# Dziennik Urzędowy C 291/4 wr

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 291 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 584 września 2015 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 291

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 584 września 2015

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r. |
| 2015/C 291/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu polityki klimatyczno-energetycznej na sektory rolnictwa i leśnictwa (opinia rozpoznawcza) | 1 |
| 2015/C 291/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie opracowania systemu zarządzania zaproponowanego w kontekście ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji) | 8 |
| 2015/C 291/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – postępy i wyzwania (opinia rozpoznawcza na wniosek Parlamentu Europejskiego) | 14 |
| 2015/C 291/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE-Albania (opinia rozpoznawcza) | 21 |
| 2015/C 291/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie samoregulacji i współregulacji we wspólnotowych ramach prawnych (opinia z inicjatywy własnej) | 29 |
| 2015/C 291/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki przemysłowej na rzecz europejskiego sektora szklarskiego | 40 |
| 2015/C 291/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie działań na rzecz europejskiego jednolitego rynku łączących inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych | 45 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r.

2015/C 291/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu polityki klimatyczno-energetycznej na sektory rolnictwa i leśnictwa (opinia rozpoznawcza)

1

2015/C 291/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie opracowania systemu zarządzania zaproponowanego w kontekście ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 (opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji)

8

2015/C 291/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – postępy i wyzwania (opinia rozpoznawcza na wniosek Parlamentu Europejskiego)

14

2015/C 291/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE-Albania (opinia rozpoznawcza)

21

2015/C 291/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie samoregulacji i współregulacji we wspólnotowych ramach prawnych (opinia z inicjatywy własnej)

29

2015/C 291/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki przemysłowej na rzecz europejskiego sektora szklarskiego

40

2015/C 291/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie działań na rzecz europejskiego jednolitego rynku łączących inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych

45

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r. |
| 2015/C 291/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Miejski wymiar polityki UE – kluczowe elementy agendy miejskiej UE[COM(2014) 490 final] | 54 |
| 2015/C 291/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2015 [COM(2015) 141 final – 2015/0070 (COD)] | 60 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r.

2015/C 291/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Miejski wymiar polityki UE – kluczowe elementy agendy miejskiej UE[COM(2014) 490 final]

[COM(2014) 490 final]

54

2015/C 291/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2015 [COM(2015) 141 final – 2015/0070 (COD)]

[COM(2015) 141 final – 2015/0070 (COD)]

60

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r.

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu polityki klimatyczno-energetycznej na sektory rolnictwa i leśnictwa

(opinia rozpoznawcza)

(2015/C 291/01)

| Sprawozdawca: | Mindaugas MACIULEVIČIUS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mindaugas MACIULEVIČIUS

Dnia 26 września 2014 r. przyszła prezydencja łotewska w Radzie Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wpływu polityki klimatyczno-energetycznej na sektory rolnictwa i leśnictwa

(opinia rozpoznawcza).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 9 kwietnia 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 147 do 1 (3 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podkreśla, że zmiana klimatu jest globalnym wyzwaniem. Podejmując decyzję w sprawie wkładu UE w światowe porozumienie w sprawie klimatu, UE i państwa członkowskie powinny uwzględnić odmienność polityk na całym świecie, a także wpływ zmiany klimatu i możliwości jej łagodzenia. Polityka UE musi sprostać wyzwaniu, jakim jest utrzymanie bezpieczeństwa żywnościowego pomimo rosnącego popytu, a jednocześnie zachowanie konkurencyjności sektorów rolnictwa i leśnictwa UE i wzmocnienie atrakcyjności lokalnych producentów w UE, bez nakładania zbędnych obciążeń na rolników i właścicieli lasów. UE powinna dawać przykład innym, jeśli chodzi o rolnictwo zrównoważone pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym. Ramy polityczne UE muszą być spójne i konsekwentne. |
| --- | --- |

1.1.

EKES podkreśla, że zmiana klimatu jest globalnym wyzwaniem. Podejmując decyzję w sprawie wkładu UE w światowe porozumienie w sprawie klimatu, UE i państwa członkowskie powinny uwzględnić odmienność polityk na całym świecie, a także wpływ zmiany klimatu i możliwości jej łagodzenia. Polityka UE musi sprostać wyzwaniu, jakim jest utrzymanie bezpieczeństwa żywnościowego pomimo rosnącego popytu, a jednocześnie zachowanie konkurencyjności sektorów rolnictwa i leśnictwa UE i wzmocnienie atrakcyjności lokalnych producentów w UE, bez nakładania zbędnych obciążeń na rolników i właścicieli lasów. UE powinna dawać przykład innym, jeśli chodzi o rolnictwo zrównoważone pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym. Ramy polityczne UE muszą być spójne i konsekwentne.

| 1.2. | Należy wziąć pod uwagę globalny kontekst, by uniknąć przenoszenia energochłonnej i wysokoemisyjnej produkcji do innych części świata, co może prowadzić nawet do wzrostu całkowitego poziomu emisji na świecie, obniżając jednocześnie konkurencyjność europejskich sektorów rolnictwa i leśnictwa. |
| --- | --- |

1.2.

Należy wziąć pod uwagę globalny kontekst, by uniknąć przenoszenia energochłonnej i wysokoemisyjnej produkcji do innych części świata, co może prowadzić nawet do wzrostu całkowitego poziomu emisji na świecie, obniżając jednocześnie konkurencyjność europejskich sektorów rolnictwa i leśnictwa.

| 1.3. | Decyzja o uwzględnieniu użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF) w ramach politycznych na okres po 2020 r. powoduje dużą niepewność w sektorze rolnictwa i w niektórych przypadkach także w sektorze leśnictwa. Nadal nie wiadomo, czy będzie to prowadzić do efektu pochłaniania dwutlenku węgla czy też do dodatkowych emisji w szeregu regionów. Każda decyzja musi mieć podstawy naukowe i musi zostać podjęta po przeprowadzeniu odpowiedniej oceny skutków poszczególnych wariantów na poziomie państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.3.

Decyzja o uwzględnieniu użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF) w ramach politycznych na okres po 2020 r. powoduje dużą niepewność w sektorze rolnictwa i w niektórych przypadkach także w sektorze leśnictwa. Nadal nie wiadomo, czy będzie to prowadzić do efektu pochłaniania dwutlenku węgla czy też do dodatkowych emisji w szeregu regionów. Każda decyzja musi mieć podstawy naukowe i musi zostać podjęta po przeprowadzeniu odpowiedniej oceny skutków poszczególnych wariantów na poziomie państw członkowskich.

| 1.4. | EKES apeluje, by podejmując decyzję w sprawie celów dla państw członkowskich w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych na okres po 2020 r. w sektorach rolnictwa i leśnictwa, przyjęto elastyczne podejście, zwłaszcza w państwach członkowskich, które mają obecnie znacznie niższy ślad węglowy w rolnictwie lub leśnictwie. |
| --- | --- |

1.4.

EKES apeluje, by podejmując decyzję w sprawie celów dla państw członkowskich w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych na okres po 2020 r. w sektorach rolnictwa i leśnictwa, przyjęto elastyczne podejście, zwłaszcza w państwach członkowskich, które mają obecnie znacznie niższy ślad węglowy w rolnictwie lub leśnictwie.

| 1.5. | Mając na uwadze spodziewany bardzo pozytywny wpływ gospodarczy i społeczny, zwłaszcza na tworzenie miejsc pracy na obszarach wiejskich, EKES zachęca do przyjęcia aktywnej strategii, w ramach której uwzględnia się potencjał zrównoważonego i korzystnego ekonomicznie rozwoju biomasy na potrzeby bioenergii i ogólnie biogospodarki oraz intensywnego rolnictwa, zapewnia stabilne dodatkowe wysokie dochody rolnikom, właścicielom lasów i społecznościom wiejskim oraz zwiększa inwestycje w infrastrukturę i zaspokajanie społecznych potrzeb na obszarach wiejskich. |
| --- | --- |

1.5.

Mając na uwadze spodziewany bardzo pozytywny wpływ gospodarczy i społeczny, zwłaszcza na tworzenie miejsc pracy na obszarach wiejskich, EKES zachęca do przyjęcia aktywnej strategii, w ramach której uwzględnia się potencjał zrównoważonego i korzystnego ekonomicznie rozwoju biomasy na potrzeby bioenergii i ogólnie biogospodarki oraz intensywnego rolnictwa, zapewnia stabilne dodatkowe wysokie dochody rolnikom, właścicielom lasów i społecznościom wiejskim oraz zwiększa inwestycje w infrastrukturę i zaspokajanie społecznych potrzeb na obszarach wiejskich.

| 1.6. | Lasy i produkty z drewna mogą magazynować więcej CO2. Aktywna gospodarka leśna i większe wykorzystanie produktów z drewna mogą doprowadzić do większego pochłaniania i składowania CO2. Dodatkowych efektów substytucyjnych można się spodziewać w przypadku, gdy produkty drewniane zastępują konwencjonalne produkty lub materiały. |
| --- | --- |

1.6.

Lasy i produkty z drewna mogą magazynować więcej CO2. Aktywna gospodarka leśna i większe wykorzystanie produktów z drewna mogą doprowadzić do większego pochłaniania i składowania CO2. Dodatkowych efektów substytucyjnych można się spodziewać w przypadku, gdy produkty drewniane zastępują konwencjonalne produkty lub materiały.

| 1.7. | Sektory rolnictwa i leśnictwa są złożonymi, nie w pełni rozumianymi strukturami biologicznymi, w których nie należy proponować i wprowadzać dużych zmian w formie tymczasowych rozwiązań w celu osiągnięcia krótkoterminowych celów. Perspektywa roku 2020 i 2030 przyjęta w odniesieniu do realizacji celów to okres zbyt krótki dla systemów biologicznych. Nie należy proponować żadnych globalnych rozwiązań dotyczących systemów biologicznych dla całego obszaru UE, zważywszy na bardzo zróżnicowane i czasami nieoczekiwane uwarunkowania lokalne. |
| --- | --- |

1.7.

Sektory rolnictwa i leśnictwa są złożonymi, nie w pełni rozumianymi strukturami biologicznymi, w których nie należy proponować i wprowadzać dużych zmian w formie tymczasowych rozwiązań w celu osiągnięcia krótkoterminowych celów. Perspektywa roku 2020 i 2030 przyjęta w odniesieniu do realizacji celów to okres zbyt krótki dla systemów biologicznych. Nie należy proponować żadnych globalnych rozwiązań dotyczących systemów biologicznych dla całego obszaru UE, zważywszy na bardzo zróżnicowane i czasami nieoczekiwane uwarunkowania lokalne.

| 1.8. | Badania, rozwój i innowacje są głównym motorem przestawiania się na zrównoważone rolnictwo i leśnictwo, w tym rozwoju bioenergii oraz biogospodarki, zgodnie z celami polityki dotyczącej klimatu. EKES wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do zwiększenia finansowania działań w tej dziedzinie i apeluje o wspólne wysiłki, w ramach których środowiska badawcze będą się dzieliły wynikami. Kluczem do udanego wdrażania innowacji jest jej aktywne promowanie, za pośrednictwem organów konsultacyjnych i edukacyjnych, wśród użytkowników końcowych w sektorach rolnictwa i leśnictwa. |
| --- | --- |

1.8.

Badania, rozwój i innowacje są głównym motorem przestawiania się na zrównoważone rolnictwo i leśnictwo, w tym rozwoju bioenergii oraz biogospodarki, zgodnie z celami polityki dotyczącej klimatu. EKES wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do zwiększenia finansowania działań w tej dziedzinie i apeluje o wspólne wysiłki, w ramach których środowiska badawcze będą się dzieliły wynikami. Kluczem do udanego wdrażania innowacji jest jej aktywne promowanie, za pośrednictwem organów konsultacyjnych i edukacyjnych, wśród użytkowników końcowych w sektorach rolnictwa i leśnictwa.

| 1.9. | Polityki UE, w powiązaniu z konkretnymi programami badań i innowacji połączonymi z zachętami finansowymi dla rolników i właścicieli lasów, powinny:






  — | wspierać stopniowe przechodzenie na modele rolnictwa wolne od paliw kopalnych, |
| --- | --- | --- |

1.9.

Polityki UE, w powiązaniu z konkretnymi programami badań i innowacji połączonymi z zachętami finansowymi dla rolników i właścicieli lasów, powinny:

—

wspierać stopniowe przechodzenie na modele rolnictwa wolne od paliw kopalnych,

| — | koncentrować się na poprawie wydajności wszystkich systemów produkcji, oraz |
| --- | --- |

—

koncentrować się na poprawie wydajności wszystkich systemów produkcji, oraz

| — | wspierać efektywniejsze wykorzystanie zasobów, w tym gruntów, wody i składników pokarmowych. |
| --- | --- |

—

wspierać efektywniejsze wykorzystanie zasobów, w tym gruntów, wody i składników pokarmowych.

| 1.10. | EKES podkreśla, że dialog obywatelski i inicjatywy obywatelskie między zainteresowanymi stronami a instytucjami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi są najskuteczniejszym sposobem tworzenia ram politycznych dla sektorów rolnictwa i leśnictwa. Państwa członkowskie powinny się dzielić najlepszymi przykładami takiego zaangażowania, w tym pomyślnych partnerstw publiczno-prywatnych. |
| --- | --- |

1.10.

EKES podkreśla, że dialog obywatelski i inicjatywy obywatelskie między zainteresowanymi stronami a instytucjami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi są najskuteczniejszym sposobem tworzenia ram politycznych dla sektorów rolnictwa i leśnictwa. Państwa członkowskie powinny się dzielić najlepszymi przykładami takiego zaangażowania, w tym pomyślnych partnerstw publiczno-prywatnych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W odpowiedzi na wniosek prezydencji łotewskiej w Radzie UE, EKES postanowił sporządzić niniejszą opinię, by przedstawić poglądy społeczeństwa obywatelskiego na temat najlepszych sposobów ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zwiększenia racjonalnego pod względem kosztów pochłaniania CO2 w sektorach rolnictwa i leśnictwa, bez hamowania zrównoważonego rozwoju i osłabiania konkurencyjności UE. |
| --- | --- |

2.1.

W odpowiedzi na wniosek prezydencji łotewskiej w Radzie UE, EKES postanowił sporządzić niniejszą opinię, by przedstawić poglądy społeczeństwa obywatelskiego na temat najlepszych sposobów ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zwiększenia racjonalnego pod względem kosztów pochłaniania CO2 w sektorach rolnictwa i leśnictwa, bez hamowania zrównoważonego rozwoju i osłabiania konkurencyjności UE.

| 2.2. | EKES przyznaje, że polityka klimatyczno-energetyczna UE ma złożony wpływ na rozwój sektorów rolnictwa i leśnictwa. W związku z tym niniejsza opinia ma na celu przedstawienie najważniejszych konsekwencji obecnych ram politycznych UE dla tych dwóch sektorów oraz wkładu wniesionego już w łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej, wskazanie potencjalnych możliwości dla tych sektorów, omówienie aspektów społecznych i wpływu na społeczeństwo obywatelskie oraz sformułowanie zaleceń dotyczących miejsca i roli sektorów rolnictwa i leśnictwa w ramach polityki klimatyczno-energetycznej UE do roku 2030. |
| --- | --- |

2.2.

EKES przyznaje, że polityka klimatyczno-energetyczna UE ma złożony wpływ na rozwój sektorów rolnictwa i leśnictwa. W związku z tym niniejsza opinia ma na celu przedstawienie najważniejszych konsekwencji obecnych ram politycznych UE dla tych dwóch sektorów oraz wkładu wniesionego już w łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej, wskazanie potencjalnych możliwości dla tych sektorów, omówienie aspektów społecznych i wpływu na społeczeństwo obywatelskie oraz sformułowanie zaleceń dotyczących miejsca i roli sektorów rolnictwa i leśnictwa w ramach polityki klimatyczno-energetycznej UE do roku 2030.

| 2.3. | Unia Europejska uzgodniła swoje cele w dziedzinie energii i klimatu w pakiecie z 2009 r. (1), który zawierał wiążące przepisy wytyczające tzw. cele 20-20-20. W ramach politycznych na okres do 2020 r. nie wytyczono konkretnego celu zmniejszenia emisji dla rolnictwa i LULUCF. |
| --- | --- |

2.3.

Unia Europejska uzgodniła swoje cele w dziedzinie energii i klimatu w pakiecie z 2009 r. (1), który zawierał wiążące przepisy wytyczające tzw. cele 20-20-20. W ramach politycznych na okres do 2020 r. nie wytyczono konkretnego celu zmniejszenia emisji dla rolnictwa i LULUCF.

| 2.4. | Dnia 22 stycznia 2014 r. Komisja Europejska opublikowała „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii” (2). Do nowych celów popartych następnie przez Radę Europejską w konkluzjach z października zaliczono: 40-procentowe obniżenie emisji gazów cieplarnianych w porównaniu z poziomem z lat 90., przynajmniej 27-procentowy udział energii odnawialnej w energii zużywanej i zwiększenie efektywności energetycznej o 27 %. |
| --- | --- |

2.4.

Dnia 22 stycznia 2014 r. Komisja Europejska opublikowała „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii” (2). Do nowych celów popartych następnie przez Radę Europejską w konkluzjach z października zaliczono: 40-procentowe obniżenie emisji gazów cieplarnianych w porównaniu z poziomem z lat 90., przynajmniej 27-procentowy udział energii odnawialnej w energii zużywanej i zwiększenie efektywności energetycznej o 27 %.

| 2.5. | W ramach politycznych na okres do 2030 r. Komisja zasugerowała, że „aby zapewnić, że wszystkie sektory uczestniczą w racjonalny kosztowo sposób w działaniach ograniczających emisję, należy włączyć sektory związane z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem do celu w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na 2030 r.”. |
| --- | --- |

2.5.

W ramach politycznych na okres do 2030 r. Komisja zasugerowała, że „aby zapewnić, że wszystkie sektory uczestniczą w racjonalny kosztowo sposób w działaniach ograniczających emisję, należy włączyć sektory związane z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem do celu w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na 2030 r.”.

| 2.6. | Rada Europejska zwróciła się ponadto do Komisji, aby ta „przeanalizowała najlepsze sposoby zachęcania do zrównoważonej intensyfikacji produkcji żywności przy jednoczesnej optymalizacji udziału tego sektora w łagodzeniu skutków emisji i w sekwestracji gazów cieplarnianych, w tym przez zalesianie” (3). |
| --- | --- |

2.6.

Rada Europejska zwróciła się ponadto do Komisji, aby ta „przeanalizowała najlepsze sposoby zachęcania do zrównoważonej intensyfikacji produkcji żywności przy jednoczesnej optymalizacji udziału tego sektora w łagodzeniu skutków emisji i w sekwestracji gazów cieplarnianych, w tym przez zalesianie” (3).

| 2.7. | Pod koniec 2015 r., na 21. Konferencji Stron (COP21) Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) w Paryżu, powinno zostać przyjęte globalnie wiążące porozumienie w sprawie ochrony klimatu. Musi ono zobowiązywać kraje do redukcji emisji i przyjęcia środków służących przystosowaniu się do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

2.7.

Pod koniec 2015 r., na 21. Konferencji Stron (COP21) Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) w Paryżu, powinno zostać przyjęte globalnie wiążące porozumienie w sprawie ochrony klimatu. Musi ono zobowiązywać kraje do redukcji emisji i przyjęcia środków służących przystosowaniu się do zmiany klimatu.

| 2.8. | Ponadto zasadniczo popierane przez EKES działania podejmowane przez nowo ukonstytuowaną Komisję Europejską w ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) oraz przeglądu obecnych polityk mogłyby być dobrą okazją, by przezwyciężyć sprzeczności i zapewnić spójność polityki UE w dziedzinie środowiska (wody, powietrza i gleby), rolnictwa i leśnictwa, w szczególności z myślą o sektorach rolnictwa i leśnictwa. Bardzo ważne jest także przestrzeganie zasady pomocniczości oraz spójność działań poszczególnych instytucji krajowych i władz regionalnych (spójność polityk krajowych i regionalnych). |
| --- | --- |

2.8.

Ponadto zasadniczo popierane przez EKES działania podejmowane przez nowo ukonstytuowaną Komisję Europejską w ramach programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) oraz przeglądu obecnych polityk mogłyby być dobrą okazją, by przezwyciężyć sprzeczności i zapewnić spójność polityki UE w dziedzinie środowiska (wody, powietrza i gleby), rolnictwa i leśnictwa, w szczególności z myślą o sektorach rolnictwa i leśnictwa. Bardzo ważne jest także przestrzeganie zasady pomocniczości oraz spójność działań poszczególnych instytucji krajowych i władz regionalnych (spójność polityk krajowych i regionalnych).

| 2.9. | Sytuacja, warunki i strategie w dziedzinie leśnictwa i rolnictwa są różne w poszczególnych państwach członkowskich. Wziąwszy pod uwagę te rozbieżności, trudno byłoby znaleźć jedno uniwersalne rozwiązanie. Jednak zadaniem UE powinno być promowanie i rozpowszechnianie najlepszych praktyk w zakresie leśnictwa i rolnictwa w poszczególnych państwach członkowskich, a także przyczynianie się do budowania potencjału decydentów, społeczności lokalnych, właścicieli gruntów, właściwych gałęzi przemysłu i naukowców. |
| --- | --- |

2.9.

Sytuacja, warunki i strategie w dziedzinie leśnictwa i rolnictwa są różne w poszczególnych państwach członkowskich. Wziąwszy pod uwagę te rozbieżności, trudno byłoby znaleźć jedno uniwersalne rozwiązanie. Jednak zadaniem UE powinno być promowanie i rozpowszechnianie najlepszych praktyk w zakresie leśnictwa i rolnictwa w poszczególnych państwach członkowskich, a także przyczynianie się do budowania potencjału decydentów, społeczności lokalnych, właścicieli gruntów, właściwych gałęzi przemysłu i naukowców.

3.   Wpływ

| 3.1. | W różnych regionach EU zmiana klimatu w wieloraki sposób wpływa na sektory rolnictwa i leśnictwa, co ma zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Chociaż nie ma pewności co do przyszłej skali tego oddziaływania, zachodzi już szereg różnych zmian, między innymi w odniesieniu do rocznej i sezonowej struktury opadów, zdarzeń ekstremalnych, dostępności zasobów wodnych, występowania szkodników i chorób oraz stanu gleby. Zmiany te mają z kolei wpływ na wielkość i jakość plonów, a także na stabilność produkcji żywności, co odbija się zarówno na sektorach rolnictwa i leśnictwa, jak i na konsumentach. Zmiany te prowadzą także do większego zagrożenia dla obszarów wiejskich, takiego jak zwiększone ryzyko powodziowe i ryzyko szkód w infrastrukturze. |
| --- | --- |

3.1.

W różnych regionach EU zmiana klimatu w wieloraki sposób wpływa na sektory rolnictwa i leśnictwa, co ma zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Chociaż nie ma pewności co do przyszłej skali tego oddziaływania, zachodzi już szereg różnych zmian, między innymi w odniesieniu do rocznej i sezonowej struktury opadów, zdarzeń ekstremalnych, dostępności zasobów wodnych, występowania szkodników i chorób oraz stanu gleby. Zmiany te mają z kolei wpływ na wielkość i jakość plonów, a także na stabilność produkcji żywności, co odbija się zarówno na sektorach rolnictwa i leśnictwa, jak i na konsumentach. Zmiany te prowadzą także do większego zagrożenia dla obszarów wiejskich, takiego jak zwiększone ryzyko powodziowe i ryzyko szkód w infrastrukturze.

| 3.2. | Rozważając, jak uwzględnić w ramach na okres do 2030 r. emisje z rolnictwa i z LULUCF, należy zwrócić uwagę na rolę rolnictwa i leśnictwa polegającą na tworzeniu dużego rezerwuaru węgla w glebie, a także wnoszeniu wkładu w zmniejszenie zależności UE od importu energii poprzez dostarczanie bioenergii. Udział rolnictwa w całkowitych emisjach gazów cieplarnianych w UE-28 wynosi ok. 10 %, a w emisjach z sektora nieobjętego systemem handlu uprawnieniami do emisji podlegającego decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego – 18 %. Niemniej jednak należy odnotować, że od 1990 r. w sektorze rolnictwa UE udało się obniżyć emisje wyrażone w ekwiwalencie dwutlenku węgla o ok. 18 %, natomiast ogólnie w UE osiągnięto w tym samym okresie redukcję emisji o 17 %. Jednocześnie wzrosła produkcja rolna. |
| --- | --- |

3.2.

Rozważając, jak uwzględnić w ramach na okres do 2030 r. emisje z rolnictwa i z LULUCF, należy zwrócić uwagę na rolę rolnictwa i leśnictwa polegającą na tworzeniu dużego rezerwuaru węgla w glebie, a także wnoszeniu wkładu w zmniejszenie zależności UE od importu energii poprzez dostarczanie bioenergii. Udział rolnictwa w całkowitych emisjach gazów cieplarnianych w UE-28 wynosi ok. 10 %, a w emisjach z sektora nieobjętego systemem handlu uprawnieniami do emisji podlegającego decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego – 18 %. Niemniej jednak należy odnotować, że od 1990 r. w sektorze rolnictwa UE udało się obniżyć emisje wyrażone w ekwiwalencie dwutlenku węgla o ok. 18 %, natomiast ogólnie w UE osiągnięto w tym samym okresie redukcję emisji o 17 %. Jednocześnie wzrosła produkcja rolna.

| 3.3. | Cele klimatyczne oznaczają, że potrzebne są zasobooszczędne i niskoemisyjne formy rolnictwa. Wytyczając racjonalne pod względem kosztów cele dla tego sektora, trzeba uwzględnić ekwiwalent dwutlenku węgla na wyprodukowaną jednostkę. Ponadto należy wziąć pod uwagę globalny kontekst, by uniknąć przenoszenia energochłonnej i wysokoemisyjnej produkcji do innych części świata, co może prowadzić nawet do wzrostu całkowitego poziomu emisji, obniżając jednocześnie konkurencyjność europejskich sektorów rolnictwa i leśnictwa. |
| --- | --- |

3.3.

Cele klimatyczne oznaczają, że potrzebne są zasobooszczędne i niskoemisyjne formy rolnictwa. Wytyczając racjonalne pod względem kosztów cele dla tego sektora, trzeba uwzględnić ekwiwalent dwutlenku węgla na wyprodukowaną jednostkę. Ponadto należy wziąć pod uwagę globalny kontekst, by uniknąć przenoszenia energochłonnej i wysokoemisyjnej produkcji do innych części świata, co może prowadzić nawet do wzrostu całkowitego poziomu emisji, obniżając jednocześnie konkurencyjność europejskich sektorów rolnictwa i leśnictwa.

| 3.4. | Sektor rolnictwa i leśnictwa UE jest w dużym stopniu zależny od paliw kopalnych, głównie ze względu na stosowanie nawozów i wykorzystywanie paliw kopalnych w maszynach. Przyszłe polityki UE, w powiązaniu z konkretnymi programami badań i innowacji połączonymi z zachętami finansowymi dla rolników i właścicieli lasów, powinny:






  — | wspierać stopniowe przechodzenie na modele rolnictwa wolne od paliw kopalnych, |
| --- | --- | --- |

3.4.

Sektor rolnictwa i leśnictwa UE jest w dużym stopniu zależny od paliw kopalnych, głównie ze względu na stosowanie nawozów i wykorzystywanie paliw kopalnych w maszynach. Przyszłe polityki UE, w powiązaniu z konkretnymi programami badań i innowacji połączonymi z zachętami finansowymi dla rolników i właścicieli lasów, powinny:

—

wspierać stopniowe przechodzenie na modele rolnictwa wolne od paliw kopalnych,

| — | koncentrować się na poprawie wydajności wszystkich systemów produkcji, oraz |
| --- | --- |

—

koncentrować się na poprawie wydajności wszystkich systemów produkcji, oraz

| — | wspierać efektywniejsze wykorzystanie zasobów, w tym gruntów, wody i składników pokarmowych. |
| --- | --- |

—

wspierać efektywniejsze wykorzystanie zasobów, w tym gruntów, wody i składników pokarmowych.

Ponadto należy promować zrównoważony model rolnictwa i leśnictwa oparty na obiegu zamkniętym w celu zwiększenia konkurencyjności tych sektorów na całym świecie.

| 3.5. | EKES przyjmuje z zadowoleniem środki ochrony środowiska wprowadzone w ramach niedawnej reformy WPR. Podkreśla jednak zróżnicowanie warunków klimatycznych, rodzajów gospodarstw rolnych i innych specyficznych cech, w tym brak świadomości w państwach członkowskich UE. Podczas opracowywania przyszłych środków trzeba zapewnić elastyczność dla rolników. Procesy ochrony środowiska, produkcji rolnej i gospodarki leśnej powinny zostać tak ze sobą połączone, by w sposób zrównoważony zwiększyć zdolności produkcyjne i przyczynić się do poprawy skuteczności, wydajności i innowacyjności. |
| --- | --- |

3.5.

EKES przyjmuje z zadowoleniem środki ochrony środowiska wprowadzone w ramach niedawnej reformy WPR. Podkreśla jednak zróżnicowanie warunków klimatycznych, rodzajów gospodarstw rolnych i innych specyficznych cech, w tym brak świadomości w państwach członkowskich UE. Podczas opracowywania przyszłych środków trzeba zapewnić elastyczność dla rolników. Procesy ochrony środowiska, produkcji rolnej i gospodarki leśnej powinny zostać tak ze sobą połączone, by w sposób zrównoważony zwiększyć zdolności produkcyjne i przyczynić się do poprawy skuteczności, wydajności i innowacyjności.

| 3.6. | Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) do 2050 r. nastąpi nawet 70-procentowy wzrost światowego zapotrzebowania na żywność, w większości na wysokobiałkowe produkty zwierzęce. Sektor rolnictwa w UE skupia się na zwiększaniu efektywności wykorzystywania zasobów w gospodarstwach rolnych, obniżając tym samym ich emisje w przeliczeniu na jednostkę produkcji poprzez przyjęcie zrównoważonych praktyk. Takie praktyki muszą się charakteryzować wysokim poziomem dobrostanu zwierząt, a UE musi również naciskać, by zostało to uznane na szczeblu międzynarodowym. EKES przyznaje jednak, że nawet jeśli poczynione zostaną znaczne starania i inwestycje mające na celu ograniczenie emisji metanu z produkcji zwierzęcej, wzrost liczby zwierząt może mimo wszystko potencjalnie zwiększyć emisje netto. |
| --- | --- |

3.6.

Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) do 2050 r. nastąpi nawet 70-procentowy wzrost światowego zapotrzebowania na żywność, w większości na wysokobiałkowe produkty zwierzęce. Sektor rolnictwa w UE skupia się na zwiększaniu efektywności wykorzystywania zasobów w gospodarstwach rolnych, obniżając tym samym ich emisje w przeliczeniu na jednostkę produkcji poprzez przyjęcie zrównoważonych praktyk. Takie praktyki muszą się charakteryzować wysokim poziomem dobrostanu zwierząt, a UE musi również naciskać, by zostało to uznane na szczeblu międzynarodowym. EKES przyznaje jednak, że nawet jeśli poczynione zostaną znaczne starania i inwestycje mające na celu ograniczenie emisji metanu z produkcji zwierzęcej, wzrost liczby zwierząt może mimo wszystko potencjalnie zwiększyć emisje netto.

| 3.7. | Wskutek wpływu zmiany klimatu na sektor rolnictwa i leśnictwa zmienia się również tradycyjne rozmieszczenie upraw. EKES stwierdza, że potrzebne są intensywne badania naukowe i rozwój w celu opracowania najlepszych, najbardziej wydajnych, opłacalnych i zrównoważonych metod i odmian roślin, z uwzględnieniem zmiany klimatu i szczególnych warunków lokalnych i regionalnych dla rolnictwa i leśnictwa w Europie. Można to osiągnąć za pomocą tradycyjnych metod hodowli i selekcji, dając pierwszeństwo lokalnym odmianom roślin. Kluczem do efektywnego gospodarowania zasobami jest wydajność gleby i zrównoważona intensyfikacja. |
| --- | --- |

3.7.

Wskutek wpływu zmiany klimatu na sektor rolnictwa i leśnictwa zmienia się również tradycyjne rozmieszczenie upraw. EKES stwierdza, że potrzebne są intensywne badania naukowe i rozwój w celu opracowania najlepszych, najbardziej wydajnych, opłacalnych i zrównoważonych metod i odmian roślin, z uwzględnieniem zmiany klimatu i szczególnych warunków lokalnych i regionalnych dla rolnictwa i leśnictwa w Europie. Można to osiągnąć za pomocą tradycyjnych metod hodowli i selekcji, dając pierwszeństwo lokalnym odmianom roślin. Kluczem do efektywnego gospodarowania zasobami jest wydajność gleby i zrównoważona intensyfikacja.

4.   Szanse

| 4.1. | Zwracając należytą uwagę na potrzebę zajęcia się zarówno obecnymi, jak i przyszłymi wyzwaniami, EKES apeluje o znalezienie inteligentnych rozwiązań problemów już powodowanych przez zmianę klimatu, ale dostrzega również, że ambitne cele polityki klimatyczno-energetycznej na okres po 2020 r. są szansą dla sektorów rolnictwa i leśnictwa UE, które mają do odegrania ważną rolę w tych ramach politycznych. EKES odnotowuje, że potrzebne są wspólne i aktywne starania społeczeństwa obywatelskiego, władz lokalnych i regionalnych, państw członkowskich i UE. |
| --- | --- |

4.1.

Zwracając należytą uwagę na potrzebę zajęcia się zarówno obecnymi, jak i przyszłymi wyzwaniami, EKES apeluje o znalezienie inteligentnych rozwiązań problemów już powodowanych przez zmianę klimatu, ale dostrzega również, że ambitne cele polityki klimatyczno-energetycznej na okres po 2020 r. są szansą dla sektorów rolnictwa i leśnictwa UE, które mają do odegrania ważną rolę w tych ramach politycznych. EKES odnotowuje, że potrzebne są wspólne i aktywne starania społeczeństwa obywatelskiego, władz lokalnych i regionalnych, państw członkowskich i UE.

| 4.2. | Środki, które mają zostać zastosowane w sektorach rolnictwa i leśnictwa, muszą mieć pozytywny długookresowy wpływ na emisje gazów cieplarnianych oraz pochłanianie CO2 z perspektywy użytkowania gruntów, gdyż wiele środków redukcji emisji gazów cieplarnianych w leśnictwie może zwiększyć emisje w perspektywie krótkoterminowej, lecz mieć dużo bardziej pozytywny wpływ w perspektywie długoterminowej. Perspektywa roku 2020 i 2030 przyjęta w odniesieniu do realizacji celów to okres zbyt krótki dla systemów biologicznych. |
| --- | --- |

4.2.

Środki, które mają zostać zastosowane w sektorach rolnictwa i leśnictwa, muszą mieć pozytywny długookresowy wpływ na emisje gazów cieplarnianych oraz pochłanianie CO2 z perspektywy użytkowania gruntów, gdyż wiele środków redukcji emisji gazów cieplarnianych w leśnictwie może zwiększyć emisje w perspektywie krótkoterminowej, lecz mieć dużo bardziej pozytywny wpływ w perspektywie długoterminowej. Perspektywa roku 2020 i 2030 przyjęta w odniesieniu do realizacji celów to okres zbyt krótki dla systemów biologicznych.

| 4.3. | EKES odnotowuje, że rolnictwo w Europie odgrywa kluczową rolę, w szczególności jeśli chodzi o rolnictwo rodzinne, bezpieczeństwo żywnościowe, zatrudnienie na obszarach wiejskich, włączenie społeczne oraz zrównoważony rozwój na obszarach wiejskich. Aby je chronić, decyzje dotyczące dalszego rozwoju sektora w kontekście redukcji emisji gazów cieplarnianych powinno się oceniać starannie, całościowo i z należytym uwzględnieniem kwestii krajowych. |
| --- | --- |

4.3.

EKES odnotowuje, że rolnictwo w Europie odgrywa kluczową rolę, w szczególności jeśli chodzi o rolnictwo rodzinne, bezpieczeństwo żywnościowe, zatrudnienie na obszarach wiejskich, włączenie społeczne oraz zrównoważony rozwój na obszarach wiejskich. Aby je chronić, decyzje dotyczące dalszego rozwoju sektora w kontekście redukcji emisji gazów cieplarnianych powinno się oceniać starannie, całościowo i z należytym uwzględnieniem kwestii krajowych.

| 4.4. | Lasy odgrywają ważną rolę w łagodzeniu zmiany klimatu. Należy uznać ich wielofunkcyjny charakter oznaczający, że przynoszą one korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne. EKES zachęca państwa członkowskie, by rozwijały krajowe strategie aktywnych działań na rzecz lasów oraz aktualizowały istniejące krajowe programy na rzecz lasów z uwzględnieniem zasad i celów strategii leśnej UE. |
| --- | --- |

4.4.

Lasy odgrywają ważną rolę w łagodzeniu zmiany klimatu. Należy uznać ich wielofunkcyjny charakter oznaczający, że przynoszą one korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne. EKES zachęca państwa członkowskie, by rozwijały krajowe strategie aktywnych działań na rzecz lasów oraz aktualizowały istniejące krajowe programy na rzecz lasów z uwzględnieniem zasad i celów strategii leśnej UE.

| 4.5. | Obecnie dostępne zasoby leśne w Europie są w niektórych regionach większe niż potencjalne możliwości ich wykorzystania. Jednakże rośnie popyt na biomasę w UE. Należy propagować dalsze zalesianie w celu zapewnienia na szczeblu lokalnym wystarczających dostaw dla produkcji energii, dla sektorów wykorzystujących drewno oraz ogólnie dla biogospodarki. Sprzyjałoby to także wykorzystywaniu resztek i odpadów takich jak gałęzie, zrzyny i małowartościowe drewno okrągłe. Trzeba jednak podkreślić bardziej wydajne wykorzystanie biomasy, kładąc nacisk na produkcję towarów o wysokiej wartości i zapewniając odpowiednie warunki do zastosowania tych towarów, pod koniec ich cyklu życia, w produkcji energii. |
| --- | --- |

4.5.

Obecnie dostępne zasoby leśne w Europie są w niektórych regionach większe niż potencjalne możliwości ich wykorzystania. Jednakże rośnie popyt na biomasę w UE. Należy propagować dalsze zalesianie w celu zapewnienia na szczeblu lokalnym wystarczających dostaw dla produkcji energii, dla sektorów wykorzystujących drewno oraz ogólnie dla biogospodarki. Sprzyjałoby to także wykorzystywaniu resztek i odpadów takich jak gałęzie, zrzyny i małowartościowe drewno okrągłe. Trzeba jednak podkreślić bardziej wydajne wykorzystanie biomasy, kładąc nacisk na produkcję towarów o wysokiej wartości i zapewniając odpowiednie warunki do zastosowania tych towarów, pod koniec ich cyklu życia, w produkcji energii.

| 4.6. | Środki na rzecz zalesiania, stosowane w odpowiednich przypadkach, mają bardzo pozytywny wpływ nie tylko na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, lecz również na zwiększenie różnorodności biologicznej i zmniejszenie niedoboru wody. Taki kierunek rozwoju należy również rozważyć w regionach z niedoborem wody jako zrównoważony sposób rozwiązania tego problemu – zarówno pod względem gospodarczym, jak i społecznym. Dodatkowe korzyści społeczne mogą przynieść lasy miejskie i drzewa rosnące poza lasami, na przykład wzdłuż autostrad. |
| --- | --- |

4.6.

Środki na rzecz zalesiania, stosowane w odpowiednich przypadkach, mają bardzo pozytywny wpływ nie tylko na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, lecz również na zwiększenie różnorodności biologicznej i zmniejszenie niedoboru wody. Taki kierunek rozwoju należy również rozważyć w regionach z niedoborem wody jako zrównoważony sposób rozwiązania tego problemu – zarówno pod względem gospodarczym, jak i społecznym. Dodatkowe korzyści społeczne mogą przynieść lasy miejskie i drzewa rosnące poza lasami, na przykład wzdłuż autostrad.

| 4.7. | Rozwój wytwarzanej w zrównoważony sposób biomasy powinien odbywać się w jasno określonych ramach polityki, z poszanowaniem ograniczeń produkcji i wykorzystania oraz z uwzględnieniem aspektów społecznych i różnorodności biologicznej. Potrzebne jest przywództwo UE, by zapewnić dalszą ewolucję biogospodarki w sposób, który może przynieść korzyści społeczne, gospodarcze i środowiskowe. |
| --- | --- |

4.7.

Rozwój wytwarzanej w zrównoważony sposób biomasy powinien odbywać się w jasno określonych ramach polityki, z poszanowaniem ograniczeń produkcji i wykorzystania oraz z uwzględnieniem aspektów społecznych i różnorodności biologicznej. Potrzebne jest przywództwo UE, by zapewnić dalszą ewolucję biogospodarki w sposób, który może przynieść korzyści społeczne, gospodarcze i środowiskowe.

| 4.8. | Lasy i produkty z drewna mogą magazynować więcej CO2. Aktywna gospodarka leśna i większe wykorzystanie produktów z drewna mogą doprowadzić do większego pochłaniania i składowania CO2. Dodatkowych efektów substytucyjnych można się spodziewać w przypadku, gdy produkty drewniane zastępują konwencjonalne produkty lub materiały. |
| --- | --- |

4.8.

Lasy i produkty z drewna mogą magazynować więcej CO2. Aktywna gospodarka leśna i większe wykorzystanie produktów z drewna mogą doprowadzić do większego pochłaniania i składowania CO2. Dodatkowych efektów substytucyjnych można się spodziewać w przypadku, gdy produkty drewniane zastępują konwencjonalne produkty lub materiały.

| 4.9. | EKES podkreśla, że potrzebna jest zrównoważona aktywna gospodarka leśna oparta na efektywnym wykorzystaniu zasobów lasów oraz regeneracja lasów nastawiona na wydajność i zrównoważoność. Trzeba ponadto rozważyć skuteczne, poparte naukowo, ukierunkowane środki, takie jak drenaż, ścinka mająca na celu regenerację, przerzedzanie, rozsypywanie popiołu i nawożenie zdegradowanej gleby, gdyż zwiększają one wydajność lasów i potencjał pochłaniania CO2. |
| --- | --- |

4.9.

EKES podkreśla, że potrzebna jest zrównoważona aktywna gospodarka leśna oparta na efektywnym wykorzystaniu zasobów lasów oraz regeneracja lasów nastawiona na wydajność i zrównoważoność. Trzeba ponadto rozważyć skuteczne, poparte naukowo, ukierunkowane środki, takie jak drenaż, ścinka mająca na celu regenerację, przerzedzanie, rozsypywanie popiołu i nawożenie zdegradowanej gleby, gdyż zwiększają one wydajność lasów i potencjał pochłaniania CO2.

| 4.10. | Istnieją duże połacie lasów produkcyjnych, na których dostępność ekonomiczna gruntów ogranicza wykorzystanie biomasy i dalszy wzrost potencjału pochłaniania CO2. Potrzebne są inwestycje, by rozwinąć infrastrukturę i technologię leśną oraz udostępnić te zasoby. Można to osiągnąć przy użyciu funduszy UE wspierających cele w zakresie spójności. |
| --- | --- |

4.10.

Istnieją duże połacie lasów produkcyjnych, na których dostępność ekonomiczna gruntów ogranicza wykorzystanie biomasy i dalszy wzrost potencjału pochłaniania CO2. Potrzebne są inwestycje, by rozwinąć infrastrukturę i technologię leśną oraz udostępnić te zasoby. Można to osiągnąć przy użyciu funduszy UE wspierających cele w zakresie spójności.

| 4.11. | W większości państw członkowskich istnieją znaczne obszary nieużytków, takich jak wcześniejsze pastwiska nienadające się do uprawy zbóż lub podobnej produkcji roślinnej, a także duże obszary gruntów uprawnych, które są wykorzystywane ekstensywnie ze względu na zły stan infrastruktury, brak inwestycji w systemy melioracyjne czy innego rodzaju ograniczenia środowiskowe. Dzięki wykorzystaniu wyników działań badawczo-innowacyjnych można przywrócić produkcyjność tych terenów w ramach tradycyjnego rolnictwa, upraw energetycznych czy zalesiania. |
| --- | --- |

4.11.

W większości państw członkowskich istnieją znaczne obszary nieużytków, takich jak wcześniejsze pastwiska nienadające się do uprawy zbóż lub podobnej produkcji roślinnej, a także duże obszary gruntów uprawnych, które są wykorzystywane ekstensywnie ze względu na zły stan infrastruktury, brak inwestycji w systemy melioracyjne czy innego rodzaju ograniczenia środowiskowe. Dzięki wykorzystaniu wyników działań badawczo-innowacyjnych można przywrócić produkcyjność tych terenów w ramach tradycyjnego rolnictwa, upraw energetycznych czy zalesiania.

| 4.12. | Wykorzystanie wyprodukowanej w zrównoważony sposób biomasy do produkcji energii jest ważnym kluczowym czynnikiem przyczyniającym się do realizacji celów niezależności energetycznej w ramach ogólnej polityki energetycznej UE. Będzie ono również miało bardzo pozytywny wpływ na ogólny bilans handlowy, gdyż można wykorzystać lokalną biomasę, zamiast płacić krajom trzecim za import paliw kopalnych. |
| --- | --- |

4.12.

Wykorzystanie wyprodukowanej w zrównoważony sposób biomasy do produkcji energii jest ważnym kluczowym czynnikiem przyczyniającym się do realizacji celów niezależności energetycznej w ramach ogólnej polityki energetycznej UE. Będzie ono również miało bardzo pozytywny wpływ na ogólny bilans handlowy, gdyż można wykorzystać lokalną biomasę, zamiast płacić krajom trzecim za import paliw kopalnych.

| 4.13. | EKES wzywa do dalszego wsparcia badań i innowacji w sektorze leśnictwa w celu określenia i zapewnienia zrównoważonych technik i metod gospodarki leśnej, biorąc pod uwagę wyzwania wynikające ze zmiany klimatu, różnic środowiskowych między regionami europejskimi i presji ekonomicznej na sektor, który stara się utrzymać lub zwiększyć swoją konkurencyjność. |
| --- | --- |

4.13.

EKES wzywa do dalszego wsparcia badań i innowacji w sektorze leśnictwa w celu określenia i zapewnienia zrównoważonych technik i metod gospodarki leśnej, biorąc pod uwagę wyzwania wynikające ze zmiany klimatu, różnic środowiskowych między regionami europejskimi i presji ekonomicznej na sektor, który stara się utrzymać lub zwiększyć swoją konkurencyjność.

| 4.14. | Projekty badawcze i innowacyjne w dziedzinie bioenergii powinny przyczyniać się do tego, by cały łańcuch produkcji był racjonalny pod względem kosztów, zrównoważony i opłacalny ekonomicznie bez potrzeby sięgania w przyszłości po jakiekolwiek europejskie lub krajowe dotacje na bioenergię. W celu zapewnienia równych szans należy stopniowo wycofać wszelkie subsydia czy inne niefinansowe wsparcie dla energii pochodzącej z paliw kopalnych. |
| --- | --- |

4.14.

Projekty badawcze i innowacyjne w dziedzinie bioenergii powinny przyczyniać się do tego, by cały łańcuch produkcji był racjonalny pod względem kosztów, zrównoważony i opłacalny ekonomicznie bez potrzeby sięgania w przyszłości po jakiekolwiek europejskie lub krajowe dotacje na bioenergię. W celu zapewnienia równych szans należy stopniowo wycofać wszelkie subsydia czy inne niefinansowe wsparcie dla energii pochodzącej z paliw kopalnych.

| 4.15. | EKES pozytywnie ocenia przyjęte przez Komisję międzysektorowe podejście do wspierania ogólnie ujętej biogospodarki i wzywa dyrekcje generalne Komisji do dalszej współpracy w celu promowania biomasy wytwarzanej w sposób zrównoważony. |
| --- | --- |

4.15.

EKES pozytywnie ocenia przyjęte przez Komisję międzysektorowe podejście do wspierania ogólnie ujętej biogospodarki i wzywa dyrekcje generalne Komisji do dalszej współpracy w celu promowania biomasy wytwarzanej w sposób zrównoważony.

| 4.16. | EKES podkreśla, że wykorzystanie w leśnictwie i rolnictwie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz istniejących programów Komisji, takich jak Galileo, przyczynia się do poprawy metod zrównoważonej produkcji surowców w UE. EKES apeluje o dalsze działania badawczo-rozwojowe w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.16.

EKES podkreśla, że wykorzystanie w leśnictwie i rolnictwie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz istniejących programów Komisji, takich jak Galileo, przyczynia się do poprawy metod zrównoważonej produkcji surowców w UE. EKES apeluje o dalsze działania badawczo-rozwojowe w tej dziedzinie.

| 4.17. | Komisja Europejska ma do odegrania pewną rolę w propagowaniu i wspieraniu spójnego podejścia właściwych organów państw członkowskich z myślą o skutecznym wdrażaniu programów na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

4.17.

Komisja Europejska ma do odegrania pewną rolę w propagowaniu i wspieraniu spójnego podejścia właściwych organów państw członkowskich z myślą o skutecznym wdrażaniu programów na szczeblu krajowym.

| 4.18. | EKES jest świadomy tego, że na finansowanie projektów dotyczących zrównoważonego rolnictwa i leśnictwa w ramach 7. programu ramowego w zakresie badań naukowych (7PR) dostępnych było ponad 220 mln EUR. Apeluje o przyjęcie jeszcze bardziej ambitnych założeń w programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”. EKES podkreśla, że ostateczne powodzenie badań będzie zależeć od skutecznego rozpowszechniania rezultatów projektów badawczych wśród użytkowników końcowych w sektorach rolnym i leśnym. |
| --- | --- |

4.18.

EKES jest świadomy tego, że na finansowanie projektów dotyczących zrównoważonego rolnictwa i leśnictwa w ramach 7. programu ramowego w zakresie badań naukowych (7PR) dostępnych było ponad 220 mln EUR. Apeluje o przyjęcie jeszcze bardziej ambitnych założeń w programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”. EKES podkreśla, że ostateczne powodzenie badań będzie zależeć od skutecznego rozpowszechniania rezultatów projektów badawczych wśród użytkowników końcowych w sektorach rolnym i leśnym.

| 4.19. | EKES podkreśla, że najbardziej zrównoważone jest wykorzystywanie biomasy lokalnie na danym obszarze. Przyznaje jednak, że obecny rynek bioenergii jest rynkiem międzynarodowym. Trzeba mieć na uwadze szczególną sytuację państw o nadmiernej podaży biomasy, gdyż produkcja biomasy powoduje emisje z LULUCF w krajach eksportujących i spadek emisji w sektorze energetycznym w krajach importujących. Ustalając unijne cele emisji z LULUCF, trzeba przewidzieć specjalne instrumenty kompensacyjne dla krajów eksportujących. |
| --- | --- |

4.19.

EKES podkreśla, że najbardziej zrównoważone jest wykorzystywanie biomasy lokalnie na danym obszarze. Przyznaje jednak, że obecny rynek bioenergii jest rynkiem międzynarodowym. Trzeba mieć na uwadze szczególną sytuację państw o nadmiernej podaży biomasy, gdyż produkcja biomasy powoduje emisje z LULUCF w krajach eksportujących i spadek emisji w sektorze energetycznym w krajach importujących. Ustalając unijne cele emisji z LULUCF, trzeba przewidzieć specjalne instrumenty kompensacyjne dla krajów eksportujących.

5.   Aspekty społeczne

| 5.1. | Rozwój obszarów wiejskich w Unii Europejskiej jest w dużym stopniu uzależniony od rentowności sektorów rolnictwa i leśnictwa. EKES podkreśla, że większe wykorzystanie wyprodukowanej w zrównoważony sposób biomasy i zrównoważona intensyfikacja produkcji rolniczej, a zwłaszcza hodowli, powinna mieć bardzo pozytywny bezpośredni wpływ na społeczności wiejskie ze względu na tworzenie nowych miejsc pracy i generowanie dochodów. |
| --- | --- |

5.1.

Rozwój obszarów wiejskich w Unii Europejskiej jest w dużym stopniu uzależniony od rentowności sektorów rolnictwa i leśnictwa. EKES podkreśla, że większe wykorzystanie wyprodukowanej w zrównoważony sposób biomasy i zrównoważona intensyfikacja produkcji rolniczej, a zwłaszcza hodowli, powinna mieć bardzo pozytywny bezpośredni wpływ na społeczności wiejskie ze względu na tworzenie nowych miejsc pracy i generowanie dochodów.

| 5.2. | EKES podkreśla, że należy też lokalnie promować dalsze przetwarzanie surowej biomasy lub produktów rolnych w produkty o dużej wartości, gdyż ma to bardzo pozytywne wtórne oddziaływanie na tworzenie miejsc pracy i generowanie dochodów na obszarach wiejskich. EKES z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe prace Komisji w zakresie badań i innowacji mające na celu znalezienie nowych sposobów zwiększania wartości biomasy i produktów rolnych. EKES apeluje o jeszcze bardziej ambitny program inwestycyjny, który pozwoli UE wysunąć się na prowadzenie w tej dziedzinie w skali światowej. |
| --- | --- |

5.2.

EKES podkreśla, że należy też lokalnie promować dalsze przetwarzanie surowej biomasy lub produktów rolnych w produkty o dużej wartości, gdyż ma to bardzo pozytywne wtórne oddziaływanie na tworzenie miejsc pracy i generowanie dochodów na obszarach wiejskich. EKES z zadowoleniem przyjmuje dotychczasowe prace Komisji w zakresie badań i innowacji mające na celu znalezienie nowych sposobów zwiększania wartości biomasy i produktów rolnych. EKES apeluje o jeszcze bardziej ambitny program inwestycyjny, który pozwoli UE wysunąć się na prowadzenie w tej dziedzinie w skali światowej.

| 5.3. | EKES odnotowuje, że wytwarzanie energii słonecznej i wiatrowej oferuje obszarom wiejskim nowe i zrównoważone możliwości. Koszty tych systemów są coraz mniejsze, a ich sprawność w dalszym ciągu rośnie, lecz zachęcenie do takich sposobów wytwarzania energii na obszarach wiejskich wymaga zastosowania zachęt dla rolników i społeczności wiejskich. Zdecentralizowane systemy umożliwiają poszczególnym osobom i społecznościom dzielenie się kosztami i korzyściami odnawialnych źródeł energii oraz poszukiwanie możliwości lepszego dopasowania podaży i popytu. |
| --- | --- |

5.3.

EKES odnotowuje, że wytwarzanie energii słonecznej i wiatrowej oferuje obszarom wiejskim nowe i zrównoważone możliwości. Koszty tych systemów są coraz mniejsze, a ich sprawność w dalszym ciągu rośnie, lecz zachęcenie do takich sposobów wytwarzania energii na obszarach wiejskich wymaga zastosowania zachęt dla rolników i społeczności wiejskich. Zdecentralizowane systemy umożliwiają poszczególnym osobom i społecznościom dzielenie się kosztami i korzyściami odnawialnych źródeł energii oraz poszukiwanie możliwości lepszego dopasowania podaży i popytu.

| 5.4. | Dodatkowe dochody pochodzące ze zrównoważonej intensyfikacji rolnictwa, dalszego przetwarzania surowców, produkcji biomasy i jej dalszego przetwarzania, a także wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych mogą być źródłem stałych dodatkowych wysokich zarobków dla rolników, właścicieli lasów i społeczności wiejskich. Będzie to również sprzyjać dalszym publicznym i prywatnym inwestycjom w infrastrukturę na obszarach wiejskich i może stać się źródłem takich inwestycji. |
| --- | --- |

5.4.

Dodatkowe dochody pochodzące ze zrównoważonej intensyfikacji rolnictwa, dalszego przetwarzania surowców, produkcji biomasy i jej dalszego przetwarzania, a także wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych mogą być źródłem stałych dodatkowych wysokich zarobków dla rolników, właścicieli lasów i społeczności wiejskich. Będzie to również sprzyjać dalszym publicznym i prywatnym inwestycjom w infrastrukturę na obszarach wiejskich i może stać się źródłem takich inwestycji.

| 5.5. | EKES podkreśla, że dalszy rozwój ogólnie ujmowanej biogospodarki może stworzyć możliwości znalezienia dobrej jakości zatrudnienia i w ten sposób zachęcić ludzi do pozostania na obszarach wiejskich lub do przeniesienia się na nie, tym samym rozwiązując problem ich wyludnienia, co stanowi poważne wyzwanie dla UE. |
| --- | --- |

5.5.

EKES podkreśla, że dalszy rozwój ogólnie ujmowanej biogospodarki może stworzyć możliwości znalezienia dobrej jakości zatrudnienia i w ten sposób zachęcić ludzi do pozostania na obszarach wiejskich lub do przeniesienia się na nie, tym samym rozwiązując problem ich wyludnienia, co stanowi poważne wyzwanie dla UE.

| 5.6. | Spójność społeczna i terytorialna powinna być głównym celem wszystkich polityk UE i wszystkie środki, w tym te wynikające z ram polityki klimatyczno-energetycznej UE, powinny pomóc w jej zapewnieniu. |
| --- | --- |

5.6.

Spójność społeczna i terytorialna powinna być głównym celem wszystkich polityk UE i wszystkie środki, w tym te wynikające z ram polityki klimatyczno-energetycznej UE, powinny pomóc w jej zapewnieniu.

| 5.7. | Bezpośrednie i pośrednie skutki zmiany klimatu wywrą prawdopodobnie głęboki negatywny wpływ na różnorodność biologiczną. Różnorodność biologiczna ma jednak do odegrania ważną rolę w przystosowaniu się do zmiany klimatu i jej łagodzeniu. EKES zwraca uwagę na znaczenie, jakie obszary naturalne i chronione parki przyrodnicze mają dla poprawy różnorodności biologicznej, i podkreśla rolę istniejących instrumentów ochrony środowiska, takich jak LIFE i „Natura 2000”. Obszary te odgrywają istotną rolę dla sektorów rolnictwa i leśnictwa i przynoszą znaczące korzyści społeczne. |
| --- | --- |

5.7.

Bezpośrednie i pośrednie skutki zmiany klimatu wywrą prawdopodobnie głęboki negatywny wpływ na różnorodność biologiczną. Różnorodność biologiczna ma jednak do odegrania ważną rolę w przystosowaniu się do zmiany klimatu i jej łagodzeniu. EKES zwraca uwagę na znaczenie, jakie obszary naturalne i chronione parki przyrodnicze mają dla poprawy różnorodności biologicznej, i podkreśla rolę istniejących instrumentów ochrony środowiska, takich jak LIFE i „Natura 2000”. Obszary te odgrywają istotną rolę dla sektorów rolnictwa i leśnictwa i przynoszą znaczące korzyści społeczne.

| 5.8. | EKES zauważa, że wielu właścicieli lasów w Europie nie zarządza odpowiednio swoimi lasami ze względu na brak wiedzy lub zasobów, oraz podkreśla, że współpraca mogłaby umożliwić lepsze i wydajniejsze zarządzanie takimi terenami. |
| --- | --- |

5.8.

EKES zauważa, że wielu właścicieli lasów w Europie nie zarządza odpowiednio swoimi lasami ze względu na brak wiedzy lub zasobów, oraz podkreśla, że współpraca mogłaby umożliwić lepsze i wydajniejsze zarządzanie takimi terenami.

| 5.9. | Edukacja i wsparcie techniczne dla rolników i właścicieli lasów powinny być priorytetem zarówno dla UE, jak i dla instytucji krajowych. Krajowe centra wiedzy i organy doradcze powinny szeroko promować innowacje oraz zrównoważone modele rolnictwa i leśnictwa opracowane w oparciu o finansowane przez UE projekty w zakresie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

5.9.

Edukacja i wsparcie techniczne dla rolników i właścicieli lasów powinny być priorytetem zarówno dla UE, jak i dla instytucji krajowych. Krajowe centra wiedzy i organy doradcze powinny szeroko promować innowacje oraz zrównoważone modele rolnictwa i leśnictwa opracowane w oparciu o finansowane przez UE projekty w zakresie badań i rozwoju.

| 5.10. | Powinny istnieć proste narzędzia wdrażania pozwalające uwzględnić emisje gazów cieplarnianych w sektorach rolnictwa i leśnictwa i opierające się na wiedzy i hipotezach naukowych. Wymogi unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. nie powinny prowadzić do nadmiernej regulacji sektora rolnego i leśnego ani do zbędnych obciążeń nakładanych na rolników czy właścicieli lasów oraz powinny być zgodne z zasadą, że rolnicy i właściciele lasów mają swoją pracę i ograniczone zasoby na czynności administracyjne. |
| --- | --- |

5.10.

