# Publicatieblad C 334/2014

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 334 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 57e jaargang25 september 2014 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 334

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

57e jaargang25 september 2014

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/01 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7361 — Kaindl/DB ML/CTE) (
  1
  ) | 1 |
| 2014/C 334/02 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7386 — KKR/Riverstone/Trinity) (
  1
  ) | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2014/C 334/01

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7361 — Kaindl/DB ML/CTE) (
  1
  )

1

1

2014/C 334/02

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7386 — KKR/Riverstone/Trinity) (
  1
  )

1

1

---

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/03 | Wisselkoersen van de euro | 2 |
| 2014/C 334/04 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 3 maart 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen — Rapporteur: Nederland | 3 |
| 2014/C 334/05 | Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Elektriciteitsbeurzen (AT.39952) | 4 |
| 2014/C 334/06 | Samenvatting van het besluit van de Commissie van 5 maart 2014 inzake een procedure op grond van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 53 van de EER-overeenkomst (Zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 1204 final) | 5 |
| | Europese Rekenkamer |
| 2014/C 334/07 | Speciaal verslag nr. 13/2014 De EU-steun voor herstel na de aardbeving in Haïti | 7 |
| | INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/08 | Uitnodiging om opmerkingen te maken ingevolge artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie met betrekking tot de beweerde steun die aan Innovation Norway is verleend betreffende zijn activiteiten binnen de markt voor webinfrastructuur en verwante diensten, alsmede mogelijke steun ten gunste van regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement | 8 |
| 2014/C 334/09 | Standpunt van de vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA gepresenteerd op de bijeenkomst van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities van 3 maart 2014 betreffende een voorlopig ontwerpbesluit van de Commissie in zaak AT.39952 Elektriciteitsbeurzen — Rapporteur: Nederland | 28 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2014/C 334/03

Wisselkoersen van de euro

2

2014/C 334/04

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 3 maart 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen — Rapporteur: Nederland

3

2014/C 334/05

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Elektriciteitsbeurzen (AT.39952)

4

2014/C 334/06

Samenvatting van het besluit van de Commissie van 5 maart 2014 inzake een procedure op grond van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 53 van de EER-overeenkomst (Zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 1204 final)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 1204 final)

5

Europese Rekenkamer

2014/C 334/07

Speciaal verslag nr. 13/2014 De EU-steun voor herstel na de aardbeving in Haïti

7

INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

Europese Commissie

2014/C 334/08

Uitnodiging om opmerkingen te maken ingevolge artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie met betrekking tot de beweerde steun die aan Innovation Norway is verleend betreffende zijn activiteiten binnen de markt voor webinfrastructuur en verwante diensten, alsmede mogelijke steun ten gunste van regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement

8

2014/C 334/09

Standpunt van de vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA gepresenteerd op de bijeenkomst van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities van 3 maart 2014 betreffende een voorlopig ontwerpbesluit van de Commissie in zaak AT.39952 Elektriciteitsbeurzen — Rapporteur: Nederland

28

---

| | V   Adviezen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/10 | Aankondiging van algemeen vergelijkend onderzoek | 29 |
| | GERECHTELIJKE PROCEDURES |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/11 | Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-12/14) | 30 |
| 2014/C 334/12 | Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-11/14) | 31 |
| 2014/C 334/13 | Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-13/14) | 32 |
| 2014/C 334/14 | Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-14/14) | 33 |
| 2014/C 334/15 | Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op vrijdag 18 juli 2014 (Zaak E-15/14) | 34 |
| 2014/C 334/16 | Beroep tegen het Vorstendom Liechtenstein, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 25 juli 2014 (Zaak E-17/14) | 35 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 334/17 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.7372 — AXA/Hammerson/The real estate portfolio) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 36 |

V   Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

2014/C 334/10

Aankondiging van algemeen vergelijkend onderzoek

29

GERECHTELIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

2014/C 334/11

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-12/14)

30

2014/C 334/12

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-11/14)

31

2014/C 334/13

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-13/14)

32

2014/C 334/14

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014 (Zaak E-14/14)

33

2014/C 334/15

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op vrijdag 18 juli 2014 (Zaak E-15/14)

34

2014/C 334/16

Beroep tegen het Vorstendom Liechtenstein, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 25 juli 2014 (Zaak E-17/14)

35

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2014/C 334/17

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.7372 — AXA/Hammerson/The real estate portfolio) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

36

---

| | Rectificaties |
| --- | --- |
| 2014/C 334/18 | Rectificatie van de bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, lid 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) ( PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1 ; PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16 ; PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9 ; PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10 ; PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13 ; PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10 ; PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10 ; PB C 64 van 19.3.2009, blz. 20 ; PB C 99 van 30.4.2009, blz. 7 ; PB C 229 van 23.9.2009, blz. 28 ; PB C 263 van 5.11.2009, blz. 22 ; PB C 298 van 8.12.2009, blz. 17 ; PB C 74 van 24.3.2010, blz. 13 ; PB C 326 van 3.12.2010, blz. 17 ; PB C 355 van 29.12.2010, blz. 34 ; PB C 22 van 22.1.2011, blz. 22 ; PB C 37 van 5.2.2011, blz. 12 ; PB C 149 van 20.5.2011, blz. 8 ; PB C 190 van 30.6.2011, blz. 17 ; PB C 203 van 9.7.2011, blz. 14 ; PB C 210 van 16.7.2011, blz. 30 ; PB C 271 van 14.9.2011, blz. 18 ; PB C 356 van 6.12.2011, blz. 12 ; PB C 111 van 18.4.2012, blz. 3 ; PB C 183 van 23.6.2012, blz. 7 ; PB C 313 van 17.10.2012, blz. 11 ; PB C 394 van 20.12.2012, blz. 22 ; PB C 51 van 22.2.2013, blz. 9 ; PB C 167 van 13.6.2013, blz. 9 ; PB C 242 van 23.8.2013, blz. 2 ; PB C 275 van 24.9.2013, blz. 7 ; PB C 314 van 29.10.2013, blz. 5 ; PB C 324 van 9.11.2013, blz. 6 ; PB C 57 van 28.2.2014, blz. 4 ; PB C 167 van 4.6.2014, blz. 9 ) ( PB C 244 van 26.7.2014 ) | 37 |

Rectificaties

2014/C 334/18

Rectificatie van de bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, lid 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) ( PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1 ; PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16 ; PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9 ; PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10 ; PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13 ; PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10 ; PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10 ; PB C 64 van 19.3.2009, blz. 20 ; PB C 99 van 30.4.2009, blz. 7 ; PB C 229 van 23.9.2009, blz. 28 ; PB C 263 van 5.11.2009, blz. 22 ; PB C 298 van 8.12.2009, blz. 17 ; PB C 74 van 24.3.2010, blz. 13 ; PB C 326 van 3.12.2010, blz. 17 ; PB C 355 van 29.12.2010, blz. 34 ; PB C 22 van 22.1.2011, blz. 22 ; PB C 37 van 5.2.2011, blz. 12 ; PB C 149 van 20.5.2011, blz. 8 ; PB C 190 van 30.6.2011, blz. 17 ; PB C 203 van 9.7.2011, blz. 14 ; PB C 210 van 16.7.2011, blz. 30 ; PB C 271 van 14.9.2011, blz. 18 ; PB C 356 van 6.12.2011, blz. 12 ; PB C 111 van 18.4.2012, blz. 3 ; PB C 183 van 23.6.2012, blz. 7 ; PB C 313 van 17.10.2012, blz. 11 ; PB C 394 van 20.12.2012, blz. 22 ; PB C 51 van 22.2.2013, blz. 9 ; PB C 167 van 13.6.2013, blz. 9 ; PB C 242 van 23.8.2013, blz. 2 ; PB C 275 van 24.9.2013, blz. 7 ; PB C 314 van 29.10.2013, blz. 5 ; PB C 324 van 9.11.2013, blz. 6 ; PB C 57 van 28.2.2014, blz. 4 ; PB C 167 van 4.6.2014, blz. 9 ) ( PB C 244 van 26.7.2014 )

37

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/1 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/1

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.7361 — Kaindl/DB ML/CTE)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 334/01)

Op 11 september 2014 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Duits en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7361. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7361. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/1 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/1

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.7386 — KKR/Riverstone/Trinity)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 334/02)

Op 19 september 2014 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7386. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7386. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/2 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/2

---

Wisselkoersen van de euro (1)

24 september 2014

(2014/C 334/03)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,2826 |
| JPY | Japanse yen | 139,50 |
| DKK | Deense kroon | 7,4436 |
| GBP | Pond sterling | 0,78230 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,1825 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,2077 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,1790 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 27,497 |
| HUF | Hongaarse forint | 310,22 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| PLN | Poolse zloty | 4,1695 |
| RON | Roemeense leu | 4,4022 |
| TRY | Turkse lira | 2,8672 |
| AUD | Australische dollar | 1,4460 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4207 |
| HKD | Hongkongse dollar | 9,9425 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,5908 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,6239 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 332,05 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 14,2735 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,8716 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,6248 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 339,21 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,1560 |
| PHP | Filipijnse peso | 56,995 |
| RUB | Russische roebel | 48,9600 |
| THB | Thaise baht | 41,337 |
| BRL | Braziliaanse real | 3,0850 |
| MXN | Mexicaanse peso | 17,0409 |
| INR | Indiase roepie | 78,2386 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,2826

JPY

Japanse yen

139,50

DKK

Deense kroon

7,4436

GBP

Pond sterling

0,78230

SEK

Zweedse kroon

9,1825

CHF

Zwitserse frank

1,2077

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,1790

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

27,497

HUF

Hongaarse forint

310,22

LTL

Litouwse litas

3,4528

PLN

Poolse zloty

4,1695

RON

Roemeense leu

4,4022

TRY

Turkse lira

2,8672

AUD

Australische dollar

1,4460

CAD

Canadese dollar

1,4207

HKD

Hongkongse dollar

9,9425

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,5908

SGD

Singaporese dollar

1,6239

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 332,05

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

14,2735

CNY

Chinese yuan renminbi

7,8716

HRK

Kroatische kuna

7,6248

IDR

Indonesische roepia

15 339,21

MYR

Maleisische ringgit

4,1560

PHP

Filipijnse peso

56,995

RUB

Russische roebel

48,9600

THB

Thaise baht

41,337

BRL

Braziliaanse real

3,0850

MXN

Mexicaanse peso

17,0409

INR

Indiase roepie

78,2386

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/3 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/3

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 3 maart 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen

Rapporteur: Nederland

(2014/C 334/04)

| 1. | Het Adviescomité deelt de bezwaren van de Commissie zoals geformuleerd in haar ontwerpbesluit dat aan het Adviescomité is medegedeeld. |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité deelt de bezwaren van de Commissie zoals geformuleerd in haar ontwerpbesluit dat aan het Adviescomité is medegedeeld.

| 2. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de mededingingsbeperkende gedraging waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, een overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging tussen ondernemingen vormt in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 EER. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de mededingingsbeperkende gedraging waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, een overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging tussen ondernemingen vormt in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 EER.

| 3. | Het Adviescomité is het eens met de beoordeling die de Commissie in het ontwerpbesluit heeft gegeven van de omvang van de product- en de geografische markt waarop de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging betrekking heeft. |
| --- | --- |

3.

