περιβάλλον για τις διάφορες δραστηριότητες. Η «παραγωγή» αυτών των τριών καθοριστικών παραγόντων αποτελεί προνόμιο των αστικών συστημάτων. |
| --- | --- |

3.8.

Οι πλέον θεμελιώδεις υφιστάμενες σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών και της αστικής ανάπτυξης μπορούν να καθοριστούν με βάση το απαιτούμενο επίπεδο εργατικού δυναμικού και υποδομών και το απαραίτητο περιβάλλον για τις διάφορες δραστηριότητες. Η «παραγωγή» αυτών των τριών καθοριστικών παραγόντων αποτελεί προνόμιο των αστικών συστημάτων.

| 3.8.1. | Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, αν οι πολιτικές της ΕΕ —ιδιαίτερα όσες προβλέπουν οικονομικά και χρηματοπιστωτικά μέτρα— και τα καθοριστικά στοιχεία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» έχουν μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική, ο χρονικός ορίζοντας ορισμένων τομεακών ευρωπαϊκών πολιτικών μπορεί ενίοτε να διαφέρει σημαντικά. Επομένως, στην περίπτωση της ανάπτυξης των υποδομών, ο ορίζοντας αυτός μπορεί να κυμαίνεται από 30 ως 50 έτη. |
| --- | --- |

3.8.1.

Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, αν οι πολιτικές της ΕΕ —ιδιαίτερα όσες προβλέπουν οικονομικά και χρηματοπιστωτικά μέτρα— και τα καθοριστικά στοιχεία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» έχουν μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική, ο χρονικός ορίζοντας ορισμένων τομεακών ευρωπαϊκών πολιτικών μπορεί ενίοτε να διαφέρει σημαντικά. Επομένως, στην περίπτωση της ανάπτυξης των υποδομών, ο ορίζοντας αυτός μπορεί να κυμαίνεται από 30 ως 50 έτη.

| 3.8.2. | Προϊόν μιας βραδείας ιστορικής διαδικασίας, οι πόλεις, οι δυνατότητες και οι αξίες τους, η τοπική κοινωνία, η ποιότητα του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος εξελίσσονται επίσης στο σύνολό τους και προσαρμόζονται με βραδύτερο ρυθμό. |
| --- | --- |

3.8.2.

Προϊόν μιας βραδείας ιστορικής διαδικασίας, οι πόλεις, οι δυνατότητες και οι αξίες τους, η τοπική κοινωνία, η ποιότητα του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος εξελίσσονται επίσης στο σύνολό τους και προσαρμόζονται με βραδύτερο ρυθμό.

| 3.8.3. | Αυτές οι δυσκολίες μπόρεσαν να αντιμετωπιστούν χάρη στην περιφερειοποίηση των αστικών συστημάτων, τη δημιουργία αστικών δικτύων, την ενίσχυση του περιφερειακού συντονισμού και γενικότερα χάρη στη διοργανική συνεργασία, παράγοντες που επιτρέπουν στο σύνολό τους να διασφαλιστεί η πολυμορφία παράλληλα με την εξειδίκευση. Η σχετική σταθερότητα της ανάπτυξης των αστικών λειτουργιών, οι συσσωρευμένες γνώσεις και ικανότητες, στις οποίες προστίθεται η ικανότητα που αναπτύσσεται με σκοπό τη συνεργασία, δημιουργούν μια κατάσταση που ευνοεί τη διαρκή ανανέωση, την καινοτομία. |
| --- | --- |

3.8.3.