Powinny istnieć proste narzędzia wdrażania pozwalające uwzględnić emisje gazów cieplarnianych w sektorach rolnictwa i leśnictwa i opierające się na wiedzy i hipotezach naukowych. Wymogi unijnych ram polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. nie powinny prowadzić do nadmiernej regulacji sektora rolnego i leśnego ani do zbędnych obciążeń nakładanych na rolników czy właścicieli lasów oraz powinny być zgodne z zasadą, że rolnicy i właściciele lasów mają swoją pracę i ograniczone zasoby na czynności administracyjne.

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dyrektywy 2009/28/WE, 2009/29/WE, 2009/31/WE i decyzja 406/2009/WE.

1

(2)  COM(2014) 15 final.

2

(3)  Dok. EUCO 169/14, pkt 2.14, s. 5.

3

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/8 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie opracowania systemu zarządzania zaproponowanego w kontekście ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030

(opinia rozpoznawcza na wniosek Komisji)

(2015/C 291/02)

| Sprawozdawca: | Richard ADAMS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Ulla SIRKEINEN |

Sprawozdawca:

Richard ADAMS

Współsprawozdawca:

Ulla SIRKEINEN

Dnia 16 stycznia 2015 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

opracowania systemu zarządzania zaproponowanego w kontekście ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030

(opinia rozpoznawcza).

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 kwietnia 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 23 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 152 do 6 (5 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Ramy polityki klimatyczno-energetycznej UE opierają się na dużym zasobie wcześniejszych przepisów, z których część została transponowana w sposób niekompletny i nieefektywnie wdrożona. Stworzenie unii energetycznej będzie wymagać jeszcze przyjęcia dalszego prawodawstwa, a zwłaszcza jego ścisłego wdrożenia. Podstawowe znaczenie mają solidne ramy zarządzania. Prawodawstwo to zaledwie początek – zarządzanie jest kluczem do sukcesu. Wdrożenie polityki wymaga zaangażowania, udziału i dobrej woli wszystkich zainteresowanych stron. Najskuteczniejsze zarządzanie polega na tym, że uzgodnione metody wytyczania i realizacji celów są postrzegane jako wspólne przedsięwzięcie, z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. EKES przedstawia zatem następujące zalecenia:






  — | zorganizowany dialog obejmujący wszystkie zainteresowane strony musi być powiązany z procesem zarządzania, jeżeli chcemy zniwelować społeczny opór wobec środków prawnych i politycznych oraz wesprzeć zmianę zachowania i postaw obywateli, |
| --- | --- | --- |

1.1.

Ramy polityki klimatyczno-energetycznej UE opierają się na dużym zasobie wcześniejszych przepisów, z których część została transponowana w sposób niekompletny i nieefektywnie wdrożona. Stworzenie unii energetycznej będzie wymagać jeszcze przyjęcia dalszego prawodawstwa, a zwłaszcza jego ścisłego wdrożenia. Podstawowe znaczenie mają solidne ramy zarządzania. Prawodawstwo to zaledwie początek – zarządzanie jest kluczem do sukcesu. Wdrożenie polityki wymaga zaangażowania, udziału i dobrej woli wszystkich zainteresowanych stron. Najskuteczniejsze zarządzanie polega na tym, że uzgodnione metody wytyczania i realizacji celów są postrzegane jako wspólne przedsięwzięcie, z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. EKES przedstawia zatem następujące zalecenia:

—

zorganizowany dialog obejmujący wszystkie zainteresowane strony musi być powiązany z procesem zarządzania, jeżeli chcemy zniwelować społeczny opór wobec środków prawnych i politycznych oraz wesprzeć zmianę zachowania i postaw obywateli,

| — | w ramach procesu wspierającego unię energetyczną i europejskie wysiłki na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu instytucje prawodawcze UE powinny zapewnić i rozwinąć wyraźne przywództwo polityczne w celu nawiązania i przeprowadzenia kompleksowego dialogu między zainteresowanymi stronami i zaangażowania ich w kwestie transformacji energetyki (np. związane z klimatem, sprawiedliwością społeczną i bezpieczeństwem), |
| --- | --- |

—

w ramach procesu wspierającego unię energetyczną i europejskie wysiłki na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu instytucje prawodawcze UE powinny zapewnić i rozwinąć wyraźne przywództwo polityczne w celu nawiązania i przeprowadzenia kompleksowego dialogu między zainteresowanymi stronami i zaangażowania ich w kwestie transformacji energetyki (np. związane z klimatem, sprawiedliwością społeczną i bezpieczeństwem),

| — | EKES zachęca do dialogu z partnerami społecznymi w celu zagwarantowania transformacji energetycznej łączącej kwestie środowiskowe i społeczne, |
| --- | --- |

—

EKES zachęca do dialogu z partnerami społecznymi w celu zagwarantowania transformacji energetycznej łączącej kwestie środowiskowe i społeczne,

| — | powinno to przybrać przede wszystkim formę niezależnego, wzbudzającego zaufanie europejskiego dialogu na temat energii, z wyważoną reprezentacją wszystkich zainteresowanych stron, umożliwiającego wymianę informacji, wyrażanie poglądów i wpływanie na kształt polityki energetycznej, a tym samym również aktywny udział w transformacji energetyki, |
| --- | --- |

—

powinno to przybrać przede wszystkim formę niezależnego, wzbudzającego zaufanie europejskiego dialogu na temat energii, z wyważoną reprezentacją wszystkich zainteresowanych stron, umożliwiającego wymianę informacji, wyrażanie poglądów i wpływanie na kształt polityki energetycznej, a tym samym również aktywny udział w transformacji energetyki,

| — | w szczególności wzywamy Radę Europejską i Parlament, aby przy rozpatrywaniu pakietu dotyczącego unii energetycznej przyjęły jako wskazówki do działania wymienione w pkt 6 niniejszej opinii środki w zakresie realizacji europejskiego dialogu na temat energii w celu wsparcia procesu sprawowania rządów, |
| --- | --- |

—

w szczególności wzywamy Radę Europejską i Parlament, aby przy rozpatrywaniu pakietu dotyczącego unii energetycznej przyjęły jako wskazówki do działania wymienione w pkt 6 niniejszej opinii środki w zakresie realizacji europejskiego dialogu na temat energii w celu wsparcia procesu sprawowania rządów,

| — | dialog ten będzie organizowany w ramach specjalnej struktury, co umożliwi udział wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

—

dialog ten będzie organizowany w ramach specjalnej struktury, co umożliwi udział wszystkich zainteresowanych stron.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Rozwój unii energetycznej w UE oraz znaczenie rozmów, zaplanowanych na koniec 2015 r. w Paryżu, na temat porozumienia w sprawie klimatu wymagają skutecznych mechanizmów zarządzania transformacją energetyki. Po przyjęciu przez Komisję komunikatu w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej na lata 2020–2030 Rada Europejska zatwierdziła te ramy i zgodziła się również na rozwój wiarygodnego i przejrzystego systemu zarządzania, aby zapewnić realizację celów polityki energetycznej przez UE. Ramy polityczne na okres do 2030 r. to nowe ramy zarządzania oparte na krajowych planach na rzecz bezpiecznej, zrównoważonej i konkurencyjnej energetyki, a także na zestawie kluczowych wskaźników oceny postępów w perspektywie czasu. Ramy te powinny pozwolić na osiągnięcie celów na rok 2030, a także ułatwić spójność na szczeblu UE, zapewniając elastyczność na szczeblu krajowym. Solidny proces zarządzania służyłby również za zachętę oraz przykład w ramach globalnych negocjacji w sprawie klimatu. |
| --- | --- |

2.1.

Rozwój unii energetycznej w UE oraz znaczenie rozmów, zaplanowanych na koniec 2015 r. w Paryżu, na temat porozumienia w sprawie klimatu wymagają skutecznych mechanizmów zarządzania transformacją energetyki. Po przyjęciu przez Komisję komunikatu w sprawie ram polityki klimatyczno-energetycznej na lata 2020–2030 Rada Europejska zatwierdziła te ramy i zgodziła się również na rozwój wiarygodnego i przejrzystego systemu zarządzania, aby zapewnić realizację celów polityki energetycznej przez UE. Ramy polityczne na okres do 2030 r. to nowe ramy zarządzania oparte na krajowych planach na rzecz bezpiecznej, zrównoważonej i konkurencyjnej energetyki, a także na zestawie kluczowych wskaźników oceny postępów w perspektywie czasu. Ramy te powinny pozwolić na osiągnięcie celów na rok 2030, a także ułatwić spójność na szczeblu UE, zapewniając elastyczność na szczeblu krajowym. Solidny proces zarządzania służyłby również za zachętę oraz przykład w ramach globalnych negocjacji w sprawie klimatu.

| 2.2. | Skuteczne zarządzanie ma olbrzymie znaczenie. Niedotrzymanie terminów wyznaczonych w trzecim pakiecie energetycznym, który miał na celu ukończenie silnego jednolitego rynku energii w UE, można w znacznej mierze przypisać niedostatkom w tym właśnie zakresie. Jeśli interesy krajowe nie były zgodne z postulatami mającymi wzmocnić UE jako całość, przeważała perspektywa krajowa. Nowy sposób zarządzania musi przezwyciężyć ten problem. |
| --- | --- |

2.2.

Skuteczne zarządzanie ma olbrzymie znaczenie. Niedotrzymanie terminów wyznaczonych w trzecim pakiecie energetycznym, który miał na celu ukończenie silnego jednolitego rynku energii w UE, można w znacznej mierze przypisać niedostatkom w tym właśnie zakresie. Jeśli interesy krajowe nie były zgodne z postulatami mającymi wzmocnić UE jako całość, przeważała perspektywa krajowa. Nowy sposób zarządzania musi przezwyciężyć ten problem.

| 2.3. | Na początku należy zdefiniować cele krajowe oraz zaproponować powtarzalny proces z myślą zarówno o wewnętrznym opracowywaniu takich planów, jak i o ich koordynacji w spójnych ramach unijnych, które spełniałyby cele ustalone na szczeblu UE. Przewidziano trzy kroki:






  1) | Komisja opracuje wytyczne dotyczące zarządzania i planów krajowych; |
| --- | --- | --- |

2.3.

Na początku należy zdefiniować cele krajowe oraz zaproponować powtarzalny proces z myślą zarówno o wewnętrznym opracowywaniu takich planów, jak i o ich koordynacji w spójnych ramach unijnych, które spełniałyby cele ustalone na szczeblu UE. Przewidziano trzy kroki:

1)

Komisja opracuje wytyczne dotyczące zarządzania i planów krajowych;

| 2) | państwa członkowskie przedłożą swoje plany krajowe, które zostały sporządzone w oparciu o powtarzalny proces obejmujący udział Komisji i konsultacje z państwami sąsiednimi; |
| --- | --- |

2)

państwa członkowskie przedłożą swoje plany krajowe, które zostały sporządzone w oparciu o powtarzalny proces obejmujący udział Komisji i konsultacje z państwami sąsiednimi;

| 3) | następnie Komisja dokona oceny, czy krajowe plany są wystarczające do osiągnięcia celów, przy czym mogą być negocjowane dostosowania w ramach ciągłego procesu zmierzającego do tego, by plany te były odpowiednie. Istniałaby też ewentualność uregulowania struktury zarządzania w przepisach prawnych, jeśli podejście oparte na dobrowolności okazałoby się nieskuteczne. |
| --- | --- |

3)

następnie Komisja dokona oceny, czy krajowe plany są wystarczające do osiągnięcia celów, przy czym mogą być negocjowane dostosowania w ramach ciągłego procesu zmierzającego do tego, by plany te były odpowiednie. Istniałaby też ewentualność uregulowania struktury zarządzania w przepisach prawnych, jeśli podejście oparte na dobrowolności okazałoby się nieskuteczne.

| 2.4. | Jeśli chodzi o opracowywanie i wdrażanie struktur zarządzania, Komisja Europejska posiada rozległe doświadczenie, które można zastosować również do tej kategorii spraw politycznych. W niniejszej opinii popiera się podejście określone powyżej, ale trzeba będzie realizować je rygorystycznie i z przekonaniem. Należy przewidzieć krótkie terminy dla powtarzalnego procesu, zaś w raportach rocznych musi się znaleźć odważna i dogłębna analiza. Jak wspomniano w opinii w sprawie ram politycznych na okres 2020–2030 dotyczących klimatu i energii (1), EKES ponawia swój apel do państw członkowskich, by odpowiedziały pozytywnie na skuteczną metodę zarządzania oraz ustaliły z Komisją i społeczeństwem obywatelskim, jak można ją w pełni wdrożyć. |
| --- | --- |

2.4.

Jeśli chodzi o opracowywanie i wdrażanie struktur zarządzania, Komisja Europejska posiada rozległe doświadczenie, które można zastosować również do tej kategorii spraw politycznych. W niniejszej opinii popiera się podejście określone powyżej, ale trzeba będzie realizować je rygorystycznie i z przekonaniem. Należy przewidzieć krótkie terminy dla powtarzalnego procesu, zaś w raportach rocznych musi się znaleźć odważna i dogłębna analiza. Jak wspomniano w opinii w sprawie ram politycznych na okres 2020–2030 dotyczących klimatu i energii (1), EKES ponawia swój apel do państw członkowskich, by odpowiedziały pozytywnie na skuteczną metodę zarządzania oraz ustaliły z Komisją i społeczeństwem obywatelskim, jak można ją w pełni wdrożyć.

| 2.5. | Komitet uważa, że ramy te powinny zostać aktywowane i wzmocnione poprzez uzyskanie oraz wykorzystanie szerokiego poparcia ze strony zainteresowanych podmiotów, w tym partnerów społecznych – pracodawców i związków zawodowych – poprzez zorganizowany europejski dialog na temat energii. |
| --- | --- |

2.5.

Komitet uważa, że ramy te powinny zostać aktywowane i wzmocnione poprzez uzyskanie oraz wykorzystanie szerokiego poparcia ze strony zainteresowanych podmiotów, w tym partnerów społecznych – pracodawców i związków zawodowych – poprzez zorganizowany europejski dialog na temat energii.

3.   Specyfika procesu zarządzania

| 3.1. | Proces zarządzania musi być spójny z ramami prawnymi, według których funkcjonuje. Ramy prawne określają cele i metody ich realizacji i muszą długoterminowo prowadzić do pewności i ciągłości polityki, zwłaszcza w kontekście inwestycji, szkoleń i miejsc pracy. Powinny także dostarczyć odpowiednich wskaźników. Proces zarządzania, który powinien być kompleksowy i obejmować wszystkie przepisy odnoszące się do energii, musi umożliwiać rozwiązywanie złożonych problemów, które wiążą się z różnicami poglądów i konfliktami interesów. Zarządzanie powinno wspierać i uzupełniać proces decyzyjny, zapewniając jednocześnie elastyczność w reagowaniu na ewentualne gwałtowne zmiany. Zarządzanie powinno też zasadniczo wychodzić naprzeciw takim aspektom, jak sposób postrzegania przez społeczeństwo, technologie, geopolityka czy rynek. |
| --- | --- |

3.1.

Proces zarządzania musi być spójny z ramami prawnymi, według których funkcjonuje. Ramy prawne określają cele i metody ich realizacji i muszą długoterminowo prowadzić do pewności i ciągłości polityki, zwłaszcza w kontekście inwestycji, szkoleń i miejsc pracy. Powinny także dostarczyć odpowiednich wskaźników. Proces zarządzania, który powinien być kompleksowy i obejmować wszystkie przepisy odnoszące się do energii, musi umożliwiać rozwiązywanie złożonych problemów, które wiążą się z różnicami poglądów i konfliktami interesów. Zarządzanie powinno wspierać i uzupełniać proces decyzyjny, zapewniając jednocześnie elastyczność w reagowaniu na ewentualne gwałtowne zmiany. Zarządzanie powinno też zasadniczo wychodzić naprzeciw takim aspektom, jak sposób postrzegania przez społeczeństwo, technologie, geopolityka czy rynek.

| 3.2. | System zarządzania musi również umożliwiać ciągłe, wyważone i reprezentatywne wyrażanie poglądów, preferencji, opinii i wartości, aby te informacje mogły wnosić wkład w proces decyzyjny i udoskonalały politykę. Zarządzanie musi ułatwiać adaptację, nie tyle poprzez częstą zmianę kursu, co poprzez antycypowanie obszarów różnic i gwarantowanie spójnej i integrującej dynamiki. |
| --- | --- |

3.2.

System zarządzania musi również umożliwiać ciągłe, wyważone i reprezentatywne wyrażanie poglądów, preferencji, opinii i wartości, aby te informacje mogły wnosić wkład w proces decyzyjny i udoskonalały politykę. Zarządzanie musi ułatwiać adaptację, nie tyle poprzez częstą zmianę kursu, co poprzez antycypowanie obszarów różnic i gwarantowanie spójnej i integrującej dynamiki.

| 3.3. | Są to duże wymagania. Trzeba ponadto zająć się rosnącym sceptycyzmem co do zdolności UE do przeprowadzenia sprawiedliwej i skutecznej transformacji energetyki. Zatem sam proces zarządzania wymaga jasnych ram, akceptowanych przez uczestników. EKES jest zdania, że tradycyjny proces zarządzania nie przyniesie wspomnianych wyników bez zaangażowania i wsparcia ze strony społeczeństwa obywatelskiego całej Europy. Stwierdzono to w wizji unii energetycznej: „Co najważniejsze, mamy wizję unii energetycznej stawiającej obywateli w samym centrum, w której obywatele biorą odpowiedzialność za transformację energetyczną”
   (2). W związku z tym rozwijanie niezawodnego i przejrzystego mechanizmu służącego realizacji celów w dziedzinie energii i klimatu oraz unii energetycznej powinno odbywać się równolegle z wielopoziomowym procesem opartym na dialogu, który skupiałby się na informowaniu i angażowaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów. Jest to niezbędne, a transformacja energetyczna, aby była sprawiedliwa, powinna uwzględniać zmiany w świecie pracy oraz unikać negatywnych skutków społecznych. |
| --- | --- |

3.3.

Są to duże wymagania. Trzeba ponadto zająć się rosnącym sceptycyzmem co do zdolności UE do przeprowadzenia sprawiedliwej i skutecznej transformacji energetyki. Zatem sam proces zarządzania wymaga jasnych ram, akceptowanych przez uczestników. EKES jest zdania, że tradycyjny proces zarządzania nie przyniesie wspomnianych wyników bez zaangażowania i wsparcia ze strony społeczeństwa obywatelskiego całej Europy. Stwierdzono to w wizji unii energetycznej: „Co najważniejsze, mamy wizję unii energetycznej stawiającej obywateli w samym centrum, w której obywatele biorą odpowiedzialność za transformację energetyczną”
   (2). W związku z tym rozwijanie niezawodnego i przejrzystego mechanizmu służącego realizacji celów w dziedzinie energii i klimatu oraz unii energetycznej powinno odbywać się równolegle z wielopoziomowym procesem opartym na dialogu, który skupiałby się na informowaniu i angażowaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów. Jest to niezbędne, a transformacja energetyczna, aby była sprawiedliwa, powinna uwzględniać zmiany w świecie pracy oraz unikać negatywnych skutków społecznych.

| 3.4. | Dla EKES-u zarządzanie nie oznacza zwiększenia biurokracji, lecz przyjęcie aktywnego, opartego na zasadach i zorientowanego na politykę podejścia mającego na celu osiągnięcie uzgodnionych celów UE. Zarządzanie powinno obejmować wszystkie szczeble i czerpać z połączenia wiedzy specjalistycznej z codziennym doświadczeniem. Fundamentem UE są takie wartości, jak pokój, demokracja, godność ludzka, pluralizm, tolerancja i solidarność. Na tych wartościach, które należy przełożyć na jasne zasady etyczne, opiera się ocena kluczowych kwestii związanych z transformacją energetyki; wartości te mogą też zapewnić uniwersalną płaszczyznę porozumienia. Zadanie polega na tym, by te zasady przetworzyć na możliwy do wyegzekwowania, wydajny proces, który uwzględniałby oczekiwania społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.4.

Dla EKES-u zarządzanie nie oznacza zwiększenia biurokracji, lecz przyjęcie aktywnego, opartego na zasadach i zorientowanego na politykę podejścia mającego na celu osiągnięcie uzgodnionych celów UE. Zarządzanie powinno obejmować wszystkie szczeble i czerpać z połączenia wiedzy specjalistycznej z codziennym doświadczeniem. Fundamentem UE są takie wartości, jak pokój, demokracja, godność ludzka, pluralizm, tolerancja i solidarność. Na tych wartościach, które należy przełożyć na jasne zasady etyczne, opiera się ocena kluczowych kwestii związanych z transformacją energetyki; wartości te mogą też zapewnić uniwersalną płaszczyznę porozumienia. Zadanie polega na tym, by te zasady przetworzyć na możliwy do wyegzekwowania, wydajny proces, który uwzględniałby oczekiwania społeczeństwa.

| 3.5. | EKES uważa, że w tym procesie zarządzania należy bardziej zaakcentować podstawowe wartości społeczne związane z produkcją i wykorzystywaniem energii. Jeśli obywatele będą mieli poczucie, że ich wartości i poglądy są uznawane i dyskutowane na forum obejmującym prawdziwie europejską perspektywę, przyniesie to istotne korzyści, zapewni większą spójność polityki oraz przyczyni się do wzrostu zaufania, chroniąc przed nieprzewidzianą zmianą polityki. W ramach dialogu wskazano by czynniki wpływające na decyzje danego kraju w sprawie transformacji energetyki. Wynikają one często z sądów wartościujących społeczeństwa, na przykład w kwestii ochrony środowiska, a dopiero w dalszej kolejności ze względów technicznych czy ekonomicznych. W tych warunkach, zwłaszcza że poglądy na szczeblu krajowym, regionalnym, lokalnym oraz poglądy jednostek na temat energii będą się różnić, odwołanie się do spójnej, wspólnej lub europejskiej perspektywy pozwoli wyjść poza jednostkowe, lokalne, krótkoterminowe czy krajowe interesy. |
| --- | --- |

3.5.

EKES uważa, że w tym procesie zarządzania należy bardziej zaakcentować podstawowe wartości społeczne związane z produkcją i wykorzystywaniem energii. Jeśli obywatele będą mieli poczucie, że ich wartości i poglądy są uznawane i dyskutowane na forum obejmującym prawdziwie europejską perspektywę, przyniesie to istotne korzyści, zapewni większą spójność polityki oraz przyczyni się do wzrostu zaufania, chroniąc przed nieprzewidzianą zmianą polityki. W ramach dialogu wskazano by czynniki wpływające na decyzje danego kraju w sprawie transformacji energetyki. Wynikają one często z sądów wartościujących społeczeństwa, na przykład w kwestii ochrony środowiska, a dopiero w dalszej kolejności ze względów technicznych czy ekonomicznych. W tych warunkach, zwłaszcza że poglądy na szczeblu krajowym, regionalnym, lokalnym oraz poglądy jednostek na temat energii będą się różnić, odwołanie się do spójnej, wspólnej lub europejskiej perspektywy pozwoli wyjść poza jednostkowe, lokalne, krótkoterminowe czy krajowe interesy.

| 3.6. | Konkretnie chodzi o to, że dialog na wielu poziomach obejmuje przekazywanie tych zasad wszystkim zainteresowanym podmiotom oraz ustanowienie ram, w których można debatować o tych zasadach i w miarę możliwości rozwiązywać problemy na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i na szczeblu krajów sąsiadujących ze sobą. Nie jest to proces podejmowania decyzji, choć decydenci muszą wysłuchać opinii uczestników i być otwarci na ich wkład, zaś uczestnicy powinni to rozumieć. |
| --- | --- |

3.6.

Konkretnie chodzi o to, że dialog na wielu poziomach obejmuje przekazywanie tych zasad wszystkim zainteresowanym podmiotom oraz ustanowienie ram, w których można debatować o tych zasadach i w miarę możliwości rozwiązywać problemy na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i na szczeblu krajów sąsiadujących ze sobą. Nie jest to proces podejmowania decyzji, choć decydenci muszą wysłuchać opinii uczestników i być otwarci na ich wkład, zaś uczestnicy powinni to rozumieć.

4.   Dialog na wielu poziomach jako podstawowy element zarządzania

| 4.1. | Unijna i krajowa polityka energetyczna ma bezpośredni i znaczny wpływ na życie obywateli. Jednakże treść i uzasadnienie tej polityki są często niejasne dla ogółu społeczeństwa i mogą być źle zrozumiane przez społeczeństwo obywatelskie. To z kolei przekłada się na ogólnie słabe poparcie społeczne lub prowadzi do błędnego pojmowania zasadniczych aspektów przyszłego rozwoju UE. Na negatywne konsekwencje nie trzeba długo czekać, zwłaszcza że jest wiele sytuacji, w których społeczeństwo obywatelskie nie jest o polityce energetycznej UE informowane ani też nie jest w nią angażowane, co skutkuje ogólnym brakiem zaufania, a nierzadko nawet fiaskiem tejże polityki, jeśli chodzi o realizację wytyczonych celów. |
| --- | --- |

4.1.

Unijna i krajowa polityka energetyczna ma bezpośredni i znaczny wpływ na życie obywateli. Jednakże treść i uzasadnienie tej polityki są często niejasne dla ogółu społeczeństwa i mogą być źle zrozumiane przez społeczeństwo obywatelskie. To z kolei przekłada się na ogólnie słabe poparcie społeczne lub prowadzi do błędnego pojmowania zasadniczych aspektów przyszłego rozwoju UE. Na negatywne konsekwencje nie trzeba długo czekać, zwłaszcza że jest wiele sytuacji, w których społeczeństwo obywatelskie nie jest o polityce energetycznej UE informowane ani też nie jest w nią angażowane, co skutkuje ogólnym brakiem zaufania, a nierzadko nawet fiaskiem tejże polityki, jeśli chodzi o realizację wytyczonych celów.

| 4.2. | Aby zagwarantować, by był to proces angażujący wszystkie strony, konieczny jest oparty na dialogu współudział obywateli, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, władz krajowych i lokalnych oraz wszelkiego typu organizacji związanych z energetyką w proponowanym mechanizmie zarządzania. Będzie to łączyć perspektywę regionalną, krajową i europejską i wniesie operacyjną wartość dodaną w kształtowanie i wdrażanie polityki: działania muszą być realizowane na poziomie krajowym lub regionalnym, ale muszą uwzględniać szerszy (europejski) wymiar. |
| --- | --- |

4.2.

Aby zagwarantować, by był to proces angażujący wszystkie strony, konieczny jest oparty na dialogu współudział obywateli, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, władz krajowych i lokalnych oraz wszelkiego typu organizacji związanych z energetyką w proponowanym mechanizmie zarządzania. Będzie to łączyć perspektywę regionalną, krajową i europejską i wniesie operacyjną wartość dodaną w kształtowanie i wdrażanie polityki: działania muszą być realizowane na poziomie krajowym lub regionalnym, ale muszą uwzględniać szerszy (europejski) wymiar.

| 4.3. | Dialog ten będzie się koncentrować na energii będącej kluczowym elementem w dążeniu do sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji i realizacji polityki przyjaznej dla klimatu. Musi on uwzględniać potrzeby grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i szeroki zakres zagadnień społecznych i środowiskowych związanych z energią. Europejski dialog na temat energii, obejmujący kwestie dotyczące klimatu, zdefiniuje dobrowolne podejście oraz sposób rozumienia – pojmowane jako umowa społeczna na temat energii – które mogą być wykorzystywane przez decydentów jako ramy odpowiednie pod kątem społecznym. Ciągły dialog będzie istotny także dla wdrażania praktycznych środków przez zainteresowane strony i obywateli. W perspektywie krótkoterminowej, ze względu na skuteczność i konieczność spełnienia wymogów w zakresie procesu zarządzania, europejski dialog na temat energii powinien koncentrować się na tych inicjatywach politycznych, w odniesieniu do których pojawiają się problemy z akceptacją i poczuciem współodpowiedzialności ze strony obywateli. |
| --- | --- |

4.3.

Dialog ten będzie się koncentrować na energii będącej kluczowym elementem w dążeniu do sprawiedliwej i zrównoważonej transformacji i realizacji polityki przyjaznej dla klimatu. Musi on uwzględniać potrzeby grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i szeroki zakres zagadnień społecznych i środowiskowych związanych z energią. Europejski dialog na temat energii, obejmujący kwestie dotyczące klimatu, zdefiniuje dobrowolne podejście oraz sposób rozumienia – pojmowane jako umowa społeczna na temat energii – które mogą być wykorzystywane przez decydentów jako ramy odpowiednie pod kątem społecznym. Ciągły dialog będzie istotny także dla wdrażania praktycznych środków przez zainteresowane strony i obywateli. W perspektywie krótkoterminowej, ze względu na skuteczność i konieczność spełnienia wymogów w zakresie procesu zarządzania, europejski dialog na temat energii powinien koncentrować się na tych inicjatywach politycznych, w odniesieniu do których pojawiają się problemy z akceptacją i poczuciem współodpowiedzialności ze strony obywateli.

| 4.4. | Taki proces umożliwi również osiągnięcie większej spójności polityki i ugruntowanie wiedzy w określonych dziedzinach – na przykład szczególnych potrzeb wysp i stosunków w dziedzinie energii z krajami spoza UE. |
| --- | --- |

4.4.

Taki proces umożliwi również osiągnięcie większej spójności polityki i ugruntowanie wiedzy w określonych dziedzinach – na przykład szczególnych potrzeb wysp i stosunków w dziedzinie energii z krajami spoza UE.

5.   Bliski związek z procesem zarządzania

| 5.1. | Ogólnie rzecz biorąc, ramy polityki klimatyczno-energetycznej definiowane są pod kątem ich celu. Wiąże się to ze zmianą ukierunkowania przez państwa członkowskie ich koszyka energetycznego oraz strategii efektywności energetycznej, tak aby z jednej strony utrzymać krajową niezależność, a jednocześnie uzupełniać się z sąsiadami i dążyć do celów ustalonych na szczeblu UE. Zarys struktury zarządzania (zob. pkt 2.3) obejmuje zaproponowanie przez Komisję ogólnych wytycznych ramowych, a następnie regionalne dyskusje, przedłożenie krajowych programów, ich ocenę i przegląd oraz ciągłe dostosowania aż do osiągnięcia zadowalającego rozwiązania. |
| --- | --- |

5.1.

Ogólnie rzecz biorąc, ramy polityki klimatyczno-energetycznej definiowane są pod kątem ich celu. Wiąże się to ze zmianą ukierunkowania przez państwa członkowskie ich koszyka energetycznego oraz strategii efektywności energetycznej, tak aby z jednej strony utrzymać krajową niezależność, a jednocześnie uzupełniać się z sąsiadami i dążyć do celów ustalonych na szczeblu UE. Zarys struktury zarządzania (zob. pkt 2.3) obejmuje zaproponowanie przez Komisję ogólnych wytycznych ramowych, a następnie regionalne dyskusje, przedłożenie krajowych programów, ich ocenę i przegląd oraz ciągłe dostosowania aż do osiągnięcia zadowalającego rozwiązania.

| 5.2. | EKES zdecydowanie popiera to podejście, gdyż odpowiada ono jego zdaniem pilnej potrzebie bardziej pewnych, konkurencyjnych i przyjaznych dla środowiska dostaw energii dla wszystkich w Europie. Struktura zarządzania powinna również pomóc w zmniejszeniu obowiązków sprawozdawczych i związanych z nimi obciążeń biurokratycznych. Powinna należycie uwzględniać bardzo istotne i coraz liczniejsze aspekty regionalne i transgraniczne działalności w sektorze energetycznym. Jednak aby podejście to było skuteczne, potrzeba będzie spójnej woli politycznej, ta zaś musi wynikać ze zbliżenia postaw obywateli we wszystkich 28 państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.2.

EKES zdecydowanie popiera to podejście, gdyż odpowiada ono jego zdaniem pilnej potrzebie bardziej pewnych, konkurencyjnych i przyjaznych dla środowiska dostaw energii dla wszystkich w Europie. Struktura zarządzania powinna również pomóc w zmniejszeniu obowiązków sprawozdawczych i związanych z nimi obciążeń biurokratycznych. Powinna należycie uwzględniać bardzo istotne i coraz liczniejsze aspekty regionalne i transgraniczne działalności w sektorze energetycznym. Jednak aby podejście to było skuteczne, potrzeba będzie spójnej woli politycznej, ta zaś musi wynikać ze zbliżenia postaw obywateli we wszystkich 28 państwach członkowskich.

| 5.3. | EKES sądzi, że europejski dialog na temat energii będzie wywierał istotny wpływ na cały ten proces, a jego oddziaływanie będzie odczuwalne także po osiągnięciu porozumienia – w trakcie wdrażania i z perspektywy poparcia ze strony zainteresowanych stron. Dlatego nie należy zwlekać z tworzeniem – w drodze silnego przywództwa politycznego – europejskiego dialogu na temat energii jako równoległego podstawowego procesu, tym bardziej że przewiduje się, iż plany krajowe mają być uzgodnione i wdrażane jeszcze przed 2020 r. Komitet zalecił wcześniej włączenie dialogu na temat energii do komunikatu w sprawie unii energetycznej i wyraża zadowolenie, że zostało to uczynione: „nawiązanie dialogu na temat energii z zainteresowanymi stronami, w celu dostarczenia niezbędnych informacji podmiotom odpowiedzialnym za kształtowanie polityki i wspierania czynnego zaangażowania w zarządzanie transformacją energetyki”
   (3). Zauważa, że dotychczas nie wskazano konkretnego działania w dziedzinie zarządzania, które zapewniłoby niezbędne poparcie dla tworzenia struktur wspierających europejski dialog na temat energii, oraz domaga się naprawienia tej sytuacji przez Radę i Parlament poprzez przyjęcie środków dotyczących dialogu zaproponowanych w pkt 6 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

5.3.

EKES sądzi, że europejski dialog na temat energii będzie wywierał istotny wpływ na cały ten proces, a jego oddziaływanie będzie odczuwalne także po osiągnięciu porozumienia – w trakcie wdrażania i z perspektywy poparcia ze strony zainteresowanych stron. Dlatego nie należy zwlekać z tworzeniem – w drodze silnego przywództwa politycznego – europejskiego dialogu na temat energii jako równoległego podstawowego procesu, tym bardziej że przewiduje się, iż plany krajowe mają być uzgodnione i wdrażane jeszcze przed 2020 r. Komitet zalecił wcześniej włączenie dialogu na temat energii do komunikatu w sprawie unii energetycznej i wyraża zadowolenie, że zostało to uczynione: „nawiązanie dialogu na temat energii z zainteresowanymi stronami, w celu dostarczenia niezbędnych informacji podmiotom odpowiedzialnym za kształtowanie polityki i wspierania czynnego zaangażowania w zarządzanie transformacją energetyki”
   (3). Zauważa, że dotychczas nie wskazano konkretnego działania w dziedzinie zarządzania, które zapewniłoby niezbędne poparcie dla tworzenia struktur wspierających europejski dialog na temat energii, oraz domaga się naprawienia tej sytuacji przez Radę i Parlament poprzez przyjęcie środków dotyczących dialogu zaproponowanych w pkt 6 niniejszej opinii.

| 5.4. | Miejsce procesu zarządzania jest na styku polityki i jej wdrażania. W dziedzinie energii proces zarządzania ma pomóc w znajdowaniu rozwiązań dotyczących różnych rodzajów kompromisów niezbędnych w realnym życiu. Komitet postrzega proponowany przez siebie europejski dialog na temat energii jako narzędzie ułatwiające ten proces. Transformacja sektora energetycznego oznacza zmianę, ruch i – nieuchronnie – pewne tarcia. Europejski dialog na temat energii może zmniejszyć tarcia między zainteresowanymi stronami na wszystkich szczeblach i napięcia między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

5.4.

Miejsce procesu zarządzania jest na styku polityki i jej wdrażania. W dziedzinie energii proces zarządzania ma pomóc w znajdowaniu rozwiązań dotyczących różnych rodzajów kompromisów niezbędnych w realnym życiu. Komitet postrzega proponowany przez siebie europejski dialog na temat energii jako narzędzie ułatwiające ten proces. Transformacja sektora energetycznego oznacza zmianę, ruch i – nieuchronnie – pewne tarcia. Europejski dialog na temat energii może zmniejszyć tarcia między zainteresowanymi stronami na wszystkich szczeblach i napięcia między państwami członkowskimi.

| 5.5. | Europejski dialog na temat energii będzie procesem wspierania realizacji celów unii energetycznej poprzez umożliwienie wszystkim zainteresowanym podmiotom wymiany informacji, wyrażania poglądów i wpływania na politykę w zakresie energii. Przyczyni się do lepszego zrozumienia niezbędnych kompromisów, do współodpowiedzialności za koncepcję, opracowanie i przyjęcie rozwiązań, a w ostatecznym rozrachunku do zmiany zachowania w celu wsparcia działań stanowiących podstawę unii energetycznej. Szeroki europejski dialog na temat energii pozwoli na lepsze komunikowanie krajowych preferencji, dzięki czemu zostaną one uwzględnione na szczeblu unijnym, oraz przyniesie korzyści decydentom.
  Korzyści europejskiego dialogu na temat energii:






  — | lepsze rozumienie kształtowania i realizacji polityki dotyczącej unii energetycznej, co przyczyni się do lepszej widoczności, akceptacji i powodzenia tego zasadniczego priorytetu Komisji, |
| --- | --- | --- |

5.5.

Europejski dialog na temat energii będzie procesem wspierania realizacji celów unii energetycznej poprzez umożliwienie wszystkim zainteresowanym podmiotom wymiany informacji, wyrażania poglądów i wpływania na politykę w zakresie energii. Przyczyni się do lepszego zrozumienia niezbędnych kompromisów, do współodpowiedzialności za koncepcję, opracowanie i przyjęcie rozwiązań, a w ostatecznym rozrachunku do zmiany zachowania w celu wsparcia działań stanowiących podstawę unii energetycznej. Szeroki europejski dialog na temat energii pozwoli na lepsze komunikowanie krajowych preferencji, dzięki czemu zostaną one uwzględnione na szczeblu unijnym, oraz przyniesie korzyści decydentom.

Korzyści europejskiego dialogu na temat energii:

—

lepsze rozumienie kształtowania i realizacji polityki dotyczącej unii energetycznej, co przyczyni się do lepszej widoczności, akceptacji i powodzenia tego zasadniczego priorytetu Komisji,

| — | lepszy stan wiedzy opinii publicznej, zapewniający większą pewność w zakresie polityki, oraz funkcjonowanie otwartego procesu o jasno określonych celach i nastawionego na efekty; lepszy stan wiedzy będzie wynikiem praktycznego połączenia ogólnoeuropejskiego interaktywnego dialogu na temat energii oraz doświadczeń czerpanych z życia codziennego, |
| --- | --- |

—

lepszy stan wiedzy opinii publicznej, zapewniający większą pewność w zakresie polityki, oraz funkcjonowanie otwartego procesu o jasno określonych celach i nastawionego na efekty; lepszy stan wiedzy będzie wynikiem praktycznego połączenia ogólnoeuropejskiego interaktywnego dialogu na temat energii oraz doświadczeń czerpanych z życia codziennego,

| — | lepsze zrozumienie przez konsumentów energii, na czym polega ich rola i jak mogą oszczędniej korzystać z energii, doprowadzi do ich większego zaangażowania, co odnowi i poprawi ich relacje z dostawcami energii, |
| --- | --- |

—

lepsze zrozumienie przez konsumentów energii, na czym polega ich rola i jak mogą oszczędniej korzystać z energii, doprowadzi do ich większego zaangażowania, co odnowi i poprawi ich relacje z dostawcami energii,

| — | powstanie „neutralnej przestrzeni dialogu”, wspieranie wzajemnego zaufania i legitymizacji dzięki odpowiedniemu ukierunkowywaniu i ułatwianiu dyskusji zamiast sugerowania ustalonych z góry rozwiązań. |
| --- | --- |

—

powstanie „neutralnej przestrzeni dialogu”, wspieranie wzajemnego zaufania i legitymizacji dzięki odpowiedniemu ukierunkowywaniu i ułatwianiu dyskusji zamiast sugerowania ustalonych z góry rozwiązań.

6.   Możliwe ścieżki realizacji

| 6.1. | Europejski dialog na temat energii, podobnie jak formalny proces zarządzania, choć ma charakter ogólnoeuropejski, będzie wymagał wdrożenia w każdym państwie członkowskim, z uwzględnieniem krajowych inicjatyw w zakresie dialogu na temat energii, a także celów ram politycznych dotyczących klimatu i energii. Tam, gdzie toczy się już krajowy dialog na temat energii, włączenie go do europejskiego dialogu na temat energii przyniosłoby obopólne korzyści i zapewniłoby ustrukturyzowany, lecz bardziej elastyczny mechanizm wspierający Komisję w przeglądzie elementów planu krajowego, zwracający uwagę na informowanie konsumentów i na wspieranie dostawców energii w budowaniu zaangażowania i zaufania oraz stwarzający płaszczyznę do podjęcia problemów różnych grup społecznych dotyczących bezpieczeństwa energetycznego, przystępności cenowej i zrównoważoności. Podsumowując, konieczne będą następujące działania:






  — | europejski dialog na temat energii będzie wymagał znacznych środków finansowych i innych zasobów. Mechanizm ten zostanie uruchomiony poprzez ustanowienie niezależnego i bezstronnego mechanizmu finansowania pochodzącego przede wszystkim od zainteresowanych stron na wszystkich etapach łańcucha produkcji i dostaw energii, uzupełnionego odpowiednim wsparciem UE i rządów państw członkowskich. Ogólnie mówiąc, europejski dialog na temat energii będzie bardzo oszczędnym sposobem włączenia wszelkiego typu konsumentów w kształtowanie energetyki, a także uznania i stymulowania wkładu prosumentów, |
| --- | --- | --- |

6.1.

Europejski dialog na temat energii, podobnie jak formalny proces zarządzania, choć ma charakter ogólnoeuropejski, będzie wymagał wdrożenia w każdym państwie członkowskim, z uwzględnieniem krajowych inicjatyw w zakresie dialogu na temat energii, a także celów ram politycznych dotyczących klimatu i energii. Tam, gdzie toczy się już krajowy dialog na temat energii, włączenie go do europejskiego dialogu na temat energii przyniosłoby obopólne korzyści i zapewniłoby ustrukturyzowany, lecz bardziej elastyczny mechanizm wspierający Komisję w przeglądzie elementów planu krajowego, zwracający uwagę na informowanie konsumentów i na wspieranie dostawców energii w budowaniu zaangażowania i zaufania oraz stwarzający płaszczyznę do podjęcia problemów różnych grup społecznych dotyczących bezpieczeństwa energetycznego, przystępności cenowej i zrównoważoności. Podsumowując, konieczne będą następujące działania:

—

europejski dialog na temat energii będzie wymagał znacznych środków finansowych i innych zasobów. Mechanizm ten zostanie uruchomiony poprzez ustanowienie niezależnego i bezstronnego mechanizmu finansowania pochodzącego przede wszystkim od zainteresowanych stron na wszystkich etapach łańcucha produkcji i dostaw energii, uzupełnionego odpowiednim wsparciem UE i rządów państw członkowskich. Ogólnie mówiąc, europejski dialog na temat energii będzie bardzo oszczędnym sposobem włączenia wszelkiego typu konsumentów w kształtowanie energetyki, a także uznania i stymulowania wkładu prosumentów,

| — | Komisja powinna przedstawić jasne wytyczne w sprawie struktury planów krajowych, możliwości aktualizacji/korekt, obowiązków sprawozdawczych oraz wykonalności planów krajowych, natomiast w ramach europejskiego dialogu na temat energii, w konsultacji z Komisją i wszystkimi kluczowymi zainteresowanymi stronami, opracowane zostaną wytyczne w sprawie ustanowienia krajowego dialogu na temat energii, |
| --- | --- |

—

Komisja powinna przedstawić jasne wytyczne w sprawie struktury planów krajowych, możliwości aktualizacji/korekt, obowiązków sprawozdawczych oraz wykonalności planów krajowych, natomiast w ramach europejskiego dialogu na temat energii, w konsultacji z Komisją i wszystkimi kluczowymi zainteresowanymi stronami, opracowane zostaną wytyczne w sprawie ustanowienia krajowego dialogu na temat energii,

| — | zostanie powołana w pełni niezależna struktura koordynująca europejski dialog na temat energii, aby zachęcać do działań i wdrożenia w poszczególnych państwach członkowskich. Powinna ona brać udział między innymi w dokonanym przez Komisję niezbędnym przeglądzie treści, celów i wdrażania planów krajowych. Będzie to podkreślać wkład zainteresowanych stron w kształtowanie polityki, |
| --- | --- |

—

zostanie powołana w pełni niezależna struktura koordynująca europejski dialog na temat energii, aby zachęcać do działań i wdrożenia w poszczególnych państwach członkowskich. Powinna ona brać udział między innymi w dokonanym przez Komisję niezbędnym przeglądzie treści, celów i wdrażania planów krajowych. Będzie to podkreślać wkład zainteresowanych stron w kształtowanie polityki,

| — | roczny proces wsparcia i zaangażowania zainteresowanych stron w każdym z państw członkowskich doprowadzi do stworzenia programu uczestnictwa i dialogu, w którym głównym zagadnieniem będzie dyskusja na temat priorytetów planu krajowego. W ramach tego procesu należy również zwrócić uwagę na zapewnienie przewidywalności i stabilności planów krajowych, |
| --- | --- |

—

roczny proces wsparcia i zaangażowania zainteresowanych stron w każdym z państw członkowskich doprowadzi do stworzenia programu uczestnictwa i dialogu, w którym głównym zagadnieniem będzie dyskusja na temat priorytetów planu krajowego. W ramach tego procesu należy również zwrócić uwagę na zapewnienie przewidywalności i stabilności planów krajowych,

| — | odbędą się debaty w sprawie krajowych planów oraz dyskusje regionalne z grupami uczestniczącymi w europejskim dialogu na temat energii z krajów sąsiednich. W planach krajowych państw członkowskich trzeba omówić konsultacje z sąsiednimi państwami członkowskimi, między innymi w ramach europejskiego dialogu na temat energii, oraz wynikające z nich obszary współpracy regionalnej, |
| --- | --- |

—

odbędą się debaty w sprawie krajowych planów oraz dyskusje regionalne z grupami uczestniczącymi w europejskim dialogu na temat energii z krajów sąsiednich. W planach krajowych państw członkowskich trzeba omówić konsultacje z sąsiednimi państwami członkowskimi, między innymi w ramach europejskiego dialogu na temat energii, oraz wynikające z nich obszary współpracy regionalnej,

| — | następnie zostaną przeprowadzone dyskusje na szczeblu UE między wszystkimi grupami dialogu na temat energii. Dyskusje te, prowadzone za pośrednictwem niezależnej struktury koordynującej, powinny mieć charakter doradczy dla instytucji UE i zwiększyć efektywność kosztową polityki UE i państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

następnie zostaną przeprowadzone dyskusje na szczeblu UE między wszystkimi grupami dialogu na temat energii. Dyskusje te, prowadzone za pośrednictwem niezależnej struktury koordynującej, powinny mieć charakter doradczy dla instytucji UE i zwiększyć efektywność kosztową polityki UE i państw członkowskich,

| — | będzie się w pełni korzystać z narzędzi internetowych, np. tych opracowanych przez DG ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii, aby wspierać rozwój polityki za pomocą uczestnictwa i zaangażowania. |
| --- | --- |

—

będzie się w pełni korzystać z narzędzi internetowych, np. tych opracowanych przez DG ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii, aby wspierać rozwój polityki za pomocą uczestnictwa i zaangażowania.

| 6.2. | Europejski dialog na temat energii został bardziej szczegółowo omówiony w opinii EKES-u w sprawie zbadania potrzeb i metod udziału i zaangażowania obywateli w dziedzinie polityki energetycznej
   (4). Przewiduje się, że europejski dialog na temat energii będzie miał stały charakter i będzie niezależnym procesem z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w trakcie którego wykorzystane zostaną najlepsze praktyki uczestnictwa i który wnosić będzie wiarygodny, stały wkład w transformację energetyki. EKES jest w pełni zaangażowany w tę inicjatywę, gotowy do przejęcia przywództwa i, wespół z innymi, będzie udzielać czynnego wsparcia. |
| --- | --- |

6.2.

Europejski dialog na temat energii został bardziej szczegółowo omówiony w opinii EKES-u w sprawie zbadania potrzeb i metod udziału i zaangażowania obywateli w dziedzinie polityki energetycznej
   (4). Przewiduje się, że europejski dialog na temat energii będzie miał stały charakter i będzie niezależnym procesem z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w trakcie którego wykorzystane zostaną najlepsze praktyki uczestnictwa i który wnosić będzie wiarygodny, stały wkład w transformację energetyki. EKES jest w pełni zaangażowany w tę inicjatywę, gotowy do przejęcia przywództwa i, wespół z innymi, będzie udzielać czynnego wsparcia.

7.   Uwagi końcowe

| 7.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem stwierdzenie Komisji (5), że struktura zarządzania będzie musiała zostać opracowana z uwzględnieniem stanowiska Parlamentu Europejskiego, państw członkowskich i zainteresowanych stron. Wyraźne wsparcie i akceptacja ze strony społeczeństwa obywatelskiego ułatwią dążenie do tych ambitnych celów. Proces zarządzania wspierany europejskim dialogiem na temat energii, dzięki bliskiemu powiązaniu z realiami życia codziennego i obawami obywateli, pomoże przybliżyć unię energetyczną do oczekiwań społecznych. Przybliży zrozumienie wyzwań i kompromisów w dziedzinie energetyki i zwiększy akceptowalność rozwiązań i zaufanie – również poprzez pokazanie gotowości do słuchania głosu zainteresowanych stron i angażowania ich w działania. |
| --- | --- |

7.1.

EKES przyjmuje z zadowoleniem stwierdzenie Komisji (5), że struktura zarządzania będzie musiała zostać opracowana z uwzględnieniem stanowiska Parlamentu Europejskiego, państw członkowskich i zainteresowanych stron. Wyraźne wsparcie i akceptacja ze strony społeczeństwa obywatelskiego ułatwią dążenie do tych ambitnych celów. Proces zarządzania wspierany europejskim dialogiem na temat energii, dzięki bliskiemu powiązaniu z realiami życia codziennego i obawami obywateli, pomoże przybliżyć unię energetyczną do oczekiwań społecznych. Przybliży zrozumienie wyzwań i kompromisów w dziedzinie energetyki i zwiększy akceptowalność rozwiązań i zaufanie – również poprzez pokazanie gotowości do słuchania głosu zainteresowanych stron i angażowania ich w działania.

| 7.2. | Wiąże się z tym także znaczne zmniejszenie długoterminowych kosztów politycznych dzięki procesowi angażującemu wszystkie zainteresowane strony w kształtowanie takiej transformacji sektora energetycznego, jaka jest pożądana przez większość, perspektywiczna i pragmatyczna. Jest to kwestia, która będzie dotyczyć każdego i może prowadzić do korzystnej zmiany postrzegania UE i jej procesów oraz do uznania jej wartości dodanej i otwartego zarządzania. |
| --- | --- |

7.2.

Wiąże się z tym także znaczne zmniejszenie długoterminowych kosztów politycznych dzięki procesowi angażującemu wszystkie zainteresowane strony w kształtowanie takiej transformacji sektora energetycznego, jaka jest pożądana przez większość, perspektywiczna i pragmatyczna. Jest to kwestia, która będzie dotyczyć każdego i może prowadzić do korzystnej zmiany postrzegania UE i jej procesów oraz do uznania jej wartości dodanej i otwartego zarządzania.

Bruksela, dnia 23 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 424 z 26.11.2014, s. 39.

1

(2)  COM(2015) 80 final.

2

(3)  COM(2015) 80 final, s. 18.

3

(4)  Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 1.

4

(5)  Komunikat „Ramy polityczne na okres 2020–2030 dotyczące klimatu i energii”, COM(2014) 15 final.

5

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/14 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/14

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – postępy i wyzwania”

(opinia rozpoznawcza na wniosek Parlamentu Europejskiego)

(2015/C 291/03)

| Sprawozdawca: | Raymond HENCKS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Stefan BACK |

Sprawozdawca:

Raymond HENCKS

Współsprawozdawca:

Stefan BACK

Dnia 13 stycznia 2015 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

„Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – postępy i wyzwania”

(opinia rozpoznawcza).

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 kwietnia 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 96 do 2 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES powtarza swe poparcie (1) dla celów przedstawionych w 2011 r. w białej księdze „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu” (zwanej dalej „planem”). Jednolity europejski obszar transportu pozostaje ważnym punktem programu. Wciąż istnieją duże wyzwania na drodze do utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu w celu osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy oraz promowania jakości miejsc pracy i dobrych warunków pracy. |
| --- | --- |

1.1.

EKES powtarza swe poparcie (1) dla celów przedstawionych w 2011 r. w białej księdze „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu” (zwanej dalej „planem”). Jednolity europejski obszar transportu pozostaje ważnym punktem programu. Wciąż istnieją duże wyzwania na drodze do utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu w celu osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy oraz promowania jakości miejsc pracy i dobrych warunków pracy.

| 1.2. | Mając na uwadze dziesięć priorytetów Komisji Jeana-Claude’a Junckera na lata 2015–2019, program prac Komisji na 2015 r. i założenia planu, EKES zwraca uwagę na następujące kwestie: |
| --- | --- |

1.2.

Mając na uwadze dziesięć priorytetów Komisji Jeana-Claude’a Junckera na lata 2015–2019, program prac Komisji na 2015 r. i założenia planu, EKES zwraca uwagę na następujące kwestie:

| 1.3. | Skuteczne wdrażanie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) może sprawić, że więcej środków instrumentu „Łącząc Europę” będzie dostępnych w sytuacjach, gdy inwestycje prywatne lub naliczanie opłat nie przynoszą efektów. W każdym razie kwota 2,7 mld EUR, która ma zostać przeniesiona z przeznaczonego na transport budżetu instrumentu „Łącząc Europę” do EFIS, musi zostać rozdysponowana na transport. Z myślą o zapewnieniu optymalnie efektywnego gospodarowania zasobami EKES ponownie podkreśla potrzebę rzeczywiście transgranicznego planowania infrastruktury przy wdrażaniu sieci TEN-T. |
| --- | --- |

1.3.

Skuteczne wdrażanie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) może sprawić, że więcej środków instrumentu „Łącząc Europę” będzie dostępnych w sytuacjach, gdy inwestycje prywatne lub naliczanie opłat nie przynoszą efektów. W każdym razie kwota 2,7 mld EUR, która ma zostać przeniesiona z przeznaczonego na transport budżetu instrumentu „Łącząc Europę” do EFIS, musi zostać rozdysponowana na transport. Z myślą o zapewnieniu optymalnie efektywnego gospodarowania zasobami EKES ponownie podkreśla potrzebę rzeczywiście transgranicznego planowania infrastruktury przy wdrażaniu sieci TEN-T.

| 1.4. | Równoczesne stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” i zasady „użytkownik płaci” utrudni finansowanie oparte na tej drugiej zasadzie. Potrzebne są prostsze i jaśniejsze koncepcje pobierania opłat. Należy też zapewnić możliwości dostosowywania opłat w celu zagwarantowania spójności, uniknięcia wykluczenia społecznego i zapewnienia koherencji z ogólnym systemem podatków i opłat. |
| --- | --- |

1.4.

Równoczesne stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” i zasady „użytkownik płaci” utrudni finansowanie oparte na tej drugiej zasadzie. Potrzebne są prostsze i jaśniejsze koncepcje pobierania opłat. Należy też zapewnić możliwości dostosowywania opłat w celu zagwarantowania spójności, uniknięcia wykluczenia społecznego i zapewnienia koherencji z ogólnym systemem podatków i opłat.

| 1.5. | Daleka jeszcze droga do ukończenia wewnętrznego rynku transportu. W swojej opinii (2) z 11 lipca 2013 r. w sprawie tzw. czwartego pakietu kolejowego EKES popiera cele ukończenia jednolitego rynku kolejowego w Europie z myślą o zapewnieniu wysokiej jakości i braku problemów na granicach. EKES, zgodnie ze swoim stanowiskiem wyrażonym w opinii z 2011 r. w sprawie planu (3), domaga się, by przed podjęciem kolejnych kroków w tym kierunku dokonano wyważonej oceny skutków. Komitet przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej, by wyjaśnić przepisy dotyczące dostępu do rynku transportu drogowego w celu ułatwienia należytego wdrożenia i kontroli ich przestrzegania. |
| --- | --- |

1.5.

Daleka jeszcze droga do ukończenia wewnętrznego rynku transportu. W swojej opinii (2) z 11 lipca 2013 r. w sprawie tzw. czwartego pakietu kolejowego EKES popiera cele ukończenia jednolitego rynku kolejowego w Europie z myślą o zapewnieniu wysokiej jakości i braku problemów na granicach. EKES, zgodnie ze swoim stanowiskiem wyrażonym w opinii z 2011 r. w sprawie planu (3), domaga się, by przed podjęciem kolejnych kroków w tym kierunku dokonano wyważonej oceny skutków. Komitet przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej, by wyjaśnić przepisy dotyczące dostępu do rynku transportu drogowego w celu ułatwienia należytego wdrożenia i kontroli ich przestrzegania.

| 1.6. | EKES popiera to, że Komisja Jeana-Claude’a Junckera koncentruje się na kwestii dumpingu socjalnego. Zwraca się do Komisji o zaproponowanie środków zapobiegawczych. Państwa członkowskie powinny wzmocnić kontrolę przestrzegania przepisów również poprzez ulepszoną współpracę transgraniczną, w tym wymianę informacji oraz odpowiednie sankcje, zwłaszcza dotyczące przedsiębiorstw działających na zasadzie skrzynki pocztowej i pozornego samozatrudnienia. Trzeba zlikwidować luki w przepisach w sprawie dostępu do zawodów transportowych/koncesji na prowadzenie działalności oraz w sprawie koordynacji zabezpieczenia społecznego. Środki kontroli powinny być proporcjonalne i nie powinny nakładać niepotrzebnych obciążeń administracyjnych na zainteresowane strony. |
| --- | --- |

1.6.

EKES popiera to, że Komisja Jeana-Claude’a Junckera koncentruje się na kwestii dumpingu socjalnego. Zwraca się do Komisji o zaproponowanie środków zapobiegawczych. Państwa członkowskie powinny wzmocnić kontrolę przestrzegania przepisów również poprzez ulepszoną współpracę transgraniczną, w tym wymianę informacji oraz odpowiednie sankcje, zwłaszcza dotyczące przedsiębiorstw działających na zasadzie skrzynki pocztowej i pozornego samozatrudnienia. Trzeba zlikwidować luki w przepisach w sprawie dostępu do zawodów transportowych/koncesji na prowadzenie działalności oraz w sprawie koordynacji zabezpieczenia społecznego. Środki kontroli powinny być proporcjonalne i nie powinny nakładać niepotrzebnych obciążeń administracyjnych na zainteresowane strony.

| 1.7. | Zmiana transportu wymaga elastyczności i dostosowania do warunków lokalnych, w szczególności jeśli chodzi o planowane ograniczenie transportu drogowego do odległości krótszych niż 300 km, co nie będzie skuteczne na obszarach odległych i słabo zaludnionych o niskiej gęstości sieci kolejowej. |
| --- | --- |

1.7.

Zmiana transportu wymaga elastyczności i dostosowania do warunków lokalnych, w szczególności jeśli chodzi o planowane ograniczenie transportu drogowego do odległości krótszych niż 300 km, co nie będzie skuteczne na obszarach odległych i słabo zaludnionych o niskiej gęstości sieci kolejowej.

| 1.8. | Potrzebne są odpowiednia infrastruktura i usługi transportowe, także na obszarach oddalonych. W załączniku I do planu należy dodać nową inicjatywę dotyczącą dwukrotnego zwiększenia korzystania z transportu publicznego na obszarach miejskich do 2030 r., co osiągnięto by w ramach planów dotyczących mobilności w miastach dzięki instalacjom i infrastrukturze ułatwiającym mobilność pieszych, rowerzystów oraz osób starszych czy osób o ograniczonej możliwości poruszania się. |
| --- | --- |

1.8.

Potrzebne są odpowiednia infrastruktura i usługi transportowe, także na obszarach oddalonych. W załączniku I do planu należy dodać nową inicjatywę dotyczącą dwukrotnego zwiększenia korzystania z transportu publicznego na obszarach miejskich do 2030 r., co osiągnięto by w ramach planów dotyczących mobilności w miastach dzięki instalacjom i infrastrukturze ułatwiającym mobilność pieszych, rowerzystów oraz osób starszych czy osób o ograniczonej możliwości poruszania się.

| 1.9. | Podkreśla znaczenie praw pasażerów w związku z pojawianiem się działających według nowych koncepcji organizatorów transportu, takich jak Uber. |
| --- | --- |

1.9.