Het Adviescomité is het eens met de beoordeling die de Commissie in het ontwerpbesluit heeft gegeven van de omvang van de product- en de geografische markt waarop de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging betrekking heeft.

| 4. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de ondernemingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, hebben deelgenomen aan één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 VWEU en artikel 53 EER. |
| --- | --- |

4.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de ondernemingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, hebben deelgenomen aan één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 VWEU en artikel 53 EER.

| 5. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging tot doel had de mededinging te beperken in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 EER. |
| --- | --- |

5.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging tot doel had de mededinging te beperken in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 EER.

| 6. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging de handel tussen de EU-lidstaten merkbaar ongunstig kon beïnvloeden. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedraging de handel tussen de EU-lidstaten merkbaar ongunstig kon beïnvloeden.

| 7. | Het Adviescomité onderschrijft de beoordeling van de Commissie wat betreft de duur van de inbreuk. |
| --- | --- |

7.

Het Adviescomité onderschrijft de beoordeling van de Commissie wat betreft de duur van de inbreuk.

| 8. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de adressaten van het ontwerpbesluit een geldboete moet worden opgelegd. |
| --- | --- |

8.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de adressaten van het ontwerpbesluit een geldboete moet worden opgelegd.

| 9. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens over de omzetwaarde. |
| --- | --- |

9.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens over de omzetwaarde.

| 10. | Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie vastgestelde basisbedragen van de geldboeten. |
| --- | --- |

10.

Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie vastgestelde basisbedragen van de geldboeten.

| 11. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat er in deze zaak geen verzwarende en verzachtende omstandigheden van toepassing zijn. |
| --- | --- |

11.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat er in deze zaak geen verzwarende en verzachtende omstandigheden van toepassing zijn.

| 12. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat zij in deze zaak niet overgaat tot een verhoging van de geldboeten met het oog op afschrikking. |
| --- | --- |

12.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat zij in deze zaak niet overgaat tot een verhoging van de geldboeten met het oog op afschrikking.

| 13. | Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie toegepaste verlaging van de geldboeten op grond van de mededeling betreffende schikkingsprocedures van 2008. |
| --- | --- |

13.

Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie toegepaste verlaging van de geldboeten op grond van de mededeling betreffende schikkingsprocedures van 2008.

| 14. | Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie vastgestelde definitieve bedragen van de geldboeten. |
| --- | --- |

14.

Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie vastgestelde definitieve bedragen van de geldboeten.

| 15. | Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. |
| --- | --- |

15.

Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/4 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/4

---

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur (1)

Elektriciteitsbeurzen

(AT.39952)

(2014/C 334/05)

Op 22 maart 2013 heeft de Commissie een procedure ingeleid overeenkomstig artikel 11, lid 6, van Verordening (EG) nr. 1/2003 (2) tegen de spotbeurzen voor elektriciteit EPEX Spot (hierna „EPEX” genoemd) en Nord Pool Spot AS (hierna „NPS” genoemd) (gezamenlijk „de partijen” genoemd).

Nadat schikkingsgesprekken waren gevoerd en verklaringen met het oog op een schikking waren ingediend overeenkomstig artikel 10 bis, lid 2, van Verordening (EG) nr. 773/2004 (3) heeft de Commissie op 11 december 2013 een aan EPEX en NPS gerichte mededeling van punten van bezwaar goedgekeurd waarin wordt verklaard dat deze ondernemingen hadden deelgenomen aan één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 53 van de EER-overeenkomst. In de mededeling van punten van bezwaar wordt aangevoerd dat de partijen een overeenkomst met een niet-concurrentiebeding hadden gesloten die een toewijzing van gebieden omvatte, met als doel de onderlinge mededinging op het gebied van hun diensten op de spotmarkt voor elektriciteit te beperken.

In hun antwoorden op de mededeling van punten van bezwaar bevestigen zowel EPEX als NPS dat de mededeling van punten van bezwaar hun verklaringen met het oog op een schikking correct weergeeft.

Overeenkomstig artikel 16 van Besluit 2011/695/EU heb ik onderzocht of het aan EPEX en NPS gerichte ontwerpbesluit enkel de bezwaren behandelt ten aanzien waarvan de partijen in de gelegenheid zijn gesteld hun opmerkingen te maken, en ik ben tot de conclusie gekomen dat dit inderdaad het geval was.

Ik ben dan ook van mening dat de daadwerkelijke uitoefening van de procedurele rechten in deze zaak is geëerbiedigd.

Gedaan te Brussel, 3 maart 2014.

Wouter WILS

---

(1)  Opgesteld overeenkomstig de artikelen 16 en 17 van Besluit 2011/695/EU van de voorzitter van de Europese Commissie van 13 oktober 2011 betreffende de functie en het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures (PB L 275 van 20.10.2011, blz. 29) (hierna „Besluit 2011/695/EU” genoemd).

1

(2)  Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1).

2

(3)  Verordening (EG) nr. 773/2004 van de Commissie van 7 april 2004 betreffende procedures van de Commissie op grond van de artikelen 81 en 82 van het Verdrag (PB L 123 van 27.4.2004, blz. 18).

3

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/5 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/5

---

SAMENVATTING VAN HET BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 5 maart 2014

inzake een procedure op grond van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 53 van de EER-overeenkomst

(Zaak AT.39952 — Elektriciteitsbeurzen)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 1204 final)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(2014/C 334/06)

Op 5 maart 2014 heeft de Commissie een besluit vastgesteld inzake een procedure op grond van artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 53 van de EER-overeenkomst. Overeenkomstig artikel 30 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad
   (1)
  publiceert de Commissie hierbij de namen van de partijen en de belangrijkste punten van het besluit, waaronder de opgelegde sancties, rekening houdend met het rechtmatige belang van de ondernemingen bij de bescherming van hun bedrijfsgeheimen.

1.   INLEIDING

| (1) | Dit besluit heeft betrekking op één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst met betrekking tot diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit. Deze diensten worden geleverd door elektriciteitsbeurzen en hebben als doel de handel in spotproducten met betrekking tot elektriciteit te vergemakkelijken. Zij omvatten diensten om de daadwerkelijke handel zelf (d.w.z. het exploiteren van een energiebeurs) te vergemakkelijken, het beheer van de impliciete toewijzing van grensoverschrijdende interconnectiecapaciteit via marktkoppeling en diensten aan derden voor het opzetten en drijven van spothandel in elektriciteit. Het besluit is gericht tot EPEX Spot (hierna „EPEX” genoemd) en Nord Pool Spot AS (hierna „NPS” genoemd). |
| --- | --- |

(1)

Dit besluit heeft betrekking op één enkele en voortdurende inbreuk op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst met betrekking tot diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit. Deze diensten worden geleverd door elektriciteitsbeurzen en hebben als doel de handel in spotproducten met betrekking tot elektriciteit te vergemakkelijken. Zij omvatten diensten om de daadwerkelijke handel zelf (d.w.z. het exploiteren van een energiebeurs) te vergemakkelijken, het beheer van de impliciete toewijzing van grensoverschrijdende interconnectiecapaciteit via marktkoppeling en diensten aan derden voor het opzetten en drijven van spothandel in elektriciteit. Het besluit is gericht tot EPEX Spot (hierna „EPEX” genoemd) en Nord Pool Spot AS (hierna „NPS” genoemd).

2.   BESCHRIJVING VAN DE ZAAK

2.1.   Procedure

| (2) | In februari 2012 verrichtte de Commissie onaangekondigde inspecties in de kantoren van EPEX (in Frankrijk) en NPS (in Finland, Noorwegen en Zweden). |
| --- | --- |

(2)

In februari 2012 verrichtte de Commissie onaangekondigde inspecties in de kantoren van EPEX (in Frankrijk) en NPS (in Finland, Noorwegen en Zweden).

| (3) | Op 22 maart 2013 heeft de Commissie de procedure in deze zaak ingeleid. De schikkingsgesprekken hebben van 3 juni 2013 tot en met 14 november 2013 plaatsgevonden. Vervolgens dienden EPEX en NPS (hierna samen „de partijen” genoemd) op grond van artikel 10 bis, lid 2, van Verordening (EG) nr. 773/2004 bij de Commissie een formeel verzoek tot schikking in. Op 11 december 2013 keurde de Commissie een mededeling van punten van bezwaar goed en bevestigden beide partijen dat de inhoud ervan in overeenstemming was met hun ingediende verklaringen en dat zij bij hun toezegging bleven de schikkingsprocedure te volgen. Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities bracht op 20 februari 2014 een gunstig advies uit, waarna de Commissie op 5 maart 2014 het besluit heeft vastgesteld. |
| --- | --- |

(3)

Op 22 maart 2013 heeft de Commissie de procedure in deze zaak ingeleid. De schikkingsgesprekken hebben van 3 juni 2013 tot en met 14 november 2013 plaatsgevonden. Vervolgens dienden EPEX en NPS (hierna samen „de partijen” genoemd) op grond van artikel 10 bis, lid 2, van Verordening (EG) nr. 773/2004 bij de Commissie een formeel verzoek tot schikking in. Op 11 december 2013 keurde de Commissie een mededeling van punten van bezwaar goed en bevestigden beide partijen dat de inhoud ervan in overeenstemming was met hun ingediende verklaringen en dat zij bij hun toezegging bleven de schikkingsprocedure te volgen. Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities bracht op 20 februari 2014 een gunstig advies uit, waarna de Commissie op 5 maart 2014 het besluit heeft vastgesteld.

