# Publicatieblad C 260/7 au

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 260 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 58e jaargang7 augustus 2015 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 260

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

58e jaargang7 augustus 2015

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | RESOLUTIES |
| | Comité van de Regio's |
| | 112e zitting, 3 en 4 juni 2015 |
| 2015/C 260/01 | Resolutie over de prioriteiten van het Europees Comité van de Regio's voor de zesde mandaatsperiode 2015-2020 | 1 |
| | ADVIEZEN |
| | Comité van de Regio's |
| | 112e zitting, 3 en 4 juni 2015 |
| 2015/C 260/02 | Advies van het Europees Comité van de Regio's — Betere bescherming van het mariene milieu | 6 |
| 2015/C 260/03 | Advies van het Europees Comité van de Regio's — Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen | 12 |
| 2015/C 260/04 | Advies van het Europees Comité van de Regio's — Bevordering van eerlijke handel in Europa op lokaal en regionaal niveau | 17 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

e

2015/C 260/01

Resolutie over de prioriteiten van het Europees Comité van de Regio's voor de zesde mandaatsperiode 2015-2020

1

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

e

2015/C 260/02

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Betere bescherming van het mariene milieu

6

2015/C 260/03

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen

12

2015/C 260/04

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Bevordering van eerlijke handel in Europa op lokaal en regionaal niveau

17

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | COMITÉ VAN DE REGIO'S |
| | 112e zitting, 3 en 4 juni 2015 |
| 2015/C 260/05 | Advies van het Europees Comité van de Regio's — Richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten | 22 |

III   Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

e

2015/C 260/05

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten

22

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

| 7.8.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 260/1 |
| --- | --- | --- | --- |

7.8.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 260/1

---

Resolutie over de prioriteiten van het Europees Comité van de Regio's voor de zesde mandaatsperiode 2015-2020

(2015/C 260/01)

Het Europees Comité van de Regio's (CvdR) zal zich tijdens de lopende vijfjarige mandaatsperiode (2015-2020) op de volgende hoofdprioriteiten richten:

I.   
  Een nieuw begin voor de Europese economie: banen en duurzame groei in steden en regio's scheppen om burgers een betere levenskwaliteit te bieden

Een bottom-upbenadering — die onder meer inhoudt dat lokale en regionale overheden bij Europese partnerschappen worden betrokken — is noodzakelijk om gerichte investeringen in de reële economie te stimuleren en een uitwisseling van best practices op gang te brengen. Hiermee zal tevens gehoor worden gegeven aan de vraag van burgers om kwalitatief hoogstaande bestedingen en een solide toepassing van EU-beleid. Een nieuwe ondernemingsgeest, samen met een goed werkende interne digitale markt en slimme specialisering, kan nieuwe vaardigheden en kennis, innovatie en werkgelegenheid opleveren.

De volgende maatregelen kunnen worden getroffen om invulling aan deze prioriteit te geven:

| 1. | voortbouwen op positieve economische tendensen en deze omzetten in duurzame banen, met speciale aandacht voor onderwijs en voor het afstemmen van vaardigheden en opleiding op de behoeften van de arbeidsmarkt. Algemene en beroepsopleiding van hoge kwaliteit, ontwikkeling van opleidingsplaatsen en grotere mobiliteit zijn vooral nodig om verbetering te brengen in de situatie van jonge mensen die getroffen zijn door hoge werkloosheid. De positieve ervaringen met het duale beroepsopleidingsstelsel kunnen in dit verband van nut zijn; |
| --- | --- |

1.

voortbouwen op positieve economische tendensen en deze omzetten in duurzame banen, met speciale aandacht voor onderwijs en voor het afstemmen van vaardigheden en opleiding op de behoeften van de arbeidsmarkt. Algemene en beroepsopleiding van hoge kwaliteit, ontwikkeling van opleidingsplaatsen en grotere mobiliteit zijn vooral nodig om verbetering te brengen in de situatie van jonge mensen die getroffen zijn door hoge werkloosheid. De positieve ervaringen met het duale beroepsopleidingsstelsel kunnen in dit verband van nut zijn;

| 2. | de tenuitvoerlegging van de Europese structuur- en investeringsfondsen en het Europees Fonds voor strategische investeringen in partnerschap met de Europese Investeringsbank in het oog houden, en daarbij solidair blijven met achterblijvende regio's; |
| --- | --- |

2.

de tenuitvoerlegging van de Europese structuur- en investeringsfondsen en het Europees Fonds voor strategische investeringen in partnerschap met de Europese Investeringsbank in het oog houden, en daarbij solidair blijven met achterblijvende regio's;

| 3. | de sociale dimensie van de EU en de Economische en Monetaire Unie kracht bijzetten door stimuli voor hervormingen te ontwikkelen teneinde de verwezenlijking van de sociale doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de coördinatie tussen de automatische stabilisatoren op EMU-niveau te bespoedigen; |
| --- | --- |

3.

de sociale dimensie van de EU en de Economische en Monetaire Unie kracht bijzetten door stimuli voor hervormingen te ontwikkelen teneinde de verwezenlijking van de sociale doelstellingen van de Europa 2020-strategie en de coördinatie tussen de automatische stabilisatoren op EMU-niveau te bespoedigen;

| 4. | bijdragen aan de tussentijdse herziening van het Meerjarig financieel kader 2014-2020 en aan toekomstig cohesiebeleid; aandringen op herziening van de eigen middelen van de EU, ondersteuning van de afstemming van overheidsbegrotingen op territoriaal georiënteerde doelstellingen inzake kwaliteit van bestedingen, en een toereikend niveau van betalingskredieten; |
| --- | --- |

4.

bijdragen aan de tussentijdse herziening van het Meerjarig financieel kader 2014-2020 en aan toekomstig cohesiebeleid; aandringen op herziening van de eigen middelen van de EU, ondersteuning van de afstemming van overheidsbegrotingen op territoriaal georiënteerde doelstellingen inzake kwaliteit van bestedingen, en een toereikend niveau van betalingskredieten;

| 5. | de investeringscapaciteit van lokale en regionale overheden vergroten door een flexibelere toepassing van Europese regels op het gebied van economisch bestuur te bevorderen, zonder voorbij te gaan aan de noodzaak van gezonde overheidsfinanciën en de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact; |
| --- | --- |

5.

de investeringscapaciteit van lokale en regionale overheden vergroten door een flexibelere toepassing van Europese regels op het gebied van economisch bestuur te bevorderen, zonder voorbij te gaan aan de noodzaak van gezonde overheidsfinanciën en de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact;

| 6. | synergieën tussen de verschillende beschikbare EU-fondsen bevorderen, de banden tussen het Europees Fonds voor strategische investeringen en bestaande fondsen aanhalen om een financieel hefboomeffect tot stand te brengen; de aandacht toespitsen op vereenvoudiging van de financiële instrumenten van de EU; |
| --- | --- |

6.

synergieën tussen de verschillende beschikbare EU-fondsen bevorderen, de banden tussen het Europees Fonds voor strategische investeringen en bestaande fondsen aanhalen om een financieel hefboomeffect tot stand te brengen; de aandacht toespitsen op vereenvoudiging van de financiële instrumenten van de EU;

| 7. | de ondernemingsgeest een impuls geven: het concurrentievermogen van kleine en middelgrote ondernemingen vergroten en de sociale economie bevorderen door de toegang tot financiering te verbeteren, innovatie en de aanleg van gerichte infrastructuur te stimuleren en bureaucratische rompslomp te verminderen; |
| --- | --- |

7.

de ondernemingsgeest een impuls geven: het concurrentievermogen van kleine en middelgrote ondernemingen vergroten en de sociale economie bevorderen door de toegang tot financiering te verbeteren, innovatie en de aanleg van gerichte infrastructuur te stimuleren en bureaucratische rompslomp te verminderen;

| 8. | taal, cultuur en cultureel erfgoed als een menselijke waarde beschouwen, die de nationale, regionale en lokale identiteit ondersteunt; |
| --- | --- |

8.

taal, cultuur en cultureel erfgoed als een menselijke waarde beschouwen, die de nationale, regionale en lokale identiteit ondersteunt;

| 9. | de juiste voorwaarden scheppen om digitale netwerken en diensten tot ontplooiing te laten komen. Het groeipotentieel van de digitale economie maximaliseren door te investeren in een zeer snelle en betrouwbare ict-infrastructuur, en in onderzoek en innovatie om het industriële concurrentievermogen, overheidsdiensten, inclusiviteit en vaardigheden een impuls te geven; |
| --- | --- |

9.

de juiste voorwaarden scheppen om digitale netwerken en diensten tot ontplooiing te laten komen. Het groeipotentieel van de digitale economie maximaliseren door te investeren in een zeer snelle en betrouwbare ict-infrastructuur, en in onderzoek en innovatie om het industriële concurrentievermogen, overheidsdiensten, inclusiviteit en vaardigheden een impuls te geven;

| 10. | de onderzoeks- en innovatiecapaciteit van de regio's verbeteren en de digitale en innovatiekloof tussen hen overbruggen; het regionale concurrentievermogen vergroten door slimme specialisering en het delen van best practices te bevorderen; daarom ook toonaangevende interregionale netwerken zoals in het geval van het Vanguard-initiatief stimuleren, daar zij de heropleving van de industrie tot kern van de S3-activiteiten hebben gemaakt, met de bedoeling het uitwisselen van ervaringen, het uitzetten van wegen naar topkwaliteit en het gezamenlijk behandelen van projectaanvragen te bevorderen; |
| --- | --- |

10.

de onderzoeks- en innovatiecapaciteit van de regio's verbeteren en de digitale en innovatiekloof tussen hen overbruggen; het regionale concurrentievermogen vergroten door slimme specialisering en het delen van best practices te bevorderen; daarom ook toonaangevende interregionale netwerken zoals in het geval van het Vanguard-initiatief stimuleren, daar zij de heropleving van de industrie tot kern van de S3-activiteiten hebben gemaakt, met de bedoeling het uitwisselen van ervaringen, het uitzetten van wegen naar topkwaliteit en het gezamenlijk behandelen van projectaanvragen te bevorderen;

| 11. | optimaal gebruikmaken van kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG's) die de innovatieketen bestrijken, alsook van sleuteltechnologieën als middel om het voortouw te nemen in het beheren van de overstap naar een koolstofarme en op kennis gebaseerde economie; |
| --- | --- |

11.

optimaal gebruikmaken van kennis- en innovatiegemeenschappen (KIG's) die de innovatieketen bestrijken, alsook van sleuteltechnologieën als middel om het voortouw te nemen in het beheren van de overstap naar een koolstofarme en op kennis gebaseerde economie;

| 12. | een betere toegang tot onlinegoederen en -diensten voor consumenten en bedrijven in heel Europa ondersteunen door de belangrijkste verschillen tussen online- en offlineprocessen weg te nemen, obstakels voor grensoverschrijdende onlineactiviteiten op te heffen en ervoor te zorgen dat regelingen voor nieuwe handelsvormen zoals de deeleconomie op Europees vlak worden gecoördineerd; |
| --- | --- |

12.

een betere toegang tot onlinegoederen en -diensten voor consumenten en bedrijven in heel Europa ondersteunen door de belangrijkste verschillen tussen online- en offlineprocessen weg te nemen, obstakels voor grensoverschrijdende onlineactiviteiten op te heffen en ervoor te zorgen dat regelingen voor nieuwe handelsvormen zoals de deeleconomie op Europees vlak worden gecoördineerd;

| 13. | de uitbreiding van innovatieve e-overheid ondersteunen om burgers en bedrijven het leven gemakkelijker te maken en de bureaucratische rompslomp te verminderen; |
| --- | --- |

13.

de uitbreiding van innovatieve e-overheid ondersteunen om burgers en bedrijven het leven gemakkelijker te maken en de bureaucratische rompslomp te verminderen;

| 14. | zorgen voor betere financiële en regelgevingsvoorwaarden om de modernisering en uitbreiding van de huidige energie-infrastructuur — onderdeel van de nieuwe doelstellingen van de EU voor 2030 op het gebied van energie en klimaatverandering — te vergemakkelijken, en met name een crisisbestendige en klimaatvriendelijke energie-unie met eerlijke concurrentievoorwaarden in de energiesector tot stand brengen; |
| --- | --- |

14.

zorgen voor betere financiële en regelgevingsvoorwaarden om de modernisering en uitbreiding van de huidige energie-infrastructuur — onderdeel van de nieuwe doelstellingen van de EU voor 2030 op het gebied van energie en klimaatverandering — te vergemakkelijken, en met name een crisisbestendige en klimaatvriendelijke energie-unie met eerlijke concurrentievoorwaarden in de energiesector tot stand brengen;

| 15. | zorgen voor een stabiele wetgeving, teneinde investeringen in hernieuwbare energiebronnen, met inbegrip van de kringloopeconomie en initiatieven op het vlak van ecologisch ontwerp, te ondersteunen. Benadrukken hoe belangrijk het is dat regio's en steden de beschikking krijgen over de nodige middelen om een leidersrol bij het opzetten van projecten op het gebied van duurzame energie te vervullen; |
| --- | --- |

15.

zorgen voor een stabiele wetgeving, teneinde investeringen in hernieuwbare energiebronnen, met inbegrip van de kringloopeconomie en initiatieven op het vlak van ecologisch ontwerp, te ondersteunen. Benadrukken hoe belangrijk het is dat regio's en steden de beschikking krijgen over de nodige middelen om een leidersrol bij het opzetten van projecten op het gebied van duurzame energie te vervullen;

| 16. | de opbouw van weerbaarheid in geval van rampen bevorderen als een van de stelregels voor het creëren van duurzame groei en banen; de centrale rol van lokale en regionale overheden voor het voetlicht brengen. |
| --- | --- |

16.

de opbouw van weerbaarheid in geval van rampen bevorderen als een van de stelregels voor het creëren van duurzame groei en banen; de centrale rol van lokale en regionale overheden voor het voetlicht brengen.

II.   
  De territoriale dimensie van EU-wetgeving is relevant: de belangen van de burgers behartigen, waar zij ook willen wonen en werken

Het EU-beleid dient de afstanden en verschillen in kennis tussen regio's en steden te overbruggen door van territoriale, economische, sociale, culturele, geografische en demografische kenmerken sterke punten te maken, zowel in steden als op het platteland.

De volgende maatregelen kunnen worden getroffen om invulling aan deze prioriteit te geven:

| 17. | erop aandringen dat maatregelen van de EU en projecten in heel de EU een sterkere territoriale dimensie krijgen, mede in het kader van de herziening van de Europa 2020-strategie; |
| --- | --- |

17.

erop aandringen dat maatregelen van de EU en projecten in heel de EU een sterkere territoriale dimensie krijgen, mede in het kader van de herziening van de Europa 2020-strategie;

| 18. | ervoor zorgen dat de demografische problemen als een bedreiging voor heel Europa worden erkend en een Europese strategie ontwikkelen om deze uitdagingen aan te pakken; |
| --- | --- |

18.

ervoor zorgen dat de demografische problemen als een bedreiging voor heel Europa worden erkend en een Europese strategie ontwikkelen om deze uitdagingen aan te pakken;

| 19. | de territoriale impact van EU-wetgeving op de eengemaakte markt en met betrekking tot initiatieven die een territoriaal effect teweeg zullen brengen (de energie-unie, de interne digitale markt, het pakket arbeidsmobiliteit, de kapitaalmarktenunie, het toekomstige vervoersbeleid) grondig onderzoeken en beoordelen. Staatssteun en de modernisering daarvan, industriebeleid, overheidsopdrachten en diensten van algemeen belang zijn belangrijke gebieden die extra aandacht verdienen; |
| --- | --- |

19.

de territoriale impact van EU-wetgeving op de eengemaakte markt en met betrekking tot initiatieven die een territoriaal effect teweeg zullen brengen (de energie-unie, de interne digitale markt, het pakket arbeidsmobiliteit, de kapitaalmarktenunie, het toekomstige vervoersbeleid) grondig onderzoeken en beoordelen. Staatssteun en de modernisering daarvan, industriebeleid, overheidsopdrachten en diensten van algemeen belang zijn belangrijke gebieden die extra aandacht verdienen;

| 20. | de ontwikkeling van toekomstig cohesiebeleid vormgeven, inclusief de ontwikkeling van een Europees ruimtelijkeordeningsbeleid, met nadruk op het versterken van de stedelijke agenda en op het evenwicht tussen stedelijke en plattelandsgebieden, en de verdere ontwikkeling van financiële instrumenten in het cohesiebeleid; het debat aanzwengelen over „Verder kijken dan het bbp” en de ontwikkeling van alternatieve indicatoren met betrekking tot welzijn en duurzame ontwikkeling; |
| --- | --- |

20.

de ontwikkeling van toekomstig cohesiebeleid vormgeven, inclusief de ontwikkeling van een Europees ruimtelijkeordeningsbeleid, met nadruk op het versterken van de stedelijke agenda en op het evenwicht tussen stedelijke en plattelandsgebieden, en de verdere ontwikkeling van financiële instrumenten in het cohesiebeleid; het debat aanzwengelen over „Verder kijken dan het bbp” en de ontwikkeling van alternatieve indicatoren met betrekking tot welzijn en duurzame ontwikkeling;

| 21. | aandacht schenken aan en bewustwording bevorderen van financieringskwesties en financieringsbronnen; in een vroeg stadium de toekomst overwegen van regionale steun en de structuurfondsen na 2020 in het belang van gemeenten en regio's; |
| --- | --- |

21.

aandacht schenken aan en bewustwording bevorderen van financieringskwesties en financieringsbronnen; in een vroeg stadium de toekomst overwegen van regionale steun en de structuurfondsen na 2020 in het belang van gemeenten en regio's;

| 22. | de aandacht weer scherp stellen op de vernieuwing van stadscentra die verwaarloosd zijn geraakt door de ontwikkeling van grootschalige winkelcentra aan de rand van de stad; |
| --- | --- |

22.

de aandacht weer scherp stellen op de vernieuwing van stadscentra die verwaarloosd zijn geraakt door de ontwikkeling van grootschalige winkelcentra aan de rand van de stad;

| 23. | bijdragen aan de discussies over de toekomst van het beleid van de EU op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling en visserij; |
| --- | --- |

23.

bijdragen aan de discussies over de toekomst van het beleid van de EU op het gebied van landbouw, plattelandsontwikkeling en visserij;

| 24. | lokale en regionale overheden in staat stellen om op lange termijn hun natuurlijke hulpbronnen, waaronder water, te beheren en ervoor zorgen dat zij voorbereid zijn op uitzonderlijke omstandigheden als overvloed of tekorten, alsook de beste praktijken ter zake in heel Europa uitwisselen; |
| --- | --- |

24.

lokale en regionale overheden in staat stellen om op lange termijn hun natuurlijke hulpbronnen, waaronder water, te beheren en ervoor zorgen dat zij voorbereid zijn op uitzonderlijke omstandigheden als overvloed of tekorten, alsook de beste praktijken ter zake in heel Europa uitwisselen;

| 25. | de ontwikkeling van grensoverschrijdende oplossingen, interregionale netwerken en de implementatie van macroregionale strategieën bevorderen door meer gebruik van de Europese groeperingen voor territoriale samenwerking te maken; |
| --- | --- |

25.

de ontwikkeling van grensoverschrijdende oplossingen, interregionale netwerken en de implementatie van macroregionale strategieën bevorderen door meer gebruik van de Europese groeperingen voor territoriale samenwerking te maken;

| 26. | specifieke lokale en regionale kenmerken promoten als onderdeel van het proces tot voltooiing van de TEN-V-netwerken en het toekomstige vervoersbeleid na 2020 en nieuwe initiatieven ondersteunen ter beperking van de geluidshinder door spoor- en luchtvervoer. |
| --- | --- |

26.

specifieke lokale en regionale kenmerken promoten als onderdeel van het proces tot voltooiing van de TEN-V-netwerken en het toekomstige vervoersbeleid na 2020 en nieuwe initiatieven ondersteunen ter beperking van de geluidshinder door spoor- en luchtvervoer.

III.   
  Een eenvoudiger, meer onderling verbonden Europa: burgers en bedrijven op lokaal en regionaal niveau weer met elkaar verbinden

Het CvdR moet een impuls geven aan het debat over de vraag hoe Europeanen gemakkelijker kunnen profiteren van de meerwaarde die de EU biedt en hoe bedrijven kunnen worden geholpen om te floreren. Het is essentieel dat de nieuwe initiatieven transparant zijn. Terugdringing van de administratieve rompslomp, verbetering van de toegang tot financiering voor kleine en middelgrote ondernemingen en bevordering van innovatieve openbare aanbestedingen zijn doelstellingen die bovenaan onze prioriteitenlijst moeten blijven staan.

De volgende maatregelen kunnen worden getroffen om invulling aan deze prioriteit te geven:

| 27. | de naleving van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel in het oog houden en ervoor zorgen dat op het passende niveau actie wordt ondernomen. Erop aandringen dat territoriale effectbeoordelingen door de Europese Commissie als standaardpraktijk bevorderd worden; |
| --- | --- |

27.

de naleving van het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel in het oog houden en ervoor zorgen dat op het passende niveau actie wordt ondernomen. Erop aandringen dat territoriale effectbeoordelingen door de Europese Commissie als standaardpraktijk bevorderd worden;

| 28. | meer transparantie en medezeggenschap bevorderen via bottom-upprocedures om lokale en regionale overheden meer kansen te geven op te treden en invloed uit te oefenen, alsook om het vertrouwen van de burgers in en hun betrokkenheid bij de Europese Unie te vergroten; |
| --- | --- |

28.

meer transparantie en medezeggenschap bevorderen via bottom-upprocedures om lokale en regionale overheden meer kansen te geven op te treden en invloed uit te oefenen, alsook om het vertrouwen van de burgers in en hun betrokkenheid bij de Europese Unie te vergroten;

| 29. | een multilevel governance-aanpak bij toekomstige wetgeving en in discussies over de verdere ontwikkeling van het Europees Semester en de uitbreiding van de Europese Monetaire Unie promoten; |
| --- | --- |

29.

een multilevel governance-aanpak bij toekomstige wetgeving en in discussies over de verdere ontwikkeling van het Europees Semester en de uitbreiding van de Europese Monetaire Unie promoten;

| 30. | bijdragen aan een interinstitutionele overeenkomst over beter wetgeven en betrokken worden bij het Refit-programma om de EU-wetgeving te helpen beoordelen vanuit een regionaal en lokaal oogpunt, de transparantie te vergroten en waar nodig, vereenvoudiging van de wetgeving aan de Europese wetgever voor te stellen; |
| --- | --- |

30.

bijdragen aan een interinstitutionele overeenkomst over beter wetgeven en betrokken worden bij het Refit-programma om de EU-wetgeving te helpen beoordelen vanuit een regionaal en lokaal oogpunt, de transparantie te vergroten en waar nodig, vereenvoudiging van de wetgeving aan de Europese wetgever voor te stellen;

| 31. | de administratieve rompslomp en regeldruk op alle overheidsniveaus terugdringen zodat bedrijven kunnen floreren en burgers ten volle van de meerwaarde van de EU kunnen profiteren; |
| --- | --- |

31.

de administratieve rompslomp en regeldruk op alle overheidsniveaus terugdringen zodat bedrijven kunnen floreren en burgers ten volle van de meerwaarde van de EU kunnen profiteren;

| 32. | de door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) opgestelde beginselen voor doeltreffende overheidsinvesteringen promoten; |
| --- | --- |

32.

de door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) opgestelde beginselen voor doeltreffende overheidsinvesteringen promoten;

| 33. | het Transparantieregister verbeteren door ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden en hun representatieve organisaties erkend vrijgesteld zijn van verplichtingen tot registratie omdat zij integraal deel uitmaken van het institutionele bestel van de EU en omdat hun vertegenwoordigers democratisch door de burgers gekozen zijn. |
| --- | --- |

33.

het Transparantieregister verbeteren door ervoor te zorgen dat lokale en regionale overheden en hun representatieve organisaties erkend vrijgesteld zijn van verplichtingen tot registratie omdat zij integraal deel uitmaken van het institutionele bestel van de EU en omdat hun vertegenwoordigers democratisch door de burgers gekozen zijn.

IV.   
  Stabiliteit en samenwerking binnen en buiten de Europese Unie: onze buurlanden de weg naar Europese waarden helpen bewandelen

Het CvdR moet erop toezien dat inspanningen om met onze buren samen te werken, gebaseerd zijn op samenwerking tussen lokale en regionale overheden en op persoonlijk contact tussen mensen. Institutionele en capaciteitsopbouw, politieke solidariteit en stedendiplomatie zijn in het verleden met succes ingezet om ervoor te zorgen dat de Europese waarden worden overgenomen in buurlanden. Ook in de toekomst moeten deze instrumenten worden vooropgesteld.

De volgende maatregelen kunnen worden getroffen om invulling aan deze prioriteit te geven:

| 34. | uitbreiding van de territoriale dimensie — en het decentralisatiebeginsel — van het EU-beleid inzake uitbreiding en nabuurschap. Voortbouwen op de partnerschappen tussen het CvdR en kandidaat-landen die deel uitmaken van de Unie voor het Middellandse Zeegebied (Arlem) en het Oostelijk Partnerschap (Corleap); |
| --- | --- |

34.

uitbreiding van de territoriale dimensie — en het decentralisatiebeginsel — van het EU-beleid inzake uitbreiding en nabuurschap. Voortbouwen op de partnerschappen tussen het CvdR en kandidaat-landen die deel uitmaken van de Unie voor het Middellandse Zeegebied (Arlem) en het Oostelijk Partnerschap (Corleap);

| 35. | de ontwikkeling van een omvattend EU-migratiebeleid en ruimere crisisbeheersingscapaciteit op lokaal en regionaal niveau ondersteunen. Uitwisseling van beste praktijkvoorbeelden en nauwere samenwerking op lokaal en regionaal niveau bevorderen, los van een door de Commissie voorgelegd kader. Deelname aan het debat over de herziening van de Dublin III-verordening om tot een eerlijke verdeling van de lasten binnen de EU te komen en de diepere oorzaken van illegale migratie en mensensmokkel aan te pakken, rekening houdend met humanitaire aspecten en aspecten van het ontwikkelingsbeleid; |
| --- | --- |

35.

de ontwikkeling van een omvattend EU-migratiebeleid en ruimere crisisbeheersingscapaciteit op lokaal en regionaal niveau ondersteunen. Uitwisseling van beste praktijkvoorbeelden en nauwere samenwerking op lokaal en regionaal niveau bevorderen, los van een door de Commissie voorgelegd kader. Deelname aan het debat over de herziening van de Dublin III-verordening om tot een eerlijke verdeling van de lasten binnen de EU te komen en de diepere oorzaken van illegale migratie en mensensmokkel aan te pakken, rekening houdend met humanitaire aspecten en aspecten van het ontwikkelingsbeleid;

| 36. | „migratie- en integratiepartnerschappen” tussen steden en regio's in landen van herkomst en bestemming opzetten. Dit zal het wederzijds vertrouwen ten goede komen en de decentrale samenwerking bevorderen, vooral op gebieden als stedelijke concentratie, klimaatverandering en tekorten aan middelen; |
| --- | --- |

36.