Αυτές οι δυσκολίες μπόρεσαν να αντιμετωπιστούν χάρη στην περιφερειοποίηση των αστικών συστημάτων, τη δημιουργία αστικών δικτύων, την ενίσχυση του περιφερειακού συντονισμού και γενικότερα χάρη στη διοργανική συνεργασία, παράγοντες που επιτρέπουν στο σύνολό τους να διασφαλιστεί η πολυμορφία παράλληλα με την εξειδίκευση. Η σχετική σταθερότητα της ανάπτυξης των αστικών λειτουργιών, οι συσσωρευμένες γνώσεις και ικανότητες, στις οποίες προστίθεται η ικανότητα που αναπτύσσεται με σκοπό τη συνεργασία, δημιουργούν μια κατάσταση που ευνοεί τη διαρκή ανανέωση, την καινοτομία.

| 3.8.4. | Προκειμένου να καταρτιστεί το αστικό θεματολόγιο, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην πολυμορφία των ευρωπαϊκών δικτύων των πόλεων, στη μεγάλη ποικιλία των πόλεων, στοιχεία που διαμορφώνουν τις εξής διαφορετικές προσεγγίσεις:






  — | μια ολοκληρωμένη αστική ανάπτυξη που συντελείται όταν οι πολιτικές αστικής ανάπτυξης και τα διαθέσιμα εργαλεία τους είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να μπορούν να εφαρμόζονται αποτελεσματικά σε διάφορες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες και ιδιαιτερότητες των πόλεων, εξασφαλίζοντας έτσι τη βελτιστοποίηση των συνεργιών μεταξύ των πολιτικών· |
| --- | --- | --- |

3.8.4.

Προκειμένου να καταρτιστεί το αστικό θεματολόγιο, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην πολυμορφία των ευρωπαϊκών δικτύων των πόλεων, στη μεγάλη ποικιλία των πόλεων, στοιχεία που διαμορφώνουν τις εξής διαφορετικές προσεγγίσεις:

—

μια ολοκληρωμένη αστική ανάπτυξη που συντελείται όταν οι πολιτικές αστικής ανάπτυξης και τα διαθέσιμα εργαλεία τους είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να μπορούν να εφαρμόζονται αποτελεσματικά σε διάφορες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες και ιδιαιτερότητες των πόλεων, εξασφαλίζοντας έτσι τη βελτιστοποίηση των συνεργιών μεταξύ των πολιτικών·

| — | μια διαφοροποιημένη πολιτική που εκτείνεται στο σύνολο των δικτύων των πόλεων, με σκοπό την ουσιαστική κατανόηση και επίδραση των πολλαπλών διαδικασιών συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων. |
| --- | --- |

—

μια διαφοροποιημένη πολιτική που εκτείνεται στο σύνολο των δικτύων των πόλεων, με σκοπό την ουσιαστική κατανόηση και επίδραση των πολλαπλών διαδικασιών συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων.

| 3.9. | Προς τούτο —και για να τεθούν οι βάσεις του αστικού θεματολογίου—, κρίνεται απαραίτητο να αναπτυχθεί επίσης μια στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο, βασισμένη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε έτσι να δώσει σημαντική προστιθέμενη αξία στη γενίκευση των επιμέρους αποτελεσμάτων στον τομέα της αστικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.9.

Προς τούτο —και για να τεθούν οι βάσεις του αστικού θεματολογίου—, κρίνεται απαραίτητο να αναπτυχθεί επίσης μια στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο, βασισμένη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε έτσι να δώσει σημαντική προστιθέμενη αξία στη γενίκευση των επιμέρους αποτελεσμάτων στον τομέα της αστικής ανάπτυξης.

| 3.9.1. | Μια τέτοια στρατηγική θα είχε ως αποστολή να δημιουργήσει δεσμούς μεταξύ, αφενός, των τομεακών πολιτικών και, αφετέρου, του δικτύου των οικισμών όπως έγινε στην πράξη μέσα στον χώρο. Θα μπορούσαν να καταρτιστούν διαφορετικές στρατηγικές για τα διάφορα στοιχεία του αστικού δικτύου στο πλαίσιο της συγκεκριμένης στρατηγικής, εντός ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου. |
| --- | --- |

3.9.1.

Μια τέτοια στρατηγική θα είχε ως αποστολή να δημιουργήσει δεσμούς μεταξύ, αφενός, των τομεακών πολιτικών και, αφετέρου, του δικτύου των οικισμών όπως έγινε στην πράξη μέσα στον χώρο. Θα μπορούσαν να καταρτιστούν διαφορετικές στρατηγικές για τα διάφορα στοιχεία του αστικού δικτύου στο πλαίσιο της συγκεκριμένης στρατηγικής, εντός ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου.

| 3.9.2. | Η στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο θα αποτελούσε μια κατευθυντήρια γραμμή εδαφικού χαρακτήρα που θα συμπλήρωνε την τομεακή πολιτική της ΕΕ (5). |
| --- | --- |

3.9.2.