2.2.   Adressaten en duur van de inbreuk

| (4) | De volgende ondernemingen hebben op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst inbreuk gemaakt door, gedurende de aangegeven perioden, deel te nemen aan concurrentieverstorende activiteiten met betrekking tot diensten op het gebied van spothandel:






  a) | EPEX van 21 juni 2011 tot en met 7 februari 2012; |
| --- | --- | --- |

(4)

De volgende ondernemingen hebben op artikel 101 van het Verdrag en artikel 53 van de EER-overeenkomst inbreuk gemaakt door, gedurende de aangegeven perioden, deel te nemen aan concurrentieverstorende activiteiten met betrekking tot diensten op het gebied van spothandel:

a)

EPEX van 21 juni 2011 tot en met 7 februari 2012;

| b) | NPS van 21 juni 2011 tot en met 7 februari 2012. |
| --- | --- |

b)

NPS van 21 juni 2011 tot en met 7 februari 2012.

2.3.   Samenvatting van de inbreuk

| (5) | EPEX en NPS hadden een overeenkomst met een niet-concurrentiebeding gesloten voor al hun diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit in de EER en daarbuiten. Hiermee wilden zij de mededinging tussen hen beperken, hun traditionele domeinen beschermen en afspraken maken over de uitbreiding naar nieuwe landen, en tegelijkertijd de machtsverhouding tussen hen in stand houden. De partijen kwamen in het algemeen overeen niet met elkaar te concurreren. De overeenkomst omvatte met name een toewijzing van gebieden. |
| --- | --- |

(5)

EPEX en NPS hadden een overeenkomst met een niet-concurrentiebeding gesloten voor al hun diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit in de EER en daarbuiten. Hiermee wilden zij de mededinging tussen hen beperken, hun traditionele domeinen beschermen en afspraken maken over de uitbreiding naar nieuwe landen, en tegelijkertijd de machtsverhouding tussen hen in stand houden. De partijen kwamen in het algemeen overeen niet met elkaar te concurreren. De overeenkomst omvatte met name een toewijzing van gebieden.

| (6) | De partijen hadden doorlopend een aantal mededingingsbeperkende contacten. Deze worden geacht uiterlijk op 21 juni 2011 te zijn begonnen en op 7 februari 2012 te zijn beëindigd. De contacten tussen de partijen hadden plaats in de vorm van bijeenkomsten, telefoon- en videogesprekken en e-mails. Het hoger management van beide partijen was erbij betrokken. |
| --- | --- |

(6)

De partijen hadden doorlopend een aantal mededingingsbeperkende contacten. Deze worden geacht uiterlijk op 21 juni 2011 te zijn begonnen en op 7 februari 2012 te zijn beëindigd. De contacten tussen de partijen hadden plaats in de vorm van bijeenkomsten, telefoon- en videogesprekken en e-mails. Het hoger management van beide partijen was erbij betrokken.

2.4.   Rechtsmiddelen

| (7) | De geldboete is berekend conform de richtsnoeren inzake geldboeten van 2006 (2). In het besluit wordt zowel EPEX als NPS een geldboete opgelegd. |
| --- | --- |

(7)

De geldboete is berekend conform de richtsnoeren inzake geldboeten van 2006 (2). In het besluit wordt zowel EPEX als NPS een geldboete opgelegd.

2.4.1.   Basisbedrag van de geldboete

| (8) | Het basisbedrag van de geldboete is bepaald op 16 % van de verkopen van diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit door elk van de ondernemingen in de EER. |
| --- | --- |

(8)

Het basisbedrag van de geldboete is bepaald op 16 % van de verkopen van diensten op het gebied van spothandel in elektriciteit door elk van de ondernemingen in de EER.

| (9) | Het basisbedrag wordt vermenigvuldigd met het aantal jaren dat aan de inbreuk is deelgenomen, om ten volle rekening te houden met de duur van de deelname van elke onderneming aan de inbreuk. |
| --- | --- |

(9)

Het basisbedrag wordt vermenigvuldigd met het aantal jaren dat aan de inbreuk is deelgenomen, om ten volle rekening te houden met de duur van de deelname van elke onderneming aan de inbreuk.

2.4.2.   Aanpassingen van het basisbedrag

2.4.2.1.   Verzwarende en verzachtende omstandigheden

| (10) | In deze zaak is er geen sprake van verzwarende of verzachtende omstandigheden. |
| --- | --- |

(10)

In deze zaak is er geen sprake van verzwarende of verzachtende omstandigheden.

2.4.2.2.   Specifieke verhoging met het oog op afschrikking

| (11) | In deze zaak is het niet noodzakelijk de geldboete te verhogen om een voldoende afschrikkende werking te bereiken. |
| --- | --- |

(11)

In deze zaak is het niet noodzakelijk de geldboete te verhogen om een voldoende afschrikkende werking te bereiken.

2.4.3.   Toepassing van het 10 %-omzetplafond

| (12) | In deze zaak bedragen de geldboeten voor beide partijen meer dan 10 % van hun totale omzet in 2012 (op basis van de meest recente omzetcijfers). Daarom worden de geldboeten voor beide partijen afgetopt op 10 % van hun respectieve totale omzet. |
| --- | --- |

(12)

In deze zaak bedragen de geldboeten voor beide partijen meer dan 10 % van hun totale omzet in 2012 (op basis van de meest recente omzetcijfers). Daarom worden de geldboeten voor beide partijen afgetopt op 10 % van hun respectieve totale omzet.

2.4.4.   Schikking

| (13) | Op grond van de toepassing van de mededeling betreffende schikkingsprocedures (3) wordt het bedrag van de geldboeten die aan EPEX en NPS worden opgelegd met 10 % verlaagd. |
| --- | --- |

(13)

Op grond van de toepassing van de mededeling betreffende schikkingsprocedures (3) wordt het bedrag van de geldboeten die aan EPEX en NPS worden opgelegd met 10 % verlaagd.

3.   BIJ HET BESLUIT OPGELEGDE GELDBOETEN

| (14) | Voor de hierboven bedoelde inbreuk worden de volgende geldboeten opgelegd:






  a) | EPEX Spot: 3 651 000 EUR; |
| --- | --- | --- |

(14)

Voor de hierboven bedoelde inbreuk worden de volgende geldboeten opgelegd:

a)

EPEX Spot: 3 651 000 EUR;

| b) | Nord Pool Spot AS: 2 328 000 EUR. |
| --- | --- |

b)

Nord Pool Spot AS: 2 328 000 EUR.

---

(1)  PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1.

(2)  PB C 210 van 1.9.2006, blz. 2.

(3)  PB C 167 van 2.7.2008, blz. 1.

---

Europese Rekenkamer

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/7 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/7

---

Speciaal verslag nr. 13/2014 „De EU-steun voor herstel na de aardbeving in Haïti”

(2014/C 334/07)

De Europese Rekenkamer deelt u mede dat Speciaal verslag nr. 13/2014 „De EU-steun voor herstel na de aardbeving in Haïti” zojuist gepubliceerd is.

Het verslag kan worden ingezien op of gedownload van de website van de Europese Rekenkamer: http://eca.europa.eu

Het verslag is op aanvraag gratis in papieren vorm verkrijgbaar bij de Rekenkamer:

| Europese Rekenkamer |
| --- |
| Publicaties (PUB) |
| 12, rue Alcide De Gasperi |
| 1615 Luxemburg |
| LUXEMBURG |
| Tel. +352 4398-1 |
| e-mail: eca-info@eca.europa.eu |

Europese Rekenkamer

Publicaties (PUB)

12, rue Alcide De Gasperi

1615 Luxemburg

LUXEMBURG

Tel. +352 4398-1

e-mail: eca-info@eca.europa.eu

of door het invullen van een elektronische bestelbon bij EU Bookshop.

---

INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL EN | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/8 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL EN

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/8

---

Uitnodiging om opmerkingen te maken ingevolge artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie met betrekking tot de beweerde steun die aan Innovation Norway is verleend betreffende zijn activiteiten binnen de markt voor webinfrastructuur en verwante diensten, alsmede mogelijke steun ten gunste van regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement

(2014/C 334/08)

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft bij Besluit nr. 300/14/COL van 16 juli 2014, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, de procedure ingeleid van artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie(„Protocol 3”). De Noorse autoriteiten zijn hiervan in kennis gesteld door middel van een afschrift van het betrokken besluit.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA („de Autoriteit”) verzoekt hierbij de EVA-staten, de lidstaten van de EU en belanghebbenden hun opmerkingen over de betrokken maatregel binnen een maand na bekendmaking van deze mededeling in te dienen bij de:

| Toezichthoudende Autoriteit van de EVA |
| --- |
| Register |
| Belliardstraat 35 |
| 1040 Brussel |
| BELGIË |

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

Register

Belliardstraat 35

1040 Brussel

BELGIË

De gemaakte opmerkingen zullen ter kennis van de Noorse autoriteiten worden gebracht. Een belanghebbende die opmerkingen maakt, kan, met opgave van redenen, schriftelijk verzoeken om vertrouwelijke behandeling van zijn identiteit.