„migratie- en integratiepartnerschappen” tussen steden en regio's in landen van herkomst en bestemming opzetten. Dit zal het wederzijds vertrouwen ten goede komen en de decentrale samenwerking bevorderen, vooral op gebieden als stedelijke concentratie, klimaatverandering en tekorten aan middelen;

| 37. | ondersteunen van beleidsmaatregelen waarmee uitdagingen qua veiligheid en sociale stabiliteit op lokaal en regionaal niveau en over de grenzen heen, zoals radicalisering en vreemdelingenhaat, racisme, en uiteindelijk ook geweld in geïsoleerde gevallen of in georganiseerde vorm zoals terrorisme worden aangepakt; |
| --- | --- |

37.

ondersteunen van beleidsmaatregelen waarmee uitdagingen qua veiligheid en sociale stabiliteit op lokaal en regionaal niveau en over de grenzen heen, zoals radicalisering en vreemdelingenhaat, racisme, en uiteindelijk ook geweld in geïsoleerde gevallen of in georganiseerde vorm zoals terrorisme worden aangepakt;

| 38. | nadruk leggen op de lokale en regionale dimensie in de onderhandelingen over strategische partnerschappen tussen de EU en belangrijke internationale partners, in het bijzonder met betrekking tot het Trans-Atlantisch Partnerschap voor handel en investeringen (TTIP) en de Overeenkomst inzake de handel in diensten (TiSA). Er moet worden verzekerd dat de Europese sociale en milieunormen in de uiteindelijke overeenkomsten worden nageleefd, bijvoorbeeld met betrekking tot genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) of de bescherming van diensten van algemeen belang. |
| --- | --- |

38.

nadruk leggen op de lokale en regionale dimensie in de onderhandelingen over strategische partnerschappen tussen de EU en belangrijke internationale partners, in het bijzonder met betrekking tot het Trans-Atlantisch Partnerschap voor handel en investeringen (TTIP) en de Overeenkomst inzake de handel in diensten (TiSA). Er moet worden verzekerd dat de Europese sociale en milieunormen in de uiteindelijke overeenkomsten worden nageleefd, bijvoorbeeld met betrekking tot genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s) of de bescherming van diensten van algemeen belang.

V.   
  Het Europa van de burgers is het Europa van de toekomst: versterken van toekomstgerichte partnerschappen tussen de Europese Unie en haar burgers

Het CvdR moet Europa helpen weer aansluiting te vinden bij zijn burgers door de dialoog met lokale en regionale vertegenwoordigers en burgers van alle leeftijden te stimuleren. Bovendien moeten wij onze eigen werkzaamheden doeltreffend voor het voetlicht brengen en onze achterban de Europese meerwaarde en de bereikte resultaten laten zien.

De volgende maatregelen kunnen worden getroffen om invulling aan deze prioriteit te geven:

| 39. | communiceren over Europa en de Europese waarden, het publieke debat met burgers stimuleren en de impact van Europa op het welzijn van mensen laten zien; |
| --- | --- |

39.

communiceren over Europa en de Europese waarden, het publieke debat met burgers stimuleren en de impact van Europa op het welzijn van mensen laten zien;

| 40. | de communicatie van het CvdR over zijn meerwaarde binnen de Europese Unie verbeteren en de banden met de overige instellingen aanhalen; de procedure voor subsidiariteitstoezicht verdiepen en ontwikkelen en de follow-up verder uitbreiden door de impact van adviezen aan de hand van meetbare criteria te analyseren; |
| --- | --- |

40.

de communicatie van het CvdR over zijn meerwaarde binnen de Europese Unie verbeteren en de banden met de overige instellingen aanhalen; de procedure voor subsidiariteitstoezicht verdiepen en ontwikkelen en de follow-up verder uitbreiden door de impact van adviezen aan de hand van meetbare criteria te analyseren;

| 41. | bijdragen aan de lopende discussie over de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Lissabon, teneinde deel te nemen aan institutionele debatten over mogelijke toekomstige verdragswijzigingen. |
| --- | --- |

41.

bijdragen aan de lopende discussie over de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Lissabon, teneinde deel te nemen aan institutionele debatten over mogelijke toekomstige verdragswijzigingen.

Het CvdR draagt zijn voorzitter op om deze resolutie aan de EU-instellingen en de voorzitterschappen van de Raad van de EU in de periode 2015-2020 te doen toekomen.

Brussel, 4 juni 2015.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Markku MARKKULA

---

ADVIEZEN

Comité van de Regio's

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

| 7.8.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 260/6 |
| --- | --- | --- | --- |

7.8.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 260/6

---

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Betere bescherming van het mariene milieu

(2015/C 260/02)

| Rapporteur | Hermann KUHN (DE/PSE), lid van de Bremen City Parliament |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Initiatiefadvies |

Rapporteur

Hermann KUHN (DE/PSE), lid van de Bremen City Parliament

Referentiedocument

Initiatiefadvies

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| 1. | wijst erop dat een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie zeer belangrijk is. De zeeën en kusten in Europa zijn voor het welzijn en de welvaart van de mensen essentieel. Zij zijn de sluizen voor de Europese handel, regelen het klimaat, leveren voedsel, energie en grondstoffen en vormen een geliefd decor als woon- en recreatieplek voor de Europese burgers. Een „goede milieutoestand” van de zeewateren is cruciaal voor de duurzaamheid van het leven, ook buiten de mariene omgeving (1). |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat een geïntegreerd maritiem beleid voor de Europese Unie zeer belangrijk is. De zeeën en kusten in Europa zijn voor het welzijn en de welvaart van de mensen essentieel. Zij zijn de sluizen voor de Europese handel, regelen het klimaat, leveren voedsel, energie en grondstoffen en vormen een geliefd decor als woon- en recreatieplek voor de Europese burgers. Een „goede milieutoestand” van de zeewateren is cruciaal voor de duurzaamheid van het leven, ook buiten de mariene omgeving (1).

| 2. | Het CvdR vindt het zeer zorgwekkend dat de Europese zeeën zich momenteel niet in een goede toestand bevinden. Zo worden veel visbestanden nog steeds geëxploiteerd boven de maximaal duurzame opbrengst. De concentratie gevaarlijke stoffen, voedingsstoffen en afval in de zeeën, de hoeveelheid uitheemse soorten en de input van niet-stoffelijke factoren (geluid, licht, warmte) zijn van een zodanig niveau dat het vanuit ecologisch oogpunt niet meer aanvaardbaar is, en mariene en kustecosystemen ondervinden in toenemende mate de schadelijke gevolgen van de klimaatverandering. |
| --- | --- |

2.

Het CvdR vindt het zeer zorgwekkend dat de Europese zeeën zich momenteel niet in een goede toestand bevinden. Zo worden veel visbestanden nog steeds geëxploiteerd boven de maximaal duurzame opbrengst. De concentratie gevaarlijke stoffen, voedingsstoffen en afval in de zeeën, de hoeveelheid uitheemse soorten en de input van niet-stoffelijke factoren (geluid, licht, warmte) zijn van een zodanig niveau dat het vanuit ecologisch oogpunt niet meer aanvaardbaar is, en mariene en kustecosystemen ondervinden in toenemende mate de schadelijke gevolgen van de klimaatverandering.

| 3. | Door allerlei economische activiteiten neemt de druk op de zeeën alsmaar toe. De grondslagen voor die bedrijvigheid zullen op termijn in gevaar komen als er niet tegelijkertijd resoluut werk wordt gemaakt van „een goede milieutoestand”. Worden de zeeën onvoldoende beschermd, dan zal dat de Europese samenlevingen in alle opzichten duur komen te staan (2). |
| --- | --- |

3.

Door allerlei economische activiteiten neemt de druk op de zeeën alsmaar toe. De grondslagen voor die bedrijvigheid zullen op termijn in gevaar komen als er niet tegelijkertijd resoluut werk wordt gemaakt van „een goede milieutoestand”. Worden de zeeën onvoldoende beschermd, dan zal dat de Europese samenlevingen in alle opzichten duur komen te staan (2).

| 4. | Ook toekomstige generaties hebben recht op dynamische oceanen en zeeën die veilig, schoon, gezond en productief zijn en gekenmerkt worden door een grote biodiversiteit. |
| --- | --- |

4.

Ook toekomstige generaties hebben recht op dynamische oceanen en zeeën die veilig, schoon, gezond en productief zijn en gekenmerkt worden door een grote biodiversiteit.

| 5. | Het CvdR heeft destijds dan ook zijn instemming betuigd met de kaderrichtlijn mariene strategie (KRMS, 2008), als milieupijler van het geïntegreerd maritiem beleid van de EU. Bindende doelstelling is om in 2020 een „goede milieutoestand” te bereiken (3). |
| --- | --- |

5.

Het CvdR heeft destijds dan ook zijn instemming betuigd met de kaderrichtlijn mariene strategie (KRMS, 2008), als milieupijler van het geïntegreerd maritiem beleid van de EU. Bindende doelstelling is om in 2020 een „goede milieutoestand” te bereiken (3).

Omzetting van de kaderrichtlijn mariene strategie (KRMS)

| 6. | De lidstaten hebben zich binnen krappe deadlines aanzienlijke inspanningen getroost om de zeeën gezonder proberen te maken. Ze hebben met name gewerkt aan de omschrijving van de goede milieutoestand, de vaststelling van milieudoelen en het opstellen en uitvoeren van monitoringprogramma's. |
| --- | --- |

6.

De lidstaten hebben zich binnen krappe deadlines aanzienlijke inspanningen getroost om de zeeën gezonder proberen te maken. Ze hebben met name gewerkt aan de omschrijving van de goede milieutoestand, de vaststelling van milieudoelen en het opstellen en uitvoeren van monitoringprogramma's.

| 7. | Na de vaststellingen van de Commissie hebben de lidstaten tot op heden echter verzuimd om hun doelen voldoende ambitieus, precies en coherent te omschrijven. Dit baart het CvdR zorgen, omdat hierdoor nauwelijks kan worden beoordeeld hoe ver men nog verwijderd is van het doel (4). |
| --- | --- |

7.

Na de vaststellingen van de Commissie hebben de lidstaten tot op heden echter verzuimd om hun doelen voldoende ambitieus, precies en coherent te omschrijven. Dit baart het CvdR zorgen, omdat hierdoor nauwelijks kan worden beoordeeld hoe ver men nog verwijderd is van het doel (4).

| 8. | Het CvdR is verheugd over de initiatieven die de Commissie en de lidstaten in de Marine Strategy Coordination Group hebben ontplooid ten aanzien van de gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie. Hopelijk zullen ze het hierdoor samen beter eens worden over de omzetting van de KRMS. Het CvdR verzoekt de Commissie om de criteria en methodologische standaarden inzake een goede milieutoestand (2010/477/EU) spoedig te herzien. |
| --- | --- |

8.

Het CvdR is verheugd over de initiatieven die de Commissie en de lidstaten in de Marine Strategy Coordination Group hebben ontplooid ten aanzien van de gemeenschappelijke uitvoeringsstrategie. Hopelijk zullen ze het hierdoor samen beter eens worden over de omzetting van de KRMS. Het CvdR verzoekt de Commissie om de criteria en methodologische standaarden inzake een goede milieutoestand (2010/477/EU) spoedig te herzien.

| 9. | Volgens de KRMS hebben de lidstaten thans tot eind 2015 de tijd om actieprogramma's op te stellen, die vanaf 2016 uitgevoerd moeten worden. Het CvdR is het nadrukkelijk met de Commissie eens dat het beleid ter bescherming van de zeeën dringend moet worden verbeterd en vindt absoluut dat hiervoor gebruik moet worden gemaakt van de beoordeling van de actieprogramma's (5). |
| --- | --- |

9.

Volgens de KRMS hebben de lidstaten thans tot eind 2015 de tijd om actieprogramma's op te stellen, die vanaf 2016 uitgevoerd moeten worden. Het CvdR is het nadrukkelijk met de Commissie eens dat het beleid ter bescherming van de zeeën dringend moet worden verbeterd en vindt absoluut dat hiervoor gebruik moet worden gemaakt van de beoordeling van de actieprogramma's (5).

| 10. | Bij de verdere omzetting zouden de lidstaten er volgens het CvdR goed aan doen om de in de KRMS opgenomen uitzonderingsclausules in enge zin te interpreteren, zodat het bereiken van de goede milieutoestand niet in gevaar komt. |
| --- | --- |

10.

Bij de verdere omzetting zouden de lidstaten er volgens het CvdR goed aan doen om de in de KRMS opgenomen uitzonderingsclausules in enge zin te interpreteren, zodat het bereiken van de goede milieutoestand niet in gevaar komt.

| 11. | Wanneer het lukt om de beoogde goede milieutoestand van de mariene wateren in 2020 te bereiken, dan zal dat aanzienlijke voordelen opleveren voor de economie en de leefomstandigheden in kustregio's, maar ook in andere regio's. Het uitblijven van succes echter kan de economie ernstig schaden. Ook daarom is het zaak dat alle lokale en regionale overheden bij het opstellen van de actieprogramma's worden betrokken en dat ze hieraan een bijdrage leveren. |
| --- | --- |

11.

Wanneer het lukt om de beoogde goede milieutoestand van de mariene wateren in 2020 te bereiken, dan zal dat aanzienlijke voordelen opleveren voor de economie en de leefomstandigheden in kustregio's, maar ook in andere regio's. Het uitblijven van succes echter kan de economie ernstig schaden. Ook daarom is het zaak dat alle lokale en regionale overheden bij het opstellen van de actieprogramma's worden betrokken en dat ze hieraan een bijdrage leveren.

Kennis

| 12. | De lidstaten hebben zich al grote inspanningen getroost om gegevens over de mariene wateren te verzamelen, te analyseren en te beoordelen. De wetenschappelijke kennis omtrent de toestand van de zeeën en de wijze waarop het mariene milieu wordt beïnvloed door menselijke activiteiten vertoont echter nog steeds lacunes (6). |
| --- | --- |

12.

De lidstaten hebben zich al grote inspanningen getroost om gegevens over de mariene wateren te verzamelen, te analyseren en te beoordelen. De wetenschappelijke kennis omtrent de toestand van de zeeën en de wijze waarop het mariene milieu wordt beïnvloed door menselijke activiteiten vertoont echter nog steeds lacunes (6).

| 13. | Kennishiaten mogen het opstellen van concrete en ambitieuze actieprogramma's echter niet in de weg staan. |
| --- | --- |

13.

Kennishiaten mogen het opstellen van concrete en ambitieuze actieprogramma's echter niet in de weg staan.

| 14. | Het CvdR onderschrijft nadrukkelijk het streven van de Commissie om de coördinatie tussen de lidstaten bij de verzameling, analyse en beoordeling van wetenschappelijke informatie over het mariene milieu op EU- en regionaal niveau verder te ontwikkelen. Het gaat hierbij met name om stimulering van gegevensuitwisseling tussen het Europees Milieuagentschap, de regionale zeeverdragen en de lidstaten, alsook om verbetering van de koppeling met beoordelingen die in het kader van andere EU-rechtsvoorschriften zijn gemaakt. |
| --- | --- |

14.

Het CvdR onderschrijft nadrukkelijk het streven van de Commissie om de coördinatie tussen de lidstaten bij de verzameling, analyse en beoordeling van wetenschappelijke informatie over het mariene milieu op EU- en regionaal niveau verder te ontwikkelen. Het gaat hierbij met name om stimulering van gegevensuitwisseling tussen het Europees Milieuagentschap, de regionale zeeverdragen en de lidstaten, alsook om verbetering van de koppeling met beoordelingen die in het kader van andere EU-rechtsvoorschriften zijn gemaakt.

| 15. | Het CvdR roept alle betrokkenen op om de middelen die voor de programmeringsperiode 2014-2020 beschikbaar zijn in het kader van Europese steunfondsen (met name EFMZV, Horizon 2020, Interreg), meer te gebruiken voor onderzoek naar het mariene milieu. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR roept alle betrokkenen op om de middelen die voor de programmeringsperiode 2014-2020 beschikbaar zijn in het kader van Europese steunfondsen (met name EFMZV, Horizon 2020, Interreg), meer te gebruiken voor onderzoek naar het mariene milieu.

| 16. | Ook particuliere actoren zouden voortaan meer moeten worden verplicht om (bv. in het kader van vergunningen voor offshoreactiviteiten) gegevens over de toestand van de zeeën te verzamelen en beschikbaar te stellen, zodat ze opgenomen kunnen worden in andere databanken en evaluatierapporten ter bescherming van de zeeën. |
| --- | --- |

16.

Ook particuliere actoren zouden voortaan meer moeten worden verplicht om (bv. in het kader van vergunningen voor offshoreactiviteiten) gegevens over de toestand van de zeeën te verzamelen en beschikbaar te stellen, zodat ze opgenomen kunnen worden in andere databanken en evaluatierapporten ter bescherming van de zeeën.

Governance

| 17. | Het opstellen van de actieprogramma's van de KRMS behoort tot de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de lidstaten. Dat neemt niet weg dat het mariene milieu volgens het CvdR pas succesvol kan worden beschermd als overheden op alle niveaus, bedrijven en burgers zich hiervoor gezamenlijk inzetten. Het CvdR richt zijn aanbevelingen en verwachtingen dan ook aan alle betrokken partijen. |
| --- | --- |

17.

Het opstellen van de actieprogramma's van de KRMS behoort tot de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de lidstaten. Dat neemt niet weg dat het mariene milieu volgens het CvdR pas succesvol kan worden beschermd als overheden op alle niveaus, bedrijven en burgers zich hiervoor gezamenlijk inzetten. Het CvdR richt zijn aanbevelingen en verwachtingen dan ook aan alle betrokken partijen.

| 18. | Het is een goede zaak dat de Commissie een actieve rol wil blijven spelen bij de analyse en beoordeling van de omzetting van de KRMS in de lidstaten. Het CvdR moedigt de Commissie aan om een ondersteunende, coördinerende en stimulerende rol te vervullen bij de onderlinge koppeling en naleving van alle EU-regelingen die voor de bescherming van de zeeën relevant zijn, inclusief de steunprogramma's. |
| --- | --- |

18.

Het is een goede zaak dat de Commissie een actieve rol wil blijven spelen bij de analyse en beoordeling van de omzetting van de KRMS in de lidstaten. Het CvdR moedigt de Commissie aan om een ondersteunende, coördinerende en stimulerende rol te vervullen bij de onderlinge koppeling en naleving van alle EU-regelingen die voor de bescherming van de zeeën relevant zijn, inclusief de steunprogramma's.

| 19. | De Commissie zou er goed aan doen om op gezette tijden evaluatierapporten over de omzetting van de KRMS te publiceren en daarin met name voorbeelden van geslaagde methoden onder de aandacht te brengen. Bij de uitwisseling van informatie over methoden die in de lokale praktijk hun waarde hebben bewezen, zou gebruik kunnen worden gemaakt van het bestaande gemeenschappelijke technische platform van het Europees Comité van de Regio's en de Commissie op milieugebied. |
| --- | --- |

19.

De Commissie zou er goed aan doen om op gezette tijden evaluatierapporten over de omzetting van de KRMS te publiceren en daarin met name voorbeelden van geslaagde methoden onder de aandacht te brengen. Bij de uitwisseling van informatie over methoden die in de lokale praktijk hun waarde hebben bewezen, zou gebruik kunnen worden gemaakt van het bestaande gemeenschappelijke technische platform van het Europees Comité van de Regio's en de Commissie op milieugebied.

| 20. | Het CvdR wijst erop dat lokale en regionale overheden de gevolgen van de toestand van de zee aan den lijve ondervinden en ter zake dan ook over zeer veel kennis en ervaring beschikken. Daarom zouden ze op passende wijze nauw moeten worden betrokken bij het opstellen van de nationale actieprogramma's. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR wijst erop dat lokale en regionale overheden de gevolgen van de toestand van de zee aan den lijve ondervinden en ter zake dan ook over zeer veel kennis en ervaring beschikken. Daarom zouden ze op passende wijze nauw moeten worden betrokken bij het opstellen van de nationale actieprogramma's.

| 21. | In het streven naar „good governance” pleit het CvdR ervoor om bij de ontwikkeling van de actieprogramma's beginselen als inspraak, samenwerking, transparantie, participatie en beleidscoherentie in acht te nemen. |
| --- | --- |

21.

In het streven naar „good governance” pleit het CvdR ervoor om bij de ontwikkeling van de actieprogramma's beginselen als inspraak, samenwerking, transparantie, participatie en beleidscoherentie in acht te nemen.

| 22. | Als het oplossen van problemen tot de bevoegdheid van de EU behoort, wordt er van de lidstaten verwacht dat ze zich wenden tot de EU, die dan met initiatieven voor oplossingen moet komen. |
| --- | --- |

22.

Als het oplossen van problemen tot de bevoegdheid van de EU behoort, wordt er van de lidstaten verwacht dat ze zich wenden tot de EU, die dan met initiatieven voor oplossingen moet komen.

| 23. | Zorgwekkend vindt het CvdR de constatering van de Commissie dat de samenwerking binnen de regionale zeebekkens tot op heden tekort is geschoten. Het CvdR is er vast van overtuigd dat een gezamenlijke regionale planning van maatregelen in de zeebekkens cruciaal is om samen succes te kunnen boeken. Water kent geen grenzen (7). |
| --- | --- |

23.

Zorgwekkend vindt het CvdR de constatering van de Commissie dat de samenwerking binnen de regionale zeebekkens tot op heden tekort is geschoten. Het CvdR is er vast van overtuigd dat een gezamenlijke regionale planning van maatregelen in de zeebekkens cruciaal is om samen succes te kunnen boeken. Water kent geen grenzen (7).

| 24. | Regionale zeeverdragen leveren een grote bijdrage aan de bescherming van de zeeën. Deze verdragen kunnen ook geschikte platforms bieden voor het opstellen van regionaal gecoördineerde maatregelen van de lidstaten. Het CvdR zou graag zien dat de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken. Ook Europese Groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) kunnen bijdragen aan regionale samenwerking. |
| --- | --- |

24.

Regionale zeeverdragen leveren een grote bijdrage aan de bescherming van de zeeën. Deze verdragen kunnen ook geschikte platforms bieden voor het opstellen van regionaal gecoördineerde maatregelen van de lidstaten. Het CvdR zou graag zien dat de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken. Ook Europese Groeperingen voor territoriale samenwerking (EGTS) kunnen bijdragen aan regionale samenwerking.

| 25. | Het CvdR raadt aan om daarbij tevens gebruik te maken van de nieuwe procedures voor grensoverschrijdende maritieme ruimtelijke ordening, mede om te kunnen omgaan met de verhoogde druk op het mariene milieu, in overeenstemming met de doelstellingen van de bescherming van de zee. Daarbij zou ook moeten worden nagedacht over een procedure voor verplichte compenserende maatregelen op zee (8). |
| --- | --- |

25.

Het CvdR raadt aan om daarbij tevens gebruik te maken van de nieuwe procedures voor grensoverschrijdende maritieme ruimtelijke ordening, mede om te kunnen omgaan met de verhoogde druk op het mariene milieu, in overeenstemming met de doelstellingen van de bescherming van de zee. Daarbij zou ook moeten worden nagedacht over een procedure voor verplichte compenserende maatregelen op zee (8).

| 26. | De uitvoering van de kaderrichtlijn mariene strategie zal de EU en de lidstaten ook beter in staat stellen om hun verplichtingen uit hoofde van internationale overeenkomsten na te leven. |
| --- | --- |

26.

De uitvoering van de kaderrichtlijn mariene strategie zal de EU en de lidstaten ook beter in staat stellen om hun verplichtingen uit hoofde van internationale overeenkomsten na te leven.

| 27. | De Commissie zou voorstellen moeten uitwerken om de doelstellingen van de kaderrichtlijn mariene strategie gestalte te geven in de gebieden van de Middellandse Zee, de Zwarte Zee en in de wateren van de landen en gebieden overzee van de lidstaten die niet rechtstreeks in het toepassingsgebied daarvan liggen. |
| --- | --- |

27.

De Commissie zou voorstellen moeten uitwerken om de doelstellingen van de kaderrichtlijn mariene strategie gestalte te geven in de gebieden van de Middellandse Zee, de Zwarte Zee en in de wateren van de landen en gebieden overzee van de lidstaten die niet rechtstreeks in het toepassingsgebied daarvan liggen.

| 28. | Macroregionale strategieën en zeebekkenstrategieën van de EU vormen een goed raamwerk om de bescherming van de zee te verankeren in meer omvattende regionale samenwerkingsverbanden (9). |
| --- | --- |

28.

Macroregionale strategieën en zeebekkenstrategieën van de EU vormen een goed raamwerk om de bescherming van de zee te verankeren in meer omvattende regionale samenwerkingsverbanden (9).

Algemene voorwaarden voor de actieprogramma's

| 29. | Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten bij het opstellen en uitvoeren van de actieprogramma's uitgaan van een ecosysteemgerichte benadering en dat ze het voorzorgsbeginsel en het beginsel dat de vervuiler betaalt in acht nemen. |
| --- | --- |

29.

Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten bij het opstellen en uitvoeren van de actieprogramma's uitgaan van een ecosysteemgerichte benadering en dat ze het voorzorgsbeginsel en het beginsel dat de vervuiler betaalt in acht nemen.

| 30. | Regelingen en beleidsmaatregelen van de EU op uiteenlopende gebieden moeten direct of indirect aan de bescherming van het mariene milieu meewerken. Met name de regels van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het gemeenschappelijk visserijbeleid, de kaderrichtlijn water, de habitat- en vogelbeschermingsrichtlijnen (Natura 2000), alsmede de biodiversiteitsstrategie en het klimaatbeleid moeten daarom samenhang vertonen met de actieprogramma's van de lidstaten. |
| --- | --- |

30.

Regelingen en beleidsmaatregelen van de EU op uiteenlopende gebieden moeten direct of indirect aan de bescherming van het mariene milieu meewerken. Met name de regels van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, het gemeenschappelijk visserijbeleid, de kaderrichtlijn water, de habitat- en vogelbeschermingsrichtlijnen (Natura 2000), alsmede de biodiversiteitsstrategie en het klimaatbeleid moeten daarom samenhang vertonen met de actieprogramma's van de lidstaten.

| 31. | Het CvdR stelt voor om de nadruk te leggen op de volgende maatregelen, waarbij het zaak is om de verschillende uitgangssituaties en de specifieke omstandigheden in de diverse mariene regio's in aanmerking te nemen en de proportionaliteit, kostenefficiëntie en haalbaarheid goed in het oog te houden. |
| --- | --- |

31.

Het CvdR stelt voor om de nadruk te leggen op de volgende maatregelen, waarbij het zaak is om de verschillende uitgangssituaties en de specifieke omstandigheden in de diverse mariene regio's in aanmerking te nemen en de proportionaliteit, kostenefficiëntie en haalbaarheid goed in het oog te houden.

Maatregelen ter bescherming van de biodiversiteit, de voedselketens en de zeebodem (indeling volgens de „beschrijvende elementen” (be) van de KRMS; hier be1, be4, be6)

| 32. | De gebieden die krachtens internationale, Europese en nationale overeenkomsten zijn aangewezen als beschermde mariene zones, zijn van groot belang voor de bescherming en instandhouding van de mariene biodiversiteit. |
| --- | --- |

32.

De gebieden die krachtens internationale, Europese en nationale overeenkomsten zijn aangewezen als beschermde mariene zones, zijn van groot belang voor de bescherming en instandhouding van de mariene biodiversiteit.

| 33. | Zijn gebieden als beschermde mariene zones aangewezen, dan moeten er ook duidelijke beschermings- en beheersstrategieën worden opgesteld waarmee de bescherming en instandhouding alsook de milieuopbrengst van de beschermde zones worden gewaarborgd. Het CvdR acht het noodzakelijk dat er grenzen worden gesteld aan het gebruik van beschermde mariene gebieden voor visserijdoeleinden en de winning van delfstoffen op zee (bv. door „No-take-areas” af te bakenen), zodat de bescherming van deze gebieden niet in gevaar komt, maar juist verbeterd wordt. Gebruiksbeperkingen zouden moeten worden vastgesteld aan de hand van overleg met de betrokken sectoren. |
| --- | --- |

33.

Zijn gebieden als beschermde mariene zones aangewezen, dan moeten er ook duidelijke beschermings- en beheersstrategieën worden opgesteld waarmee de bescherming en instandhouding alsook de milieuopbrengst van de beschermde zones worden gewaarborgd. Het CvdR acht het noodzakelijk dat er grenzen worden gesteld aan het gebruik van beschermde mariene gebieden voor visserijdoeleinden en de winning van delfstoffen op zee (bv. door „No-take-areas” af te bakenen), zodat de bescherming van deze gebieden niet in gevaar komt, maar juist verbeterd wordt. Gebruiksbeperkingen zouden moeten worden vastgesteld aan de hand van overleg met de betrokken sectoren.

| 34. | Het CvdR herinnert eraan dat moet worden getoetst of de bestaande beschermde mariene gebieden wel een samenhangend en representatief netwerk vormen dat de grote verscheidenheid aan mariene ecosystemen bestrijkt. Grensoverschrijdende regionale vaststelling en exploitatie van zulke gebieden is kostenefficiënter en levert ook in milieuopzicht meer op dan eenzijdige nationale maatregelen. |
| --- | --- |

34.

Het CvdR herinnert eraan dat moet worden getoetst of de bestaande beschermde mariene gebieden wel een samenhangend en representatief netwerk vormen dat de grote verscheidenheid aan mariene ecosystemen bestrijkt. Grensoverschrijdende regionale vaststelling en exploitatie van zulke gebieden is kostenefficiënter en levert ook in milieuopzicht meer op dan eenzijdige nationale maatregelen.

| 35. | Het CvdR is er voorstander van dat er nieuwe beschermde mariene zones worden aangewezen waar dit nodig is om een goede milieutoestand te bereiken (10). |
| --- | --- |

35.

Het CvdR is er voorstander van dat er nieuwe beschermde mariene zones worden aangewezen waar dit nodig is om een goede milieutoestand te bereiken (10).

| 36. | Voorts zou er meer onderzoek moeten worden gedaan naar de mogelijke effecten van maritieme activiteiten op de zeebodem (visserij, maar ook het leggen van pijpleidingen en kabels e.d.), om op basis daarvan normen en regels op te stellen. |
| --- | --- |

36.

Voorts zou er meer onderzoek moeten worden gedaan naar de mogelijke effecten van maritieme activiteiten op de zeebodem (visserij, maar ook het leggen van pijpleidingen en kabels e.d.), om op basis daarvan normen en regels op te stellen.

Maatregelen ter bescherming van niet-inheemse soorten (be2)

| 37. | Als niet-inheemse soorten in steeds grotere mate in de Europese zeeën voorkomen, kan dat het milieu en de economie schaden. Het CvdR is dan ook ingenomen met de verordening over invasieve niet-inheemse soorten en gaat ervan uit dat met name het in de gaten houden en eventueel tegengaan van de door de mens teweeggebrachte introductie van genoemde soorten positief zal uitwerken op het bereiken van een goede milieutoestand. |
| --- | --- |

37.

Als niet-inheemse soorten in steeds grotere mate in de Europese zeeën voorkomen, kan dat het milieu en de economie schaden. Het CvdR is dan ook ingenomen met de verordening over invasieve niet-inheemse soorten en gaat ervan uit dat met name het in de gaten houden en eventueel tegengaan van de door de mens teweeggebrachte introductie van genoemde soorten positief zal uitwerken op het bereiken van een goede milieutoestand.

| 38. | De lidstaten zouden nationale inventarislijsten van invasieve niet-inheemse soorten moeten aanleggen die ze dan regionaal op elkaar afstemmen, teneinde aldus tot grensoverschrijdende samenwerking te komen bij het bestrijden van deze soorten. |
| --- | --- |

38.

De lidstaten zouden nationale inventarislijsten van invasieve niet-inheemse soorten moeten aanleggen die ze dan regionaal op elkaar afstemmen, teneinde aldus tot grensoverschrijdende samenwerking te komen bij het bestrijden van deze soorten.

| 39. | Het CvdR is er voorstander van dat de EU het ballastwaterverdrag van de IMO ratificeert en ten uitvoer legt. |
| --- | --- |

39.

Het CvdR is er voorstander van dat de EU het ballastwaterverdrag van de IMO ratificeert en ten uitvoer legt.

| 40. | Het zou graag zien dat in open aquacultuursystemen alleen inheemse soorten geteeld worden. |
| --- | --- |

40.

Het zou graag zien dat in open aquacultuursystemen alleen inheemse soorten geteeld worden.

Maatregelen ter bescherming van commercieel geëxploiteerde soorten (be3)

| 41. | Voor tal van kustregio's in de EU is de visserij nog steeds van groot economisch en cultureel belang. Er zijn vele verschillende takken van visserij in de EU. In het gemeenschappelijk visserijbeleid moet er een evenwicht worden gevonden tussen hun uiteenlopende economische behoeften en wat er voor de bescherming van het mariene milieu nodig is. |
| --- | --- |

41.

Voor tal van kustregio's in de EU is de visserij nog steeds van groot economisch en cultureel belang. Er zijn vele verschillende takken van visserij in de EU. In het gemeenschappelijk visserijbeleid moet er een evenwicht worden gevonden tussen hun uiteenlopende economische behoeften en wat er voor de bescherming van het mariene milieu nodig is.

| 42. | Het CvdR heeft dan ook ingestemd met de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Het verwacht nu dat de opnieuw omschreven doelen, met name de gebruiksbeperkingen, zich zo zullen vertalen dat de visbestanden op een peil komen of blijven dat boven het niveau van de maximaal duurzame opbrengst ligt, en dat de aanlandverplichtingen nagekomen en doeltreffend gecontroleerd worden (11). |
| --- | --- |

42.

Het CvdR heeft dan ook ingestemd met de hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Het verwacht nu dat de opnieuw omschreven doelen, met name de gebruiksbeperkingen, zich zo zullen vertalen dat de visbestanden op een peil komen of blijven dat boven het niveau van de maximaal duurzame opbrengst ligt, en dat de aanlandverplichtingen nagekomen en doeltreffend gecontroleerd worden (11).

| 43. | De steunverlening uit hoofde van het EFMZV mag niet tegen de doelstellingen van de KRMS indruisen. Het CvdR pleit er o.a. voor om het gebruik van nieuwe, selectieve vangtechnieken te ondersteunen teneinde de sterfte onder bijvangstdieren (incl. vogels) te verminderen en het leefmilieu op de zeebodem te ontzien. |
| --- | --- |

43.

De steunverlening uit hoofde van het EFMZV mag niet tegen de doelstellingen van de KRMS indruisen. Het CvdR pleit er o.a. voor om het gebruik van nieuwe, selectieve vangtechnieken te ondersteunen teneinde de sterfte onder bijvangstdieren (incl. vogels) te verminderen en het leefmilieu op de zeebodem te ontzien.

Maatregelen tegen eutrofiëring (be5)

| 44. | De buitensporige toename van voedingsstoffen in de mariene wateren in verscheidene regio's van de EU vormt een ernstig milieuprobleem. |
| --- | --- |

44.

De buitensporige toename van voedingsstoffen in de mariene wateren in verscheidene regio's van de EU vormt een ernstig milieuprobleem.

| 45. | In het kader van een spoedige herziening van de nitraatrichtlijn en van de omzetting daarvan moet de input van meststoffen aanzienlijk worden verminderd. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid dient de toepassing van alternatieve, minder schadelijke bemestingsmethoden te worden bevorderd. |
| --- | --- |

45.

In het kader van een spoedige herziening van de nitraatrichtlijn en van de omzetting daarvan moet de input van meststoffen aanzienlijk worden verminderd. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid dient de toepassing van alternatieve, minder schadelijke bemestingsmethoden te worden bevorderd.

| 46. | Biologische landbouw zou veel meer moeten worden gestimuleerd, zodat het aandeel ervan in de landbouw kan stijgen naar meer dan 10 % in het jaar 2020. |
| --- | --- |

46.

Biologische landbouw zou veel meer moeten worden gestimuleerd, zodat het aandeel ervan in de landbouw kan stijgen naar meer dan 10 % in het jaar 2020.

| 47. | Er zou bindend moeten worden vastgelegd dat akkerbouw en bemesting verboden is in de nabijheid van binnenwateren, zodat er veel minder voedingsstoffen in het water en uiteindelijk ook in de zee terechtkomen. |
| --- | --- |

47.

Er zou bindend moeten worden vastgelegd dat akkerbouw en bemesting verboden is in de nabijheid van binnenwateren, zodat er veel minder voedingsstoffen in het water en uiteindelijk ook in de zee terechtkomen.

| 48. | Er zou pas toestemming mogen worden gegeven voor open aquacultuursystemen in Europese mariene wateren als de daarmee gepaard gaande input van voedingsstoffen de beoogde goede milieutoestand niet in gevaar brengt (12). |
| --- | --- |

48.

Er zou pas toestemming mogen worden gegeven voor open aquacultuursystemen in Europese mariene wateren als de daarmee gepaard gaande input van voedingsstoffen de beoogde goede milieutoestand niet in gevaar brengt (12).

| 49. | Het CvdR vindt dat de SECA-afspraken (Sulphur Emission Control Area) dringend voor alle mariene regio's van de EU zouden moeten gaan gelden. De Commissie en de lidstaten zouden intensief moeten doorgaan met hun inspanningen om ook NECA-gebieden (NOx Emission Control Area) in te stellen. |
| --- | --- |

49.

Het CvdR vindt dat de SECA-afspraken (Sulphur Emission Control Area) dringend voor alle mariene regio's van de EU zouden moeten gaan gelden. De Commissie en de lidstaten zouden intensief moeten doorgaan met hun inspanningen om ook NECA-gebieden (NOx Emission Control Area) in te stellen.

Maatregelen om de aantasting door schadelijke stoffen te verminderen (be8, be9)

| 50. | De introductie van allerlei gevaarlijke stoffen, zowel afzonderlijk als cumulatief, beïnvloedt en bedreigt het leven in de zee en heeft via de voedselketen ook gevolgen voor de mens. Daarom acht het CvdR de doelstelling dat er in 2020 sprake moet zijn van een nul-introductie van gevaarlijke stoffen, alsook de implementatie van de reeds afgesproken akkoorden, van wezenlijk belang. |
| --- | --- |

50.

De introductie van allerlei gevaarlijke stoffen, zowel afzonderlijk als cumulatief, beïnvloedt en bedreigt het leven in de zee en heeft via de voedselketen ook gevolgen voor de mens. Daarom acht het CvdR de doelstelling dat er in 2020 sprake moet zijn van een nul-introductie van gevaarlijke stoffen, alsook de implementatie van de reeds afgesproken akkoorden, van wezenlijk belang.

| 51. | De toenemende vervuiling van de kust met paraffine uit op zee gespoelde tanks noopt dringend tot een verbod van zulke afvalverwijdering op zee. |
| --- | --- |

51.

De toenemende vervuiling van de kust met paraffine uit op zee gespoelde tanks noopt dringend tot een verbod van zulke afvalverwijdering op zee.

| 52. | Het CvdR pleit voor een herziening van de grenswaarden voor oliehoudend afvalwater (van de scheepvaart, oliewinning, industrie enz.). |
| --- | --- |

52.

Het CvdR pleit voor een herziening van de grenswaarden voor oliehoudend afvalwater (van de scheepvaart, oliewinning, industrie enz.).

| 53. | Het dringt opnieuw aan op een Europees actieplan voor de verwijdering (op de eerste plaats berging en vernietiging) van munitie op de zeebodem, die steeds meer een gevaar voor de scheepvaart, offshore-activiteiten en het toerisme vormt. |
| --- | --- |

53.

Het dringt opnieuw aan op een Europees actieplan voor de verwijdering (op de eerste plaats berging en vernietiging) van munitie op de zeebodem, die steeds meer een gevaar voor de scheepvaart, offshore-activiteiten en het toerisme vormt.

| 54. | Het CvdR herhaalt zijn standpunt dat de verontreiniging van de zeeën aan de bron (productie en verbruik) moet worden aangepakt. Het vindt echter ook dat maatregelen zoals bijvoorbeeld „vierdetrapszuivering” in zuiveringsinstallaties moeten worden gestimuleerd, omdat er hiermee kan worden bijgedragen om microverontreiniging in het afvalwater te verminderen. Tegelijkertijd moet er een einde worden gemaakt aan het uitrijden van zuiveringsslib op landbouwgrond. |
| --- | --- |

54.

Het CvdR herhaalt zijn standpunt dat de verontreiniging van de zeeën aan de bron (productie en verbruik) moet worden aangepakt. Het vindt echter ook dat maatregelen zoals bijvoorbeeld „vierdetrapszuivering” in zuiveringsinstallaties moeten worden gestimuleerd, omdat er hiermee kan worden bijgedragen om microverontreiniging in het afvalwater te verminderen. Tegelijkertijd moet er een einde worden gemaakt aan het uitrijden van zuiveringsslib op landbouwgrond.

| 55. | Nog steeds varen er risicovolle enkelwandige tankers in Europese wateren. Het CvdR dringt aan op strenge controles en nog striktere voorschriften om aan deze gevaren een eind te maken. |
| --- | --- |

55.

Nog steeds varen er risicovolle enkelwandige tankers in Europese wateren. Het CvdR dringt aan op strenge controles en nog striktere voorschriften om aan deze gevaren een eind te maken.

| 56. | Het CvdR vindt absoluut dat er noodhavenplannen moeten worden opgesteld om schepen die averij hebben opgelopen, en dan vooral schepen met een gevaarlijke lading, in veiligheid te brengen. Tevens moet worden voorzien in voldoende hulpcapaciteit om ongevallen bij scheepsaverij, ook in de omgeving van de alsmaar groeiende windmolenparken op zee, te voorkomen. Regionale, grensoverschrijdende coördinatie is daarbij van wezenlijk belang. |
| --- | --- |

56.

Het CvdR vindt absoluut dat er noodhavenplannen moeten worden opgesteld om schepen die averij hebben opgelopen, en dan vooral schepen met een gevaarlijke lading, in veiligheid te brengen. Tevens moet worden voorzien in voldoende hulpcapaciteit om ongevallen bij scheepsaverij, ook in de omgeving van de alsmaar groeiende windmolenparken op zee, te voorkomen. Regionale, grensoverschrijdende coördinatie is daarbij van wezenlijk belang.

Maatregelen om de hoeveelheid zwerfvuil op zee te verminderen (be10)

| 57. | Het CvdR is er voorstander van om afvalverwijdering op zee in algemene zin te verbieden, en in beginsel ook het verbranden, omdat dit niet controleerbaar is. De kosten van afvalverwijdering op het land moeten zo mogelijk forfaitair worden inbegrepen in het havengeld. |
| --- | --- |

57.

Het CvdR is er voorstander van om afvalverwijdering op zee in algemene zin te verbieden, en in beginsel ook het verbranden, omdat dit niet controleerbaar is. De kosten van afvalverwijdering op het land moeten zo mogelijk forfaitair worden inbegrepen in het havengeld.

| 58. | Het CvdR pleit ervoor om vissers die aan „fishing for litter” doen (vissen naar zwerfvuil) te ondersteunen, met name door ervoor te zorgen dat afval in de havens kosteloos kan worden verwijderd en dat het havengeld wordt gedifferentieerd. |
| --- | --- |

58.

Het CvdR pleit ervoor om vissers die aan „fishing for litter” doen (vissen naar zwerfvuil) te ondersteunen, met name door ervoor te zorgen dat afval in de havens kosteloos kan worden verwijderd en dat het havengeld wordt gedifferentieerd.

| 59. | Gezien de dramatische vervuiling van de zeeën door plastic moet er sterker worden geijverd voor het vermijden en recyclen van plastic. Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten actief werk maken van vooral de nieuwe regelingen voor het beperken of zelfs verbieden van plastic tassen (13). |
| --- | --- |

59.

Gezien de dramatische vervuiling van de zeeën door plastic moet er sterker worden geijverd voor het vermijden en recyclen van plastic. Het CvdR zou graag zien dat de lidstaten actief werk maken van vooral de nieuwe regelingen voor het beperken of zelfs verbieden van plastic tassen (13).

| 60. | Het CvdR steunt activiteiten zoals de „strandschoonmaakdag”, vooral in kustgebieden en aan de stranden van Europa, die afgezien van het directe voordeel, kunnen bijdragen tot een groter bewustzijn en milieueducatie. |
| --- | --- |

60.

Het CvdR steunt activiteiten zoals de „strandschoonmaakdag”, vooral in kustgebieden en aan de stranden van Europa, die afgezien van het directe voordeel, kunnen bijdragen tot een groter bewustzijn en milieueducatie.

| 61. | Microplastic heeft ernstige gevolgen voor het mariene leven. Hiertegen zou allereerst iets moeten worden gedaan door in de hele EU een verbod uit te vaardigen op het gebruik van microplastic in cosmetica en schoonmaakmiddelen. |
| --- | --- |

61.

Microplastic heeft ernstige gevolgen voor het mariene leven. Hiertegen zou allereerst iets moeten worden gedaan door in de hele EU een verbod uit te vaardigen op het gebruik van microplastic in cosmetica en schoonmaakmiddelen.

Maatregelen om ervoor te zorgen dat er minder energie in de zee terechtkomt (be11)

| 62. | Aangenomen wordt dat de introductie van energie in de zeeën (in de vorm van geluid, licht, warmte, straling) de mariene omgeving beïnvloedt. Het is hoog tijd om de gevolgen hiervan beter te onderzoeken. |
| --- | --- |

62.

Aangenomen wordt dat de introductie van energie in de zeeën (in de vorm van geluid, licht, warmte, straling) de mariene omgeving beïnvloedt. Het is hoog tijd om de gevolgen hiervan beter te onderzoeken.

| 63. | Na de vaststelling van internationale criteria en normen voor het opstellen van geluidsbelastingskaarten moet er een inventaris van geluidsbelastingsniveaus voor de mariene wateren van de EU worden gemaakt. Doel moet zijn om rechtsnormen en grenswaarden op te stellen ter vermindering van de geluidsoverlast in het mariene milieu. |
| --- | --- |

63.

Na de vaststelling van internationale criteria en normen voor het opstellen van geluidsbelastingskaarten moet er een inventaris van geluidsbelastingsniveaus voor de mariene wateren van de EU worden gemaakt. Doel moet zijn om rechtsnormen en grenswaarden op te stellen ter vermindering van de geluidsoverlast in het mariene milieu.

| 64. | Het CvdR dringt erop aan dat zeer geluidsintensieve vormen van exploitatie in beschermde gebieden (m.i.v. bufferzones) die aantoonbaar negatief uitwerken op afzonderlijke soorten, nu al worden uitgesloten. |
| --- | --- |

64.

Het CvdR dringt erop aan dat zeer geluidsintensieve vormen van exploitatie in beschermde gebieden (m.i.v. bufferzones) die aantoonbaar negatief uitwerken op afzonderlijke soorten, nu al worden uitgesloten.

| 65. | Het CvdR steunt de bevordering van alternatieve methoden bij seismisch onderzoek en bij de aanleg van windmolenparken op zee. |
| --- | --- |

65.

Het CvdR steunt de bevordering van alternatieve methoden bij seismisch onderzoek en bij de aanleg van windmolenparken op zee.

Slotopmerkingen

| 66. | Het mariene milieu kan pas goed worden beschermd als de burgers geïnformeerd worden en er met hen in dialoog wordt getreden. Het is dan ook zaak dat de lidstaten bij het opstellen van hun actieprogramma's voldoende tijd en middelen uittrekken voor openbare discussie. De lokale en regionale overheden willen hieraan gaarne hun medewerking verlenen. |
| --- | --- |

66.

Het mariene milieu kan pas goed worden beschermd als de burgers geïnformeerd worden en er met hen in dialoog wordt getreden. Het is dan ook zaak dat de lidstaten bij het opstellen van hun actieprogramma's voldoende tijd en middelen uittrekken voor openbare discussie. De lokale en regionale overheden willen hieraan gaarne hun medewerking verlenen.

| 67. | Het CvdR blijft het houden van de European Maritime Day (EMD) steunen en gaat ervan uit dat de EMD, als forum voor wetenschappelijke en politieke uitwisseling, ook met de lokale en regionale overheden, er in de komende jaren toe zal bijdragen dat de KRMS met succes ten uitvoer wordt gelegd. |
| --- | --- |

67.

Het CvdR blijft het houden van de European Maritime Day (EMD) steunen en gaat ervan uit dat de EMD, als forum voor wetenschappelijke en politieke uitwisseling, ook met de lokale en regionale overheden, er in de komende jaren toe zal bijdragen dat de KRMS met succes ten uitvoer wordt gelegd.

Brussel, 3 juni 2015.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Markku MARKKULA

---

(1)  COM(2007) 575 final.

1

(2)  PB C 206 van 29.8.2006, blz. 5.

2

(3)  PB C 206 van 29.8.2006, blz. 5; PB C 172 van 5.7.2008, blz. 34.

3

(4)  COM(2014) 97 final.

4

(5)  Zie voetnoot 4.

5

(6)  PB C 62 van 2.3.2013, blz. 44.

6

(7)  PB C 104 van 2.4.2011, blz. 47.

7

(8)  PB C 415 van 20.11.2014, blz. 9.

8

(9)  PB C 391 van 18.12.2012, blz. 1.

9

(10)  PB C 172 van 5.7.2008, blz. 34.

10

(11)  PB C 225 van 27.7.2012, blz. 20.

11

(12)  PB C 391 van 18.12.2012, blz. 84.

12

(13)  PB C 356 van 5.12.2013, blz. 30; PB C 280 van 27.9.2013, blz. 44.

13

---

| 7.8.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 260/12 |
| --- | --- | --- | --- |

7.8.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 260/12

---

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen

(2015/C 260/03)

| Rapporteur | J.F.M. Hans JANSSEN (NL/EVP), burgemeester van Oisterwijk |
| --- | --- |
| Referentiedocumenten | Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen
  COM(2014) 335 final
  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015
  COM(2015) 44 final |

Rapporteur

J.F.M. Hans JANSSEN (NL/EVP), burgemeester van Oisterwijk

Referentiedocumenten

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen

COM(2014) 335 final

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015

COM(2015) 44 final

I.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Opmerking vooraf

| 1. | Dit advies heeft betrekking op de mededeling van de Europese Commissie „Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen” (1) over de inbreng van de Europese Unie in het proces van de Verenigde Naties om te komen tot een nieuwe agenda van hervormingen voor de periode na 2015. Het advies gaat ook in op mededeling van de Commissie „Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015” (COM(2015) 44 final), over de implementatiemechanismen voor die hervormingsagenda. Deze mededeling is in wezen een uitwerking van hoofdstuk 5 van de eerstgenoemde mededeling. |
| --- | --- |

1.

Dit advies heeft betrekking op de mededeling van de Europese Commissie „Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen” (1) over de inbreng van de Europese Unie in het proces van de Verenigde Naties om te komen tot een nieuwe agenda van hervormingen voor de periode na 2015. Het advies gaat ook in op mededeling van de Commissie „Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015” (COM(2015) 44 final), over de implementatiemechanismen voor die hervormingsagenda. Deze mededeling is in wezen een uitwerking van hoofdstuk 5 van de eerstgenoemde mededeling.