Η στρατηγική για το ευρωπαϊκό αστικό δίκτυο θα αποτελούσε μια κατευθυντήρια γραμμή εδαφικού χαρακτήρα που θα συμπλήρωνε την τομεακή πολιτική της ΕΕ (5).

| 3.9.2.1. | Η στρατηγική προβλέπει σε ένα διαφοροποιημένο αλλά συγχρόνως ενιαίο και ισορροπημένο πλαίσιο κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη των μικρών, μεσαίων και μεγάλων πόλεων καθώς και των δικτύων τους, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των παραγόντων που έχουν καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.9.2.1.

Η στρατηγική προβλέπει σε ένα διαφοροποιημένο αλλά συγχρόνως ενιαίο και ισορροπημένο πλαίσιο κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη των μικρών, μεσαίων και μεγάλων πόλεων καθώς και των δικτύων τους, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των παραγόντων που έχουν καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την ανάπτυξη.

| 3.10. | Ένα από τα θετικά αποτελέσματα της κρίσης που φθάνει στο τέλος της είναι ότι εξετάζεται η προσέγγιση της «διεύρυνσης του ΑΕγχΠ», η διάδοση περισσότερο διαφοροποιημένων και ποικίλων ερμηνειών σε σχέση με την έννοια της ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.10.

Ένα από τα θετικά αποτελέσματα της κρίσης που φθάνει στο τέλος της είναι ότι εξετάζεται η προσέγγιση της «διεύρυνσης του ΑΕγχΠ», η διάδοση περισσότερο διαφοροποιημένων και ποικίλων ερμηνειών σε σχέση με την έννοια της ανάπτυξης.

| 3.10.1. | Δεν υπάρχει πειστικότερο επιχείρημα για την άμεση έγκριση ενός αστικού θεματολογίου από το γεγονός ότι τα αστικά και τοπικά αυτοδιοικητικά συστήματα διαδραματίζουν αναμφίβολα καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των δεικτών που αντικατοπτρίζουν θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής και υπερβαίνουν τους παράγοντες που συμπεριλαμβάνονταν μέχρι σήμερα στο ΑΕγχΠ. |
| --- | --- |

3.10.1.

Δεν υπάρχει πειστικότερο επιχείρημα για την άμεση έγκριση ενός αστικού θεματολογίου από το γεγονός ότι τα αστικά και τοπικά αυτοδιοικητικά συστήματα διαδραματίζουν αναμφίβολα καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των δεικτών που αντικατοπτρίζουν θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής και υπερβαίνουν τους παράγοντες που συμπεριλαμβάνονταν μέχρι σήμερα στο ΑΕγχΠ.

4.   Καθήκοντα συντονισμού

| 4.1. | Τα γενικά κανονιστικά μέτρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2014-2020, οι «συμφωνίες εταιρικής σχέσης» και τα επιχειρησιακά προγράμματα που διαθέτουν εργαλεία για την εφαρμογή τους δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως το κενό που παραμένει μεταξύ του συστήματος μακροοικονομικής διακυβέρνησης της Επιτροπής, των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των εργαλείων που προορίζονται για την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής. Επιβεβαιώνεται έτσι η ανάγκη υλοποίησης ολοκληρωμένης αστικής πολιτικής. |
| --- | --- |

4.1.

Τα γενικά κανονιστικά μέτρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2014-2020, οι «συμφωνίες εταιρικής σχέσης» και τα επιχειρησιακά προγράμματα που διαθέτουν εργαλεία για την εφαρμογή τους δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως το κενό που παραμένει μεταξύ του συστήματος μακροοικονομικής διακυβέρνησης της Επιτροπής, των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και των εργαλείων που προορίζονται για την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής. Επιβεβαιώνεται έτσι η ανάγκη υλοποίησης ολοκληρωμένης αστικής πολιτικής.

| 4.1.1. | Οι πολιτικές που καθιστούν εφικτές τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο μιας πολυεπίπεδης και συντονισμένης διαδικασίας λήψης αποφάσεων (6). |
| --- | --- |

4.1.1.