SAMENVATTING

Procedure

Bij een brief gedateerd 5 juli 2013 heeft TellUs IT AS, intussen gefuseerd met New Mind („New Mind | tellUs”, ook als „de klager” aangeduid) bij de Autoriteit een klacht ingediend tegen Innovasjon Norge AS („IN”) waarin het beweerde dat IN staatssteun ontving voor zijn commerciële activiteiten op de markt voor webinfrastructuur en verwante diensten binnen de toeristische sector.

De Autoriteit heeft met de Noorse autoriteiten en de klager briefwisseling gehouden en heeft beide partijen ontmoet.

De feiten van de zaak

IN is een staatsbedrijf met beperkte aansprakelijkheid dat in 2003 door de Noorse overheid is opgericht aan de hand van de wet betreffende Innovation Norway („Lov om Innovasjon Norge” (1)). Het bedrijf is opgericht met het doel bij te dragen aan bedrijfsinnovatie, ontwikkeling in plattelandsgebieden en om de competitiviteit van de Noorse bedrijven te vergroten. Het promoten van Noorwegen als een toeristische bestemming is eveneens een van de taken van IN.

IN is opgezet om verhoogde winstgevendheid binnen de diverse segmenten van de toeristische industrie op nationaal niveau te bevorderen, terwijl de regionale toeristische diensten en de organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement de hoofdactoren zijn op regionaal en lokaal niveau. Regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement zijn bedrijven waarvan de aandelen het eigendom zijn van het district of de lokale autoriteiten samen met private toeristische ondernemingen die in hun betrokken gebieden actief zijn.

De Noorse autoriteiten hebben onlangs besloten een nieuwe toeristische strategie toe te passen om de publieke steun aan de sector efficiënter te maken, het aantal actoren te verminderen en voor meer coördinatie tussen hen te zorgen. Met deze doelstellingen in gedachten hebben de Noorse autoriteiten een nieuwe toeristische structuur voorgesteld die er onder meer op gericht is het aantal regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement te verminderen en Noorwegens inspanningen om het toerisme te promoten te consolideren middels IN en zijn webpagina visitnorway.com.

In de begrotingsbrief van 2013 voor IN (2), worden de taken van IN in de toeristische sector als volgt beschreven: „Innovation Norway moet zorgen voor een goede verspreiding van Noorse reiservaringen via visitnorway.com en helpen om de spelers in de toeristische industrie bedreven te maken in het invoeren van hun producten in de nationale boekingoplossing die gekoppeld is aan visitnorway.com”. De begrotingsbrief van 2013 verduidelijkt dat: „Innovation Norway geen betaaldiensten mag aanbieden die direct of indirect met private actoren in concurrentie staan. Voor zover Innovation Norway diensten aanbiedt die een private aanbieder had kunnen uitvoeren, moet de prijs die Innovation Norway vraagt de reële te betalen kosten weergeven, inclusief wat door de basiskosten wordt gedekt”.

Bijgevolg begrijpt de Autoriteit in deze fase van de procedure dat de Noorse autoriteiten IN in 2013 het mandaat hebben toevertrouwd het toerisme via visitnorway.com actief te promoten en van dit platform een hoofdacteur van de toeristische structuur te maken. Voorts mag IN voor het eerst aan economische activiteiten deelnemen in de toeristische sector.

Een upstreammarkt van de activiteit voor toeristische promotie is het aanbieden van webinfrastructuur en verwante diensten. Met behulp van deze diensten kunnen klanten synchroon op hun eigen webpagina en op andere externe kanalen zoals visitnorway.com, Google Maps, toeristische informatiekiosken, mobiele portals alsmede gedrukte kranten informatie over bv. toeristische plaatsen, hotels, restaurants en evenementen plaatsen en regelmatig actualiseren.

IN had vroeger een contract met New Mind | tellUs voor de IT-diensten die vereist zijn om visitnorway.com te beheren. IN heeft echter zijn eigen functionaliteiten ontwikkeld. IN biedt voorts die diensten (d.w.z. webinfrastructuur en verwante diensten) als onderdeel van de binnen visitnorway.com. aangeboden diensten aan regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement aan. De webinfrastructuur en verwante diensten van IN worden niet aan de algemene markt, maar alleen aan regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement die gebruikmaken van de visitnorway.com site aangeboden.

Regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement die met visitnorway.com een contract sluiten, zetten hun eigen websites stop en beëindigen als gevolg daarvan hun eerdere dienstverleningsovereenkomsten met private operatoren (zoals de klager). Volgens de klager is het beëindigen van die websites en overeenkomsten een voorwaarde die Innovation Norway aan regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement oplegt. De klager omschrijft deze beweerde verplichting als een gekoppelde voorwaarde in strijd met de antitrustwetgeving.

De beweerde staatssteunmaatregelen

In het besluit worden de volgende maatregelen behandeld: i) de beweerde kruissubsidiëring van de webinfrastructuur en verwante diensten van IN met voor niet-commerciële activiteiten bestemde middelen; ii) de beweerde winstderving doordat de activiteiten van IN, inclusief de webinfrastructuur en verwante diensten, geen winstoogmerk hebben; en iii) de beweerde steun die door IN aan regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement wordt verleend in de vorm van prijzen onder de marktprijs.

Beoordeling van de maatregel

Bestaan van staatssteun

Artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst luidt als volgt: „Behoudens de afwijkingen waarin deze overeenkomst voorziet, zijn steunmaatregelen van de lidstaten van de EG, de EVA-staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de werking van deze overeenkomst, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de overeenkomstsluitende partijen ongunstig beïnvloedt.”.

De Autoriteit neemt het voorlopige standpunt in dat op basis van de begrotingsbrief van 2013 IN in concurrentie met private operatoren tot een nieuwe markt is toegetreden en diensten tegen financiële compensatie aanbiedt. Deze diensten vallen buiten het mandaat van IN om sectoren te promoten in Noorwegen. Ook neemt de Autoriteit het voorlopige standpunt in dat het aanbieden van webinfrastructuur en verwante diensten het aanbieden van economische diensten op de markt inhoudt. Bijgevolg lijkt IN voor de toepassing van de staatssteunregels met betrekking tot die specifieke diensten als een onderneming beschouwd te moeten worden.

Aan de hand van de op dit moment beschikbare informatie kan de Autoriteit geen conclusie trekken betreffende het feit of de onderhavige maatregelen staatssteun inhouden.

In het huidige stadium van de procedure heeft de Autoriteit twijfels of IN met de huidige scheiding van rekeningen binnen IN in elk van zijn projecten, met name binnen visitnorway.com, de kosten en inkomsten betreffende economische en niet-economische activiteiten kan onderscheiden. De Autoriteit herinnert eraan dat wanneer een entiteit zowel commerciële als niet-commerciële activiteiten uitvoert, een systeem van kostprijsadministratie moet worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat de commerciële activiteiten niet via aan de niet-commerciële activiteiten toegekende staatsmiddelen worden gesubsidieerd.

Voorts merkt de Autoriteit op dat elke bedrijfseigenaar of investeerder normaal een rendement op zijn investering in een commerciële onderneming zal vereisen. Uit de beschikbare informatie is echter niet duidelijk of IN een dergelijke winst behaalt uit een van de economische diensten die het onderneemt door het aanbieden van webinfrastructuur en verwante diensten.

Als het prijsbeleid van IN, rekening houdend met al zijn directe en indirecte kosten, niet voldoende rendement op kapitaal oplevert, zijn regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement misschien ook begunstigden van staatssteun omdat zij diensten ontvangen voor minder dan de reële kostprijs ervan.

Nieuwe steun

De Noorse autoriteiten argumenteren dat, als de onderhavige maatregelen als staatssteun zouden worden beschouwd, zij bestaande steun zouden zijn ingevolge artikel 1, onder b), punt i), of artikel 1, onder b), punt v), van deel II van Protocol 3 bij de Toezichtovereenkomst. In dit stadium van de procedure neemt de Autoriteit het voorlopige standpunt in dat, als de maatregelen als staatssteun zouden worden beschouwd, zij ook als onwettige nieuwe steun zouden worden geclassificeerd.

Ten aanzien van de toepassing van artikel 1, onder b), punt i), van deel II van Protocol 3 neemt de Autoriteit het voorlopige standpunt in dat de toetreding van IN tot een nieuwe markt (d.w.z. webinfrastructuur en verwante diensten), waar reeds private operatoren aanwezig zijn, buiten het mandaat ligt dat IN van de Noorse overheid heeft ontvangen. Ook zijn financieringssysteem lijkt verschillend. De bevorderingsactiviteiten van IN worden met publieke middelen gefinancierd, maar de begrotingsbrief van 2013 verduidelijkt dat de aanbieding van economische diensten door de ontvangers van de diensten door middel van vergoeding moet worden gefinancierd. Bijgevolg is de Autoriteit voorlopig van oordeel dat elke steun die aan IN wordt toegekend wanneer het die diensten aanbiedt als nieuwe steun moet worden gekwalificeerd.

Ten slotte neemt de Autoriteit op dit ogenblik niet in overweging dat de maatregel ingevolge artikel 1, onder b), punt v), in deel II van Protocol 3 als bestaande steun kan worden bestempeld.

Verenigbaarheid

De Noorse autoriteiten hebben geargumenteerd dat als de in het geding zijnde maatregelen als nieuwe staatssteun zouden moeten worden beschouwd, zij uit hoofde van artikel 61, lid 3, onder c), van de EER-overeenkomst verenigbaar zouden zijn als steun voor de toeristische sector. De Noorse autoriteiten hebben echter niet voldoende informatie verstrekt om hun standpunt aan te tonen.