Podkreśla znaczenie praw pasażerów w związku z pojawianiem się działających według nowych koncepcji organizatorów transportu, takich jak Uber.

| 1.10. | EKES sugeruje, by podczas przygotowywania zmienionej wersji planu prowadzić dialog z możliwie najszerszym gronem zainteresowanych stron i odsyła w tym kontekście do swojej opinii z 11 lipca 2012 r. (4). |
| --- | --- |

1.10.

EKES sugeruje, by podczas przygotowywania zmienionej wersji planu prowadzić dialog z możliwie najszerszym gronem zainteresowanych stron i odsyła w tym kontekście do swojej opinii z 11 lipca 2012 r. (4).

| 1.11. | EKES proponuje dokonanie ogólnego przeglądu planu działania przedstawionego w załączniku I do planu pod kątem jego wykonalności w obecnym kontekście politycznym. |
| --- | --- |

1.11.

EKES proponuje dokonanie ogólnego przeglądu planu działania przedstawionego w załączniku I do planu pod kątem jego wykonalności w obecnym kontekście politycznym.

2.   Przegląd planu z 2011 r. – ogólny zarys

| 2.1. | Parlament Europejski planuje sporządzenie sprawozdania z inicjatywy własnej w sprawie realizacji planu utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu i w związku z tym zwrócił się do EKES-u o sporządzenie opinii rozpoznawczej na ten temat. |
| --- | --- |

2.1.

Parlament Europejski planuje sporządzenie sprawozdania z inicjatywy własnej w sprawie realizacji planu utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu i w związku z tym zwrócił się do EKES-u o sporządzenie opinii rozpoznawczej na ten temat.

| 2.2. | W opinii na temat planu (5) EKES z zadowoleniem przyjął wysiłki Komisji, ale stwierdził znaczny rozziew między celami a sposobami dążenia do nich i finansowaniem niezbędnym do ich osiągnięcia. |
| --- | --- |

2.2.

W opinii na temat planu (5) EKES z zadowoleniem przyjął wysiłki Komisji, ale stwierdził znaczny rozziew między celami a sposobami dążenia do nich i finansowaniem niezbędnym do ich osiągnięcia.

| 2.3. | EKES odnotowuje, że większość uwag poczynionych w opinii w sprawie planu pozostaje aktualna. Dotyczy to w szczególności następujących kwestii (6):






  — | problem finansowania inwestycji niezbędnych do osiągnięcia celów w zakresie np. infrastruktury, alternatywnych paliw i systemów napędu oraz potrzebnej do ich wykorzystywania infrastruktury. Opłaty i prywatne finansowanie nie zawsze będą stosownym rozwiązaniem, |
| --- | --- | --- |

2.3.

EKES odnotowuje, że większość uwag poczynionych w opinii w sprawie planu pozostaje aktualna. Dotyczy to w szczególności następujących kwestii (6):

—

problem finansowania inwestycji niezbędnych do osiągnięcia celów w zakresie np. infrastruktury, alternatywnych paliw i systemów napędu oraz potrzebnej do ich wykorzystywania infrastruktury. Opłaty i prywatne finansowanie nie zawsze będą stosownym rozwiązaniem,

| — | lepsza koordynacja między państwami członkowskimi w zakresie planowania infrastruktury, |
| --- | --- |

—

lepsza koordynacja między państwami członkowskimi w zakresie planowania infrastruktury,

| — | uznanie kluczowej roli transportu jako czynnika konkurencyjności i dobrobytu oraz potrzeby stworzenia zintegrowanego europejskiego systemu transportowego. Popieranie rozwoju strategii na rzecz skutecznego i rzeczywiście zrównoważonego transportu europejskiego, uwzględniającego wyzwania gospodarcze, ekologiczne i społeczne. Przemiany, niezależnie od tego, którego środka transportu dotyczą, muszą lepiej uwzględniać i wzmacniać dialog społeczny. W szczególności w przypadku transportu drogowego wiąże się to z koniecznością stosowania środków zapobiegających nadużyciom w zakresie różnic między poziomami płac i standardami ochrony socjalnej, |
| --- | --- |

—

uznanie kluczowej roli transportu jako czynnika konkurencyjności i dobrobytu oraz potrzeby stworzenia zintegrowanego europejskiego systemu transportowego. Popieranie rozwoju strategii na rzecz skutecznego i rzeczywiście zrównoważonego transportu europejskiego, uwzględniającego wyzwania gospodarcze, ekologiczne i społeczne. Przemiany, niezależnie od tego, którego środka transportu dotyczą, muszą lepiej uwzględniać i wzmacniać dialog społeczny. W szczególności w przypadku transportu drogowego wiąże się to z koniecznością stosowania środków zapobiegających nadużyciom w zakresie różnic między poziomami płac i standardami ochrony socjalnej,

| — | sztywne podejście do zmiany transportu polegającej na odejściu od transportu drogowego w wypadku odległości przekraczających 300 km, co wydaje się nierealistyczne w niektórych przypadkach, na przykład w dużych krajach posiadających mało rozbudowaną sieć połączeń kolejowych, |
| --- | --- |

—

sztywne podejście do zmiany transportu polegającej na odejściu od transportu drogowego w wypadku odległości przekraczających 300 km, co wydaje się nierealistyczne w niektórych przypadkach, na przykład w dużych krajach posiadających mało rozbudowaną sieć połączeń kolejowych,

| — | znaczenie optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów, w tym infrastruktury i pojazdów, oraz zapewnienia optymalnych przepływów transportowych dzięki wydajnej logistyce, w tym zasobom takim jak elektroniczny transport towarowy (e-freight) i zielone korytarze, |
| --- | --- |

—

znaczenie optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów, w tym infrastruktury i pojazdów, oraz zapewnienia optymalnych przepływów transportowych dzięki wydajnej logistyce, w tym zasobom takim jak elektroniczny transport towarowy (e-freight) i zielone korytarze,

| — | konieczność zapewnienia stałej dostępności pracowników o odpowiednich kwalifikacjach dzięki wysiłkom na rzecz edukacji i rekrutacji; odpowiednie warunki socjalne dla mobilnych pracowników, |
| --- | --- |

—

konieczność zapewnienia stałej dostępności pracowników o odpowiednich kwalifikacjach dzięki wysiłkom na rzecz edukacji i rekrutacji; odpowiednie warunki socjalne dla mobilnych pracowników,

| — | zbyt mało uwagi poświęca się znaczeniu transportu miejskiego, także towarowego (pierwszy i ostatni odcinek transportu). |
| --- | --- |

—

zbyt mało uwagi poświęca się znaczeniu transportu miejskiego, także towarowego (pierwszy i ostatni odcinek transportu).

| 2.4. | Cztery lata po rozpoczęciu realizacji planu EKES odnotowuje, że wysunięto szereg inicjatyw, lecz ich rezultaty są jak dotąd dość ograniczone. Podjęto już jednak działania w celu wykonania planu – przedstawiono wnioski ustawodawcze i inicjatywy polityczne. Na przykład w 2013 r. przyjęto nowe rozporządzenie w sprawie wytycznych dotyczących TEN-T (7) oraz rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” (8); przyjęto też prawodawstwo dotyczące rozmieszczania infrastruktury paliw alternatywnych, a także środki na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych z pojazdów. |
| --- | --- |

2.4.

Cztery lata po rozpoczęciu realizacji planu EKES odnotowuje, że wysunięto szereg inicjatyw, lecz ich rezultaty są jak dotąd dość ograniczone. Podjęto już jednak działania w celu wykonania planu – przedstawiono wnioski ustawodawcze i inicjatywy polityczne. Na przykład w 2013 r. przyjęto nowe rozporządzenie w sprawie wytycznych dotyczących TEN-T (7) oraz rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” (8); przyjęto też prawodawstwo dotyczące rozmieszczania infrastruktury paliw alternatywnych, a także środki na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych z pojazdów.

| 2.5. | Niewiele jednak osiągnięto w zakresie tworzenia warunków dla dalszego otwarcia rynku, monitorowania przestrzegania przepisów i ułatwiania transgranicznego transportu drogowego. Pojawiły się na przykład opóźnienia we wdrażaniu europejskiego rejestru przedsiębiorców transportu drogowego (ERRU), który ma wspierać monitorowanie przestrzegania regulacji dotyczących rynku transportu drogowego. Podobnie jest z wdrażaniem europejskiego systemu elektronicznego pobierania opłat, który został utworzony w celu ułatwienia ruchu transgranicznego, ale nadal jeszcze nie działa. Nie został też dotąd rozwiązany problem zróżnicowania warunków socjalnych dla pracowników mobilnych i wpływu tych różnic na konkurencję. Jeśli chodzi o dyrektywę dotyczącą delegowania pracowników, rozbieżne sposoby interpretacji tej dyrektywy przez państwa członkowskie (część z nich być może nie stosuje przepisów we właściwy sposób) stanowią poważny problem z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

2.5.

Niewiele jednak osiągnięto w zakresie tworzenia warunków dla dalszego otwarcia rynku, monitorowania przestrzegania przepisów i ułatwiania transgranicznego transportu drogowego. Pojawiły się na przykład opóźnienia we wdrażaniu europejskiego rejestru przedsiębiorców transportu drogowego (ERRU), który ma wspierać monitorowanie przestrzegania regulacji dotyczących rynku transportu drogowego. Podobnie jest z wdrażaniem europejskiego systemu elektronicznego pobierania opłat, który został utworzony w celu ułatwienia ruchu transgranicznego, ale nadal jeszcze nie działa. Nie został też dotąd rozwiązany problem zróżnicowania warunków socjalnych dla pracowników mobilnych i wpływu tych różnic na konkurencję. Jeśli chodzi o dyrektywę dotyczącą delegowania pracowników, rozbieżne sposoby interpretacji tej dyrektywy przez państwa członkowskie (część z nich być może nie stosuje przepisów we właściwy sposób) stanowią poważny problem z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

| 2.6. | Jeśli chodzi o kwestię finansowania, EKES odnotowuje, że choć finansowanie z instrumentu „Łącząc Europę” jest w dużej mierze niewystarczające, sektor transportu jest jednym z głównych priorytetów Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), tworzonego właśnie przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Wynika to m.in. z raportu opracowanego przez wspólną grupę roboczą EBI i Komisji, której powierzono zadanie określenia kryteriów wyboru projektów do finansowania. EKES zauważa w tym kontekście, że 2,7 mld EUR ze środków dostępnych na instrument „Łącząc Europę” w odniesieniu do transportu jest właśnie przesuwane do EFIS. Ważne jest, aby podczas wdrażania EFIS środki te wykorzystano z korzyścią dla sektora transportu. |
| --- | --- |

2.6.

Jeśli chodzi o kwestię finansowania, EKES odnotowuje, że choć finansowanie z instrumentu „Łącząc Europę” jest w dużej mierze niewystarczające, sektor transportu jest jednym z głównych priorytetów Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), tworzonego właśnie przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Wynika to m.in. z raportu opracowanego przez wspólną grupę roboczą EBI i Komisji, której powierzono zadanie określenia kryteriów wyboru projektów do finansowania. EKES zauważa w tym kontekście, że 2,7 mld EUR ze środków dostępnych na instrument „Łącząc Europę” w odniesieniu do transportu jest właśnie przesuwane do EFIS. Ważne jest, aby podczas wdrażania EFIS środki te wykorzystano z korzyścią dla sektora transportu.

| 2.7. | W tym kontekście EKES chciałby podkreślić, jak ważne jest, aby inwestycje te nie ograniczały się tylko do rozbudowy infrastruktury, ale zapewniały również wsparcie dla projektów mających na celu modernizację i poprawę wydajności sektora oraz dla środków na rzecz szkolenia i podnoszenia kwalifikacji pracowników. |
| --- | --- |

2.7.

W tym kontekście EKES chciałby podkreślić, jak ważne jest, aby inwestycje te nie ograniczały się tylko do rozbudowy infrastruktury, ale zapewniały również wsparcie dla projektów mających na celu modernizację i poprawę wydajności sektora oraz dla środków na rzecz szkolenia i podnoszenia kwalifikacji pracowników.

3.   Transport w programie prac Komisji

| 3.1. | EKES zauważa, że w wytycznych politycznych na najbliższe pięć lat i wśród dziesięciu priorytetów określonych przez przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera i włączonych do programu prac Komisji na 2015 r. (9) nie ma jednolitego europejskiego obszaru transportu. |
| --- | --- |

3.1.

EKES zauważa, że w wytycznych politycznych na najbliższe pięć lat i wśród dziesięciu priorytetów określonych przez przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera i włączonych do programu prac Komisji na 2015 r. (9) nie ma jednolitego europejskiego obszaru transportu.

| 3.2. | Mając na uwadze zarówno znaczenie transportu jako sektora gospodarki, jak i jego szczególne cechy sprawiające, że często potrzebne są specjalnie dostosowane rozwiązania, EKES uważa za właściwe uwzględnienie transportu jako szczególnego zagadnienia w odniesieniu, na przykład, do priorytetu 1 (wzrost gospodarczy i zatrudnienie), jak również priorytetów 3 i 4 (unia energetyczna i pogłębienie rynku wewnętrznego), które wszystkie wiążą się ze sprawami transportu. Jest to szczególnie pożądane w odniesieniu do rynku wewnętrznego, z uwagi na to, że polityka transportowa stanowi przedmiot oddzielnego rozdziału TFUE i oddzielnie omawia się ją zarówno w strategii „Europa 2020”, jak i w dwóch aktach o jednolitym rynku. |
| --- | --- |

3.2.

Mając na uwadze zarówno znaczenie transportu jako sektora gospodarki, jak i jego szczególne cechy sprawiające, że często potrzebne są specjalnie dostosowane rozwiązania, EKES uważa za właściwe uwzględnienie transportu jako szczególnego zagadnienia w odniesieniu, na przykład, do priorytetu 1 (wzrost gospodarczy i zatrudnienie), jak również priorytetów 3 i 4 (unia energetyczna i pogłębienie rynku wewnętrznego), które wszystkie wiążą się ze sprawami transportu. Jest to szczególnie pożądane w odniesieniu do rynku wewnętrznego, z uwagi na to, że polityka transportowa stanowi przedmiot oddzielnego rozdziału TFUE i oddzielnie omawia się ją zarówno w strategii „Europa 2020”, jak i w dwóch aktach o jednolitym rynku.

| 3.3. | Ze względu na ogólne ukierunkowanie polityczne priorytetów politycznych Komisji Junckera, oznaczające, że decyzje dotyczące programu politycznego Unii Europejskiej powinny być podejmowane w ścisłej współpracy pomiędzy Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim oraz przy współudziale państw członkowskich, EKES zaleca, aby wykaz inicjatyw zamieszczony w załączniku I do planu poddano ponownemu przeglądowi pod kątem ich wykonalności w danym kontekście politycznym. |
| --- | --- |

3.3.

Ze względu na ogólne ukierunkowanie polityczne priorytetów politycznych Komisji Junckera, oznaczające, że decyzje dotyczące programu politycznego Unii Europejskiej powinny być podejmowane w ścisłej współpracy pomiędzy Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim oraz przy współudziale państw członkowskich, EKES zaleca, aby wykaz inicjatyw zamieszczony w załączniku I do planu poddano ponownemu przeglądowi pod kątem ich wykonalności w danym kontekście politycznym.

4.   Spójność terytorialna

| 4.1. | W planie nie wspomina się o spójności terytorialnej. |
| --- | --- |

4.1.

W planie nie wspomina się o spójności terytorialnej.

| 4.2. | Zgodnie z art. 90 i 91 TFUE wspólna polityka transportowa powinna przyczyniać się do spójności terytorialnej, tzn. zapewniać dostęp do sieci transportowej, również w słabo zaludnionych regionach wiejskich, w których nie ma czasami żadnej oferty transportu publicznego, co pozbawia obywateli wszelkich alternatyw dla transportu drogowego. EKES przypomina w tym kontekście wcześniejszy cel UE, jakim jest zagwarantowanie, by większość obywateli i przedsiębiorstw UE nie musiała podróżować więcej niż 30 minut, by dotrzeć do sieci transportowej. Wydaje się, że o tym celu zapomniano (10). |
| --- | --- |

4.2.

Zgodnie z art. 90 i 91 TFUE wspólna polityka transportowa powinna przyczyniać się do spójności terytorialnej, tzn. zapewniać dostęp do sieci transportowej, również w słabo zaludnionych regionach wiejskich, w których nie ma czasami żadnej oferty transportu publicznego, co pozbawia obywateli wszelkich alternatyw dla transportu drogowego. EKES przypomina w tym kontekście wcześniejszy cel UE, jakim jest zagwarantowanie, by większość obywateli i przedsiębiorstw UE nie musiała podróżować więcej niż 30 minut, by dotrzeć do sieci transportowej. Wydaje się, że o tym celu zapomniano (10).

| 4.3. | Choć w planie uznano w odniesieniu do dostępności, że nadal mogą rosnąć różnice między obszarami centralnymi a oddalonymi, to cel 4 planu („zachowanie gęstej sieci kolejowej we wszystkich państwach członkowskich”) pozostaje martwą literą, ponieważ żadna konkretna inicjatywa nie jest związana z tym celem, a coraz więcej połączeń regionalnych likwiduje się, gdyż są nierentowne. |
| --- | --- |

4.3.

Choć w planie uznano w odniesieniu do dostępności, że nadal mogą rosnąć różnice między obszarami centralnymi a oddalonymi, to cel 4 planu („zachowanie gęstej sieci kolejowej we wszystkich państwach członkowskich”) pozostaje martwą literą, ponieważ żadna konkretna inicjatywa nie jest związana z tym celem, a coraz więcej połączeń regionalnych likwiduje się, gdyż są nierentowne.

| 4.4. | EKES przypomina w tym kontekście swoje uwagi dotyczące zaproponowanego w planie obowiązku zawierania kontraktów na świadczenie usług publicznych wyłącznie w ramach procedury konkurencyjnego przetargu. EKES wyraził oczekiwanie, że „Komisja Europejska – przed przedstawieniem propozycji w tej sprawie i najpóźniej do sześciu miesięcy od 3 grudnia 2014 r. – przygotuje sprawozdanie na temat wdrażania rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, jak przewidziano to w art. 8 ust. 2”. |
| --- | --- |

4.4.

EKES przypomina w tym kontekście swoje uwagi dotyczące zaproponowanego w planie obowiązku zawierania kontraktów na świadczenie usług publicznych wyłącznie w ramach procedury konkurencyjnego przetargu. EKES wyraził oczekiwanie, że „Komisja Europejska – przed przedstawieniem propozycji w tej sprawie i najpóźniej do sześciu miesięcy od 3 grudnia 2014 r. – przygotuje sprawozdanie na temat wdrażania rozporządzenia (WE) nr 1370/2007, jak przewidziano to w art. 8 ust. 2”.

| 4.5. | W związku z tym EKES uważa, że zgodnie z art. 174 Traktatu z Lizbony stanowiącym, że szczególną uwagę należy poświęcić regionom, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków, transport pasażerski, który nie służy jedynie celom turystycznym, powinien zostać zaliczony do usług świadczonych w interesie ogólnym, a w związku z tym spełniać kryteria powszechności, dostępności – w tym dostępności dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się – ciągłości, jakości i przystępności cenowej. |
| --- | --- |

4.5.

W związku z tym EKES uważa, że zgodnie z art. 174 Traktatu z Lizbony stanowiącym, że szczególną uwagę należy poświęcić regionom, które cierpią na skutek poważnych i trwałych niekorzystnych warunków, transport pasażerski, który nie służy jedynie celom turystycznym, powinien zostać zaliczony do usług świadczonych w interesie ogólnym, a w związku z tym spełniać kryteria powszechności, dostępności – w tym dostępności dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się – ciągłości, jakości i przystępności cenowej.

5.   Zrównoważony transport

| 5.1. | Już w 2007 r., w połowie okresu objętego białą księgą na lata 2001–2010, Komisja zmuszona była przyznać, że „obecnie [w] Europie w dziedzinie transportu nie są jeszcze stosowane zasady zrównoważonego rozwoju” (11). EKES uważa, że od tego czasu podejście praktycznie nie uległo zmianie. |
| --- | --- |

5.1.

Już w 2007 r., w połowie okresu objętego białą księgą na lata 2001–2010, Komisja zmuszona była przyznać, że „obecnie [w] Europie w dziedzinie transportu nie są jeszcze stosowane zasady zrównoważonego rozwoju” (11). EKES uważa, że od tego czasu podejście praktycznie nie uległo zmianie.

| 5.2. | W opinii rozpoznawczej dotyczącej zrównoważonej przyszłości transportu (12) EKES stwierdził, że choć transport jest kluczem do dużej liczby swobód (swobody wykonywania pracy i mieszkania w różnych częściach świata, swobody korzystania z różnych produktów i usług, wolności handlu i nawiązywania kontaktów osobistych), to nie zmienia to faktu, że głównym zadaniem polityki jest ustanowienie ram, a nawet granic, dla tych swobód, jeżeli naruszają one inne swobody lub potrzeby czy nawet im zagrażają. Dotyczy to na przykład zdrowia ludzkiego, środowiska lub klimatu, ale również potrzeb przyszłych pokoleń. |
| --- | --- |

5.2.

W opinii rozpoznawczej dotyczącej zrównoważonej przyszłości transportu (12) EKES stwierdził, że choć transport jest kluczem do dużej liczby swobód (swobody wykonywania pracy i mieszkania w różnych częściach świata, swobody korzystania z różnych produktów i usług, wolności handlu i nawiązywania kontaktów osobistych), to nie zmienia to faktu, że głównym zadaniem polityki jest ustanowienie ram, a nawet granic, dla tych swobód, jeżeli naruszają one inne swobody lub potrzeby czy nawet im zagrażają. Dotyczy to na przykład zdrowia ludzkiego, środowiska lub klimatu, ale również potrzeb przyszłych pokoleń.

| 5.3. | Za punkt wyjścia w planie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu przyjęto stwierdzenie, że „nie możemy ograniczyć mobilności”. EKES powtarza to, co stwierdził w pkt 3.9 opinii z 2011 r. w sprawie planu (13), tzn. że nie należy tego postrzegać za sprzeczne ze środkami mającymi na celu uczynienie transportu bardziej zasobooszczędnym i zrównoważonym. Nie jest to też sprzeczne z zachęcaniem do zmiany zachowań w kierunku wykorzystywania bardziej zrównoważonych środków transportu lub ograniczania korzystania z transportu. |
| --- | --- |

5.3.

Za punkt wyjścia w planie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu przyjęto stwierdzenie, że „nie możemy ograniczyć mobilności”. EKES powtarza to, co stwierdził w pkt 3.9 opinii z 2011 r. w sprawie planu (13), tzn. że nie należy tego postrzegać za sprzeczne ze środkami mającymi na celu uczynienie transportu bardziej zasobooszczędnym i zrównoważonym. Nie jest to też sprzeczne z zachęcaniem do zmiany zachowań w kierunku wykorzystywania bardziej zrównoważonych środków transportu lub ograniczania korzystania z transportu.

| 5.4. | Zatem nie można zaprzeczyć, że mobilność jest prawem, które gwarantuje każdemu obywatelowi dostęp do aktywności gospodarczej, społecznej i kulturalnej oraz prawo do korzystania z niej. Nie można jednak także ignorować często niezgodnego z ideami zrównoważonego rozwoju postępowania polegającego na indywidualnym korzystaniu z prywatnych samochodów, by dotrzeć z danego miejsca w inne, czy odmowie korzystania z dostępnych środków transportu publicznego, ze względu na wygodę. Ograniczenie zbędnych indywidualnych podróży i zmniejszenie zatorów na drogach, w szczególności poprzez odpowiednie środki zniechęcające, środki zachęcające do korzystania z transportu publicznego czy innowacje w zakresie organizacji pracy (np. elastyczny czas pracy), to z pewnością rozwiązania, które należy wziąć pod uwagę. |
| --- | --- |

5.4.

Zatem nie można zaprzeczyć, że mobilność jest prawem, które gwarantuje każdemu obywatelowi dostęp do aktywności gospodarczej, społecznej i kulturalnej oraz prawo do korzystania z niej. Nie można jednak także ignorować często niezgodnego z ideami zrównoważonego rozwoju postępowania polegającego na indywidualnym korzystaniu z prywatnych samochodów, by dotrzeć z danego miejsca w inne, czy odmowie korzystania z dostępnych środków transportu publicznego, ze względu na wygodę. Ograniczenie zbędnych indywidualnych podróży i zmniejszenie zatorów na drogach, w szczególności poprzez odpowiednie środki zniechęcające, środki zachęcające do korzystania z transportu publicznego czy innowacje w zakresie organizacji pracy (np. elastyczny czas pracy), to z pewnością rozwiązania, które należy wziąć pod uwagę.

| 5.5. | W związku z powyższym EKES jest zdania, że szczególną uwagę należy zwrócić na badania i innowacje w dziedzinie czystych, niepowodujących emisji pyłu i bezpiecznych pojazdów we wszystkich rodzajach transportu – w tym w zakresie zmniejszenia pochodzącego z pojazdów hałasu bez ograniczania wysokich norm bezpieczeństwa – oraz w dziedzinie paliw alternatywnych, a także niezbędnej infrastruktury. |
| --- | --- |

5.5.

W związku z powyższym EKES jest zdania, że szczególną uwagę należy zwrócić na badania i innowacje w dziedzinie czystych, niepowodujących emisji pyłu i bezpiecznych pojazdów we wszystkich rodzajach transportu – w tym w zakresie zmniejszenia pochodzącego z pojazdów hałasu bez ograniczania wysokich norm bezpieczeństwa – oraz w dziedzinie paliw alternatywnych, a także niezbędnej infrastruktury.

| 5.6. | W tym celu konieczne będzie przyspieszenie normalizacji technicznej i regulacji (działań w zakresie cen, subwencji, podatków), szczególnie w branży motoryzacyjnej, która generuje ponad połowę wszystkich emisji z sektora drogowego. |
| --- | --- |

5.6.

W tym celu konieczne będzie przyspieszenie normalizacji technicznej i regulacji (działań w zakresie cen, subwencji, podatków), szczególnie w branży motoryzacyjnej, która generuje ponad połowę wszystkich emisji z sektora drogowego.

| 5.7. | O ile istnieje zgodność między państwami członkowskimi UE w sprawie długoterminowych celów i wytycznych, o tyle pozostają zasadnicze różnice w zakresie rozwoju i kwestii drażliwych dla każdego kraju. |
| --- | --- |

5.7.

O ile istnieje zgodność między państwami członkowskimi UE w sprawie długoterminowych celów i wytycznych, o tyle pozostają zasadnicze różnice w zakresie rozwoju i kwestii drażliwych dla każdego kraju.

| 5.8. | Na przykład niektóre kraje podejmują próby promowania czystych pojazdów za pomocą wsparcia dla przemysłu motoryzacyjnego, niekiedy daleko idących zachęt do nabywania takich samochodów, znoszenia podatku od biopaliw, rabatów na opłaty za przejazdy autostradami, opodatkowania samochodów, które zanieczyszczają środowisko, i premii za złomowanie starych samochodów. |
| --- | --- |

5.8.

Na przykład niektóre kraje podejmują próby promowania czystych pojazdów za pomocą wsparcia dla przemysłu motoryzacyjnego, niekiedy daleko idących zachęt do nabywania takich samochodów, znoszenia podatku od biopaliw, rabatów na opłaty za przejazdy autostradami, opodatkowania samochodów, które zanieczyszczają środowisko, i premii za złomowanie starych samochodów.

| 5.9. | Trzeba jednak stwierdzić, że wciąż jesteśmy daleko od realizacji wyznaczonych celów. Skutki dotacji są bardzo ograniczone, czasem tak bardzo, że dotacje się zmniejsza lub nawet znosi. Skala sprzedaży wciąż jest niewielka, co stanowi źródło poważnych problemów producentów, którzy postawili na pojazdy w pełni elektryczne. Zdaniem EKES-u istotne jest, by utrzymać i zwiększyć zachęty do obniżania emisyjności, ale należy wspierać nie tylko rozwój ekologicznie czystych pojazdów, lecz także rozwój wszystkich czystych rodzajów transportu. |
| --- | --- |

5.9.

Trzeba jednak stwierdzić, że wciąż jesteśmy daleko od realizacji wyznaczonych celów. Skutki dotacji są bardzo ograniczone, czasem tak bardzo, że dotacje się zmniejsza lub nawet znosi. Skala sprzedaży wciąż jest niewielka, co stanowi źródło poważnych problemów producentów, którzy postawili na pojazdy w pełni elektryczne. Zdaniem EKES-u istotne jest, by utrzymać i zwiększyć zachęty do obniżania emisyjności, ale należy wspierać nie tylko rozwój ekologicznie czystych pojazdów, lecz także rozwój wszystkich czystych rodzajów transportu.

6.   Zasady „zanieczyszczający płaci” i „użytkownik płaci”

| 6.1. | Zdaniem Komisji opłaty i podatki należy przeorganizować pod kątem lepszego uwzględnienia zasady „zanieczyszczający płaci” i zasady „użytkownik płaci” oraz odzwierciedlenia łącznych kosztów, w tym kosztów infrastruktury i kosztów zewnętrznych. |
| --- | --- |

6.1.

Zdaniem Komisji opłaty i podatki należy przeorganizować pod kątem lepszego uwzględnienia zasady „zanieczyszczający płaci” i zasady „użytkownik płaci” oraz odzwierciedlenia łącznych kosztów, w tym kosztów infrastruktury i kosztów zewnętrznych.

| 6.2. | EKES nalega na jasne rozróżnienie między tymi dwiema zasadami, które mają zupełnie inny charakter i cel. |
| --- | --- |

6.2.

EKES nalega na jasne rozróżnienie między tymi dwiema zasadami, które mają zupełnie inny charakter i cel.

| 6.3. | EKES popiera zasadę „zanieczyszczający płaci” z uwagi na gospodarcze koszty nieposzanowania zasady zrównoważonego rozwoju, ale zwraca uwagę, że często, zwłaszcza na obszarach wiejskich lub słabo zaludnionych, nie ma alternatywy dla środków transportu, które powodują emisje; nie można z tego powodu karać przedsiębiorstw i obywateli z tych obszarów ani obniżać ich konkurencyjności. Podobnie, podatki od zanieczyszczania środowiska nie mogą być po prostu dodane do cen towarów i usług dla konsumentów, jeśli nie powoduje to żadnej zmiany zachowań. |
| --- | --- |

6.3.

EKES popiera zasadę „zanieczyszczający płaci” z uwagi na gospodarcze koszty nieposzanowania zasady zrównoważonego rozwoju, ale zwraca uwagę, że często, zwłaszcza na obszarach wiejskich lub słabo zaludnionych, nie ma alternatywy dla środków transportu, które powodują emisje; nie można z tego powodu karać przedsiębiorstw i obywateli z tych obszarów ani obniżać ich konkurencyjności. Podobnie, podatki od zanieczyszczania środowiska nie mogą być po prostu dodane do cen towarów i usług dla konsumentów, jeśli nie powoduje to żadnej zmiany zachowań.

| 6.4. | Komitet jest jednak przeciwny powszechnemu stosowaniu zasady „użytkownik płaci”, bez żadnych zróżnicowań, gdyż transport publiczny jest usługą świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym, a protokół 26 w sprawie takich usług załączony do traktatu lizbońskiego wzywa państwa członkowskie do zapewnienia wysokiej jakości i przystępności cenowej wspomnianych usług. |
| --- | --- |

6.4.

Komitet jest jednak przeciwny powszechnemu stosowaniu zasady „użytkownik płaci”, bez żadnych zróżnicowań, gdyż transport publiczny jest usługą świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym, a protokół 26 w sprawie takich usług załączony do traktatu lizbońskiego wzywa państwa członkowskie do zapewnienia wysokiej jakości i przystępności cenowej wspomnianych usług.

| 6.5. | Przystępność cenowa nie może być poświęcana na rzecz odpłatności zależnej od kosztów. Ponadto taki środek miałby efekt przeciwny do zamierzonego w wypadku działań na rzecz ograniczenia emisji w transporcie i starań podejmowanych przez wiele organów odpowiedzialnych za transport miejski, które zdecydowały się na bezpłatność transportu publicznego dla określonych grup wiekowych lub społecznych, a nawet dla wszystkich obywateli; środek ten uderzyły ponadto przede wszystkich w osoby w najtrudniejszej sytuacji. |
| --- | --- |

6.5.

Przystępność cenowa nie może być poświęcana na rzecz odpłatności zależnej od kosztów. Ponadto taki środek miałby efekt przeciwny do zamierzonego w wypadku działań na rzecz ograniczenia emisji w transporcie i starań podejmowanych przez wiele organów odpowiedzialnych za transport miejski, które zdecydowały się na bezpłatność transportu publicznego dla określonych grup wiekowych lub społecznych, a nawet dla wszystkich obywateli; środek ten uderzyły ponadto przede wszystkich w osoby w najtrudniejszej sytuacji.

7.   Mobilność w miastach

| 7.1. | Aby osiągnąć zintegrowaną i zrównoważoną mobilność na obszarach miejskich, nie można ograniczyć się wyłącznie do stopniowej eliminacji pojazdów o napędzie konwencjonalnym. |
| --- | --- |

7.1.

Aby osiągnąć zintegrowaną i zrównoważoną mobilność na obszarach miejskich, nie można ograniczyć się wyłącznie do stopniowej eliminacji pojazdów o napędzie konwencjonalnym.

| 7.2. | EKES przypomina, że w opinii z 2011 r. w sprawie planu (14) położył nacisk na ogromną potrzebę rozwoju miejskiego transportu publicznego, jak również logistyki miejskiej, w ramach zrównoważonej polityki transportowej (zob. rozważania w pkt 31, 33 i 41 planu). Jak się zdaje, Komisja wychodzi jednak z założenia, że podstawowym rozwiązaniem problemów miejskich są innowacje technologiczne w dziedzinie produkcji czystych pojazdów. Jest to wizja naprawdę długoterminowa, a tymczasem teraz trzeba szybko zadziałać, by ograniczyć zanieczyszczenie powietrza i hałas w miastach. Ponadto jedynym rozwiązaniem problemu zatorów na obszarach miejskich i tak pozostaje upowszechnianie transportu publicznego. |
| --- | --- |

7.2.

EKES przypomina, że w opinii z 2011 r. w sprawie planu (14) położył nacisk na ogromną potrzebę rozwoju miejskiego transportu publicznego, jak również logistyki miejskiej, w ramach zrównoważonej polityki transportowej (zob. rozważania w pkt 31, 33 i 41 planu). Jak się zdaje, Komisja wychodzi jednak z założenia, że podstawowym rozwiązaniem problemów miejskich są innowacje technologiczne w dziedzinie produkcji czystych pojazdów. Jest to wizja naprawdę długoterminowa, a tymczasem teraz trzeba szybko zadziałać, by ograniczyć zanieczyszczenie powietrza i hałas w miastach. Ponadto jedynym rozwiązaniem problemu zatorów na obszarach miejskich i tak pozostaje upowszechnianie transportu publicznego.

| 7.3. | EKES jest rozczarowany tym, że korzystanie z transportu publicznego na obszarach miejskich nie zostało wyraźnie określone jako cel, na przykład w pkt 2.3 wykazu inicjatyw załączonego do planu. Zwraca się do Komisji o uzupełnienie białej księgi w tym względzie i o wyznaczenie celu dwukrotnego zwiększenia korzystania z transportu publicznego na obszarach miejskich do 2030 r., a przy tym także o zapewnienie instalacji i infrastruktury ułatwiających mobilność pieszych, rowerzystów oraz osób starszych lub osób o ograniczonej możliwości poruszania się. Inteligentne systemy transportowe są niezbędne, by móc zapewnić użytkownikom potrzebne informacje dotyczące dostępnych środków transportu. Jednakże systemy te potrzebują odpowiednich częstotliwości radiowych i długości fal, a ta kwestia nie została poruszona w białej księdze. |
| --- | --- |

7.3.

EKES jest rozczarowany tym, że korzystanie z transportu publicznego na obszarach miejskich nie zostało wyraźnie określone jako cel, na przykład w pkt 2.3 wykazu inicjatyw załączonego do planu. Zwraca się do Komisji o uzupełnienie białej księgi w tym względzie i o wyznaczenie celu dwukrotnego zwiększenia korzystania z transportu publicznego na obszarach miejskich do 2030 r., a przy tym także o zapewnienie instalacji i infrastruktury ułatwiających mobilność pieszych, rowerzystów oraz osób starszych lub osób o ograniczonej możliwości poruszania się. Inteligentne systemy transportowe są niezbędne, by móc zapewnić użytkownikom potrzebne informacje dotyczące dostępnych środków transportu. Jednakże systemy te potrzebują odpowiednich częstotliwości radiowych i długości fal, a ta kwestia nie została poruszona w białej księdze.

| 7.4. | Dlatego też EKES ponownie wyraża poparcie dla komunikatu Komisji z 2013 r. w sprawie konkurencyjnej i zasobooszczędnej mobilności w miastach (15) oraz dla środków przedsięwziętych w celu jego wdrożenia. |
| --- | --- |

7.4.

Dlatego też EKES ponownie wyraża poparcie dla komunikatu Komisji z 2013 r. w sprawie konkurencyjnej i zasobooszczędnej mobilności w miastach (15) oraz dla środków przedsięwziętych w celu jego wdrożenia.

| 7.5. | EKES, podobnie jak w opinii z 2011 r. w sprawie planu (16), ubolewa nad tym, że UE nie ma kompetencji legislacyjnych w dziedzinie transportu w miastach, oraz jest zdania, że środki dotyczące kryteriów instalacji i eksploatacji punktów poboru opłat dla użytkowników dróg w miastach oraz systemów ograniczania dostępu pojazdów powodujących zanieczyszczenia powinny zostać zharmonizowane i stać się integralną częścią planów mobilności miejskiej, które z kolei powinny również być obowiązkowe dla dużych miast. Harmonizacja tych elementów byłaby korzystna zarówno dla środowiska, jak i dla funkcjonowania rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

7.5.

EKES, podobnie jak w opinii z 2011 r. w sprawie planu (16), ubolewa nad tym, że UE nie ma kompetencji legislacyjnych w dziedzinie transportu w miastach, oraz jest zdania, że środki dotyczące kryteriów instalacji i eksploatacji punktów poboru opłat dla użytkowników dróg w miastach oraz systemów ograniczania dostępu pojazdów powodujących zanieczyszczenia powinny zostać zharmonizowane i stać się integralną częścią planów mobilności miejskiej, które z kolei powinny również być obowiązkowe dla dużych miast. Harmonizacja tych elementów byłaby korzystna zarówno dla środowiska, jak i dla funkcjonowania rynku wewnętrznego.

8.   Prawa pasażerów

| 8.1. | W opinii w sprawie komunikatu dotyczącego praw pasażerów we wszystkich środkach transportu (17) EKES stwierdził, że dziesięć praw określonych w tym komunikacie należy uzupełnić o trzy inne prawa: prawo do bezpieczeństwa (w tym zarówno technicznego bezpieczeństwa sprzętu transportowego, jak i fizycznego bezpieczeństwa pasażerów), prawo do minimalnych norm w zakresie jakości usługi, komfortu i dostępności oraz prawo do ochrony środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

8.1.

W opinii w sprawie komunikatu dotyczącego praw pasażerów we wszystkich środkach transportu (17) EKES stwierdził, że dziesięć praw określonych w tym komunikacie należy uzupełnić o trzy inne prawa: prawo do bezpieczeństwa (w tym zarówno technicznego bezpieczeństwa sprzętu transportowego, jak i fizycznego bezpieczeństwa pasażerów), prawo do minimalnych norm w zakresie jakości usługi, komfortu i dostępności oraz prawo do ochrony środowiska naturalnego.

| 8.2. | W swoich uwagach do opinii EKES-u Komisja przyznała, że proponowane prawa są istotnymi elementami, które należy uwzględnić w przyszłych przepisach dotyczących praw pasażerów. EKES proponuje zatem, by cel 9 białej księgi, czyli zagwarantowanie, aby UE była światowym liderem w zakresie bezpieczeństwa i ochrony w odniesieniu do wszystkich rodzajów transportu, znalazł konkretny wyraz i by istniejące prawa zostały uzupełnione zgodnie z wniesionym postulatem. |
| --- | --- |

8.2.

W swoich uwagach do opinii EKES-u Komisja przyznała, że proponowane prawa są istotnymi elementami, które należy uwzględnić w przyszłych przepisach dotyczących praw pasażerów. EKES proponuje zatem, by cel 9 białej księgi, czyli zagwarantowanie, aby UE była światowym liderem w zakresie bezpieczeństwa i ochrony w odniesieniu do wszystkich rodzajów transportu, znalazł konkretny wyraz i by istniejące prawa zostały uzupełnione zgodnie z wniesionym postulatem.

| 8.3. | EKES zwraca uwagę na pojawienie się przedsiębiorstw, takich jak Uber, zajmujących się swego rodzaju pośrednictwem w zakresie przewozów pasażerskich, w którym relacja pośrednik – kierowca – pasażer wydaje się niejasna pod wieloma względami. EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie analizy tej sytuacji z punktu widzenia bezpieczeństwa, odpowiedzialności firmy Uber i/lub kierowców oraz praw pasażerów, mając na uwadze postanowienia TFUE, przepisy socjalne i prawa konsumentów. |
| --- | --- |

8.3.

EKES zwraca uwagę na pojawienie się przedsiębiorstw, takich jak Uber, zajmujących się swego rodzaju pośrednictwem w zakresie przewozów pasażerskich, w którym relacja pośrednik – kierowca – pasażer wydaje się niejasna pod wieloma względami. EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie analizy tej sytuacji z punktu widzenia bezpieczeństwa, odpowiedzialności firmy Uber i/lub kierowców oraz praw pasażerów, mając na uwadze postanowienia TFUE, przepisy socjalne i prawa konsumentów.

9.   Społeczny wymiar planu

| 9.1. | EKES uważa, że sprawne funkcjonowanie sektora transportu i uczciwa konkurencja w nim wymagają poprawy standardów socjalnych, harmonizacji warunków socjalnych i warunków pracy oraz eliminacji dumpingu socjalnego i płacowego. |
| --- | --- |

9.1.

EKES uważa, że sprawne funkcjonowanie sektora transportu i uczciwa konkurencja w nim wymagają poprawy standardów socjalnych, harmonizacji warunków socjalnych i warunków pracy oraz eliminacji dumpingu socjalnego i płacowego.

| 9.2. | Należy jednak stwierdzić, że wiele sektorów transportu boryka się z problemem nieuczciwych praktyk, w tym obchodzenia lub naruszania prawa pracy czy przepisów socjalnych. Jeśli chodzi o delegowanie pracowników i pracę nierejestrowaną, EKES z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę 2014/67/UE w sprawie egzekwowania dyrektywy 96/71/WE dotyczącej delegowania pracowników, która powinna zostać transponowana do prawa krajowego do czerwca 2016 r., oraz nadal rozpatrywany wniosek dotyczący decyzji w sprawie utworzenia europejskiej platformy na rzecz usprawnienia współpracy w zakresie zapobiegania pracy nierejestrowanej i zniechęcania do niej (18), które mają na celu poprawę nadzoru i współpracy transgranicznej z myślą o zapobieganiu nielegalnym praktykom. |
| --- | --- |

9.2.

Należy jednak stwierdzić, że wiele sektorów transportu boryka się z problemem nieuczciwych praktyk, w tym obchodzenia lub naruszania prawa pracy czy przepisów socjalnych. Jeśli chodzi o delegowanie pracowników i pracę nierejestrowaną, EKES z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę 2014/67/UE w sprawie egzekwowania dyrektywy 96/71/WE dotyczącej delegowania pracowników, która powinna zostać transponowana do prawa krajowego do czerwca 2016 r., oraz nadal rozpatrywany wniosek dotyczący decyzji w sprawie utworzenia europejskiej platformy na rzecz usprawnienia współpracy w zakresie zapobiegania pracy nierejestrowanej i zniechęcania do niej (18), które mają na celu poprawę nadzoru i współpracy transgranicznej z myślą o zapobieganiu nielegalnym praktykom.

| 9.3. | Jak wskazuje Komisja w komunikacie w sprawie stanu unijnego rynku transportu drogowego (19), niewystarczające poszanowanie przepisów prawa pracy może być spowodowane brakiem wiążących środków dotyczących liczby i częstotliwości kontroli. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę 2014/67/UE i potwierdza swoje poparcie dla wspomnianego w poprzednim akapicie wniosku dotyczącego decyzji w sprawie europejskiej platformy na rzecz zapobiegania pracy nierejestrowanej (20). |
| --- | --- |

9.3.

Jak wskazuje Komisja w komunikacie w sprawie stanu unijnego rynku transportu drogowego (19), niewystarczające poszanowanie przepisów prawa pracy może być spowodowane brakiem wiążących środków dotyczących liczby i częstotliwości kontroli. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje dyrektywę 2014/67/UE i potwierdza swoje poparcie dla wspomnianego w poprzednim akapicie wniosku dotyczącego decyzji w sprawie europejskiej platformy na rzecz zapobiegania pracy nierejestrowanej (20).

| 9.4. | Z uwagi na fakt, że UE nie ma uprawnień do pełnej harmonizacji standardów pracy oraz że może wprowadzać wyłącznie normy minimalne, tylko dialog sektorowy może zapewnić zharmonizowany zestaw norm socjalnych oraz norm w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy stosowanych w jednolity sposób we wszystkich państwach członkowskich. Należy zagwarantować konieczne środki i wsparcie na rzecz wdrażania wyników tych działań. |
| --- | --- |

9.4.

Z uwagi na fakt, że UE nie ma uprawnień do pełnej harmonizacji standardów pracy oraz że może wprowadzać wyłącznie normy minimalne, tylko dialog sektorowy może zapewnić zharmonizowany zestaw norm socjalnych oraz norm w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy stosowanych w jednolity sposób we wszystkich państwach członkowskich. Należy zagwarantować konieczne środki i wsparcie na rzecz wdrażania wyników tych działań.

| 9.5. | By sprostać wyzwaniom w tym zakresie, Komisja powinna zatem podjąć działania na rzecz lepszego wdrożenia sektorowych ram prawnych oraz ich konsolidacji. Musi to obejmować środki nadzoru i skuteczne sankcje w celu wyeliminowania nadużyć i naruszeń przepisów socjalnych. Trzeba zlikwidować luki w przepisach w sprawie dostępu do różnych zawodów transportowych/koncesji na prowadzenie działalności, koordynacji zabezpieczenia społecznego, pracowników tymczasowych oraz podwykonawstwa prowadzącego do dumpingu socjalnego. Inne kwestie, którymi należy się zająć, to m.in. odpowiednie środki dotyczące pozornego samozatrudnienia i przedsiębiorstw działających na zasadzie skrzynki pocztowej oraz lepsze zdefiniowanie bazy macierzystej i tymczasowej dla mobilnych pracowników sektora transportu. Zdaniem EKES-u pożądane są skoordynowane działania państw członkowskich w tym zakresie. |
| --- | --- |

9.5.

By sprostać wyzwaniom w tym zakresie, Komisja powinna zatem podjąć działania na rzecz lepszego wdrożenia sektorowych ram prawnych oraz ich konsolidacji. Musi to obejmować środki nadzoru i skuteczne sankcje w celu wyeliminowania nadużyć i naruszeń przepisów socjalnych. Trzeba zlikwidować luki w przepisach w sprawie dostępu do różnych zawodów transportowych/koncesji na prowadzenie działalności, koordynacji zabezpieczenia społecznego, pracowników tymczasowych oraz podwykonawstwa prowadzącego do dumpingu socjalnego. Inne kwestie, którymi należy się zająć, to m.in. odpowiednie środki dotyczące pozornego samozatrudnienia i przedsiębiorstw działających na zasadzie skrzynki pocztowej oraz lepsze zdefiniowanie bazy macierzystej i tymczasowej dla mobilnych pracowników sektora transportu. Zdaniem EKES-u pożądane są skoordynowane działania państw członkowskich w tym zakresie.

10.   Procedura

| 10.1. | EKES sugeruje, by podczas przygotowywania zmienionej wersji planu prowadzić dialog z możliwie najszerszym gronem zainteresowanych stron i odsyła w tym kontekście do swojej opinii z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie: „Biała księga w sprawie transportu: w kierunku włączenia i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego” (21). |
| --- | --- |

10.1.

EKES sugeruje, by podczas przygotowywania zmienionej wersji planu prowadzić dialog z możliwie najszerszym gronem zainteresowanych stron i odsyła w tym kontekście do swojej opinii z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie: „Biała księga w sprawie transportu: w kierunku włączenia i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego” (21).

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie białej księgi „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu” (Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 146).

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie czwartego pakietu kolejowego (Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 122).

2

(3)  Zob. przypis 1.

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie: „Biała księga w sprawie transportu: w kierunku włączenia i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego” (Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 170).

4

(5)  Zob. przypis 1.

5

(6)  Zob. przypis 1, a w szczególności pkt 1.4, 1.5, 1.6, 1.7, 1.8, 1.11, 1.12 i 3.15 wskazanej w nim opinii.

6

(7)  Rozporządzenie (UE) nr 1315/2013.

7

(8)  Rozporządzenie (UE) nr 1316/2013.

8

(9)  COM(2014) 910 final.

9

(10)  Ulotka Komisji Europejskiej, Zrozumieć politykę Unii Europejskiej – Transport, s. 2.

10

Zrozumieć politykę Unii Europejskiej – Transport

(11)  COM(2007) 642 final.

11

(12)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji: „Zrównoważona przyszłość transportu” oraz założeń europejskiej polityki transportowej po 2010 r. (Dz.U. C 255 z 22.9.2010, s. 110).

12

(13)  Zob. przypis 1.

13

(14)  Zob. przypis 1, a w szczególności pkt 1.11, 1.12 i 4.29 wskazanej w nim opinii.

14

(15)  COM(2013) 913 final. Opinia EKES-u w sprawie: „Wspólne dążenie do osiągnięcia konkurencyjnej i zasobooszczędnej mobilności w miastach” (Dz.U. C 424 z 26.11.2014, s. 58).

15

(16)  Zob. przypis 1.

16

(17)  COM(2011) 898 final. Opinia EKES-u dotycząca praw pasażerów we wszystkich środkach transportu (Dz.U. C 229 z 31.7.2012, s. 122).

17

(18)  COM(2014) 221 final – 2014/0124 COD.

18

(19)  COM(2014) 222 final.

19

(20)  Opinia EKES-u dotycząca utworzenia europejskiej platformy na rzecz usprawnienia współpracy w zakresie zapobiegania pracy nierejestrowanej (COM(2014) 221 final – 2014/0124 (COD)) (Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 43).

20

(21)  Zob. przypis 4.

21

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/21 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/21

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE-Albania

(opinia rozpoznawcza)

(2015/C 291/04)

| Sprawozdawca: | Ionuţ SIBIAN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ionuţ SIBIAN

W piśmie komisarza Maroša Šefčoviča z dnia 4 września 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu i art. 9 porozumienia o współpracy pomiędzy Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno–Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie

roli społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE-Albania.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 27 marca 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 136 do 2 (5 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Albanię na rzecz osiągnięcia europejskich standardów poprzez wspieranie reform demokratycznych i w związku z tym pozytywnie ocenia decyzję UE z dnia 27 czerwca 2014 r. o przyznaniu Albanii statusu kraju kandydującego. Niemniej jednak podkreśla znaczenie przyjęcia bardziej przejrzystego i obejmującego więcej zainteresowanych stron podejścia do organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, na wszystkich etapach procesu akcesyjnego. |
| --- | --- |

1.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Albanię na rzecz osiągnięcia europejskich standardów poprzez wspieranie reform demokratycznych i w związku z tym pozytywnie ocenia decyzję UE z dnia 27 czerwca 2014 r. o przyznaniu Albanii statusu kraju kandydującego. Niemniej jednak podkreśla znaczenie przyjęcia bardziej przejrzystego i obejmującego więcej zainteresowanych stron podejścia do organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, na wszystkich etapach procesu akcesyjnego.

| 1.2. | Choć należy przyznać, że w kwestii integracji Albanii uzyskano konsensus na poziomie krajowym, to trzeba również wykorzystać impuls z 2014 r. i nadal popierać reformy. EKES wzywa rząd i opozycyjne partie polityczne do kontynuowania konstruktywnego i trwałego dialogu. Bardziej doświadczone organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą zostać zaangażowane w promowanie kultury dialogu i podnoszenie świadomości na temat odpowiedzialności partii politycznych przed wyborcami w związku z potrzebą wzmocnienia konsensusu międzypartyjnego w zakresie reform oraz propagowania uczciwości i przejrzystości. |
| --- | --- |

1.2.

Choć należy przyznać, że w kwestii integracji Albanii uzyskano konsensus na poziomie krajowym, to trzeba również wykorzystać impuls z 2014 r. i nadal popierać reformy. EKES wzywa rząd i opozycyjne partie polityczne do kontynuowania konstruktywnego i trwałego dialogu. Bardziej doświadczone organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą zostać zaangażowane w promowanie kultury dialogu i podnoszenie świadomości na temat odpowiedzialności partii politycznych przed wyborcami w związku z potrzebą wzmocnienia konsensusu międzypartyjnego w zakresie reform oraz propagowania uczciwości i przejrzystości.

| 1.3. | Należy wzmocnić struktury i mechanizmy wspierające dialog obywatelski i społeczny w Albanii, a wsparcie instytucjonalne dla zaangażowanych zainteresowanych stron należy zapewnić zarówno poprzez środki krajowe, jak i unijne systemy finansowania. |
| --- | --- |

1.3.

Należy wzmocnić struktury i mechanizmy wspierające dialog obywatelski i społeczny w Albanii, a wsparcie instytucjonalne dla zaangażowanych zainteresowanych stron należy zapewnić zarówno poprzez środki krajowe, jak i unijne systemy finansowania.

| 1.4. | Władze krajowe powinny zapewnić udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, we wszystkich grupach roboczych i eksperckich zajmujących się procesem integracji, mając na uwadze ich wiedzę w takich kluczowych dziedzinach jak reforma sądownictwa, ochrona praw człowieka, reformy rynku pracy, zaangażowanie młodzieży, przedsiębiorczość społeczna itp. |
| --- | --- |

1.4.

Władze krajowe powinny zapewnić udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, we wszystkich grupach roboczych i eksperckich zajmujących się procesem integracji, mając na uwadze ich wiedzę w takich kluczowych dziedzinach jak reforma sądownictwa, ochrona praw człowieka, reformy rynku pracy, zaangażowanie młodzieży, przedsiębiorczość społeczna itp.

| 1.5. | Przygotowywane przez Komisję sprawozdania z postępów powinny obejmować zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, w proces akcesyjny poprzez dogłębniejszą analizę celów i osiągnięć, zgodnie z wytycznymi DG ds. Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia dotyczącymi wsparcia UE dla społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych procesem rozszerzenia na lata 2014–2020 oraz wytycznymi dotyczącymi wsparcia UE dla wolności i integralności mediów na lata 2014–2020. Należy przeprowadzić ocenę praw związkowych i podstawowych praw pracowniczych w ścisłej współpracy z krajowymi i europejskimi związkami zawodowymi oraz MOP. |
| --- | --- |

1.5.

Przygotowywane przez Komisję sprawozdania z postępów powinny obejmować zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, w proces akcesyjny poprzez dogłębniejszą analizę celów i osiągnięć, zgodnie z wytycznymi DG ds. Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia dotyczącymi wsparcia UE dla społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych procesem rozszerzenia na lata 2014–2020 oraz wytycznymi dotyczącymi wsparcia UE dla wolności i integralności mediów na lata 2014–2020. Należy przeprowadzić ocenę praw związkowych i podstawowych praw pracowniczych w ścisłej współpracy z krajowymi i europejskimi związkami zawodowymi oraz MOP.

| 1.6. | EKES podkreśla znaczenie dialogu społecznego i wzywa wszystkie zainteresowane podmioty do jak najlepszego wykorzystania istniejących instytucji, zwłaszcza Krajowej Rady Pracy (KRP). Apeluje do rządu o to, by dalej propagował Krajową Radę Pracy i regularniej się z nią konsultował we wszystkich dziedzinach polityki, w których pracodawcy i pracownicy posiadają uprawniony interes. Należy nadal zachęcać do dialogu społecznego na szczeblu lokalnym i regionalnym. Zdaniem EKES-u dialog społeczny powinien być regularny i uporządkowany, a nie doraźny, a ponadto skuteczniejszy i zorientowany na wyniki. |
| --- | --- |

1.6.

EKES podkreśla znaczenie dialogu społecznego i wzywa wszystkie zainteresowane podmioty do jak najlepszego wykorzystania istniejących instytucji, zwłaszcza Krajowej Rady Pracy (KRP). Apeluje do rządu o to, by dalej propagował Krajową Radę Pracy i regularniej się z nią konsultował we wszystkich dziedzinach polityki, w których pracodawcy i pracownicy posiadają uprawniony interes. Należy nadal zachęcać do dialogu społecznego na szczeblu lokalnym i regionalnym. Zdaniem EKES-u dialog społeczny powinien być regularny i uporządkowany, a nie doraźny, a ponadto skuteczniejszy i zorientowany na wyniki.

| 1.7. | Komitet apeluje o to, by propagowanie dialogu społecznego należało do głównych priorytetów instytucji UE w odniesieniu do Albanii oraz by znalazło to odzwierciedlenie we wszystkich programach KE dostępnych dla tego kraju. Wymagałoby to większego zaangażowania KRP, która powinna zostać również formalnie włączona w negocjacje akcesyjne, podczas których na każdym etapie należy przeprowadzać z nią konsultacje, a także zaangażowana w monitorowanie wdrażania układu o stabilizacji i stowarzyszeniu UE-Albania. KRP powinna posiadać możliwość zgłaszania instytucjom UE uwag i opinii podczas prowadzonej przez nie oceny postępów Albanii w kierunku przystąpienia do UE. |
| --- | --- |

1.7.

Komitet apeluje o to, by propagowanie dialogu społecznego należało do głównych priorytetów instytucji UE w odniesieniu do Albanii oraz by znalazło to odzwierciedlenie we wszystkich programach KE dostępnych dla tego kraju. Wymagałoby to większego zaangażowania KRP, która powinna zostać również formalnie włączona w negocjacje akcesyjne, podczas których na każdym etapie należy przeprowadzać z nią konsultacje, a także zaangażowana w monitorowanie wdrażania układu o stabilizacji i stowarzyszeniu UE-Albania. KRP powinna posiadać możliwość zgłaszania instytucjom UE uwag i opinii podczas prowadzonej przez nie oceny postępów Albanii w kierunku przystąpienia do UE.

| 1.8. | Komitet uważa, że wzmacnianie zdolności partnerów społecznych do aktywnego udziału w dialogu społecznym powinno stanowić kluczowy priorytet unijnych programów pomocy. Potrzebne jest wsparcie, by rozwinąć ich zdolność do skutecznego udziału we wszystkich sprawach gospodarczych, społecznych i prawnych, łącznie z negocjacjami akcesyjnymi. Należy wzmocnić ich struktury organizacyjne, wewnętrzną komunikację i zdolność świadczenia pomocy członkom. |
| --- | --- |

1.8.

Komitet uważa, że wzmacnianie zdolności partnerów społecznych do aktywnego udziału w dialogu społecznym powinno stanowić kluczowy priorytet unijnych programów pomocy. Potrzebne jest wsparcie, by rozwinąć ich zdolność do skutecznego udziału we wszystkich sprawach gospodarczych, społecznych i prawnych, łącznie z negocjacjami akcesyjnymi. Należy wzmocnić ich struktury organizacyjne, wewnętrzną komunikację i zdolność świadczenia pomocy członkom.

| 1.9. | EKES wzywa rząd Albanii do opracowania wszechstronnej strategii zwalczania i ograniczania szarej strefy gospodarki. Poprawiłoby to finansową sytuację kraju, zapobiegło nieuczciwej konkurencji i tym samym wpłynęło na poprawę otoczenia biznesowego, gwarantując jednocześnie lepsze przestrzeganie praw socjalnych pracowników. |
| --- | --- |

1.9.