Οι πολιτικές που καθιστούν εφικτές τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο μιας πολυεπίπεδης και συντονισμένης διαδικασίας λήψης αποφάσεων (6).

| 4.1.2. | Έχοντας υπόψη τα προαναφερθέντα συστημικά χάσματα, είναι δυνατό να ενταχθούν με τομεακό τρόπο οι ανάγκες των αστικών συστημάτων και δικτύων στις θεματικές (τομεακές) πολιτικές μέσω μιας πολιτικής συντονισμού που θα επικεντρώνεται σε ορισμένους πρωταρχικούς παράγοντες, θα επιτρέπει στα συστήματα με βραδεία εξέλιξη και προσαρμογή να συνεργάζονται —κυρίως χάρη στην ανάπτυξη των δικτύων— ώστε να ανταποκρίνονται στις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και θα διαθέτει ένα σύστημα στρατηγικής διαχείρισης και ένα επιχειρησιακό όργανο εφαρμογής ικανά να επιφέρουν διορθώσεις μέσω δράσεων που θα βασίζονται στη συνεχή παρακολούθηση. |
| --- | --- |

4.1.2.

Έχοντας υπόψη τα προαναφερθέντα συστημικά χάσματα, είναι δυνατό να ενταχθούν με τομεακό τρόπο οι ανάγκες των αστικών συστημάτων και δικτύων στις θεματικές (τομεακές) πολιτικές μέσω μιας πολιτικής συντονισμού που θα επικεντρώνεται σε ορισμένους πρωταρχικούς παράγοντες, θα επιτρέπει στα συστήματα με βραδεία εξέλιξη και προσαρμογή να συνεργάζονται —κυρίως χάρη στην ανάπτυξη των δικτύων— ώστε να ανταποκρίνονται στις βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και θα διαθέτει ένα σύστημα στρατηγικής διαχείρισης και ένα επιχειρησιακό όργανο εφαρμογής ικανά να επιφέρουν διορθώσεις μέσω δράσεων που θα βασίζονται στη συνεχή παρακολούθηση.

| 4.1.3. | Το όργανο διαβούλευσης «υψηλού επιπέδου», του οποίου τα μέλη προέρχονται από τις 28 χώρες της ΕΕ και το οποίο έχει συγκροτηθεί για να ενισχύσει τη διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, θα μπορούσε να αποτελέσει τον ελλείποντα σύνδεσμο, τον θεματοφύλακα της εφαρμογής της προτεινόμενης πολιτικής συντονισμού. |
| --- | --- |

4.1.3.

Το όργανο διαβούλευσης «υψηλού επιπέδου», του οποίου τα μέλη προέρχονται από τις 28 χώρες της ΕΕ και το οποίο έχει συγκροτηθεί για να ενισχύσει τη διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, θα μπορούσε να αποτελέσει τον ελλείποντα σύνδεσμο, τον θεματοφύλακα της εφαρμογής της προτεινόμενης πολιτικής συντονισμού.

| 4.1.3.1. | Αυτό το όργανο, όπως υφίσταται επί του παρόντος, δεν είναι ολοκληρωμένο. Η συμμετοχή των εδαφικών φορέων και των κοινωνικοοικονομικών εταίρων στον καθορισμό των πολιτικών, στην κατάρτιση των στρατηγικών, αλλά και σε όλα τα στάδια εφαρμογής, είναι απαραίτητη. |
| --- | --- |

4.1.3.1.