In ieder geval heeft de Autoriteit momenteel twijfels of de staatssteunmaatregelen aan een echt marktfalen beantwoorden en of zij evenredig zijn.

Ten aanzien van de beweerde gekoppelde voorwaarde waarvan hierboven sprake neemt de Autoriteit het voorlopige standpunt in dat als deze bestaat en door IN wordt opgelegd, zij in strijd kan zijn met artikel 53 en 54 van de EER-overeenkomst, en de maatregelen met toepassing van de Matra- rechtspraak (3) dan ook niet als verenigbare staatssteun zouden kunnen worden bestempeld.

Conclusie

In het licht van de voorgaande overwegingen heeft de Autoriteit twijfels of uit te sluiten valt dat de bovenvermelde maatregelen staatssteun zijn ingevolge artikel 61, lid 1, van de EER-overeenkomst. De Autoriteit neemt in dit stadium van de procedure het standpunt in dat, als de maatregelen als staatssteun zouden worden omschreven, zij nieuwe steun zouden zijn. Ten slotte heeft de Autoriteit ook twijfels of de maatregelen aan artikel 63, lid 3, van de EER-overeenkomst voldoen.

In het licht van het bovenstaande heeft de Autoriteit besloten overeenkomstig artikel 1, lid 2, van deel I van Protocol 3 de formele onderzoeksprocedure te openen met betrekking tot de vermeende steun die aan IN is verleend betreffende zijn activiteiten op de markt voor webinfrastructuur en verwante diensten alsmede mogelijke steun ten gunste van regionale toeristische diensten en organisaties op het gebied van bestemmingsmanagement.

Belanghebbenden wordt verzocht hun opmerkingen te maken binnen één maand na bekendmaking van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie.

---

(1)  LOV-2003-12-19-130. Beschikbaar op: http://www.innovasjonnorge.no/no/om-oss/lov-om-innovasjon-norge/

(2)  Dit document is beschikbaar op:

http://www.regjeringen.no/upload/NHD/Vedlegg/Brev/2013_oppdragsbrev_innovasjonnorge.pdf#search=OPPDRAGSBREV®j_oss=1

(3)  Zaak C-225/91 Matra v. Commissie [1993] Jurispr. I-3203, punt 41. Volgens deze rechtspraak kan staatssteun die voorwaarden omvat welke tegen andere bepalingen van de EER-overeenkomst indruisen niet als verenigbare steun worden goedgekeurd.

---

EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY DECISION

No 300/14/COL

of 16 July 2014

to initiate the formal investigation into the alleged aid granted to Innovation Norway for its activities within the market of web infrastructure and related services, as well as possible aid in favour of the Regional Tourist Boards and the Destination Management Organisations

(Norway)

THE EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY (‘THE AUTHORITY’),

HAVING REGARD to the Agreement on the European Economic Area (‘the EEA Agreement’), in particular to Articles 61 thereof,

HAVING REGARD to the Agreement between the EFTA States on the Establishment of a Surveillance Authority and a Court of Justice (‘the Surveillance and Court Agreement’), in particular to Article 24,

HAVING REGARD to Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement (‘Protocol 3’), in particular to Article 1(3) of Part I and Articles 4(4) and 6 of Part II,

Whereas:

I.   FACTS

1.   Procedure

| (1) | By letter dated 5 July 2013 (Event No 678002 and Annexes at Events No 678003-678007, 678010-678013 and 678017), TellUs IT AS (now merged with New Mind (1), and henceforth referred to as ‘New Mind | tellUs’ or ‘the Complainant’), made a complaint to the Authority in which it alleged that Innovasjon Norge AS (‘Innovation Norway’ or ‘IN’) receives state aid for its commercial activities in the web infrastructure and related services market, within the tourism sector. The complaint was received and registered by the Authority on 8 July 2013. |
| --- | --- |

(1)

By letter dated 5 July 2013 (Event No 678002 and Annexes at Events No 678003-678007, 678010-678013 and 678017), TellUs IT AS (now merged with New Mind (1), and henceforth referred to as ‘New Mind | tellUs’ or ‘the Complainant’), made a complaint to the Authority in which it alleged that Innovasjon Norge AS (‘Innovation Norway’ or ‘IN’) receives state aid for its commercial activities in the web infrastructure and related services market, within the tourism sector. The complaint was received and registered by the Authority on 8 July 2013.

| (2) | By a letter dated 27 August 2013 (Event No 679974), the Authority requested the Norwegian authorities to provide their comments on the alleged state aid. On 24 and 25 September 2013, the Authority attended two meetings in Oslo. On 24 September 2013, the Authority received a presentation from New Mind | tellUs (Event No 684995). On 25 September 2013, the Authority discussed the complaint with the Norwegian authorities. At this meeting, IN (on behalf of the Norwegian authorities) provided the Authority with a presentation on the case (Event No 684996). |
| --- | --- |

(2)

By a letter dated 27 August 2013 (Event No 679974), the Authority requested the Norwegian authorities to provide their comments on the alleged state aid. On 24 and 25 September 2013, the Authority attended two meetings in Oslo. On 24 September 2013, the Authority received a presentation from New Mind | tellUs (Event No 684995). On 25 September 2013, the Authority discussed the complaint with the Norwegian authorities. At this meeting, IN (on behalf of the Norwegian authorities) provided the Authority with a presentation on the case (Event No 684996).

| (3) | By a letter dated 4 October 2013 (Event No 685187), the Authority sent an information request to the Norwegian authorities. The Norwegian authorities replied to this request by forwarding two letters from IN, dated 28 October 2013 (Events No 688213 and 688215, together with Annexes at Events No 688214 and 688216-25). |
| --- | --- |

(3)

By a letter dated 4 October 2013 (Event No 685187), the Authority sent an information request to the Norwegian authorities. The Norwegian authorities replied to this request by forwarding two letters from IN, dated 28 October 2013 (Events No 688213 and 688215, together with Annexes at Events No 688214 and 688216-25).

| (4) | By an e-mail dated 15 November 2013 (Event No 690346), the Complainant commented on the Norwegian authorities' replies. IN submitted its observations on the Complainant's comments by way of a letter dated 20 December 2012, which was forwarded by the Norwegian authorities (Event No 694258). |
| --- | --- |

(4)

By an e-mail dated 15 November 2013 (Event No 690346), the Complainant commented on the Norwegian authorities' replies. IN submitted its observations on the Complainant's comments by way of a letter dated 20 December 2012, which was forwarded by the Norwegian authorities (Event No 694258).

| (5) | By an e-mail dated 10 January 2014 (Event No 695364), the Norwegian authorities provided the Authority with additional information. |
| --- | --- |

(5)

By an e-mail dated 10 January 2014 (Event No 695364), the Norwegian authorities provided the Authority with additional information.

| (6) | By emails dated 17 January 2013 and 3 March 2013 (Events No 696111 and 702175), New Mind | tellUs provided the Authority with additional information. |
| --- | --- |

(6)

By emails dated 17 January 2013 and 3 March 2013 (Events No 696111 and 702175), New Mind | tellUs provided the Authority with additional information.

2.   Background

2.1.   The Complainant

| (7) | The Complainant is an IT company which delivers online distribution solutions for the tourism industry. The company is active in several EEA countries and has a large portfolio of clients including several destination organisations (2) and travel agencies. |
| --- | --- |

(7)

The Complainant is an IT company which delivers online distribution solutions for the tourism industry. The company is active in several EEA countries and has a large portfolio of clients including several destination organisations (2) and travel agencies.

2.2.   Innovation Norway (IN)

| (8) | IN is a limited liability state-owned company, which was established in 2003 by the Norwegian Government through the Act on Innovation Norway (‘Lov om Innovasjon Norge’ (3), hereafter ‘Act on IN’). The Norwegian Ministry of Industry and Trade owns 51 % of IN's shares, and the Norwegian counties own the remaining 49 % (4). IN enjoys a general exemption from Norwegian corporate income tax, pursuant to Section 2-30(1)(e)(5) of the Norwegian Tax Act of 1999 (5). |
| --- | --- |

(8)

IN is a limited liability state-owned company, which was established in 2003 by the Norwegian Government through the Act on Innovation Norway (‘Lov om Innovasjon Norge’ (3), hereafter ‘Act on IN’). The Norwegian Ministry of Industry and Trade owns 51 % of IN's shares, and the Norwegian counties own the remaining 49 % (4). IN enjoys a general exemption from Norwegian corporate income tax, pursuant to Section 2-30(1)(e)(5) of the Norwegian Tax Act of 1999 (5).

| (9) | The company was established with the purpose of contributing to business innovation, the development of rural areas and increasing the competitiveness of Norwegian companies. Section 1 of the Act on IN explicitly entrusts IN with the task ‘to promote corporate and social-economic development throughout the country, and trigger different regions industrial opportunities to contribute to innovation, internationalisation and promotion’ (6). IN manages and implements several Norwegian state aid schemes. |
| --- | --- |

(9)

The company was established with the purpose of contributing to business innovation, the development of rural areas and increasing the competitiveness of Norwegian companies. Section 1 of the Act on IN explicitly entrusts IN with the task ‘to promote corporate and social-economic development throughout the country, and trigger different regions industrial opportunities to contribute to innovation, internationalisation and promotion’ (6). IN manages and implements several Norwegian state aid schemes.

| (10) | The tasks currently carried out by IN were previously accomplished by its four predecessor organisations: the Norwegian Industrial and Regional Development Fund (‘SND’), the Government Consultative Office for Inventors (‘SVO’), the Norwegian Tourist Council (‘NTC’) and the Norwegian Export Council (‘NEC’) (7). In 2004, those four entities were discontinued and merged into IN. |
| --- | --- |

(10)

The tasks currently carried out by IN were previously accomplished by its four predecessor organisations: the Norwegian Industrial and Regional Development Fund (‘SND’), the Government Consultative Office for Inventors (‘SVO’), the Norwegian Tourist Council (‘NTC’) and the Norwegian Export Council (‘NEC’) (7). In 2004, those four entities were discontinued and merged into IN.