Algemene opmerkingen

| 2. | Verwelkomt de inzet van de Commissie om actief en op een constructieve manier bij te dragen aan de totstandkoming van een nieuwe, ambitieuze en noodzakelijke agenda van hervormingen voor de periode na 2015, die de basis legt voor het aanpakken van een reeks samenhangende fundamentele wereldwijde uitdagingen. |
| --- | --- |

2.

Verwelkomt de inzet van de Commissie om actief en op een constructieve manier bij te dragen aan de totstandkoming van een nieuwe, ambitieuze en noodzakelijke agenda van hervormingen voor de periode na 2015, die de basis legt voor het aanpakken van een reeks samenhangende fundamentele wereldwijde uitdagingen.

| 3. | Verwelkomt eveneens de wil van de EU en haar lidstaten om samen met alle partners en belanghebbenden te werken aan consensus voor deze hervormingsagenda. Het CvdR onderschrijft de benadering om hierin een unieke kans te zien voor een herziene en versterkte samenwerking van de internationale gemeenschap, zoals uitgewerkt in de Mededeling over het wereldwijd partnerschap. |
| --- | --- |

3.

Verwelkomt eveneens de wil van de EU en haar lidstaten om samen met alle partners en belanghebbenden te werken aan consensus voor deze hervormingsagenda. Het CvdR onderschrijft de benadering om hierin een unieke kans te zien voor een herziene en versterkte samenwerking van de internationale gemeenschap, zoals uitgewerkt in de Mededeling over het wereldwijd partnerschap.

| 4. | Deelt de opvatting van de Commissie dat de agenda op rechten gebaseerd moet zijn en onlosmakelijk verbonden is met goed bestuur, democratie en de rechtsstaat. Dat sluit goed aan bij de eerdere mededeling „Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een Agenda voor verandering” en het advies van het CvdR daarbij (2). |
| --- | --- |

4.

Deelt de opvatting van de Commissie dat de agenda op rechten gebaseerd moet zijn en onlosmakelijk verbonden is met goed bestuur, democratie en de rechtsstaat. Dat sluit goed aan bij de eerdere mededeling „Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een Agenda voor verandering” en het advies van het CvdR daarbij (2).

| 5. | Onderschrijft dat het principe van universaliteit op de voorgestelde prioriteiten en doelen van toepassing is, weliswaar rekening houdend met nationale omstandigheden, mogelijkheden en ontwikkelingsniveaus, maar toch vanuit de erkenning dat alleen met de inzet en betrokkenheid van alle actoren de uitdagingen aangepakt kunnen worden; dit stelt dus ook eisen aan de lidstaten van de Europese Unie, zowel in eigen land als in hun onderlinge samenwerking en in hun bijdrage aan internationale samenwerking. |
| --- | --- |

5.

Onderschrijft dat het principe van universaliteit op de voorgestelde prioriteiten en doelen van toepassing is, weliswaar rekening houdend met nationale omstandigheden, mogelijkheden en ontwikkelingsniveaus, maar toch vanuit de erkenning dat alleen met de inzet en betrokkenheid van alle actoren de uitdagingen aangepakt kunnen worden; dit stelt dus ook eisen aan de lidstaten van de Europese Unie, zowel in eigen land als in hun onderlinge samenwerking en in hun bijdrage aan internationale samenwerking.

| 6. | Constateert met instemming dat het proces om deze agenda op te stellen tot nu toe is geschied in goede consultatie met onder meer lokale en regionale overheden, en wijst op het belang om die consultatie om te zetten in structurele samenwerking, niet alleen in de verdere aanloop naar de Top in september 2015 bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, maar ook daarna bij de implementatie en de monitoring van de hervormingsagenda. |
| --- | --- |

6.

Constateert met instemming dat het proces om deze agenda op te stellen tot nu toe is geschied in goede consultatie met onder meer lokale en regionale overheden, en wijst op het belang om die consultatie om te zetten in structurele samenwerking, niet alleen in de verdere aanloop naar de Top in september 2015 bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, maar ook daarna bij de implementatie en de monitoring van de hervormingsagenda.

Prioriteiten

| 7. | Het CvdR onderschrijft het belang van alle thematische prioriteiten die de Europese Commissie noemt in de mededeling en constateert dat inmiddels de formulering van de doelen op het niveau van de Verenigde Naties verder geëvolueerd is met behoud van de essentie van de prioriteiten als genoemd door de Europese Commissie. Het hecht in dit verband aan het behoud van een specifiek doel gericht op inclusieve, veilige, weerbare en duurzame steden en menselijke nederzettingen De sterke verstedelijking wereldwijd, die de komende decennia nog door zal gaan, en de effecten daarvan op het omliggende platteland, rechtvaardigen het behoud van dit afzonderlijke doel. Ook in Europa zelf moeten we daar inhoud aan geven. |
| --- | --- |

7.

Het CvdR onderschrijft het belang van alle thematische prioriteiten die de Europese Commissie noemt in de mededeling en constateert dat inmiddels de formulering van de doelen op het niveau van de Verenigde Naties verder geëvolueerd is met behoud van de essentie van de prioriteiten als genoemd door de Europese Commissie. Het hecht in dit verband aan het behoud van een specifiek doel gericht op inclusieve, veilige, weerbare en duurzame steden en menselijke nederzettingen De sterke verstedelijking wereldwijd, die de komende decennia nog door zal gaan, en de effecten daarvan op het omliggende platteland, rechtvaardigen het behoud van dit afzonderlijke doel. Ook in Europa zelf moeten we daar inhoud aan geven.

| 8. | Overigens benadert de mededeling in paragraaf 3.2. de prioriteit „duurzame steden en menselijke nederzettingen” te veel vanuit alleen de „problemen voor duurzame ontwikkeling”. Steden zijn ook motoren voor groei (3), hetgeen bijdraagt aan het verhogen van het potentieel voor binnenlandse middelen en daarmee aan de financiële basis voor de realisatie van andere doelen. |
| --- | --- |

8.

Overigens benadert de mededeling in paragraaf 3.2. de prioriteit „duurzame steden en menselijke nederzettingen” te veel vanuit alleen de „problemen voor duurzame ontwikkeling”. Steden zijn ook motoren voor groei (3), hetgeen bijdraagt aan het verhogen van het potentieel voor binnenlandse middelen en daarmee aan de financiële basis voor de realisatie van andere doelen.

| 9. | De Commissie heeft eerder, net als de Verenigde Naties, als uitgangspunt gekozen het aantal doelen, onder andere om communicatieve redenen, overzichtelijk te houden. Mede daarom wordt clustering voorgesteld. De Commissie wijst daarnaast terecht ook op „de sterke onderlinge verbanden tussen de prioriteiten en de corresponderende „target topics”” en de gewenste aandacht voor die onderlinge verbanden. |
| --- | --- |

9.

De Commissie heeft eerder, net als de Verenigde Naties, als uitgangspunt gekozen het aantal doelen, onder andere om communicatieve redenen, overzichtelijk te houden. Mede daarom wordt clustering voorgesteld. De Commissie wijst daarnaast terecht ook op „de sterke onderlinge verbanden tussen de prioriteiten en de corresponderende „target topics”” en de gewenste aandacht voor die onderlinge verbanden.

| 10. | Het CvdR wijst in dat verband nog eens op het belang van een territoriale benadering van ontwikkeling. De onderlinge verbondenheid van veel doelen en de eraan ten grondslag liggende problemen vergen een geïntegreerde aanpak op het niveau van samenhangende geografisch-bestuurlijke gebieden. Die notie komt in de mededeling onvoldoende naar voren. De EU kan bij haar inbreng in het verdere proces op dit punt goed gebruikmaken van de eerdere mededeling „Eigen verantwoordelijkheid van de lokale autoriteiten” (COM(2013) 280 final), waarin de territoriale benadering van ontwikkeling goed is uitgewerkt als een proces van onderop en gericht op de langere termijn, en waarin de diverse lokale actoren samen prioriteiten bepalen en ontwikkelingsstrategieën ontwerpen en uitvoeren. Zo’n benadering is van belang om de schat aan kennis, middelen, capaciteiten en betrokkenheid van gemeenschappen te kunnen mobiliseren. |
| --- | --- |

10.

Het CvdR wijst in dat verband nog eens op het belang van een territoriale benadering van ontwikkeling. De onderlinge verbondenheid van veel doelen en de eraan ten grondslag liggende problemen vergen een geïntegreerde aanpak op het niveau van samenhangende geografisch-bestuurlijke gebieden. Die notie komt in de mededeling onvoldoende naar voren. De EU kan bij haar inbreng in het verdere proces op dit punt goed gebruikmaken van de eerdere mededeling „Eigen verantwoordelijkheid van de lokale autoriteiten” (COM(2013) 280 final), waarin de territoriale benadering van ontwikkeling goed is uitgewerkt als een proces van onderop en gericht op de langere termijn, en waarin de diverse lokale actoren samen prioriteiten bepalen en ontwikkelingsstrategieën ontwerpen en uitvoeren. Zo’n benadering is van belang om de schat aan kennis, middelen, capaciteiten en betrokkenheid van gemeenschappen te kunnen mobiliseren.

Betrokkenheid van lokale en regionale overheden

| 11. | De Commissie neemt terecht als uitgangspunt dat de inzet en betrokkenheid van alle actoren voor de hervormingsagenda nodig is. Veel van de genoemde prioriteiten vergen inzet op lokaal en regionaal niveau, in termen van zowel beleids- en besluitvorming als planning en uitvoering. Het is hier niet de plaats om een analyse te maken van alle prioriteiten en „target topics” afzonderlijk, maar in de vertaling naar het lokale en regionale niveau kan de mededeling wel nog aan kracht winnen. Het CvdR pleit voor een voortzetting van het proces van „localizing the Post-2015 Agenda”, onder andere in dialoog met nationale en internationale verenigingen van lokale en regionale overheden, en is graag bereid daaraan ook zelf een bijdrage te leveren. |
| --- | --- |

11.

De Commissie neemt terecht als uitgangspunt dat de inzet en betrokkenheid van alle actoren voor de hervormingsagenda nodig is. Veel van de genoemde prioriteiten vergen inzet op lokaal en regionaal niveau, in termen van zowel beleids- en besluitvorming als planning en uitvoering. Het is hier niet de plaats om een analyse te maken van alle prioriteiten en „target topics” afzonderlijk, maar in de vertaling naar het lokale en regionale niveau kan de mededeling wel nog aan kracht winnen. Het CvdR pleit voor een voortzetting van het proces van „localizing the Post-2015 Agenda”, onder andere in dialoog met nationale en internationale verenigingen van lokale en regionale overheden, en is graag bereid daaraan ook zelf een bijdrage te leveren.

| 12. | Het CvdR constateert met instemming dat de Commissie de noodzaak onderschrijft van een multi-level governance-aanpak en stemt eveneens in met de visie van de Commissie dat om het wereldwijd partnerschap te laten slagen beleid op nationaal en subnationaal niveau goed moet zijn afgestemd op het bereiken van de SDG's, zowel in eigen land als internationaal. Het CvdR wijst hierbij op het belang van het door de EU gehanteerde principe van subsidiariteit. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR constateert met instemming dat de Commissie de noodzaak onderschrijft van een multi-level governance-aanpak en stemt eveneens in met de visie van de Commissie dat om het wereldwijd partnerschap te laten slagen beleid op nationaal en subnationaal niveau goed moet zijn afgestemd op het bereiken van de SDG's, zowel in eigen land als internationaal. Het CvdR wijst hierbij op het belang van het door de EU gehanteerde principe van subsidiariteit.

| 13. | Voor de optimale benutting van alle lagen van de overheid en hun effectieve wisselwerking is samenspraak nodig tussen de nationale overheden en lokale en regionale overheden. Dat begint bij de uitwerking van de doelen, indicatoren en streefcijfers op landenniveau, maar gaat evenzeer door bij de keuze van maatregelen en de uitvoering ervan, en bij de monitoring en evaluatie en daarop gebaseerd leren voor verbetering. In de mededeling worden lokale en regionale overheden nog te veel als alleen een uitvoeringsorgaan neergezet. |
| --- | --- |

13.

Voor de optimale benutting van alle lagen van de overheid en hun effectieve wisselwerking is samenspraak nodig tussen de nationale overheden en lokale en regionale overheden. Dat begint bij de uitwerking van de doelen, indicatoren en streefcijfers op landenniveau, maar gaat evenzeer door bij de keuze van maatregelen en de uitvoering ervan, en bij de monitoring en evaluatie en daarop gebaseerd leren voor verbetering. In de mededeling worden lokale en regionale overheden nog te veel als alleen een uitvoeringsorgaan neergezet.

| 14. | In dat verband is het goed nog eens te wijzen op de politieke rol van lokale en regionale overheden, zoals zo goed verwoord in de mededeling van de Europese Commissie COM(2013) 280 final. Lokale en regionale overheden maken beleidsmatige afwegingen en nemen politieke besluiten, naast het feit dat ze op onderdelen ook uitvoerders zijn van op nationaal vastgesteld beleid. |
| --- | --- |

14.

In dat verband is het goed nog eens te wijzen op de politieke rol van lokale en regionale overheden, zoals zo goed verwoord in de mededeling van de Europese Commissie COM(2013) 280 final. Lokale en regionale overheden maken beleidsmatige afwegingen en nemen politieke besluiten, naast het feit dat ze op onderdelen ook uitvoerders zijn van op nationaal vastgesteld beleid.

| 15. | Om die reden, en zonder iets af te doen aan het belang van controleerbaarheid op zichzelf, plaatst het CvdR ook een kanttekening bij de passage onder paragraaf 3 „Controleerbaarheid”, waarin plaatselijke autoriteiten „een belangrijke rol” krijgen toebedeeld bij het controleren en ter verantwoording roepen van (o.a.) de nationale overheden. Het CvdR vindt dit geen juiste weergave van de verhoudingen binnen de overheid en zoekt eerder naar de versterking van samenwerking en coherentie in het optreden van de overheid als geheel. |
| --- | --- |

15.

Om die reden, en zonder iets af te doen aan het belang van controleerbaarheid op zichzelf, plaatst het CvdR ook een kanttekening bij de passage onder paragraaf 3 „Controleerbaarheid”, waarin plaatselijke autoriteiten „een belangrijke rol” krijgen toebedeeld bij het controleren en ter verantwoording roepen van (o.a.) de nationale overheden. Het CvdR vindt dit geen juiste weergave van de verhoudingen binnen de overheid en zoekt eerder naar de versterking van samenwerking en coherentie in het optreden van de overheid als geheel.

Voortgang, monitoring en verantwoording

| 16. | Het CvdR onderschrijft het belang dat het toekomstige kader controleerbaar en transparant is en aan duidelijke criteria voor de beoordeling van de voortgang voldoet, zodat deze doeltreffend geëvalueerd kan worden. Eveneens deelt het CvdR de opvatting van de Commissie dat participatie en verantwoording, alsmede kwalitatief goede regels en instellingen, hiertoe cruciaal zijn. |
| --- | --- |

16.

Het CvdR onderschrijft het belang dat het toekomstige kader controleerbaar en transparant is en aan duidelijke criteria voor de beoordeling van de voortgang voldoet, zodat deze doeltreffend geëvalueerd kan worden. Eveneens deelt het CvdR de opvatting van de Commissie dat participatie en verantwoording, alsmede kwalitatief goede regels en instellingen, hiertoe cruciaal zijn.

| 17. | Een goede monitoring van de voortgang begint met heldere doelstellingen en streefcijfers. Daarbij moet inderdaad rekening worden gehouden met de verschillende nationale omstandigheden, zoals de eerste mededeling aangeeft. Maar de mededeling stelt terecht ook: „uiteindelijk moeten de streefcijfers (inclusief de indicatoren) zo worden geformuleerd dat ze de noodzakelijke hervormingen in alle landen (ongeacht hun ontwikkelingsniveau) stimuleren met het oog op de verwezenlijking van de universele doelstellingen”. Verscheidenheid mag dus geen vrijbrief zijn voor vrijblijvendheid; de onderlinge afhankelijkheid bij de uitdagingen staat dat niet toe. Er is dus een serieuze vorm van horizontale verantwoording nodig tussen landen onderling. |
| --- | --- |

17.

Een goede monitoring van de voortgang begint met heldere doelstellingen en streefcijfers. Daarbij moet inderdaad rekening worden gehouden met de verschillende nationale omstandigheden, zoals de eerste mededeling aangeeft. Maar de mededeling stelt terecht ook: „uiteindelijk moeten de streefcijfers (inclusief de indicatoren) zo worden geformuleerd dat ze de noodzakelijke hervormingen in alle landen (ongeacht hun ontwikkelingsniveau) stimuleren met het oog op de verwezenlijking van de universele doelstellingen”. Verscheidenheid mag dus geen vrijbrief zijn voor vrijblijvendheid; de onderlinge afhankelijkheid bij de uitdagingen staat dat niet toe. Er is dus een serieuze vorm van horizontale verantwoording nodig tussen landen onderling.

| 18. | Niet alleen tussen landen, ook binnen landen zijn er verschillen in omstandigheden die verschillen in indicatoren, aanpak of streefcijfers rechtvaardigen. Dat dient onderwerp van gesprek te zijn tussen nationale overheden en lokale en regionale overheden. En ook dan is horizontale verantwoording noodzakelijk, in dit geval tussen lokale en regionale overheden onderling. Leren van elkaar door middel van benchmarks, peer-reviews enz., zoals ook genoemd in de tweede mededeling, is daarbij vaak een betere benadering dan verticale verantwoording en straffen. |
| --- | --- |

18.

Niet alleen tussen landen, ook binnen landen zijn er verschillen in omstandigheden die verschillen in indicatoren, aanpak of streefcijfers rechtvaardigen. Dat dient onderwerp van gesprek te zijn tussen nationale overheden en lokale en regionale overheden. En ook dan is horizontale verantwoording noodzakelijk, in dit geval tussen lokale en regionale overheden onderling. Leren van elkaar door middel van benchmarks, peer-reviews enz., zoals ook genoemd in de tweede mededeling, is daarbij vaak een betere benadering dan verticale verantwoording en straffen.

| 19. | De hervormingsagenda zal zijn kracht voor een deel ontlenen aan de brede steun ervoor en de bereidheid van alle actoren, op alle niveaus, om zich ervoor in te zetten. Ook voor participatie en verantwoording is het lokale en regionale niveau van belang. Lokale en regionale overheden zijn graag bereid zich hiervoor in te zetten en zijn ook bereid mee te werken aan gegevensverzameling ten behoeve van monitoring en verdere realisatie van de hervormingsagenda. Nationale en internationale verenigingen van lokale en regionale overheden kunnen hierin een natuurlijke rol vervullen. Het CvdR vraagt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat gegevensverzameling proportioneel blijft, in verhouding tot het doel dat zij dient, en met oog voor de ermee gepaard gaande kosten en tijdsinvestering. |
| --- | --- |

19.

De hervormingsagenda zal zijn kracht voor een deel ontlenen aan de brede steun ervoor en de bereidheid van alle actoren, op alle niveaus, om zich ervoor in te zetten. Ook voor participatie en verantwoording is het lokale en regionale niveau van belang. Lokale en regionale overheden zijn graag bereid zich hiervoor in te zetten en zijn ook bereid mee te werken aan gegevensverzameling ten behoeve van monitoring en verdere realisatie van de hervormingsagenda. Nationale en internationale verenigingen van lokale en regionale overheden kunnen hierin een natuurlijke rol vervullen. Het CvdR vraagt de Commissie en de lidstaten ervoor te zorgen dat gegevensverzameling proportioneel blijft, in verhouding tot het doel dat zij dient, en met oog voor de ermee gepaard gaande kosten en tijdsinvestering.

| 20. | Het CvdR onderschrijft dan ook de visie van de Commissie dat het van cruciaal belang is het gebruik van bestaande gegevens te verbeteren. Gegevensverzameling dient zo veel mogelijk te zijn of worden ingebed in bestaande structuren, die daartoe waar nodig moeten worden versterkt. Denk hierbij aan de burgerlijke stand, kadaster, kamers van koophandel, belastingdienst enz. |
| --- | --- |

20.

Het CvdR onderschrijft dan ook de visie van de Commissie dat het van cruciaal belang is het gebruik van bestaande gegevens te verbeteren. Gegevensverzameling dient zo veel mogelijk te zijn of worden ingebed in bestaande structuren, die daartoe waar nodig moeten worden versterkt. Denk hierbij aan de burgerlijke stand, kadaster, kamers van koophandel, belastingdienst enz.

Een nieuw mondiaal partnerschap

| 21. | Een zo omvangrijke agenda vergt een hele reeks aan uiteenlopende implementatiemechanismen: financieel en niet-financieel; juridisch vastgelegd of juist op basis van overtuigde vrijwillige inzet; geïnitieerd vanuit de overheid, vanuit technologie en wetenschap, vanuit de industrie, vanuit ngo’s; economische mechanismen waaronder eerlijke handel, enz. Het CvdR onderschrijft de inzet van de Commissie op die noodzakelijke mix van instrumenten en richt zich in dit advies op enkele aspecten die specifiek van belang zijn voor lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

21.

Een zo omvangrijke agenda vergt een hele reeks aan uiteenlopende implementatiemechanismen: financieel en niet-financieel; juridisch vastgelegd of juist op basis van overtuigde vrijwillige inzet; geïnitieerd vanuit de overheid, vanuit technologie en wetenschap, vanuit de industrie, vanuit ngo’s; economische mechanismen waaronder eerlijke handel, enz. Het CvdR onderschrijft de inzet van de Commissie op die noodzakelijke mix van instrumenten en richt zich in dit advies op enkele aspecten die specifiek van belang zijn voor lokale en regionale overheden.

| 22. | De tweede mededeling stelt terecht dat het nieuwe wereldwijde partnerschap ook het ontwikkelingspotentieel van lokale overheden en lokale belanghebbenden moet ontsluiten en dat coördinatie tussen de verschillende niveaus — mondiaal, nationaal, regionaal en lokaal — moet worden versterkt. Dat vergt krachtige lokale en regionale overheden. En dat vereist weer legitimiteit en eenduidig vastgestelde verantwoordelijkheden en bevoegdheden, kortom een volwassen vorm van decentralisatie. De mededeling zou hierin explicieter mogen zijn, daar waar ze pleit voor een effectief wettelijk kader. |
| --- | --- |

22.

De tweede mededeling stelt terecht dat het nieuwe wereldwijde partnerschap ook het ontwikkelingspotentieel van lokale overheden en lokale belanghebbenden moet ontsluiten en dat coördinatie tussen de verschillende niveaus — mondiaal, nationaal, regionaal en lokaal — moet worden versterkt. Dat vergt krachtige lokale en regionale overheden. En dat vereist weer legitimiteit en eenduidig vastgestelde verantwoordelijkheden en bevoegdheden, kortom een volwassen vorm van decentralisatie. De mededeling zou hierin explicieter mogen zijn, daar waar ze pleit voor een effectief wettelijk kader.

| 23. | Verantwoordelijkheden zijn alleen waar te maken als ook voorzien is in de ervoor benodigde middelen. Dat kan in de vorm van overdrachten van nationale naar lokale en regionale overheden, maar ook door voldoende ruimte voor het mobiliseren van lokale en regionale middelen, o.a. via lokale en regionale belastingheffing. Ook dat is een aspect van volwassen vormen van decentralisatie. En ook op dit punt richten de implementatiemechanismen — het mobiliseren van binnenlandse middelen naast internationale steun — zich naar het oordeel van het CvdR te veel op alleen het nationale niveau. |
| --- | --- |

23.

Verantwoordelijkheden zijn alleen waar te maken als ook voorzien is in de ervoor benodigde middelen. Dat kan in de vorm van overdrachten van nationale naar lokale en regionale overheden, maar ook door voldoende ruimte voor het mobiliseren van lokale en regionale middelen, o.a. via lokale en regionale belastingheffing. Ook dat is een aspect van volwassen vormen van decentralisatie. En ook op dit punt richten de implementatiemechanismen — het mobiliseren van binnenlandse middelen naast internationale steun — zich naar het oordeel van het CvdR te veel op alleen het nationale niveau.

| 24. | De implementatiemechanismen omvatten ook technische assistentie en capaciteitsopbouw. In veel landen heeft de decentralisatie nog niet of slechts nauwelijks vorm gekregen. In het verlengde daarvan is veelal ook de capaciteit van lokale en regionale overheden nog gering. Het CvdR acht omvangrijke en langdurige ondersteuning met technische assistentie en capaciteitsopbouw voor die landen daarom onmisbaar om op lokaal en regionaal niveau de noodzakelijke bijdrage aan de hervormingsagenda te kunnen leveren. Succes of falen op dat niveau is van grote invloed op de perceptie onder burgers van de héle overheid. Het CvdR onderschrijft dan ook de opvatting van de Commissie dat alle partners in internationale samenwerking hun steun aan capaciteitsopbouw moeten versterken en roept de EU op haar steun aan de capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden in partnerlanden te intensiveren. |
| --- | --- |

24.

De implementatiemechanismen omvatten ook technische assistentie en capaciteitsopbouw. In veel landen heeft de decentralisatie nog niet of slechts nauwelijks vorm gekregen. In het verlengde daarvan is veelal ook de capaciteit van lokale en regionale overheden nog gering. Het CvdR acht omvangrijke en langdurige ondersteuning met technische assistentie en capaciteitsopbouw voor die landen daarom onmisbaar om op lokaal en regionaal niveau de noodzakelijke bijdrage aan de hervormingsagenda te kunnen leveren. Succes of falen op dat niveau is van grote invloed op de perceptie onder burgers van de héle overheid. Het CvdR onderschrijft dan ook de opvatting van de Commissie dat alle partners in internationale samenwerking hun steun aan capaciteitsopbouw moeten versterken en roept de EU op haar steun aan de capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden in partnerlanden te intensiveren.

| 25. | Een belangrijk kanaal voor capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden is decentrale samenwerking. Kennisuitwisseling tussen lokale en regionale overheden is overigens ook binnen de EU en tussen andere meer ontwikkelde landen van toegevoegde waarde voor het realiseren van de hervormingsagenda. Met verwijzing naar eerdere adviezen (4) roept het CvdR de Commissie daarom op om „decentrale samenwerking” nadrukkelijk toe te voegen aan het palet van implementatiemechanismen. Decentrale samenwerking vertegenwoordigt nu slechts 0,3 % van ontwikkelingsbudget van de Commissie. Het CvdR pleit ervoor dit te verhogen. |
| --- | --- |

25.