Αυτό το όργανο, όπως υφίσταται επί του παρόντος, δεν είναι ολοκληρωμένο. Η συμμετοχή των εδαφικών φορέων και των κοινωνικοοικονομικών εταίρων στον καθορισμό των πολιτικών, στην κατάρτιση των στρατηγικών, αλλά και σε όλα τα στάδια εφαρμογής, είναι απαραίτητη.

| 4.2. | Στο πλαίσιο της διακυβέρνησης των πόλεων και των περιφερειακών συστημάτων που αναπτύσσονται γύρω τους θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι συνεργασίες που αντιπροσωπεύουν μια δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτική ηγεσία, τα ανεξάρτητα οικονομικά συμφέροντα και το σύστημα αξιών της κοινωνίας. |
| --- | --- |

4.2.

Στο πλαίσιο της διακυβέρνησης των πόλεων και των περιφερειακών συστημάτων που αναπτύσσονται γύρω τους θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι συνεργασίες που αντιπροσωπεύουν μια δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτική ηγεσία, τα ανεξάρτητα οικονομικά συμφέροντα και το σύστημα αξιών της κοινωνίας.

| 4.2.1. | Για την ΕΟΚΕ είναι εξαιρετικά σημαντικό η συμμετοχή της αστικής κοινωνίας (δηλαδή των εκπροσώπων των κοινωνικοοικονομικών ομάδων και των διαφόρων δραστηριοτήτων) να αποτελεί αδιαμφισβήτητο στοιχείο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης της Ένωσης, και μάλιστα σε όλα τα στάδια, από την κατάρτιση της απόφασης έως τον έλεγχο της εφαρμογής. |
| --- | --- |

4.2.1.

Για την ΕΟΚΕ είναι εξαιρετικά σημαντικό η συμμετοχή της αστικής κοινωνίας (δηλαδή των εκπροσώπων των κοινωνικοοικονομικών ομάδων και των διαφόρων δραστηριοτήτων) να αποτελεί αδιαμφισβήτητο στοιχείο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης της Ένωσης, και μάλιστα σε όλα τα στάδια, από την κατάρτιση της απόφασης έως τον έλεγχο της εφαρμογής.

| 4.2.2. | Η εκπροσώπηση των οριζόντιων συμφερόντων και των συμφερόντων της εδαφικής πολιτικής, αφενός, και των κοινωνικοοικονομικών συμφερόντων, αφετέρου, που εξασφαλίζεται αντίστοιχα από την Επιτροπή των Περιφερειών και την ΕΟΚΕ και αλληλοσυμπληρώνεται, συνιστά ουσιώδες στοιχείο της διακυβέρνησης της Ένωσης (7). |
| --- | --- |

4.2.2.

Η εκπροσώπηση των οριζόντιων συμφερόντων και των συμφερόντων της εδαφικής πολιτικής, αφενός, και των κοινωνικοοικονομικών συμφερόντων, αφετέρου, που εξασφαλίζεται αντίστοιχα από την Επιτροπή των Περιφερειών και την ΕΟΚΕ και αλληλοσυμπληρώνεται, συνιστά ουσιώδες στοιχείο της διακυβέρνησης της Ένωσης (7).

| 4.3. | Στο πλαίσιο της κατάρτισης του αστικού θεματολογίου είναι σημαντικό να δοθεί προτεραιότητα —ιδιαίτερα υπό το πρίσμα του μετασχηματισμού της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής διακυβέρνησης σε πολιτική προσανατολισμένη στην ανάπτυξη— σε έναν μικρό αριθμό παραγόντων, που θα επιτρέψει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ διαφορετικών συστημάτων τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για αποτελεσματική και αποδοτική παρέμβαση. |
| --- | --- |

4.3.

Στο πλαίσιο της κατάρτισης του αστικού θεματολογίου είναι σημαντικό να δοθεί προτεραιότητα —ιδιαίτερα υπό το πρίσμα του μετασχηματισμού της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής διακυβέρνησης σε πολιτική προσανατολισμένη στην ανάπτυξη— σε έναν μικρό αριθμό παραγόντων, που θα επιτρέψει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ διαφορετικών συστημάτων τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για αποτελεσματική και αποδοτική παρέμβαση.

| 4.3.1. | Στο πλαίσιο αυτό επίσης θα πρέπει να επαναλάβουμε την πρόταση σχετικά με τη σύσταση μιας ομάδας υψηλού επιπέδου ή μιας ομάδας δράσης για την ανάπτυξη των μητροπόλεων παράλληλα με τη διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για την αστική ανάπτυξη. Αυτή η ομάδα δράσης θα έχει ως αποστολή την κατάρτιση ενός συγκροτημένου και αποτελεσματικού αστικού θεματολογίου για την Ευρώπη το οποίο θα εκτείνεται έως το 2050. |
| --- | --- |

4.3.1.