2.3.   The Norwegian tourism structure and the new tourism strategy

| (11) | Several different entities are involved in the promotion of Norway as a tourism destination at national, regional and local level (8). |
| --- | --- |

(11)

Several different entities are involved in the promotion of Norway as a tourism destination at national, regional and local level (8).

| (12) | IN is intended to promote increased profitability within various segments of the tourism industry at a national level, continuing the tasks of its predecessors (9). The Norwegian Government has been an active stakeholder within the tourism sector since 1903 (10). |
| --- | --- |

(12)

IN is intended to promote increased profitability within various segments of the tourism industry at a national level, continuing the tasks of its predecessors (9). The Norwegian Government has been an active stakeholder within the tourism sector since 1903 (10).

| (13) | At the regional and local levels, the tourism promotion is ensured by the Regional Tourist Boards (in Norwegian ‘Regionalt selskap’, here referred to as ‘RTBs’) and the Destination Management Organisations (in Norwegian ‘Destinasjonsselskap’, here referred to as ‘DMOs’) (11). |
| --- | --- |

(13)

At the regional and local levels, the tourism promotion is ensured by the Regional Tourist Boards (in Norwegian ‘Regionalt selskap’, here referred to as ‘RTBs’) and the Destination Management Organisations (in Norwegian ‘Destinasjonsselskap’, here referred to as ‘DMOs’) (11).

| (14) | The RTBs are companies that serve the tourist industry in a regionally-defined geographical area (12). Those entities normally have public and private shareholders. According to information provided by the Norwegian authorities, the RTBs' tasks are international marketing; tourist information; regional marketing activities and knowledge; regional coordination of activities, and regional public relations activities. |
| --- | --- |

(14)

The RTBs are companies that serve the tourist industry in a regionally-defined geographical area (12). Those entities normally have public and private shareholders. According to information provided by the Norwegian authorities, the RTBs' tasks are international marketing; tourist information; regional marketing activities and knowledge; regional coordination of activities, and regional public relations activities.

| (15) | The DMOs are companies that serve a defined number of destinations, products, attractions and tourist industry within a geographic region served by an RTB (13). DMOs are normally local and their structure varies. Their shareholders are normally public bodies and private companies. Their tasks under the national tourism strategy are product development; booking and sales; tourist information; destination development; competence development; destination market knowledge, and destination public relations activities. |
| --- | --- |

(15)

The DMOs are companies that serve a defined number of destinations, products, attractions and tourist industry within a geographic region served by an RTB (13). DMOs are normally local and their structure varies. Their shareholders are normally public bodies and private companies. Their tasks under the national tourism strategy are product development; booking and sales; tourist information; destination development; competence development; destination market knowledge, and destination public relations activities.

| (16) | However, at the beginning of the 2010s, the Norwegian Government decided to adopt a new tourism strategy aimed at improving its national tourism structure. The objectives of the new strategy are to render the public support to the sector more efficient, reduce the number of actors and ensure more coordination among them (14). Moreover, the Norwegian authorities have stated that they aim to avoid a diversification of websites dealing with tourism in Norway, with different layouts, booking engines, languages and so on, which are funded by various Government bodies, counties or municipalities. |
| --- | --- |

(16)

However, at the beginning of the 2010s, the Norwegian Government decided to adopt a new tourism strategy aimed at improving its national tourism structure. The objectives of the new strategy are to render the public support to the sector more efficient, reduce the number of actors and ensure more coordination among them (14). Moreover, the Norwegian authorities have stated that they aim to avoid a diversification of websites dealing with tourism in Norway, with different layouts, booking engines, languages and so on, which are funded by various Government bodies, counties or municipalities.

| (17) | With these objectives in mind, the Norwegian authorities proposed a new tourism structure aiming, inter alia, to reduce the number of RTBs and DMOs and to consolidate Norway's tourism promotion efforts around IN and its webpage visitnorway.com. |
| --- | --- |

(17)

With these objectives in mind, the Norwegian authorities proposed a new tourism structure aiming, inter alia, to reduce the number of RTBs and DMOs and to consolidate Norway's tourism promotion efforts around IN and its webpage visitnorway.com.

| (18) | The Authority understands that the Norwegian authorities intend to change the existing structure of the tourism industry, by proposing a new one based, inter alia, on the promotion and development of the platform visitnorway.com, which is currently managed by IN. This implies changes in the way IN acts in the market and changes in the structure of visitnorway.com
   (15). |
| --- | --- |

(18)

The Authority understands that the Norwegian authorities intend to change the existing structure of the tourism industry, by proposing a new one based, inter alia, on the promotion and development of the platform visitnorway.com, which is currently managed by IN. This implies changes in the way IN acts in the market and changes in the structure of visitnorway.com
   (15).

| (19) | As part of the Norwegian authorities' new tourism strategy, on 1 February 2013, the Ministry of Trade, Industry and Fisheries issued its 2013 State Budget for IN (hereafter ‘the 2013 Budget letter’) (16). The 2013 Budget letter entrusted IN with the mandate of ‘ensuring a good distribution of Norwegian travel experiences through visitnorway.com, and help to make the players in the tourist industry competent to enter their products into the national booking solution –linked to visitnorway.com
  ’ (17). |
| --- | --- |

(19)

As part of the Norwegian authorities' new tourism strategy, on 1 February 2013, the Ministry of Trade, Industry and Fisheries issued its 2013 State Budget for IN (hereafter ‘the 2013 Budget letter’) (16). The 2013 Budget letter entrusted IN with the mandate of ‘ensuring a good distribution of Norwegian travel experiences through visitnorway.com, and help to make the players in the tourist industry competent to enter their products into the national booking solution –linked to visitnorway.com
  ’ (17).

| (20) | The 2013 Budget letter also stated that: ‘Innovation Norway shall not offer user-paid services that are in direct or indirect competition with private actors. To the extent that Innovation Norway offers services that could have been carried out by a private provider, the price that Innovation Norway asks must reflect the real accrued cost, including what is covered by the basic costs’
   (18). |
| --- | --- |

(20)

The 2013 Budget letter also stated that: ‘Innovation Norway shall not offer user-paid services that are in direct or indirect competition with private actors. To the extent that Innovation Norway offers services that could have been carried out by a private provider, the price that Innovation Norway asks must reflect the real accrued cost, including what is covered by the basic costs’
   (18).

2.4.   The market for web infrastructure and related services

| (21) | The present case relates to IN's activities in the market for web infrastructure and related services. |
| --- | --- |

(21)

The present case relates to IN's activities in the market for web infrastructure and related services.

| (22) | Web infrastructure and related services in the tourism sector are provided through ‘Destination Management Systems’ (‘DMS’), which are defined as ‘[s]ystems that consolidate and distribute a comprehensive range of tourism products through a variety of channels and platforms, generally catering for a specific region, and supporting the activities of a destination management organisation within that region. DMS attempt to utilise a customer centric approach in order to manage and market the destination as a holistic entity, typically providing strong destination related information, real-time reservations, destination management tools and paying particular attention to supporting small and independent tourism suppliers’
   (19). |
| --- | --- |

(22)

Web infrastructure and related services in the tourism sector are provided through ‘Destination Management Systems’ (‘DMS’), which are defined as ‘[s]ystems that consolidate and distribute a comprehensive range of tourism products through a variety of channels and platforms, generally catering for a specific region, and supporting the activities of a destination management organisation within that region. DMS attempt to utilise a customer centric approach in order to manage and market the destination as a holistic entity, typically providing strong destination related information, real-time reservations, destination management tools and paying particular attention to supporting small and independent tourism suppliers’
   (19).

| (23) | Through its DMS, an IT company such as the Complainant will offer a database service where its clients (destination companies) can submit and regularly update information about tourist sites, hotels, restaurants, events and similar simultaneously on their own webpage and on other external channels such as visitnorway.com, Google Maps, tourist information kiosks, mobile portals, and in printed newspapers. |
| --- | --- |

(23)

Through its DMS, an IT company such as the Complainant will offer a database service where its clients (destination companies) can submit and regularly update information about tourist sites, hotels, restaurants, events and similar simultaneously on their own webpage and on other external channels such as visitnorway.com, Google Maps, tourist information kiosks, mobile portals, and in printed newspapers.

| (24) | These services allow clients to insert input data into the database and this information is then automatically disseminated on a number of different websites (including visitnorway.com). The information is then used by visitors for booking or informational purposes. These services are defined as web infrastructure and related services. They include different functionalities: (i) the ‘destinator’ functionality (the creation of points of interest or information flash to be published on the website); (ii) the ‘distribution’ functionality (the information stored in a database is distributed to many different channels and platforms) or (iii) the ‘search’ functionality (used on every website to search and present tourism products). |
| --- | --- |

(24)

These services allow clients to insert input data into the database and this information is then automatically disseminated on a number of different websites (including visitnorway.com). The information is then used by visitors for booking or informational purposes. These services are defined as web infrastructure and related services. They include different functionalities: (i) the ‘destinator’ functionality (the creation of points of interest or information flash to be published on the website); (ii) the ‘distribution’ functionality (the information stored in a database is distributed to many different channels and platforms) or (iii) the ‘search’ functionality (used on every website to search and present tourism products).

| (25) | According to the Norwegian authorities (20), the Complainant was alone on the Norwegian market offering those services for the last 17 years. However, in 2012-2013, a new international competitor, Citybreak, entered the Norwegian market offering the ‘destinator’ functionality, i.e. allowing tourism providers to create their points of interest. A graphic illustration of the functioning of these services is included in paragraph (31) below. |
| --- | --- |

(25)

According to the Norwegian authorities (20), the Complainant was alone on the Norwegian market offering those services for the last 17 years. However, in 2012-2013, a new international competitor, Citybreak, entered the Norwegian market offering the ‘destinator’ functionality, i.e. allowing tourism providers to create their points of interest. A graphic illustration of the functioning of these services is included in paragraph (31) below.