Een belangrijk kanaal voor capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden is decentrale samenwerking. Kennisuitwisseling tussen lokale en regionale overheden is overigens ook binnen de EU en tussen andere meer ontwikkelde landen van toegevoegde waarde voor het realiseren van de hervormingsagenda. Met verwijzing naar eerdere adviezen (4) roept het CvdR de Commissie daarom op om „decentrale samenwerking” nadrukkelijk toe te voegen aan het palet van implementatiemechanismen. Decentrale samenwerking vertegenwoordigt nu slechts 0,3 % van ontwikkelingsbudget van de Commissie. Het CvdR pleit ervoor dit te verhogen.

| 26. | Het CvdR biedt opnieuw ook zijn eigen mogelijkheden aan om bij te dragen aan de realisatie van de hervormingsagenda en voortgezette uitwisseling van visies, kennis en ervaring in dat verband: het informatie- en discussieplatform (portal) van lokale en regionale overheden voor ontwikkeling (5), de atlas voor decentrale samenwerking, de tweejaarlijkse dialoog over decentrale samenwerking („Assises” genoemd), en twee internationale fora — de Euro-Mediterranean Regional and Local Assembly (Arlem) en de Conference of the Regional and Local Authorities for the Eastern Partnership (Corleap). |
| --- | --- |

26.

Het CvdR biedt opnieuw ook zijn eigen mogelijkheden aan om bij te dragen aan de realisatie van de hervormingsagenda en voortgezette uitwisseling van visies, kennis en ervaring in dat verband: het informatie- en discussieplatform (portal) van lokale en regionale overheden voor ontwikkeling (5), de atlas voor decentrale samenwerking, de tweejaarlijkse dialoog over decentrale samenwerking („Assises” genoemd), en twee internationale fora — de Euro-Mediterranean Regional and Local Assembly (Arlem) en de Conference of the Regional and Local Authorities for the Eastern Partnership (Corleap).

| 27. | Tot slot: de realisatie van de hervormingsagenda vereist een breed draagvlak onder de bevolking. Instituties alleen redden het niet, ook niet als het scala uiteenloopt van overheden, bedrijven, kennisinstellingen tot ngo’s. Opnieuw is het lokale niveau van niet te onderschatten belang. Overal in Europa vonden de afgelopen jaren in talloze dorpen en steden activiteiten plaats rond de Millennium Ontwikkelingsdoelen. Er zijn in Europa al 1  200 Fair Trade Towns (6) en inmiddels ook de eerste Fair Trade Regio’s; vele honderden stedenbanden tussen Europese gemeenten en hun partners in andere delen van de wereld zijn al decennialang een motor voor betrokkenheid, begrip en inzicht in internationale verhoudingen; en op veel plaatsen geven lokale en regionale overheden mee inhoud aan „2015, Europees Jaar voor ontwikkeling”. Het CvdR beveelt aan ook in de komende jaren dit netwerk te blijven benutten voor het betrekken van onze burgers bij de hervormingsagenda, met het oog op participatie en draagvlak, verantwoording, inclusiviteit én hun bijdrage aan duurzame verandering. |
| --- | --- |

27.

Tot slot: de realisatie van de hervormingsagenda vereist een breed draagvlak onder de bevolking. Instituties alleen redden het niet, ook niet als het scala uiteenloopt van overheden, bedrijven, kennisinstellingen tot ngo’s. Opnieuw is het lokale niveau van niet te onderschatten belang. Overal in Europa vonden de afgelopen jaren in talloze dorpen en steden activiteiten plaats rond de Millennium Ontwikkelingsdoelen. Er zijn in Europa al 1  200 Fair Trade Towns (6) en inmiddels ook de eerste Fair Trade Regio’s; vele honderden stedenbanden tussen Europese gemeenten en hun partners in andere delen van de wereld zijn al decennialang een motor voor betrokkenheid, begrip en inzicht in internationale verhoudingen; en op veel plaatsen geven lokale en regionale overheden mee inhoud aan „2015, Europees Jaar voor ontwikkeling”. Het CvdR beveelt aan ook in de komende jaren dit netwerk te blijven benutten voor het betrekken van onze burgers bij de hervormingsagenda, met het oog op participatie en draagvlak, verantwoording, inclusiviteit én hun bijdrage aan duurzame verandering.

| 28. | De hervormingsagenda is veelomvattend, ambitieus en noodzakelijk. Ieders inzet is nodig, op alle niveaus en in alle delen van de wereld. Lokale en regionale overheden in Europa staan klaar om samen met anderen hun bijdrage te blijven leveren. |
| --- | --- |

28.

De hervormingsagenda is veelomvattend, ambitieus en noodzakelijk. Ieders inzet is nodig, op alle niveaus en in alle delen van de wereld. Lokale en regionale overheden in Europa staan klaar om samen met anderen hun bijdrage te blijven leveren.

Brussel, 3 juni 2015.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Markku MARKKULA

---

(1)  COM(2014) 335 final.

1

(2)  CDR364-2011_FIN_AC.

2

(3)  COTER-V-046.

3

(4)  Bijvoorbeeld CDR732-2012_00_00_TRA_AC.

4

(5)  http://lra4dev.cor.europa.eu/portal

5

(6)  COR-2014-05704-00-00-AC-TRA

6

---

| 7.8.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 260/17 |
| --- | --- | --- | --- |

7.8.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 260/17

---

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Bevordering van eerlijke handel in Europa op lokaal en regionaal niveau

(2015/C 260/04)

| Rapporteur | Barbara DUDEN (DE/PSE), lid van de commissie Europese zaken van het parlement van Hamburg |
| --- | --- |
| Referentiedocument | |

Rapporteur

Barbara DUDEN (DE/PSE), lid van de commissie Europese zaken van het parlement van Hamburg

Referentiedocument

I.   ALGEMENE OPMERKINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| 1. | staat positief tegenover de wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 2 april 2014 betreffende het voorstel voor een Europees Jaar van de ontwikkeling (2015) (1). Dit jaar moet niet alleen worden benut om het ontwikkelingsbeleid van de EU meer nadruk te verlenen en dichter bij de Europese burgers te brengen, maar ook en vooral om het fairtradebeleid ambitieus aan te pakken en dit als een graadmeter voor de coherentie van het ontwikkelingsbeleid te gebruiken. |
| --- | --- |

1.

staat positief tegenover de wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 2 april 2014 betreffende het voorstel voor een Europees Jaar van de ontwikkeling (2015) (1). Dit jaar moet niet alleen worden benut om het ontwikkelingsbeleid van de EU meer nadruk te verlenen en dichter bij de Europese burgers te brengen, maar ook en vooral om het fairtradebeleid ambitieus aan te pakken en dit als een graadmeter voor de coherentie van het ontwikkelingsbeleid te gebruiken.

| 2. | Het CvdR heeft in eerdere adviezen en werkzaamheden al gewezen op het belang en de rol van de lokale en regionale overheden in samenhang met het externe optreden van de EU (2). |
| --- | --- |

2.

Het CvdR heeft in eerdere adviezen en werkzaamheden al gewezen op het belang en de rol van de lokale en regionale overheden in samenhang met het externe optreden van de EU (2).

| 3. | Overeenkomstig artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) wordt groot gewicht gehecht aan een coherent EU-beleid. Bij de vormgeving van deze beleidscoherentie en bij de toepassing ervan op het gebied van ontwikkeling, is een leidende rol weggelegd voor de EU. Het CvdR wijst in dit verband nadrukkelijk op de complementariteit van het handels- en ontwikkelingsbeleid en benadrukt dat het zelf erkenning moet krijgen voor zijn rol als aanjager en coördinator van ontwikkelingswerkzaamheden op lokaal en regionaal niveau. |
| --- | --- |

3.

Overeenkomstig artikel 21 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en artikel 208 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) wordt groot gewicht gehecht aan een coherent EU-beleid. Bij de vormgeving van deze beleidscoherentie en bij de toepassing ervan op het gebied van ontwikkeling, is een leidende rol weggelegd voor de EU. Het CvdR wijst in dit verband nadrukkelijk op de complementariteit van het handels- en ontwikkelingsbeleid en benadrukt dat het zelf erkenning moet krijgen voor zijn rol als aanjager en coördinator van ontwikkelingswerkzaamheden op lokaal en regionaal niveau.

| 4. | Het Europees Parlement heeft al in 2006 een resolutie over eerlijke handel en ontwikkeling goedgekeurd, waarin ervoor wordt gepleit om eerlijke handel op EU-niveau te coördineren en om dit concept in het beleid op alle terreinen te verankeren (3). De Commissie is naar aanleiding daarvan op 5 mei 2009 met een mededeling gekomen, getiteld „Bijdragen aan een duurzame ontwikkeling: de rol van Fair Trade en niet-gouvernementele handelsgerelateerde programma's om duurzaamheid te waarborgen” (4), die thans tot een echte EU-strategie voor eerlijke handel moet leiden. |
| --- | --- |

4.

Het Europees Parlement heeft al in 2006 een resolutie over eerlijke handel en ontwikkeling goedgekeurd, waarin ervoor wordt gepleit om eerlijke handel op EU-niveau te coördineren en om dit concept in het beleid op alle terreinen te verankeren (3). De Commissie is naar aanleiding daarvan op 5 mei 2009 met een mededeling gekomen, getiteld „Bijdragen aan een duurzame ontwikkeling: de rol van Fair Trade en niet-gouvernementele handelsgerelateerde programma's om duurzaamheid te waarborgen” (4), die thans tot een echte EU-strategie voor eerlijke handel moet leiden.

| 5. | Het CvdR wees in een eerder advies (5) op de rol van lokale en regionale overheden in het beleid inzake de handel in fairtradeproducten. Ook werd erin aanbevolen om een gemeenschappelijke Europese fairtradestrategie voor lokale en regionale overheden uit te stippelen. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR wees in een eerder advies (5) op de rol van lokale en regionale overheden in het beleid inzake de handel in fairtradeproducten. Ook werd erin aanbevolen om een gemeenschappelijke Europese fairtradestrategie voor lokale en regionale overheden uit te stippelen.

| 6. | Het CvdR zou graag zien dat er voor de toekomst een ontwikkelingskader ter ondersteuning van ontwikkelings- en duurzaamheidsdoelstellingen wordt uitgewerkt en dringt erop aan dat de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken (6). |
| --- | --- |

6.

Het CvdR zou graag zien dat er voor de toekomst een ontwikkelingskader ter ondersteuning van ontwikkelings- en duurzaamheidsdoelstellingen wordt uitgewerkt en dringt erop aan dat de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken (6).

| 7. | Ook schaart het zich achter de oproep van het Europees Parlement dat er — in verband met het nieuwe mondiale ontwikkelingskader voor de periode na 2015 (7) — op aandringt dat er „een eerlijkere en duurzamere handelsregeling tot stand wordt gebracht die op overleg, transparantie en respect is gebaseerd en waarmee naar een eerlijkere internationale handel wordt gestreefd”. |
| --- | --- |

7.

Ook schaart het zich achter de oproep van het Europees Parlement dat er — in verband met het nieuwe mondiale ontwikkelingskader voor de periode na 2015 (7) — op aandringt dat er „een eerlijkere en duurzamere handelsregeling tot stand wordt gebracht die op overleg, transparantie en respect is gebaseerd en waarmee naar een eerlijkere internationale handel wordt gestreefd”.

Achtergrond

| 8. | In de laatste tien jaar is de handel in gecertificeerde fairtradeproducten aanzienlijk toegenomen en is eerlijke handel op lokaal en regionaal niveau in de EU beduidend meer bevorderd. Zo zijn er tegenwoordig al meer dan 1  500„fairtradegemeenten” in Europa (het aantal fairtradegemeenten is de laatste vijf jaar verdubbeld) en ook het concept „fairtraderegio” wordt steeds populairder. |
| --- | --- |

8.

In de laatste tien jaar is de handel in gecertificeerde fairtradeproducten aanzienlijk toegenomen en is eerlijke handel op lokaal en regionaal niveau in de EU beduidend meer bevorderd. Zo zijn er tegenwoordig al meer dan 1  500„fairtradegemeenten” in Europa (het aantal fairtradegemeenten is de laatste vijf jaar verdubbeld) en ook het concept „fairtraderegio” wordt steeds populairder.

| 9. | De World Fair Trade Organisation en Fairtrade Labelling Organisations International (tegenwoordig: Fairtrade International) hanteren de volgende definitie: „Eerlijke handel is een handelspartnerschap dat op dialoog, transparantie en respect is gebaseerd en waarmee gestreefd wordt naar meer gelijkheid in de internationale handel. Eerlijke handel draagt bij tot duurzame ontwikkeling door kansarme producenten en arbeiders, vooral in zuidelijke landen, betere handelsvoorwaarden te bieden en hun sociale rechten veilig te stellen. Fairtradeorganisaties (gesteund door consumenten) zijn actief betrokken bij de ondersteuning van producenten, bij het verhogen van het bewustzijn en bij het strijden voor veranderingen in de regels en de praktijk van de conventionele internationale handel” (Handvest voor eerlijke handel, 2009). |
| --- | --- |

9.

De World Fair Trade Organisation en Fairtrade Labelling Organisations International (tegenwoordig: Fairtrade International) hanteren de volgende definitie: „Eerlijke handel is een handelspartnerschap dat op dialoog, transparantie en respect is gebaseerd en waarmee gestreefd wordt naar meer gelijkheid in de internationale handel. Eerlijke handel draagt bij tot duurzame ontwikkeling door kansarme producenten en arbeiders, vooral in zuidelijke landen, betere handelsvoorwaarden te bieden en hun sociale rechten veilig te stellen. Fairtradeorganisaties (gesteund door consumenten) zijn actief betrokken bij de ondersteuning van producenten, bij het verhogen van het bewustzijn en bij het strijden voor veranderingen in de regels en de praktijk van de conventionele internationale handel” (Handvest voor eerlijke handel, 2009).

| 10. | Het CvdR deelt het standpunt van de Commissie dat het vrijwillige karakter van het Fair Trade-programma en andere programma's voor duurzame handel in heel de EU gehandhaafd dient te blijven (8). |
| --- | --- |

10.

Het CvdR deelt het standpunt van de Commissie dat het vrijwillige karakter van het Fair Trade-programma en andere programma's voor duurzame handel in heel de EU gehandhaafd dient te blijven (8).

II.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Noodzaak van een EU-strategie voor eerlijke handel

| 11. | pleit voor de uitwerking van een EU-strategie voor eerlijke handel ter bevordering van een consequente en gecoördineerde benadering van eerlijke handel op alle EU-beleidsterreinen, in de eerste plaats op het terrein van handel, ontwikkeling en duurzame consumptie en productie. |
| --- | --- |

11.

pleit voor de uitwerking van een EU-strategie voor eerlijke handel ter bevordering van een consequente en gecoördineerde benadering van eerlijke handel op alle EU-beleidsterreinen, in de eerste plaats op het terrein van handel, ontwikkeling en duurzame consumptie en productie.

| 12. | Het CvdR kijkt uit naar de onlangs door de Commissie aangekondigde Mededeling over handel en zou willen dat de Commissie die gelegenheid aangrijpt om aan te geven welke concrete maatregelen zij voor ogen heeft om een samenhangend kader voor eerlijke handel in de EU dichterbij te brengen. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR kijkt uit naar de onlangs door de Commissie aangekondigde Mededeling over handel en zou willen dat de Commissie die gelegenheid aangrijpt om aan te geven welke concrete maatregelen zij voor ogen heeft om een samenhangend kader voor eerlijke handel in de EU dichterbij te brengen.

| 13. | In deze strategie dient plaats te worden ingeruimd voor een actieve participatie van lokale en regionale overheden alsook van andere belangrijke actoren, zoals het Europees Parlement, de Europese Dienst voor extern optreden en het Europees Economisch en Sociaal Comité. Overwogen zou kunnen worden om een interinstitutionele werkgroep op te richten om de maatregelen voor eerlijke handel te coördineren en hun samenhang te waarborgen en ervoor te zorgen dat de EU-initiatieven en het EU-beleid op dit vlak elkaar aanvullen. |
| --- | --- |

13.

In deze strategie dient plaats te worden ingeruimd voor een actieve participatie van lokale en regionale overheden alsook van andere belangrijke actoren, zoals het Europees Parlement, de Europese Dienst voor extern optreden en het Europees Economisch en Sociaal Comité. Overwogen zou kunnen worden om een interinstitutionele werkgroep op te richten om de maatregelen voor eerlijke handel te coördineren en hun samenhang te waarborgen en ervoor te zorgen dat de EU-initiatieven en het EU-beleid op dit vlak elkaar aanvullen.

Publieke perceptie van eerlijke handel

| 14. | Volgens de laatste uitgave van de Eurobarometer (9) is meer dan de helft van de EU-burgers bereid meer te betalen voor fairtradeproducten. |
| --- | --- |

14.

Volgens de laatste uitgave van de Eurobarometer (9) is meer dan de helft van de EU-burgers bereid meer te betalen voor fairtradeproducten.

| 15. | Hoewel eerlijke handel overal in Europa meer erkend en ondersteund wordt, varieert de mate waarin het publiek bekend is met dit concept sterk per EU-lidstaat alsook daarbinnen. Hoewel het fairtradekeurmerk in Midden- en Noord-Europa vrij bekend is (meer dan 50 % van de bevolking geeft aan het keurmerk te kennen), is het begrip „eerlijke handel” in de meeste Oost- en Midden-Europese landen nog niet echt doorgedrongen. Een EU-strategie voor eerlijke handel zou in dit opzicht ook een positief effect hebben op kandidaat-lidstaten. |
| --- | --- |

15.

Hoewel eerlijke handel overal in Europa meer erkend en ondersteund wordt, varieert de mate waarin het publiek bekend is met dit concept sterk per EU-lidstaat alsook daarbinnen. Hoewel het fairtradekeurmerk in Midden- en Noord-Europa vrij bekend is (meer dan 50 % van de bevolking geeft aan het keurmerk te kennen), is het begrip „eerlijke handel” in de meeste Oost- en Midden-Europese landen nog niet echt doorgedrongen. Een EU-strategie voor eerlijke handel zou in dit opzicht ook een positief effect hebben op kandidaat-lidstaten.

| 16. | Het CvdR pleit ervoor gebruik te maken van bestaande internationale (steden-) partnerschapsverbanden (in de EU, Europa en wereldwijd) om de bewustwording omtrent eerlijke handel te bevorderen en op lokale en regionale schaal goede praktijken uit te wisselen. Met name de activiteiten die het maatschappelijk middenveld op dit vlak in samenwerking met lokale en regionale overheden onderneemt, zouden moeten worden ondersteund en versterkt. |
| --- | --- |

16.

Het CvdR pleit ervoor gebruik te maken van bestaande internationale (steden-) partnerschapsverbanden (in de EU, Europa en wereldwijd) om de bewustwording omtrent eerlijke handel te bevorderen en op lokale en regionale schaal goede praktijken uit te wisselen. Met name de activiteiten die het maatschappelijk middenveld op dit vlak in samenwerking met lokale en regionale overheden onderneemt, zouden moeten worden ondersteund en versterkt.

| 17. | Consumenteneducatie is eveneens een aspect dat alle aandacht dient te krijgen, zowel binnen het onderwijs als daarbuiten, waarbij moet worden samengewerkt in het kader van bestaande initiatieven op lokaal en regionaal niveau. |
| --- | --- |

17.

Consumenteneducatie is eveneens een aspect dat alle aandacht dient te krijgen, zowel binnen het onderwijs als daarbuiten, waarbij moet worden samengewerkt in het kader van bestaande initiatieven op lokaal en regionaal niveau.

Overheidsopdrachten

| 18. | De herziene EU-richtlijnen inzake overheidsopdrachten maken het mogelijk om fairtradecriteria op te nemen in openbare aanbestedingen. Dit is een goede zaak, omdat aanbestedende overheidsdiensten hierdoor voortaan gemakkelijker op vrijwillige etikettering en certificeringssystemen kunnen vertrouwen, zodat het streven naar duurzame ontwikkeling kan worden ingebouwd in openbare aanbestedingen. |
| --- | --- |

18.

De herziene EU-richtlijnen inzake overheidsopdrachten maken het mogelijk om fairtradecriteria op te nemen in openbare aanbestedingen. Dit is een goede zaak, omdat aanbestedende overheidsdiensten hierdoor voortaan gemakkelijker op vrijwillige etikettering en certificeringssystemen kunnen vertrouwen, zodat het streven naar duurzame ontwikkeling kan worden ingebouwd in openbare aanbestedingen.

| 19. | De Commissie zou praktische richtsnoeren moeten opstellen waarin aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt uitgelegd hoe de toepassing van het fairtradecriterium en andere sociale criteria bij overheidsopdrachten in zijn werk gaat en kan worden bevorderd. |
| --- | --- |

19.

De Commissie zou praktische richtsnoeren moeten opstellen waarin aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt uitgelegd hoe de toepassing van het fairtradecriterium en andere sociale criteria bij overheidsopdrachten in zijn werk gaat en kan worden bevorderd.

| 20. | In gemeenten overal in Europa ziet men een groeiende belangstelling voor duurzame voedselproductie en met name een stijgende vraag naar lokale levensmiddelen. Dit is een positieve ontwikkeling die volgens het CvdR perfect aansluit bij de consumptie van fairtradeproducten, zoals ook blijkt uit vele regionale en lokale initiatieven. |
| --- | --- |

20.

In gemeenten overal in Europa ziet men een groeiende belangstelling voor duurzame voedselproductie en met name een stijgende vraag naar lokale levensmiddelen. Dit is een positieve ontwikkeling die volgens het CvdR perfect aansluit bij de consumptie van fairtradeproducten, zoals ook blijkt uit vele regionale en lokale initiatieven.

| 21. | Het zou uitermate nuttig zijn om de lokale en regionale overheden voorbeelden te verschaffen van openbare aanbestedingen waarin sociale en ethische criteria zijn toegepast. Ook zou de Commissie op het vlak van aanbestedingen een nauwere samenwerking tussen de lokale en regionale overheden moeten bevorderen, onder meer waar het gaat om het opstellen van gemeenschappelijke criteria en richtsnoeren, onderhandelingen met leveranciers en langlopende leveringscontracten en coördinatie van de toetsing van openbare aanbestedingen aan ecologische, sociale en ethische criteria. |
| --- | --- |

21.

Het zou uitermate nuttig zijn om de lokale en regionale overheden voorbeelden te verschaffen van openbare aanbestedingen waarin sociale en ethische criteria zijn toegepast. Ook zou de Commissie op het vlak van aanbestedingen een nauwere samenwerking tussen de lokale en regionale overheden moeten bevorderen, onder meer waar het gaat om het opstellen van gemeenschappelijke criteria en richtsnoeren, onderhandelingen met leveranciers en langlopende leveringscontracten en coördinatie van de toetsing van openbare aanbestedingen aan ecologische, sociale en ethische criteria.

| 22. | Het CvdR moedigt regionale en lokale overheden ook aan om nauw samen te werken met de verschillende belangengroepen, zoals de universiteiten, scholen en ziekenhuizen in hun regio. Om duurzaamheidscriteria ook echt te kunnen toepassen, is het essentieel dat de aanbestedingsbeambten worden geïnformeerd over de mogelijkheden om die criteria in te passen in hun aanbestedingen. Die informatie kan ook worden verspreid door kenniscentra. Kenniscentra kunnen lokale en regionale overheden, maar ook bedrijven helpen bij eerlijke aanbestedingen doordat zij algemene en vakkennis verschaffen. |
| --- | --- |

22.

Het CvdR moedigt regionale en lokale overheden ook aan om nauw samen te werken met de verschillende belangengroepen, zoals de universiteiten, scholen en ziekenhuizen in hun regio. Om duurzaamheidscriteria ook echt te kunnen toepassen, is het essentieel dat de aanbestedingsbeambten worden geïnformeerd over de mogelijkheden om die criteria in te passen in hun aanbestedingen. Die informatie kan ook worden verspreid door kenniscentra. Kenniscentra kunnen lokale en regionale overheden, maar ook bedrijven helpen bij eerlijke aanbestedingen doordat zij algemene en vakkennis verschaffen.

| 23. | De lidstaten zouden hun rechtsbestel zo moeten aanpassen dat het voortaan mogelijk wordt om in openbare aanbestedingen criteria op te nemen op grond waarvan fairtradeproducten worden bevoordeeld. |
| --- | --- |

23.

De lidstaten zouden hun rechtsbestel zo moeten aanpassen dat het voortaan mogelijk wordt om in openbare aanbestedingen criteria op te nemen op grond waarvan fairtradeproducten worden bevoordeeld.

| 24. | Het CvdR wijst erop dat de aanschaf van fairtradeproducten door lokale en regionale overheden ook op een effectieve manier kan worden vereenvoudigd door bijvoorbeeld de oprichting van een centrale inkooporganisatie of een centraal inkoopplatform. Door de bestellingen en leveringen van verscheidene overheden te coördineren, worden de kosten gedrukt en kan de aanschaf van fairtradeproducten worden vereenvoudigd. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR wijst erop dat de aanschaf van fairtradeproducten door lokale en regionale overheden ook op een effectieve manier kan worden vereenvoudigd door bijvoorbeeld de oprichting van een centrale inkooporganisatie of een centraal inkoopplatform. Door de bestellingen en leveringen van verscheidene overheden te coördineren, worden de kosten gedrukt en kan de aanschaf van fairtradeproducten worden vereenvoudigd.

| 25. | Het CvdR stelt met voldoening vast dat de EU-instellingen al inspanningen doen om eerlijke handel in hun eigen bestel te promoten, bijvoorbeeld door fairtradeproducten te gebruiken bij EU-evenementen, en zou graag zien dat systematisch voor deze aanpak wordt gekozen. De instellingen van de EU moeten zelf het goede voorbeeld geven door het gebruik van fairtradeproducten bij de overheidsdiensten en op EU-evenementen te bevorderen. |
| --- | --- |

25.