EKES wzywa rząd Albanii do opracowania wszechstronnej strategii zwalczania i ograniczania szarej strefy gospodarki. Poprawiłoby to finansową sytuację kraju, zapobiegło nieuczciwej konkurencji i tym samym wpłynęło na poprawę otoczenia biznesowego, gwarantując jednocześnie lepsze przestrzeganie praw socjalnych pracowników.

| 1.10. | EKES zdecydowanie zachęca rząd Albanii, aby zobowiązał się do określenia bardziej szczegółowego i przewidywalnego harmonogramu i podziału zasobów w odniesieniu do wdrożenia środków opisanych w planie działań na rzecz polityki rządu Albanii bardziej sprzyjającej rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego, a także do przyspieszenia utworzenia Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.10.

EKES zdecydowanie zachęca rząd Albanii, aby zobowiązał się do określenia bardziej szczegółowego i przewidywalnego harmonogramu i podziału zasobów w odniesieniu do wdrożenia środków opisanych w planie działań na rzecz polityki rządu Albanii bardziej sprzyjającej rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego, a także do przyspieszenia utworzenia Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego.

| 1.11. | Należy dalej wspierać skuteczne funkcjonowanie Krajowej Rady Pracy, organizując regularne spotkania i koncentrując się na zagadnieniach istotnych dla pracowników i przedsiębiorstw. EKES zaleca przemienienie KRP w faktyczną radę społeczno-gospodarczą, na wzór struktur w państwach członkowskich, tak aby lepiej odzwierciedlić jej trójstronną strukturę. |
| --- | --- |

1.11.

Należy dalej wspierać skuteczne funkcjonowanie Krajowej Rady Pracy, organizując regularne spotkania i koncentrując się na zagadnieniach istotnych dla pracowników i przedsiębiorstw. EKES zaleca przemienienie KRP w faktyczną radę społeczno-gospodarczą, na wzór struktur w państwach członkowskich, tak aby lepiej odzwierciedlić jej trójstronną strukturę.

| 1.12. | EKES zaleca utworzenie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego Społeczeństwa Obywatelskiego UE i Albanii (WKK), gdy tylko formalnie otworzone zostaną negocjacje w sprawie przystąpienia Albanii do UE. WKK umożliwiłby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego z obu stron prowadzenie pogłębionego dialogu i przygotowanie opracowań dla władz politycznych pod kątem kolejnych rozdziałów negocjacji akcesyjnych. |
| --- | --- |

1.12.

EKES zaleca utworzenie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego Społeczeństwa Obywatelskiego UE i Albanii (WKK), gdy tylko formalnie otworzone zostaną negocjacje w sprawie przystąpienia Albanii do UE. WKK umożliwiłby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego z obu stron prowadzenie pogłębionego dialogu i przygotowanie opracowań dla władz politycznych pod kątem kolejnych rozdziałów negocjacji akcesyjnych.

| 1.13. | Należy wyraźnie określić w przepisach prawnych kryteria wyboru członków Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego oraz wspierać organizacje społeczeństwa obywatelskiego w ustanawianiu przejrzystego mechanizmu mianowania swoich przedstawicieli. Rola Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego (1) musi wpisywać się w inne struktury rządowe mające na celu ułatwienie współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i ich zaangażowanie w cały proces, tak aby zapewnić komplementarność i uniknąć rozmywania się odpowiedzialności lub zasobów. |
| --- | --- |

1.13.

Należy wyraźnie określić w przepisach prawnych kryteria wyboru członków Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego oraz wspierać organizacje społeczeństwa obywatelskiego w ustanawianiu przejrzystego mechanizmu mianowania swoich przedstawicieli. Rola Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego (1) musi wpisywać się w inne struktury rządowe mające na celu ułatwienie współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i ich zaangażowanie w cały proces, tak aby zapewnić komplementarność i uniknąć rozmywania się odpowiedzialności lub zasobów.

| 1.14. | Należy lepiej promować niedawno przyjęte prawa i przepisy (takie jak ustawa w sprawie dostępu do informacji, ustawa o zgłoszeniach i o konsultacjach oraz decyzja Rady Ministrów nr 953 dotycząca obciążenia podatkiem VAT w odniesieniu do organizacji nienastawionych na zysk), a także ustanowić mechanizmy zapewniające realizację wytyczonych celów. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny być stale angażowane w działania służące zwiększaniu świadomości na temat przepisów prawnych, a także opowiadać się za skutecznymi procesami konsultacyjnymi i jednocześnie kontrolować przestrzeganie wymogów prawnych. |
| --- | --- |

1.14.

Należy lepiej promować niedawno przyjęte prawa i przepisy (takie jak ustawa w sprawie dostępu do informacji, ustawa o zgłoszeniach i o konsultacjach oraz decyzja Rady Ministrów nr 953 dotycząca obciążenia podatkiem VAT w odniesieniu do organizacji nienastawionych na zysk), a także ustanowić mechanizmy zapewniające realizację wytyczonych celów. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny być stale angażowane w działania służące zwiększaniu świadomości na temat przepisów prawnych, a także opowiadać się za skutecznymi procesami konsultacyjnymi i jednocześnie kontrolować przestrzeganie wymogów prawnych.

| 1.15. | Należy propagować przejrzystość i unikanie konfliktu interesów poprzez:






  — | wprowadzenie wspólnych procedur i norm dotyczących zarządzania finansowaniem ze środków publicznych i rozdzielania go na wszystkich poziomach (centralnym i lokalnym), |
| --- | --- | --- |

1.15.

Należy propagować przejrzystość i unikanie konfliktu interesów poprzez:

—

wprowadzenie wspólnych procedur i norm dotyczących zarządzania finansowaniem ze środków publicznych i rozdzielania go na wszystkich poziomach (centralnym i lokalnym),

| — | wzmocnienie zarządzania wewnętrznego i procedur pracy agencji wspierania społeczeństwa obywatelskiego, z uwzględnieniem jej kompetencji, oczekiwań tego sektora i jego potrzeby współdziałania ze wszystkimi innymi strukturami mającymi na celu ułatwienie współpracy i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w procesy podejmowania decyzji, a w szczególności integracji, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie zarządzania wewnętrznego i procedur pracy agencji wspierania społeczeństwa obywatelskiego, z uwzględnieniem jej kompetencji, oczekiwań tego sektora i jego potrzeby współdziałania ze wszystkimi innymi strukturami mającymi na celu ułatwienie współpracy i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w procesy podejmowania decyzji, a w szczególności integracji,

| — | dbanie przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego o poprawę swojego wizerunku i zachęcanie do członkostwa, aktywności obywatelskiej i wolontariatu. |
| --- | --- |

—

dbanie przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego o poprawę swojego wizerunku i zachęcanie do członkostwa, aktywności obywatelskiej i wolontariatu.

| 1.16. | W celu zapewnienia rentowności i trwałości organizacji społeczeństwa obywatelskiego EKES zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na następujące kwestie:






  — | wprowadzenie zmian w ramach prawnych, by zachęcać do przekazywania darów (należy rozważyć wprowadzenie zachęt podatkowych) i wspierać rozwój społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, a także rozpoczęcie działań z zakresu podnoszenia świadomości i rozwijanie zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego do odwołania się do sektora prywatnego, |
| --- | --- | --- |

1.16.

W celu zapewnienia rentowności i trwałości organizacji społeczeństwa obywatelskiego EKES zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na następujące kwestie:

—

wprowadzenie zmian w ramach prawnych, by zachęcać do przekazywania darów (należy rozważyć wprowadzenie zachęt podatkowych) i wspierać rozwój społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, a także rozpoczęcie działań z zakresu podnoszenia świadomości i rozwijanie zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego do odwołania się do sektora prywatnego,

| — | organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny być informowane o nowych przepisach podatkowych, zwłaszcza dotyczących VAT, wprowadzonych w grudniu 2014 r.; powinny też monitorować ich wdrażanie w celu oceny korzyści oraz zachęcania organizacji pozarządowych do rozwijania działalności gospodarczej i związanej z gromadzeniem funduszy, |
| --- | --- |

—

organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny być informowane o nowych przepisach podatkowych, zwłaszcza dotyczących VAT, wprowadzonych w grudniu 2014 r.; powinny też monitorować ich wdrażanie w celu oceny korzyści oraz zachęcania organizacji pozarządowych do rozwijania działalności gospodarczej i związanej z gromadzeniem funduszy,

| — | należy zastosować minimalne standardy jakościowe i procedury do zarządzania wszystkimi środkami publicznymi i przydzielania ich organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, w tym na poziomie lokalnym, aby zagwarantować równy dostęp i przejrzystość oraz nie dopuścić do dyskryminacji, |
| --- | --- |

—

należy zastosować minimalne standardy jakościowe i procedury do zarządzania wszystkimi środkami publicznymi i przydzielania ich organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, w tym na poziomie lokalnym, aby zagwarantować równy dostęp i przejrzystość oraz nie dopuścić do dyskryminacji,

| — | należy wzmocnić agencję wspierania społeczeństwa obywatelskiego pod względem dostępnych zasobów i procedur (przejrzystość zasad finansowania oraz wykorzystania zasobów, poprawa publicznego wizerunku, niezależności od jakichkolwiek wpływów politycznych lub potencjalnych pytań dotyczących konfliktu interesów). Środki krajowe powinny gwarantować większe wsparcie instytucjonalne organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerom społecznym, a także skuteczniejszą komunikację z małymi społecznościami i obszarami oddalonymi, |
| --- | --- |

—

należy wzmocnić agencję wspierania społeczeństwa obywatelskiego pod względem dostępnych zasobów i procedur (przejrzystość zasad finansowania oraz wykorzystania zasobów, poprawa publicznego wizerunku, niezależności od jakichkolwiek wpływów politycznych lub potencjalnych pytań dotyczących konfliktu interesów). Środki krajowe powinny gwarantować większe wsparcie instytucjonalne organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerom społecznym, a także skuteczniejszą komunikację z małymi społecznościami i obszarami oddalonymi,

| — | celem powinno być budowanie zdolności oraz wzmacnianie pozycji organizacji lokalnych stosujących zasadę przejrzystości i normy etyczne, działających niezależnie, dążących do długoterminowych wyników i realizujących strategiczną wizję, które byłyby potencjalnymi administratorami wsparcia UE w przypadku zdecentralizowanego zarządzania środkami, |
| --- | --- |

—

celem powinno być budowanie zdolności oraz wzmacnianie pozycji organizacji lokalnych stosujących zasadę przejrzystości i normy etyczne, działających niezależnie, dążących do długoterminowych wyników i realizujących strategiczną wizję, które byłyby potencjalnymi administratorami wsparcia UE w przypadku zdecentralizowanego zarządzania środkami,

| — | należy wprowadzić odpowiedni mechanizm umożliwiający rządowi opracowywanie, realizację i ocenę publicznych usług socjalnych we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Rząd może nabyć usługi oferowane przez te organizacje jako uzupełnienie usług świadczonych przez władze publiczne, z uwzględnieniem przeprowadzanych obecnie reform opieki społecznej i samorządu lokalnego. Budowanie zdolności powinno obejmować obie strony: organizacje społeczeństwa obywatelskiego w związku z opracowywaniem i stosowaniem uznanych na poziomie krajowym norm świadczenia usług oraz samorząd lokalny w odniesieniu do budowania zaufania i współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i opracowywania odpowiednich procedur zapewniających przejrzysty rozdział środków. |
| --- | --- |

—

należy wprowadzić odpowiedni mechanizm umożliwiający rządowi opracowywanie, realizację i ocenę publicznych usług socjalnych we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Rząd może nabyć usługi oferowane przez te organizacje jako uzupełnienie usług świadczonych przez władze publiczne, z uwzględnieniem przeprowadzanych obecnie reform opieki społecznej i samorządu lokalnego. Budowanie zdolności powinno obejmować obie strony: organizacje społeczeństwa obywatelskiego w związku z opracowywaniem i stosowaniem uznanych na poziomie krajowym norm świadczenia usług oraz samorząd lokalny w odniesieniu do budowania zaufania i współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i opracowywania odpowiednich procedur zapewniających przejrzysty rozdział środków.

2.   Kontekst

| 2.1. | Albania została uznana za potencjalnego kandydata do członkostwa w UE na posiedzeniu Rady Europejskiej w Salonikach w czerwcu 2003 r. Od 2000 r. Albania korzysta z autonomicznych środków handlowych UE, a dodatkowe preferencje handlowe wynikają z układu o stabilizacji i stowarzyszeniu podpisanego w 2006 r. Albania złożyła wniosek o przystąpienie do UE w 2009 r. |
| --- | --- |

2.1.

Albania została uznana za potencjalnego kandydata do członkostwa w UE na posiedzeniu Rady Europejskiej w Salonikach w czerwcu 2003 r. Od 2000 r. Albania korzysta z autonomicznych środków handlowych UE, a dodatkowe preferencje handlowe wynikają z układu o stabilizacji i stowarzyszeniu podpisanego w 2006 r. Albania złożyła wniosek o przystąpienie do UE w 2009 r.

| 2.2. | W sprawozdaniu z postępów za 2013 r. Komisja określiła pięć kluczowych priorytetów dotyczących otwarcia negocjacji akcesyjnych: reforma administracji publicznej, niezależność, sprawność i odpowiedzialność sądownictwa, walka z korupcją i ze zorganizowaną przestępczością oraz ochrona praw człowieka (w tym ochrona społeczności romskiej, polityka antydyskryminacyjna oraz wdrożenie prawa własności). Rządowy plan działania dotyczący pięciu kluczowych priorytetów został przyjęty w maju 2014 r. |
| --- | --- |

2.2.

W sprawozdaniu z postępów za 2013 r. Komisja określiła pięć kluczowych priorytetów dotyczących otwarcia negocjacji akcesyjnych: reforma administracji publicznej, niezależność, sprawność i odpowiedzialność sądownictwa, walka z korupcją i ze zorganizowaną przestępczością oraz ochrona praw człowieka (w tym ochrona społeczności romskiej, polityka antydyskryminacyjna oraz wdrożenie prawa własności). Rządowy plan działania dotyczący pięciu kluczowych priorytetów został przyjęty w maju 2014 r.

| 2.3. | W listopadzie 2013 r. albański parlament wydał rezolucję dotyczącą przystąpienia tego kraju do UE, w której poparł szereg środków dotyczących integracji z UE. Komisja parlamentarna ds. integracji europejskiej monitorowała rządowy plan działania dotyczący pięciu kluczowych priorytetów oraz wypełniła swoją funkcję nadzorczą poprzez zorganizowanie wysłuchań z ministrem integracji europejskiej. |
| --- | --- |

2.3.

W listopadzie 2013 r. albański parlament wydał rezolucję dotyczącą przystąpienia tego kraju do UE, w której poparł szereg środków dotyczących integracji z UE. Komisja parlamentarna ds. integracji europejskiej monitorowała rządowy plan działania dotyczący pięciu kluczowych priorytetów oraz wypełniła swoją funkcję nadzorczą poprzez zorganizowanie wysłuchań z ministrem integracji europejskiej.

| 2.4. | Ponowne potwierdzenie poparcia albańskiego rządu i parlamentu dla procesu integracji europejskiej znacznie przyczyniło się do tego, że w dniu 27 czerwca 2014 r. przyznano Albanii status państwa kandydującego do UE. |
| --- | --- |

2.4.

Ponowne potwierdzenie poparcia albańskiego rządu i parlamentu dla procesu integracji europejskiej znacznie przyczyniło się do tego, że w dniu 27 czerwca 2014 r. przyznano Albanii status państwa kandydującego do UE.

| 2.5. | Niemniej druga połowa 2014 r. charakteryzowała się konfrontacyjnym klimatem politycznym, co utrudniło postępy w zakresie reform oraz skuteczne wprowadzanie w życie środków przedsięwziętych z myślą o przystąpieniu Albanii do UE. Zawarte w grudniu 2014 r. porozumienie między rządem a opozycją, przy wsparciu Parlamentu Europejskiego, wytyczyło drogę do przywrócenia dialogu politycznego w Parlamencie. |
| --- | --- |

2.5.

Niemniej druga połowa 2014 r. charakteryzowała się konfrontacyjnym klimatem politycznym, co utrudniło postępy w zakresie reform oraz skuteczne wprowadzanie w życie środków przedsięwziętych z myślą o przystąpieniu Albanii do UE. Zawarte w grudniu 2014 r. porozumienie między rządem a opozycją, przy wsparciu Parlamentu Europejskiego, wytyczyło drogę do przywrócenia dialogu politycznego w Parlamencie.

| 2.6. | Dialog na wysokim szczeblu w sprawie kluczowych priorytetów został zainicjowany w listopadzie 2013 r. jako narzędzie służące organizacji współpracy UE-Albania oraz wspierające Albanię w utrzymaniu należytej koncentracji i konsensusu dotyczącego integracji z UE. Utworzenie we wrześniu 2014 r. wspólnych grup roboczych Albanii i Komisji Europejskiej zajmujących się najważniejszymi priorytetami powinno zapewnić spójność w monitorowaniu postępów reform oraz wspierać uczestnictwo w debatach i dostęp do specjalistycznych informacji wysokiej jakości. |
| --- | --- |

2.6.

Dialog na wysokim szczeblu w sprawie kluczowych priorytetów został zainicjowany w listopadzie 2013 r. jako narzędzie służące organizacji współpracy UE-Albania oraz wspierające Albanię w utrzymaniu należytej koncentracji i konsensusu dotyczącego integracji z UE. Utworzenie we wrześniu 2014 r. wspólnych grup roboczych Albanii i Komisji Europejskiej zajmujących się najważniejszymi priorytetami powinno zapewnić spójność w monitorowaniu postępów reform oraz wspierać uczestnictwo w debatach i dostęp do specjalistycznych informacji wysokiej jakości.

| 2.7. | Na początku marca 2015 r. przyjęto przepisy dotyczące utworzenia Krajowej Rady Integracji Europejskiej. Mechanizm konsultacji musi sprawnie funkcjonować i obejmować jak najszersze kręgi zainteresowanych stron. Trzeba zapewnić reprezentatywność i przejrzystość wyboru organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, biorących udział w pracach rady. |
| --- | --- |

2.7.

Na początku marca 2015 r. przyjęto przepisy dotyczące utworzenia Krajowej Rady Integracji Europejskiej. Mechanizm konsultacji musi sprawnie funkcjonować i obejmować jak najszersze kręgi zainteresowanych stron. Trzeba zapewnić reprezentatywność i przejrzystość wyboru organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, biorących udział w pracach rady.

3.   Rozwój sytuacji gospodarczej, społecznej i politycznej

| 3.1. | Choć Albania zachowała stabilność makroekonomiczną w latach światowego kryzysu finansowego i gospodarczego, wciąż stoi przed znaczącymi wyzwaniami. Głównym problemem gospodarczym pozostaje wysoka stopa bezrobocia (18,3 % w pierwszym kwartale 2014 r.) i dominująca rola nieformalnego zatrudnienia (75 %), co ogólnie szkodzi gospodarce, osłabia budżet państwa i powoduje, że pracownicy nie mają żadnej opieki społecznej. Prawie co trzeci młody człowiek jest bezrobotny. Problemy te, jak również korupcja, to najważniejsze czynniki powodujące emigrację Albańczyków. Odkąd Albańczycy mają możliwość swobodnego wyjeżdżania za granicę, jedna trzecia ludności wyemigrowała do innych krajów. |
| --- | --- |

3.1.

Choć Albania zachowała stabilność makroekonomiczną w latach światowego kryzysu finansowego i gospodarczego, wciąż stoi przed znaczącymi wyzwaniami. Głównym problemem gospodarczym pozostaje wysoka stopa bezrobocia (18,3 % w pierwszym kwartale 2014 r.) i dominująca rola nieformalnego zatrudnienia (75 %), co ogólnie szkodzi gospodarce, osłabia budżet państwa i powoduje, że pracownicy nie mają żadnej opieki społecznej. Prawie co trzeci młody człowiek jest bezrobotny. Problemy te, jak również korupcja, to najważniejsze czynniki powodujące emigrację Albańczyków. Odkąd Albańczycy mają możliwość swobodnego wyjeżdżania za granicę, jedna trzecia ludności wyemigrowała do innych krajów.

| 3.2. | Rolnictwo stanowi 19,5 % PKB i pozostaje głównym źródłem zatrudnienia (44,6 % całkowitego zatrudnienia w 2013 r.). 98,2 % z 3 03  802 albańskich gospodarstw rolnych to gospodarstwa rodzinne o bardzo niskiej produktywności. Wciąż brakuje inwestycji w rolnictwo ze względu na brak jasności w odniesieniu do tytułów własności ziemi. |
| --- | --- |

3.2.

Rolnictwo stanowi 19,5 % PKB i pozostaje głównym źródłem zatrudnienia (44,6 % całkowitego zatrudnienia w 2013 r.). 98,2 % z 3 03  802 albańskich gospodarstw rolnych to gospodarstwa rodzinne o bardzo niskiej produktywności. Wciąż brakuje inwestycji w rolnictwo ze względu na brak jasności w odniesieniu do tytułów własności ziemi.

| 3.3. | Albania ratyfikowała 80 traktatów i konwencji Rady Europy. Niemniej w najnowszym sprawozdaniu komisarza Rady Europy ds. praw człowieka (2) zwrócono uwagę na problem wysokiego poziomu korupcji w sądownictwie, powolne tempo wdrażania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i braki w zakresie prawodawstwa dotyczącego pomocy prawnej, co utrudnia skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

3.3.

Albania ratyfikowała 80 traktatów i konwencji Rady Europy. Niemniej w najnowszym sprawozdaniu komisarza Rady Europy ds. praw człowieka (2) zwrócono uwagę na problem wysokiego poziomu korupcji w sądownictwie, powolne tempo wdrażania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i braki w zakresie prawodawstwa dotyczącego pomocy prawnej, co utrudnia skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji.

| 3.4. | Albania ratyfikowała do tej pory 53 konwencje MOP (46 z nich weszło w życie), w tym konwencje najważniejsze i kluczowe. Komitet Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń zwrócił jednak uwagę na liczne niedociągnięcia w zakresie realizacji. Po misji obserwacyjnej z 2014 r. za kwestię budzącą szczególny niepokój uznano handel dziećmi do pracy lub przestępstw seksualnych, pomimo wysiłków podejmowanych przez władze krajowe w zakresie promowania różnych środków legislacyjnych. |
| --- | --- |

3.4.

Albania ratyfikowała do tej pory 53 konwencje MOP (46 z nich weszło w życie), w tym konwencje najważniejsze i kluczowe. Komitet Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń zwrócił jednak uwagę na liczne niedociągnięcia w zakresie realizacji. Po misji obserwacyjnej z 2014 r. za kwestię budzącą szczególny niepokój uznano handel dziećmi do pracy lub przestępstw seksualnych, pomimo wysiłków podejmowanych przez władze krajowe w zakresie promowania różnych środków legislacyjnych.

| 3.5. | Zdaniem EKES-u Albania jest wielokulturowym i wielowyznaniowym krajem, w którym należy chronić prawa kulturowe, religijne i prawa mniejszości, a także podejmować wszelkie wysiłki na rzecz utrzymania tej różnorodności. Choć stosunki między grupami etnicznymi są dobre, wciąż zachodzi potrzeba ulepszenia przepisów dotyczących praw mniejszości. Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych nie została jeszcze przyjęta. EKES wyraża ubolewanie z powodu nieprawidłowości, jakie komitet doradczy Rady Europy stwierdził podczas spisu powszechnego w 2011 r. w związku z fakultatywnym pytaniem dotyczącym narodowości i wyznania. Komitet wzywa zatem władze Albanii, by kształtując swoją politykę, nie kierowały się wyłącznie danymi zebranymi w trakcie spisu. |
| --- | --- |

3.5.

Zdaniem EKES-u Albania jest wielokulturowym i wielowyznaniowym krajem, w którym należy chronić prawa kulturowe, religijne i prawa mniejszości, a także podejmować wszelkie wysiłki na rzecz utrzymania tej różnorodności. Choć stosunki między grupami etnicznymi są dobre, wciąż zachodzi potrzeba ulepszenia przepisów dotyczących praw mniejszości. Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych nie została jeszcze przyjęta. EKES wyraża ubolewanie z powodu nieprawidłowości, jakie komitet doradczy Rady Europy stwierdził podczas spisu powszechnego w 2011 r. w związku z fakultatywnym pytaniem dotyczącym narodowości i wyznania. Komitet wzywa zatem władze Albanii, by kształtując swoją politykę, nie kierowały się wyłącznie danymi zebranymi w trakcie spisu.

| 3.6. | Społeczności Romów i Egipcjan Bałkańskich nadal borykają się z bardzo trudnymi warunkami życia oraz częstą dyskryminacją i wykluczeniem społecznym, zwłaszcza w odniesieniu do dostępu do służby zdrowia, ochrony socjalnej, edukacji, zatrudnienia i mieszkalnictwa. |
| --- | --- |

3.6.

Społeczności Romów i Egipcjan Bałkańskich nadal borykają się z bardzo trudnymi warunkami życia oraz częstą dyskryminacją i wykluczeniem społecznym, zwłaszcza w odniesieniu do dostępu do służby zdrowia, ochrony socjalnej, edukacji, zatrudnienia i mieszkalnictwa.

| 3.7. | Prawne i instytucjonalne ramy antydyskryminacji zostały usprawnione, głównie w wyniku przyjęcia w 2010 r. ustawy o ochronie przed dyskryminacją i powołania komisarza ds. ochrony przed dyskryminacją. Istotne jest przestrzeganie coraz większej liczby zaleceń komisarza oraz przeznaczanie środków na podnoszenie świadomości społecznej na temat istnienia przepisów i odnośnego mechanizmu składania skarg. |
| --- | --- |

3.7.

Prawne i instytucjonalne ramy antydyskryminacji zostały usprawnione, głównie w wyniku przyjęcia w 2010 r. ustawy o ochronie przed dyskryminacją i powołania komisarza ds. ochrony przed dyskryminacją. Istotne jest przestrzeganie coraz większej liczby zaleceń komisarza oraz przeznaczanie środków na podnoszenie świadomości społecznej na temat istnienia przepisów i odnośnego mechanizmu składania skarg.

| 3.8. | Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich aktywnie angażuje się w propagowanie praw człowieka i działalność ta jest doceniana. W związku z tym władze Albanii muszą zapewnić większe wsparcie polityczne i finansowe, aby umożliwić biuru RPO skuteczne wykonywanie obowiązków, z zachowaniem niezależności i wolności od wpływów politycznych. Należy usprawnić działania następcze w związku z zaleceniami rzecznika praw obywatelskich, włączając w to najnowsze zalecenie związane z reformą administracji publicznej, która doprowadziła do zwiększenia liczby skarg dotyczących zwolnień w instytucjach publicznych (3). |
| --- | --- |

3.8.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich aktywnie angażuje się w propagowanie praw człowieka i działalność ta jest doceniana. W związku z tym władze Albanii muszą zapewnić większe wsparcie polityczne i finansowe, aby umożliwić biuru RPO skuteczne wykonywanie obowiązków, z zachowaniem niezależności i wolności od wpływów politycznych. Należy usprawnić działania następcze w związku z zaleceniami rzecznika praw obywatelskich, włączając w to najnowsze zalecenie związane z reformą administracji publicznej, która doprowadziła do zwiększenia liczby skarg dotyczących zwolnień w instytucjach publicznych (3).

| 3.9. | Docenia się wysiłki związane z zapewnieniem reprezentacji kobiet na poziomie centralnym (6 z 19 ministrów to kobiety, odsetek posłanek sięga 17 %) oraz utworzenie ram mających na celu przeciwdziałanie przemocy domowej. Niemniej potrzebne są dalsze działania w celu stworzenia otoczenia w większym stopniu sprzyjającego karierze kobiet na stanowiskach politycznych i publicznych, a także usunięcia pozostałych przepisów dyskryminujących ze względu na płeć w aktach ustawodawczych, zwłaszcza dotyczących różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn lub dostępu do przedsiębiorczości i kredytu. |
| --- | --- |

3.9.

Docenia się wysiłki związane z zapewnieniem reprezentacji kobiet na poziomie centralnym (6 z 19 ministrów to kobiety, odsetek posłanek sięga 17 %) oraz utworzenie ram mających na celu przeciwdziałanie przemocy domowej. Niemniej potrzebne są dalsze działania w celu stworzenia otoczenia w większym stopniu sprzyjającego karierze kobiet na stanowiskach politycznych i publicznych, a także usunięcia pozostałych przepisów dyskryminujących ze względu na płeć w aktach ustawodawczych, zwłaszcza dotyczących różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn lub dostępu do przedsiębiorczości i kredytu.

| 3.10. | Należy pozytywnie ocenić przyjęcie krajowej strategii zatrudnienia i umiejętności na lata 2014–2020, lecz potrzebne są nieustanne wysiłki, aby wprowadzić planowane środki i zapewnić finansowanie dla ich realizacji, włącznie ze skutecznym wykorzystaniem IPA II (30 mln euro). |
| --- | --- |

3.10.

Należy pozytywnie ocenić przyjęcie krajowej strategii zatrudnienia i umiejętności na lata 2014–2020, lecz potrzebne są nieustanne wysiłki, aby wprowadzić planowane środki i zapewnić finansowanie dla ich realizacji, włącznie ze skutecznym wykorzystaniem IPA II (30 mln euro).

4.   Sytuacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego i ich rola

| 4.1. | Wolność zrzeszania się i zgromadzeń jest ogólnie przestrzeganym prawem konstytucyjnym. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają świadomość swojego prawa do wolności wypowiedzi i potrafią z niego korzystać bez poddawania się ingerencjom z zewnątrz. Wolność mediów pozostanie jednak wyzwaniem dopóty, dopóki nie zostanie rozwiązany problem przejrzystości ich finansowania oraz ingerencji politycznych i gospodarczych. Należy przyspieszyć wdrożenie ustawy o mediach audiowizualnych oraz zagwarantować w praktyce niezależności organów ds. regulacji mediów (Rada ds. Mediów Audiowizualnych). |
| --- | --- |

4.1.

Wolność zrzeszania się i zgromadzeń jest ogólnie przestrzeganym prawem konstytucyjnym. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają świadomość swojego prawa do wolności wypowiedzi i potrafią z niego korzystać bez poddawania się ingerencjom z zewnątrz. Wolność mediów pozostanie jednak wyzwaniem dopóty, dopóki nie zostanie rozwiązany problem przejrzystości ich finansowania oraz ingerencji politycznych i gospodarczych. Należy przyspieszyć wdrożenie ustawy o mediach audiowizualnych oraz zagwarantować w praktyce niezależności organów ds. regulacji mediów (Rada ds. Mediów Audiowizualnych).

| 4.2. | W Albanii organizacje społeczeństwa obywatelskiego wciąż są rozproszone i stosunkowo słabo rozwinięte. Nie istnieją jeszcze wiarygodne oficjalne dane na temat łącznej liczby zarejestrowanych organizacji pozarządowych (4), a jeszcze mniej informacji jest dostępnych na temat aktywnych organizacji (5). Według danych INSTAT z 2013 r., w kraju zarejestrowanych jest 2  110 organizacji pozarządowych i organizacji międzynarodowych. Według szacunków TACSO (2011 r.), liczba aktywnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (z około 3  000 zarejestrowanych) wynosi w przybliżeniu 450. |
| --- | --- |

4.2.

W Albanii organizacje społeczeństwa obywatelskiego wciąż są rozproszone i stosunkowo słabo rozwinięte. Nie istnieją jeszcze wiarygodne oficjalne dane na temat łącznej liczby zarejestrowanych organizacji pozarządowych (4), a jeszcze mniej informacji jest dostępnych na temat aktywnych organizacji (5). Według danych INSTAT z 2013 r., w kraju zarejestrowanych jest 2  110 organizacji pozarządowych i organizacji międzynarodowych. Według szacunków TACSO (2011 r.), liczba aktywnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (z około 3  000 zarejestrowanych) wynosi w przybliżeniu 450.

| 4.3. | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego są najszerzej reprezentowane w większych miastach, głównie w Tiranie, a w mniejszym stopniu w bardziej oddalonych dzielnicach lub na obszarach wiejskich. Zaangażowanie lokalnych organizacji, zwłaszcza poza stolicą, wciąż pozostaje wyzwaniem, którym należy się zająć jako głównym priorytetem zarówno krajowej, jak i unijnej pomocy finansowej, np. poprzez zachęcanie do stosowania wsparcia instytucjonalnego w ramach krajowych programów finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, stworzenie ośrodka zasobów lub wiarygodnych organizacji pozarządowych skupiających się na rozwoju społeczności lokalnych, wspieraniu procesów uczestnictwa w celu rozwiązania lokalnych problemów społecznych, propagowanie wartości organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wolontariatu. |
| --- | --- |

4.3.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego są najszerzej reprezentowane w większych miastach, głównie w Tiranie, a w mniejszym stopniu w bardziej oddalonych dzielnicach lub na obszarach wiejskich. Zaangażowanie lokalnych organizacji, zwłaszcza poza stolicą, wciąż pozostaje wyzwaniem, którym należy się zająć jako głównym priorytetem zarówno krajowej, jak i unijnej pomocy finansowej, np. poprzez zachęcanie do stosowania wsparcia instytucjonalnego w ramach krajowych programów finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, stworzenie ośrodka zasobów lub wiarygodnych organizacji pozarządowych skupiających się na rozwoju społeczności lokalnych, wspieraniu procesów uczestnictwa w celu rozwiązania lokalnych problemów społecznych, propagowanie wartości organizacji społeczeństwa obywatelskiego i wolontariatu.

| 4.4. | Strategie darczyńców i priorytety w zakresie finansowania do pewnego stopnia wywarły wpływ na obszary, w których aktywnie działają albańskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Na początku organizacje społeczeństwa obywatelskiego z powodzeniem świadczyły usługi słabszym grupom społecznym oraz osiągały wyniki w zakresie edukacji i propagowania praw człowieka i praw kobiet. W ostatnich latach bardziej widoczny i skuteczny okazał się nacisk na wsparcie za pośrednictwem grup społeczeństwa obywatelskiego, ośrodków analitycznych i organizacji praw człowieka w takich obszarach jak handel ludźmi, system więziennictwa, środowisko, prawa dziecka, włączenie społeczne, ograniczanie ubóstwa, przemoc domowa, zaangażowanie młodzieży oraz prawa lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych. Aktywne i profesjonalne zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w monitorowanie zobowiązań ze strony rządu w obszarach najważniejszych dla przystąpienia do UE, tj. reformy sądownictwa, reformy administracji, zarządzania finansami publicznymi i przejrzystego finansowania publicznego, powinny być w dalszym ciągu wspierane, w tym poprzez pomoc UE dla tego kraju. |
| --- | --- |

4.4.

Strategie darczyńców i priorytety w zakresie finansowania do pewnego stopnia wywarły wpływ na obszary, w których aktywnie działają albańskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Na początku organizacje społeczeństwa obywatelskiego z powodzeniem świadczyły usługi słabszym grupom społecznym oraz osiągały wyniki w zakresie edukacji i propagowania praw człowieka i praw kobiet. W ostatnich latach bardziej widoczny i skuteczny okazał się nacisk na wsparcie za pośrednictwem grup społeczeństwa obywatelskiego, ośrodków analitycznych i organizacji praw człowieka w takich obszarach jak handel ludźmi, system więziennictwa, środowisko, prawa dziecka, włączenie społeczne, ograniczanie ubóstwa, przemoc domowa, zaangażowanie młodzieży oraz prawa lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych. Aktywne i profesjonalne zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w monitorowanie zobowiązań ze strony rządu w obszarach najważniejszych dla przystąpienia do UE, tj. reformy sądownictwa, reformy administracji, zarządzania finansami publicznymi i przejrzystego finansowania publicznego, powinny być w dalszym ciągu wspierane, w tym poprzez pomoc UE dla tego kraju.

| 4.5. | Obecność organizacji społeczeństwa obywatelskiego w najważniejszych obszarach życia publicznego, w których mogą one proaktywnie włączyć się w proces podejmowania decyzji i kształtowania polityki, była wielokrotnie uwieńczana sukcesem z puntu widzenia opracowywania krajowych strategii i przepisów prawnych wpływających na organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Należy kontynuować wsparcie dla koalicji i budowania sieci kontaktów, gdyż umożliwiają one zwiększanie integracji sektorowej, bardziej zdecydowane wyrażanie własnego stanowiska w ramach dialogu obywatelskiego i społecznego oraz zajmowanie coraz silniejszej pozycji jako partnera organów publicznych i sektora prywatnego. |
| --- | --- |

4.5.

Obecność organizacji społeczeństwa obywatelskiego w najważniejszych obszarach życia publicznego, w których mogą one proaktywnie włączyć się w proces podejmowania decyzji i kształtowania polityki, była wielokrotnie uwieńczana sukcesem z puntu widzenia opracowywania krajowych strategii i przepisów prawnych wpływających na organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Należy kontynuować wsparcie dla koalicji i budowania sieci kontaktów, gdyż umożliwiają one zwiększanie integracji sektorowej, bardziej zdecydowane wyrażanie własnego stanowiska w ramach dialogu obywatelskiego i społecznego oraz zajmowanie coraz silniejszej pozycji jako partnera organów publicznych i sektora prywatnego.

| 4.6. | Albańskie społeczeństwo obywatelskie angażuje się w tworzenie przedsiębiorstw społecznych, mimo że forma ta nie jest prawnie uznana. Ich liczba jest niewielka, lecz polityka publiczna powinna odnotować te wysiłki i promować rozwój przedsiębiorczości społecznej wspieranej od podstaw. Przedsiębiorstwa społeczne wnoszą wartość dodaną w tworzenie miejsc pracy dla osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, a także są w stanie opracowywać nowatorskie rozwiązania potrzeb społecznych i lepszego wykorzystania potencjału społeczności lokalnych. |
| --- | --- |

4.6.

Albańskie społeczeństwo obywatelskie angażuje się w tworzenie przedsiębiorstw społecznych, mimo że forma ta nie jest prawnie uznana. Ich liczba jest niewielka, lecz polityka publiczna powinna odnotować te wysiłki i promować rozwój przedsiębiorczości społecznej wspieranej od podstaw. Przedsiębiorstwa społeczne wnoszą wartość dodaną w tworzenie miejsc pracy dla osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, a także są w stanie opracowywać nowatorskie rozwiązania potrzeb społecznych i lepszego wykorzystania potencjału społeczności lokalnych.

| 4.7. | Niedawne przyjęcie nowej ustawy o dostępie do informacji (wrzesień 2014 r.) oraz nowych przepisów dotyczących informowania i konsultacji (październik 2014 r.) to pozytywne zjawiska, które należy ściśle monitorować, aby zapewnić, że będą im towarzyszyć odpowiednie struktury i mechanizmy systematycznych i przejrzystych procesów konsultacji i dialogu między władzami publicznymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Odnotowuje się merytoryczne przygotowania do wprowadzenia przepisów dotyczących ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia. Przed ich przyjęciem należy uważnie rozważyć zdolności administracyjne w zakresie wdrażania i szerzenia wiedzy na temat konkretnych przepisów. |
| --- | --- |

4.7.

Niedawne przyjęcie nowej ustawy o dostępie do informacji (wrzesień 2014 r.) oraz nowych przepisów dotyczących informowania i konsultacji (październik 2014 r.) to pozytywne zjawiska, które należy ściśle monitorować, aby zapewnić, że będą im towarzyszyć odpowiednie struktury i mechanizmy systematycznych i przejrzystych procesów konsultacji i dialogu między władzami publicznymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Odnotowuje się merytoryczne przygotowania do wprowadzenia przepisów dotyczących ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia. Przed ich przyjęciem należy uważnie rozważyć zdolności administracyjne w zakresie wdrażania i szerzenia wiedzy na temat konkretnych przepisów.

| 4.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odnotowane usprawnienia we współpracy między organami publicznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz trwającą debatę publiczną na temat planu działania dotyczącego strategii politycznej rządu Albanii na rzecz bardziej sprzyjającego otoczenia dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Plan działania koncentruje się na dziewięciu priorytetowych obszarach, które uwzględniają cele określone w wytycznych dotyczących wsparcia UE dla społeczeństwa obywatelskiego na lata 2014–2020. Wytyczne te powinny zostać uaktualnione, aby lepiej uwzględnić szczególne wyzwania stojące przed partnerami społecznymi w kontekście dialogu społecznego. |
| --- | --- |

4.8.

EKES z zadowoleniem przyjmuje odnotowane usprawnienia we współpracy między organami publicznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz trwającą debatę publiczną na temat planu działania dotyczącego strategii politycznej rządu Albanii na rzecz bardziej sprzyjającego otoczenia dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Plan działania koncentruje się na dziewięciu priorytetowych obszarach, które uwzględniają cele określone w wytycznych dotyczących wsparcia UE dla społeczeństwa obywatelskiego na lata 2014–2020. Wytyczne te powinny zostać uaktualnione, aby lepiej uwzględnić szczególne wyzwania stojące przed partnerami społecznymi w kontekście dialogu społecznego.

| 4.9. | W dniu 29 kwietnia 2014 r. rząd zatwierdził krajowy plan działania na lata 2014–2016 w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu. Oprócz osiągnięcia punktów odniesienia w ramach planu działania, należy zintensyfikować wysiłki, aby zwiększyć świadomość celów i wartości Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu, szczególnie na szczeblu lokalnym. Należy kontynuować współpracę i skuteczny wkład koalicji organizacji społeczeństwa obywatelskiego na rzecz Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu. |
| --- | --- |

4.9.

W dniu 29 kwietnia 2014 r. rząd zatwierdził krajowy plan działania na lata 2014–2016 w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu. Oprócz osiągnięcia punktów odniesienia w ramach planu działania, należy zintensyfikować wysiłki, aby zwiększyć świadomość celów i wartości Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu, szczególnie na szczeblu lokalnym. Należy kontynuować współpracę i skuteczny wkład koalicji organizacji społeczeństwa obywatelskiego na rzecz Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu.

| 4.10. | Zarówno rząd, jak i organizacje społeczeństwa obywatelskiego uważają za priorytet potrzebę utworzenia Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego. Byłby to organ doradczy umożliwiający regularny dialog rządu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i opracowanie krajowej strategii na rzecz tworzenia otoczenia sprzyjającego organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.10.

Zarówno rząd, jak i organizacje społeczeństwa obywatelskiego uważają za priorytet potrzebę utworzenia Krajowej Rady ds. Społeczeństwa Obywatelskiego. Byłby to organ doradczy umożliwiający regularny dialog rządu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i opracowanie krajowej strategii na rzecz tworzenia otoczenia sprzyjającego organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.11. | Nie może być mowy o zrównoważonym i aktywnym społeczeństwie obywatelskim bez solidnej kultury wolontariatu, która w Albanii obecna jest w niewielkim stopniu. Należy wznowić dyskusję na temat propagowania ustawy o wolontariacie, a jednocześnie przedsięwziąć podstawowe środki ukierunkowane na zwiększanie świadomości na temat korzyści płynących z zaangażowania obywatelskiego i zachęcanie obywateli do angażowania się w wolontariat. |
| --- | --- |

4.11.

Nie może być mowy o zrównoważonym i aktywnym społeczeństwie obywatelskim bez solidnej kultury wolontariatu, która w Albanii obecna jest w niewielkim stopniu. Należy wznowić dyskusję na temat propagowania ustawy o wolontariacie, a jednocześnie przedsięwziąć podstawowe środki ukierunkowane na zwiększanie świadomości na temat korzyści płynących z zaangażowania obywatelskiego i zachęcanie obywateli do angażowania się w wolontariat.

5.   Dialog społeczny i organizacje partnerów społecznych

| 5.1. | Dialog społeczny ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczego i zapewnienia Albanii potrzebnej spójności społecznej. Główną platformą instytucjonalną dialogu trójstronnego jest Krajowa Rada Pracy, założona w 1996 r. W 2014 r. odbyła ona cztery posiedzenia poświęcone konkretnym zagadnieniom. Rada składa się z siedmiu przedstawicieli Rady Ministrów oraz dziesięciu przedstawicieli organizacji pracodawców i pracowników, zgodnie z niektórymi kryteriami reprezentacji określonymi w normach MOP, które są nadal przedmiotem dyskusji z partnerami społecznymi. Na szczeblu lokalnym dialog trójstronny rozwinął się w obszarze zatrudnienia za pośrednictwem rad lokalnych i lokalnych biur zatrudnienia na rzecz pojednania w regionie. Rząd i partnerzy społeczni omawiają możliwość utworzenia rady społeczno-gospodarczej na wzór innych państw, aby lepiej sprostać kwestiom natury gospodarczej. |
| --- | --- |

5.1.

Dialog społeczny ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczego i zapewnienia Albanii potrzebnej spójności społecznej. Główną platformą instytucjonalną dialogu trójstronnego jest Krajowa Rada Pracy, założona w 1996 r. W 2014 r. odbyła ona cztery posiedzenia poświęcone konkretnym zagadnieniom. Rada składa się z siedmiu przedstawicieli Rady Ministrów oraz dziesięciu przedstawicieli organizacji pracodawców i pracowników, zgodnie z niektórymi kryteriami reprezentacji określonymi w normach MOP, które są nadal przedmiotem dyskusji z partnerami społecznymi. Na szczeblu lokalnym dialog trójstronny rozwinął się w obszarze zatrudnienia za pośrednictwem rad lokalnych i lokalnych biur zatrudnienia na rzecz pojednania w regionie. Rząd i partnerzy społeczni omawiają możliwość utworzenia rady społeczno-gospodarczej na wzór innych państw, aby lepiej sprostać kwestiom natury gospodarczej.

| 5.2. | W Albanii działają 83 ustanowione już związki zawodowe. Większość z nich jest członkami dwóch konfederacji, reszta jest niezależna. Dwie największe i najbardziej wpływowe konfederacje to Konfederacja Niezależnych Związków Zawodowych Albanii (KSSH), licząca 110 tys. członków, i Unia Niezależnych Związków Zawodowych Albanii (BSPSH), mająca 84 tys. członków. Obie struktury są reprezentowane w Krajowej Radzie Pracy przez pięciu członków. Około 90 % osób należących do związków zawodowych w Albanii należy do KSSH lub BSPSH. Konfederacje te są obecne w dwunastu regionach i działają głównie w sektorze edukacji i nauki, służby cywilnej, emerytur, przemysłu, rolnictwa, przemysłu spożywczego, zdrowia publicznego, transportu, ropy naftowej, budownictwa, branży włókienniczej, rzemiosła, handlu, metalurgii, przemysłu chemicznego i telekomunikacji. Oba należą do Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych (ITUC) i są obserwatorami w ETUC. Rola związków zawodowych w Albanii ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia dialogu społecznego. |
| --- | --- |

5.2.

W Albanii działają 83 ustanowione już związki zawodowe. Większość z nich jest członkami dwóch konfederacji, reszta jest niezależna. Dwie największe i najbardziej wpływowe konfederacje to Konfederacja Niezależnych Związków Zawodowych Albanii (KSSH), licząca 110 tys. członków, i Unia Niezależnych Związków Zawodowych Albanii (BSPSH), mająca 84 tys. członków. Obie struktury są reprezentowane w Krajowej Radzie Pracy przez pięciu członków. Około 90 % osób należących do związków zawodowych w Albanii należy do KSSH lub BSPSH. Konfederacje te są obecne w dwunastu regionach i działają głównie w sektorze edukacji i nauki, służby cywilnej, emerytur, przemysłu, rolnictwa, przemysłu spożywczego, zdrowia publicznego, transportu, ropy naftowej, budownictwa, branży włókienniczej, rzemiosła, handlu, metalurgii, przemysłu chemicznego i telekomunikacji. Oba należą do Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych (ITUC) i są obserwatorami w ETUC. Rola związków zawodowych w Albanii ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia dialogu społecznego.

| 5.3. | Związki zawodowe działają zwykle w sektorze publicznym i w przedsiębiorstwach sprywatyzowanych (które wcześniej były przedsiębiorstwami państwowymi). W sektorze czysto prywatnym rola związków zawodowych jest mniejsza. W 2014 r. związki zawodowe nasiliły działania związane z ochroną pracowników i negocjacjami zbiorowymi, ale nie udało im się przezwyciężyć rozbieżności. Priorytetem powinny być reformy wewnętrzne mające na celu większe uniezależnienie związków zawodowych od partii politycznych. |
| --- | --- |

5.3.

Związki zawodowe działają zwykle w sektorze publicznym i w przedsiębiorstwach sprywatyzowanych (które wcześniej były przedsiębiorstwami państwowymi). W sektorze czysto prywatnym rola związków zawodowych jest mniejsza. W 2014 r. związki zawodowe nasiliły działania związane z ochroną pracowników i negocjacjami zbiorowymi, ale nie udało im się przezwyciężyć rozbieżności. Priorytetem powinny być reformy wewnętrzne mające na celu większe uniezależnienie związków zawodowych od partii politycznych.

| 5.4. | Wciąż słaby jest dialog sektorowy i dwustronny, głównie z powodu braku kultury dialogu oraz sceptycyzmu pracodawców wobec związków zawodowych. Układy zbiorowe są bardziej rozwinięte na obszarach miejskich, szczególnie w Tiranie, Dyrrachium i we Wlorze, ponieważ w tych miastach i na tych obszarach znajdują się największe przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

5.4.

Wciąż słaby jest dialog sektorowy i dwustronny, głównie z powodu braku kultury dialogu oraz sceptycyzmu pracodawców wobec związków zawodowych. Układy zbiorowe są bardziej rozwinięte na obszarach miejskich, szczególnie w Tiranie, Dyrrachium i we Wlorze, ponieważ w tych miastach i na tych obszarach znajdują się największe przedsiębiorstwa.

| 5.5. | W Albanii zarejestrowanych jest około 1 04  275 aktywnych przedsiębiorstw, z których większość działa w regionach Tirany i Dyrrachium. W latach 2012–2013 zarejestrowanych było ok. 30 organizacji pracodawców. Organizacja Business Albania została założona w 2010 r. jako zrzeszenie pracodawców. Obejmuje 24 stowarzyszenia przedsiębiorców oraz wiele indywidualnych firm (ponad 30 tys. pracodawców jako część członków stowarzyszenia). Business Albania jest członkiem KRP, Krajowej Rady Gospodarczej i Międzynarodowej Organizacji Pracodawców (IOE). Głównymi podmiotami w dialogu społecznym, reprezentowanymi w KRP, są również albańska Rada Agrobiznesu (KASH), której członkami jest 12 rad regionalnych i 21 stowarzyszeń krajowych, a także Rada Organizacji Pracodawców Albanii (KOPSH) licząca 14 federacji, z których większość prowadzi działalność na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

5.5.

W Albanii zarejestrowanych jest około 1 04  275 aktywnych przedsiębiorstw, z których większość działa w regionach Tirany i Dyrrachium. W latach 2012–2013 zarejestrowanych było ok. 30 organizacji pracodawców. Organizacja Business Albania została założona w 2010 r. jako zrzeszenie pracodawców. Obejmuje 24 stowarzyszenia przedsiębiorców oraz wiele indywidualnych firm (ponad 30 tys. pracodawców jako część członków stowarzyszenia). Business Albania jest członkiem KRP, Krajowej Rady Gospodarczej i Międzynarodowej Organizacji Pracodawców (IOE). Głównymi podmiotami w dialogu społecznym, reprezentowanymi w KRP, są również albańska Rada Agrobiznesu (KASH), której członkami jest 12 rad regionalnych i 21 stowarzyszeń krajowych, a także Rada Organizacji Pracodawców Albanii (KOPSH) licząca 14 federacji, z których większość prowadzi działalność na poziomie krajowym.

| 5.6. | Od 1995 r. Unia Izb Przemysłowo-Handlowych Albanii (licząca 70 członków) działa jako organizacja nienastawiona na zysk w celu ochrony interesów handlu i przemysłu w całym kraju oraz w celu przekazywania instytucjom rządowym pomysłów i propozycji dotyczących wspierania handlu i przemysłu. Koordynuje również działalność lokalnych izb i ich stosunki z podobnymi organizacjami w innych krajach. |
| --- | --- |

5.6.

Od 1995 r. Unia Izb Przemysłowo-Handlowych Albanii (licząca 70 członków) działa jako organizacja nienastawiona na zysk w celu ochrony interesów handlu i przemysłu w całym kraju oraz w celu przekazywania instytucjom rządowym pomysłów i propozycji dotyczących wspierania handlu i przemysłu. Koordynuje również działalność lokalnych izb i ich stosunki z podobnymi organizacjami w innych krajach.

| 5.7. | W 2014 r. powołano na mocy ustawy Krajową Radę Gospodarczą jako ustrukturyzowany mechanizm poprawy dialogu rządu z przedsiębiorcami (6). Rada ułatwia proces konsultacji i doradza rządowi w kwestiach związanych z polityką i praktyką gospodarczą. Z dużym zadowoleniem należy przyjąć regularność posiedzeń rady, lecz konieczne są wysiłki po obu stronach, aby poprawić skuteczność dialogu i zdolność rady do monitorowania zobowiązania rządu wobec otoczenia biznesowego. |
| --- | --- |

5.7.

W 2014 r. powołano na mocy ustawy Krajową Radę Gospodarczą jako ustrukturyzowany mechanizm poprawy dialogu rządu z przedsiębiorcami (6). Rada ułatwia proces konsultacji i doradza rządowi w kwestiach związanych z polityką i praktyką gospodarczą. Z dużym zadowoleniem należy przyjąć regularność posiedzeń rady, lecz konieczne są wysiłki po obu stronach, aby poprawić skuteczność dialogu i zdolność rady do monitorowania zobowiązania rządu wobec otoczenia biznesowego.

| 5.8. | Choć Albania ratyfikowała osiem podstawowych konwencji pracy MOP, poczyniono jedynie skromne postępy w dziedzinie praw pracowniczych i związków zawodowych. Postępy potrzebne są w takich kluczowych obszarach jak wzmacnianie praw pracowniczych i związków zawodowych, zapewnianie, że rząd gwarantuje zgodność z prawami pracowniczymi oraz ulepszenie trójstronnego dialogu społecznego. |
| --- | --- |

5.8.

Choć Albania ratyfikowała osiem podstawowych konwencji pracy MOP, poczyniono jedynie skromne postępy w dziedzinie praw pracowniczych i związków zawodowych. Postępy potrzebne są w takich kluczowych obszarach jak wzmacnianie praw pracowniczych i związków zawodowych, zapewnianie, że rząd gwarantuje zgodność z prawami pracowniczymi oraz ulepszenie trójstronnego dialogu społecznego.

| 5.9. | Zmieniony kodeks pracy nie został jeszcze przyjęty i wciąż pozostają luki w zakresie zgodności z międzynarodowymi normami pracy. Podstawowe prawa pracownicze są nadal regularnie naruszane w Albanii, a mechanizmy zapobiegania tym wykroczeniom i ich karania nie są wystarczająco skuteczne. |
| --- | --- |

5.9.

Zmieniony kodeks pracy nie został jeszcze przyjęty i wciąż pozostają luki w zakresie zgodności z międzynarodowymi normami pracy. Podstawowe prawa pracownicze są nadal regularnie naruszane w Albanii, a mechanizmy zapobiegania tym wykroczeniom i ich karania nie są wystarczająco skuteczne.

| 5.10. | Niezwykle istotne jest lepsze włączenie partnerów społecznych do rządowej polityki gospodarczej, społecznej i w dziedzinie zatrudnienia, szczególnie w kontekście negocjacji akcesyjnych. Powinni zostać też zaangażowani w przygotowanie Albanii do spełnienia kryteriów kwalifikowalności do finansowania z Europejskiego Funduszu Społecznego i innych funduszy UE. Tylko wówczas albańscy partnerzy społeczni będą mogli faktycznie odgrywać swą przyszłą rolę na forach demokracji uczestniczącej na poziomie UE. |
| --- | --- |

5.10.

Niezwykle istotne jest lepsze włączenie partnerów społecznych do rządowej polityki gospodarczej, społecznej i w dziedzinie zatrudnienia, szczególnie w kontekście negocjacji akcesyjnych. Powinni zostać też zaangażowani w przygotowanie Albanii do spełnienia kryteriów kwalifikowalności do finansowania z Europejskiego Funduszu Społecznego i innych funduszy UE. Tylko wówczas albańscy partnerzy społeczni będą mogli faktycznie odgrywać swą przyszłą rolę na forach demokracji uczestniczącej na poziomie UE.

| 5.11. | EKES pozytywnie ocenia fakt, iż w pakiecie pomocy dla Albanii IPA 2015 skoncentrowano się na wzroście i zatrudnieniu oraz zaleca Komisji uwzględnienie szczególnych potrzeb partnerów społecznych podczas przygotowywania przyszłych zaproszeń do składania wniosków. Ponadto należy zachęcać partnerów społecznych do lepszego przygotowania i ubiegania się o projekty finansowane z funduszy europejskich oraz, w miarę możliwości, szkolić ich w tym zakresie. |
| --- | --- |

5.11.

EKES pozytywnie ocenia fakt, iż w pakiecie pomocy dla Albanii IPA 2015 skoncentrowano się na wzroście i zatrudnieniu oraz zaleca Komisji uwzględnienie szczególnych potrzeb partnerów społecznych podczas przygotowywania przyszłych zaproszeń do składania wniosków. Ponadto należy zachęcać partnerów społecznych do lepszego przygotowania i ubiegania się o projekty finansowane z funduszy europejskich oraz, w miarę możliwości, szkolić ich w tym zakresie.

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dział ds. koordynacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach ministerstwa integracji europejskiej, agencja na rzecz wsparcia społeczeństwa obywatelskiego, centralna jednostka ds. koordynacji polityki w zakresie społeczeństwa obywatelskiego w ramach kancelarii premiera, działy lub osoby do kontaktów w ministerstwach czy organach publicznych.

1

(2)  Sprawozdanie autorstwa Nilsa Muižnieksa, komisarza Rady Europy ds. praw człowieka, po jego wizycie w Albanii w dniach 23–27 września 2013 r.

2

(3)  Według biura, 2  337 pracowników z 14 ministerstw zostało zwolnionych z administracji publicznej w okresie od stycznia do września 2014 r.; 816 z nich weszło na drogę sądową w sądach administracyjnych na poziomie regionalnym (na mocy ustawy o służbie cywilnej i prawa pracy).

3

(4)  Sąd Pierwszej Instancji w Tiranie jest organem publicznym, do którego należy wyłączna odpowiedzialność za rejestrację organizacji społeczeństwa obywatelskiego, brak jednak dostępu publicznego do rejestru elektronicznego.

4

(5)  Ministerstwo Integracji Europejskiej zarejestrowało 140 organizacji pozarządowych.

5

(6)  Radzie przewodniczy premier, a w jej skład wchodzi sześciu największych podatników środowiska biznesu, cztery organizacje gospodarcze oraz sześć osobistości gospodarki krajowej i światowej.

6

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/29 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/29

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie samoregulacji i współregulacji we wspólnotowych ramach prawnych

(opinia z inicjatywy własnej)

(2015/C 291/05)

| Samodzielny sprawozdawca: | Jorge PEGADO LIZ |
| --- | --- |

Samodzielny sprawozdawca:

Jorge PEGADO LIZ

Dnia 10 lipca 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie:

samoregulacji i współregulacji we wspólnotowych ramach prawnych (opinia z inicjatywy własnej).

Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 31 marca 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 117 do 46 (9 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Samoregulacja i współregulacja to samoistne bądź narzucone mechanizmy regulowania interesów gospodarczych i społecznych lub stosunków i praktyk handlowych różnych zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

1.1.

Samoregulacja i współregulacja to samoistne bądź narzucone mechanizmy regulowania interesów gospodarczych i społecznych lub stosunków i praktyk handlowych różnych zainteresowanych podmiotów.

| 1.2. | Należy je uznać za ważne instrumenty uzupełniające lub dodatkowe, nie stanowiące jednakże alternatywy dla twardego prawa, chyba że istnieje ku temu odpowiednie umocowanie w „normach podstawowych”. |
| --- | --- |

1.2.

Należy je uznać za ważne instrumenty uzupełniające lub dodatkowe, nie stanowiące jednakże alternatywy dla twardego prawa, chyba że istnieje ku temu odpowiednie umocowanie w „normach podstawowych”.

| 1.3. | Nie ma to jednak miejsca ani w traktatach UE, ani w konstytucjach państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.3.

Nie ma to jednak miejsca ani w traktatach UE, ani w konstytucjach państw członkowskich.

| 1.4. | Aby instrumenty te mogły zostać uznane za ważne w jakimkolwiek porządku prawnym, należy określić ich formę i zasięg poprzez mające zastosowanie prawne, wyraźne i ścisłe przepisy o charakterze wiążącym zarówno na poziomie krajowym, jak i wspólnotowym, respektując zarazem charakter tych instrumentów, zwłaszcza dobrowolne porozumienie uczestników. |
| --- | --- |

1.4.