Στο πλαίσιο αυτό επίσης θα πρέπει να επαναλάβουμε την πρόταση σχετικά με τη σύσταση μιας ομάδας υψηλού επιπέδου ή μιας ομάδας δράσης για την ανάπτυξη των μητροπόλεων παράλληλα με τη διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για την αστική ανάπτυξη. Αυτή η ομάδα δράσης θα έχει ως αποστολή την κατάρτιση ενός συγκροτημένου και αποτελεσματικού αστικού θεματολογίου για την Ευρώπη το οποίο θα εκτείνεται έως το 2050.

| 4.3.2. | Η συγκεκριμένη πρόταση κινείται στην ίδια κατεύθυνση με την πρόταση που παρουσίασε η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή της COTER-V-046 (107η συνεδρίαση ολομέλειας της 25ης και 26ης Ιουνίου 2014), σύμφωνα με την οποία πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά οι πόλεις καθώς και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην εκπόνηση μιας λευκής βίβλου σχετικά με μια ολοκληρωμένη αστική πολιτική, ενώ παράλληλα συνάδει και με όσα συμφωνήθηκαν κατά την άτυπη υπουργική σύνοδο που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας (Αθήνα, 24 Απριλίου). |
| --- | --- |

4.3.2.

Η συγκεκριμένη πρόταση κινείται στην ίδια κατεύθυνση με την πρόταση που παρουσίασε η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή της COTER-V-046 (107η συνεδρίαση ολομέλειας της 25ης και 26ης Ιουνίου 2014), σύμφωνα με την οποία πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά οι πόλεις καθώς και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην εκπόνηση μιας λευκής βίβλου σχετικά με μια ολοκληρωμένη αστική πολιτική, ενώ παράλληλα συνάδει και με όσα συμφωνήθηκαν κατά την άτυπη υπουργική σύνοδο που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας (Αθήνα, 24 Απριλίου).

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  COM(2014) 490 final.

1

(2)  Βλέπε υποσημείωση 1.

2

(3)  Βλέπε υποσημείωση 1.

3

(4)  Βλέπε υποσημείωση 1.

4

(5)  Βλέπε υποσημείωση 1.

5

(6)  Βλέπε υποσημείωση 1.

6

(7)  Βλέπε υποσημείωση 1.

7

---

| 4.9.2015 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 291/60 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 291/60

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής των άμεσων ενισχύσεων που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1306/2013 του Συμβουλίου όσον αφορά το ημερολογιακό έτος 2015»

[COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD]

(2015/C 291/09)

Στις 7 Απριλίου 2015 το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 43 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής των άμεσων ενισχύσεων που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 όσον αφορά το ημερολογιακό έτος 2015»

[COM(2015) 141 final — 2015/0070 COD].

Επειδή η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό στις γνωμοδοτήσεις της ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 143, που υιοθέτησε στις 22 Μαΐου 2013 (1), και ΕΕ C 424 της 26.11.2014, σ. 73, που υιοθέτησε στις 5 Ιουνίου 2014 (2), αποφάσισε κατά την 507η σύνοδο ολομέλειάς της στις 22 και 23 Απριλίου 2015 (συνεδρίαση της 22ας Απριλίου), με 152 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 7 αποχές να μην καταρτίσει εκ νέου γνωμοδότηση για το εν λόγω θέμα, αλλά να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Βρυξέλλες, 22 Απριλίου 2015.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Henri MALOSSE

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής για τις άμεσες ενισχύσεις που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου για το ημερολογιακό έτος 2013» (ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 143).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αναπροσαρμογής για τις άμεσες ενισχύσεις που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου για το ημερολογιακό έτος 2014» (ΕΕ C 424 της 26.11.2014, σ. 73).

2

---