Het CvdR stelt met voldoening vast dat de EU-instellingen al inspanningen doen om eerlijke handel in hun eigen bestel te promoten, bijvoorbeeld door fairtradeproducten te gebruiken bij EU-evenementen, en zou graag zien dat systematisch voor deze aanpak wordt gekozen. De instellingen van de EU moeten zelf het goede voorbeeld geven door het gebruik van fairtradeproducten bij de overheidsdiensten en op EU-evenementen te bevorderen.

Bijdrage aan „fair ondernemerschap”

| 26. | Lokale en regionale overheden kunnen plaatselijke bedrijven aanmoedigen om beginselen inzake eerlijke handel en maatschappelijk verantwoord ondernemen te integreren in de bedrijfspraktijk. Ze zouden bijvoorbeeld de lokale horecasector kunnen aanmoedigen om met fairtradeproducten te werken of een gedragscode voor eerlijke handel voor het lokale bedrijfsleven kunnen promoten. |
| --- | --- |

26.

Lokale en regionale overheden kunnen plaatselijke bedrijven aanmoedigen om beginselen inzake eerlijke handel en maatschappelijk verantwoord ondernemen te integreren in de bedrijfspraktijk. Ze zouden bijvoorbeeld de lokale horecasector kunnen aanmoedigen om met fairtradeproducten te werken of een gedragscode voor eerlijke handel voor het lokale bedrijfsleven kunnen promoten.

| 27. | Eerlijke handel zou een van de taakstellingen moeten worden in het kader van de bevordering van het bedrijfsleven en zou moeten worden geïntegreerd in de strategieën voor maatschappelijk verantwoord ondernemen van de betrokken nationale bedrijfsorganisaties. Als aanvullende maatregel zouden multistakeholderinitiatieven (bv. duurzame ontwikkelingsinitiatieven in de lidstaten of een initiatief als de Fair Wear Foundation in bepaalde sectoren) of erkende keurmerken (bv. Fairtrade) met steun van de EU kunnen worden ontwikkeld en bevorderd. |
| --- | --- |

27.

Eerlijke handel zou een van de taakstellingen moeten worden in het kader van de bevordering van het bedrijfsleven en zou moeten worden geïntegreerd in de strategieën voor maatschappelijk verantwoord ondernemen van de betrokken nationale bedrijfsorganisaties. Als aanvullende maatregel zouden multistakeholderinitiatieven (bv. duurzame ontwikkelingsinitiatieven in de lidstaten of een initiatief als de Fair Wear Foundation in bepaalde sectoren) of erkende keurmerken (bv. Fairtrade) met steun van de EU kunnen worden ontwikkeld en bevorderd.

| 28. | Ook zouden bij de bevordering van het mkb en startende ondernemingen uit hoofde van overheidsfondsen, bv. het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), criteria voor eerlijke handel kunnen worden gehanteerd. Een andere mogelijkheid om „fair ondernemerschap” te promoten, is het organiseren van fairtradebeurzen, zoals de fairtradebeurs in Dortmund, de grootste vak- en publieksbeurs in Duitstalig gebied. |
| --- | --- |

28.

Ook zouden bij de bevordering van het mkb en startende ondernemingen uit hoofde van overheidsfondsen, bv. het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), criteria voor eerlijke handel kunnen worden gehanteerd. Een andere mogelijkheid om „fair ondernemerschap” te promoten, is het organiseren van fairtradebeurzen, zoals de fairtradebeurs in Dortmund, de grootste vak- en publieksbeurs in Duitstalig gebied.

Ondersteuning van lokale en regionale inspanningen ter bevordering van eerlijke handel

| 29. | In het verlengde van het concept „fairtraderegio” zou moeten worden bekeken of het (op het initiatief „culturele hoofdstad van Europa” geïnspireerde) Duitse idee van een „hoofdstad van eerlijke handel” kan worden overgenomen als prikkel voor Europese gemeenten en regio's om eerlijke handel te stimuleren. Daarbij zou heel gericht rekening moeten worden gehouden met de specifieke uitdagingen waarmee lidstaten in Midden- en Oost-Europa worden geconfronteerd. |
| --- | --- |

29.

In het verlengde van het concept „fairtraderegio” zou moeten worden bekeken of het (op het initiatief „culturele hoofdstad van Europa” geïnspireerde) Duitse idee van een „hoofdstad van eerlijke handel” kan worden overgenomen als prikkel voor Europese gemeenten en regio's om eerlijke handel te stimuleren. Daarbij zou heel gericht rekening moeten worden gehouden met de specifieke uitdagingen waarmee lidstaten in Midden- en Oost-Europa worden geconfronteerd.

| 30. | Het CvdR is ervan overtuigd dat wedijveren om de titel „Europese hoofdstad/regio van eerlijke handel” een extra motief kan vormen voor lokale en regionale overheden om regionaal en internationaal naam te maken met initiatieven voor eerlijke handel. Het spreekt voor zich dat burgers en lokale basisorganisaties bij dit initiatief moeten worden betrokken. |
| --- | --- |

30.

Het CvdR is ervan overtuigd dat wedijveren om de titel „Europese hoofdstad/regio van eerlijke handel” een extra motief kan vormen voor lokale en regionale overheden om regionaal en internationaal naam te maken met initiatieven voor eerlijke handel. Het spreekt voor zich dat burgers en lokale basisorganisaties bij dit initiatief moeten worden betrokken.

Eerlijke handel in de mondiale post-2015-agenda

   (10)

| 31. | Het CvdR stelt uitdrukkelijk dat lokale overheden een grotere rol moeten spelen bij de vormgeving van de ontwikkelingsagenda voor de periode na 2015, zoals voorgesteld door de groep op hoog niveau (11). In de ontwikkelingsdoelen voor de periode na 2015 moet erkenning komen voor de rol van plaatselijke overheden als belangrijke actoren in het ontwikkelingsbeleid en de duurzaamheidsdoelen die momenteel ter tafel liggen, moeten worden vertaald in gecoördineerde nationale, regionale en lokale strategieën. |
| --- | --- |

31.

Het CvdR stelt uitdrukkelijk dat lokale overheden een grotere rol moeten spelen bij de vormgeving van de ontwikkelingsagenda voor de periode na 2015, zoals voorgesteld door de groep op hoog niveau (11). In de ontwikkelingsdoelen voor de periode na 2015 moet erkenning komen voor de rol van plaatselijke overheden als belangrijke actoren in het ontwikkelingsbeleid en de duurzaamheidsdoelen die momenteel ter tafel liggen, moeten worden vertaald in gecoördineerde nationale, regionale en lokale strategieën.

| 32. | Om de duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen verwezenlijken, is het nodig dat er partnerschappen tussen tal van actoren worden opgezet, waarbij met name die partnerschappen moeten worden bevorderd en financieel ondersteund waarin aandacht is voor alle duurzaamheidsaspecten in samenhang met eerlijke handel. |
| --- | --- |

32.

Om de duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen verwezenlijken, is het nodig dat er partnerschappen tussen tal van actoren worden opgezet, waarbij met name die partnerschappen moeten worden bevorderd en financieel ondersteund waarin aandacht is voor alle duurzaamheidsaspecten in samenhang met eerlijke handel.

| 33. | Het CvdR is ingenomen met de onlangs uitgebrachte mededeling „Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015”. Het is vooral goed te spreken over de uitdrukkelijke erkenning daarin dat met handel wordt bijgedragen aan inclusieve groei en duurzame ontwikkeling. Opmerkelijk is ook dat er uitdrukkelijk naar wordt verwezen dat systemen voor eerlijke handel bijdragen aan economische, sociale en milieuvoordelen in dit verband. |
| --- | --- |

33.

Het CvdR is ingenomen met de onlangs uitgebrachte mededeling „Een wereldwijd partnerschap voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling na 2015”. Het is vooral goed te spreken over de uitdrukkelijke erkenning daarin dat met handel wordt bijgedragen aan inclusieve groei en duurzame ontwikkeling. Opmerkelijk is ook dat er uitdrukkelijk naar wordt verwezen dat systemen voor eerlijke handel bijdragen aan economische, sociale en milieuvoordelen in dit verband.

| 34. | Er moeten concrete indicatoren worden uitgewerkt waarmee de verwezenlijking van de doelen kan worden gemeten. Eerlijke handel zou een indicator voor de duurzaamheid van productie en consumptie moeten zijn, met name op het gebied van openbare aanbestedingen. Het zou ook, en eigenlijk vooral, als indicator voor het doel „partnerschappen voor solidariteit” kunnen worden gebruikt, aangezien in dit verband al zeer positieve ervaringen zijn opgedaan met de participatie van verschillende belangengroepen. |
| --- | --- |

34.

Er moeten concrete indicatoren worden uitgewerkt waarmee de verwezenlijking van de doelen kan worden gemeten. Eerlijke handel zou een indicator voor de duurzaamheid van productie en consumptie moeten zijn, met name op het gebied van openbare aanbestedingen. Het zou ook, en eigenlijk vooral, als indicator voor het doel „partnerschappen voor solidariteit” kunnen worden gebruikt, aangezien in dit verband al zeer positieve ervaringen zijn opgedaan met de participatie van verschillende belangengroepen.

Uitwisseling van ervaringen

| 35. | Het CvdR verwijst naar een studie over de bevordering van eerlijke handel door lokale en regionale overheden waarin de verschillende benaderingen van eerlijke handel alsook mogelijke belemmeringen worden belicht. Aanvullend op deze studie is een overzicht van succesvolle praktijken samengesteld. Dit materiaal is door het CvdR gepubliceerd ter ontwikkeling van leer- en kwalificatiegemeenschappen op het gebied van eerlijke handel en om de beleidsaanbevelingen in dit advies te onderbouwen. |
| --- | --- |

35.

Het CvdR verwijst naar een studie over de bevordering van eerlijke handel door lokale en regionale overheden waarin de verschillende benaderingen van eerlijke handel alsook mogelijke belemmeringen worden belicht. Aanvullend op deze studie is een overzicht van succesvolle praktijken samengesteld. Dit materiaal is door het CvdR gepubliceerd ter ontwikkeling van leer- en kwalificatiegemeenschappen op het gebied van eerlijke handel en om de beleidsaanbevelingen in dit advies te onderbouwen.

| 36. | Het is een goede zaak dat het vraagstuk van eerlijke handel op de agenda van het komende Congres voor decentrale ontwikkelingssamenwerking is gezet. Bij zulke conferenties zou moeten worden bekeken hoe het thema „eerlijke handel” sterker kan worden ingepast in reeds bestaande maatregelen en netwerken op regionaal niveau. |
| --- | --- |

36.

Het is een goede zaak dat het vraagstuk van eerlijke handel op de agenda van het komende Congres voor decentrale ontwikkelingssamenwerking is gezet. Bij zulke conferenties zou moeten worden bekeken hoe het thema „eerlijke handel” sterker kan worden ingepast in reeds bestaande maatregelen en netwerken op regionaal niveau.

| 37. | De fondsen van de programma's inzake voorlichting over ontwikkelingssamenwerking en bewustmaking (Development Education and Awareness Raising — DEAR) en andere gelijkaardige programma's dienen in de toekomst ook te worden ingezet voor een uitbreiding van stedenpartnerschappen voor eerlijke handel, en dan vooral met steden in het Zuiden. Het CvdR is voorstander van partnerschappen tussen lokale en regionale overheden en netwerken van producenten voor eerlijke handel in de partnerlanden van de EU waarvoor gebruik wordt gemaakt van de nieuwe thematische programma's voor maatschappelijke organisaties en lokale overheden. |
| --- | --- |

37.

De fondsen van de programma's inzake voorlichting over ontwikkelingssamenwerking en bewustmaking (Development Education and Awareness Raising — DEAR) en andere gelijkaardige programma's dienen in de toekomst ook te worden ingezet voor een uitbreiding van stedenpartnerschappen voor eerlijke handel, en dan vooral met steden in het Zuiden. Het CvdR is voorstander van partnerschappen tussen lokale en regionale overheden en netwerken van producenten voor eerlijke handel in de partnerlanden van de EU waarvoor gebruik wordt gemaakt van de nieuwe thematische programma's voor maatschappelijke organisaties en lokale overheden.

| 38. | Het CvdR neemt met belangstelling kennis van methoden als die van de Vergadering voor eerlijke handel in de regio Loire (Conseil Ligérien du Commerce Équitable), waar jaarlijks alle regionale actoren op het gebied van eerlijke handel bijeenkomen om hun ervaringen op de diverse terreinen uit te wisselen. |
| --- | --- |

38.

Het CvdR neemt met belangstelling kennis van methoden als die van de Vergadering voor eerlijke handel in de regio Loire (Conseil Ligérien du Commerce Équitable), waar jaarlijks alle regionale actoren op het gebied van eerlijke handel bijeenkomen om hun ervaringen op de diverse terreinen uit te wisselen.

Het handelsbeleid van de EU

| 39. | De EU heeft zich als belangrijke speler in de wereldhandel ten doel gesteld om de voortrekkersrol die zij in het duurzaamheidsdebat vervult, te consolideren. De EU-instellingen moeten er daarom voor zorgen dat de buitenlandse handel van de EU zo is georganiseerd dat wordt bijgedragen tot een duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

39.

De EU heeft zich als belangrijke speler in de wereldhandel ten doel gesteld om de voortrekkersrol die zij in het duurzaamheidsdebat vervult, te consolideren. De EU-instellingen moeten er daarom voor zorgen dat de buitenlandse handel van de EU zo is georganiseerd dat wordt bijgedragen tot een duurzame ontwikkeling.

| 40. | Het CvdR stelt met voldoening vast dat de EU enkele maatregelen heeft genomen, zoals het invoeren van de verplichting om in de handelsovereenkomsten met derde landen een uitgebreid hoofdstuk over duurzame ontwikkeling op te nemen (in enkele bilaterale handelsovereenkomsten staat zelfs uitdrukkelijk dat de partijen bij de overeenkomst eerlijke handel ondersteunen). De bedoeling van deze maatregelen moet wel zijn dat ook kleine boeren van de openstelling van de markt profiteren. |
| --- | --- |

40.

Het CvdR stelt met voldoening vast dat de EU enkele maatregelen heeft genomen, zoals het invoeren van de verplichting om in de handelsovereenkomsten met derde landen een uitgebreid hoofdstuk over duurzame ontwikkeling op te nemen (in enkele bilaterale handelsovereenkomsten staat zelfs uitdrukkelijk dat de partijen bij de overeenkomst eerlijke handel ondersteunen). De bedoeling van deze maatregelen moet wel zijn dat ook kleine boeren van de openstelling van de markt profiteren.

| 41. | Bij de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten moet erop worden toegezien dat de kleine boeren in deze landen worden geholpen om ook eerlijke handel te gaan bedrijven. Gedacht zou kunnen worden aan een economische delegatie die in samenwerking met de lokale en regionale autoriteiten en de delegaties van de EU in partnerlanden gericht langs gaat bij kleine boeren om zich een beeld te vormen van de lokale situatie. |
| --- | --- |

41.

Bij de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten moet erop worden toegezien dat de kleine boeren in deze landen worden geholpen om ook eerlijke handel te gaan bedrijven. Gedacht zou kunnen worden aan een economische delegatie die in samenwerking met de lokale en regionale autoriteiten en de delegaties van de EU in partnerlanden gericht langs gaat bij kleine boeren om zich een beeld te vormen van de lokale situatie.

Arbeidsvoorwaarden in internationale leveringsketens

| 42. | De laatste jaren is er in de publieke opinie en bij de consument steeds meer aandacht voor de onaanvaardbare arbeidsvoorwaarden en mensenrechtenschendingen in productielanden. De Nederlandse en Duitse regeringen bijvoorbeeld werken, in samenwerking met het bedrijfsleven, de vakbonden en het maatschappelijk middenveld, beide aan een initiatief voor de textielsector waarmee zij over de gehele lengte van de bevoorradingsketen de levens- en arbeidsvoorwaarden voor werknemers in de mondiale kledingindustrie willen verbeteren en verduurzamen. Een soortgelijk initiatief wordt momenteel door de Commissie voor de EU in overweging genomen. |
| --- | --- |

42.

De laatste jaren is er in de publieke opinie en bij de consument steeds meer aandacht voor de onaanvaardbare arbeidsvoorwaarden en mensenrechtenschendingen in productielanden. De Nederlandse en Duitse regeringen bijvoorbeeld werken, in samenwerking met het bedrijfsleven, de vakbonden en het maatschappelijk middenveld, beide aan een initiatief voor de textielsector waarmee zij over de gehele lengte van de bevoorradingsketen de levens- en arbeidsvoorwaarden voor werknemers in de mondiale kledingindustrie willen verbeteren en verduurzamen. Een soortgelijk initiatief wordt momenteel door de Commissie voor de EU in overweging genomen.

| 43. | Het CvdR juicht dergelijke initiatieven uitdrukkelijk toe en dringt erop aan dat de Commissie, maar ook de bevoegde nationale autoriteiten vergelijkbare projecten ontwikkelen, waarbij ook lokale en regionale overheden als gesprekspartner betrokken moeten worden. |
| --- | --- |

43.

Het CvdR juicht dergelijke initiatieven uitdrukkelijk toe en dringt erop aan dat de Commissie, maar ook de bevoegde nationale autoriteiten vergelijkbare projecten ontwikkelen, waarbij ook lokale en regionale overheden als gesprekspartner betrokken moeten worden.

Bevordering van eerlijke handel in bilaterale betrekkingen

| 44. | Ook van nog andere mogelijkheden die er zijn om eerlijke handel te bevorderen, bijvoorbeeld door decentrale ontwikkelingssamenwerking en eerlijke handel met elkaar te verweven, moet vaker gebruik worden gemaakt. Hierbij zou kunnen worden uitgegaan van de ervaringen met de invoering van eerlijke handel die in reeds bestaande partnerschapsverbanden met steden en regio's uit het Zuiden en jumelages tussen steden binnen Europa zijn opgedaan. |
| --- | --- |

44.

Ook van nog andere mogelijkheden die er zijn om eerlijke handel te bevorderen, bijvoorbeeld door decentrale ontwikkelingssamenwerking en eerlijke handel met elkaar te verweven, moet vaker gebruik worden gemaakt. Hierbij zou kunnen worden uitgegaan van de ervaringen met de invoering van eerlijke handel die in reeds bestaande partnerschapsverbanden met steden en regio's uit het Zuiden en jumelages tussen steden binnen Europa zijn opgedaan.

| 45. | Het CvdR stelt daarom voor de netwerken voor eerlijke handel verder te ontwikkelen en te promoten, met name netwerken die steden en regio's in de EU over nationale grenzen heen met elkaar verbinden, zoals het grensoverschrijdende fairtradenetwerk van de steden Metz, Luxemburg, Trier en Saarbrücken. |
| --- | --- |

45.

Het CvdR stelt daarom voor de netwerken voor eerlijke handel verder te ontwikkelen en te promoten, met name netwerken die steden en regio's in de EU over nationale grenzen heen met elkaar verbinden, zoals het grensoverschrijdende fairtradenetwerk van de steden Metz, Luxemburg, Trier en Saarbrücken.

Brussel, 4 juni 2015.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Markku MARKKULA

---

(1)  A7-0384/2013.

1

(2)  Onder meer „Lokale overheden in partnerlanden de regie laten voeren om een krachtiger bestuur en doeltreffender ontwikkelingsresultaten te bewerkstelligen” (CDR2010-2013), „De rol van Europa in de wereld: een nieuwe aanpak voor de financiering van het externe optreden van de EU” (CDR732-2012).

2

(3)  Resolutie van het Europees Parlement over eerlijke handel en ontwikkeling (2005/2245 (INI)).

3

(4)  COM(2009) 215 final.

4

(5)  CvdR-advies „Naar een duurzame ontwikkeling: de rol van Fair Trade en andere niet-gouvernementele programma's ter bevordering van duurzame handel” (CDR214-2009).

5

(6)  CvdR-advies „Het effect van het EU-ontwikkelingsbeleid vergroten: een agenda voor verandering” (CDR364-2011).

6

(7)  Verslag van het Europees Parlement van 17 november 2014 over „De EU en het mondiaal ontwikkelingskader voor de periode na 2015” (2014/2143 (INI)).

7

(8)  CvdR op cit. Advies „Naar een duurzame ontwikkeling” (CDR214-2009).

8

(9)  Speciale Eurobarometer 421: Het Europees Jaar van de ontwikkeling — Standpunten van de EU-burger ten aanzien van ontwikkeling, samenwerking en hulp.

9

(10)  „Een waardig leven voor iedereen: van wensbeeld naar collectieve maatregelen” (in voorbereiding).

10

(11)  Verslag van de Groep van eminente personen op hoog niveau over de post 2015-ontwikkelingsagenda, 30 mei 2013.

11

---

III Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

112e zitting, 3 en 4 juni 2015

| 7.8.2015 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 260/22 |
| --- | --- | --- | --- |

7.8.2015

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 260/22

---

Advies van het Europees Comité van de Regio's — Richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten

(2015/C 260/05)

| Rapporteur | Mauro D'ATTIS (IT/EVP), gemeenteraadslid van Brindisi |
| --- | --- |
| Referentiedocument | Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten
  COM(2015) 98 final |

Rapporteur

Mauro D'ATTIS (IT/EVP), gemeenteraadslid van Brindisi

Referentiedocument

Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten

COM(2015) 98 final

I.   AANBEVELINGEN VOOR WIJZIGINGEN

Wijzigingsvoorstel 1

Voorstel voor een besluit

Overweging 5

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| In overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag heeft de Unie coördinatie-instrumenten ontwikkeld en ingevoerd voor het begrotingsbeleid en het macrostructurele beleid. In het Europees semester worden de verschillende instrumenten gecombineerd in een overkoepelend kader voor een geïntegreerd, multilateraal
  economisch en budgettair toezicht
  . De stroomlijning en versterking van het Europees semester, zoals uiteengezet in de jaarlijkse groeianalyse 2015 van de Commissie, zal de werking ervan verder verbeteren. | In overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag heeft de Unie coördinatie-instrumenten ontwikkeld en ingevoerd voor het begrotingsbeleid en het macrostructurele beleid. In het Europees semester worden de verschillende instrumenten gecombineerd in een overkoepelend kader voor een geïntegreerd, multilateraal
  toezicht op het economisch, begrotings-, werkgelegenheids- en sociaal beleid.
  De stroomlijning en versterking van het Europees semester, zoals uiteengezet in de jaarlijkse groeianalyse 2015 van de Commissie, zal de werking ervan verder verbeteren. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

In overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag heeft de Unie coördinatie-instrumenten ontwikkeld en ingevoerd voor het begrotingsbeleid en het macrostructurele beleid. In het Europees semester worden de verschillende instrumenten gecombineerd in een overkoepelend kader voor een geïntegreerd, multilateraal
  economisch en budgettair toezicht
  . De stroomlijning en versterking van het Europees semester, zoals uiteengezet in de jaarlijkse groeianalyse 2015 van de Commissie, zal de werking ervan verder verbeteren.

In overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag heeft de Unie coördinatie-instrumenten ontwikkeld en ingevoerd voor het begrotingsbeleid en het macrostructurele beleid. In het Europees semester worden de verschillende instrumenten gecombineerd in een overkoepelend kader voor een geïntegreerd, multilateraal
  toezicht op het economisch, begrotings-, werkgelegenheids- en sociaal beleid.
  De stroomlijning en versterking van het Europees semester, zoals uiteengezet in de jaarlijkse groeianalyse 2015 van de Commissie, zal de werking ervan verder verbeteren.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 2

Voorstel voor een besluit

Overweging 5 — Nieuwe overweging invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| | De Europa 2020-strategie moet worden uitgevoerd in partnerschap met de lokale en regionale overheden, die vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners zijn voor het opstellen en uitvoeren van nationale hervormingsprogramma's, vooral op het stuk van de sociale dienstverlening en de strategieën voor de integratie op de arbeidsmarkt. Bovendien moet bij de algemene communicatie over de strategie de rol van de lokale en regionale overheden worden benut, aangezien het lokale en regionale niveau het dichtst bij de burgers staat. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De Europa 2020-strategie moet worden uitgevoerd in partnerschap met de lokale en regionale overheden, die vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners zijn voor het opstellen en uitvoeren van nationale hervormingsprogramma's, vooral op het stuk van de sociale dienstverlening en de strategieën voor de integratie op de arbeidsmarkt. Bovendien moet bij de algemene communicatie over de strategie de rol van de lokale en regionale overheden worden benut, aangezien het lokale en regionale niveau het dichtst bij de burgers staat.

Motivering

Verwijzing naar de politieke rol die de lokale en regionale overheden in veel lidstaten innemen bij de uitvoering van het beleid in het kader van de Europa 2020-strategie (1).