Aby instrumenty te mogły zostać uznane za ważne w jakimkolwiek porządku prawnym, należy określić ich formę i zasięg poprzez mające zastosowanie prawne, wyraźne i ścisłe przepisy o charakterze wiążącym zarówno na poziomie krajowym, jak i wspólnotowym, respektując zarazem charakter tych instrumentów, zwłaszcza dobrowolne porozumienie uczestników.

| 1.5. | Regulacjom tym muszą towarzyszyć jasne parametry umożliwiające ich uznanie, zasady, którymi będą się kierować, i ograniczenia, jakim będą podlegać jako dodatkowe instrumenty regulacyjne w danym porządku prawnym. |
| --- | --- |

1.5.

Regulacjom tym muszą towarzyszyć jasne parametry umożliwiające ich uznanie, zasady, którymi będą się kierować, i ograniczenia, jakim będą podlegać jako dodatkowe instrumenty regulacyjne w danym porządku prawnym.

| 1.6. | Obok tych zasad ogólnych mających zastosowanie zarówno do samoregulacji, jak i współregulacji, bez względu na sektory, w których mają one miejsce i bez uszczerbku dla stanowienia szczególnych wymogów dostosowanych do specjalnych przypadków, należy także rozważyć następujące kwestie:






  a) | zgodność z prawem UE i prawem międzynarodowym, w tym z międzynarodowymi umowami handlowymi; |
| --- | --- | --- |

1.6.

Obok tych zasad ogólnych mających zastosowanie zarówno do samoregulacji, jak i współregulacji, bez względu na sektory, w których mają one miejsce i bez uszczerbku dla stanowienia szczególnych wymogów dostosowanych do specjalnych przypadków, należy także rozważyć następujące kwestie:

a)

zgodność z prawem UE i prawem międzynarodowym, w tym z międzynarodowymi umowami handlowymi;

| b) | przejrzystość i otwartość; |
| --- | --- |

b)

przejrzystość i otwartość;

| c) | reprezentatywność zainteresowanych stron; |
| --- | --- |

c)

reprezentatywność zainteresowanych stron;

| d) | uprzednia konsultacja z bezpośrednio zaangażowanymi podmiotami; |
| --- | --- |

d)

uprzednia konsultacja z bezpośrednio zaangażowanymi podmiotami;

| e) | wartość dodana z punktu widzenia interesu ogólnego; |
| --- | --- |

e)

wartość dodana z punktu widzenia interesu ogólnego;

| f) | brak możliwości zastosowania:






  — | gdy zagrożona jest definicja praw podstawowych, |
| --- | --- | --- |

f)

brak możliwości zastosowania:

—

gdy zagrożona jest definicja praw podstawowych,

| — | bądź w sytuacjach, gdy zasady powinny być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich; |
| --- | --- |

—

bądź w sytuacjach, gdy zasady powinny być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich;

| g) | podleganie kontroli organów wymiaru sprawiedliwości na poziomie wspólnotowym i krajowym; |
| --- | --- |

g)

podleganie kontroli organów wymiaru sprawiedliwości na poziomie wspólnotowym i krajowym;

| h) | monitorowanie stopnia i powodzenia realizacji poprzez obiektywne kryteria i wiarygodne wskaźniki, określone z wyprzedzeniem i wyszczególnione według sektorów i celów; |
| --- | --- |

h)

monitorowanie stopnia i powodzenia realizacji poprzez obiektywne kryteria i wiarygodne wskaźniki, określone z wyprzedzeniem i wyszczególnione według sektorów i celów;

| i) | kontrola i monitorowanie wdrażania poprzez środki o charakterze prewencyjnym lub represyjnym w celu zagwarantowania skuteczności; |
| --- | --- |

i)

kontrola i monitorowanie wdrażania poprzez środki o charakterze prewencyjnym lub represyjnym w celu zagwarantowania skuteczności;

| j) | przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja uczestników; |
| --- | --- |

j)

przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja uczestników;

| k) | możliwość okresowego przeglądu w świetle zmieniającej się sytuacji, przepisów i aspiracji sygnatariuszy; |
| --- | --- |

k)

możliwość okresowego przeglądu w świetle zmieniającej się sytuacji, przepisów i aspiracji sygnatariuszy;

| l) | jasne wskazanie źródeł finansowania. |
| --- | --- |

l)

jasne wskazanie źródeł finansowania.

| 1.7. | Na poziomie wspólnotowym Porozumienie instytucjonalne stanowi ważny krok w kierunku określenia zakresu samoregulacji i współregulacji w UE. |
| --- | --- |

1.7.

Na poziomie wspólnotowym Porozumienie instytucjonalne stanowi ważny krok w kierunku określenia zakresu samoregulacji i współregulacji w UE.

| 1.8. | W ramach jego przeglądu należy:






  a) | wskazać wiążącą podstawę prawną; |
| --- | --- | --- |

1.8.

W ramach jego przeglądu należy:

a)

wskazać wiążącą podstawę prawną;

| b) | uczynić z Porozumienia instytucjonalnego specyficzny instrument w rozumieniu art. 295 TFUE; |
| --- | --- |

b)

uczynić z Porozumienia instytucjonalnego specyficzny instrument w rozumieniu art. 295 TFUE;

| c) | ponownie zdefiniować podstawowe koncepcje zgodnie z ostatnimi wytycznymi i doktrynami odróżniającymi samoregulację od współregulacji i uznającymi formy pośrednie, propagowane przez zalecenia i komunikaty UE; |
| --- | --- |

c)

ponownie zdefiniować podstawowe koncepcje zgodnie z ostatnimi wytycznymi i doktrynami odróżniającymi samoregulację od współregulacji i uznającymi formy pośrednie, propagowane przez zalecenia i komunikaty UE;

| d) | jasno stwierdzić, że powinna istnieć możliwość przedkładania ewentualnych sporów w alternatywnych, pozasądowych systemach rozwiązywania konfliktów. |
| --- | --- |

d)

jasno stwierdzić, że powinna istnieć możliwość przedkładania ewentualnych sporów w alternatywnych, pozasądowych systemach rozwiązywania konfliktów.

| 1.9. | Zdaniem EKES-u Porozumienie skorzystałoby także na uzupełnieniu o zalecenie skierowane do państw członkowskich, zachęcające je do przyjęcia na szczeblu krajowym takich samych zasad i parametrów. |
| --- | --- |

1.9.

Zdaniem EKES-u Porozumienie skorzystałoby także na uzupełnieniu o zalecenie skierowane do państw członkowskich, zachęcające je do przyjęcia na szczeblu krajowym takich samych zasad i parametrów.

| 1.10. | Komitet wzywa Komisję, PE, Radę i państwa członkowskie do priorytetowego potraktowania przeglądu Porozumienia instytucjonalnego na warunkach zaproponowanych w niniejszej opinii. Apeluje także o przeprowadzenie z nim konsultacji na temat tego przeglądu. |
| --- | --- |

1.10.

Komitet wzywa Komisję, PE, Radę i państwa członkowskie do priorytetowego potraktowania przeglądu Porozumienia instytucjonalnego na warunkach zaproponowanych w niniejszej opinii. Apeluje także o przeprowadzenie z nim konsultacji na temat tego przeglądu.

2.   Wprowadzenie: cel

| 2.1. | W wielu dziedzinach i w różnych organach krajowych i międzynarodowych samoregulacja i współregulacja od dawna uważane są za instrumenty dodatkowe wobec twardego prawa i uzupełniające je, niezbędne do odpowiedniego regulowania różnorodnej działalności gospodarczej i społecznej. |
| --- | --- |

2.1.

W wielu dziedzinach i w różnych organach krajowych i międzynarodowych samoregulacja i współregulacja od dawna uważane są za instrumenty dodatkowe wobec twardego prawa i uzupełniające je, niezbędne do odpowiedniego regulowania różnorodnej działalności gospodarczej i społecznej.

| 2.2. | Na poziomie UE to EKES, głównie przez Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku, najbardziej zaangażował się w określenie i uwypuklenie roli samoregulacji i współregulacji, nawiązując do tej kwestii w licznych opiniach, przede wszystkim w opiniach Sekcji INT (1). Należy tu wspomnieć o utworzeniu w marcu 2008 r. w ramach wspierania prac CMJR bazy danych na temat samoregulacji i współregulacji, którą EKES aktualizuje, korzystając z różnych doświadczeń krajowych i wspólnotowych. |
| --- | --- |

2.2.

Na poziomie UE to EKES, głównie przez Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku, najbardziej zaangażował się w określenie i uwypuklenie roli samoregulacji i współregulacji, nawiązując do tej kwestii w licznych opiniach, przede wszystkim w opiniach Sekcji INT (1). Należy tu wspomnieć o utworzeniu w marcu 2008 r. w ramach wspierania prac CMJR bazy danych na temat samoregulacji i współregulacji, którą EKES aktualizuje, korzystając z różnych doświadczeń krajowych i wspólnotowych.

| 2.3. | Tymczasem kwestia ta została dogłębnie zanalizowana w kontekście akademickim przez znanych profesorów, zwłaszcza w dziedzinie prawa umów, ładu korporacyjnego, odpowiedzialności społecznej, internetu, handlu elektronicznego, bezpieczeństwa produktów, usług świadczonych w ramach wolnych zawodów, środowiska naturalnego, reklamy i sektora audiowizualnego oraz rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

2.3.

Tymczasem kwestia ta została dogłębnie zanalizowana w kontekście akademickim przez znanych profesorów, zwłaszcza w dziedzinie prawa umów, ładu korporacyjnego, odpowiedzialności społecznej, internetu, handlu elektronicznego, bezpieczeństwa produktów, usług świadczonych w ramach wolnych zawodów, środowiska naturalnego, reklamy i sektora audiowizualnego oraz rynku wewnętrznego.

| 2.4. | Brakuje jednakże rozważań polityczno-prawnych, które jasno określiłyby ramy prawne na poziomie UE, w jakich powinny funkcjonować te instrumenty, sprecyzowały ich charakter prawny, ustanowiły warunki ich uznawania, wyznaczyły zakres zastosowania, wyjaśniły związek z twardym prawem i wskazały ich ograniczenia w spójnych, jednolitych i zharmonizowanych ramach. |
| --- | --- |

2.4.

Brakuje jednakże rozważań polityczno-prawnych, które jasno określiłyby ramy prawne na poziomie UE, w jakich powinny funkcjonować te instrumenty, sprecyzowały ich charakter prawny, ustanowiły warunki ich uznawania, wyznaczyły zakres zastosowania, wyjaśniły związek z twardym prawem i wskazały ich ograniczenia w spójnych, jednolitych i zharmonizowanych ramach.

3.   Zasadnicze koncepcje i definicje

| 3.1. | Twarde prawo rozumie się na ogół jako zbiór norm stworzonych przez państwa, czyli w oparciu o mechanizmy państwowe i rządowe tradycyjnych demokratycznych systemów państw narodowych lub ponadnarodowych instytucji mających demokratyczne podstawy (np. prawo stanowione przez Kongres USA oraz rozporządzenia i dyrektywy Unii Europejskiej). Zwykle oznacza to zbiór przepisów w szerokim rozumieniu, narzuconych przez władzę ustawodawczą lub władzę wykonawczą, jeśli została do tego upoważniona, którym to przepisom towarzyszą środki przymusu w celu zapewnienia egzekwowania, w razie potrzeby także siłą, jak również środki cywilne lub karne nakładające sankcje w wypadku nieprzestrzegania przepisów (twarde prawo). |
| --- | --- |

3.1.

Twarde prawo rozumie się na ogół jako zbiór norm stworzonych przez państwa, czyli w oparciu o mechanizmy państwowe i rządowe tradycyjnych demokratycznych systemów państw narodowych lub ponadnarodowych instytucji mających demokratyczne podstawy (np. prawo stanowione przez Kongres USA oraz rozporządzenia i dyrektywy Unii Europejskiej). Zwykle oznacza to zbiór przepisów w szerokim rozumieniu, narzuconych przez władzę ustawodawczą lub władzę wykonawczą, jeśli została do tego upoważniona, którym to przepisom towarzyszą środki przymusu w celu zapewnienia egzekwowania, w razie potrzeby także siłą, jak również środki cywilne lub karne nakładające sankcje w wypadku nieprzestrzegania przepisów (twarde prawo).

| 3.2. | Pojęcie samoregulacji, które ma swoje źródło w psychologii behawioralnej, zastosowane w kontekście gospodarki oznacza ogólnie, że podmioty gospodarcze przyjmują pewne zasady postępowania między sobą lub w stosunku do stron trzecich na rynku oraz w społeczeństwie i uzgadniają ich przestrzeganie między sobą bez żadnych zewnętrznych mechanizmów przymusu. |
| --- | --- |

3.2.

Pojęcie samoregulacji, które ma swoje źródło w psychologii behawioralnej, zastosowane w kontekście gospodarki oznacza ogólnie, że podmioty gospodarcze przyjmują pewne zasady postępowania między sobą lub w stosunku do stron trzecich na rynku oraz w społeczeństwie i uzgadniają ich przestrzeganie między sobą bez żadnych zewnętrznych mechanizmów przymusu.

| 3.3. | Doktryna uznaje szeroki wachlarz rodzajów samoregulacji według różnych, bardziej lub mniej naukowych kryteriów klasyfikacji:






  a) | samoregulacja pierwotna lub delegowana może odbywać się, w zależności od przepisów, poprzez zwyczajne powiązanie zainteresowanych stron (tzw. „samoregulacja prywatna”) lub ustanowienie przez nadrzędną strukturę (państwo, organy regulacyjne i sektorowe, Unia Europejska) określonych parametrów, które muszą być obowiązkowo przestrzegane („samoregulacja publiczna”); |
| --- | --- | --- |

3.3.

Doktryna uznaje szeroki wachlarz rodzajów samoregulacji według różnych, bardziej lub mniej naukowych kryteriów klasyfikacji:

a)

samoregulacja pierwotna lub delegowana może odbywać się, w zależności od przepisów, poprzez zwyczajne powiązanie zainteresowanych stron (tzw. „samoregulacja prywatna”) lub ustanowienie przez nadrzędną strukturę (państwo, organy regulacyjne i sektorowe, Unia Europejska) określonych parametrów, które muszą być obowiązkowo przestrzegane („samoregulacja publiczna”);

| b) | samoregulacja oparta na prawodawstwie, prawie zwyczajowym lub orzecznictwie ma swoje źródło odpowiednio w prawie, szczególnie konstytucyjnym lub ponadnarodowym (np. prawo wspólnotowe), tradycyjnych praktykach rynkowych (obecnie określanych jako „dobre praktyki”) lub zbiorze orzeczeń sądowych; |
| --- | --- |

b)

samoregulacja oparta na prawodawstwie, prawie zwyczajowym lub orzecznictwie ma swoje źródło odpowiednio w prawie, szczególnie konstytucyjnym lub ponadnarodowym (np. prawo wspólnotowe), tradycyjnych praktykach rynkowych (obecnie określanych jako „dobre praktyki”) lub zbiorze orzeczeń sądowych;

| c) | samoregulacja krajowa lub ponadnarodowa („prywatna regulacja transnarodowa”), w zależności od tego, czy dotyczy jedynie spraw krajowych, czy wynika z umów podpisanych przez podmioty prywatne, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe lub niezależnych ekspertów tworzących standardy techniczne, we współpracy z organizacjami międzynarodowymi lub międzyrządowymi. |
| --- | --- |

c)

samoregulacja krajowa lub ponadnarodowa („prywatna regulacja transnarodowa”), w zależności od tego, czy dotyczy jedynie spraw krajowych, czy wynika z umów podpisanych przez podmioty prywatne, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe lub niezależnych ekspertów tworzących standardy techniczne, we współpracy z organizacjami międzynarodowymi lub międzyrządowymi.

| 3.4. | Wreszcie, współregulacja ogólnie rozumiana jest jako forma regulacji zainteresowanych stron, promowana, ukierunkowywana, prowadzona lub kontrolowana przez stronę trzecią – czy to organ urzędowy, czy niezależny organ regulacyjny, posiadający zwykle uprawnienia w zakresie kontroli i nadzoru, a niekiedy nawet nakładania sankcji. |
| --- | --- |

3.4.

Wreszcie, współregulacja ogólnie rozumiana jest jako forma regulacji zainteresowanych stron, promowana, ukierunkowywana, prowadzona lub kontrolowana przez stronę trzecią – czy to organ urzędowy, czy niezależny organ regulacyjny, posiadający zwykle uprawnienia w zakresie kontroli i nadzoru, a niekiedy nawet nakładania sankcji.

| 3.5. | Chociaż często uważane za równoznaczne, kodeksy etyczne i kodeksy dobrych praktyk to dwa oddzielne pojęcia, które należy odróżnić. |
| --- | --- |

3.5.

Chociaż często uważane za równoznaczne, kodeksy etyczne i kodeksy dobrych praktyk to dwa oddzielne pojęcia, które należy odróżnić.

| 3.6. | Oba pojęcia oznaczają zestaw norm lub przepisów wynikających z samo- lub współregulacji, stanowiąc zaawansowaną formę umów między zainteresowanymi stronami. Celem jest przejrzystość i dostępność wszystkich ustalonych norm i sposobów ich zastosowania z punktu widzenia wszystkich zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

3.6.

Oba pojęcia oznaczają zestaw norm lub przepisów wynikających z samo- lub współregulacji, stanowiąc zaawansowaną formę umów między zainteresowanymi stronami. Celem jest przejrzystość i dostępność wszystkich ustalonych norm i sposobów ich zastosowania z punktu widzenia wszystkich zainteresowanych podmiotów.

| 3.7. | Kodeksy etyczne przestrzegają norm deontologicznych niektórych zawodów uprawnionych do samoregulacji na mocy przepisów krajowych lub międzynarodowych regulujących wykonywanie wolnych zawodów (lekarze, prawnicy, dziennikarze itd.). |
| --- | --- |

3.7.

Kodeksy etyczne przestrzegają norm deontologicznych niektórych zawodów uprawnionych do samoregulacji na mocy przepisów krajowych lub międzynarodowych regulujących wykonywanie wolnych zawodów (lekarze, prawnicy, dziennikarze itd.).

| 3.8. | Kodeksy dobrych praktyk oznaczają raczej zestaw norm dotyczących samoregulacji lub współregulacji w rozumieniu niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.8.

Kodeksy dobrych praktyk oznaczają raczej zestaw norm dotyczących samoregulacji lub współregulacji w rozumieniu niniejszej opinii.

4.   Obecne europejskie ramy prawne w zakresie samoregulacji i współregulacji

A)   Koncepcje „lepszego stanowienia prawa”, „inteligentnych regulacji” i „upraszczania”

| 4.1. | Na poziomie UE dopiero od posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2002 r. Komisja Europejska podjęła inicjatywę znaną powszechnie pod nazwą „lepszego stanowienia prawa”, opartą na „Planie działania na rzecz uproszczenia i poprawy otoczenia regulacyjnego” z czerwca 2002 r. (2), którego kontynuacją było Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa zawarte między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją (3). |
| --- | --- |

4.1.

Na poziomie UE dopiero od posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2002 r. Komisja Europejska podjęła inicjatywę znaną powszechnie pod nazwą „lepszego stanowienia prawa”, opartą na „Planie działania na rzecz uproszczenia i poprawy otoczenia regulacyjnego” z czerwca 2002 r. (2), którego kontynuacją było Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa zawarte między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją (3).

| 4.2. | Lepsze stanowienie prawa i, jeśli to możliwe, ograniczenie aktywności w tym obszarze zawsze było jednym z celów polityki jednolitego rynku (4). EKES nieustannie popierał to w różnych opiniach (5) w celu znalezienia najlepszego sposobu na dopilnowanie, by otoczenie prawne było bardziej zrozumiałe i przyjazne dla przedsiębiorców, pracowników, konsumentów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.2.

Lepsze stanowienie prawa i, jeśli to możliwe, ograniczenie aktywności w tym obszarze zawsze było jednym z celów polityki jednolitego rynku (4). EKES nieustannie popierał to w różnych opiniach (5) w celu znalezienia najlepszego sposobu na dopilnowanie, by otoczenie prawne było bardziej zrozumiałe i przyjazne dla przedsiębiorców, pracowników, konsumentów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

| 4.3. | Komitet miał okazję wypowiedzieć się szczegółowo na te tematy, nie tylko w odpowiedzi na wnioski Komisji, ale także z własnej inicjatywy, np. w opinii „Proaktywne podejście do prawa: kolejny krok ku lepszemu stanowieniu prawa na szczeblu UE” (6). |
| --- | --- |

4.3.

Komitet miał okazję wypowiedzieć się szczegółowo na te tematy, nie tylko w odpowiedzi na wnioski Komisji, ale także z własnej inicjatywy, np. w opinii „Proaktywne podejście do prawa: kolejny krok ku lepszemu stanowieniu prawa na szczeblu UE” (6).

B)   Miejsce samoregulacji i współregulacji w obecnych wspólnotowych ramach prawnych

| 4.4. | Z wyjątkiem wspomnianego już Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa należy wyraźnie stwierdzić, że samoregulacja i współregulacja były dotychczas pomijane we wspomnianych wyżej inicjatywach i rozważaniach Komisji (7). |
| --- | --- |

4.4.

Z wyjątkiem wspomnianego już Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa należy wyraźnie stwierdzić, że samoregulacja i współregulacja były dotychczas pomijane we wspomnianych wyżej inicjatywach i rozważaniach Komisji (7).

| 4.5. | Trzeba wspomnieć o niektórych ważnych aspektach zawartych w przytoczonym dokumencie:






  a) | ponowne otwarcie kwestii wykładni zasad pomocniczości i proporcjonalności, które obecnie regulowane są w art. 5 TUE i w Protokole nr 2 i które należy uwzględnić w rozważaniach na temat wykorzystania mechanizmów samoregulacji i współregulacji; |
| --- | --- | --- |

4.5.

Trzeba wspomnieć o niektórych ważnych aspektach zawartych w przytoczonym dokumencie:

a)

ponowne otwarcie kwestii wykładni zasad pomocniczości i proporcjonalności, które obecnie regulowane są w art. 5 TUE i w Protokole nr 2 i które należy uwzględnić w rozważaniach na temat wykorzystania mechanizmów samoregulacji i współregulacji;

| b) | zakotwiczenie tych mechanizmów w ramach programów „Lepsze stanowienie prawa” mających na celu ograniczanie aktywności legislacyjnej w celu polepszenia uregulowań prawnych; |
| --- | --- |

b)

zakotwiczenie tych mechanizmów w ramach programów „Lepsze stanowienie prawa” mających na celu ograniczanie aktywności legislacyjnej w celu polepszenia uregulowań prawnych;

| c) | jasne rozróżnienie między tymi mechanizmami a otwartą metodą koordynacji, której zakres został określony w art. 6 TFUE; |
| --- | --- |

c)

jasne rozróżnienie między tymi mechanizmami a otwartą metodą koordynacji, której zakres został określony w art. 6 TFUE;

| d) | również jasne rozróżnienie tych mechanizmów od miękkiego prawa (8), jak np. dokumentów przygotowawczych lub informacyjnych (np. białe i zielone księgi, plany działania i programy), dokumentów interpretacyjnych, takich jak obwieszczenie de minimis w dziedzinie prawa konkurencji (9), a także konkluzji, deklaracji i rezolucji oraz zaleceń i opinii, o których mowa w art. 288 TFUE (10). |
| --- | --- |

d)

również jasne rozróżnienie tych mechanizmów od miękkiego prawa (8), jak np. dokumentów przygotowawczych lub informacyjnych (np. białe i zielone księgi, plany działania i programy), dokumentów interpretacyjnych, takich jak obwieszczenie de minimis w dziedzinie prawa konkurencji (9), a także konkluzji, deklaracji i rezolucji oraz zaleceń i opinii, o których mowa w art. 288 TFUE (10).

| 4.6. | Jednak ze względu na swój charakter porozumienie stanowi zaledwie kompromis ponadmiędzyinstytucjonalny i nie zawiera żadnego zobowiązania prawnego wobec osób trzecich (11). Z drugiej strony, zwłaszcza w odniesieniu do samoregulacji, Komisja jest zdania, że instytucje wspólnotowe powinny zachować dystans wobec takich dobrowolnych inicjatyw (12), ograniczając się do sprawdzenia, czy praktyki te są zgodne z postanowieniami Traktatu. |
| --- | --- |

4.6.

Jednak ze względu na swój charakter porozumienie stanowi zaledwie kompromis ponadmiędzyinstytucjonalny i nie zawiera żadnego zobowiązania prawnego wobec osób trzecich (11). Z drugiej strony, zwłaszcza w odniesieniu do samoregulacji, Komisja jest zdania, że instytucje wspólnotowe powinny zachować dystans wobec takich dobrowolnych inicjatyw (12), ograniczając się do sprawdzenia, czy praktyki te są zgodne z postanowieniami Traktatu.

| 4.7. | Jeśli chodzi o współregulację, której wyraźnie daje się pierwszeństwo w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym, instytucje zamierzają propagować porozumienia między zainteresowanymi stronami, określając ich zakres w aktach legislacyjnych, sprawdzając ich zgodność z podstawowymi wnioskami ustawodawczymi i z przepisami dotyczącymi ich opracowywania oraz monitorując ich stosowanie. Niemniej w zaledwie około dziesięciu przypadkach zamiary te zostały skonkretyzowane (13). |
| --- | --- |

4.7.

Jeśli chodzi o współregulację, której wyraźnie daje się pierwszeństwo w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym, instytucje zamierzają propagować porozumienia między zainteresowanymi stronami, określając ich zakres w aktach legislacyjnych, sprawdzając ich zgodność z podstawowymi wnioskami ustawodawczymi i z przepisami dotyczącymi ich opracowywania oraz monitorując ich stosowanie. Niemniej w zaledwie około dziesięciu przypadkach zamiary te zostały skonkretyzowane (13).

| 4.8. | Niemniej porozumienie nie określa faktycznych ram prawnych stosowania tych mechanizmów na poziomie UE, z wyjątkiem:






  a) | zagwarantowania ich przejrzystości; |
| --- | --- | --- |

4.8.

Niemniej porozumienie nie określa faktycznych ram prawnych stosowania tych mechanizmów na poziomie UE, z wyjątkiem:

a)

zagwarantowania ich przejrzystości;

| b) | ich niestosowania, gdy w grę wchodzą prawa podstawowe czy ważne wybory polityczne; |
| --- | --- |

b)

ich niestosowania, gdy w grę wchodzą prawa podstawowe czy ważne wybory polityczne;

| c) | sytuacji, gdy zasady powinny być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

c)

sytuacji, gdy zasady powinny być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich.

| 4.9. | W Parlamencie Europejskim poruszono tę kwestię w szeregu rezolucji, obok wspomnianego już sprawozdania Komisji Spraw Konstytucyjnych dotyczącego zawarcia Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją (14). |
| --- | --- |

4.9.

W Parlamencie Europejskim poruszono tę kwestię w szeregu rezolucji, obok wspomnianego już sprawozdania Komisji Spraw Konstytucyjnych dotyczącego zawarcia Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją (14).

| 4.10. | EKES w wielu opiniach wspominał o korzyściach, lecz również o ograniczeniach oraz dokładnych i wyraźnie określonych celach samoregulacji i współregulacji (15), których doktrynę można podsumować następująco:






  a) | Samoregulacja musi być zgodna z prawem i mieć w nim oparcie; musi istnieć możliwość jej stosowania, weryfikowania i kontrolowania; musi również być skuteczna i przewidywać wyraźne środki odwoławcze, zwłaszcza na poziomie transgranicznym. |
| --- | --- | --- |

4.10.

EKES w wielu opiniach wspominał o korzyściach, lecz również o ograniczeniach oraz dokładnych i wyraźnie określonych celach samoregulacji i współregulacji (15), których doktrynę można podsumować następująco:

a)

Samoregulacja musi być zgodna z prawem i mieć w nim oparcie; musi istnieć możliwość jej stosowania, weryfikowania i kontrolowania; musi również być skuteczna i przewidywać wyraźne środki odwoławcze, zwłaszcza na poziomie transgranicznym.

| b) | Współregulacja stanowi połączenie elementów prawodawstwa, szczególnie jeśli chodzi o przewidywalny i wiążący charakter, z bardziej elastycznym systemem samoregulacji. Wyzwaniem w dziedzinie współregulacji jest określenie, utrzymanie i zachowanie celów polityki, przy równoczesnym umożliwieniu większej elastyczności ram regulacyjnych. |
| --- | --- |

b)

Współregulacja stanowi połączenie elementów prawodawstwa, szczególnie jeśli chodzi o przewidywalny i wiążący charakter, z bardziej elastycznym systemem samoregulacji. Wyzwaniem w dziedzinie współregulacji jest określenie, utrzymanie i zachowanie celów polityki, przy równoczesnym umożliwieniu większej elastyczności ram regulacyjnych.

| c) | W demokratycznych strukturach politycznych prywatne regulacje muszą zasadniczo stanowić przedłużenie lub wyraz regulacji publicznych, zastępując je w określonych wypadkach. Chodzi tu także o niepisane reguły zwyczajowe lub przepisy wewnętrzne, których przestrzeganie prawodawca i organy władzy publicznej pośrednio lub bezpośrednio uważają za konieczne, np. kodeksy etyczne niektórych zawodów. |
| --- | --- |

c)

W demokratycznych strukturach politycznych prywatne regulacje muszą zasadniczo stanowić przedłużenie lub wyraz regulacji publicznych, zastępując je w określonych wypadkach. Chodzi tu także o niepisane reguły zwyczajowe lub przepisy wewnętrzne, których przestrzeganie prawodawca i organy władzy publicznej pośrednio lub bezpośrednio uważają za konieczne, np. kodeksy etyczne niektórych zawodów.

| d) | Powodzenie samoregulacji i współregulacji zależy od różnych czynników: uwzględnienia interesu ogólnego, przejrzystości systemu, reprezentatywności i potencjału podmiotów, zapewnienia mechanizmów oceny i nadzoru oraz skuteczności monitorowania obejmującego w razie potrzeby sankcje, a także ducha współpracy między zainteresowanymi stronami a organami publicznymi i całym społeczeństwem. |
| --- | --- |

d)

Powodzenie samoregulacji i współregulacji zależy od różnych czynników: uwzględnienia interesu ogólnego, przejrzystości systemu, reprezentatywności i potencjału podmiotów, zapewnienia mechanizmów oceny i nadzoru oraz skuteczności monitorowania obejmującego w razie potrzeby sankcje, a także ducha współpracy między zainteresowanymi stronami a organami publicznymi i całym społeczeństwem.

| e) | Samo- i współregulacja niosą ze sobą liczne korzyści: zniesienie przeszkód na jednolitym rynku, uproszczenie przepisów, elastyczność i szybkość zastosowania, odciążenie procesu legislacyjnego i wspólną odpowiedzialność uczestników. |
| --- | --- |

e)

Samo- i współregulacja niosą ze sobą liczne korzyści: zniesienie przeszkód na jednolitym rynku, uproszczenie przepisów, elastyczność i szybkość zastosowania, odciążenie procesu legislacyjnego i wspólną odpowiedzialność uczestników.

| f) | Jednak mają one również ograniczenia, które zależą przede wszystkim od skuteczności monitorowania i sankcji, od pytania, czy wszystkie strony przyjęły uzgodnione kodeksy, od pełnego przestrzegania obowiązujących norm oraz od wymogów odpowiednich ram legislacyjnych w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa i usług świadczonych w interesie ogólnym. |
| --- | --- |

f)

Jednak mają one również ograniczenia, które zależą przede wszystkim od skuteczności monitorowania i sankcji, od pytania, czy wszystkie strony przyjęły uzgodnione kodeksy, od pełnego przestrzegania obowiązujących norm oraz od wymogów odpowiednich ram legislacyjnych w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa i usług świadczonych w interesie ogólnym.

5.   Rola regulacji, samoregulacji i współregulacji: definicja i podstawa prawna

a)   Potrzeba podstawy prawnej

| 5.1. | Unia Europejska określa się w traktatach jako wspólnota prawa, na wzór dobrze znanej koncepcji państwa prawa. We wspólnocie prawa ważność jakiegokolwiek przepisu zależy od umocowania w normach zawartych przede wszystkim w tekstach założycielskich i następnie w aktach ustawodawczych w ramach hierarchii norm. |
| --- | --- |

5.1.

Unia Europejska określa się w traktatach jako wspólnota prawa, na wzór dobrze znanej koncepcji państwa prawa. We wspólnocie prawa ważność jakiegokolwiek przepisu zależy od umocowania w normach zawartych przede wszystkim w tekstach założycielskich i następnie w aktach ustawodawczych w ramach hierarchii norm.

| 5.2. | Na tekst założycielski UE składają się obecnie TUE i TFUE mające taką samą moc prawną (art. 1 ust. 3 TUE), a także Karta praw podstawowych Unii Europejskiej stanowiąca integralną część traktatów i mająca również tę samą wartość (art. 6 TUE). Wszelkie przepisy prawne UE muszą wynikać z artykułów tychże tekstów lub mieć w nich umocowanie, zarówno jeśli chodzi o bezpośrednie kompetencje do stanowienia prawa, jak i delegowanie uprawnień (akty delegowane i akty wykonawcze, o których mowa w art. 290 i 291 TFUE). |
| --- | --- |

5.2.

Na tekst założycielski UE składają się obecnie TUE i TFUE mające taką samą moc prawną (art. 1 ust. 3 TUE), a także Karta praw podstawowych Unii Europejskiej stanowiąca integralną część traktatów i mająca również tę samą wartość (art. 6 TUE). Wszelkie przepisy prawne UE muszą wynikać z artykułów tychże tekstów lub mieć w nich umocowanie, zarówno jeśli chodzi o bezpośrednie kompetencje do stanowienia prawa, jak i delegowanie uprawnień (akty delegowane i akty wykonawcze, o których mowa w art. 290 i 291 TFUE).

| 5.3. | Kompetencje UE uznane w traktacie to wyłącznie te, które zostały jej powierzone przez państwa członkowskie zgodnie z zasadą przyznania (art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2 TUE) i w zależności od charakteru wyłącznego lub dzielonego (art. 2 ust. 1 i 2 TFUE), ograniczone jeszcze w interpretacji i zastosowaniu zasadą pomocniczości i proporcjonalności (art. 5 ust. 3 i 4 TUE). |
| --- | --- |

5.3.

Kompetencje UE uznane w traktacie to wyłącznie te, które zostały jej powierzone przez państwa członkowskie zgodnie z zasadą przyznania (art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2 TUE) i w zależności od charakteru wyłącznego lub dzielonego (art. 2 ust. 1 i 2 TFUE), ograniczone jeszcze w interpretacji i zastosowaniu zasadą pomocniczości i proporcjonalności (art. 5 ust. 3 i 4 TUE).

| 5.4. | UE może delegować wykonywanie swoich kompetencji ustawodawczych tylko w zakresie, w jakim jest to wyraźnie dopuszczone, i jedynie kompetencji, które zostały jej przyznane (art. 13 ust. 2 TUE). |
| --- | --- |

5.4.

UE może delegować wykonywanie swoich kompetencji ustawodawczych tylko w zakresie, w jakim jest to wyraźnie dopuszczone, i jedynie kompetencji, które zostały jej przyznane (art. 13 ust. 2 TUE).

| 5.5. | Mając na uwadze, że uznanie przez instytucje UE (Radę, PE i Komisję) alternatywy dla ich kompetencji ustawodawczych należy rozumieć jedynie jako delegację przyznanych uprawnień, w celu potwierdzenia ważności tych rozwiązań jako prawa wspólnotowego wydaje się niezbędne wyraźne przewidzenie w tekstach założycielskich możliwości delegacji, choć sposób wykonania, warunki zastosowania oraz wymogi można pozostawić do rozstrzygnięcia w prawodawstwie wtórnym. |
| --- | --- |

5.5.

Mając na uwadze, że uznanie przez instytucje UE (Radę, PE i Komisję) alternatywy dla ich kompetencji ustawodawczych należy rozumieć jedynie jako delegację przyznanych uprawnień, w celu potwierdzenia ważności tych rozwiązań jako prawa wspólnotowego wydaje się niezbędne wyraźne przewidzenie w tekstach założycielskich możliwości delegacji, choć sposób wykonania, warunki zastosowania oraz wymogi można pozostawić do rozstrzygnięcia w prawodawstwie wtórnym.

| 5.6. | Jednak faktem jest, że w żadnym miejscu tekstów założycielskich w tym w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej nie ma takiej wyraźnej ani nawet dorozumianej podstawy prawnej, nawet przy bardzo szerokiej wykładni art. 11 TUE. |
| --- | --- |

5.6.

Jednak faktem jest, że w żadnym miejscu tekstów założycielskich w tym w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej nie ma takiej wyraźnej ani nawet dorozumianej podstawy prawnej, nawet przy bardzo szerokiej wykładni art. 11 TUE.

| 5.7. | Porozumienie międzyinstytucjonalne same w sobie także nie stanowi źródła prawa wspólnotowego ani nie upoważnia, ze skutkiem wiążącym dla stron trzecich, do przekazywania kompetencji na podstawie zawartej w nim definicji „stosowania alternatywnych mechanizmów regulacji, gdy traktat nie wymaga stosowania instrumentu prawnego” (pkt 16). |
| --- | --- |

5.7.

Porozumienie międzyinstytucjonalne same w sobie także nie stanowi źródła prawa wspólnotowego ani nie upoważnia, ze skutkiem wiążącym dla stron trzecich, do przekazywania kompetencji na podstawie zawartej w nim definicji „stosowania alternatywnych mechanizmów regulacji, gdy traktat nie wymaga stosowania instrumentu prawnego” (pkt 16).

| 5.8. | Mimo poszukiwanej w różnych instrumentach prawnych prawa wtórnego legitymizacji oraz mniej lub bardziej szczegółowej definicji zasad i warunków, które mechanizmy te muszą spełnić, aby mogły zostać uznane na poziomie UE przez instytucje o kompetencjach ustawodawczych, brakuje normy upoważniającej te instytucje do zrezygnowania z przysługujących im kompetencji ustawodawczych i przekazania ich wspomnianym mechanizmom, co stanowiłoby prawną alternatywę dla określonych w traktatach instrumentów uregulowań wspólnotowych. |
| --- | --- |

5.8.

Mimo poszukiwanej w różnych instrumentach prawnych prawa wtórnego legitymizacji oraz mniej lub bardziej szczegółowej definicji zasad i warunków, które mechanizmy te muszą spełnić, aby mogły zostać uznane na poziomie UE przez instytucje o kompetencjach ustawodawczych, brakuje normy upoważniającej te instytucje do zrezygnowania z przysługujących im kompetencji ustawodawczych i przekazania ich wspomnianym mechanizmom, co stanowiłoby prawną alternatywę dla określonych w traktatach instrumentów uregulowań wspólnotowych.

b)   Specjalny instrument na potrzeby określenia samoregulacji i współregulacji

| 5.9. | Zupełnie inną kwestią byłoby traktowanie tych mechanizmów jako dodatkowych lub uzupełniających w stosunku do prawodawstwa, w kontekście ustanowionych i określonych wcześniej z całkowitą przejrzystością ram prawnych, zamiast uznawania ich za alternatywę dla kompetencji ustawodawczych UE. |
| --- | --- |

5.9.

Zupełnie inną kwestią byłoby traktowanie tych mechanizmów jako dodatkowych lub uzupełniających w stosunku do prawodawstwa, w kontekście ustanowionych i określonych wcześniej z całkowitą przejrzystością ram prawnych, zamiast uznawania ich za alternatywę dla kompetencji ustawodawczych UE.

| 5.10. | Dlatego też definicja tych ram powinna mieć charakter ogólny i opierać się na traktatach oraz Karcie praw podstawowych i nie należy jej pozostawiać do rozstrzygnięcia w poszczególnych aktach prawa wtórnego lub pochodnego. |
| --- | --- |

5.10.

Dlatego też definicja tych ram powinna mieć charakter ogólny i opierać się na traktatach oraz Karcie praw podstawowych i nie należy jej pozostawiać do rozstrzygnięcia w poszczególnych aktach prawa wtórnego lub pochodnego.

| 5.11. | Definicja taka musi mieć oparcie w szczególnym porozumieniu międzyinstytucjonalnym o wiążącym charakterze zgodnie z art. 295 TFUE, z zastrzeżeniem ewentualnej kontroli przez Trybunał Sprawiedliwości. |
| --- | --- |

5.11.

Definicja taka musi mieć oparcie w szczególnym porozumieniu międzyinstytucjonalnym o wiążącym charakterze zgodnie z art. 295 TFUE, z zastrzeżeniem ewentualnej kontroli przez Trybunał Sprawiedliwości.

| 5.12. | Mając na uwadze, że UE może doradzić państwom członkowskim, by posiłkowały się w swoich porządkach prawnych modelem ustanowionym na poziomie europejskim, z myślą o samoregulacji i współregulacji na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, Komitet uważa, że odpowiednim instrumentem byłoby zalecenie uwzględniające zasady i wymogi określone w nowym porozumieniu międzyinstytucjonalnym oraz zachęcające państwa członkowskie do ich przyjęcia i wdrożenia na odpowiednich poziomach w wewnętrznym porządku prawnym. |
| --- | --- |

5.12.

Mając na uwadze, że UE może doradzić państwom członkowskim, by posiłkowały się w swoich porządkach prawnych modelem ustanowionym na poziomie europejskim, z myślą o samoregulacji i współregulacji na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym, Komitet uważa, że odpowiednim instrumentem byłoby zalecenie uwzględniające zasady i wymogi określone w nowym porozumieniu międzyinstytucjonalnym oraz zachęcające państwa członkowskie do ich przyjęcia i wdrożenia na odpowiednich poziomach w wewnętrznym porządku prawnym.

| 5.13. | Wreszcie, EKES, jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego (art. 304 TFUE), powinien mieć możliwość uprzedniego wydania opinii w sprawie nowego porozumienia. |
| --- | --- |

5.13.

Wreszcie, EKES, jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego (art. 304 TFUE), powinien mieć możliwość uprzedniego wydania opinii w sprawie nowego porozumienia.

c)   Ponowne zdefiniowanie podstawowych pojęć

| 5.14. | Nowe porozumienie międzyinstytucjonalne powinno ponownie zdefiniować w bardziej odpowiedni i dostosowany do faktycznej sytuacji sposób pojęcia, rodzaje i warunki samoregulacji i współregulacji. |
| --- | --- |

5.14.

Nowe porozumienie międzyinstytucjonalne powinno ponownie zdefiniować w bardziej odpowiedni i dostosowany do faktycznej sytuacji sposób pojęcia, rodzaje i warunki samoregulacji i współregulacji.

| 5.15. | Tak naprawdę różne koncepcje samoregulacji i współregulacji wynikające z obecnego Porozumienia międzyinstytucjonalnego nie odpowiadają żadnej znanej doktrynie ani nie rozróżniają poprawnie warunków w zależności od różnic w systemach prawnych, którym podlegają. |
| --- | --- |

5.15.

Tak naprawdę różne koncepcje samoregulacji i współregulacji wynikające z obecnego Porozumienia międzyinstytucjonalnego nie odpowiadają żadnej znanej doktrynie ani nie rozróżniają poprawnie warunków w zależności od różnic w systemach prawnych, którym podlegają.

| 5.16. | Z drugiej strony rzeczywistość nie ogranicza się do dwóch rodzajów zdefiniowanych w porozumieniu; np. nie rozważa się sytuacji, w których niektóre systemy stanowią połączenie miękkiego prawa (np. zaleceń) lub prywatnych porozumień (np. okrągłe stoły) ani też nie uwzględnia się transnarodowych porozumień regulacyjnych o charakterze prywatnym. |
| --- | --- |

5.16.

Z drugiej strony rzeczywistość nie ogranicza się do dwóch rodzajów zdefiniowanych w porozumieniu; np. nie rozważa się sytuacji, w których niektóre systemy stanowią połączenie miękkiego prawa (np. zaleceń) lub prywatnych porozumień (np. okrągłe stoły) ani też nie uwzględnia się transnarodowych porozumień regulacyjnych o charakterze prywatnym.

| 5.17. | Wreszcie porozumienie pomija rolę, jaką powinny odgrywać wspólnotowe organy regulacyjne jako niezależna strona trzecia nieuczestnicząca w opracowywaniu i negocjacji umów dotyczących współregulacji, na wzór szeregu krajowych organów regulacyjnych w różnych sektorach. |
| --- | --- |

5.17.

Wreszcie porozumienie pomija rolę, jaką powinny odgrywać wspólnotowe organy regulacyjne jako niezależna strona trzecia nieuczestnicząca w opracowywaniu i negocjacji umów dotyczących współregulacji, na wzór szeregu krajowych organów regulacyjnych w różnych sektorach.

d)   Podstawowe zasady i zasadnicze wymogi

| 5.18. | Większą część przyszłego porozumienia międzyinstytucjonalnego stanowić będzie jasne i precyzyjne określenie w ogólnym wymiarze podstawowych zasad i wymogów, które muszą spełnić mechanizmy samoregulacji i współregulacji, aby mogły zostać uznane i/lub zalecone przez UE. |
| --- | --- |

5.18.

Większą część przyszłego porozumienia międzyinstytucjonalnego stanowić będzie jasne i precyzyjne określenie w ogólnym wymiarze podstawowych zasad i wymogów, które muszą spełnić mechanizmy samoregulacji i współregulacji, aby mogły zostać uznane i/lub zalecone przez UE.

| 5.19. | Należy zauważyć, że formy samoregulacji na szczeblu europejskim mogą być tworzone poza ramami porozumienia międzyinstytucjonalnego w oparciu o swobodę umów i stowarzyszenia. Są one całkowicie uzasadnione, jeżeli przestrzegają ogólnych zasad prawa UE, lecz mogą zostać uwzględnione w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym tylko, jeżeli spełniają określone w nim wymogi. |
| --- | --- |

5.19.

Należy zauważyć, że formy samoregulacji na szczeblu europejskim mogą być tworzone poza ramami porozumienia międzyinstytucjonalnego w oparciu o swobodę umów i stowarzyszenia. Są one całkowicie uzasadnione, jeżeli przestrzegają ogólnych zasad prawa UE, lecz mogą zostać uwzględnione w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym tylko, jeżeli spełniają określone w nim wymogi.

| 5.20. | W obecnym Porozumieniu międzyinstytucjonalnym wymieniono niektóre z nich, wspomniane wcześniej; należy je utrzymać, lecz precyzyjniej zdefiniować, zwłaszcza w przypadkach uznanych za niemające zastosowania z powodu praw podstawowych, w wypadku ważnych wyborów politycznych lub w sytuacjach, gdy przepisy muszą być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.20.

W obecnym Porozumieniu międzyinstytucjonalnym wymieniono niektóre z nich, wspomniane wcześniej; należy je utrzymać, lecz precyzyjniej zdefiniować, zwłaszcza w przypadkach uznanych za niemające zastosowania z powodu praw podstawowych, w wypadku ważnych wyborów politycznych lub w sytuacjach, gdy przepisy muszą być stosowane jednolicie we wszystkich państwach członkowskich.

| 5.21. | Doktryna oraz doświadczenie różnych podmiotów gospodarczych pozwalają wskazać szereg innych zasad i wymogów:






  a) | Samoregulacja i współregulacja powinny służyć interesowi ogólnemu, a nie tylko przynosić korzyści organom regulacyjnym. |
| --- | --- | --- |

5.21.

Doktryna oraz doświadczenie różnych podmiotów gospodarczych pozwalają wskazać szereg innych zasad i wymogów:

a)

Samoregulacja i współregulacja powinny służyć interesowi ogólnemu, a nie tylko przynosić korzyści organom regulacyjnym.

| b) | Muszą zawsze spełniać wszystkie przepisy ustawowe i prawne obowiązujące w Europie, począwszy od celów i postanowień traktatu UE, Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i Europejskiej konwencji praw człowieka. Muszą być również zgodne z prawem międzynarodowym i międzynarodowymi umowami handlowymi, zwłaszcza postanowieniami WTO. |
| --- | --- |

b)

Muszą zawsze spełniać wszystkie przepisy ustawowe i prawne obowiązujące w Europie, począwszy od celów i postanowień traktatu UE, Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i Europejskiej konwencji praw człowieka. Muszą być również zgodne z prawem międzynarodowym i międzynarodowymi umowami handlowymi, zwłaszcza postanowieniami WTO.

| c) | Muszą podlegać kontroli organów wymiaru sprawiedliwości na poziomie wspólnotowym i krajowym. |
| --- | --- |

c)

Muszą podlegać kontroli organów wymiaru sprawiedliwości na poziomie wspólnotowym i krajowym.

| d) | Przejrzystość powinna wiązać się z zapewnianiem praktycznych informacji dostępnych dla wszystkich, bez przeszkód czy zniechęcających kosztów, a jej cele powinny zostać jasno i jednoznacznie zdefiniowane. |
| --- | --- |

d)

Przejrzystość powinna wiązać się z zapewnianiem praktycznych informacji dostępnych dla wszystkich, bez przeszkód czy zniechęcających kosztów, a jej cele powinny zostać jasno i jednoznacznie zdefiniowane.

| e) | Musi istnieć możliwość monitorowania stopnia realizacji za pośrednictwem obiektywnych kryteriów i wiarygodnych wskaźników, poprzez oceny skutków ex ante lub ex post, dokonywane bezpośrednio lub ewentualnie powierzane niezależnym, publicznym lub prywatnym organom oceniającym posiadającym należyte zaświadczenia. |
| --- | --- |

e)

Musi istnieć możliwość monitorowania stopnia realizacji za pośrednictwem obiektywnych kryteriów i wiarygodnych wskaźników, poprzez oceny skutków ex ante lub ex post, dokonywane bezpośrednio lub ewentualnie powierzane niezależnym, publicznym lub prywatnym organom oceniającym posiadającym należyte zaświadczenia.

| f) | Reprezentatywność partnerów powinna być gwarancją skutecznego wdrażania uzgodnionych norm oraz wiarygodności i skuteczności przepisów. Reprezentatywność powinna być proporcjonalna do danego zawodu – branży lub sektora – oraz do zakresu ustalonych przepisów. Może być realizowana w wymiarze ilościowym (liczba i odsetek członków organizacji), a przede wszystkim jakościowym (zdolność do interwencji w terenie w celu uzasadnienia przepisów i zapewnienia ich przestrzegania). |
| --- | --- |

f)

Reprezentatywność partnerów powinna być gwarancją skutecznego wdrażania uzgodnionych norm oraz wiarygodności i skuteczności przepisów. Reprezentatywność powinna być proporcjonalna do danego zawodu – branży lub sektora – oraz do zakresu ustalonych przepisów. Może być realizowana w wymiarze ilościowym (liczba i odsetek członków organizacji), a przede wszystkim jakościowym (zdolność do interwencji w terenie w celu uzasadnienia przepisów i zapewnienia ich przestrzegania).

| g) | Ważnym elementem uzasadniającym wartość, jakość oraz skuteczność wymogów są także uprzednie konsultacje z bezpośrednio zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

g)

Ważnym elementem uzasadniającym wartość, jakość oraz skuteczność wymogów są także uprzednie konsultacje z bezpośrednio zainteresowanymi stronami.

| h) | W celu zagwarantowania skuteczności nadzór nad przepisami związanymi z samoregulacją i współregulacją, a także ich ocena i monitorowanie powinny obejmować środki o charakterze prewencyjnym lub represyjnym (sankcje). Należy tu wymienić:






  1) | mechanizmy samokontroli i samodyscypliny, w tym oceny skutków ex ante
   (16); |
| --- | --- | --- |

h)

W celu zagwarantowania skuteczności nadzór nad przepisami związanymi z samoregulacją i współregulacją, a także ich ocena i monitorowanie powinny obejmować środki o charakterze prewencyjnym lub represyjnym (sankcje). Należy tu wymienić:

1)

mechanizmy samokontroli i samodyscypliny, w tym oceny skutków ex ante
   (16);

| 2) | bazy danych, które zapewnią skuteczniejsze monitorowanie (17); |
| --- | --- |

2)

bazy danych, które zapewnią skuteczniejsze monitorowanie (17);

| 3) | przyjęcie znaku certyfikacji lub znaku odniesienia (18); |
| --- | --- |

3)

przyjęcie znaku certyfikacji lub znaku odniesienia (18);

| 4) | przyjęcie krajowych kodeksów w celu wdrożenia europejskiego kodeksu postępowania (19); |
| --- | --- |

4)

przyjęcie krajowych kodeksów w celu wdrożenia europejskiego kodeksu postępowania (19);

| 5) | ustanowienie specyfikacji technicznych wraz z normami (20); |
| --- | --- |

5)

ustanowienie specyfikacji technicznych wraz z normami (20);

| 6) | opracowanie operacyjnych wytycznych stosowania (21); |
| --- | --- |

6)

opracowanie operacyjnych wytycznych stosowania (21);

| 7) | przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja. |
| --- | --- |

7)

przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja.

| i) | Musi też istnieć możliwość okresowego przeglądu i zmiany przepisów dotyczących samoregulacji i współregulacji w świetle zmieniającej się sytuacji, prawodawstwa i aspiracji sygnatariuszy. |
| --- | --- |

i)

Musi też istnieć możliwość okresowego przeglądu i zmiany przepisów dotyczących samoregulacji i współregulacji w świetle zmieniającej się sytuacji, prawodawstwa i aspiracji sygnatariuszy.

| 5.22. | Komisja powinna jeszcze zadecydować o zasadności – pod kątem bezpieczeństwa prawnego i elastyczności – uwzględnienia tych kluczowych elementów mechanizmów w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym bądź w załączniku posiadającym tę samą moc prawną, lecz pozwalającym łatwiej wprowadzić ewentualne zmiany, bez uszczerbku dla gwarancji dotyczących konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

5.22.

Komisja powinna jeszcze zadecydować o zasadności – pod kątem bezpieczeństwa prawnego i elastyczności – uwzględnienia tych kluczowych elementów mechanizmów w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym bądź w załączniku posiadającym tę samą moc prawną, lecz pozwalającym łatwiej wprowadzić ewentualne zmiany, bez uszczerbku dla gwarancji dotyczących konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.

| 5.23. | Ta ogólna definicja nie powinna wykluczać możliwości (którą należy wyraźnie określić w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym), by dla każdego instrumentu prawnego dotyczącego stosowania tych mechanizmów ustanowić warunki i szczególne wymogi, specjalnie dostosowane do potrzeb danego sektora, jak ma to już miejsce w kilku rozporządzeniach i dyrektywach, w których nawiązano do tych środków. |
| --- | --- |

5.23.

Ta ogólna definicja nie powinna wykluczać możliwości (którą należy wyraźnie określić w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym), by dla każdego instrumentu prawnego dotyczącego stosowania tych mechanizmów ustanowić warunki i szczególne wymogi, specjalnie dostosowane do potrzeb danego sektora, jak ma to już miejsce w kilku rozporządzeniach i dyrektywach, w których nawiązano do tych środków.

e)   Główne priorytetowe obszary zastosowania

| 5.24. | Ogólnie nie ma obszarów sektorowych, które należałoby objąć wyłączeniem grupowym. |
| --- | --- |

5.24.

Ogólnie nie ma obszarów sektorowych, które należałoby objąć wyłączeniem grupowym.

| 5.25. | Komitet uznaje jednak, że istnieją sektory, w których wypadku, ze względów związanych z koniunkturą, należy zastosować większą ostrożność lub doprecyzować zasady i warunki stosowania samoregulacji i współregulacji. Dotyczy to w szczególności usług finansowych, publicznych lub świadczonych w interesie ogólnym oraz niektórych obszarów, które nie dotyczą wprawdzie bezpośrednio treści praw podstawowych, jednak wpływają na wykonywanie tych praw, np. praw konsumentów, o czym Komitet wspominał w wielu opiniach. |
| --- | --- |

5.25.

Komitet uznaje jednak, że istnieją sektory, w których wypadku, ze względów związanych z koniunkturą, należy zastosować większą ostrożność lub doprecyzować zasady i warunki stosowania samoregulacji i współregulacji. Dotyczy to w szczególności usług finansowych, publicznych lub świadczonych w interesie ogólnym oraz niektórych obszarów, które nie dotyczą wprawdzie bezpośrednio treści praw podstawowych, jednak wpływają na wykonywanie tych praw, np. praw konsumentów, o czym Komitet wspominał w wielu opiniach.

| 5.26. | Najważniejszymi obszarami są z kolei dziedziny związane z zarządzaniem, odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw i stosunkami gospodarczymi. |
| --- | --- |

5.26.

Najważniejszymi obszarami są z kolei dziedziny związane z zarządzaniem, odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw i stosunkami gospodarczymi.

| 5.27. | Należy z zadowoleniem przyjąć niedawne inicjatywy Komisji, takie jak platforma Pilot Community of Practice for better self and co-regulation, która ma swoje źródło w komunikacie Komisji w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw (22), oraz wsparcie dla porozumienia głównych firm internetowych na rzecz bezpieczniejszego internetu, a także inicjatywy związane z dyrektywą o handlu elektronicznym (23) bądź inicjatywy, do których nawiązują różne instrumenty wspólnotowe. |
| --- | --- |

5.27.

Należy z zadowoleniem przyjąć niedawne inicjatywy Komisji, takie jak platforma Pilot Community of Practice for better self and co-regulation, która ma swoje źródło w komunikacie Komisji w sprawie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw (22), oraz wsparcie dla porozumienia głównych firm internetowych na rzecz bezpieczniejszego internetu, a także inicjatywy związane z dyrektywą o handlu elektronicznym (23) bądź inicjatywy, do których nawiązują różne instrumenty wspólnotowe.

f)   Mocne i słabe strony

| 5.28. | EKES wskazał we wcześniejszych opiniach korzyści płynące ze stosowania mechanizmów samoregulacji i współregulacji. Najważniejsze z nich to zniesienie przeszkód na jednolitym rynku, uproszczenie przepisów, elastyczność i szybkość zastosowania, odciążenie procesu legislacyjnego i wspólna odpowiedzialność uczestników. |
| --- | --- |

5.28.

EKES wskazał we wcześniejszych opiniach korzyści płynące ze stosowania mechanizmów samoregulacji i współregulacji. Najważniejsze z nich to zniesienie przeszkód na jednolitym rynku, uproszczenie przepisów, elastyczność i szybkość zastosowania, odciążenie procesu legislacyjnego i wspólna odpowiedzialność uczestników.

| 5.29. | Jednak odnotowano również ograniczenia, które zależą przede wszystkim od skuteczności monitorowania i sankcji, od pełnego przestrzegania obowiązujących norm oraz od wymogów odpowiednich ram legislacyjnych w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa i usług świadczonych w interesie ogólnym (24). |
| --- | --- |

5.29.

Jednak odnotowano również ograniczenia, które zależą przede wszystkim od skuteczności monitorowania i sankcji, od pełnego przestrzegania obowiązujących norm oraz od wymogów odpowiednich ram legislacyjnych w dziedzinie zdrowia, bezpieczeństwa i usług świadczonych w interesie ogólnym (24).

g)   Alternatywne metody rozstrzygania sporów

| 5.30. | Pozasądowe metody rozstrzygania sporów są już obecnie, po długich i żmudnych wysiłkach, regulowane na poziomie wspólnotowym rozporządzeniem w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów (ODR) i dyrektywą w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów (ADR) (25). Oba instrumenty prawne nie zostały jeszcze wdrożone we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.30.

Pozasądowe metody rozstrzygania sporów są już obecnie, po długich i żmudnych wysiłkach, regulowane na poziomie wspólnotowym rozporządzeniem w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów (ODR) i dyrektywą w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów (ADR) (25). Oba instrumenty prawne nie zostały jeszcze wdrożone we wszystkich państwach członkowskich.

| 5.31. | Chociaż z czysto teoretycznego punktu widzenia nie jest to niezbędne do ustanowienia mechanizmów samoregulacji i współregulacji, EKES zaleca, by w przyszłym porozumieniu międzyinstytucjonalnym wyraźnie ustanowiono, jako wymóg zgodności ze wspomnianymi mechanizmami, możliwość skorzystania z pozasądowych, alternatywnych metod rozstrzygania sporów, zgodnie z instrumentami wspólnotowymi. |
| --- | --- |

5.31.

Chociaż z czysto teoretycznego punktu widzenia nie jest to niezbędne do ustanowienia mechanizmów samoregulacji i współregulacji, EKES zaleca, by w przyszłym porozumieniu międzyinstytucjonalnym wyraźnie ustanowiono, jako wymóg zgodności ze wspomnianymi mechanizmami, możliwość skorzystania z pozasądowych, alternatywnych metod rozstrzygania sporów, zgodnie z instrumentami wspólnotowymi.

h)   Rola instytucji wspólnotowych, państw członkowskich i społeczeństwa obywatelskiego

| 5.32. | Wdrażanie tych instrumentów wiąże się z konkretną odpowiedzialnością, którą powinny na siebie przyjąć wszystkie strony w procesie legislacyjnym. |
| --- | --- |

5.32.