2.5.   IN's entrance into the market for web infrastructure services and related services

| (26) | The promotion of Norway as a tourism destination is one of IN's tasks. IN has developed and managed the platform visitnorway.com in order to fulfil its promotion task. Before 2013, IN only offered online marketing and promotion services on its visitnorway.com website. These services included web-advertising to the RTBs and the DMOs for an annual subscription fee, which represented a certain percentage of their turnover. |
| --- | --- |

(26)

The promotion of Norway as a tourism destination is one of IN's tasks. IN has developed and managed the platform visitnorway.com in order to fulfil its promotion task. Before 2013, IN only offered online marketing and promotion services on its visitnorway.com website. These services included web-advertising to the RTBs and the DMOs for an annual subscription fee, which represented a certain percentage of their turnover.

| (27) | However, IN has developed its own system and functionalities (21) and it is offering them to the RTBs and the DMOs which have migrated their websites to visitnorway.com. These RTBs and DMOs were previously clients of the Complainant. The Authority understands, at this stage of the procedure, that the strategy of offering these services to the RTBs and DMOs is closely linked to the decision of the Norwegian authorities to promote visitnorway.com by making it the main internet platform for tourism promotion in the country (see paragraphs (16) to (18), above). |
| --- | --- |

(27)

However, IN has developed its own system and functionalities (21) and it is offering them to the RTBs and the DMOs which have migrated their websites to visitnorway.com. These RTBs and DMOs were previously clients of the Complainant. The Authority understands, at this stage of the procedure, that the strategy of offering these services to the RTBs and DMOs is closely linked to the decision of the Norwegian authorities to promote visitnorway.com by making it the main internet platform for tourism promotion in the country (see paragraphs (16) to (18), above).

| (28) | In order to enter this new market, IN launched ‘Pilot ALFA’ between 2012-2013 – running two pilot projects called VisitSørlandet and VisitTrondheim. |
| --- | --- |

(28)

In order to enter this new market, IN launched ‘Pilot ALFA’ between 2012-2013 – running two pilot projects called VisitSørlandet and VisitTrondheim.

| (29) | Once Visit Sørlandet AS (an RTB), and Visit Trondheim AS (a DMO) were selected to participate in Pilot ALFA, they signed a partnership agreement with IN, in order to use visitnorway.com templates, functionalities and content. As a consequence of the agreement, both companies redirected their URL (22) to visitnorway.com and discontinued their own homepages. The information available on those pages was migrated to visitnorway.com. |
| --- | --- |

(29)

Once Visit Sørlandet AS (an RTB), and Visit Trondheim AS (a DMO) were selected to participate in Pilot ALFA, they signed a partnership agreement with IN, in order to use visitnorway.com templates, functionalities and content. As a consequence of the agreement, both companies redirected their URL (22) to visitnorway.com and discontinued their own homepages. The information available on those pages was migrated to visitnorway.com.

| (30) | When these two companies had their own website, they were clients of the Complainant. Accordingly, they used ‘tellUs destinator’ and ‘tellUs search’ functionalities, and paid a licence fee to the Complainant for this use. However, upon redirecting their URL to visitnorway.com and terminating their own website, these companies put to an end the contract for the search functionality, since within visitnorway.com only IN's search functionality can be used. They still have to contract with the Complainant or CityBreak for the ‘destinator’ functionality. |
| --- | --- |

(30)

When these two companies had their own website, they were clients of the Complainant. Accordingly, they used ‘tellUs destinator’ and ‘tellUs search’ functionalities, and paid a licence fee to the Complainant for this use. However, upon redirecting their URL to visitnorway.com and terminating their own website, these companies put to an end the contract for the search functionality, since within visitnorway.com only IN's search functionality can be used. They still have to contract with the Complainant or CityBreak for the ‘destinator’ functionality.

| (31) | The uses of the different functionalities, before and after Pilot ALFA, are represented in the following graphic: |
| --- | --- |

(31)

The uses of the different functionalities, before and after Pilot ALFA, are represented in the following graphic:

Image

| (32) | The services that IN was previously offering to these two types of companies (online marketing and promotion services on the visitnorway.com website), were offered for a fee calculated on the basis of their annual turnover. This pricing system was also applied during Pilot ALFA, with no additional charge made for the additional services provided by IN (i.e. web infrastructure and related services). |
| --- | --- |

(32)

The services that IN was previously offering to these two types of companies (online marketing and promotion services on the visitnorway.com website), were offered for a fee calculated on the basis of their annual turnover. This pricing system was also applied during Pilot ALFA, with no additional charge made for the additional services provided by IN (i.e. web infrastructure and related services).

| (33) | The Norwegian authorities have explained that the reason behind not charging extra for these additional services relates to the fact that the new services were under development, and the two companies involved in the pilot project invested time and effort in giving feedback to finalise the development of IN's functionalities; thereby ‘reimbursing’ the (unfinished) new services with their inputs. |
| --- | --- |

(33)

The Norwegian authorities have explained that the reason behind not charging extra for these additional services relates to the fact that the new services were under development, and the two companies involved in the pilot project invested time and effort in giving feedback to finalise the development of IN's functionalities; thereby ‘reimbursing’ the (unfinished) new services with their inputs.

| (34) | From July 2013 to November 2013, IN undertook a project called ‘Pilot Beta’. During this pilot project, IN studied new alternatives, new business models, and the possibility of promoting new partnership agreements with the RTBs and the DMOs. The Authority understands that during the Pilot Beta phase no new partnership agreements were signed. |
| --- | --- |

(34)

From July 2013 to November 2013, IN undertook a project called ‘Pilot Beta’. During this pilot project, IN studied new alternatives, new business models, and the possibility of promoting new partnership agreements with the RTBs and the DMOs. The Authority understands that during the Pilot Beta phase no new partnership agreements were signed.

| (35) | As from 1 January 2014, IN has offered partnership agreements (see paragraph (5)) to all interested DMOs and RTBs on a non-discriminatory basis. IN offers its services exclusively to the RTBs and the DMOs as part of the Norwegian tourism structure, but not to other interested private companies (e.g. individual hotels, shops, or museums). |
| --- | --- |

(35)

As from 1 January 2014, IN has offered partnership agreements (see paragraph (5)) to all interested DMOs and RTBs on a non-discriminatory basis. IN offers its services exclusively to the RTBs and the DMOs as part of the Norwegian tourism structure, but not to other interested private companies (e.g. individual hotels, shops, or museums).

| (36) | The Authority understands that as from 1 January 2014, IN introduced a new pricing model for the new services it is providing, where the price charged is intended to reflect the costs of the services provided by IN, plus a reasonable profit margin of between 5 to 10 % per year. |
| --- | --- |

(36)

The Authority understands that as from 1 January 2014, IN introduced a new pricing model for the new services it is providing, where the price charged is intended to reflect the costs of the services provided by IN, plus a reasonable profit margin of between 5 to 10 % per year.

3.   The complaint

| (37) | The complaint submitted by New Mind | tellUs separates IN's business promotion activities (including tourism promotion) from its activity related to the provision of web infrastructure and related services. |
| --- | --- |

(37)

The complaint submitted by New Mind | tellUs separates IN's business promotion activities (including tourism promotion) from its activity related to the provision of web infrastructure and related services.

| (38) | The Complainant considers that IN's promotion activities and its tasks in relation to visitnorway.com, as a national tourism portal, can be considered to be a service of general economic interest (‘SGEI’) in line with the EEA state aid rules. However, since 2013, IN is entering a new market (23), offering economic services. Those new services are not part of the mandate received by IN and are not provided in line with the Altmark
   (24) case-law. As a consequence, IN's behaviour in the market should be in line with the state aid rules. |
| --- | --- |

(38)

The Complainant considers that IN's promotion activities and its tasks in relation to visitnorway.com, as a national tourism portal, can be considered to be a service of general economic interest (‘SGEI’) in line with the EEA state aid rules. However, since 2013, IN is entering a new market (23), offering economic services. Those new services are not part of the mandate received by IN and are not provided in line with the Altmark
   (24) case-law. As a consequence, IN's behaviour in the market should be in line with the state aid rules.

| (39) | The Complainant refers to three different forms of alleged state aid:






  a. | the non-implementation of a separation of accounts for commercial activities within IN; |
| --- | --- | --- |

(39)

The Complainant refers to three different forms of alleged state aid:

a.

the non-implementation of a separation of accounts for commercial activities within IN;

| b. | the profits foregone through the non-profit orientation of economic activity referred to above, and |
| --- | --- |

b.

the profits foregone through the non-profit orientation of economic activity referred to above, and

| c. | the general exemption from the income tax granted to IN, also applicable to IN's economic activities. |
| --- | --- |

c.

the general exemption from the income tax granted to IN, also applicable to IN's economic activities.

| (40) | According to the Complainant, IN is not required to generate any profit and the company does not maintain separate accounts for its economic and non-economic activities. This implies spill-over effects, allowing IN to finance its economic activities with the funds that should be devoted to non-economic activities. Therefore, the measures entail state aid pursuant to Article 61(1) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(40)

According to the Complainant, IN is not required to generate any profit and the company does not maintain separate accounts for its economic and non-economic activities. This implies spill-over effects, allowing IN to finance its economic activities with the funds that should be devoted to non-economic activities. Therefore, the measures entail state aid pursuant to Article 61(1) of the EEA Agreement.

| (41) | New Mind | tellUs also alleges that IN requests its clients to terminate their previous contracts with New Mind | tellUs. The Complainant takes the view that this is a tie-in condition in breach of antitrust law (25). |
| --- | --- |