Wijzigingsvoorstel 3

Voorstel voor een besluit

Overweging 6

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Door de financiële en economische crisis zijn belangrijke tekortkomingen in de economie van de Unie en haar lidstaten aan het licht gekomen en uitvergroot. De crisis heeft ook laten zien dat de economieën en arbeidsmarkten van de lidstaten onderling nauw vervlochten zijn. Het stimuleren van sterke, duurzame en inclusieve groei en het scheppen van banen in de Unie is de belangrijkste uitdaging van vandaag. Dit vereist gecoördineerde en ambitieuze beleidsmaatregelen op zowel EU-niveau als nationaal niveau, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag en het economisch bestuur van de Unie. Door combinatie van activiteiten aan de vraag- en aanbodzijde moeten deze maatregelen ervoor zorgen dat investeringen worden gestimuleerd, opnieuw wordt ingezet op structurele hervormingen en budgettaire verantwoordelijkheid wordt genomen. | Door de financiële en economische crisis zijn belangrijke tekortkomingen in de economie van de Unie en haar lidstaten aan het licht gekomen en uitvergroot. De crisis heeft ook laten zien dat de economieën en arbeidsmarkten van de lidstaten onderling nauw vervlochten zijn. Het stimuleren van sterke, duurzame en inclusieve groei en het scheppen van banen in de Unie is de belangrijkste uitdaging van vandaag. Dit vereist gecoördineerde en ambitieuze beleidsmaatregelen op zowel EU-niveau als nationaal niveau, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag en het economisch bestuur van de Unie. Door combinatie van activiteiten aan de vraag- en aanbodzijde moeten deze maatregelen ervoor zorgen dat
  publieke en particuliere
  investeringen worden gestimuleerd, opnieuw wordt ingezet op structurele hervormingen en budgettaire verantwoordelijkheid wordt genomen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Door de financiële en economische crisis zijn belangrijke tekortkomingen in de economie van de Unie en haar lidstaten aan het licht gekomen en uitvergroot. De crisis heeft ook laten zien dat de economieën en arbeidsmarkten van de lidstaten onderling nauw vervlochten zijn. Het stimuleren van sterke, duurzame en inclusieve groei en het scheppen van banen in de Unie is de belangrijkste uitdaging van vandaag. Dit vereist gecoördineerde en ambitieuze beleidsmaatregelen op zowel EU-niveau als nationaal niveau, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag en het economisch bestuur van de Unie. Door combinatie van activiteiten aan de vraag- en aanbodzijde moeten deze maatregelen ervoor zorgen dat investeringen worden gestimuleerd, opnieuw wordt ingezet op structurele hervormingen en budgettaire verantwoordelijkheid wordt genomen.

Door de financiële en economische crisis zijn belangrijke tekortkomingen in de economie van de Unie en haar lidstaten aan het licht gekomen en uitvergroot. De crisis heeft ook laten zien dat de economieën en arbeidsmarkten van de lidstaten onderling nauw vervlochten zijn. Het stimuleren van sterke, duurzame en inclusieve groei en het scheppen van banen in de Unie is de belangrijkste uitdaging van vandaag. Dit vereist gecoördineerde en ambitieuze beleidsmaatregelen op zowel EU-niveau als nationaal niveau, in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag en het economisch bestuur van de Unie. Door combinatie van activiteiten aan de vraag- en aanbodzijde moeten deze maatregelen ervoor zorgen dat
  publieke en particuliere
  investeringen worden gestimuleerd, opnieuw wordt ingezet op structurele hervormingen en budgettaire verantwoordelijkheid wordt genomen.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 4

Voorstel voor een besluit

Overweging 7

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Daarnaast moeten de lidstaten en de Unie de sociale gevolgen van de crisis aanpakken en ernaar streven een hechte samenleving te ontwikkelen waarin mensen de kans krijgen om zich voor te bereiden op en om te gaan met veranderingen, en actief kunnen deelnemen aan de samenleving en de economie. Iedereen moet kansen en mogelijkheden krijgen, en armoede en sociale uitsluiting moeten worden verminderd, met name door ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkten en de socialezekerheidsstelsels doeltreffend functioneren en door belemmeringen voor arbeidsparticipatie weg te nemen. Ook moeten de lidstaten verzekeren dat economische groei ten goede komt aan alle burgers en alle regio’s. | Daarnaast moeten de lidstaten en de Unie de sociale gevolgen van de crisis aanpakken en ernaar streven een hechte samenleving te ontwikkelen waarin mensen de kans krijgen om zich voor te bereiden op en om te gaan met veranderingen, en actief kunnen deelnemen aan de samenleving en de economie. Iedereen moet kansen en mogelijkheden krijgen, en armoede en sociale uitsluiting moeten worden verminderd, met name door ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkten en de socialezekerheidsstelsels doeltreffend functioneren en door belemmeringen voor arbeidsparticipatie
  en arbeidsmobiliteit
  weg te nemen. Ook moeten de lidstaten verzekeren dat economische groei ten goede komt aan alle burgers en alle regio’s. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Daarnaast moeten de lidstaten en de Unie de sociale gevolgen van de crisis aanpakken en ernaar streven een hechte samenleving te ontwikkelen waarin mensen de kans krijgen om zich voor te bereiden op en om te gaan met veranderingen, en actief kunnen deelnemen aan de samenleving en de economie. Iedereen moet kansen en mogelijkheden krijgen, en armoede en sociale uitsluiting moeten worden verminderd, met name door ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkten en de socialezekerheidsstelsels doeltreffend functioneren en door belemmeringen voor arbeidsparticipatie weg te nemen. Ook moeten de lidstaten verzekeren dat economische groei ten goede komt aan alle burgers en alle regio’s.

Daarnaast moeten de lidstaten en de Unie de sociale gevolgen van de crisis aanpakken en ernaar streven een hechte samenleving te ontwikkelen waarin mensen de kans krijgen om zich voor te bereiden op en om te gaan met veranderingen, en actief kunnen deelnemen aan de samenleving en de economie. Iedereen moet kansen en mogelijkheden krijgen, en armoede en sociale uitsluiting moeten worden verminderd, met name door ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkten en de socialezekerheidsstelsels doeltreffend functioneren en door belemmeringen voor arbeidsparticipatie
  en arbeidsmobiliteit
  weg te nemen. Ook moeten de lidstaten verzekeren dat economische groei ten goede komt aan alle burgers en alle regio’s.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 5

Voorstel voor een besluit

Overweging 8

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Maatregelen overeenkomstig de richtsnoeren vormen een belangrijke bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. De richtsnoeren vormen een geïntegreerde reeks Europese en nationale beleidslijnen, die de lidstaten en de Unie ten uitvoer dienen te leggen ter verwezenlijking van de positieve overloopeffecten van gecoördineerde structurele hervormingen, een geschikte algehele mix van economisch beleid en een consistentere bijdrage van het Europees beleid aan de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. | Maatregelen overeenkomstig de richtsnoeren vormen een belangrijke bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. De richtsnoeren vormen een geïntegreerde reeks Europese en nationale beleidslijnen, die de lidstaten en de Unie ten uitvoer dienen te leggen ter verwezenlijking van de positieve overloopeffecten van gecoördineerde structurele hervormingen
  die rekening houden met de specifieke sociaaleconomische omstandigheden van de diverse regio's
  , een geschikte algehele mix van economisch beleid en een consistentere bijdrage van het Europees beleid aan de doelstellingen van de Europa 2020-strategie
  die in partnerschap met de lokale en regionale overheden ten uitvoer moet worden gelegd. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Maatregelen overeenkomstig de richtsnoeren vormen een belangrijke bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. De richtsnoeren vormen een geïntegreerde reeks Europese en nationale beleidslijnen, die de lidstaten en de Unie ten uitvoer dienen te leggen ter verwezenlijking van de positieve overloopeffecten van gecoördineerde structurele hervormingen, een geschikte algehele mix van economisch beleid en een consistentere bijdrage van het Europees beleid aan de doelstellingen van de Europa 2020-strategie.

Maatregelen overeenkomstig de richtsnoeren vormen een belangrijke bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie. De richtsnoeren vormen een geïntegreerde reeks Europese en nationale beleidslijnen, die de lidstaten en de Unie ten uitvoer dienen te leggen ter verwezenlijking van de positieve overloopeffecten van gecoördineerde structurele hervormingen
  die rekening houden met de specifieke sociaaleconomische omstandigheden van de diverse regio's
  , een geschikte algehele mix van economisch beleid en een consistentere bijdrage van het Europees beleid aan de doelstellingen van de Europa 2020-strategie
  die in partnerschap met de lokale en regionale overheden ten uitvoer moet worden gelegd.

Motivering

Vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden en krachtens het subsidiariteitsbeginsel zijn de lokale en regionale overheden onmisbare partners voor het opstellen en uitvoeren van nationale hervormingsprogramma's, en voor de algemene communicatie over de Europa 2020-strategie (2).

Wijzigingsvoorstel 6

Voorstel voor een besluit

Overweging 8 — Nieuwe overweging invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| | De lidstaten en de Unie zouden een geschikt raamwerk voor een doelmatiger en doeltreffender gebruik van de EU-instrumenten moeten bieden om de lokale en regionale overheden te helpen hun verantwoordelijkheid op zich te nemen bij de uitvoering van het sociaaleconomisch integratiebeleid ter verzekering van passende vormen van sociale bescherming die armoede en sociale uitsluiting tegengaan en om een oplossing te bieden voor het ernstige probleem van met name langdurige werkloosheid en jeugdwerkloosheid, door het verlenen van sociale diensten en arbeidsdiensten. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten en de Unie zouden een geschikt raamwerk voor een doelmatiger en doeltreffender gebruik van de EU-instrumenten moeten bieden om de lokale en regionale overheden te helpen hun verantwoordelijkheid op zich te nemen bij de uitvoering van het sociaaleconomisch integratiebeleid ter verzekering van passende vormen van sociale bescherming die armoede en sociale uitsluiting tegengaan en om een oplossing te bieden voor het ernstige probleem van met name langdurige werkloosheid en jeugdwerkloosheid, door het verlenen van sociale diensten en arbeidsdiensten.

Motivering

Uiteindelijk zijn het de lokale en regionale overheden die het sociaaleconomisch integratiebeleid concreet moeten uitvoeren, door het verlenen van sociale diensten en arbeidsdiensten. De richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid zouden een geschikt raamwerk moeten bieden en nog betere financieringsinstrumenten om hen te helpen hun verantwoordelijkheid op zich te nemen, los van wat al is gedaan, zoals het aanleggen van een reserve van 20 % van het ESF ten behoeve van de sociale integratie (3).

Wijzigingsvoorstel 7

Voorstel voor een besluit

Overweging 9

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Hoewel deze richtsnoeren gericht zijn tot de lidstaten en de Unie, moeten zij ten uitvoer worden gelegd in partnerschap met alle nationale, regionale en lokale autoriteiten, in nauwe samenwerking met de parlementen, de sociale partners en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. | Hoewel deze richtsnoeren gericht zijn tot de lidstaten en de Unie, moeten zij ten uitvoer worden gelegd in partnerschap met alle nationale, regionale en lokale autoriteiten, in nauwe samenwerking met de parlementen, de sociale partners en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld.
  De lokale en regionale overheden zijn, vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners bij de uitvoering van de richtsnoeren, vooral op het stuk van de sociale dienstverlening en de strategieën voor de integratie op de arbeidsmarkt. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Hoewel deze richtsnoeren gericht zijn tot de lidstaten en de Unie, moeten zij ten uitvoer worden gelegd in partnerschap met alle nationale, regionale en lokale autoriteiten, in nauwe samenwerking met de parlementen, de sociale partners en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld.

Hoewel deze richtsnoeren gericht zijn tot de lidstaten en de Unie, moeten zij ten uitvoer worden gelegd in partnerschap met alle nationale, regionale en lokale autoriteiten, in nauwe samenwerking met de parlementen, de sociale partners en de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld.
  De lokale en regionale overheden zijn, vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners bij de uitvoering van de richtsnoeren, vooral op het stuk van de sociale dienstverlening en de strategieën voor de integratie op de arbeidsmarkt.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 8

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 5, eerste alinea — Nieuwe alinea invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De lidstaten moeten het scheppen van werkgelegenheid vergemakkelijken, de belemmeringen voor ondernemingen om mensen in dienst te nemen verminderen, ondernemerschap bevorderen en met name de oprichting en groei van kleine ondernemingen ondersteunen, teneinde de arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen te bevorderen. Ook dienen de lidstaten de sociale economie en sociale innovatie actief te bevorderen. | De lidstaten moeten het scheppen van werkgelegenheid vergemakkelijken, de belemmeringen voor ondernemingen om mensen in dienst te nemen verminderen, ondernemerschap bevorderen en met name de oprichting en groei van kleine ondernemingen ondersteunen, teneinde de arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen te bevorderen. Ook dienen de lidstaten de sociale economie en sociale innovatie actief te bevorderen.


  Gelet op de waaier aan werkzame arbeidsmarktinstrumenten zouden de lidstaten bovendien maatregelen moeten nemen om zelfstandige arbeid te steunen, met name het zelfstandig ondernemerschap, vanwege de grote impact hiervan op de economische groei op lokaal niveau, door start-ups van jonge ondernemers, micro-ondernemingen en ambitieuze innovatieve projecten met middelmatig tot hoog risico te ondersteunen zonder ze te belasten met administratieve rompslomp die de opzet ervan in de weg staat. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten moeten het scheppen van werkgelegenheid vergemakkelijken, de belemmeringen voor ondernemingen om mensen in dienst te nemen verminderen, ondernemerschap bevorderen en met name de oprichting en groei van kleine ondernemingen ondersteunen, teneinde de arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen te bevorderen. Ook dienen de lidstaten de sociale economie en sociale innovatie actief te bevorderen.

De lidstaten moeten het scheppen van werkgelegenheid vergemakkelijken, de belemmeringen voor ondernemingen om mensen in dienst te nemen verminderen, ondernemerschap bevorderen en met name de oprichting en groei van kleine ondernemingen ondersteunen, teneinde de arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen te bevorderen. Ook dienen de lidstaten de sociale economie en sociale innovatie actief te bevorderen.

Gelet op de waaier aan werkzame arbeidsmarktinstrumenten zouden de lidstaten bovendien maatregelen moeten nemen om zelfstandige arbeid te steunen, met name het zelfstandig ondernemerschap, vanwege de grote impact hiervan op de economische groei op lokaal niveau, door start-ups van jonge ondernemers, micro-ondernemingen en ambitieuze innovatieve projecten met middelmatig tot hoog risico te ondersteunen zonder ze te belasten met administratieve rompslomp die de opzet ervan in de weg staat.

Motivering

Er mag niet aan worden voorbijgegaan dat het zelfstandig ondernemerschap een sterke impact heeft op de economische groei op lokaal niveau en dus niet van het werkgelegenheidsbeleid mag worden uitgesloten.

Wijzigingsvoorstel 9

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 6, eerste alinea — Nieuwe alinea invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De lidstaten dienen de productiviteit en de inzetbaarheid te bevorderen door te zorgen voor voldoende relevante kennis en vaardigheden. De lidstaten moeten de noodzakelijke investeringen in onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels
  doen
  , en de doeltreffendheid en de efficiëntie ervan verbeteren om het vaardigheidsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, zodat die beter kan anticiperen en inspelen op de snel veranderende behoeften van de dynamische arbeidsmarkten in een in toenemende mate digitale economie. De lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren om de toegang te verbeteren tot kwalitatief hoogwaardig volwassenenonderwijs voor iedereen en strategieën uitvoeren voor actief ouder worden om langer werken mogelijk te maken. | De lidstaten dienen de productiviteit en de inzetbaarheid te bevorderen door te zorgen voor voldoende relevante kennis en vaardigheden. De lidstaten moeten
  , samen met hun lokale en regionale overheden en in een dialoog met de particuliere en openbare sector, de beschikbare arbeidsvaardigheden beter doen aansluiten op de behoeften van de arbeidsmarkt, dankzij onderwijs en opleiding. De lidstaten moeten
  de noodzakelijke investeringen
  doen
  in
  stelsels voor
  onderwijs, beroepsopleiding
  en levenslang leren
  , en de doeltreffendheid en de efficiëntie ervan verbeteren om het vaardigheidsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, zodat die beter kan anticiperen en inspelen op de snel veranderende behoeften van de dynamische arbeidsmarkten in een in toenemende mate digitale economie. De lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren om de toegang te verbeteren tot kwalitatief hoogwaardig volwassenenonderwijs voor iedereen en strategieën uitvoeren voor actief ouder worden om langer werken mogelijk te maken.


  In dit verband zouden alle mogelijke inspanningen moeten worden gedaan om de overgang naar een groene en blauwe economie te consolideren, door vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op elkaar te laten aansluiten, te anticiperen op de veranderende behoeften aan menselijk kapitaal en deze veranderingen in goede banen te leiden, en door de belastingdruk te verleggen naar andere vormen van belasting. Dit kan met name helpen om de jeugdwerkloosheid op te vangen, die momenteel in de Europese Unie gemiddeld meer dan 22 % bedraagt. Tegelijkertijd zou de ontwikkeling van de sociale economie moeten worden gesteund, gezien de mogelijkheden die deze sector biedt voor het scheppen van kwaliteitsvolle arbeidsplaatsen, met name om in te spelen op de behoeften van de Europese regio's en lokale autoriteiten. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten dienen de productiviteit en de inzetbaarheid te bevorderen door te zorgen voor voldoende relevante kennis en vaardigheden. De lidstaten moeten de noodzakelijke investeringen in onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels
  doen
  , en de doeltreffendheid en de efficiëntie ervan verbeteren om het vaardigheidsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, zodat die beter kan anticiperen en inspelen op de snel veranderende behoeften van de dynamische arbeidsmarkten in een in toenemende mate digitale economie. De lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren om de toegang te verbeteren tot kwalitatief hoogwaardig volwassenenonderwijs voor iedereen en strategieën uitvoeren voor actief ouder worden om langer werken mogelijk te maken.

De lidstaten dienen de productiviteit en de inzetbaarheid te bevorderen door te zorgen voor voldoende relevante kennis en vaardigheden. De lidstaten moeten
  , samen met hun lokale en regionale overheden en in een dialoog met de particuliere en openbare sector, de beschikbare arbeidsvaardigheden beter doen aansluiten op de behoeften van de arbeidsmarkt, dankzij onderwijs en opleiding. De lidstaten moeten
  de noodzakelijke investeringen
  doen
  in
  stelsels voor
  onderwijs, beroepsopleiding
  en levenslang leren
  , en de doeltreffendheid en de efficiëntie ervan verbeteren om het vaardigheidsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, zodat die beter kan anticiperen en inspelen op de snel veranderende behoeften van de dynamische arbeidsmarkten in een in toenemende mate digitale economie. De lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren om de toegang te verbeteren tot kwalitatief hoogwaardig volwassenenonderwijs voor iedereen en strategieën uitvoeren voor actief ouder worden om langer werken mogelijk te maken.

In dit verband zouden alle mogelijke inspanningen moeten worden gedaan om de overgang naar een groene en blauwe economie te consolideren, door vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op elkaar te laten aansluiten, te anticiperen op de veranderende behoeften aan menselijk kapitaal en deze veranderingen in goede banen te leiden, en door de belastingdruk te verleggen naar andere vormen van belasting. Dit kan met name helpen om de jeugdwerkloosheid op te vangen, die momenteel in de Europese Unie gemiddeld meer dan 22 % bedraagt. Tegelijkertijd zou de ontwikkeling van de sociale economie moeten worden gesteund, gezien de mogelijkheden die deze sector biedt voor het scheppen van kwaliteitsvolle arbeidsplaatsen, met name om in te spelen op de behoeften van de Europese regio's en lokale autoriteiten.

Motivering

Op basis van het eerdere standpunt dat het CvdR heeft ingenomen in zijn advies over een EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering (COR-2014-01319), wordt met dit wijzigingsvoorstel gewezen op de belangrijke rol van lokale en regionale overheden en de particuliere sector om de vaardigheden te doen aansluiten op de behoeften van de arbeidsmarkt. Verder dienen de wijzigingsvoorstellen om te wijzen op het belang van levenslang leren en te benadrukken dat de aandacht moet uitgaan naar de groene economie (4)
   (5) en de sociale economie, die grote mogelijkheden bieden voor de groei van de werkgelegenheid en raakvlakken hebben met de territoriale dimensie van de economie (6).

Wijzigingsvoorstel 10

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 6, vierde alinea

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De belemmeringen voor arbeidsparticipatie moeten worden verminderd, met name voor vrouwen, oudere werknemers, jongeren, gehandicapten en legale migranten. Gendergelijkheid, met inbegrip van gelijke beloning, moet worden verzekerd op de arbeidsmarkt, net zoals de toegang tot betaalbare kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en opvang. | De belemmeringen voor arbeidsparticipatie moeten worden verminderd, met name voor vrouwen, oudere werknemers, jongeren, gehandicapten en legale migranten. Gendergelijkheid, met inbegrip van gelijke beloning, moet worden verzekerd op de arbeidsmarkt, net zoals de toegang tot betaalbare kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en opvang
  en andere vormen van (langdurige) zorg
  .
  Bovendien moeten atypische arbeidsvormen worden gesteund met een concreet regelgevingskader. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De belemmeringen voor arbeidsparticipatie moeten worden verminderd, met name voor vrouwen, oudere werknemers, jongeren, gehandicapten en legale migranten. Gendergelijkheid, met inbegrip van gelijke beloning, moet worden verzekerd op de arbeidsmarkt, net zoals de toegang tot betaalbare kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en opvang.

De belemmeringen voor arbeidsparticipatie moeten worden verminderd, met name voor vrouwen, oudere werknemers, jongeren, gehandicapten en legale migranten. Gendergelijkheid, met inbegrip van gelijke beloning, moet worden verzekerd op de arbeidsmarkt, net zoals de toegang tot betaalbare kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en opvang
  en andere vormen van (langdurige) zorg
  .
  Bovendien moeten atypische arbeidsvormen worden gesteund met een concreet regelgevingskader.

Motivering

Vrouwen dragen vaak niet alleen de zorg voor jonge kinderen maar ook voor ouderen of personen met een handicap. Op het vlak van het werkgelegenheidsbeleid mag de ondersteuning van atypische arbeidsvormen niet over het hoofd worden gezien.

Wijzigingsvoorstel 11

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 6, vijfde alinea

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De lidstaten moeten optimaal gebruikmaken van steunverlening door het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de Unie om de werkgelegenheid, de sociale integratie, het onderwijs en de overheidsdiensten te verbeteren. | De lidstaten moeten optimaal gebruikmaken van steunverlening door het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de Unie om de werkgelegenheid, de sociale integratie, het onderwijs en de overheidsdiensten te verbeteren
  , in overeenstemming met de herziene regelgeving voor deze fondsen
  .
  Het Europees Sociaal Fonds zou met name meer gericht moeten zijn op het behalen van resultaten, die beter meetbaar moeten zijn (op het vlak van de werkgelegenheid, de sociale integratie en de samenhang), en het zou minder gebukt moeten gaan onder bijzondere administratieve lasten, terwijl de impact en resultaten meer moeten worden gecontroleerd. Bovendien dient het Europees Fonds voor strategische investeringen en diens investeringsplatforms te worden gebruikt om de ontwikkeling te stimuleren van ambitieuze projecten met een grote impact op regionaal niveau, die projecten van lokaal ondernemerschap garanderen en kleine, middelgrote en micro-ondernemingen, innovatieve starters en projecten met een hoog risico bevorderen. Hierbij moet ervoor worden gezorgd dat kwalitatief hoogwaardige banen worden gecreëerd en dat werknemers de vaardigheden aangeleerd krijgen die nodig zijn voor de overgang van de Unie naar een model van duurzame groei. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten moeten optimaal gebruikmaken van steunverlening door het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de Unie om de werkgelegenheid, de sociale integratie, het onderwijs en de overheidsdiensten te verbeteren.

De lidstaten moeten optimaal gebruikmaken van steunverlening door het Europees Sociaal Fonds en andere fondsen van de Unie om de werkgelegenheid, de sociale integratie, het onderwijs en de overheidsdiensten te verbeteren
  , in overeenstemming met de herziene regelgeving voor deze fondsen
  .
  Het Europees Sociaal Fonds zou met name meer gericht moeten zijn op het behalen van resultaten, die beter meetbaar moeten zijn (op het vlak van de werkgelegenheid, de sociale integratie en de samenhang), en het zou minder gebukt moeten gaan onder bijzondere administratieve lasten, terwijl de impact en resultaten meer moeten worden gecontroleerd. Bovendien dient het Europees Fonds voor strategische investeringen en diens investeringsplatforms te worden gebruikt om de ontwikkeling te stimuleren van ambitieuze projecten met een grote impact op regionaal niveau, die projecten van lokaal ondernemerschap garanderen en kleine, middelgrote en micro-ondernemingen, innovatieve starters en projecten met een hoog risico bevorderen. Hierbij moet ervoor worden gezorgd dat kwalitatief hoogwaardige banen worden gecreëerd en dat werknemers de vaardigheden aangeleerd krijgen die nodig zijn voor de overgang van de Unie naar een model van duurzame groei.

Motivering

Geheel overeenkomstig de regelgeving voor de EU-fondsen spreekt het voor zich dat het Europees Sociaal Fonds volledig moet worden benut door de lidstaten, maar het moet meer resultaatgericht zijn, beter meetbaar zijn en minder gebukt gaan onder bijzondere administratieve lasten, liefst door meer controles uit te voeren.

Wijzigingsvoorstel 12

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 6, vijfde alinea — Nieuwe alinea invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| | Het stimuleren van investeringen is van prioritair belang om de economische groei, werkgelegenheid en sociale samenhang op lange termijn veilig te stellen. Om deze doelstellingen te verwezenlijken zouden zowel openbare als particuliere middelen moeten worden ingezet. Het belang van de openbare sector, vanwege zijn bijdrage aan de bevordering van de economische groei, moet worden erkend. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Het stimuleren van investeringen is van prioritair belang om de economische groei, werkgelegenheid en sociale samenhang op lange termijn veilig te stellen. Om deze doelstellingen te verwezenlijken zouden zowel openbare als particuliere middelen moeten worden ingezet. Het belang van de openbare sector, vanwege zijn bijdrage aan de bevordering van de economische groei, moet worden erkend.

Motivering

Investeringen moeten worden gestimuleerd en gesteund. De herziening en reorganisatie van de overheidsuitgaven moeten hierop gericht zijn. In de regels van de Europese Unie zouden dergelijke uitgaven eerder moeten worden gezien als investering in de toekomst dan als een overheidsschuld.

Wijzigingsvoorstel 13

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 7, tweede alinea

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De lidstaten moeten de nationale parlementen en de sociale partners nauw betrekken bij het ontwerp en de uitvoering van relevante hervormingen en beleidslijnen, in overeenstemming met de nationale praktijken, en de verbetering van de werking en de doeltreffendheid van de sociale dialoog op nationaal niveau ondersteunen. | De lidstaten moeten de nationale parlementen en
  , vanwege hun bevoegdheden, de lokale en regionale overheden evenals
  de sociale partners nauw betrekken bij het ontwerp en de uitvoering van relevante hervormingen en beleidslijnen, in overeenstemming met de nationale praktijken, en de verbetering van de werking en de doeltreffendheid van de sociale dialoog op nationaal niveau ondersteunen. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten moeten de nationale parlementen en de sociale partners nauw betrekken bij het ontwerp en de uitvoering van relevante hervormingen en beleidslijnen, in overeenstemming met de nationale praktijken, en de verbetering van de werking en de doeltreffendheid van de sociale dialoog op nationaal niveau ondersteunen.