Wdrażanie tych instrumentów wiąże się z konkretną odpowiedzialnością, którą powinny na siebie przyjąć wszystkie strony w procesie legislacyjnym.

| 5.33. | Po pierwsze Komisja musi rozpocząć negocjacje z PE i Radą na temat przeglądu obecnego Porozumienia międzyinstytucjonalnego zgodnie z kryteriami określonymi w niniejszym dokumencie. |
| --- | --- |

5.33.

Po pierwsze Komisja musi rozpocząć negocjacje z PE i Radą na temat przeglądu obecnego Porozumienia międzyinstytucjonalnego zgodnie z kryteriami określonymi w niniejszym dokumencie.

| 5.34. | Należy zasięgać opinii społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza EKES-u, na temat warunków tych negocjacji, a ostateczny tekst porozumienia powinien zostać przedłożony EKES-owi przed formalnym przyjęciem. |
| --- | --- |

5.34.

Należy zasięgać opinii społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza EKES-u, na temat warunków tych negocjacji, a ostateczny tekst porozumienia powinien zostać przedłożony EKES-owi przed formalnym przyjęciem.

| 5.35. | Państwa członkowskie, za pośrednictwem swoich parlamentów i w ramach uprawnień przyznanych im na mocy traktatów w zakresie oceny zasad pomocniczości i proporcjonalności, powinny także zająć stanowisko w tej sprawie, a rządy powinny zobowiązać się do stosowania tych samych zasad w krajowych porządkach prawnych. |
| --- | --- |

5.35.

Państwa członkowskie, za pośrednictwem swoich parlamentów i w ramach uprawnień przyznanych im na mocy traktatów w zakresie oceny zasad pomocniczości i proporcjonalności, powinny także zająć stanowisko w tej sprawie, a rządy powinny zobowiązać się do stosowania tych samych zasad w krajowych porządkach prawnych.

| 5.36. | Trybunał Sprawiedliwości oraz sądy krajowe muszą posiadać uprawnienia i środki niezbędne w celu kontroli legalności przyjmowanych przepisów. |
| --- | --- |

5.36.

Trybunał Sprawiedliwości oraz sądy krajowe muszą posiadać uprawnienia i środki niezbędne w celu kontroli legalności przyjmowanych przepisów.

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

1

(2)  Biała księga na temat sprawowania rządów w Europie, COM(2001) 428 final (Dz.U. C 287 z 12.10.2001) oraz komunikaty w sprawie lepszego stanowienia prawa, COM(2002) 275, 276, 277 i 278 final z 5.6.2002.

2

(3)  Zob. artykuły Lindy A. J. Senden „Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet” (Electronic Journal of Comparative Law, vol. 9, 1 stycznia 2005 r.) i „Soft Law and its implications for institutional balance in the EC” (Utrecht Law Review, IGITUR, vol. 1, nr 2, grudzień 2005 r., s. 79).

3

Electronic Journal of Comparative Law

Utrecht Law Review

(4)  Należy przypomnieć o projekcie SLIM – uproszczenie prawodawstwa na rynku wewnętrznym (COM(96) 559 final i COM(2000) 104).

4

(5)  Zob.: http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32858

5

(6)  Dz.U. C 175 z 28.7.2009, s. 26.

6

(7)  Chodzi zwłaszcza o kolejne sprawozdania roczne z kontroli stosowania prawa wspólnotowego, różne sprawozdania z realizacji strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego oraz częste przeglądy strategiczne unijnego programu lepszego stanowienia prawa. Wartym odnotowania wyjątkiem są odniesienia zawarte w dokumencie roboczym Komisji „Pierwsze sprawozdanie z realizacji strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego”, Bruksela, COM(2006) 690 final z 14.11.2006.

7

(8)  Zob. definicja w: Linda Senden „Soft Law and its implications for institutional balance in the EC” (Utrecht Law Review, IGITUR, vol. 1, nr 2, grudzień 2005 r., s. 79).

8

Utrecht Law Review

(9)  Dokument COM(2014) 4136 final z 25.6.2014.

9

(10)  To do tych instrumentów, a nie samoregulacji czy współregulacji, nawiązuje Komisja, np. w swoim komunikacie „Polityka podatkowa w Unii Europejskiej – priorytety na nadchodzące lata” (COM(2001) 260 final (Dz.U. C 284 z 10.10.2001, s. 6.), zwłaszcza w pkt 4.3.

10

(11)  Jak dobrze wyjaśnia Lina Senden we wspomnianym już „Soft Law, Self Regulation and Co-regulation in European Law: Where do they meet”: „As regards the Interinstitutional Agreement on better law-making, its having at least binding force inter partes can be defended on the basis of two arguments. Firstly, it contains a number of rather compelling terms (»agree«, »will«), which can be said to express the intention of the institutions to enter into a binding commitment. A confirmation of this intention can also be seen in its points 37 and 38 on the implementation and monitoring of the Agreement, providing, inter alia: »The three Institutions will take the necessary steps to ensure that their staff have the means and resources required for the proper implementation of the provisions of this Agreement« (point 38). Secondly, where »agreed acts« are specifically intended to reinforce interinstitutional cooperation such as the Interinstitutional Agreement at issue here, it can be argued that there is a specific duty of cooperation which in conjunction with the duty of sincere cooperation laid down in Article 10 EC may actually lead to the conclusion that such an agreed act must be considered binding upon the concluding parties”.

11

(12)  Jak wyraźnie stwierdzono w planie działania Komisji na 2002 r., „w przeciwieństwie do współregulacji, samoregulacja nie wymaga aktu ustawodawczego” (COM(2002) 278 final, s. 11).

12

(13)  Należy zwrócić uwagę na:

13

| a) | rezolucję Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie w dniu 1 grudnia 1997 r. w sprawie Kodeksu postępowania w zakresie opodatkowania przedsiębiorstw; |
| --- | --- |

a)

rezolucję Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie w dniu 1 grudnia 1997 r. w sprawie Kodeksu postępowania w zakresie opodatkowania przedsiębiorstw;

| b) | rozporządzenie Rady (WE) nr 80/2009 w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji (Dz.U. L 35 z 4.2.2009, s. 47). Zob. także http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32859 |
| --- | --- |

b)

rozporządzenie Rady (WE) nr 80/2009 w sprawie kodeksu postępowania dla komputerowych systemów rezerwacji (Dz.U. L 35 z 4.2.2009, s. 47). Zob. także http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions&itemCode=32859

(14)  Sprawozdawca: Monica Frassoni (A5-0313/2003 z dnia 25 września 2003 r.).

14

(15)  Na szczególną uwagę zasługuje stanowisko EKES-u wyrażone zwłaszcza w następujących opiniach:

15

| — | Dz.U. C 14 z 16.1.2001, s. 1, w sprawie uproszczenia prawodawstwa na jednolitym rynku, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 14 z 16.1.2001, s. 1, w sprawie uproszczenia prawodawstwa na jednolitym rynku,

| — | Dz.U. C 48 z 21.2.2002, s. 130, w sprawie uproszczenia (opinia dodatkowa), |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 48 z 21.2.2002, s. 130, w sprawie uproszczenia (opinia dodatkowa),

| — | Dz.U. C 112 z 30.4.2004, s. 4, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 112 z 30.4.2004, s. 4,

| — | Dz.U. C 255 z 14.10.2005, s. 22, w sprawie priorytetów jednolitego rynku na lata 2005–2010, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 255 z 14.10.2005, s. 22, w sprawie priorytetów jednolitego rynku na lata 2005–2010,

| — | Dz.U. C 24 z 31.1.2006, s. 52, w sprawie sposobów wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 24 z 31.1.2006, s. 52, w sprawie sposobów wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE,

a w szczególności raport informacyjny z dnia 24 stycznia 2005 r.

(16)  W tym miejscu należy wymienić:

16

mechanizm samokontroli ustanowiony przez EFCA w celu zapewnienia przestrzegania kodeksu postępowania z 1992 r. dla przedsiębiorstw inżynieryjnych i doradczych,

wiążące przepisy kodeksu etycznego prawników w UE, przyjętego w 1988 r. przez Radę Izb Adwokackich Unii Europejskiej (CCBE),

komisję dyscyplinarną ustanowioną w kodeksie postępowania dla podmiotów zarządzających majątkiem w celu zapewnienia jego przestrzegania i, w stosownych przypadkach, nałożenia sankcji, takich jak upomnienia, nagany i prekluzja;

Europejskie Stowarzyszenie Etyki Reklamy (EASA), ustanowione w 1992 r. w celu koordynowania i promowania samoregulacji w przemyśle reklamowym,

monitorowanie przez BDI (Bundesverband der Deutschen Industrie) właściwej realizacji umowy zawartej w 1995 r. w Berlinie między rządem a przedsiębiorstwami w sprawie warunków i monitorowania redukcji efektu cieplarnianego poprzez ograniczenie emisji CO2 w Niemczech, zgodnie z porozumieniem z Kioto.

2

(17)  Na przykład baza danych placówek szkoleniowych dla inżynierów, utworzona w 1987 roku przez Europejską Federację Krajowych Stowarzyszeń Inżynierów (FEANI) na podstawie europejskiego kodeksu etycznego w celu wzajemnego uznawania szkoleń i kwalifikacji (liczy 30 tys. członków).

17

(18)  Na przykład oznaczenie stworzone przez członków Europejskiego Komitetu ds. Ubezpieczeń w celu poświadczania stosowania europejskiego kodeksu dobrych praktyk w internecie bądź oznaczenia bezpieczeństwa w handlu elektronicznym, wprowadzone zgodnie z kodeksem postępowania w zakresie sprzedaży na odległość.

18

(19)  Jak to miało miejsce w wypadku wdrażania europejskiego kodeksu postępowania, przyjętego w 1995 r. i zmienionego w 2004 r. przez Europejską Federację Stowarzyszeń Sprzedaży Bezpośredniej.

19

(20)  Przykładowo, ilościowo określone zobowiązanie do ograniczenia zużycia energii przez pralki, uzgodnione w 1999 r. przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów AGD (CECED) we współpracy z Komisją Europejską.

20

(21)  Jak na przykład:

21

| — | norm dotyczących kształcenia, ustanowionych jako wytyczne w ramach kodeksu norm zawodowych dla europejskich konserwatorów-restauratorów, |
| --- | --- |

—

norm dotyczących kształcenia, ustanowionych jako wytyczne w ramach kodeksu norm zawodowych dla europejskich konserwatorów-restauratorów,

| — | przewodnika dla dostawców usług internetowych sporządzonego w 2001 r. przez Izbę Handlową w Mediolanie w celu propagowania dobrych praktyk w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

—

przewodnika dla dostawców usług internetowych sporządzonego w 2001 r. przez Izbę Handlową w Mediolanie w celu propagowania dobrych praktyk w tej dziedzinie.

(22)  COM(2011) 681 final.

22

(23)  Dyrektywa 2000/31/WE (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1).

23

(24)  Raport informacyjny INT/204 z 24.1.2005 w sprawie aktualnego stanu współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku.

24

(25)  Rozporządzenie (UE) nr 524/2013 i dyrektywa 2013/11/UE (Dz.U. L 165 z 18.6.2013, s. 1 i s. 63).

25

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujący punkt, który został zastąpiony poprawką przyjętą przez Zgromadzenie, uzyskał poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów (art. 54 ust. 4 regulaminu wewnętrznego):

Punkt 5.21 h)

W celu zagwarantowania skuteczności kontrola i monitorowanie przepisów związanych z samoregulacją i współregulacją powinny obejmować środki o charakterze prewencyjnym lub represyjnym (sankcje). Należy tu wymienić:

| 1) | mechanizmy samokontroli i samodyscypliny, w tym oceny skutków ex ante; |
| --- | --- |

1)

mechanizmy samokontroli i samodyscypliny, w tym oceny skutków ex ante;

| 2) | bazy danych, które zapewnią skuteczniejsze monitorowanie; |
| --- | --- |

2)

bazy danych, które zapewnią skuteczniejsze monitorowanie;

| 3) | przyjęcie znaku certyfikacji lub znaku odniesienia; |
| --- | --- |

3)

przyjęcie znaku certyfikacji lub znaku odniesienia;

| 4) | przyjęcie krajowych kodeksów w celu wdrożenia europejskiego kodeksu postępowania; |
| --- | --- |

4)

przyjęcie krajowych kodeksów w celu wdrożenia europejskiego kodeksu postępowania;

| 5) | ustanowienie specyfikacji technicznych wraz z normami; |
| --- | --- |

5)

ustanowienie specyfikacji technicznych wraz z normami;

| 6) | opracowanie operacyjnych wytycznych stosowania; |
| --- | --- |

6)

opracowanie operacyjnych wytycznych stosowania;

| 7) | przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja. |
| --- | --- |

7)

przewidzenie systemu sankcji finansowych (grzywna) lub innych, np. wydalenie lub dyskredytacja.

Wynik głosowania:

| Za: | 91 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 41 |
| Wstrzymało się: | 28 |

Za:

91

Przeciw:

41

Wstrzymało się:

28

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/40 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/40

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki przemysłowej na rzecz europejskiego sektora szklarskiego

(2015/C 291/06)

| Sprawozdawca: | Josef ZBOŘIL |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Enrico GIBELLIERI |

Sprawozdawca:

Josef ZBOŘIL

Współsprawozdawca:

Enrico GIBELLIERI

Dnia 10 lipca 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

polityki przemysłowej na rzecz europejskiego sektora szklarskiego.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 24 marca 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 do 3 (6 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Pogorszenie koniunktury gospodarczej wpłynęło w znaczący sposób na przemysł szklarski i spowodowało zmniejszenie mocy produkcyjnych i spadek produkcji oraz likwidację znacznej liczby miejsc pracy. Aby zachować miejsca pracy i stworzyć odpowiedni klimat inwestycyjny dla europejskiego przemysłu szklarskiego oraz utrzymać przodującą pozycję w zakresie innowacji, niezbędne jest sprostanie tym poważnym wyzwaniom za pomocą europejskiej polityki przemysłowej na rzecz przemysłu szklarskiego. W polityce tej powinno się dążyć do uzyskania równowagi między trzema filarami zrównoważonego rozwoju: gospodarczym, społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

1.1.

Pogorszenie koniunktury gospodarczej wpłynęło w znaczący sposób na przemysł szklarski i spowodowało zmniejszenie mocy produkcyjnych i spadek produkcji oraz likwidację znacznej liczby miejsc pracy. Aby zachować miejsca pracy i stworzyć odpowiedni klimat inwestycyjny dla europejskiego przemysłu szklarskiego oraz utrzymać przodującą pozycję w zakresie innowacji, niezbędne jest sprostanie tym poważnym wyzwaniom za pomocą europejskiej polityki przemysłowej na rzecz przemysłu szklarskiego. W polityce tej powinno się dążyć do uzyskania równowagi między trzema filarami zrównoważonego rozwoju: gospodarczym, społecznym i środowiskowym.

| 1.2. | UE musi wykorzystać wszystkie instrumenty pozostające do jej dyspozycji, aby ożywić popyt i wykorzystać potencjał produktów szklanych na rzecz przechodzenia do niskoemisyjnej, zasobooszczędnej gospodarki o obiegu zamkniętym, zapewniając tym samym znaczące możliwości w dziedzinie przedsiębiorczości i zatrudnienia. Potrzebne są ukierunkowane inicjatywy, takie jak cele i zdecydowane środki na rzecz zmniejszenia zużycia energii w budynkach, jak również szybki rozwój oznakowania energetycznego okien w UE, wsparcie dla badań i rozwoju, polepszenie zbiórki i recyklingu odpadów szklanych oraz oparty na polityce powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego w kluczowych sektorach (np. motoryzacji, budownictwa i energii ze źródeł odnawialnych). |
| --- | --- |

1.2.

UE musi wykorzystać wszystkie instrumenty pozostające do jej dyspozycji, aby ożywić popyt i wykorzystać potencjał produktów szklanych na rzecz przechodzenia do niskoemisyjnej, zasobooszczędnej gospodarki o obiegu zamkniętym, zapewniając tym samym znaczące możliwości w dziedzinie przedsiębiorczości i zatrudnienia. Potrzebne są ukierunkowane inicjatywy, takie jak cele i zdecydowane środki na rzecz zmniejszenia zużycia energii w budynkach, jak również szybki rozwój oznakowania energetycznego okien w UE, wsparcie dla badań i rozwoju, polepszenie zbiórki i recyklingu odpadów szklanych oraz oparty na polityce powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego w kluczowych sektorach (np. motoryzacji, budownictwa i energii ze źródeł odnawialnych).

| 1.3. | Polityka przemysłowa na rzecz europejskiego sektora szklarskiego powinna wzmocnić konkurencyjność europejskich producentów poprzez: zapewnienie równych warunków działania z konkurentami spoza Europy w odniesieniu do łącznych kosztów generowanych przez wdrażanie europejskiego prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska; zapewnienie lepszych uregulowań prawnych i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego; rozwiązanie kwestii wysokich kosztów energii w przyszłej unii energetycznej. W związku z tym szczególnej uwagi wymaga wpływ wywierany na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), którym w razie potrzeby należy zapewnić odpowiednią pomoc. Przyszła ocena wpływu łącznych kosztów na sektor, która zostanie przeprowadzona przez Komisję Europejską, powinna stanowić podstawę realizacji programu „lepszych uregulowań prawnych”, zaproponowanego przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera. |
| --- | --- |

1.3.

Polityka przemysłowa na rzecz europejskiego sektora szklarskiego powinna wzmocnić konkurencyjność europejskich producentów poprzez: zapewnienie równych warunków działania z konkurentami spoza Europy w odniesieniu do łącznych kosztów generowanych przez wdrażanie europejskiego prawodawstwa w dziedzinie ochrony środowiska; zapewnienie lepszych uregulowań prawnych i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego; rozwiązanie kwestii wysokich kosztów energii w przyszłej unii energetycznej. W związku z tym szczególnej uwagi wymaga wpływ wywierany na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), którym w razie potrzeby należy zapewnić odpowiednią pomoc. Przyszła ocena wpływu łącznych kosztów na sektor, która zostanie przeprowadzona przez Komisję Europejską, powinna stanowić podstawę realizacji programu „lepszych uregulowań prawnych”, zaproponowanego przez przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera.

| 1.4. | Niektóre sektory europejskiego przemysłu szklarskiego są dotknięte nieuczciwymi praktykami handlowymi i muszą być przed nimi chronione. Konieczne jest, by UE działała szybciej, stosując skuteczne środki handlowe, gdy uczciwa konkurencja staje się zagrożona. Ponadto należy przeprowadzić staranną ocenę konsekwencji nowych i przyszłych umów handlowych dla przemysłu szklarskiego w UE. |
| --- | --- |

1.4.

Niektóre sektory europejskiego przemysłu szklarskiego są dotknięte nieuczciwymi praktykami handlowymi i muszą być przed nimi chronione. Konieczne jest, by UE działała szybciej, stosując skuteczne środki handlowe, gdy uczciwa konkurencja staje się zagrożona. Ponadto należy przeprowadzić staranną ocenę konsekwencji nowych i przyszłych umów handlowych dla przemysłu szklarskiego w UE.

| 1.5. | Potrzebna jest polityka pozwalająca na lepsze dostosowanie systemów edukacji i szkoleń do wymogów rynku pracy. Kształcenie zawodowe może być pomocne w okresie przejściowym, lecz aby utrzymać się w czołówce innowacji, europejski przemysł szklarski musi również przyciągać nowe talenty. |
| --- | --- |

1.5.

Potrzebna jest polityka pozwalająca na lepsze dostosowanie systemów edukacji i szkoleń do wymogów rynku pracy. Kształcenie zawodowe może być pomocne w okresie przejściowym, lecz aby utrzymać się w czołówce innowacji, europejski przemysł szklarski musi również przyciągać nowe talenty.

| 1.6. | Konieczna jest koordynacja i harmonizacja europejskich strategii politycznych (w dziedzinie energii, klimatu, badań naukowych, handlu, środowiska naturalnego, konkurencji, zatrudnienia itd.). Ogólnie pojęte zaangażowanie partnerów społecznych, a w szczególności ustanowienie europejskiego sektorowego dialogu społecznego mogłyby posłużyć za podstawę polityki przemysłowej na rzecz sektora szklarskiego. |
| --- | --- |

1.6.

Konieczna jest koordynacja i harmonizacja europejskich strategii politycznych (w dziedzinie energii, klimatu, badań naukowych, handlu, środowiska naturalnego, konkurencji, zatrudnienia itd.). Ogólnie pojęte zaangażowanie partnerów społecznych, a w szczególności ustanowienie europejskiego sektorowego dialogu społecznego mogłyby posłużyć za podstawę polityki przemysłowej na rzecz sektora szklarskiego.

| 1.7. | Przegląd unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji po 2020 r. musi opierać się na solidnych dowodach i uwzględniać ograniczone możliwości sektora w zakresie dalszej redukcji emisji gazów cieplarnianych. W związku z tym przemysł szklarski musi być w pełni chroniony przed ryzykiem ucieczki emisji gazów cieplarnianych po 2020 r., dopóki w krajach konkurujących nie zostaną podjęte porównywalne wysiłki na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. System handlu uprawnieniami do emisji w UE musi gwarantować, że huty szkła otrzymają pełną kwotę bezpłatnych uprawnień, które są im potrzebne zgodnie z poziomami odniesienia i rzeczywistą wielkością produkcji. Ponadto ograniczenie uprawnień nie powinno być większe od szacowanego potencjału ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.7.

Przegląd unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji po 2020 r. musi opierać się na solidnych dowodach i uwzględniać ograniczone możliwości sektora w zakresie dalszej redukcji emisji gazów cieplarnianych. W związku z tym przemysł szklarski musi być w pełni chroniony przed ryzykiem ucieczki emisji gazów cieplarnianych po 2020 r., dopóki w krajach konkurujących nie zostaną podjęte porównywalne wysiłki na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. System handlu uprawnieniami do emisji w UE musi gwarantować, że huty szkła otrzymają pełną kwotę bezpłatnych uprawnień, które są im potrzebne zgodnie z poziomami odniesienia i rzeczywistą wielkością produkcji. Ponadto ograniczenie uprawnień nie powinno być większe od szacowanego potencjału ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w tym sektorze.

| 1.8. | Mimo że model gospodarki o obiegu zamkniętym działa z powodzeniem od 40 lat w podsektorze opakowań szklanych, potrzebna jest aktywna polityka, aby docenić i wspierać te wysiłki i powtórzyć sukces w innych podsektorach. Należy w szczególności zachęcać do recyklingu w sektorze szkła budowlanego, aby umożliwić rozwój lokalnych programów zbiórki szkła. |
| --- | --- |

1.8.

Mimo że model gospodarki o obiegu zamkniętym działa z powodzeniem od 40 lat w podsektorze opakowań szklanych, potrzebna jest aktywna polityka, aby docenić i wspierać te wysiłki i powtórzyć sukces w innych podsektorach. Należy w szczególności zachęcać do recyklingu w sektorze szkła budowlanego, aby umożliwić rozwój lokalnych programów zbiórki szkła.

| 1.9. | Podsumowując, przemysł szklarski poczynił znaczne postępy w mobilizowaniu wewnętrznych zasobów, podczas gdy kwestie dotyczące równych warunków konkurowania nadal w dużym stopniu pozostają nierozwiązane i muszą zostać uwzględnione w celu wypracowania skutecznej polityki przemysłowej na rzecz sektora szklarskiego. Uznając znaczenie przemysłu szklarskiego w łańcuchach wartości, polityka ta powinna stymulować badania i popyt na „inteligentne” szkło oraz produkty o nowych właściwościach. |
| --- | --- |

1.9.

Podsumowując, przemysł szklarski poczynił znaczne postępy w mobilizowaniu wewnętrznych zasobów, podczas gdy kwestie dotyczące równych warunków konkurowania nadal w dużym stopniu pozostają nierozwiązane i muszą zostać uwzględnione w celu wypracowania skutecznej polityki przemysłowej na rzecz sektora szklarskiego. Uznając znaczenie przemysłu szklarskiego w łańcuchach wartości, polityka ta powinna stymulować badania i popyt na „inteligentne” szkło oraz produkty o nowych właściwościach.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Szkło jest materiałem obojętnym, produkowanym z różnorodnych, obficie występujących surowców naturalnych oraz ze szkła pochodzącego z recyklingu. Jest produktem w pełni nadającym się do recyklingu i wysoce cenionym z powodu jego podstawowych cech (tj. korzyści pod względem zdrowia i wygody, konserwowania żywności, naturalnego oświetlenia w budynkach itp.). Ma ono także wiele innych zastosowań, które wiążą się z oszczędzaniem energii lub wytwarzaniem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz z wykorzystaniem zaawansowanych technologii. Co więcej, jego cechy charakterystyczne sprawiają, że jest inspirującym materiałem dla wielu twórców, architektów itp., przyczyniając się tym samym do kulturowej renomy Europy i do zwiększenia jej wartości jako marki na całym świecie. |
| --- | --- |

2.1.

Szkło jest materiałem obojętnym, produkowanym z różnorodnych, obficie występujących surowców naturalnych oraz ze szkła pochodzącego z recyklingu. Jest produktem w pełni nadającym się do recyklingu i wysoce cenionym z powodu jego podstawowych cech (tj. korzyści pod względem zdrowia i wygody, konserwowania żywności, naturalnego oświetlenia w budynkach itp.). Ma ono także wiele innych zastosowań, które wiążą się z oszczędzaniem energii lub wytwarzaniem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz z wykorzystaniem zaawansowanych technologii. Co więcej, jego cechy charakterystyczne sprawiają, że jest inspirującym materiałem dla wielu twórców, architektów itp., przyczyniając się tym samym do kulturowej renomy Europy i do zwiększenia jej wartości jako marki na całym świecie.

| 2.2. | Całkowita wielkość produkcji szkła w UE wyniosła w 2012 r. ponad 33 mln ton, co czyni UE największym na świecie producentem szkła. W 2012 r. wartość produkcji wyniosła ok. 35 mld EUR. Struktura produkcji sektora szklarskiego w 2013 r. przedstawiała się następująco: 2 0 2 78  000 ton szkła opakowaniowego (Europa jest największym producentem opakowań szklanych na świecie), 8 0 95  000 ton szkła płaskiego, 6 64  000 ton włókien szklanych stosowanych do zbrojenia, 1 1 08  000 ton szkła gospodarczego, 6 70  000 ton szkła specjalnego oraz inne rodzaje produktów. |
| --- | --- |

2.2.

Całkowita wielkość produkcji szkła w UE wyniosła w 2012 r. ponad 33 mln ton, co czyni UE największym na świecie producentem szkła. W 2012 r. wartość produkcji wyniosła ok. 35 mld EUR. Struktura produkcji sektora szklarskiego w 2013 r. przedstawiała się następująco: 2 0 2 78  000 ton szkła opakowaniowego (Europa jest największym producentem opakowań szklanych na świecie), 8 0 95  000 ton szkła płaskiego, 6 64  000 ton włókien szklanych stosowanych do zbrojenia, 1 1 08  000 ton szkła gospodarczego, 6 70  000 ton szkła specjalnego oraz inne rodzaje produktów.

| 2.3. | Sektor ten zatrudnia bezpośrednio około 200 tys. osób w 200 przedsiębiorstwach w całej Europie, od MŚP do przedsiębiorstw wielonarodowych. Szacuje się, że zapewnia on pośrednio ponad 500 tys. miejsc pracy. Przemysł ten jest skoncentrowany w dziewięciu państwach (Niemcy, Polska, Francja, Republika Czeska, Włochy, Hiszpania, Zjednoczone Królestwo, Belgia i Austria). Zakłady przemysłu szklarskiego w UE są często położone na obszarach posiadających historyczne korzenie i tradycje rodzinne w zakresie wytwarzania szkła. |
| --- | --- |

2.3.

Sektor ten zatrudnia bezpośrednio około 200 tys. osób w 200 przedsiębiorstwach w całej Europie, od MŚP do przedsiębiorstw wielonarodowych. Szacuje się, że zapewnia on pośrednio ponad 500 tys. miejsc pracy. Przemysł ten jest skoncentrowany w dziewięciu państwach (Niemcy, Polska, Francja, Republika Czeska, Włochy, Hiszpania, Zjednoczone Królestwo, Belgia i Austria). Zakłady przemysłu szklarskiego w UE są często położone na obszarach posiadających historyczne korzenie i tradycje rodzinne w zakresie wytwarzania szkła.

| 2.4. | Produkcja przemysłu szklarskiego znacznie się zmniejszyła, szczególnie w sektorze szkła płaskiego (spadek produkcji o 20 % w latach 2007–2012). Pociąga to za sobą zmniejszenie zdolności produkcyjnych i likwidację wielu miejsc pracy. |
| --- | --- |

2.4.

Produkcja przemysłu szklarskiego znacznie się zmniejszyła, szczególnie w sektorze szkła płaskiego (spadek produkcji o 20 % w latach 2007–2012). Pociąga to za sobą zmniejszenie zdolności produkcyjnych i likwidację wielu miejsc pracy.

| 2.5. | Niebezpieczeństwo nieodwracalnego osłabienia europejskiego przemysłu szklarskiego stało się rzeczywistością. Niemniej jednak jest to ważny sektor gospodarki Europy, nie tylko ze względu na jego doskonałą pozycję na świecie, ale również dlatego, że wnosi on kluczowy wkład w inne sektory i technologie (np. technologie ekranów dotykowych, technologie odnawialnych źródeł energii, technologię oświetleniową OLED). Na przykład sektor szkła opakowaniowego zaopatruje wiodące europejskie marki i wnosi 21 mld EUR do dodatniego bilansu handlowego Europy. Szkło odgrywa kluczową rolę w realizacji przestawienia się na konkurencyjną oraz energo- i zasobooszczędną gospodarkę. Z tych względów ważne jest, aby Europa wypracowała politykę przemysłową na rzecz sektora szklarskiego. |
| --- | --- |

2.5.

Niebezpieczeństwo nieodwracalnego osłabienia europejskiego przemysłu szklarskiego stało się rzeczywistością. Niemniej jednak jest to ważny sektor gospodarki Europy, nie tylko ze względu na jego doskonałą pozycję na świecie, ale również dlatego, że wnosi on kluczowy wkład w inne sektory i technologie (np. technologie ekranów dotykowych, technologie odnawialnych źródeł energii, technologię oświetleniową OLED). Na przykład sektor szkła opakowaniowego zaopatruje wiodące europejskie marki i wnosi 21 mld EUR do dodatniego bilansu handlowego Europy. Szkło odgrywa kluczową rolę w realizacji przestawienia się na konkurencyjną oraz energo- i zasobooszczędną gospodarkę. Z tych względów ważne jest, aby Europa wypracowała politykę przemysłową na rzecz sektora szklarskiego.

3.   Europejski przemysł szklarski – charakterystyka ogólna

| 3.1. | Przemysł szklarski jest bardzo kapitałochłonny. Cecha ta jest jeszcze bardziej widoczna na szczeblach wyższych niż faza wytwarzania szkła, na których powstają produkty podstawowe. Należy promować silny sektor wyższego szczebla w Europie w celu wspierania innowacyjności i dynamiki łańcucha wartości. |
| --- | --- |

3.1.

Przemysł szklarski jest bardzo kapitałochłonny. Cecha ta jest jeszcze bardziej widoczna na szczeblach wyższych niż faza wytwarzania szkła, na których powstają produkty podstawowe. Należy promować silny sektor wyższego szczebla w Europie w celu wspierania innowacyjności i dynamiki łańcucha wartości.

| 3.2. | W wyniku kryzysu gospodarczego, spadku popytu w kluczowych sektorach (głównie w budownictwie i przemyśle motoryzacyjnym) oraz większej konkurencji ze strony producentów spoza UE ukierunkowanych na rynek UE, można zaobserwować następujące tendencje:






  — | W sektorze szkła płaskiego 12 spośród 62 zakładów w UE zaprzestało produkcji. Jednocześnie w latach 2008–2012 w sąsiednich regionach powstało dziewięć nowych zakładów produkcyjnych (niższe koszty pracy, energii i surowców oraz ucieczka emisji gazów cieplarnianych), zaś do roku 2016 zaplanowane jest otwarcie kolejnych szesnastu. Niektóre zakłady (np. w Algierii) produkują z myślą o rynku UE. |
| --- | --- | --- |

3.2.

W wyniku kryzysu gospodarczego, spadku popytu w kluczowych sektorach (głównie w budownictwie i przemyśle motoryzacyjnym) oraz większej konkurencji ze strony producentów spoza UE ukierunkowanych na rynek UE, można zaobserwować następujące tendencje:

—

W sektorze szkła płaskiego 12 spośród 62 zakładów w UE zaprzestało produkcji. Jednocześnie w latach 2008–2012 w sąsiednich regionach powstało dziewięć nowych zakładów produkcyjnych (niższe koszty pracy, energii i surowców oraz ucieczka emisji gazów cieplarnianych), zaś do roku 2016 zaplanowane jest otwarcie kolejnych szesnastu. Niektóre zakłady (np. w Algierii) produkują z myślą o rynku UE.

| — | W Europie nie zbudowano żadnych nowych zakładów szkła opakowaniowego, lecz poza Europą zapowiedziano otwarcie 13 takich jednostek produkcyjnych. |
| --- | --- |

—

W Europie nie zbudowano żadnych nowych zakładów szkła opakowaniowego, lecz poza Europą zapowiedziano otwarcie 13 takich jednostek produkcyjnych.

| — | Kryzysem dotknięty został także sektor włókien szklanych. Jeden z dziewięciu producentów w UE zakończył produkcję, a pozostali musieli przeprowadzić restrukturyzację, zmniejszając od 2008 r. zatrudnienie o 45 %. |
| --- | --- |

—

Kryzysem dotknięty został także sektor włókien szklanych. Jeden z dziewięciu producentów w UE zakończył produkcję, a pozostali musieli przeprowadzić restrukturyzację, zmniejszając od 2008 r. zatrudnienie o 45 %.

| — | W sektorze szkła stołowego również ma miejsce restrukturyzacja, a w sektorze produkcji szkła kryształowego zlikwidowano wiele MŚP i miejsc pracy (Bohemia i Murano). |
| --- | --- |

—

W sektorze szkła stołowego również ma miejsce restrukturyzacja, a w sektorze produkcji szkła kryształowego zlikwidowano wiele MŚP i miejsc pracy (Bohemia i Murano).

| 3.3. | Obecnie dominują następujące tendencje w zakresie inwestycji w głównych sektorach przemysłu szklarskiego:






  — | W sektorze budownictwa grupy sektora szkła płaskiego prowadzą globalne strategie inwestycyjne. W strategiach tych priorytetowo traktuje się w ostatnich latach inwestycje poza Europą, głównie z powodu braku popytu w UE. Ponadto inwestycje tego sektora lokalizowane są tam, gdzie można w sposób uzasadniony oczekiwać perspektyw wzrostu oraz przyjaznego dla przedsiębiorczości środowiska produkcyjnego. |
| --- | --- | --- |

3.3.

Obecnie dominują następujące tendencje w zakresie inwestycji w głównych sektorach przemysłu szklarskiego:

—

W sektorze budownictwa grupy sektora szkła płaskiego prowadzą globalne strategie inwestycyjne. W strategiach tych priorytetowo traktuje się w ostatnich latach inwestycje poza Europą, głównie z powodu braku popytu w UE. Ponadto inwestycje tego sektora lokalizowane są tam, gdzie można w sposób uzasadniony oczekiwać perspektyw wzrostu oraz przyjaznego dla przedsiębiorczości środowiska produkcyjnego.

| — | Lokalizowanie inwestycji w sektorze szkła samochodowego przebiega głownie pod dyktando producentów samochodów. Bliskość inwestycji ma zasadnicze znaczenie dla producentów samochodów ze względów logistycznych. |
| --- | --- |

—

Lokalizowanie inwestycji w sektorze szkła samochodowego przebiega głownie pod dyktando producentów samochodów. Bliskość inwestycji ma zasadnicze znaczenie dla producentów samochodów ze względów logistycznych.

| — | W sektorze szkła opakowaniowego inwestuje się rocznie średnio 610 mln EUR. Ze względu na potrzebę bliskości odbiorców, sektor szkła opakowaniowego stanowi lokalny przemysł związany z produkcją żywności i napojów, jak również z przemysłem farmaceutycznym (ponad 50 % butelek i słoików sprzedaje się klientom w promieniu 300 km). Istnieje jednak silna presja ze strony producentów innych materiałów konkurujących ze sobą na tych rynkach. |
| --- | --- |

—

W sektorze szkła opakowaniowego inwestuje się rocznie średnio 610 mln EUR. Ze względu na potrzebę bliskości odbiorców, sektor szkła opakowaniowego stanowi lokalny przemysł związany z produkcją żywności i napojów, jak również z przemysłem farmaceutycznym (ponad 50 % butelek i słoików sprzedaje się klientom w promieniu 300 km). Istnieje jednak silna presja ze strony producentów innych materiałów konkurujących ze sobą na tych rynkach.

| — | W sektorze szkła stołowego i szkła gospodarczego większość inwestycji realizuje się poza Europą z powodu ogromnej presji na koszty. Problem ten potęguje ponadto wysoki poziom przywozu z Azji i Bliskiego Wschodu. |
| --- | --- |

—

W sektorze szkła stołowego i szkła gospodarczego większość inwestycji realizuje się poza Europą z powodu ogromnej presji na koszty. Problem ten potęguje ponadto wysoki poziom przywozu z Azji i Bliskiego Wschodu.

| — | Sektor włókien szklanych stosowanych do zbrojenia ma charakter ogólnoświatowy i napotyka powtarzające się problemy z praktykami dumpingowymi (ze strony Chin). W związku z tym decyzje dotyczące lokalizacji inwestycji w dużym stopniu zależą od kosztów. |
| --- | --- |

—

Sektor włókien szklanych stosowanych do zbrojenia ma charakter ogólnoświatowy i napotyka powtarzające się problemy z praktykami dumpingowymi (ze strony Chin). W związku z tym decyzje dotyczące lokalizacji inwestycji w dużym stopniu zależą od kosztów.

| 3.4. | Mimo tych niepokojących tendencji Europa zachowuje wiodącą pozycję. Historyczny charakter przemysłu szklarskiego w Europie sprawił, że udało się zgromadzić doświadczenie, wiedzę fachową i wykwalifikowaną siłę roboczą. Jego branże nadal inwestują w badania i rozwój, zarówno w zaawansowane metody produkcji jak i bardziej zaawansowane produkty, usługi i sieci. |
| --- | --- |

3.4.

Mimo tych niepokojących tendencji Europa zachowuje wiodącą pozycję. Historyczny charakter przemysłu szklarskiego w Europie sprawił, że udało się zgromadzić doświadczenie, wiedzę fachową i wykwalifikowaną siłę roboczą. Jego branże nadal inwestują w badania i rozwój, zarówno w zaawansowane metody produkcji jak i bardziej zaawansowane produkty, usługi i sieci.

4.   Zrównoważony rozwój

| 4.1. | Zrównoważony rozwój jest zasadą nadrzędną, stąd też wszystkie strategie polityczne i wszystkie podjęte działania powinny być sprawdzane pod kątem zgodności z tą zasadą. Polityka przemysłowa na rzecz sektora szklarskiego musi utrzymywać równowagę między trzema filarami zrównoważonego rozwoju: ekonomicznym, społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

4.1.

Zrównoważony rozwój jest zasadą nadrzędną, stąd też wszystkie strategie polityczne i wszystkie podjęte działania powinny być sprawdzane pod kątem zgodności z tą zasadą. Polityka przemysłowa na rzecz sektora szklarskiego musi utrzymywać równowagę między trzema filarami zrównoważonego rozwoju: ekonomicznym, społecznym i środowiskowym.

WYMIAR EKONOMICZNY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

| 4.2. | Chociaż 80 % handlu w przemyśle szklarskim odbywa się w obrębie UE, konkurencja z zewnątrz wzrasta w niektórych podsektorach. Jest zatem istotne, aby polityka przemysłowa na rzecz europejskiego przemysłu szklarskiego wzmacniała konkurencyjność europejskich producentów. |
| --- | --- |

4.2.

Chociaż 80 % handlu w przemyśle szklarskim odbywa się w obrębie UE, konkurencja z zewnątrz wzrasta w niektórych podsektorach. Jest zatem istotne, aby polityka przemysłowa na rzecz europejskiego przemysłu szklarskiego wzmacniała konkurencyjność europejskich producentów.

| 4.3. | Ta polityka przemysłowa musi rozwiązać następujące problemy:






  — | Wysoki koszt energii w Europie (np. 37 % kosztów produkcji szkła płaskiego) i związany z nim wpływ polityki przeciwdziałania zmianie klimatu na ten energochłonny sektor. |
| --- | --- | --- |

4.3.

Ta polityka przemysłowa musi rozwiązać następujące problemy:

—

Wysoki koszt energii w Europie (np. 37 % kosztów produkcji szkła płaskiego) i związany z nim wpływ polityki przeciwdziałania zmianie klimatu na ten energochłonny sektor.

| — | Łączne koszty powstałe w wyniku wdrożenia europejskiego prawodawstwa w zakresie środowiska, bez zapewnienia równych szans w stosunku do konkurentów spoza Europy i bez wsparcia finansowego dla niezbędnych dostosowań, w szczególności w odniesieniu do MŚP. |
| --- | --- |

—

Łączne koszty powstałe w wyniku wdrożenia europejskiego prawodawstwa w zakresie środowiska, bez zapewnienia równych szans w stosunku do konkurentów spoza Europy i bez wsparcia finansowego dla niezbędnych dostosowań, w szczególności w odniesieniu do MŚP.

| — | Lepsze uregulowania prawne i przewidywalne otoczenie regulacyjne, które wspiera podejmowanie długofalowych decyzji, są koniecznością w przemyśle szklarskim, który charakteryzuje się długimi cyklami inwestycyjnymi. |
| --- | --- |

—

Lepsze uregulowania prawne i przewidywalne otoczenie regulacyjne, które wspiera podejmowanie długofalowych decyzji, są koniecznością w przemyśle szklarskim, który charakteryzuje się długimi cyklami inwestycyjnymi.

| 4.4. | Europejski przemysł szklarski powinien być chroniony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Zarówno w produkcji włókna szklanego ciągłego, szkła płaskiego, jak i szkła specjalnego sektor boryka się z nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi przez chińskich konkurentów, a Komisja Europejska musi zachować czujność w odniesieniu do unikania płacenia ceł. Ogólnie rzecz biorąc, konieczne jest, by UE działała szybciej, stosując skuteczne środki handlowe, gdy zagrożona jest uczciwa konkurencja. Ponadto należy przeprowadzić dokładne oceny skutków nowych lub przyszłych umów handlowych dla unijnych sektorów przemysłu szklarskiego. |
| --- | --- |

4.4.

Europejski przemysł szklarski powinien być chroniony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Zarówno w produkcji włókna szklanego ciągłego, szkła płaskiego, jak i szkła specjalnego sektor boryka się z nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi przez chińskich konkurentów, a Komisja Europejska musi zachować czujność w odniesieniu do unikania płacenia ceł. Ogólnie rzecz biorąc, konieczne jest, by UE działała szybciej, stosując skuteczne środki handlowe, gdy zagrożona jest uczciwa konkurencja. Ponadto należy przeprowadzić dokładne oceny skutków nowych lub przyszłych umów handlowych dla unijnych sektorów przemysłu szklarskiego.

| 4.5. | UE nie przezwyciężyła początkowych skutków kryzysu finansowego i przeżywa przedłużającą się lukę inwestycyjną. Inwestycje w UE spadły o ponad 430 mld EUR w stosunku do swojej najwyższej wartości odnotowanej w 2007 r. Poziom inwestycji w UE utrzymuje się w przedziale 270–340 mld EUR poniżej poziomów z przeszłości, pozwalających na normalny rozwój. Niewielkie inwestycje utrudniają poprawę sytuacji w perspektywie krótkoterminowej i stanowią zagrożenie dla długoterminowego wzrostu przemysłu szklarskiego (1). Biorąc pod uwagę wartość dodaną wyrobów ze szkła, UE powinna zastosować wszystkie narzędzia, którymi dysponuje, aby wykorzystać potencjał tych wyrobów na rzecz przestawienia się na niskoemisyjną, energooszczędną gospodarkę. Ponieważ przemysł szklarski może znacząco wpływać na inne branże, należy nadal wspierać badania i rozwój. Wymaga to wprowadzenia polityki opartej na skoordynowanym powrocie na ścieżkę wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.5.

UE nie przezwyciężyła początkowych skutków kryzysu finansowego i przeżywa przedłużającą się lukę inwestycyjną. Inwestycje w UE spadły o ponad 430 mld EUR w stosunku do swojej najwyższej wartości odnotowanej w 2007 r. Poziom inwestycji w UE utrzymuje się w przedziale 270–340 mld EUR poniżej poziomów z przeszłości, pozwalających na normalny rozwój. Niewielkie inwestycje utrudniają poprawę sytuacji w perspektywie krótkoterminowej i stanowią zagrożenie dla długoterminowego wzrostu przemysłu szklarskiego (1). Biorąc pod uwagę wartość dodaną wyrobów ze szkła, UE powinna zastosować wszystkie narzędzia, którymi dysponuje, aby wykorzystać potencjał tych wyrobów na rzecz przestawienia się na niskoemisyjną, energooszczędną gospodarkę. Ponieważ przemysł szklarski może znacząco wpływać na inne branże, należy nadal wspierać badania i rozwój. Wymaga to wprowadzenia polityki opartej na skoordynowanym powrocie na ścieżkę wzrostu gospodarczego.

| 4.6. | Ponadto możliwe jest uwolnienie dalszego potencjału w sektorze szkła płaskiego poprzez wyznaczenie celów i zdecydowane środki na rzecz zmniejszenia zużycia energii w budynkach, jak również szybki rozwój oznakowania energetycznego okien w UE. Zastąpienie nieefektywnych okien wysokowydajnymi systemami oszklenia mogłyby zmniejszyć emisje CO2 o 100 mln ton rocznie, a jednocześnie wesprzeć tworzenie lokalnych miejsc pracy. Z uwagi na fakt, że włókna szklane stosowane w zbrojeniach umożliwiają zastosowanie lekkich materiałów kompozytowych, przyczyniają się one do powodzenia wysiłków UE mających na celu dekarbonizację sektora transportu. |
| --- | --- |

4.6.

Ponadto możliwe jest uwolnienie dalszego potencjału w sektorze szkła płaskiego poprzez wyznaczenie celów i zdecydowane środki na rzecz zmniejszenia zużycia energii w budynkach, jak również szybki rozwój oznakowania energetycznego okien w UE. Zastąpienie nieefektywnych okien wysokowydajnymi systemami oszklenia mogłyby zmniejszyć emisje CO2 o 100 mln ton rocznie, a jednocześnie wesprzeć tworzenie lokalnych miejsc pracy. Z uwagi na fakt, że włókna szklane stosowane w zbrojeniach umożliwiają zastosowanie lekkich materiałów kompozytowych, przyczyniają się one do powodzenia wysiłków UE mających na celu dekarbonizację sektora transportu.

| 4.7. | W badaniu z 2008 r. przeprowadzonym dla Komisji Europejskiej w sprawie konkurencyjności przemysłu szklarskiego (2) zostały prawidłowo określone jego mocne i słabe strony oraz stojące przed nim szanse i zagrożenia. Przemysł ten poczynił znaczne postępy, chociaż nadal w dużym stopniu nierozwiązana pozostaje kwestia równych warunków konkurowania oraz powinno się ją rozważyć w kontekście ustanowienia skutecznej polityki przemysłowej na rzecz przemysłu szklarskiego. |
| --- | --- |

4.7.

W badaniu z 2008 r. przeprowadzonym dla Komisji Europejskiej w sprawie konkurencyjności przemysłu szklarskiego (2) zostały prawidłowo określone jego mocne i słabe strony oraz stojące przed nim szanse i zagrożenia. Przemysł ten poczynił znaczne postępy, chociaż nadal w dużym stopniu nierozwiązana pozostaje kwestia równych warunków konkurowania oraz powinno się ją rozważyć w kontekście ustanowienia skutecznej polityki przemysłowej na rzecz przemysłu szklarskiego.

SPOŁECZNY WYMIAR ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

| 4.8. | Pogorszenie światowej koniunktury gospodarczej oraz opisane wyżej tendencje w przemyśle doprowadziły do likwidacji miejsc pracy w sektorze szklarskim. Główne ośrodki przemysłu szklarskiego zostały w szczególny sposób dotknięte z powodu zamykania zakładów wytapiania szkła i likwidacji pośrednich miejsc pracy. W całej Europie likwidacja miejsc pracy nastąpiła również w działalności z zakresu przetwórstwa na dalszych etapach łańcucha wartości, np. w MŚP. |
| --- | --- |

4.8.

Pogorszenie światowej koniunktury gospodarczej oraz opisane wyżej tendencje w przemyśle doprowadziły do likwidacji miejsc pracy w sektorze szklarskim. Główne ośrodki przemysłu szklarskiego zostały w szczególny sposób dotknięte z powodu zamykania zakładów wytapiania szkła i likwidacji pośrednich miejsc pracy. W całej Europie likwidacja miejsc pracy nastąpiła również w działalności z zakresu przetwórstwa na dalszych etapach łańcucha wartości, np. w MŚP.

| 4.9. | Skuteczna polityka przemysłowa UE powinna uwzględnić specyfikę poszczególnych sektorów. W odniesieniu do przemysłu szklarskiego polityka ta musi uruchomić mechanizmy koordynacji i współpracy, które powinny towarzyszyć restrukturyzacji. Władze krajowe i regionalne, wraz z partnerami społecznymi, mają ważną rolę do odegrania w kontekście społecznego wymiaru transformacji gospodarczej. |
| --- | --- |

4.9.

Skuteczna polityka przemysłowa UE powinna uwzględnić specyfikę poszczególnych sektorów. W odniesieniu do przemysłu szklarskiego polityka ta musi uruchomić mechanizmy koordynacji i współpracy, które powinny towarzyszyć restrukturyzacji. Władze krajowe i regionalne, wraz z partnerami społecznymi, mają ważną rolę do odegrania w kontekście społecznego wymiaru transformacji gospodarczej.

| 4.10. | Rozwój przemysłu szklarskiego zależy również od jego zdolności do utrzymywania i dodatkowego rozwijania umiejętności i kompetencji jego pracowników. Dlatego też ważne jest dalsze wspieranie europejskiej wiedzy specjalistycznej. Potrzebna jest polityka mająca na celu zapewnienie odpowiedniej edukacji, szkoleń i zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów rynku pracy. |
| --- | --- |

4.10.

Rozwój przemysłu szklarskiego zależy również od jego zdolności do utrzymywania i dodatkowego rozwijania umiejętności i kompetencji jego pracowników. Dlatego też ważne jest dalsze wspieranie europejskiej wiedzy specjalistycznej. Potrzebna jest polityka mająca na celu zapewnienie odpowiedniej edukacji, szkoleń i zatrudnienia oraz lepsze dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów rynku pracy.

| 4.11. | Na otwartym i dynamicznym rynku pracy europejski przemysł szklarski musi stać się bardziej atrakcyjny, w szczególności dla młodych ludzi. Znaczne możliwości zatrudnienia mogą powstać w wyniku inwestycji w efektywność energetyczną w sektorze budowlanym, a także w wyniku poprawy zbiórki i recyklingu szkła oraz badań, rozwoju i innowacji w przemyśle szklarskim. |
| --- | --- |

4.11.

Na otwartym i dynamicznym rynku pracy europejski przemysł szklarski musi stać się bardziej atrakcyjny, w szczególności dla młodych ludzi. Znaczne możliwości zatrudnienia mogą powstać w wyniku inwestycji w efektywność energetyczną w sektorze budowlanym, a także w wyniku poprawy zbiórki i recyklingu szkła oraz badań, rozwoju i innowacji w przemyśle szklarskim.

| 4.12. | Polityka przemysłowa na rzecz przemysłu szklarskiego powinna uwzględniać wyniki sektorowego dialogu społecznego, umożliwiającego partnerom społecznym wymianę informacji na temat wszystkich istotnych aspektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i ważnych dla przyszłości tego sektora w Europie. |
| --- | --- |

4.12.

Polityka przemysłowa na rzecz przemysłu szklarskiego powinna uwzględniać wyniki sektorowego dialogu społecznego, umożliwiającego partnerom społecznym wymianę informacji na temat wszystkich istotnych aspektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i ważnych dla przyszłości tego sektora w Europie.

ŚRODOWISKOWY WYMIAR ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

| 4.13. | Przemysł szklarski jest energochłonny. Dlatego też zmniejszenie zużycia energii jest nakazem gospodarczym i wciąż aktualnym celem. Przemysł szklarski był w stanie zmniejszyć zużycie energii na jednostkę produkcji w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci, aby sprostać wymogom Europy (zmniejszenie o 55 % w latach 1970–2000 w sektorze szkła płaskiego, przy jednoczesnym podwojeniu produkcji). Jak jednak stwierdzono w opinii EKES-u 1205/2009, przemysł szklarski osiągnął już fizyczne granice wiedzy w jej obecnym kształcie, a najlepsze dostępne techniki produkcji szkła są już powszechnie stosowane. W związku z tym możliwości dalszego zmniejszenia zużycia energii w produkcji szkła są bardzo ograniczone. |
| --- | --- |

4.13.

Przemysł szklarski jest energochłonny. Dlatego też zmniejszenie zużycia energii jest nakazem gospodarczym i wciąż aktualnym celem. Przemysł szklarski był w stanie zmniejszyć zużycie energii na jednostkę produkcji w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci, aby sprostać wymogom Europy (zmniejszenie o 55 % w latach 1970–2000 w sektorze szkła płaskiego, przy jednoczesnym podwojeniu produkcji). Jak jednak stwierdzono w opinii EKES-u 1205/2009, przemysł szklarski osiągnął już fizyczne granice wiedzy w jej obecnym kształcie, a najlepsze dostępne techniki produkcji szkła są już powszechnie stosowane. W związku z tym możliwości dalszego zmniejszenia zużycia energii w produkcji szkła są bardzo ograniczone.

| 4.14. | Przemysł szklarski wchodzi w zakres systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) i uważa się, że wszystkie jego sektory narażone są na ryzyko ucieczki emisji gazów cieplarnianych. Ocena ilościowa przeprowadzona w 2014 r. przez Komisję Europejską wykazała wzrost o 20 % w odniesieniu do ryzyka ucieczki emisji w sektorze szkła płaskiego, w stosunku do oceny z 2009 r. System ETS powoduje szybkie ograniczenie bezpłatnie przydzielonych uprawnień do emisji CO2 w sektorach narażonych na ryzyko ucieczki emisji. Osłabia to konkurencyjność europejskich sektorów przemysłu szklarskiego w stosunku do krajów trzecich. Przemysł szklarski musi być całkowicie chroniony przed ryzykiem ucieczki emisji, dopóki w krajach konkurujących nie zostaną podjęte porównywalne wysiłki na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Ta skuteczna ochrona przed ucieczką emisji musi gwarantować, że instalacje najlepsze pod względem emisji gazów cieplarnianych otrzymają całkowitą ilość bezpłatnych uprawnień. Musi to być dostosowane do rzeczywistego poziomu produkcji. Ilość bezpłatnych uprawnień do emisji nie powinna zmniejszać się szybciej niż szacowany potencjał ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w tym sektorze. Ogólnie rzecz biorąc, nowy pakiet dotyczący klimatu znacznie wykracza ponad możliwości sektora w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Dekarbonizację można osiągnąć z lepszym skutkiem w sektorach nieobjętych systemem ETS, takich jak budownictwo. |
| --- | --- |

4.14.

Przemysł szklarski wchodzi w zakres systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) i uważa się, że wszystkie jego sektory narażone są na ryzyko ucieczki emisji gazów cieplarnianych. Ocena ilościowa przeprowadzona w 2014 r. przez Komisję Europejską wykazała wzrost o 20 % w odniesieniu do ryzyka ucieczki emisji w sektorze szkła płaskiego, w stosunku do oceny z 2009 r. System ETS powoduje szybkie ograniczenie bezpłatnie przydzielonych uprawnień do emisji CO2 w sektorach narażonych na ryzyko ucieczki emisji. Osłabia to konkurencyjność europejskich sektorów przemysłu szklarskiego w stosunku do krajów trzecich. Przemysł szklarski musi być całkowicie chroniony przed ryzykiem ucieczki emisji, dopóki w krajach konkurujących nie zostaną podjęte porównywalne wysiłki na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Ta skuteczna ochrona przed ucieczką emisji musi gwarantować, że instalacje najlepsze pod względem emisji gazów cieplarnianych otrzymają całkowitą ilość bezpłatnych uprawnień. Musi to być dostosowane do rzeczywistego poziomu produkcji. Ilość bezpłatnych uprawnień do emisji nie powinna zmniejszać się szybciej niż szacowany potencjał ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w tym sektorze. Ogólnie rzecz biorąc, nowy pakiet dotyczący klimatu znacznie wykracza ponad możliwości sektora w zakresie łagodzenia zmiany klimatu. Dekarbonizację można osiągnąć z lepszym skutkiem w sektorach nieobjętych systemem ETS, takich jak budownictwo.

| 4.15. | Model gospodarki o obiegu zamkniętym działa z powodzeniem od 40 lat w sektorze opakowań szklanych (tzn. 71 % butelek poddawanych jest w UE recyklingowi). W celu uznania i wspierania wysiłków branży Unia Europejska powinna w swojej polityce w zakresie opakowań oraz gospodarki odpadami rozważyć nadanie priorytetowego znaczenia trwałym materiałom, które można poddawać recyklingowi bez końca i bez utraty jakości. |
| --- | --- |

4.15.

Model gospodarki o obiegu zamkniętym działa z powodzeniem od 40 lat w sektorze opakowań szklanych (tzn. 71 % butelek poddawanych jest w UE recyklingowi). W celu uznania i wspierania wysiłków branży Unia Europejska powinna w swojej polityce w zakresie opakowań oraz gospodarki odpadami rozważyć nadanie priorytetowego znaczenia trwałym materiałom, które można poddawać recyklingowi bez końca i bez utraty jakości.

| 4.16. | Należy zachęcać do recyklingu w sektorze szkła budowlanego. Powinno się rozważyć szereg instrumentów politycznych, aby umożliwić opracowanie lokalnych inicjatyw w zakresie zbiórki i recyklingu szkła budowlanego. Należy ustanowić na poziomie europejskim indywidualne cele dla poszczególnych rodzajów odpadów z budowy i rozbiórki, zaś audyty przed rozbiórką lub renowacją budynków usługowych mogłyby stać się obowiązkowe. Zwiększy to zakres demontażu, sortowania i gromadzenia oszklenia w celu recyklingu. |
| --- | --- |

4.16.

Należy zachęcać do recyklingu w sektorze szkła budowlanego. Powinno się rozważyć szereg instrumentów politycznych, aby umożliwić opracowanie lokalnych inicjatyw w zakresie zbiórki i recyklingu szkła budowlanego. Należy ustanowić na poziomie europejskim indywidualne cele dla poszczególnych rodzajów odpadów z budowy i rozbiórki, zaś audyty przed rozbiórką lub renowacją budynków usługowych mogłyby stać się obowiązkowe. Zwiększy to zakres demontażu, sortowania i gromadzenia oszklenia w celu recyklingu.

| 4.17. | Recykling ma kluczowe znaczenie dla przemysłu szklarskiego, gdyż wykorzystanie odpadów szkła pomaga zmniejszyć ilość energii potrzebnej do topienia szkła i zredukować emisje CO2. Może on przynieść wzrost zatrudnienia w tym sektorze oraz przyczynić się do realizacji unijnego celu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

4.17.

Recykling ma kluczowe znaczenie dla przemysłu szklarskiego, gdyż wykorzystanie odpadów szkła pomaga zmniejszyć ilość energii potrzebnej do topienia szkła i zredukować emisje CO2. Może on przynieść wzrost zatrudnienia w tym sektorze oraz przyczynić się do realizacji unijnego celu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym.

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Plan inwestycyjny przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera „Plan inwestycyjny dla Europy”, COM(2014) 903 final – arkusz informacyjny nr 1.

1

(2)  Ecorys i inni, FWC Sector Competitiveness Studies – Competitiveness of the Glass Sector, 2008.

2

FWC Sector Competitiveness Studies – Competitiveness of the Glass Sector

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/45 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie działań na rzecz europejskiego jednolitego rynku łączących inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych

(2015/C 291/07)

Sprawozdawca:

Edgardo MARIA IOZIA

Współsprawozdawca:

Dirk JARRÉ

Dnia 10 lipca 2014 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

działań na rzecz europejskiego jednolitego rynku łączących inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 24 marca 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 23 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 1 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Inżynieria biomedyczna nie jest jedynie dziedziną nowoczesnej medycyny. Nowoczesna medycyna przede wszystkim przynosi duży postęp dzięki wykorzystaniu produktów inżynierii biomedycznej (1). |
| --- | --- |

1.1.

Inżynieria biomedyczna nie jest jedynie dziedziną nowoczesnej medycyny. Nowoczesna medycyna przede wszystkim przynosi duży postęp dzięki wykorzystaniu produktów inżynierii biomedycznej (1).

1

| 1.2. | Sektor inżynierii biomedycznej będzie odgrywać coraz większą rolę ze względu na rozwój technologii oraz możliwości ulepszenia opieki i rehabilitacji dzięki nowym technikom, co stanowi istotny krok naprzód w dziedzinie ochrony zdrowia i jakości życia. Nie jest to rzecz jasna jedyna gałąź przemysłu, która ma znaczenie w tym względzie, lecz staje się ona coraz ważniejsza. |
| --- | --- |

1.2.

Sektor inżynierii biomedycznej będzie odgrywać coraz większą rolę ze względu na rozwój technologii oraz możliwości ulepszenia opieki i rehabilitacji dzięki nowym technikom, co stanowi istotny krok naprzód w dziedzinie ochrony zdrowia i jakości życia. Nie jest to rzecz jasna jedyna gałąź przemysłu, która ma znaczenie w tym względzie, lecz staje się ona coraz ważniejsza.

| 1.3. | Europa stoi w obliczu rosnącego zapotrzebowania na wysokiej jakości, przystępne cenowo, bezpieczne i trwale niezawodne usługi zdrowotne, podczas gdy wydatki publiczne podlegają cięciom. W związku z rosnącą liczbą osób starszych i zmniejszającą się bazą podatkową nadszedł czas, by Unia Europejska zastanowiła się ponownie nad swoimi systemami opieki zdrowotnej w celu zapewnienia ich powszechnej dostępności, skuteczności i zrównoważoności poprzez udostępnienie wystarczających zasobów. |
| --- | --- |

1.3.

Europa stoi w obliczu rosnącego zapotrzebowania na wysokiej jakości, przystępne cenowo, bezpieczne i trwale niezawodne usługi zdrowotne, podczas gdy wydatki publiczne podlegają cięciom. W związku z rosnącą liczbą osób starszych i zmniejszającą się bazą podatkową nadszedł czas, by Unia Europejska zastanowiła się ponownie nad swoimi systemami opieki zdrowotnej w celu zapewnienia ich powszechnej dostępności, skuteczności i zrównoważoności poprzez udostępnienie wystarczających zasobów.

| 1.4. | Do zapewnienia dobrego stanu zdrowia i dobrej opieki dla ludności, w XXI wieku konieczne są takie rozwiązania inżynierii systemów, które dostosują praktyki w zakresie opieki do zmieniających się potrzeb i uwzględnią lokalne, regionalne, krajowe i światowe sieci IT w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.4.

Do zapewnienia dobrego stanu zdrowia i dobrej opieki dla ludności, w XXI wieku konieczne są takie rozwiązania inżynierii systemów, które dostosują praktyki w zakresie opieki do zmieniających się potrzeb i uwzględnią lokalne, regionalne, krajowe i światowe sieci IT w tej dziedzinie.

| 1.5. | Za podstawowe prawo trzeba uznać dostęp do usług zdrowotnych i opiekuńczych. EKES podkreśla znaczenie ścisłego włączenia potencjalnych użytkowników produktów inżynierii biomedycznej – w szczególności pacjentów i ich rodzin, a także pracowników medycznych i opiekuńczych – w proces podejmowania decyzji w celu określenia – wraz z ekspertami ds. inżynierii biomedycznej – kierunku badań w dziedzinie inżynierii biomedycznej oraz projektowania produktów i usług, tak by odpowiadały rzeczywistym potrzebom i preferencjom, by można było nimi łatwo zarządzać i by tym samym lepiej spełniały swoje zadanie. Należy również wziąć pod uwagę kwestie dostępności, bezpieczeństwa, ewentualnej zależności i ochrony danych. |
| --- | --- |

1.5.

Za podstawowe prawo trzeba uznać dostęp do usług zdrowotnych i opiekuńczych. EKES podkreśla znaczenie ścisłego włączenia potencjalnych użytkowników produktów inżynierii biomedycznej – w szczególności pacjentów i ich rodzin, a także pracowników medycznych i opiekuńczych – w proces podejmowania decyzji w celu określenia – wraz z ekspertami ds. inżynierii biomedycznej – kierunku badań w dziedzinie inżynierii biomedycznej oraz projektowania produktów i usług, tak by odpowiadały rzeczywistym potrzebom i preferencjom, by można było nimi łatwo zarządzać i by tym samym lepiej spełniały swoje zadanie. Należy również wziąć pod uwagę kwestie dostępności, bezpieczeństwa, ewentualnej zależności i ochrony danych.

| 1.6. | Należy ułatwiać dostęp do technik biomedycznych i związanych z nimi usług, zwłaszcza w państwach wykazujących znaczny deficyt w tych dziedzinach. Chociaż przeznaczono już pewne fundusze na środki zdrowotne związane ze starzeniem się społeczeństwa, e-zdrowiem, promocją zdrowia i kształceniem, zdecydowanie zalecamy większe wykorzystanie funduszy strukturalnych na poprawę dobrostanu związanego ze zdrowiem. |
| --- | --- |

1.6.

Należy ułatwiać dostęp do technik biomedycznych i związanych z nimi usług, zwłaszcza w państwach wykazujących znaczny deficyt w tych dziedzinach. Chociaż przeznaczono już pewne fundusze na środki zdrowotne związane ze starzeniem się społeczeństwa, e-zdrowiem, promocją zdrowia i kształceniem, zdecydowanie zalecamy większe wykorzystanie funduszy strukturalnych na poprawę dobrostanu związanego ze zdrowiem.

| 1.7. | Ustanowienie jednolitego rynku łączącego inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych, w połączeniu z ICT i systematycznym podejściem do systemów informatycznych dotyczących zdrowia, w tym do uzyskiwania i wykorzystywania informacji w dziedzinie zdrowia oraz telemedycyny, a także do zarządzania nimi, przyniosą Unii Europejskiej ogromne korzyści i znacznie poprawią jakość i skuteczność opieki medycznej dla wszystkich. |
| --- | --- |

1.7.

Ustanowienie jednolitego rynku łączącego inżynierię biomedyczną z sektorem usług medycznych i opiekuńczych, w połączeniu z ICT i systematycznym podejściem do systemów informatycznych dotyczących zdrowia, w tym do uzyskiwania i wykorzystywania informacji w dziedzinie zdrowia oraz telemedycyny, a także do zarządzania nimi, przyniosą Unii Europejskiej ogromne korzyści i znacznie poprawią jakość i skuteczność opieki medycznej dla wszystkich.

| 1.8. | EKES opowiada się za lepszym wdrażaniem filaru „więcej Europy w dziedzinie zdrowia”, który obejmuje cztery kluczowe aspekty:






  — | harmonizację obowiązującego prawodawstwa, |
| --- | --- | --- |

1.8.

EKES opowiada się za lepszym wdrażaniem filaru „więcej Europy w dziedzinie zdrowia”, który obejmuje cztery kluczowe aspekty:

—

harmonizację obowiązującego prawodawstwa,

| — | wdrożenie obowiązującego prawodawstwa, |
| --- | --- |

—

wdrożenie obowiązującego prawodawstwa,

| — | badania, rozwój i innowacje, |
| --- | --- |

—

badania, rozwój i innowacje,

| — | równy dostęp, ze szczególnym uwzględnieniem słabszych grup społecznych. |
| --- | --- |

—

równy dostęp, ze szczególnym uwzględnieniem słabszych grup społecznych.

| 1.9. | EKES zaleca i proponuje:






  — | pełne zagwarantowanie opieki zdrowotnej oraz równego i powszechnego dostępu do niej, |
| --- | --- | --- |

1.9.

EKES zaleca i proponuje:

—

pełne zagwarantowanie opieki zdrowotnej oraz równego i powszechnego dostępu do niej,

| — | stałe wsparcie kwestii zdrowotnych w systemie kształcenia oraz w zakresie badań naukowych i innowacji, |
| --- | --- |

—

stałe wsparcie kwestii zdrowotnych w systemie kształcenia oraz w zakresie badań naukowych i innowacji,

| — | zachęcanie decydentów politycznych do ustanowienia systemu komunikacji na temat innowacji, |
| --- | --- |

—

zachęcanie decydentów politycznych do ustanowienia systemu komunikacji na temat innowacji,

| — | zapewnienie lepszych informacji dla rynku, a także ze strony rynku, |
| --- | --- |

—

zapewnienie lepszych informacji dla rynku, a także ze strony rynku,

| — | podawanie informacji do wiadomości publicznej w celu wzbudzenia zaufania do innowacji, |
| --- | --- |

—

podawanie informacji do wiadomości publicznej w celu wzbudzenia zaufania do innowacji,

| — | prowadzenie zarówno komunikacji horyzontalnej, jak i wertykalnej, |
| --- | --- |

—

prowadzenie zarówno komunikacji horyzontalnej, jak i wertykalnej,

| — | zaostrzenie kontroli rynku w celu zapewnienia bezpieczeństwa konsumentów, |
| --- | --- |

—

zaostrzenie kontroli rynku w celu zapewnienia bezpieczeństwa konsumentów,

| — | wzmocnienie procesu normalizacji wyrobów medycznych, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie procesu normalizacji wyrobów medycznych,

| — | włączenie e-recept do krajowych strategii wszystkich państw UE, |
| --- | --- |

—

włączenie e-recept do krajowych strategii wszystkich państw UE,

| — | zagwarantowanie dostępności, interoperacyjności i jawnych źródeł na rzecz e-zdrowia; |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie dostępności, interoperacyjności i jawnych źródeł na rzecz e-zdrowia;

| — | zmiana systemu na pomiar wyników zamiast kontroli mikrofinansowej, |
| --- | --- |

—

zmiana systemu na pomiar wyników zamiast kontroli mikrofinansowej,

| — | lepsze wyeksponowanie zakresu i roli przemysłu wyrobów medycznych w gospodarce i opiece zdrowotnej, np. własnej kategorii inżynierii biomedycznej i usług opiekuńczych na stronie internetowej http://ec.europa.eu/research/health, |
| --- | --- |

—

lepsze wyeksponowanie zakresu i roli przemysłu wyrobów medycznych w gospodarce i opiece zdrowotnej, np. własnej kategorii inżynierii biomedycznej i usług opiekuńczych na stronie internetowej http://ec.europa.eu/research/health,

| — | konsolidacja środków finansowych na badania i rozwój oraz innowację produktową (2), |
| --- | --- |

—

konsolidacja środków finansowych na badania i rozwój oraz innowację produktową (2),

2

| — | finansowanie zarządzania innowacjami, a także ich rozpowszechnianie i wykorzystywanie, |
| --- | --- |

—

finansowanie zarządzania innowacjami, a także ich rozpowszechnianie i wykorzystywanie,

| — | przegląd wszystkich systemów zwrotu kosztów i finansowania, gdyż obecna sytuacja jest zazwyczaj bardzo trudna i może spowodować poważną utratę umiejętności i profesjonalizmu. |
| --- | --- |

—

przegląd wszystkich systemów zwrotu kosztów i finansowania, gdyż obecna sytuacja jest zazwyczaj bardzo trudna i może spowodować poważną utratę umiejętności i profesjonalizmu.

| 1.10. | Europa powinna pójść za przykładem Stanów Zjednoczonych i uznać tę dyscyplinę za samodzielną naukę. Przyczyniłoby się to również do wzmocnienia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych. |
| --- | --- |

1.10.

Europa powinna pójść za przykładem Stanów Zjednoczonych i uznać tę dyscyplinę za samodzielną naukę. Przyczyniłoby się to również do wzmocnienia konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych.

| 1.11. | EKES popiera cele UE:






  — | poprawę stanu zdrowia ludności poprzez udostępnienie informacji ratujących życie za pomocą narzędzi e-zdrowia, |
| --- | --- | --- |

1.11.

EKES popiera cele UE:

—

poprawę stanu zdrowia ludności poprzez udostępnienie informacji ratujących życie za pomocą narzędzi e-zdrowia,

| — | podniesienie jakości opieki zdrowotnej i ułatwienie dostępu do niej poprzez włączenie e-zdrowia do polityki zdrowotnej i zapewnienie koordynacji strategii politycznych, finansowych i technicznych UE, |
| --- | --- |

—

podniesienie jakości opieki zdrowotnej i ułatwienie dostępu do niej poprzez włączenie e-zdrowia do polityki zdrowotnej i zapewnienie koordynacji strategii politycznych, finansowych i technicznych UE,

| — | zwiększenie skuteczności, łatwości obsługi i powszechnej akceptacji narzędzi w zakresie e-zdrowia poprzez włączenie pracowników i pacjentów w odnośne strategie, procesy planowania i wdrażanie. |
| --- | --- |

—

zwiększenie skuteczności, łatwości obsługi i powszechnej akceptacji narzędzi w zakresie e-zdrowia poprzez włączenie pracowników i pacjentów w odnośne strategie, procesy planowania i wdrażanie.

| 1.12. | Kształcenie i zatrudnialność inżynierów biomedycznych i biomolekularnych mają strategiczne znaczenie dla rozwoju zaawansowanego społeczeństwa, gdyż ścisłe powiązania między działalnością produkcyjną a zdrowiem człowieka są coraz istotniejsze dla organizacji społecznej i, w związku z tym, dla sektorów usług i produkcji sprzętu. |
| --- | --- |

1.12.

Kształcenie i zatrudnialność inżynierów biomedycznych i biomolekularnych mają strategiczne znaczenie dla rozwoju zaawansowanego społeczeństwa, gdyż ścisłe powiązania między działalnością produkcyjną a zdrowiem człowieka są coraz istotniejsze dla organizacji społecznej i, w związku z tym, dla sektorów usług i produkcji sprzętu.

| 1.13. | Główne obszary, w których potrzebni są obecnie specjaliści ds. inżynierii biomedycznej:






  — | produkcja, sprzedaż i ocena wyrobów medycznych oraz sprzętu (do zapobiegania/diagnozowania/leczenia/rehabilitacji), specjalnych materiałów, wyrobów do implantacji, protez i systemów robotycznych do zastosowań biomedycznych, |
| --- | --- | --- |

1.13.

Główne obszary, w których potrzebni są obecnie specjaliści ds. inżynierii biomedycznej:

—

produkcja, sprzedaż i ocena wyrobów medycznych oraz sprzętu (do zapobiegania/diagnozowania/leczenia/rehabilitacji), specjalnych materiałów, wyrobów do implantacji, protez i systemów robotycznych do zastosowań biomedycznych,

| — | strategie związane z wprowadzaniem i obsługą sprzętu biomedycznego i systemów biomedycznych, |
| --- | --- |

—

strategie związane z wprowadzaniem i obsługą sprzętu biomedycznego i systemów biomedycznych,

| — | usługi inżynierii klinicznej w publicznych i prywatnych placówkach służby zdrowia, w świecie sportu i rozrywki, |
| --- | --- |

—

usługi inżynierii klinicznej w publicznych i prywatnych placówkach służby zdrowia, w świecie sportu i rozrywki,

| — | aplikacje telemedyczne i telematyczne w diagnostyce i leczeniu, |
| --- | --- |

—

aplikacje telemedyczne i telematyczne w diagnostyce i leczeniu,

| — | informatyka medyczna, a mianowicie systemy informacji zdrowotnej oraz oprogramowanie służące do przetwarzania danych biomedycznych i danych dotyczących bioobrazowania, |
| --- | --- |

—

informatyka medyczna, a mianowicie systemy informacji zdrowotnej oraz oprogramowanie służące do przetwarzania danych biomedycznych i danych dotyczących bioobrazowania,

| — | biotechnologia i inżynieria komórkowa, |
| --- | --- |

—

biotechnologia i inżynieria komórkowa,

| — | przemysł farmaceutyczny i spożywczy w celu przeanalizowania i ilościowego określenia interakcji między lekami/substancjami a parametrami biologicznymi, |
| --- | --- |

—

przemysł farmaceutyczny i spożywczy w celu przeanalizowania i ilościowego określenia interakcji między lekami/substancjami a parametrami biologicznymi,

| — | przemysł wytwórczy ogółem: ergonomia produktów/procesów oraz wpływ technologii na zdrowie człowieka. |
| --- | --- |

—

przemysł wytwórczy ogółem: ergonomia produktów/procesów oraz wpływ technologii na zdrowie człowieka.

| 1.14. | Ramy regulacyjne na poziomie europejskim i krajowym nie dotrzymały kroku szybko zmieniającym się technologiom, zwłaszcza druku przestrzennego. Dlatego też istnieje dwojaka potrzeba uregulowań: z jednej strony, w zakresie szczegółowych przepisów dotyczących przede wszystkim standardów i certyfikacji, a z drugiej, ponownej oceny obecnych przepisów pod kątem druku przestrzennego. |
| --- | --- |

1.14.

Ramy regulacyjne na poziomie europejskim i krajowym nie dotrzymały kroku szybko zmieniającym się technologiom, zwłaszcza druku przestrzennego. Dlatego też istnieje dwojaka potrzeba uregulowań: z jednej strony, w zakresie szczegółowych przepisów dotyczących przede wszystkim standardów i certyfikacji, a z drugiej, ponownej oceny obecnych przepisów pod kątem druku przestrzennego.

| 1.15. | Jednym z głównych powodów do zaniepokojenia jest to, że wyroby medyczne uznaje się za produkty przemysłowe, w związku z czym mogą one otrzymać certyfikację od podmiotów prywatnych. Dlatego też konieczne jest opracowanie bardziej konkretnej i stosownej gwarancji certyfikacji wysokiej jakości. EKES popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie wyrobów medycznych. |
| --- | --- |

1.15.

Jednym z głównych powodów do zaniepokojenia jest to, że wyroby medyczne uznaje się za produkty przemysłowe, w związku z czym mogą one otrzymać certyfikację od podmiotów prywatnych. Dlatego też konieczne jest opracowanie bardziej konkretnej i stosownej gwarancji certyfikacji wysokiej jakości. EKES popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie wyrobów medycznych.

| 1.16. | Szczególną uwagę należy zwrócić na rolę programów badań kosmicznych, które mogą również prowadzić do kluczowych innowacji w dziedzinie medycznej. |
| --- | --- |

1.16.

Szczególną uwagę należy zwrócić na rolę programów badań kosmicznych, które mogą również prowadzić do kluczowych innowacji w dziedzinie medycznej.

| 1.17. | EKES zaleca, by Komisja rozpoczęła badania w dziedzinie inżynierii biomedycznej w Europie, analizując jej korzyści dla przemysłu i usług opieki zdrowotnej. Jest bardzo istotne, by przeprowadzić analizę wzajemnych powiązań między strategiami politycznymi, które mają wpływ na rynek zdrowia, i tymi, które dotyczą sektora inżynierii biomedycznej. |
| --- | --- |

1.17.

EKES zaleca, by Komisja rozpoczęła badania w dziedzinie inżynierii biomedycznej w Europie, analizując jej korzyści dla przemysłu i usług opieki zdrowotnej. Jest bardzo istotne, by przeprowadzić analizę wzajemnych powiązań między strategiami politycznymi, które mają wpływ na rynek zdrowia, i tymi, które dotyczą sektora inżynierii biomedycznej.

| 1.18. | Co najmniej 10 lat zajmie stworzenie spójnego programu opieki zdrowotnej na rzecz skutecznych zastosowań nowych technologii w ochronie zdrowia. Jest to sprzeczne z zaledwie pięcioletnią kadencją Komisji Europejskiej, co oznacza, że wizje i strategie stale się zmieniają. Jako podstawa efektywnej opieki zdrowotnej w przyszłości bardzo potrzebne są stabilna wizja i stałe cele. Niezbędne jest zapewnienie powszechnej opieki zdrowotnej i równego do niej dostępu za pomocą innowacji produktowej i usługowej, a także długoterminowych perspektyw oraz spójnych polityk i strategii umożliwiających osiągnięcie celów. |
| --- | --- |

1.18.

Co najmniej 10 lat zajmie stworzenie spójnego programu opieki zdrowotnej na rzecz skutecznych zastosowań nowych technologii w ochronie zdrowia. Jest to sprzeczne z zaledwie pięcioletnią kadencją Komisji Europejskiej, co oznacza, że wizje i strategie stale się zmieniają. Jako podstawa efektywnej opieki zdrowotnej w przyszłości bardzo potrzebne są stabilna wizja i stałe cele. Niezbędne jest zapewnienie powszechnej opieki zdrowotnej i równego do niej dostępu za pomocą innowacji produktowej i usługowej, a także długoterminowych perspektyw oraz spójnych polityk i strategii umożliwiających osiągnięcie celów.

2.   Wprowadzenie

Wprowadzenie

| 2.1. | „Naszą wspólną ambicją powinno być zadbanie o to, by każdy europejski obywatel potrafił poruszać się w środowisku cyfrowym, miał dostęp do internetu i był zdrowy. A także, by Europa wykorzystała tę szansę i przyjęła wiodącą rolę na tym rosnącym, wielce innowacyjnym rynku” (Neelie Kroes, była wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej). |
| --- | --- |

2.1.

„Naszą wspólną ambicją powinno być zadbanie o to, by każdy europejski obywatel potrafił poruszać się w środowisku cyfrowym, miał dostęp do internetu i był zdrowy. A także, by Europa wykorzystała tę szansę i przyjęła wiodącą rolę na tym rosnącym, wielce innowacyjnym rynku” (Neelie Kroes, była wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej).

| 2.2. | „Inżynieria biomedyczna jest nauką międzydyscyplinarną opartą na medycynie, biologii i inżynierii. Ma ona fundamentalne znaczenie dla szeregu wysoce innowacyjnych technologii i produktów lub procesów w sektorze opieki zdrowotnej. Inżynierię biomedyczną trzeba uznać za samodzielną dyscyplinę w celu lepszego spożytkowania zasobów i pełnego wykorzystania związanych z nimi możliwości. Ważne jest zatem, aby UE uznała pełny potencjał inżynierii biomedycznej i propagowała wspólne badania w tej dziedzinie”. W ten sposób określono inżynierię biomedyczną na warsztatach ekspertów ds. polityki dotyczących inżynierii biomedycznej, które odbyły się w Parlamencie Europejskim w dniu 27 marca 2012 r. |
| --- | --- |

2.2.

„Inżynieria biomedyczna jest nauką międzydyscyplinarną opartą na medycynie, biologii i inżynierii. Ma ona fundamentalne znaczenie dla szeregu wysoce innowacyjnych technologii i produktów lub procesów w sektorze opieki zdrowotnej. Inżynierię biomedyczną trzeba uznać za samodzielną dyscyplinę w celu lepszego spożytkowania zasobów i pełnego wykorzystania związanych z nimi możliwości. Ważne jest zatem, aby UE uznała pełny potencjał inżynierii biomedycznej i propagowała wspólne badania w tej dziedzinie”. W ten sposób określono inżynierię biomedyczną na warsztatach ekspertów ds. polityki dotyczących inżynierii biomedycznej, które odbyły się w Parlamencie Europejskim w dniu 27 marca 2012 r.

| 2.3. | Inżynieria biomedyczna, czy też inżynieria medyczna i biologiczna, obejmuje takie obszary, jak elektronika biomedyczna, biomechatronika, bioinstrumenty, biomateriały, biomechanika, bionika, inżynieria komórkowa, tkankowa i genetyczna, inżynieria kliniczna, inżynieria stosowana w neuronauce, obrazowanie diagnostyczne i medyczne, bioinżynieria ortopedyczna, inżynieria rehabilitacyjna, fizjologia systemowa, bionanotechnologia i inżynieria neuronalna. |
| --- | --- |

2.3.

Inżynieria biomedyczna, czy też inżynieria medyczna i biologiczna, obejmuje takie obszary, jak elektronika biomedyczna, biomechatronika, bioinstrumenty, biomateriały, biomechanika, bionika, inżynieria komórkowa, tkankowa i genetyczna, inżynieria kliniczna, inżynieria stosowana w neuronauce, obrazowanie diagnostyczne i medyczne, bioinżynieria ortopedyczna, inżynieria rehabilitacyjna, fizjologia systemowa, bionanotechnologia i inżynieria neuronalna.

| 2.4. | Inżynieria biomedyczna ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności Europy. Niektóre dane (3) przedstawiono poniżej:






  — | rynek ma obecnie wartość 100 mld EUR (szacuje się, że do 2020 r. światowy rynek osiągnie wartość 514 mld USD), |
| --- | --- | --- |

2.4.

Inżynieria biomedyczna ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności Europy. Niektóre dane (3) przedstawiono poniżej:

3

—

rynek ma obecnie wartość 100 mld EUR (szacuje się, że do 2020 r. światowy rynek osiągnie wartość 514 mld USD),

| — | działa na nim 25 tys. przedsiębiorstw, z których 90 % to MŚP, |
| --- | --- |

—

działa na nim 25 tys. przedsiębiorstw, z których 90 % to MŚP,

| — | w sektorze zatrudnionych jest 575 tys. osób, |
| --- | --- |

—

w sektorze zatrudnionych jest 575 tys. osób,

| — | sektor jest liderem pod względem zgłoszeń patentowych: 10  412 w 2012 r., |
| --- | --- |

—

sektor jest liderem pod względem zgłoszeń patentowych: 10  412 w 2012 r.,

| — | cykl życia produktu jest krótki i wynosi ok. 18 miesięcy, |
| --- | --- |

—

cykl życia produktu jest krótki i wynosi ok. 18 miesięcy,

| — | w ramach programu „Horyzont 2020” UE przekazuje 8 mld EUR na badania w zakresie zdrowia (z 80 mld EUR w ciągu 7 lat), |
| --- | --- |

—

w ramach programu „Horyzont 2020” UE przekazuje 8 mld EUR na badania w zakresie zdrowia (z 80 mld EUR w ciągu 7 lat),

| — | na europejskie partnerstwo ILI na rzecz zdrowia (w latach 2008–2024) przeznaczono 5 mld EUR (50 % ze strony KE i 50 % ze strony EFPIA) (4). |
| --- | --- |

—

na europejskie partnerstwo ILI na rzecz zdrowia (w latach 2008–2024) przeznaczono 5 mld EUR (50 % ze strony KE i 50 % ze strony EFPIA) (4).

4

| 2.5. | Starzenie się społeczeństwa, coraz większa dotkliwość chorób przewlekłych oraz rosnące koszty opieki zdrowotnej stają się globalnymi wyzwaniami. Ze względu na to, że technologia odgrywa kluczową rolę w sektorze usług zdrowotnych i opiekuńczych, związane z nimi badania naukowe, innowacje, kwestie bezpieczeństwa i działalność rozwojowa w dziedzinie inżynierii biomedycznej są dużym wyzwaniem i mają coraz większe znaczenie społeczno-gospodarcze w dzisiejszym społeczeństwie. |
| --- | --- |

2.5.

Starzenie się społeczeństwa, coraz większa dotkliwość chorób przewlekłych oraz rosnące koszty opieki zdrowotnej stają się globalnymi wyzwaniami. Ze względu na to, że technologia odgrywa kluczową rolę w sektorze usług zdrowotnych i opiekuńczych, związane z nimi badania naukowe, innowacje, kwestie bezpieczeństwa i działalność rozwojowa w dziedzinie inżynierii biomedycznej są dużym wyzwaniem i mają coraz większe znaczenie społeczno-gospodarcze w dzisiejszym społeczeństwie.

| 2.6. | Dobry stan zdrowia jest nieodzowny dla dobrego samopoczucia obywateli, dobrobytu gospodarczego oraz zrównoważonego rozwoju. Rozwój sektora opieki zdrowotnej zależy od postępu naukowego i technologicznego, który ma wpływ na zatrudnienie, innowacje, zrównoważony rozwój i wzrost. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) technologia medyczna jest istotna dla poprawy jakości usług zdrowotnych i opiekuńczych, w tym dla rozwiązania problemów zdrowotnych i podniesienia jakości życia ludzi. |
| --- | --- |

2.6.

Dobry stan zdrowia jest nieodzowny dla dobrego samopoczucia obywateli, dobrobytu gospodarczego oraz zrównoważonego rozwoju. Rozwój sektora opieki zdrowotnej zależy od postępu naukowego i technologicznego, który ma wpływ na zatrudnienie, innowacje, zrównoważony rozwój i wzrost. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) technologia medyczna jest istotna dla poprawy jakości usług zdrowotnych i opiekuńczych, w tym dla rozwiązania problemów zdrowotnych i podniesienia jakości życia ludzi.

| 2.7. | Do istotnych wyzwań należą:






  — | położenie nacisku na wzmocnioną profilaktykę i wczesną diagnostykę z wykorzystaniem nowych technologii, |
| --- | --- | --- |

2.7.

Do istotnych wyzwań należą:

—

położenie nacisku na wzmocnioną profilaktykę i wczesną diagnostykę z wykorzystaniem nowych technologii,

| — | medycyna oparta na skuteczności, a nie tylko na dowodach (np. wprowadzenie nowych procesów w dziedzinie opieki zdrowotnej przy wsparciu technologicznym takim jak zdalne usługi medyczne), |
| --- | --- |

—

medycyna oparta na skuteczności, a nie tylko na dowodach (np. wprowadzenie nowych procesów w dziedzinie opieki zdrowotnej przy wsparciu technologicznym takim jak zdalne usługi medyczne),

| — | dowody oszczędności kosztowej, której osiągnięcie jest często bardzo trudne z powodu zróżnicowanych systemów finansowania opieki zdrowotnej w Europie, |
| --- | --- |

—

dowody oszczędności kosztowej, której osiągnięcie jest często bardzo trudne z powodu zróżnicowanych systemów finansowania opieki zdrowotnej w Europie,

| — | obecność wielu zainteresowanych podmiotów i ich sprzeczne interesy, |
| --- | --- |

—

obecność wielu zainteresowanych podmiotów i ich sprzeczne interesy,

| — | nawet 10-letni okres oczekiwania na zwrot kosztów od etapu projektowania, w zależności od klasyfikacji wyrobu medycznego i rodzaju wynalazku, |
| --- | --- |

—

nawet 10-letni okres oczekiwania na zwrot kosztów od etapu projektowania, w zależności od klasyfikacji wyrobu medycznego i rodzaju wynalazku,

| — | ułatwienie stosowania opłacalnych rozwiązań, opartych również na powstających technologiach, ewentualnie także obsługiwanych zdalnie, poprzez stworzenie odpowiednich systemów refundacji. |
| --- | --- |

—

ułatwienie stosowania opłacalnych rozwiązań, opartych również na powstających technologiach, ewentualnie także obsługiwanych zdalnie, poprzez stworzenie odpowiednich systemów refundacji.

| 2.8. | W nowej dziedzinie, którą jest medycyna precyzyjna (5), można zająć się następującymi kwestiami:






  — | każdy pacjent jest inny: niepowtarzalne sekwencje, |
| --- | --- | --- |

2.8.

W nowej dziedzinie, którą jest medycyna precyzyjna (5), można zająć się następującymi kwestiami:

5

—

każdy pacjent jest inny: niepowtarzalne sekwencje,

| — | potrzebna jest medycyna dostosowana do potrzeb indywidualnych, |
| --- | --- |

—

potrzebna jest medycyna dostosowana do potrzeb indywidualnych,

| — | kolonie komórek są genetycznie różne i współistnieją w nowotworach, |
| --- | --- |

—

kolonie komórek są genetycznie różne i współistnieją w nowotworach,

| — | podkolonie komórek pojawiają się po leczeniu za pomocą selekcji lub nowych mutacji, |
| --- | --- |

—

podkolonie komórek pojawiają się po leczeniu za pomocą selekcji lub nowych mutacji,

| — | skuteczność leczenia zależy od profilu genetycznego, |
| --- | --- |

—

skuteczność leczenia zależy od profilu genetycznego,

| — | prognozy oparte na sekwencjonowaniu umożliwiają dostosowanie intensywności leczenia. |
| --- | --- |

—

prognozy oparte na sekwencjonowaniu umożliwiają dostosowanie intensywności leczenia.

| 2.9. | Chociaż w 4. programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji w 1998 r. uznano dyscyplinę inżynierii biomedycznej, obecna polityka UE w tej dziedzinie jest fragmentaryczna. Inżynierię biomedyczną w Stanach Zjednoczonych traktuje się jak odrębną dyscyplinę, w której stosowane są odmienne techniki metodologiczne i analityczne. |
| --- | --- |

2.9.

Chociaż w 4. programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji w 1998 r. uznano dyscyplinę inżynierii biomedycznej, obecna polityka UE w tej dziedzinie jest fragmentaryczna. Inżynierię biomedyczną w Stanach Zjednoczonych traktuje się jak odrębną dyscyplinę, w której stosowane są odmienne techniki metodologiczne i analityczne.

| 2.10. | OECD donosi, że w 2012 r. w krajach OECD całkowite wydatki na opiekę zdrowotną stanowiły średnio 9,3 % PKB, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych wynosiły 16,9 % PKB, co stanowi najwyższy odsetek spośród krajów OECD (6). W Europie na opiekę zdrowotną przeznacza się średnio 10,4 % PKB. Około 7,5 % tej kwoty wydaje się na technologie medyczne, przy czym między państwami członkowskimi UE istnieją znaczne różnice. Ponadto wydatki na technologie medyczne w Europie wynoszą około 195 EUR na mieszkańca (średnia ważona), w porównaniu z 380 EUR na mieszkańca w Stanach Zjednoczonych (7). |
| --- | --- |

2.10.

OECD donosi, że w 2012 r. w krajach OECD całkowite wydatki na opiekę zdrowotną stanowiły średnio 9,3 % PKB, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych wynosiły 16,9 % PKB, co stanowi najwyższy odsetek spośród krajów OECD (6). W Europie na opiekę zdrowotną przeznacza się średnio 10,4 % PKB. Około 7,5 % tej kwoty wydaje się na technologie medyczne, przy czym między państwami członkowskimi UE istnieją znaczne różnice. Ponadto wydatki na technologie medyczne w Europie wynoszą około 195 EUR na mieszkańca (średnia ważona), w porównaniu z 380 EUR na mieszkańca w Stanach Zjednoczonych (7).

6

7

| 2.11. | Oczekuje się, że w ciągu następnych kilku lat inżynieria biomedyczna stanie się najszybciej rozwijającym się rynkiem pracy w Stanach Zjednoczonych. Zgodnie z Amerykańskim Biurem Statystyk Pracy (BLS) w latach 2012–2022 zatrudnienie inżynierów biomedycznych będzie wzrastać o 27 % (8). |
| --- | --- |

2.11.

Oczekuje się, że w ciągu następnych kilku lat inżynieria biomedyczna stanie się najszybciej rozwijającym się rynkiem pracy w Stanach Zjednoczonych. Zgodnie z Amerykańskim Biurem Statystyk Pracy (BLS) w latach 2012–2022 zatrudnienie inżynierów biomedycznych będzie wzrastać o 27 % (8).

8

| 2.12. | W 2012 r. i 2013 r. zawód inżyniera biomedycznego zajął pierwsze miejsce w rankingu „Najlepsze miejsce pracy w Stanach Zjednoczonych” (9). |
| --- | --- |

2.12.

W 2012 r. i 2013 r. zawód inżyniera biomedycznego zajął pierwsze miejsce w rankingu „Najlepsze miejsce pracy w Stanach Zjednoczonych” (9).

9

| 2.13. | W Europie w sektorze tym zatrudnionych jest bezpośrednio 575 tys. osób, często na wysokiej wartości, innowacyjnych stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji. Istnieje prawie 25 tys. przedsiębiorstw produkujących technologię medyczną, z których 95 % to MŚP zajmujące się również inwestowaniem w badania i rozwój. Wielkość rynku szacuje się obecnie na około 100 mld EUR. Na podstawie cen producenta europejski rynek technologii medycznych szacuje się na około 30 % światowego rynku. Jest to drugi co do wielkości po USA rynek technologii medycznych (około 40 % światowego rynku) (10). |
| --- | --- |

2.13.

W Europie w sektorze tym zatrudnionych jest bezpośrednio 575 tys. osób, często na wysokiej wartości, innowacyjnych stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji. Istnieje prawie 25 tys. przedsiębiorstw produkujących technologię medyczną, z których 95 % to MŚP zajmujące się również inwestowaniem w badania i rozwój. Wielkość rynku szacuje się obecnie na około 100 mld EUR. Na podstawie cen producenta europejski rynek technologii medycznych szacuje się na około 30 % światowego rynku. Jest to drugi co do wielkości po USA rynek technologii medycznych (około 40 % światowego rynku) (10).

10

| 2.14. | Komisja Europejska prowadzi obecnie przegląd prawodawstwa i wymogów technologicznych w odniesieniu do wyrobów i diagnostyki, a także uczestniczy w transmisjach internetowych mających na celu przekazywanie wiedzy i umiejętności. |
| --- | --- |

2.14.

Komisja Europejska prowadzi obecnie przegląd prawodawstwa i wymogów technologicznych w odniesieniu do wyrobów i diagnostyki, a także uczestniczy w transmisjach internetowych mających na celu przekazywanie wiedzy i umiejętności.

| 2.15. | Przemysł technologii medycznej wnosi znaczący wkład w europejską gospodarkę i konkurencyjność, zapewniając dużą liczbę wysokiej jakości miejsc pracy, przyciągając znaczne inwestycje i tworząc centra innowacji. Sektor ten oferuje europejskiemu przemysłowi ogromne możliwości na rynku światowym, które należy wykorzystać. |
| --- | --- |

2.15.

Przemysł technologii medycznej wnosi znaczący wkład w europejską gospodarkę i konkurencyjność, zapewniając dużą liczbę wysokiej jakości miejsc pracy, przyciągając znaczne inwestycje i tworząc centra innowacji. Sektor ten oferuje europejskiemu przemysłowi ogromne możliwości na rynku światowym, które należy wykorzystać.

| 2.16. | Bardzo ważną rolę odgrywają nanotechnologie (11). Możemy teraz korzystać z innowacyjnego, opartego na nano- i biomateriałach podejścia do:






  — | nowotworu, |
| --- | --- | --- |

2.16.

Bardzo ważną rolę odgrywają nanotechnologie (11). Możemy teraz korzystać z innowacyjnego, opartego na nano- i biomateriałach podejścia do:

11

—

nowotworu,

| — | miażdżycy, |
| --- | --- |

—

miażdżycy,

| — | choroby Alzheimera, |
| --- | --- |

—

choroby Alzheimera,

| — | cukrzycy, |
| --- | --- |

—

cukrzycy,

| — | zapalenia stawów, |
| --- | --- |

—

zapalenia stawów,

| — | okulistyki, |
| --- | --- |

—

okulistyki,

| — | niepełnosprawności, |
| --- | --- |

—

niepełnosprawności,

| — | chorób zakaźnych i zapalnych. |
| --- | --- |

—

chorób zakaźnych i zapalnych.

Obecna sytuacja przedstawia się następująco: w UE działa ponad 700 przedsiębiorstw zajmujących się nanomedycyną i biomateriałami. W 7PR przeznaczono na ten cel 650 mln EUR (12).

12

| 2.17. | Bardzo dobry przykład współpracy niezbędnej w tym obszarze można zaobserwować we Flandrii w Belgii: projekt Medtech Flanders (13). Obejmuje on kompleksowo wszystkie potrzeby, których spełnienie jest potrzebne do osiągnięcia postępów w zakresie wdrażania innowacji biomedycznych: od współpracy międzysektorowej po optymalizację procesów, efektywne wykorzystanie zasobów ludzkich, aspekty finansowe itp.
  Pomaga działającym już przedsiębiorstwom w dziedzinie technologii medycznej w:






  — | wewnętrznym tworzeniu sieci kontaktów i wymianie wiedzy, |
| --- | --- | --- |

2.17.

Bardzo dobry przykład współpracy niezbędnej w tym obszarze można zaobserwować we Flandrii w Belgii: projekt Medtech Flanders (13). Obejmuje on kompleksowo wszystkie potrzeby, których spełnienie jest potrzebne do osiągnięcia postępów w zakresie wdrażania innowacji biomedycznych: od współpracy międzysektorowej po optymalizację procesów, efektywne wykorzystanie zasobów ludzkich, aspekty finansowe itp.

13

Pomaga działającym już przedsiębiorstwom w dziedzinie technologii medycznej w:

—

wewnętrznym tworzeniu sieci kontaktów i wymianie wiedzy,

| — | zewnętrznej widoczności, |
| --- | --- |

—

zewnętrznej widoczności,

| — | dzieleniu się sprzętem i infrastrukturą, |
| --- | --- |

—

dzieleniu się sprzętem i infrastrukturą,

| — | sprawach regulacyjnych i kwestiach jakości (QARA), |
| --- | --- |

—

sprawach regulacyjnych i kwestiach jakości (QARA),

| — | zasobach ludzkich i naborze pracowników, |
| --- | --- |

—

zasobach ludzkich i naborze pracowników,

| — | zwrocie kosztów, |
| --- | --- |

—

zwrocie kosztów,

| — | dostępie do kapitału, |
| --- | --- |

—

dostępie do kapitału,

| — | szkoleniach biznesowych, |
| --- | --- |

—

szkoleniach biznesowych,

| — | rozwoju nowych przedsiębiorstw/działań, |
| --- | --- |

—

rozwoju nowych przedsiębiorstw/działań,

| — | łączeniu klinicystów, techników i przedsiębiorców, |
| --- | --- |

—

łączeniu klinicystów, techników i przedsiębiorców,

| — | zastosowaniu technologii i innowacji w leczeniu, |
| --- | --- |

—

zastosowaniu technologii i innowacji w leczeniu,

| — | wzmocnieniu ogólnego ekosystemu, |
| --- | --- |

—

wzmocnieniu ogólnego ekosystemu,

| — | lepszym wsparciu badań klinicznych, |
| --- | --- |

—

lepszym wsparciu badań klinicznych,

| — | systemach gromadzenia danych, |
| --- | --- |

—

systemach gromadzenia danych,

| — | bardziej wydajnej i racjonalnej (pod względem kosztów) opiece zdrowotnej. |
| --- | --- |

—

bardziej wydajnej i racjonalnej (pod względem kosztów) opiece zdrowotnej.

3.   Uwagi

Uwagi

| 3.1. | Coraz bardziej zindywidualizowane leczenie i zaawansowane opracowywanie leków, wyrobów, terapii, oprogramowania itp. dostosowanych do indywidualnych potrzeb stwarzają nowe możliwości dla europejskiego przemysłu i MŚP. Ponadto ogromny i nadal szybko rozwijający się sektor opieki ogólnej dla osób starszych, niepełnosprawnych i przewlekle chorych, zwłaszcza w domu, sprawia, że nowoczesne technologie w służbie osobom starszym są istotną kwestią do rozważenia, gdyż podnoszą jakość życia i poziom bezpieczeństwa w domu, zwłaszcza w przypadku osób, które nie mogą sobie pozwolić na pobyt w instytucjach opiekuńczych. Nowe technologie powinny poprawić bezpieczeństwo i higienę pracy, a także dać pracownikom więcej czasu na pomoc osobistą (związaną z bezpośrednim kontaktem) dla dzieci oraz osób starszych, niepełnosprawnych i przewlekle chorych. |
| --- | --- |

3.1.

Coraz bardziej zindywidualizowane leczenie i zaawansowane opracowywanie leków, wyrobów, terapii, oprogramowania itp. dostosowanych do indywidualnych potrzeb stwarzają nowe możliwości dla europejskiego przemysłu i MŚP. Ponadto ogromny i nadal szybko rozwijający się sektor opieki ogólnej dla osób starszych, niepełnosprawnych i przewlekle chorych, zwłaszcza w domu, sprawia, że nowoczesne technologie w służbie osobom starszym są istotną kwestią do rozważenia, gdyż podnoszą jakość życia i poziom bezpieczeństwa w domu, zwłaszcza w przypadku osób, które nie mogą sobie pozwolić na pobyt w instytucjach opiekuńczych. Nowe technologie powinny poprawić bezpieczeństwo i higienę pracy, a także dać pracownikom więcej czasu na pomoc osobistą (związaną z bezpośrednim kontaktem) dla dzieci oraz osób starszych, niepełnosprawnych i przewlekle chorych.

| 3.2. | W dniu 2 kwietnia 2014 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję legislacyjną w sprawie wniosku Komisji Europejskiej dotyczącego rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych. Jednym ze szczególnie istotnych środków jest udział Europejskiej Agencji Leków (EMA) w regulacji wyrobów medycznych, zwłaszcza w kwalifikowaniu i monitorowaniu jednostek notyfikowanych. Kolejnym środkiem jest zwiększenie roli innych organów, w tym Grupy Koordynacyjnej ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) składającej się z przedstawicieli odpowiednich władz państw członkowskich oraz Komitetu Oceniającego ds. Wyrobów Medycznych (ACMD), który skupia ekspertów naukowych wspomagających MDCG. Rezolucja Parlamentu Europejskiego wprowadziłaby większe wymogi dotyczące kompetencji jednostek notyfikowanych, a także „specjalnych jednostek notyfikowanych” w odniesieniu do określonych kategorii wyrobów. |
| --- | --- |

3.2.

W dniu 2 kwietnia 2014 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję legislacyjną w sprawie wniosku Komisji Europejskiej dotyczącego rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych. Jednym ze szczególnie istotnych środków jest udział Europejskiej Agencji Leków (EMA) w regulacji wyrobów medycznych, zwłaszcza w kwalifikowaniu i monitorowaniu jednostek notyfikowanych. Kolejnym środkiem jest zwiększenie roli innych organów, w tym Grupy Koordynacyjnej ds. Wyrobów Medycznych (MDCG) składającej się z przedstawicieli odpowiednich władz państw członkowskich oraz Komitetu Oceniającego ds. Wyrobów Medycznych (ACMD), który skupia ekspertów naukowych wspomagających MDCG. Rezolucja Parlamentu Europejskiego wprowadziłaby większe wymogi dotyczące kompetencji jednostek notyfikowanych, a także „specjalnych jednostek notyfikowanych” w odniesieniu do określonych kategorii wyrobów.

| 3.3. | Rozpoczęta w 2008 r. inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych (ILI) jest największym europejskim projektem publiczno-prywatnym. Jej celem jest szybsze opracowywanie lepszych i bezpieczniejszych leków dla pacjentów poprzez wspieranie wspólnych projektów badawczych i tworzenie sieci ekspertów akademickich i przemysłowych, aby stymulować innowacje farmaceutyczne w Europie. |
| --- | --- |

3.3.

Rozpoczęta w 2008 r. inicjatywa w zakresie leków innowacyjnych (ILI) jest największym europejskim projektem publiczno-prywatnym. Jej celem jest szybsze opracowywanie lepszych i bezpieczniejszych leków dla pacjentów poprzez wspieranie wspólnych projektów badawczych i tworzenie sieci ekspertów akademickich i przemysłowych, aby stymulować innowacje farmaceutyczne w Europie.

| 3.4. | Zastosowanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w dziedzinie zdrowia i systemów opieki zdrowotnej może podnieść ich efektywność, poprawić jakość życia pacjentów i pobudzić innowacje na rynkach zdrowia. Nowy plan działania w dziedzinie e-zdrowia ma na celu usunięcie barier w rozwoju w pełni zaawansowanego i interoperacyjnego systemu e-zdrowia w Europie zgodnie z celami strategii „Europa 2020” i Europejskiej agendy cyfrowej. Artykuł 14 dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej, w którym ustanawia się sieć e-zdrowia, stanowi kolejny krok na drodze do formalnej współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie e-zdrowia. |
| --- | --- |

3.4.

Zastosowanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w dziedzinie zdrowia i systemów opieki zdrowotnej może podnieść ich efektywność, poprawić jakość życia pacjentów i pobudzić innowacje na rynkach zdrowia. Nowy plan działania w dziedzinie e-zdrowia ma na celu usunięcie barier w rozwoju w pełni zaawansowanego i interoperacyjnego systemu e-zdrowia w Europie zgodnie z celami strategii „Europa 2020” i Europejskiej agendy cyfrowej. Artykuł 14 dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej, w którym ustanawia się sieć e-zdrowia, stanowi kolejny krok na drodze do formalnej współpracy między państwami członkowskimi w dziedzinie e-zdrowia.

dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej

| 3.5. | W tym względzie szczególny nacisk należy położyć na e-recepty. Grecja przedstawiła najlepsze praktyki w zakresie elektronicznych recept, dowodząc, że e-zdrowie nie jest luksusem, lecz koniecznością. Pierwszy projekt wytycznych UE w sprawie elektronicznych recept, które miały zostać przyjęte w listopadzie 2014 r., ma na celu ułatwienie interoperacyjności elektronicznych recept za granicą, tak aby mogły być z łatwością realizowane w dowolnym kraju Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.5.

W tym względzie szczególny nacisk należy położyć na e-recepty. Grecja przedstawiła najlepsze praktyki w zakresie elektronicznych recept, dowodząc, że e-zdrowie nie jest luksusem, lecz koniecznością. Pierwszy projekt wytycznych UE w sprawie elektronicznych recept, które miały zostać przyjęte w listopadzie 2014 r., ma na celu ułatwienie interoperacyjności elektronicznych recept za granicą, tak aby mogły być z łatwością realizowane w dowolnym kraju Unii Europejskiej.

| 3.6. | W ramach wyzwania internetu przyszłości w zakresie e-zdrowia (FICHe), które jest wspólnym projektem na rzecz koordynacji i wsparcia współfinansowanym przez Komisję Europejską, dostępne jest finansowanie dla małych i średnich europejskich przedsiębiorstw (MŚP) w dziedzinie e-zdrowia oraz podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą, które pragną opracowywać innowacyjne aplikacje w dziedzinie e-zdrowia przy użyciu technologii FIWARE. |
| --- | --- |

3.6.

W ramach wyzwania internetu przyszłości w zakresie e-zdrowia (FICHe), które jest wspólnym projektem na rzecz koordynacji i wsparcia współfinansowanym przez Komisję Europejską, dostępne jest finansowanie dla małych i średnich europejskich przedsiębiorstw (MŚP) w dziedzinie e-zdrowia oraz podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą, które pragną opracowywać innowacyjne aplikacje w dziedzinie e-zdrowia przy użyciu technologii FIWARE.

| 3.7. | Zaawansowana medycyna powinna:






  — | mieć wszędzie inteligentny charakter i gwarantować mobilność nawet osobom cierpiącym na poważne choroby, |
| --- | --- | --- |

3.7.

Zaawansowana medycyna powinna:

—

mieć wszędzie inteligentny charakter i gwarantować mobilność nawet osobom cierpiącym na poważne choroby,

| — | przestawić się z reaktywnego leczenia na strategie profilaktyczne, |
| --- | --- |

—

przestawić się z reaktywnego leczenia na strategie profilaktyczne,

| — | przejść z leczenia opartego na bardzo popularnych lekach do zindywidualizowanego podejścia, |
| --- | --- |

—

przejść z leczenia opartego na bardzo popularnych lekach do zindywidualizowanego podejścia,

| — | zwiększyć upodmiotowienie i uczestnictwo pacjentów, |
| --- | --- |

—

zwiększyć upodmiotowienie i uczestnictwo pacjentów,

| — | poprawić mechanizmy ochrony danych. |
| --- | --- |

—

poprawić mechanizmy ochrony danych.

| 3.8. | Coraz bardziej innowacyjne wyroby, materiały i procesy oraz szybkie zmiany w takich obszarach jak biotechnologia wymagają elastycznego prawodawstwa bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych, które opóźniają dostęp pacjentów do innowacyjnych technologii. W takim przypadku zastosowanie aktów delegowanych wydaje się być odpowiednie, jeżeli odnoszą się one do wymogów technicznych. |
| --- | --- |

3.8.

Coraz bardziej innowacyjne wyroby, materiały i procesy oraz szybkie zmiany w takich obszarach jak biotechnologia wymagają elastycznego prawodawstwa bez dodatkowych obciążeń biurokratycznych, które opóźniają dostęp pacjentów do innowacyjnych technologii. W takim przypadku zastosowanie aktów delegowanych wydaje się być odpowiednie, jeżeli odnoszą się one do wymogów technicznych.

4.   Wyzwania i szanse

Wyzwania i szanse

| 4.1. | Według Międzynarodowej Federacji Inżynierii Medycznej i Biologicznej (IFMBE) dla inżynierii biomedycznej istnieją wyzwania i możliwości w następujących obszarach:






  — | ICT w medycynie i opiece zdrowotnej, |
| --- | --- | --- |

4.1.

Według Międzynarodowej Federacji Inżynierii Medycznej i Biologicznej (IFMBE) dla inżynierii biomedycznej istnieją wyzwania i możliwości w następujących obszarach:

—

ICT w medycynie i opiece zdrowotnej,

| — | minimalnie inwazyjne operacje, |
| --- | --- |

—

minimalnie inwazyjne operacje,

| — | czujniki biomedyczne, |
| --- | --- |

—

czujniki biomedyczne,

| — | diagnostyka, |
| --- | --- |

—

diagnostyka,

| — | obrazowanie medyczne i wizualizacja danych, |
| --- | --- |

—

obrazowanie medyczne i wizualizacja danych,

| — | inteligentne materiały, |
| --- | --- |

—

inteligentne materiały,

| — | inżynieria komórkowa i inżynieria komórek macierzystych, |
| --- | --- |

—

inżynieria komórkowa i inżynieria komórek macierzystych,

| — | nanotechnologia, |
| --- | --- |

—

nanotechnologia,

| — | modelowanie i symulacja systemów fizjologicznych i całego ciała ludzkiego. |
| --- | --- |

—

modelowanie i symulacja systemów fizjologicznych i całego ciała ludzkiego.

| 4.2. | Dzięki coraz bardziej efektywnemu wykorzystaniu wyrobów medycznych oraz ich skojarzonemu zastosowaniu z produktami leczniczymi (np. w elektrochemioterapii) nowotwory uważa się obecnie za chorobę przewlekłą, w wypadku której oczekiwana długość życia i jakość życia poprawiły się w ciągu ostatnich 10 lat praktycznie trzykrotnie. |
| --- | --- |

4.2.

Dzięki coraz bardziej efektywnemu wykorzystaniu wyrobów medycznych oraz ich skojarzonemu zastosowaniu z produktami leczniczymi (np. w elektrochemioterapii) nowotwory uważa się obecnie za chorobę przewlekłą, w wypadku której oczekiwana długość życia i jakość życia poprawiły się w ciągu ostatnich 10 lat praktycznie trzykrotnie.

| 4.3. | Innowacyjna technologia medyczna przynosi europejskim obywatelom niezwykle istotne korzyści, pomagając im w prowadzeniu przez dłuższy czas zdrowszego stylu życia. Wiele osób, które były przewlekle chore lub niepełnosprawne bądź cierpiały na przewlekły ból, może obecnie prowadzić normalne lub prawie normalne życie. Oto niektóre przykłady:






  — | zastosowanie stentów naczyniowych w leczeniu chorób układu krążenia zmniejszyło liczbę osób umierających na zawał serca lub cierpiących na zastoinową niewydolność serca, |
| --- | --- | --- |

4.3.

Innowacyjna technologia medyczna przynosi europejskim obywatelom niezwykle istotne korzyści, pomagając im w prowadzeniu przez dłuższy czas zdrowszego stylu życia. Wiele osób, które były przewlekle chore lub niepełnosprawne bądź cierpiały na przewlekły ból, może obecnie prowadzić normalne lub prawie normalne życie. Oto niektóre przykłady:

—

zastosowanie stentów naczyniowych w leczeniu chorób układu krążenia zmniejszyło liczbę osób umierających na zawał serca lub cierpiących na zastoinową niewydolność serca,

| — | pacjenci cierpiący na cukrzycę mają obecnie dostęp do bardzo dokładnych technologii monitorowania poziomu glukozy we krwi, co zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycy, takich jak utrata wzroku czy uszkodzenie nerwów obwodowych, |
| --- | --- |

—

pacjenci cierpiący na cukrzycę mają obecnie dostęp do bardzo dokładnych technologii monitorowania poziomu glukozy we krwi, co zmniejsza ryzyko powikłań cukrzycy, takich jak utrata wzroku czy uszkodzenie nerwów obwodowych,

| — | zastosowanie minimalnie inwazyjnych technik chirurgicznych w leczeniu tętniaków umożliwia skrócenie czasu rehabilitacji do około czterech tygodni, w porównaniu z ponad rokiem w wypadku starszych metod. |
| --- | --- |

—

zastosowanie minimalnie inwazyjnych technik chirurgicznych w leczeniu tętniaków umożliwia skrócenie czasu rehabilitacji do około czterech tygodni, w porównaniu z ponad rokiem w wypadku starszych metod.

| 4.4. | Innowacyjna dziedzina druku 3D ma do odegrania kluczową rolę w przyszłym upodmiotowieniu lekarzy, badaczy i producentów wyrobów medycznych. Technologie 3D umożliwiają personalizację szeregu różnych zastosowań w dziedzinie medycyny dzięki produkcji wyrobów, które są doskonale dostosowane do danej osoby. Istnieje już szereg różnych obszarów zastosowania druku 3D z wykorzystaniem specjalistycznych materiałów, które muszą spełniać sztywne i restrykcyjne normy biokompatybilności (biokompatybilne materiały do podawania leków itd.). Przewiduje się ponadto prawodawstwo dotyczące obróbki produktów wytworzonych za pomocą drukarek 3D i określania ich zastosowań w dziedzinie medycyny. |
| --- | --- |

4.4.

Innowacyjna dziedzina druku 3D ma do odegrania kluczową rolę w przyszłym upodmiotowieniu lekarzy, badaczy i producentów wyrobów medycznych. Technologie 3D umożliwiają personalizację szeregu różnych zastosowań w dziedzinie medycyny dzięki produkcji wyrobów, które są doskonale dostosowane do danej osoby. Istnieje już szereg różnych obszarów zastosowania druku 3D z wykorzystaniem specjalistycznych materiałów, które muszą spełniać sztywne i restrykcyjne normy biokompatybilności (biokompatybilne materiały do podawania leków itd.). Przewiduje się ponadto prawodawstwo dotyczące obróbki produktów wytworzonych za pomocą drukarek 3D i określania ich zastosowań w dziedzinie medycyny.

5.   Kształcenie w dziedzinie inżynierii biomedycznej a rozwój w Europie

Kształcenie w dziedzinie inżynierii biomedycznej a rozwój w Europie

| 5.1. | W swych konkluzjach z dnia 20–21 marca 2014 r. Rada Europejska wezwała „Komisję i państwa członkowskie do jak najszybszego uzupełnienia braków umiejętności w dziedzinie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (tzw. umiejętności STEM), przy większym zaangażowaniu przemysłu”. |
| --- | --- |

5.1.

W swych konkluzjach z dnia 20–21 marca 2014 r. Rada Europejska wezwała „Komisję i państwa członkowskie do jak najszybszego uzupełnienia braków umiejętności w dziedzinie nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki (tzw. umiejętności STEM), przy większym zaangażowaniu przemysłu”.

| 5.2. | EKES wzywa Komisję do odpowiedniego zareagowania na ten wniosek Rady Europejskiej zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

5.2.

EKES wzywa Komisję do odpowiedniego zareagowania na ten wniosek Rady Europejskiej zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym i lokalnym.

| 5.3. | Przyszła strategia „UE 2020” powinna obejmować środki na rzecz promowania jakości i dostępności umiejętności STEM zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. |
| --- | --- |

5.3.

Przyszła strategia „UE 2020” powinna obejmować środki na rzecz promowania jakości i dostępności umiejętności STEM zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym.

| 5.4. | Inżynieria biomedyczna w zakresie usług medycznych i opiekuńczych może odegrać ważną rolę w zmierzeniu się z ogólnymi wyzwaniami społecznymi, takimi jak zmiany demograficzne, zmniejszenie się bazy podatkowej i wzrost popytu na placówki służby zdrowia. |
| --- | --- |

5.4.