De lidstaten moeten de nationale parlementen en
  , vanwege hun bevoegdheden, de lokale en regionale overheden evenals
  de sociale partners nauw betrekken bij het ontwerp en de uitvoering van relevante hervormingen en beleidslijnen, in overeenstemming met de nationale praktijken, en de verbetering van de werking en de doeltreffendheid van de sociale dialoog op nationaal niveau ondersteunen.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 14

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 7, vierde alinea — Nieuwe alinea invoegen

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De mobiliteit van werknemers moet
  worden verzekerd
  met het oog op de benutting van het volledige potentieel van de Europese arbeidsmarkt, onder meer door de overdraagbaarheid van pensioenrechten en de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren. De lidstaten moeten tegelijkertijd maatregelen nemen om misbruik van de geldende regels te voorkomen. | De mobiliteit van werknemers moet
  een grondrecht worden, zij het altijd op vrijwillig basis,
  met het oog op de benutting van het volledige potentieel van de Europese arbeidsmarkt, onder meer door de overdraagbaarheid van pensioen
  - en socialezekerheids
  rechten en de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren. De lidstaten moeten tegelijkertijd maatregelen nemen om misbruik van de geldende regels te voorkomen.


  Wel zouden de lidstaten er ook rekening mee moeten houden dat de algemene sociale en langetermijninvesteringen van regio's en gemeenten, die de specifieke kenmerken van hun streken en gemeenschappen het beste kennen, voor een duurzamere reactie op de crisis kunnen zorgen, door te voorkomen dat de hoogst gekwalificeerde werknemers, die de groei kunnen stimuleren, naar elders trekken.




  Door op lokaal en regionaal niveau een aantal instrumenten in het leven te roepen om de buitensporige uittocht van gekwalificeerde arbeidskrachten tegen te gaan, kan ook worden bijgedragen aan de groei van de economie en de werkgelegenheid op lokaal niveau. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De mobiliteit van werknemers moet
  worden verzekerd
  met het oog op de benutting van het volledige potentieel van de Europese arbeidsmarkt, onder meer door de overdraagbaarheid van pensioenrechten en de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren. De lidstaten moeten tegelijkertijd maatregelen nemen om misbruik van de geldende regels te voorkomen.

De mobiliteit van werknemers moet
  een grondrecht worden, zij het altijd op vrijwillig basis,
  met het oog op de benutting van het volledige potentieel van de Europese arbeidsmarkt, onder meer door de overdraagbaarheid van pensioen
  - en socialezekerheids
  rechten en de erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren. De lidstaten moeten tegelijkertijd maatregelen nemen om misbruik van de geldende regels te voorkomen.

Wel zouden de lidstaten er ook rekening mee moeten houden dat de algemene sociale en langetermijninvesteringen van regio's en gemeenten, die de specifieke kenmerken van hun streken en gemeenschappen het beste kennen, voor een duurzamere reactie op de crisis kunnen zorgen, door te voorkomen dat de hoogst gekwalificeerde werknemers, die de groei kunnen stimuleren, naar elders trekken.

Door op lokaal en regionaal niveau een aantal instrumenten in het leven te roepen om de buitensporige uittocht van gekwalificeerde arbeidskrachten tegen te gaan, kan ook worden bijgedragen aan de groei van de economie en de werkgelegenheid op lokaal niveau.

Motivering

Het recht op vrij verkeer is een van de grootste verdiensten van de EU. Het is van essentieel belang dat dit recht wordt beschermd en dat het vrije verkeer van werknemers wordt uitgebreid zodat het gemakkelijker wordt om van dit recht gebruik te maken (7). Wel zou er rekening mee moeten worden gehouden dat de algemene sociale en langetermijninvesteringen van regio's en gemeenten, die de specifieke kenmerken van hun streken en gemeenschappen het beste kennen, voor een duurzamere reactie op de crisis kunnen zorgen, door te voorkomen dat de hoogst gekwalificeerde werknemers naar elders trekken (8).

Wijzigingsvoorstel 15

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 8, eerste alinea

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| De lidstaten moeten hun socialebeschermingsstelsels moderniseren om te voorzien in een doeltreffende, efficiënte en passende bescherming gedurende alle levensstadia, billijkheid te waarborgen en ongelijkheden aan te pakken. Er is behoefte aan een vereenvoudigd en gerichter sociaal beleid, aangevuld met betaalbare en kwalitatief hoogwaardige kinderopvang en betaalbaar en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, opleiding en werkondersteuning, huisvestingssteun, toegankelijke gezondheidszorg, toegang tot basisdiensten zoals een bankrekening en internet, preventie van vroegtijdig schoolverlaten en bestrijding van sociale uitsluiting. | De lidstaten moeten hun socialebeschermingsstelsels moderniseren om te voorzien in een doeltreffende, efficiënte en passende bescherming gedurende alle levensstadia, billijkheid te waarborgen en ongelijkheden aan te pakken. Er is behoefte aan een vereenvoudigd en gerichter sociaal beleid, aangevuld met betaalbare en kwalitatief hoogwaardige kinderopvang en betaalbaar en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, opleiding en werkondersteuning, huisvestingssteun, toegankelijke gezondheidszorg
  en langdurige zorg
  , toegang tot basisdiensten zoals een bankrekening en internet, preventie van vroegtijdig schoolverlaten en bestrijding van sociale uitsluiting. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

De lidstaten moeten hun socialebeschermingsstelsels moderniseren om te voorzien in een doeltreffende, efficiënte en passende bescherming gedurende alle levensstadia, billijkheid te waarborgen en ongelijkheden aan te pakken. Er is behoefte aan een vereenvoudigd en gerichter sociaal beleid, aangevuld met betaalbare en kwalitatief hoogwaardige kinderopvang en betaalbaar en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, opleiding en werkondersteuning, huisvestingssteun, toegankelijke gezondheidszorg, toegang tot basisdiensten zoals een bankrekening en internet, preventie van vroegtijdig schoolverlaten en bestrijding van sociale uitsluiting.

De lidstaten moeten hun socialebeschermingsstelsels moderniseren om te voorzien in een doeltreffende, efficiënte en passende bescherming gedurende alle levensstadia, billijkheid te waarborgen en ongelijkheden aan te pakken. Er is behoefte aan een vereenvoudigd en gerichter sociaal beleid, aangevuld met betaalbare en kwalitatief hoogwaardige kinderopvang en betaalbaar en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, opleiding en werkondersteuning, huisvestingssteun, toegankelijke gezondheidszorg
  en langdurige zorg
  , toegang tot basisdiensten zoals een bankrekening en internet, preventie van vroegtijdig schoolverlaten en bestrijding van sociale uitsluiting.

Motivering

Spreekt voor zich.

Wijzigingsvoorstel 16

Bijlage — Geïntegreerde richtsnoeren bij het voorstel voor een besluit

Richtsnoer 8, tweede alinea

| Door de Commissie voorgestelde tekst | Wijzigingsvoorstel van het CvdR |
| --- | --- |
| Hiertoe moeten uiteenlopende instrumenten op complementaire wijze worden gebruikt,
  met inbegrip van diensten voor activering van de
  arbeidsmarkt en
  inkomenssteun
  die afgestemd
  is
  op individuele behoeften. De socialebeschermingsstelsels moeten zodanig worden opgezet dat alle rechthebbenden erdoor worden bestreken, dat investeringen in menselijk kapitaal worden ondersteund, en dat armoede word
  t
  voorkomen, verminderd en bestreden. | Hiertoe moeten uiteenlopende instrumenten op complementaire wijze worden gebruikt,
  op basis van strategieën voor actieve inclusie die een adequaat minimuminkomen combineren met een inclusieve
  arbeidsmarkt en
  hoogwaardige diensten
  die
  zijn
  afgestemd op individuele behoeften. De socialebeschermingsstelsels moeten zodanig worden opgezet dat alle rechthebbenden erdoor worden bestreken, dat investeringen in menselijk kapitaal worden ondersteund, en dat armoede
  en sociale uitsluiting
  word
  en
  voorkomen, verminderd en bestreden. |

Door de Commissie voorgestelde tekst

Wijzigingsvoorstel van het CvdR

Hiertoe moeten uiteenlopende instrumenten op complementaire wijze worden gebruikt,
  met inbegrip van diensten voor activering van de
  arbeidsmarkt en
  inkomenssteun
  die afgestemd
  is
  op individuele behoeften. De socialebeschermingsstelsels moeten zodanig worden opgezet dat alle rechthebbenden erdoor worden bestreken, dat investeringen in menselijk kapitaal worden ondersteund, en dat armoede word
  t
  voorkomen, verminderd en bestreden.

Hiertoe moeten uiteenlopende instrumenten op complementaire wijze worden gebruikt,
  op basis van strategieën voor actieve inclusie die een adequaat minimuminkomen combineren met een inclusieve
  arbeidsmarkt en
  hoogwaardige diensten
  die
  zijn
  afgestemd op individuele behoeften. De socialebeschermingsstelsels moeten zodanig worden opgezet dat alle rechthebbenden erdoor worden bestreken, dat investeringen in menselijk kapitaal worden ondersteund, en dat armoede
  en sociale uitsluiting
  word
  en
  voorkomen, verminderd en bestreden.

Motivering

Spreekt voor zich.

II.   BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO'S,

Voorafgaande opmerkingen

| 1. | wijst erop dat hoewel de werkgelegenheidsrichtsnoeren zijn gericht tot de lidstaten, de Europa 2020-strategie moet worden uitgevoerd in partnerschap met de lokale en regionale overheden, die vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners zijn voor het opstellen en uitvoeren van nationale hervormingsprogramma's en voor de algemene communicatie over de strategie (9). |
| --- | --- |

1.

wijst erop dat hoewel de werkgelegenheidsrichtsnoeren zijn gericht tot de lidstaten, de Europa 2020-strategie moet worden uitgevoerd in partnerschap met de lokale en regionale overheden, die vanwege hun bevoegd- en bekwaamheden op de gebieden waarop de richtsnoeren betrekking hebben, en krachtens het subsidiariteitsbeginsel, onmisbare partners zijn voor het opstellen en uitvoeren van nationale hervormingsprogramma's en voor de algemene communicatie over de strategie (9).

| 2. | Bovendien zijn het de lokale en regionale overheden die het sociaaleconomisch integratiebeleid concreet moeten uitvoeren, door het verlenen van sociale diensten en arbeidsdiensten. De richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid zouden dan ook een geschikt raamwerk moeten bieden en adequate financieringsinstrumenten om hen te helpen hun verantwoordelijkheid op zich te nemen (10). |
| --- | --- |

2.

Bovendien zijn het de lokale en regionale overheden die het sociaaleconomisch integratiebeleid concreet moeten uitvoeren, door het verlenen van sociale diensten en arbeidsdiensten. De richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid zouden dan ook een geschikt raamwerk moeten bieden en adequate financieringsinstrumenten om hen te helpen hun verantwoordelijkheid op zich te nemen (10).

| 3. | Er moet met name rekening worden gehouden met het feit dat de lokale en regionale overheden het dichtst bij de burger staan, en dus ook bij werkzoekenden en werkgevers (11). |
| --- | --- |

3.

Er moet met name rekening worden gehouden met het feit dat de lokale en regionale overheden het dichtst bij de burger staan, en dus ook bij werkzoekenden en werkgevers (11).

Algemene opmerkingen

| 4. | Het CvdR is ingenomen met de herziening door de Commissie van de werkgelegenheidsrichtsnoeren 2010, om rekening te houden met de gevolgen van de crisis en om concrete operationele aanwijzingen op te nemen in de prioriteiten van de nieuwe agenda. |
| --- | --- |

4.

Het CvdR is ingenomen met de herziening door de Commissie van de werkgelegenheidsrichtsnoeren 2010, om rekening te houden met de gevolgen van de crisis en om concrete operationele aanwijzingen op te nemen in de prioriteiten van de nieuwe agenda.

| 5. | Het herinnert de Commissie eraan dat de overheidsinvesteringen die worden uitgevoerd door lokale en regionale overheden een sleutelrol spelen bij het bevorderen van economische groei en dus een volwaardige plaats moeten krijgen in het nieuwe investeringsbeleid van de EU zoals uiteengezet in het plan-Juncker. Er zijn dan ook maatregelen nodig om de uitgaven voor overheidsinvesteringen bij te sturen, door de uitgaven die in de loop der tijd winst opleveren te bevorderen, en de middelen van het plan-Juncker niet alleen te bestemmen voor grote werken maar ook voor territoriale maatregelen waarbij in rechtstreekse deelname van de lokale en regionale overheden is voorzien. |
| --- | --- |

5.

Het herinnert de Commissie eraan dat de overheidsinvesteringen die worden uitgevoerd door lokale en regionale overheden een sleutelrol spelen bij het bevorderen van economische groei en dus een volwaardige plaats moeten krijgen in het nieuwe investeringsbeleid van de EU zoals uiteengezet in het plan-Juncker. Er zijn dan ook maatregelen nodig om de uitgaven voor overheidsinvesteringen bij te sturen, door de uitgaven die in de loop der tijd winst opleveren te bevorderen, en de middelen van het plan-Juncker niet alleen te bestemmen voor grote werken maar ook voor territoriale maatregelen waarbij in rechtstreekse deelname van de lokale en regionale overheden is voorzien.

| 6. | Het CvdR is verheugd dat de Commissie heeft besloten om, in tegenstelling tot wat eerder werd gezegd, niet vast te houden aan de toezegging dat de werkgelegenheidsrichtsnoeren de komende jaren niet worden gewijzigd. Dit zou een noodzakelijke herziening van de richtsnoeren, die rekening houdt met de resultaten van de tussentijdse herziening van de Europa 2020-strategie — gepland voor de tweede helft van 2015 — mogelijk maken. |
| --- | --- |

6.

Het CvdR is verheugd dat de Commissie heeft besloten om, in tegenstelling tot wat eerder werd gezegd, niet vast te houden aan de toezegging dat de werkgelegenheidsrichtsnoeren de komende jaren niet worden gewijzigd. Dit zou een noodzakelijke herziening van de richtsnoeren, die rekening houdt met de resultaten van de tussentijdse herziening van de Europa 2020-strategie — gepland voor de tweede helft van 2015 — mogelijk maken.

| 7. | Het CvdR onderschrijft in dit verband de drie in de Europa 2020-strategie omschreven pijlers, te weten slimme, duurzame en inclusieve groei, alsook de relevantie van de gekozen kernindicatoren. Wel dringt het erop aan de Europa 2020-strategie uit te breiden met een „territoriale dimensie”, door lokale en regionale doelstellingen op te nemen. Om dit te bereiken zouden de Europese Commissie en de Europese Raad een benadering moeten voorstaan die een combinatie is van planning van bovenaf en van onderaf, die in overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel en waarbij alle relevante bestuursniveaus, inclusief subnationale overheden, betrokken zijn (12). |
| --- | --- |

7.

Het CvdR onderschrijft in dit verband de drie in de Europa 2020-strategie omschreven pijlers, te weten slimme, duurzame en inclusieve groei, alsook de relevantie van de gekozen kernindicatoren. Wel dringt het erop aan de Europa 2020-strategie uit te breiden met een „territoriale dimensie”, door lokale en regionale doelstellingen op te nemen. Om dit te bereiken zouden de Europese Commissie en de Europese Raad een benadering moeten voorstaan die een combinatie is van planning van bovenaf en van onderaf, die in overeenstemming is met het subsidiariteitsbeginsel en waarbij alle relevante bestuursniveaus, inclusief subnationale overheden, betrokken zijn (12).

| 8. | De Europese Commissie zou het Europees Sociaal Fonds meer moeten richten op beter meetbare resultaten (op het vlak van de werkgelegenheid, de sociale integratie en de samenhang), en ervoor moeten zorgen dat het ESF minder gebukt gaat onder bijzondere administratieve lasten, terwijl de controles moeten worden opgevoerd. De lokale en regionale overheden zouden in dit verband programma's moeten opzetten die overeenstemmen met de belangrijkste richtsnoeren van de Europese Unie. |
| --- | --- |

8.

De Europese Commissie zou het Europees Sociaal Fonds meer moeten richten op beter meetbare resultaten (op het vlak van de werkgelegenheid, de sociale integratie en de samenhang), en ervoor moeten zorgen dat het ESF minder gebukt gaat onder bijzondere administratieve lasten, terwijl de controles moeten worden opgevoerd. De lokale en regionale overheden zouden in dit verband programma's moeten opzetten die overeenstemmen met de belangrijkste richtsnoeren van de Europese Unie.

| 9. | De werkgelegenheidsrichtsnoeren bevatten geen enkele verwijzing naar het potentieel van groene en blauwe banen in de strijd tegen de werkloosheid in Europa. Het CvdR herhaalt dan ook zijn steun voor de Mededeling die de Commissie vorig jaar heeft gepubliceerd over het initiatief voor groene werkgelegenheid en voor het geïntegreerd maritiem beleid (13), waarin de kansen en uitdagingen in verband met de overgang naar een groene en blauwe economie worden uiteengezet, met name de noodzaak om de juiste persoon te vinden voor de juiste baan, naast het anticiperen op en beheren van veranderingen in de behoefte aan menselijk kapitaal. |
| --- | --- |

9.

De werkgelegenheidsrichtsnoeren bevatten geen enkele verwijzing naar het potentieel van groene en blauwe banen in de strijd tegen de werkloosheid in Europa. Het CvdR herhaalt dan ook zijn steun voor de Mededeling die de Commissie vorig jaar heeft gepubliceerd over het initiatief voor groene werkgelegenheid en voor het geïntegreerd maritiem beleid (13), waarin de kansen en uitdagingen in verband met de overgang naar een groene en blauwe economie worden uiteengezet, met name de noodzaak om de juiste persoon te vinden voor de juiste baan, naast het anticiperen op en beheren van veranderingen in de behoefte aan menselijk kapitaal.

| 10. | Het werkgelegenheidsbeleid en het onderwijsbeleid moeten op elkaar worden afgestemd. Alleen door kennis kan het economisch concurrentievermogen van de regio’s worden versterkt. Gekwalificeerde arbeidskrachten zijn de grondslag van de economische ontwikkeling. Beroepskwalificaties — opleiding, omscholing en beroepsopleiding — moeten dan ook voorrang krijgen en met het oog daarop moeten het werkgelegenheidsbeleid en het onderwijsbeleid worden gecoördineerd. |
| --- | --- |

10.

Het werkgelegenheidsbeleid en het onderwijsbeleid moeten op elkaar worden afgestemd. Alleen door kennis kan het economisch concurrentievermogen van de regio’s worden versterkt. Gekwalificeerde arbeidskrachten zijn de grondslag van de economische ontwikkeling. Beroepskwalificaties — opleiding, omscholing en beroepsopleiding — moeten dan ook voorrang krijgen en met het oog daarop moeten het werkgelegenheidsbeleid en het onderwijsbeleid worden gecoördineerd.

| 11. | Het CvdR benadrukt dat de vaardigheden moeten worden afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt, en wijst in dit verband op de grote rol die lokale en regionale overheden spelen bij het voorspellen van deze behoeften en bij het afstemmen van vaardigheden op de arbeidsmarktbehoeften m.b.v. met name onderwijs- en opleidingsmaatregelen voor jonge ondernemers. Voor verdere aanbevelingen dienaangaande verwijst het CvdR naar zijn advies over een EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering (COR-2014-01319). Het vraagstuk van de vaardigheden is vooral belangrijk voor jongeren, die tegen deprimerend hoge werkloosheidscijfers (22 %) blijven aankijken en beter toegerust moeten worden voor de banen van de toekomst in met name de groene sector (14). |
| --- | --- |

11.

Het CvdR benadrukt dat de vaardigheden moeten worden afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt, en wijst in dit verband op de grote rol die lokale en regionale overheden spelen bij het voorspellen van deze behoeften en bij het afstemmen van vaardigheden op de arbeidsmarktbehoeften m.b.v. met name onderwijs- en opleidingsmaatregelen voor jonge ondernemers. Voor verdere aanbevelingen dienaangaande verwijst het CvdR naar zijn advies over een EU-kwaliteitskader voor anticipatie op veranderingen en herstructurering (COR-2014-01319). Het vraagstuk van de vaardigheden is vooral belangrijk voor jongeren, die tegen deprimerend hoge werkloosheidscijfers (22 %) blijven aankijken en beter toegerust moeten worden voor de banen van de toekomst in met name de groene sector (14).

| 12. | Het CvdR is ingenomen met de verwijzing naar de sociale economie in richtsnoer 5 en wijst op het potentieel van deze sector voor het scheppen van hoogwaardige banen in de Europese regio’s en steden (15). De ondersteuning van de derde sector en vrijwilligerswerk is een specifieke beleidsdoelstelling van de lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

12.

Het CvdR is ingenomen met de verwijzing naar de sociale economie in richtsnoer 5 en wijst op het potentieel van deze sector voor het scheppen van hoogwaardige banen in de Europese regio’s en steden (15). De ondersteuning van de derde sector en vrijwilligerswerk is een specifieke beleidsdoelstelling van de lokale en regionale overheden.

| 13. | Het CvdR betreurt dat de genderdimensie in de huidige werkgelegenheidsrichtsnoeren minder aandacht krijgt dan in de vorige richtsnoeren. Het wijst erop dat de crisis voor vrouwen andere gevolgen heeft gehad dan voor mannen; als de verschillen tussen mannen en vrouwen worden erkend, zullen de maatregelen doelgerichter en doeltreffender zijn. |
| --- | --- |

13.

Het CvdR betreurt dat de genderdimensie in de huidige werkgelegenheidsrichtsnoeren minder aandacht krijgt dan in de vorige richtsnoeren. Het wijst erop dat de crisis voor vrouwen andere gevolgen heeft gehad dan voor mannen; als de verschillen tussen mannen en vrouwen worden erkend, zullen de maatregelen doelgerichter en doeltreffender zijn.

| 14. | Er zouden maatregelen moeten worden genomen ter ondersteuning van zelfstandige arbeid, met name het zelfstandig ondernemerschap, vanwege de impact hiervan op de economische groei op lokaal niveau. |
| --- | --- |

14.

Er zouden maatregelen moeten worden genomen ter ondersteuning van zelfstandige arbeid, met name het zelfstandig ondernemerschap, vanwege de impact hiervan op de economische groei op lokaal niveau.

| 15. | Het CvdR dringt aan op maatregelen ter verbetering van de digitale economie en het dichten van de digitale kloof teneinde het groeipotentieel te vergroten, en benadrukt het belang van beleid dat hiertoe kan worden ontwikkeld op lokaal niveau. |
| --- | --- |

15.

Het CvdR dringt aan op maatregelen ter verbetering van de digitale economie en het dichten van de digitale kloof teneinde het groeipotentieel te vergroten, en benadrukt het belang van beleid dat hiertoe kan worden ontwikkeld op lokaal niveau.

| 16. | Met betrekking tot de mobiliteit van werknemers herhaalt het CvdR dat het recht op vrij verkeer voor een ruime meerderheid van de EU-burgers een van de grootste verdiensten van de EU is. Het CvdR vindt het essentieel dat dit recht wordt beschermd en dat het vrije verkeer van werknemers wordt uitgebreid zodat het gemakkelijker wordt om van dit recht gebruik te maken (16). Wel zou er ook rekening mee moeten worden gehouden dat de globale langetermijninvesteringen van regio's en gemeenten, die de specifieke kenmerken van hun streken en gemeenschappen het beste kennen, voor een duurzamere reactie op de crisis kunnen zorgen, door te voorkomen dat de hoogst gekwalificeerde werknemers, die de groei kunnen stimuleren, naar elders trekken (17). |
| --- | --- |

16.

Met betrekking tot de mobiliteit van werknemers herhaalt het CvdR dat het recht op vrij verkeer voor een ruime meerderheid van de EU-burgers een van de grootste verdiensten van de EU is. Het CvdR vindt het essentieel dat dit recht wordt beschermd en dat het vrije verkeer van werknemers wordt uitgebreid zodat het gemakkelijker wordt om van dit recht gebruik te maken (16). Wel zou er ook rekening mee moeten worden gehouden dat de globale langetermijninvesteringen van regio's en gemeenten, die de specifieke kenmerken van hun streken en gemeenschappen het beste kennen, voor een duurzamere reactie op de crisis kunnen zorgen, door te voorkomen dat de hoogst gekwalificeerde werknemers, die de groei kunnen stimuleren, naar elders trekken (17).

Brussel, 3 juni 2015.

De voorzitter van het Europees Comité van de Regio's

Markku MARKKULA

---

(1)  Resolutie van het Comité van de Regio's met het oog op een beter instrumentarium voor de tenuitvoerlegging van de Europa 2020-strategie: de geïntegreerde richtsnoeren voor het economisch en werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten en de Europese Unie (CdR 175/2010 fin).

1

(2)  Zie voetnoot 1.

2

(3)  Zie voetnoot 1.

3

(4)  COM(2014) 446.

4

(5)  Advies van het CvdR over het Groene actieplan voor het mkb en het Initiatief voor groene werkgelegenheid.

5

(6)  Resolutie van het CvdR over het Werkprogramma van de Commissie 2015 (COR-2015-00074).

6

(7)  Advies van het CvdR over Arbeidsmobiliteit en verbetering van EURES (CdR 2014-1315).

7

(8)  Advies van het CvdR over Het EU-pakket voor sociale investeringen (CdR 1999-2013).

8

(9)  Zie voetnoot 1.

9

(10)  Zie voetnoot 1.

10

(11)  Zie voetnoot 7.

11

(12)  Verklaring van Athene van het CvdR over de tussentijdse herziening van de Europa 2020-strategie.

12

(13)  Zie voetnoot 4.

13

(14)  Zie voetnoot 5.

14

(15)  Zie voetnoot 6.

15

(16)  Zie voetnoot 7.

16

(17)  Zie voetnoot 8.

17

---