Inżynieria biomedyczna w zakresie usług medycznych i opiekuńczych może odegrać ważną rolę w zmierzeniu się z ogólnymi wyzwaniami społecznymi, takimi jak zmiany demograficzne, zmniejszenie się bazy podatkowej i wzrost popytu na placówki służby zdrowia.

| 5.5. | W związku z tym Światowa Organizacja Zdrowia uznaje, że potrzeba więcej inżynierów biomedycznych do projektowania, ewaluacji, regulacji i utrzymania wyrobów medycznych oraz do zarządzania nimi, a także do prowadzenia szkoleń z zakresu bezpiecznego użytkowania tych wyrobów w systemach opieki zdrowotnej na całym świecie (14). |
| --- | --- |

5.5.

W związku z tym Światowa Organizacja Zdrowia uznaje, że potrzeba więcej inżynierów biomedycznych do projektowania, ewaluacji, regulacji i utrzymania wyrobów medycznych oraz do zarządzania nimi, a także do prowadzenia szkoleń z zakresu bezpiecznego użytkowania tych wyrobów w systemach opieki zdrowotnej na całym świecie (14).

14

| 5.6. | Państwa członkowskie powinny przyjąć długoterminowe, spójne programy opieki zdrowotnej oraz plany działania na rzecz rozwoju innowacyjnych badań naukowych, nowych technologii i wysokiej jakości kształcenia w dziedzinie inżynierii biomedycznej i innych stosownych dziedzinach inżynierii. |
| --- | --- |

5.6.

Państwa członkowskie powinny przyjąć długoterminowe, spójne programy opieki zdrowotnej oraz plany działania na rzecz rozwoju innowacyjnych badań naukowych, nowych technologii i wysokiej jakości kształcenia w dziedzinie inżynierii biomedycznej i innych stosownych dziedzinach inżynierii.

| 5.7. | UE powinna promować jednolity rynek dla europejskiego przemysłu w zakresie technologii medycznej, między innymi poprzez odpowiednią normalizację w dziedzinie inżynierii biomedycznej w połączeniu z branżą usług opiekuńczych, ICT i systemami informatycznymi dotyczącymi zdrowia. Mogłoby to przynieść ogromne korzyści dla europejskiego przemysłu i poprawić jakość opieki medycznej. |
| --- | --- |

5.7.

UE powinna promować jednolity rynek dla europejskiego przemysłu w zakresie technologii medycznej, między innymi poprzez odpowiednią normalizację w dziedzinie inżynierii biomedycznej w połączeniu z branżą usług opiekuńczych, ICT i systemami informatycznymi dotyczącymi zdrowia. Mogłoby to przynieść ogromne korzyści dla europejskiego przemysłu i poprawić jakość opieki medycznej.

| 5.8. | Szczególną uwagę należy zwrócić na MŚP, na przykład pod względem dostępu nowych przedsiębiorstw do finansowania, wspierania innowacyjnej współpracy między MŚP a właściwymi instytucjami badawczymi oraz kroków mających na celu ułatwienie komercjalizacji ich wynalazków. |
| --- | --- |

5.8.

Szczególną uwagę należy zwrócić na MŚP, na przykład pod względem dostępu nowych przedsiębiorstw do finansowania, wspierania innowacyjnej współpracy między MŚP a właściwymi instytucjami badawczymi oraz kroków mających na celu ułatwienie komercjalizacji ich wynalazków.

| 5.9. | Inżynieria biomedyczna jest najszybciej rozwijającą się dyscypliną inżynierii, którą uznaje się obecnie za jedną z najbardziej obiecujących ścieżek kariery. Stanowi ona pomost między dziedziną medycyny czy biomedycyny i inżynierii, wzmacniając i zwiększając skuteczność całego systemu opieki zdrowotnej. Inżynierowie biomedyczni projektują i budują nowatorskie urządzenia, takie jak sztuczne kończyny i organy, sprzęt nowej generacji służący do obrazowania i zaawansowaną protetykę. Ulepszają również proces testów genetycznych oraz proces wytwarzania i podawania leków. |
| --- | --- |

5.9.

Inżynieria biomedyczna jest najszybciej rozwijającą się dyscypliną inżynierii, którą uznaje się obecnie za jedną z najbardziej obiecujących ścieżek kariery. Stanowi ona pomost między dziedziną medycyny czy biomedycyny i inżynierii, wzmacniając i zwiększając skuteczność całego systemu opieki zdrowotnej. Inżynierowie biomedyczni projektują i budują nowatorskie urządzenia, takie jak sztuczne kończyny i organy, sprzęt nowej generacji służący do obrazowania i zaawansowaną protetykę. Ulepszają również proces testów genetycznych oraz proces wytwarzania i podawania leków.

| 5.10. | Podczas gdy Stany Zjednoczone dokonały postępów w rozwoju możliwości kształcenia i szkolenia w dziedzinie inżynierii biomedycznej, Europa, pomimo rozwiniętego sektora biotechnologicznego inżynierii medycznej i biologicznej i doskonałych systemów kształcenia, ma trudności w tworzeniu jednolitych norm z powodu utrzymujących się barier w zakresie jurysdykcji. Zainicjowana w 2004 r. inicjatywa BIOMEDEA ma na celu rozwinięcie i ustanowienie norm edukacyjnych i zawodowych w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

5.10.

Podczas gdy Stany Zjednoczone dokonały postępów w rozwoju możliwości kształcenia i szkolenia w dziedzinie inżynierii biomedycznej, Europa, pomimo rozwiniętego sektora biotechnologicznego inżynierii medycznej i biologicznej i doskonałych systemów kształcenia, ma trudności w tworzeniu jednolitych norm z powodu utrzymujących się barier w zakresie jurysdykcji. Zainicjowana w 2004 r. inicjatywa BIOMEDEA ma na celu rozwinięcie i ustanowienie norm edukacyjnych i zawodowych w tej dziedzinie.

| 5.11. | Inżynieria biomedyczna powinna zostać uznana w europejskiej dyrektywie w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (15). |
| --- | --- |

5.11.

Inżynieria biomedyczna powinna zostać uznana w europejskiej dyrektywie w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (15).

15

| 5.12. | Europejskie i krajowe strategie na rzecz usług zdrowotnych i opiekuńczych, a także polityka badawcza uczelni wyższych powinny wzajemnie się uzupełniać w celu zapewnienia szerokiej bazy wiedzy i doświadczenia, która ułatwiać będzie współpracę z przemysłem (zwłaszcza MŚP), poszerzenie działalności podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą i nawiązanie współpracy międzynarodowej. Trzeba postulować połączenie nowych powstających technologii oraz nauk medycznych i biologicznych, tak by Europa stała się światowym liderem w dziedzinie technologii medycznej (i sprostała prawdziwym wyzwaniom medycznym). |
| --- | --- |

5.12.

Europejskie i krajowe strategie na rzecz usług zdrowotnych i opiekuńczych, a także polityka badawcza uczelni wyższych powinny wzajemnie się uzupełniać w celu zapewnienia szerokiej bazy wiedzy i doświadczenia, która ułatwiać będzie współpracę z przemysłem (zwłaszcza MŚP), poszerzenie działalności podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą i nawiązanie współpracy międzynarodowej. Trzeba postulować połączenie nowych powstających technologii oraz nauk medycznych i biologicznych, tak by Europa stała się światowym liderem w dziedzinie technologii medycznej (i sprostała prawdziwym wyzwaniom medycznym).

| 5.13. | W ramach projektu Tempus CRH-BME 150 uczelni wyższych w całej Europie oferuje łącznie 309 programów nauczania inżynierii biomedycznej na poziomie licencjackim, magisterskim i doktoranckim. Program europejskich studiów drugiego stopnia CEMACUBE, wprowadzony w ramach programu Erasmus Mundus Komisji Europejskiej na lata 2009–2013, ma na celu krzewienie współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego i pracownikami akademickimi w Europie i krajach trzecich. Zaprzestano realizacji Erasmus Mundus jako programu studiów, co oznacza, że nie można już korzystać ze stypendiów CEMACUBE. |
| --- | --- |

5.13.

W ramach projektu Tempus CRH-BME 150 uczelni wyższych w całej Europie oferuje łącznie 309 programów nauczania inżynierii biomedycznej na poziomie licencjackim, magisterskim i doktoranckim. Program europejskich studiów drugiego stopnia CEMACUBE, wprowadzony w ramach programu Erasmus Mundus Komisji Europejskiej na lata 2009–2013, ma na celu krzewienie współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego i pracownikami akademickimi w Europie i krajach trzecich. Zaprzestano realizacji Erasmus Mundus jako programu studiów, co oznacza, że nie można już korzystać ze stypendiów CEMACUBE.

Bruksela, dnia 23 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  J.F. Kennedy, André C Linnenbank, EAMBES (wysłuchanie EKES-u).

1

(2)  Manfred Bammer, prezes Biomedical Systems, AIT (wysłuchanie EKES-u).

2

(3)  Ruxandra Draghia-Akli, dyrektor ds. zdrowia, Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych i Innowacji, Komisja Europejska (wysłuchanie EKES-u).

3

(4)  Zob. przypis 3.

4

(5)  Prof. Ștefan N. Constantinescu, kierownik wydziału transdukcji sygnału i hematologii cząsteczkowej. Członek Instytutu Badań nad Rakiem im. Ludwiga, Instytut de Duve, Uniwersytet Katolicki w Louvain (wysłuchanie EKES-u).

5

(6)  Dane OECD dotyczące zdrowia, 2014 r.

6

(7)  „The European Medical Technology Industry in Figures”. MedTech Europe, 2013 r.

7

(8)  http://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/biomedical-engineers.htm

8

(9)  http://money.cnn.com/pf/best-jobs/2013/snapshots/1.html

9

(10)  Zob. przypis 7.

10

(11)  Zob. opinia EKES-u w sprawie: „Nanonauka i nanotechnologie: Plan działań dla Europy na lata 2005–2009”, (Dz.U. C 185 z 8.8.2006, s. 1).

11

(12)  Nicolas Gouze, sekretarz generalny ETP Nanomedicine (wysłuchanie EKES-u).

12

(13)  Prof. Pascal Verdonck NCBME, profesor zwyczajny w dziedzinie inżynierii biomedycznej, Uniwersytet w Gandawie, dyrektor Instytutu im. Marii Middelares, Gandawa (wysłuchanie EKES-u).

13

(14)  Strona internetowa WHO http://www.who.int/medical_devices/support/en/ (dostęp: 23.3.2015).

14

(15)  André C. Linnenbank, sekretarz generalny EAMBES (wysłuchanie EKES-u).

15

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

507. sesja plenarna EKES-u w dniach 22 i 23 kwietnia 2015 r.

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/54 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/54

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Miejski wymiar polityki UE – kluczowe elementy agendy miejskiej UE”

[COM(2014) 490 final]

(2015/C 291/08)

| Sprawozdawca: | Etele BARÁTH |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Etele BARÁTH

Dnia 18 lipca 2014 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Miejski wymiar polityki UE – kluczowe elementy agendy miejskiej UE”

[COM(2014) 490 final].

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 marca 2015 r.

Na 507. sesji plenarnej w dniach 22–23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 23 kwietnia 2015 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 151 do 2 (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Utrzymujący się kryzys finansowy nadal utrudnia wzrost konkurencyjności gospodarki UE, wzmocnienie spójności społecznej i terytorialnej, a nawet jej utrzymanie na dotychczasowym poziomie. Unia jest obecnie bardziej oddalona od realizacji celów strategii „Europa 2020” niż w roku 2010 z powodu polityki europejskiej lub, dokładniej, jej niepełnego wdrażania. |
| --- | --- |

1.1.

Utrzymujący się kryzys finansowy nadal utrudnia wzrost konkurencyjności gospodarki UE, wzmocnienie spójności społecznej i terytorialnej, a nawet jej utrzymanie na dotychczasowym poziomie. Unia jest obecnie bardziej oddalona od realizacji celów strategii „Europa 2020” niż w roku 2010 z powodu polityki europejskiej lub, dokładniej, jej niepełnego wdrażania.

| 1.2. | EKES jest zdania, że działająca od niedawna nowa Komisja Europejska oraz opublikowane przez nią wytyczne pod tytułem „Nowy początek dla Europy” będą miały znaczny wpływ na rozwój miast i obszarów miejskich, a tym samym na kształt agendy miejskiej, ponieważ określają one nowe priorytety w dziedzinie współpracy w zakresie zarządzania, rozwoju instrumentów gospodarczych i finansowych oraz podejmowania ryzyka, a także w dziedzinie tworzenia kapitału ludzkiego, rozwijania infrastruktury fizycznej oraz tworzenia sieci na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

1.2.

EKES jest zdania, że działająca od niedawna nowa Komisja Europejska oraz opublikowane przez nią wytyczne pod tytułem „Nowy początek dla Europy” będą miały znaczny wpływ na rozwój miast i obszarów miejskich, a tym samym na kształt agendy miejskiej, ponieważ określają one nowe priorytety w dziedzinie współpracy w zakresie zarządzania, rozwoju instrumentów gospodarczych i finansowych oraz podejmowania ryzyka, a także w dziedzinie tworzenia kapitału ludzkiego, rozwijania infrastruktury fizycznej oraz tworzenia sieci na szczeblu europejskim.

| 1.3. | EKES uważa, że reforma zarządzania gospodarczego, jego większa wydajność i skuteczność wymagają – przy uwzględnieniu nowych zasobów finansowych i ich przeznaczenia – ponownej oceny roli miast i obszarów miejskich w rozwoju gospodarczym, tworzeniu miejsc pracy i niezbędnych warunków społecznych i środowiskowych, gdyż rola ta powinna być lepiej dostosowana do ich zadań. |
| --- | --- |

1.3.

EKES uważa, że reforma zarządzania gospodarczego, jego większa wydajność i skuteczność wymagają – przy uwzględnieniu nowych zasobów finansowych i ich przeznaczenia – ponownej oceny roli miast i obszarów miejskich w rozwoju gospodarczym, tworzeniu miejsc pracy i niezbędnych warunków społecznych i środowiskowych, gdyż rola ta powinna być lepiej dostosowana do ich zadań.

| 1.4. | EKES zwraca uwagę, że równolegle do opracowania i przyjęcia agendy miejskiej należy dostosować cele określone w programach operacyjnych – które na mocy obecnych umów o partnerstwie również korzystają z europejskich funduszy strukturalnych i spójnościowych – do warunków zmienionych z powodu programu inwestycji strategicznych. Konieczne może okazać się opracowanie i wdrożenie nowych konkretnych instrumentów i modeli finansowania z myślą o zintegrowanym rozwoju obszarów miejskich. |
| --- | --- |

1.4.

EKES zwraca uwagę, że równolegle do opracowania i przyjęcia agendy miejskiej należy dostosować cele określone w programach operacyjnych – które na mocy obecnych umów o partnerstwie również korzystają z europejskich funduszy strukturalnych i spójnościowych – do warunków zmienionych z powodu programu inwestycji strategicznych. Konieczne może okazać się opracowanie i wdrożenie nowych konkretnych instrumentów i modeli finansowania z myślą o zintegrowanym rozwoju obszarów miejskich.

| 1.5. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny potwierdza i uzupełnia swe stanowisko przedstawione we wcześniejszych opiniach, w których zauważał, że aby zaradzić aktualnym niedociągnięciom, właściwe, konieczne i ważne jest sporządzenie agendy miejskiej i traktowanie jej jako pełnoprawnego obszaru polityki UE. W 2050 r. około 80 % ludności UE zamieszkiwać będzie obszary miejskie. Dobrobyt UE już teraz zależy od zamożności miast. |
| --- | --- |

1.5.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny potwierdza i uzupełnia swe stanowisko przedstawione we wcześniejszych opiniach, w których zauważał, że aby zaradzić aktualnym niedociągnięciom, właściwe, konieczne i ważne jest sporządzenie agendy miejskiej i traktowanie jej jako pełnoprawnego obszaru polityki UE. W 2050 r. około 80 % ludności UE zamieszkiwać będzie obszary miejskie. Dobrobyt UE już teraz zależy od zamożności miast.

| 1.6. | Można by uzyskać znaczną wartość dodaną poprzez większe wykorzystanie zasobów miast i ich systemów regionalnych oraz gospodarczych i społecznych korzyści wynikających z wielopoziomowego sprawowania rządów, a także dzięki koordynacji różnych polityk sektorowych na szczeblu terytorialnym i miejskim. Wymagałoby to jednak również nowego podejścia i nowych wysiłków ze strony władz europejskich. Natomiast brak koordynacji w zakresie rozwoju niesie ze sobą ryzyko pojawienia się na szczeblu lokalnym lub regionalnym kryzysów społecznych lub środowiskowych zagrażających rozwojowi środowiska miejskiego w najszerszym tego słowa znaczeniu. |
| --- | --- |

1.6.

Można by uzyskać znaczną wartość dodaną poprzez większe wykorzystanie zasobów miast i ich systemów regionalnych oraz gospodarczych i społecznych korzyści wynikających z wielopoziomowego sprawowania rządów, a także dzięki koordynacji różnych polityk sektorowych na szczeblu terytorialnym i miejskim. Wymagałoby to jednak również nowego podejścia i nowych wysiłków ze strony władz europejskich. Natomiast brak koordynacji w zakresie rozwoju niesie ze sobą ryzyko pojawienia się na szczeblu lokalnym lub regionalnym kryzysów społecznych lub środowiskowych zagrażających rozwojowi środowiska miejskiego w najszerszym tego słowa znaczeniu.

| 1.7. | Wartość dodaną przyniosą także partnerstwa, jakie mogą się zawiązać na różnych poziomach oraz zorganizowany udział środowisk gospodarczych i społeczeństwa obywatelskiego na różnych etapach procesu decyzyjnego, od przygotowania do wdrożenia. EKES proponuje wzmocnienie roli planowania strategicznego w oparciu o szeroki udział społeczeństwa demokratycznego, a także większy udział obywateli w procesie planowania i zwiększenie sprawowanej przez nich kontroli. |
| --- | --- |

1.7.

Wartość dodaną przyniosą także partnerstwa, jakie mogą się zawiązać na różnych poziomach oraz zorganizowany udział środowisk gospodarczych i społeczeństwa obywatelskiego na różnych etapach procesu decyzyjnego, od przygotowania do wdrożenia. EKES proponuje wzmocnienie roli planowania strategicznego w oparciu o szeroki udział społeczeństwa demokratycznego, a także większy udział obywateli w procesie planowania i zwiększenie sprawowanej przez nich kontroli.

| 1.8. | Agenda miejska powinna umożliwić innowacyjne i zrównoważone rozwijanie polityki, zarządzania, gospodarki, infrastruktury i roli podmiotów społecznych, a jednocześnie zapewnić maksymalne poszanowanie środowiska naturalnego i jego zasobów. |
| --- | --- |

1.8.

Agenda miejska powinna umożliwić innowacyjne i zrównoważone rozwijanie polityki, zarządzania, gospodarki, infrastruktury i roli podmiotów społecznych, a jednocześnie zapewnić maksymalne poszanowanie środowiska naturalnego i jego zasobów.

| 1.9. | EKES uważa, że w celu stworzenia podstaw agendy miejskiej istnieje również potrzeba opracowania strategii na rzecz europejskiej sieci miast w oparciu o osiągnięte do tej pory wyniki. Zadaniem takiej strategii byłoby powiązanie polityk sektorowych z siecią aglomeracji mających konkretne umiejscowienie geograficzne. |
| --- | --- |

1.9.

EKES uważa, że w celu stworzenia podstaw agendy miejskiej istnieje również potrzeba opracowania strategii na rzecz europejskiej sieci miast w oparciu o osiągnięte do tej pory wyniki. Zadaniem takiej strategii byłoby powiązanie polityk sektorowych z siecią aglomeracji mających konkretne umiejscowienie geograficzne.

| 1.10. | W kontekście śródokresowego przeglądu strategii „Europa 2020” możliwe i konieczne jest opracowanie ram polityki miejskiej z inną, dłuższą perspektywą czasową, opartej na koordynacji i na zasadzie pomocniczości. |
| --- | --- |

1.10.

W kontekście śródokresowego przeglądu strategii „Europa 2020” możliwe i konieczne jest opracowanie ram polityki miejskiej z inną, dłuższą perspektywą czasową, opartej na koordynacji i na zasadzie pomocniczości.

| 1.11. | Organ porozumiewawczy wysokiego szczebla, którego członkowie pochodzą ze wszystkich 28 państw UE, i który został ustanowiony w celu wzmocnienia zarządzania strategiami makroregionalnymi, mógłby także pełnić główną rolę w zakresie kontroli skoordynowanego zarządzania opartego na partnerstwie w polityce miejskiej. Wystarczyłoby w tym celu włączyć w jego działania partnerów społecznych i gospodarczych oraz tych reprezentujących interesy regionalne. |
| --- | --- |

1.11.

Organ porozumiewawczy wysokiego szczebla, którego członkowie pochodzą ze wszystkich 28 państw UE, i który został ustanowiony w celu wzmocnienia zarządzania strategiami makroregionalnymi, mógłby także pełnić główną rolę w zakresie kontroli skoordynowanego zarządzania opartego na partnerstwie w polityce miejskiej. Wystarczyłoby w tym celu włączyć w jego działania partnerów społecznych i gospodarczych oraz tych reprezentujących interesy regionalne.

| 1.12. | EKES zaleca Komisji Europejskiej, by rozwijała umiejętności zarządzania niezbędne do wykonywania zadań związanych ze skoordynowanym wdrażaniem zaproponowanej polityki miejskiej i z jej działaniami w zakresie monitorowania i oceny. Należałoby w związku z tym utworzyć grupę roboczą wysokiego szczebla ds. rozwoju miast, równolegle do istniejącej obecnie międzyresortowej grupy służb Komisji ds. rozwoju obszarów miejskich. Ta grupa zadaniowa powinna opracować spójną i skuteczną europejską agendę miejską zaplanowaną do roku 2050. |
| --- | --- |

1.12.

EKES zaleca Komisji Europejskiej, by rozwijała umiejętności zarządzania niezbędne do wykonywania zadań związanych ze skoordynowanym wdrażaniem zaproponowanej polityki miejskiej i z jej działaniami w zakresie monitorowania i oceny. Należałoby w związku z tym utworzyć grupę roboczą wysokiego szczebla ds. rozwoju miast, równolegle do istniejącej obecnie międzyresortowej grupy służb Komisji ds. rozwoju obszarów miejskich. Ta grupa zadaniowa powinna opracować spójną i skuteczną europejską agendę miejską zaplanowaną do roku 2050.

2.   Konieczność opracowania agendy miejskiej

| 2.1. | W komunikacie Komisja Europejska podkreśla: „Chociaż od dawna uznaje się znaczenie miast dla rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego oraz ich potencjał w zakresie tworzenia miejsc zamieszkania charakteryzującego się większą oszczędnością zasobów, działania polityczne na szczeblu europejskim i krajowym były powolne i fragmentaryczne oraz polegały na podejmowaniu wielu słabo zintegrowanych inicjatyw sektorowych”. |
| --- | --- |

2.1.

W komunikacie Komisja Europejska podkreśla: „Chociaż od dawna uznaje się znaczenie miast dla rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego oraz ich potencjał w zakresie tworzenia miejsc zamieszkania charakteryzującego się większą oszczędnością zasobów, działania polityczne na szczeblu europejskim i krajowym były powolne i fragmentaryczne oraz polegały na podejmowaniu wielu słabo zintegrowanych inicjatyw sektorowych”.

| 2.2. | „Znajduje to wyraz w postulatach dotyczących agendy miejskiej UE zgłaszanych przez wiele zainteresowanych stron na szczeblu UE, szczeblu krajowym i lokalnym. W odpowiedzi na te postulaty Komisja Europejska zorganizowała forum CITIES w celu zapoczątkowania debaty na temat konieczności opracowania agendy miejskiej UE. W związku z forum CITIES państwa członkowskie omówiły kwestię konieczności opracowania agendy miejskiej UE, uznając postulat i oczekiwania Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów, stowarzyszeń miast i samych miast oraz ich gotowość do udziału w tym procesie”. |
| --- | --- |

2.2.

„Znajduje to wyraz w postulatach dotyczących agendy miejskiej UE zgłaszanych przez wiele zainteresowanych stron na szczeblu UE, szczeblu krajowym i lokalnym. W odpowiedzi na te postulaty Komisja Europejska zorganizowała forum CITIES w celu zapoczątkowania debaty na temat konieczności opracowania agendy miejskiej UE. W związku z forum CITIES państwa członkowskie omówiły kwestię konieczności opracowania agendy miejskiej UE, uznając postulat i oczekiwania Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów, stowarzyszeń miast i samych miast oraz ich gotowość do udziału w tym procesie”.

| 2.3. | Na podstawie szerokiego konsensusu pomiędzy państwami członkowskimi Komisja przedłożyła do debaty publicznej wniosek dotyczący opracowania agendy miejskiej UE. |
| --- | --- |

2.3.

Na podstawie szerokiego konsensusu pomiędzy państwami członkowskimi Komisja przedłożyła do debaty publicznej wniosek dotyczący opracowania agendy miejskiej UE.

| 2.4. | W odpowiedzi na to zaproszenie Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny sporządził opinię na podstawie komunikatu i dostępnych obecnie informacji. |
| --- | --- |

2.4.

W odpowiedzi na to zaproszenie Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny sporządził opinię na podstawie komunikatu i dostępnych obecnie informacji.

| 2.5. | EKES uważa jednak, że opinia ta powinna wykraczać poza aktualne kwestie dotyczące agendy miejskiej i zawierać długoterminowe wytyczne, przydatne Komisji Europejskiej w opracowaniu odpowiedniej agendy, a państwom członkowskim w skutecznym wypełnianiu zadań w ramach jej realizacji. |
| --- | --- |

2.5.

EKES uważa jednak, że opinia ta powinna wykraczać poza aktualne kwestie dotyczące agendy miejskiej i zawierać długoterminowe wytyczne, przydatne Komisji Europejskiej w opracowaniu odpowiedniej agendy, a państwom członkowskim w skutecznym wypełnianiu zadań w ramach jej realizacji.

| 2.6. | Miasta europejskie i ich sieci, z powodu ich złożoności i pierwszoplanowej roli, jaką odegrały i jaką nadal będą odgrywać w rozwoju kontynentu, oraz ze względu na ich olbrzymie znaczenie dla przyszłego rozwoju Europy, są elementem odrębnych i unikalnych wartości europejskich. |
| --- | --- |

2.6.

Miasta europejskie i ich sieci, z powodu ich złożoności i pierwszoplanowej roli, jaką odegrały i jaką nadal będą odgrywać w rozwoju kontynentu, oraz ze względu na ich olbrzymie znaczenie dla przyszłego rozwoju Europy, są elementem odrębnych i unikalnych wartości europejskich.

| 2.7. | Europa stoi w obliczu rosnących wyzwań związanych z gospodarką, szeroko pojętymi problemami społecznymi i środowiskiem naturalnym. Wyzwania te mają wyraźnie zarysowany wymiar terytorialny, a zwłaszcza miejski. Ogólnie rzecz biorąc, to właśnie w miastach lub na ich peryferiach zaobserwować można nasilenie takich zjawisk jak ubóstwo, wykluczenie społeczne i zniszczenie środowiska naturalnego (1). Kwestie te stanowią coraz większe wyzwanie, w szczególności w dzielnicach miast dotkniętych innymi problemami. |
| --- | --- |

2.7.

Europa stoi w obliczu rosnących wyzwań związanych z gospodarką, szeroko pojętymi problemami społecznymi i środowiskiem naturalnym. Wyzwania te mają wyraźnie zarysowany wymiar terytorialny, a zwłaszcza miejski. Ogólnie rzecz biorąc, to właśnie w miastach lub na ich peryferiach zaobserwować można nasilenie takich zjawisk jak ubóstwo, wykluczenie społeczne i zniszczenie środowiska naturalnego (1). Kwestie te stanowią coraz większe wyzwanie, w szczególności w dzielnicach miast dotkniętych innymi problemami.

| 2.7.1. | EKES zwraca uwagę na niektóre wyzwania związane z migracją. Z jednej strony, wzrasta emigracja z europejskich miast i regionów słabiej rozwiniętych lub rozwijających się wolniej, co prowadzi do utraty znacznej wartości dla tych obszarów, a z drugiej strony proces imigracji do UE stanowi wyzwanie kulturowe i gospodarcze dla społeczności miejskich. |
| --- | --- |

2.7.1.

EKES zwraca uwagę na niektóre wyzwania związane z migracją. Z jednej strony, wzrasta emigracja z europejskich miast i regionów słabiej rozwiniętych lub rozwijających się wolniej, co prowadzi do utraty znacznej wartości dla tych obszarów, a z drugiej strony proces imigracji do UE stanowi wyzwanie kulturowe i gospodarcze dla społeczności miejskich.

| 2.8. | Jednocześnie to głównie w miastach i w regionach, których ośrodkami są miasta, można znaleźć rozwiązania tych problemów. Obszary miejskie dobrze zorganizowane i zarządzane w sposób rozsądny są środowiskami najlepiej sprzyjającymi rozwojowi gospodarczemu, efektywnemu gospodarowaniu zasobami, innowacjom gospodarczym i społecznym oraz włączeniu społecznemu (2). |
| --- | --- |

2.8.

Jednocześnie to głównie w miastach i w regionach, których ośrodkami są miasta, można znaleźć rozwiązania tych problemów. Obszary miejskie dobrze zorganizowane i zarządzane w sposób rozsądny są środowiskami najlepiej sprzyjającymi rozwojowi gospodarczemu, efektywnemu gospodarowaniu zasobami, innowacjom gospodarczym i społecznym oraz włączeniu społecznemu (2).

| 2.8.1. | Zarządzanie w UE znacznie się zmieniło, zwłaszcza dzięki reakcji na kryzys ubiegłej dekady. Obecnie w przesłaniu instytucji, w których pojawiły się nowe siły, oraz we wnioskach ze śródokresowego przeglądu strategii „Europa 2020” dominują kwestie wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy, innowacyjności i integracji społecznej. |
| --- | --- |

2.8.1.

Zarządzanie w UE znacznie się zmieniło, zwłaszcza dzięki reakcji na kryzys ubiegłej dekady. Obecnie w przesłaniu instytucji, w których pojawiły się nowe siły, oraz we wnioskach ze śródokresowego przeglądu strategii „Europa 2020” dominują kwestie wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy, innowacyjności i integracji społecznej.

| 2.8.2. | Ochrona i wzbogacanie europejskich wartości demokratycznych, których korzenie są nieodłącznie związane z historią rozwoju miast, to jedno z głównych zadań na przyszłość. |
| --- | --- |

2.8.2.

Ochrona i wzbogacanie europejskich wartości demokratycznych, których korzenie są nieodłącznie związane z historią rozwoju miast, to jedno z głównych zadań na przyszłość.

| 2.9. | Miasta europejskie, o różnej wielkości i różnym stopniu rozwoju, a także sieci miast, są ze względu na swe historyczne cechy strażnikiem i źródłem różnych ról i zdolności, które współczesny świat stara się opisać pojęciem innowacji. |
| --- | --- |

2.9.

Miasta europejskie, o różnej wielkości i różnym stopniu rozwoju, a także sieci miast, są ze względu na swe historyczne cechy strażnikiem i źródłem różnych ról i zdolności, które współczesny świat stara się opisać pojęciem innowacji.

| 2.9.1. | Jak pokazał niedawny kryzys, gospodarka obszarów metropolitalnych jest mniej podatna na wahania koniunktury w gospodarce światowej. Zakłada się, że większa odporność wynika z dywersyfikacji gospodarki dużych miast, trwałości powiązań, które się tam tworzą, a co za tym idzie, dużej zdolności do odnawiania i przystosowywania się obszarów metropolitalnych. Niemniej w ramach agendy miejskiej UE trzeba zwrócić szczególną uwagę na odpowiedni rozwój gospodarki lokalnej, w tym mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także sprzedaży detalicznej i rzemiosła. |
| --- | --- |

2.9.1.

Jak pokazał niedawny kryzys, gospodarka obszarów metropolitalnych jest mniej podatna na wahania koniunktury w gospodarce światowej. Zakłada się, że większa odporność wynika z dywersyfikacji gospodarki dużych miast, trwałości powiązań, które się tam tworzą, a co za tym idzie, dużej zdolności do odnawiania i przystosowywania się obszarów metropolitalnych. Niemniej w ramach agendy miejskiej UE trzeba zwrócić szczególną uwagę na odpowiedni rozwój gospodarki lokalnej, w tym mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a także sprzedaży detalicznej i rzemiosła.

| 2.9.2. | Dużą część problemów społecznych, które spotyka się w dużym nasileniu w miastach, można rozwiązać poprzez innowacyjne rozwiązania. Tak jak ma to miejsce w przypadku gospodarki, miasta są głównym obszarem innowacji społecznych w różnych postaciach. Złożony charakter systemów miejskich i ich funkcjonowania pozwala na odnowę gospodarki oraz na pojawianie się i rozwój nowych jej form. |
| --- | --- |

2.9.2.

Dużą część problemów społecznych, które spotyka się w dużym nasileniu w miastach, można rozwiązać poprzez innowacyjne rozwiązania. Tak jak ma to miejsce w przypadku gospodarki, miasta są głównym obszarem innowacji społecznych w różnych postaciach. Złożony charakter systemów miejskich i ich funkcjonowania pozwala na odnowę gospodarki oraz na pojawianie się i rozwój nowych jej form.

| 2.9.3. | W celu zwiększenia zdolności do odnowy, należy nadal propagować tworzenie sieci miast oraz różne formy rozpowszechniania dobrych praktyk związanych z różnymi dziedzinami polityki miejskiej, co przyczyni się do zwiększenia europejskiej wartości dodanej. |
| --- | --- |

2.9.3.

W celu zwiększenia zdolności do odnowy, należy nadal propagować tworzenie sieci miast oraz różne formy rozpowszechniania dobrych praktyk związanych z różnymi dziedzinami polityki miejskiej, co przyczyni się do zwiększenia europejskiej wartości dodanej.

| 2.10. | Dlatego też, a także z wyżej przedstawionych względów, należy przyjąć z zadowoleniem inicjatywę Komisji Europejskiej w sprawie przygotowania agendy miejskiej i wspierać starania, by opracowanie i rozwój polityki miejskiej były wynikiem szeroko zakrojonych konsultacji. |
| --- | --- |

2.10.

Dlatego też, a także z wyżej przedstawionych względów, należy przyjąć z zadowoleniem inicjatywę Komisji Europejskiej w sprawie przygotowania agendy miejskiej i wspierać starania, by opracowanie i rozwój polityki miejskiej były wynikiem szeroko zakrojonych konsultacji.

| 2.10.1. | Społeczeństwo obywatelskie również pragnie nadal uczestniczyć w tym procesie przyjmującym nową formę i strukturę. |
| --- | --- |

2.10.1.

Społeczeństwo obywatelskie również pragnie nadal uczestniczyć w tym procesie przyjmującym nową formę i strukturę.

3.   Agenda miejska UE

| 3.1. | UE do tej pory nie opracowała – i nie opracuje w przyszłości – polityki miejskiej polegającej na konkretnym interweniowaniu w rozwój miast. Wynika to nie tylko z zasady pomocniczości lub wartości dotyczących wielopoziomowego sprawowania rządów, ale również z odmiennej logiki rozwoju miast i ogólnie – obszarów zamieszkanych, w której decydującą rolę, w odróżnieniu od logiki polityk sektorowych, odgrywa wymiar przestrzenny. |
| --- | --- |

3.1.

UE do tej pory nie opracowała – i nie opracuje w przyszłości – polityki miejskiej polegającej na konkretnym interweniowaniu w rozwój miast. Wynika to nie tylko z zasady pomocniczości lub wartości dotyczących wielopoziomowego sprawowania rządów, ale również z odmiennej logiki rozwoju miast i ogólnie – obszarów zamieszkanych, w której decydującą rolę, w odróżnieniu od logiki polityk sektorowych, odgrywa wymiar przestrzenny.

| 3.2. | Unia Europejska, uzupełniając politykę spójności gospodarczej i społecznej o cel, jakim jest spójność terytorialna, dokonała ważnego kroku, udostępniając swe narzędzia, by służyły działaniom mającym konkretne skutki dla przestrzennej struktury europejskiego społeczeństwa, gospodarki i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

3.2.

Unia Europejska, uzupełniając politykę spójności gospodarczej i społecznej o cel, jakim jest spójność terytorialna, dokonała ważnego kroku, udostępniając swe narzędzia, by służyły działaniom mającym konkretne skutki dla przestrzennej struktury europejskiego społeczeństwa, gospodarki i środowiska naturalnego.

| 3.3. | Wyniki i niedociągnięcia wykryte do tej pory wskazują jednak, że choć polityka spójności została uzupełniona zasadą terytorialności, nie udało się w pełni osiągnąć jej celów. Polityki spójności nie udało się w pełni zrealizować, ponieważ brakuje działań na rzecz syntezy i koordynacji, które określiłyby wytyczne dotyczące:






  — | wdrażania na poziomie regionalnym i lokalnym polityk sektorowych opracowywanych na poziomie makroekonomicznym i ogólnoeuropejskim; |
| --- | --- | --- |

3.3.

Wyniki i niedociągnięcia wykryte do tej pory wskazują jednak, że choć polityka spójności została uzupełniona zasadą terytorialności, nie udało się w pełni osiągnąć jej celów. Polityki spójności nie udało się w pełni zrealizować, ponieważ brakuje działań na rzecz syntezy i koordynacji, które określiłyby wytyczne dotyczące:

—

wdrażania na poziomie regionalnym i lokalnym polityk sektorowych opracowywanych na poziomie makroekonomicznym i ogólnoeuropejskim;

| — | współpracy o charakterze indywidualnym i samoregulacyjnym między regionami i gminami (3). |
| --- | --- |

—

współpracy o charakterze indywidualnym i samoregulacyjnym między regionami i gminami (3).

| 3.4. | Należy zadbać o to, by ta polityka koordynacji była zgodna z zasadą pomocniczości. |
| --- | --- |

3.4.

Należy zadbać o to, by ta polityka koordynacji była zgodna z zasadą pomocniczości.

| 3.5. | Potrójny cel strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego dopiero wtedy przestanie być abstrakcją, gdy stosunki gospodarcze, środowiskowe i społeczne między tymi trzema elementami przejawią się w konkretny sposób. Ich interakcje przebiegać będą w miastach, na różnych poziomach, gdzie będzie można je określić i zmierzyć, co pozwoli na skuteczną i wydajną realizację tego potrójnego celu. |
| --- | --- |

3.5.

Potrójny cel strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego dopiero wtedy przestanie być abstrakcją, gdy stosunki gospodarcze, środowiskowe i społeczne między tymi trzema elementami przejawią się w konkretny sposób. Ich interakcje przebiegać będą w miastach, na różnych poziomach, gdzie będzie można je określić i zmierzyć, co pozwoli na skuteczną i wydajną realizację tego potrójnego celu.

| 3.5.1. | Realizacja podstawowych celów UE w systemach miejskich, np. coraz powszechniejsze stosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych lub większa świadomość w kwestiach energii na szczeblu miejskim (np. inicjatywa dotycząca „inteligentnych miast”), przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności UE. |
| --- | --- |

3.5.1.

Realizacja podstawowych celów UE w systemach miejskich, np. coraz powszechniejsze stosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych lub większa świadomość w kwestiach energii na szczeblu miejskim (np. inicjatywa dotycząca „inteligentnych miast”), przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności UE.

| 3.6. | Agenda miejska UE jest możliwa pod warunkiem że oparta będzie na zmienionych celach strategii „Europa 2020”, na długoterminowej strategii nowej Komisji wspieranej przez Parlament Europejski i na wzajemnym uwzględnieniu interesów regionalnych i długoterminowego rozwoju obszarów miejskich, a także na poszanowaniu wartości historycznych. |
| --- | --- |

3.6.

Agenda miejska UE jest możliwa pod warunkiem że oparta będzie na zmienionych celach strategii „Europa 2020”, na długoterminowej strategii nowej Komisji wspieranej przez Parlament Europejski i na wzajemnym uwzględnieniu interesów regionalnych i długoterminowego rozwoju obszarów miejskich, a także na poszanowaniu wartości historycznych.

| 3.7. | W planowanej agendzie miejskiej należałoby zwrócić uwagę na to, aby miasta i związane z nimi regiony oraz obszary metropolitalne mogły, dzięki zarządzaniu dążącemu do odpowiedniej równowagi, zapewnić, by:






  — | procesy związane, z jednej strony, z działalnością rynkową i gospodarczą regulowaną przepisami opartymi na interesach, a z drugiej strony z odnową społeczną opartą na wartościach historycznych, sprzyjały w skoordynowany sposób wzrostowi gospodarczemu, a jednocześnie zapewniały ochronę środowiska, |
| --- | --- | --- |

3.7.

W planowanej agendzie miejskiej należałoby zwrócić uwagę na to, aby miasta i związane z nimi regiony oraz obszary metropolitalne mogły, dzięki zarządzaniu dążącemu do odpowiedniej równowagi, zapewnić, by:

—

procesy związane, z jednej strony, z działalnością rynkową i gospodarczą regulowaną przepisami opartymi na interesach, a z drugiej strony z odnową społeczną opartą na wartościach historycznych, sprzyjały w skoordynowany sposób wzrostowi gospodarczemu, a jednocześnie zapewniały ochronę środowiska,

| — | podstawowe warunki odnowy tworzono w spójny i harmonijny sposób; chodzi tu o wykwalifikowaną siłę roboczą, systemy świadczenia usług w oparciu o rozwiniętą infrastrukturę, sprzyjające integracji środowisko społeczne i naturalne, gdyż dzięki wszystkim tym elementom miasta wnoszą zasadniczy i niezastąpiony wkład do działalności gospodarczej (4). |
| --- | --- |

—

podstawowe warunki odnowy tworzono w spójny i harmonijny sposób; chodzi tu o wykwalifikowaną siłę roboczą, systemy świadczenia usług w oparciu o rozwiniętą infrastrukturę, sprzyjające integracji środowisko społeczne i naturalne, gdyż dzięki wszystkim tym elementom miasta wnoszą zasadniczy i niezastąpiony wkład do działalności gospodarczej (4).

| 3.8. | Najbardziej podstawowe związki między różnymi obszarami polityki europejskiej a rozwojem obszarów miejskich można określić na podstawie wymaganego poziomu siły roboczej i infrastruktury oraz środowiska niezbędnego do prowadzenia różnych form działalności. „Produkcja” tych trzech decydujących czynników stanowi prerogatywę systemów miejskich. |
| --- | --- |

3.8.

Najbardziej podstawowe związki między różnymi obszarami polityki europejskiej a rozwojem obszarów miejskich można określić na podstawie wymaganego poziomu siły roboczej i infrastruktury oraz środowiska niezbędnego do prowadzenia różnych form działalności. „Produkcja” tych trzech decydujących czynników stanowi prerogatywę systemów miejskich.

| 3.8.1. | Należy wziąć pod uwagę, że o ile działania UE – w tym zwłaszcza te obejmujące środki gospodarcze i finansowe – i kluczowe elementy strategii „Europa 2020” dotyczą średnio- i długoterminowej perspektywy czasowej, o tyle horyzont czasowy niektórych obszarów europejskiej polityki sektorowej może być bardzo różny. Na przykład w przypadku rozwoju infrastruktury, może się on wahać od 30 do 50 lat. |
| --- | --- |

3.8.1.

Należy wziąć pod uwagę, że o ile działania UE – w tym zwłaszcza te obejmujące środki gospodarcze i finansowe – i kluczowe elementy strategii „Europa 2020” dotyczą średnio- i długoterminowej perspektywy czasowej, o tyle horyzont czasowy niektórych obszarów europejskiej polityki sektorowej może być bardzo różny. Na przykład w przypadku rozwoju infrastruktury, może się on wahać od 30 do 50 lat.

| 3.8.2. | Miasta są produktem powolnego procesu historycznego, a ich potencjał i wartości, społeczność lokalna, jakość środowiska naturalnego i architektonicznego również podlega powolnym zmianom dostosowawczym. |
| --- | --- |

3.8.2.

Miasta są produktem powolnego procesu historycznego, a ich potencjał i wartości, społeczność lokalna, jakość środowiska naturalnego i architektonicznego również podlega powolnym zmianom dostosowawczym.

| 3.8.3. | Reakcją na to wyzwanie była regionalizacja systemów miejskich, tworzenie sieci miast, wzmocnienie koordynacji regionalnej i ogólnie – współpraca międzyinstytucjonalna. Wszystkie te działania gwarantują równolegle zróżnicowanie i specjalizację. Względna stabilność rozwoju funkcji miejskich, zgromadzona wiedza i potencjał, a także kompetencje rozwinięte z myślą o współpracy stwarzają sytuację sprzyjającą ciągłej modernizacji i innowacjom. |
| --- | --- |

3.8.3.

Reakcją na to wyzwanie była regionalizacja systemów miejskich, tworzenie sieci miast, wzmocnienie koordynacji regionalnej i ogólnie – współpraca międzyinstytucjonalna. Wszystkie te działania gwarantują równolegle zróżnicowanie i specjalizację. Względna stabilność rozwoju funkcji miejskich, zgromadzona wiedza i potencjał, a także kompetencje rozwinięte z myślą o współpracy stwarzają sytuację sprzyjającą ciągłej modernizacji i innowacjom.

| 3.8.4. | Przy opracowywaniu agendy miejskiej warto zwrócić uwagę na zróżnicowanie europejskich sieci miast i na ogromną różnorodność miast, co prowadzi do stosowania różnych podejść, takich jak:






  — | zintegrowany rozwój obszarów miejskich, który ma miejsce, gdy polityki rozwoju miast i instrumenty z nimi związane są wystarczająco elastyczne, by znaleźć skuteczne zastosowanie w różnych warunkach gospodarczych, środowiskowych i społecznych, zgodnie ze specyfiką poszczególnych miast, a tym samym zapewnić maksymalizację synergii między strategiami politycznymi; |
| --- | --- | --- |

3.8.4.

Przy opracowywaniu agendy miejskiej warto zwrócić uwagę na zróżnicowanie europejskich sieci miast i na ogromną różnorodność miast, co prowadzi do stosowania różnych podejść, takich jak:

—

zintegrowany rozwój obszarów miejskich, który ma miejsce, gdy polityki rozwoju miast i instrumenty z nimi związane są wystarczająco elastyczne, by znaleźć skuteczne zastosowanie w różnych warunkach gospodarczych, środowiskowych i społecznych, zgodnie ze specyfiką poszczególnych miast, a tym samym zapewnić maksymalizację synergii między strategiami politycznymi;

| — | zróżnicowana polityka, który rozciąga się na całą sieć miast, w perspektywie zrozumienia i realnego wpływu wielorakich form współpracy między europejskimi miastami. |
| --- | --- |

—

zróżnicowana polityka, który rozciąga się na całą sieć miast, w perspektywie zrozumienia i realnego wpływu wielorakich form współpracy między europejskimi miastami.

| 3.9. | W związku z tym – i w celu stworzenia podstaw agendy miejskiej – istnieje również potrzeba opracowania strategii na rzecz europejskiej sieci miast w oparciu o osiągnięte do tej pory wyniki. Unia Europejska mogłaby tym samym wnieść znaczną wartość dodaną do upowszechnienia konkretnych wyników w obszarze rozwoju miejskiego. |
| --- | --- |

3.9.

W związku z tym – i w celu stworzenia podstaw agendy miejskiej – istnieje również potrzeba opracowania strategii na rzecz europejskiej sieci miast w oparciu o osiągnięte do tej pory wyniki. Unia Europejska mogłaby tym samym wnieść znaczną wartość dodaną do upowszechnienia konkretnych wyników w obszarze rozwoju miejskiego.

| 3.9.1. | Zadaniem takiej strategii byłoby powiązanie polityk sektorowych z siecią aglomeracji mających konkretne umiejscowienie geograficzne. W tej strategii mogłyby zostać opracowane różne strategie dla poszczególnych elementów sieci miejskiej, w jednolitych ramach europejskich. |
| --- | --- |

3.9.1.

Zadaniem takiej strategii byłoby powiązanie polityk sektorowych z siecią aglomeracji mających konkretne umiejscowienie geograficzne. W tej strategii mogłyby zostać opracowane różne strategie dla poszczególnych elementów sieci miejskiej, w jednolitych ramach europejskich.

| 3.9.2. | Strategia na rzecz europejskiej sieci miejskiej stanowiłaby wytyczną o charakterze terytorialnym, stanowiącą uzupełnienie unijnej polityki sektorowej (5). |
| --- | --- |

3.9.2.

Strategia na rzecz europejskiej sieci miejskiej stanowiłaby wytyczną o charakterze terytorialnym, stanowiącą uzupełnienie unijnej polityki sektorowej (5).

| 3.9.2.1. | Strategia określa, w zróżnicowanym, ale zarazem jednolitym i zrównoważonym kontekście, wytyczne dotyczące rozwoju małych, średnich i dużych miast i ich sieci, biorąc pod uwagę indywidualne czynniki odgrywające w tym rozwoju kluczową rolę. |
| --- | --- |

3.9.2.1.

Strategia określa, w zróżnicowanym, ale zarazem jednolitym i zrównoważonym kontekście, wytyczne dotyczące rozwoju małych, średnich i dużych miast i ich sieci, biorąc pod uwagę indywidualne czynniki odgrywające w tym rozwoju kluczową rolę.

| 3.10. | Jednym z pozytywnych skutków kryzysu, który dobiega końca, jest położenie większego nacisku na podejście polegające na „wyjściu poza PKB”, upowszechnienie bardziej zróżnicowanych i różnorodnych interpretacji koncepcji rozwoju. |
| --- | --- |

3.10.

Jednym z pozytywnych skutków kryzysu, który dobiega końca, jest położenie większego nacisku na podejście polegające na „wyjściu poza PKB”, upowszechnienie bardziej zróżnicowanych i różnorodnych interpretacji koncepcji rozwoju.

| 3.10.1. | Nie ma lepszego uzasadnienia pilnej potrzeby opracowania agendy miejskiej niż fakt, że to przede wszystkim miejskie i gminne systemy odgrywają kluczową rolę w zmienianiu wskaźników, które zasadniczo odzwierciedlają jakość życia i wykraczają poza czynniki uwzględniane dotychczas w PKB. |
| --- | --- |

3.10.1.

Nie ma lepszego uzasadnienia pilnej potrzeby opracowania agendy miejskiej niż fakt, że to przede wszystkim miejskie i gminne systemy odgrywają kluczową rolę w zmienianiu wskaźników, które zasadniczo odzwierciedlają jakość życia i wykraczają poza czynniki uwzględniane dotychczas w PKB.

4.   Funkcja koordynacyjna

| 4.1. | Ogólne środki regulacyjne Komisji Europejskiej na lata 2014–2020, umowy o partnerstwie i programy operacyjne wraz z narzędziami służącymi ich realizacji nie są w stanie w pełni zapełnić luki, która istnieje między komisyjnym systemem zarządzania makroekonomicznego, celami strategii „Europa 2020” i narzędziami służącymi realizacji polityki spójności. Potwierdza to potrzebę opracowania zintegrowanej polityki miejskiej. |
| --- | --- |

4.1.

Ogólne środki regulacyjne Komisji Europejskiej na lata 2014–2020, umowy o partnerstwie i programy operacyjne wraz z narzędziami służącymi ich realizacji nie są w stanie w pełni zapełnić luki, która istnieje między komisyjnym systemem zarządzania makroekonomicznego, celami strategii „Europa 2020” i narzędziami służącymi realizacji polityki spójności. Potwierdza to potrzebę opracowania zintegrowanej polityki miejskiej.

| 4.1.1. | Strategie polityczne, które umożliwiają zintegrowane interwencje są niezbędnym elementem skoordynowanego i wielopoziomowego procesu decyzyjnego (6). |
| --- | --- |

4.1.1.

Strategie polityczne, które umożliwiają zintegrowane interwencje są niezbędnym elementem skoordynowanego i wielopoziomowego procesu decyzyjnego (6).

| 4.1.2. | Biorąc pod uwagę opisane powyżej różnice systemowe, możliwe jest sektorowe włączenie potrzeb systemów i sieci miejskich do działań tematycznych (sektorowych) poprzez koordynację skoncentrowaną na kilku kluczowych czynnikach, umożliwiającą systemom, które wolno ulegają zmianom i dostosowaniom, współpracę – głównie dzięki rozwojowi sieci – w celu zaspokojenia krótkoterminowych potrzeb. Ta polityka koordynacji powinna dysponować systemem zarządzania strategicznego i operacyjnym organem wykonawczym, które umożliwiłyby przygotowanie i wdrożenie korekt za pomocą działań podejmowanych na podstawie stałego monitorowania. |
| --- | --- |

4.1.2.

Biorąc pod uwagę opisane powyżej różnice systemowe, możliwe jest sektorowe włączenie potrzeb systemów i sieci miejskich do działań tematycznych (sektorowych) poprzez koordynację skoncentrowaną na kilku kluczowych czynnikach, umożliwiającą systemom, które wolno ulegają zmianom i dostosowaniom, współpracę – głównie dzięki rozwojowi sieci – w celu zaspokojenia krótkoterminowych potrzeb. Ta polityka koordynacji powinna dysponować systemem zarządzania strategicznego i operacyjnym organem wykonawczym, które umożliwiłyby przygotowanie i wdrożenie korekt za pomocą działań podejmowanych na podstawie stałego monitorowania.

| 4.1.3. | Organ porozumiewawczy wysokiego szczebla, którego członkowie pochodzą ze wszystkich 28 państw UE i który został ustanowiony w celu wzmocnienia zarządzania strategiami makroregionalnymi, mógłby odegrać rolę brakującego ogniwa, kontrolując wdrażanie planowanych działań koordynacyjnych. |
| --- | --- |

4.1.3.

Organ porozumiewawczy wysokiego szczebla, którego członkowie pochodzą ze wszystkich 28 państw UE i który został ustanowiony w celu wzmocnienia zarządzania strategiami makroregionalnymi, mógłby odegrać rolę brakującego ogniwa, kontrolując wdrażanie planowanych działań koordynacyjnych.

| 4.1.3.1. | Organ ten, w jego obecnej formie, nie jest jeszcze wystarczająco ukształtowany. Zaangażowanie podmiotów terytorialnych i partnerów społeczno-gospodarczych w kształtowanie polityki i opracowywanie strategii oraz ich wdrażanie na wszystkich etapach ma podstawowe znaczenie. |
| --- | --- |

4.1.3.1.

Organ ten, w jego obecnej formie, nie jest jeszcze wystarczająco ukształtowany. Zaangażowanie podmiotów terytorialnych i partnerów społeczno-gospodarczych w kształtowanie polityki i opracowywanie strategii oraz ich wdrażanie na wszystkich etapach ma podstawowe znaczenie.

| 4.2. | W kontekście zarządzania miastami i systemami regionalnymi utworzonymi wokół nich konieczne jest oparcie się na współpracy reprezentatywnej z punktu widzenia demokratycznie wybranych przywódców politycznych, niezależnych interesów gospodarczych i systemu wartości społeczeństwa. |
| --- | --- |

4.2.

W kontekście zarządzania miastami i systemami regionalnymi utworzonymi wokół nich konieczne jest oparcie się na współpracy reprezentatywnej z punktu widzenia demokratycznie wybranych przywódców politycznych, niezależnych interesów gospodarczych i systemu wartości społeczeństwa.

| 4.2.1. | Zdaniem EKES-u bardzo ważne jest, by zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego (czyli przedstawicieli środowisk społeczno-gospodarczych i innych podmiotów) było niekwestionowanym elementem unijnego systemu sprawowania rządów na wielu poziomach, na wszystkich etapach: od przygotowania decyzji do monitorowania jej wdrożenia. |
| --- | --- |

4.2.1.

Zdaniem EKES-u bardzo ważne jest, by zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego (czyli przedstawicieli środowisk społeczno-gospodarczych i innych podmiotów) było niekwestionowanym elementem unijnego systemu sprawowania rządów na wielu poziomach, na wszystkich etapach: od przygotowania decyzji do monitorowania jej wdrożenia.

| 4.2.2. | Reprezentowanie z jednej strony interesów horyzontalnych i polityki terytorialnej, a z drugiej strony interesów społeczno-gospodarczych, nad czym czuwają, odpowiednio, Komitet Regionów i EKES, które wzajemnie się uzupełniają, jest kluczowym elementem sprawowania rządów w UE (7). |
| --- | --- |

4.2.2.

Reprezentowanie z jednej strony interesów horyzontalnych i polityki terytorialnej, a z drugiej strony interesów społeczno-gospodarczych, nad czym czuwają, odpowiednio, Komitet Regionów i EKES, które wzajemnie się uzupełniają, jest kluczowym elementem sprawowania rządów w UE (7).

| 4.3. | Ważne jest, by w trakcie opracowywania agendy miejskiej priorytetowo traktować – mając na uwadze w szczególności zmiany w zarządzaniu gospodarką i finansami w ramach polityki ukierunkowanej na rozwój – ograniczoną liczbę czynników umożliwiających osiągnięcie równowagi pomiędzy różnymi systemami i stanowiących podstawę do podejmowania skutecznych i wydajnych działań. |
| --- | --- |

4.3.

Ważne jest, by w trakcie opracowywania agendy miejskiej priorytetowo traktować – mając na uwadze w szczególności zmiany w zarządzaniu gospodarką i finansami w ramach polityki ukierunkowanej na rozwój – ograniczoną liczbę czynników umożliwiających osiągnięcie równowagi pomiędzy różnymi systemami i stanowiących podstawę do podejmowania skutecznych i wydajnych działań.

| 4.3.1. | W związku z tym należy ponowić propozycję utworzenia grupy wysokiego szczebla lub grupy zadaniowej ds. rozwoju miast działającej równolegle do istniejącej obecnie międzyresortowej grupy służb Komisji ds. rozwoju obszarów miejskich. Zadaniem tej grupy byłoby opracowanie spójnej i skutecznej europejskiej agendy miejskiej do roku 2050. |
| --- | --- |

4.3.1.

W związku z tym należy ponowić propozycję utworzenia grupy wysokiego szczebla lub grupy zadaniowej ds. rozwoju miast działającej równolegle do istniejącej obecnie międzyresortowej grupy służb Komisji ds. rozwoju obszarów miejskich. Zadaniem tej grupy byłoby opracowanie spójnej i skutecznej europejskiej agendy miejskiej do roku 2050.

| 4.3.2. | Propozycja ta jest zgodna z postulatem wysuniętym przez Komitet Regionów w opinii COTER-V-046 (107. sesja plenarna w dniach 25–26 czerwca 2014 r.), który uważa, że należy ściśle włączyć miasta i władze lokalne i regionalne w przygotowania białej księgi w sprawie zintegrowanej polityki miejskiej. Jest ona również zgodna z ustaleniami przyjętymi na nieformalnym posiedzeniu ministrów podczas prezydencji greckiej (Ateny, dnia 24 kwietnia). |
| --- | --- |

4.3.2.

Propozycja ta jest zgodna z postulatem wysuniętym przez Komitet Regionów w opinii COTER-V-046 (107. sesja plenarna w dniach 25–26 czerwca 2014 r.), który uważa, że należy ściśle włączyć miasta i władze lokalne i regionalne w przygotowania białej księgi w sprawie zintegrowanej polityki miejskiej. Jest ona również zgodna z ustaleniami przyjętymi na nieformalnym posiedzeniu ministrów podczas prezydencji greckiej (Ateny, dnia 24 kwietnia).

Bruksela, dnia 23 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spolecznego

---

(1)  COM(2014) 490 final.

1

(2)  Tamże.

2

(3)  Zob. przypis 1.

3

(4)  Zob. przypis 1.

4

(5)  Zob. przypis 1.

5

(6)  Zob. przypis 1.

6

(7)  Zob. przypis 1.

7

---

| 4.9.2015 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 291/60 |
| --- | --- | --- | --- |

4.9.2015

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 291/60

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2015

[COM(2015) 141 final – 2015/0070 (COD)]

(2015/C 291/09)

Dnia 7 kwietnia 2015 r. Rada, działając na podstawie art. 43 ust. 2 TFUE, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2015

(COM(2015) 141 final – 2015/0070 COD).

Zważywszy na to, że Komitet wypowiedział się już na temat treści wspomnianego wniosku w opinii przyjętej w dniu 22 maja 2013 r. (1) (Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 143) i opinii przyjętej w dniu 5 czerwca 2014 r. (2) (Dz.U. C 424 z 26.11.2014, s. 73), na 507. sesji plenarnej w dniach 22—23 kwietnia 2015 r. (posiedzenie z dnia 22 kwietnia 2015 r.) stosunkiem głosów 152 do 2 – 7 osób wstrzymało się od głosu – postanowił nie sporządzać nowej opinii w tej sprawie, lecz odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, dnia 22 kwietnia 2015 r.

Henri MALOSSE

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 (Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 143).

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014 (Dz.U. C 424 z 26.11.2014, s. 73).

2

---