(41)

New Mind | tellUs also alleges that IN requests its clients to terminate their previous contracts with New Mind | tellUs. The Complainant takes the view that this is a tie-in condition in breach of antitrust law (25).

| (42) | In New Mind | tellUs' view, the aid measures have to be considered as new state aid since the entrance into a new market (i.e. offering web infrastructure and related services to the RTBs and the DMOs) falls outside the mandate received by IN and its predecessors. The Complainant considers that IN's mandate was limited to a general promotion of the country. |
| --- | --- |

(42)

In New Mind | tellUs' view, the aid measures have to be considered as new state aid since the entrance into a new market (i.e. offering web infrastructure and related services to the RTBs and the DMOs) falls outside the mandate received by IN and its predecessors. The Complainant considers that IN's mandate was limited to a general promotion of the country.

| (43) | New Mind | tellUs also states that the general tax exemption granted to IN should be considered to be state aid when it relates to income obtained by the performance of economic activities. This exemption would also be considered to be new state aid because it is related to the recent entrance of IN into economic activities. |
| --- | --- |

(43)

New Mind | tellUs also states that the general tax exemption granted to IN should be considered to be state aid when it relates to income obtained by the performance of economic activities. This exemption would also be considered to be new state aid because it is related to the recent entrance of IN into economic activities.

| (44) | Finally, the Complainant considers that as IN is not charging market prices for the services that it is providing to the RTBs and the DMOs, those companies are also beneficiaries of unlawful state aid (26). |
| --- | --- |

(44)

Finally, the Complainant considers that as IN is not charging market prices for the services that it is providing to the RTBs and the DMOs, those companies are also beneficiaries of unlawful state aid (26).

4.   Comments by the Norwegian authorities

| (45) | The Norwegian authorities disagree with New Mind | tellUs' legal assessment (27). |
| --- | --- |

(45)

The Norwegian authorities disagree with New Mind | tellUs' legal assessment (27).

| (46) | Firstly, the Norwegian authorities state that IN's purpose is to help to create profitable business in all parts of Norway, inter alia, by promoting the country as a holiday destination. IN's core activity is to promote business in Norway and not to operate any business itself. In functional terms, IN is merely a tool for the Norwegian authorities to grant aid, but it does not offer goods or services in the market. As a consequence, IN cannot be regarded as an undertaking being a recipient of state aid. |
| --- | --- |

(46)

Firstly, the Norwegian authorities state that IN's purpose is to help to create profitable business in all parts of Norway, inter alia, by promoting the country as a holiday destination. IN's core activity is to promote business in Norway and not to operate any business itself. In functional terms, IN is merely a tool for the Norwegian authorities to grant aid, but it does not offer goods or services in the market. As a consequence, IN cannot be regarded as an undertaking being a recipient of state aid.

| (47) | In its view, since the core activities of IN are of a non-economic nature, the potential classification of secondary activities undertaken by IN as economic activities would not alter the fact that IN cannot be considered to constitute an undertaking (28). |
| --- | --- |

(47)

In its view, since the core activities of IN are of a non-economic nature, the potential classification of secondary activities undertaken by IN as economic activities would not alter the fact that IN cannot be considered to constitute an undertaking (28).

| (48) | The Norwegian authorities accept that IN carries out some activities of a particular nature. In particular, IN is involved in market loans, seed capital and investment funds. However, in these areas, certain ‘mechanisms’ have already been established to avoid any possible distortion of competition. |
| --- | --- |

(48)

The Norwegian authorities accept that IN carries out some activities of a particular nature. In particular, IN is involved in market loans, seed capital and investment funds. However, in these areas, certain ‘mechanisms’ have already been established to avoid any possible distortion of competition.

| (49) | Regarding the web infrastructure and related services, the Norwegian authorities emphasise that IN does not provide services to the general tourism market as such, but only to the RTBs and the DMOs (see also paragraph (35)). |
| --- | --- |

(49)

Regarding the web infrastructure and related services, the Norwegian authorities emphasise that IN does not provide services to the general tourism market as such, but only to the RTBs and the DMOs (see also paragraph (35)).

| (50) | The Norwegian authorities point out that the 2013 Budget letter states that: ‘Innovation Norway is to ensure a good distribution of Norwegian travel experiences through visitnorway.com, and help to make the players in the tourist industry competent to enter their products into the national booking solution – linked to visitnorway.com.’ Therefore, the web infrastructure and related services are part of this mandate to promote Norway as a tourism destination and support the tourism industry. In the opinion of the Norwegian authorities, visitnorway.com is a modern marketing and information tool and in order to make it operative, an IT platform infrastructure service is required. In other words, IN offers to the RTBs and the DMOs full web editorial services, through visitnorway.com, and not a stand-alone service, as offered by the Complainant. |
| --- | --- |

(50)

The Norwegian authorities point out that the 2013 Budget letter states that: ‘Innovation Norway is to ensure a good distribution of Norwegian travel experiences through visitnorway.com, and help to make the players in the tourist industry competent to enter their products into the national booking solution – linked to visitnorway.com.’ Therefore, the web infrastructure and related services are part of this mandate to promote Norway as a tourism destination and support the tourism industry. In the opinion of the Norwegian authorities, visitnorway.com is a modern marketing and information tool and in order to make it operative, an IT platform infrastructure service is required. In other words, IN offers to the RTBs and the DMOs full web editorial services, through visitnorway.com, and not a stand-alone service, as offered by the Complainant.

| (51) | The Norwegian authorities have also argued that those services are being offered to the RTBs and the DMOs as part of Norway's destination management tourism structure. All the entities involved in the tourism structure work closely together; they are all dependent on public funding, and they are closely integrated in the public sector. As a consequence, the Norwegian authorities take the view that IN is not acting on the market as such when providing internal services and coordinating the different levels of organisation within the national tourism structure. It is, rather, fulfilling its task as part of the body responsible for organising regional and local bodies within the management of Norwegian tourism. |
| --- | --- |

(51)

The Norwegian authorities have also argued that those services are being offered to the RTBs and the DMOs as part of Norway's destination management tourism structure. All the entities involved in the tourism structure work closely together; they are all dependent on public funding, and they are closely integrated in the public sector. As a consequence, the Norwegian authorities take the view that IN is not acting on the market as such when providing internal services and coordinating the different levels of organisation within the national tourism structure. It is, rather, fulfilling its task as part of the body responsible for organising regional and local bodies within the management of Norwegian tourism.

| (52) | The Norwegian authorities have, moreover, stated that IN does not impose a condition on the RTBs and DMOs to terminate its previous contract with the Complainant as alleged by the latter (see paragraph (41), above). |
| --- | --- |

(52)

The Norwegian authorities have, moreover, stated that IN does not impose a condition on the RTBs and DMOs to terminate its previous contract with the Complainant as alleged by the latter (see paragraph (41), above).

| (53) | Moreover, if the web infrastructure and related services could be considered to be economic activities, the Norwegian authorities consider that the alleged measures would be granted on the basis of an existing aid scheme (29), because the IN's financial system existed prior to the entry into force of the EEA Agreement in Norway. In the alternative, the Norwegian authorities have suggested that at the time the measure was put into effect, it did not constitute aid, and subsequently became aid as a consequence of the evolution of the European Economic Area without having been altered by the EFTA State (30). |
| --- | --- |

(53)

Moreover, if the web infrastructure and related services could be considered to be economic activities, the Norwegian authorities consider that the alleged measures would be granted on the basis of an existing aid scheme (29), because the IN's financial system existed prior to the entry into force of the EEA Agreement in Norway. In the alternative, the Norwegian authorities have suggested that at the time the measure was put into effect, it did not constitute aid, and subsequently became aid as a consequence of the evolution of the European Economic Area without having been altered by the EFTA State (30).

| (54) | Concerning the alleged aid in favour of the RTBs and the DMOs, the Norwegian authorities recall that as of 2014, IN intends to promote partnership agreements with the RTBs and the DMOs. They nevertheless underline that, in the framework of these partnership agreements, the services provided by IN (i.e. the web infrastructure and related services) will be provided for an annual fee. The Norwegian authorities state that their intention is to adopt a fully transparent pricing policy and apply a price close to the market price. |
| --- | --- |

(54)

Concerning the alleged aid in favour of the RTBs and the DMOs, the Norwegian authorities recall that as of 2014, IN intends to promote partnership agreements with the RTBs and the DMOs. They nevertheless underline that, in the framework of these partnership agreements, the services provided by IN (i.e. the web infrastructure and related services) will be provided for an annual fee. The Norwegian authorities state that their intention is to adopt a fully transparent pricing policy and apply a price close to the market price.

| (55) | Finally, the Norwegian authorities have stated that, in the event that the Authority finds any of the measures to constitute state aid, those should be considered compatible aid pursuant to Article 61(3)(c) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(55)

Finally, the Norwegian authorities have stated that, in the event that the Authority finds any of the measures to constitute state aid, those should be considered compatible aid pursuant to Article 61(3)(c) of the EEA Agreement.

5.   Material scope of the investigation

| (56) | Based on the facts described above, the Authority considers it necessary to clarify the material scope of the investigation, as defined in the present opening Decision. |
| --- | --- |

(56)

Based on the facts described above, the Authority considers it necessary to clarify the material scope of the investigation, as defined in the present opening Decision.

| (57) | First, the present Decision refers to the activities of IN within the market of web infrastructure and related services. The Decision neither concerns the activities of IN regarding the general promotion of Norway as a tourist destination, nor the development of visitnorway.com. Nor does it refer to the role of IN as a vehicle of the Norwegian State to support business in Norway. |
| --- | --- |

(57)

First, the present Decision refers to the activities of IN within the market of web infrastructure and related services. The Decision neither concerns the activities of IN regarding the general promotion of Norway as a tourist destination, nor the development of visitnorway.com. Nor does it refer to the role of IN as a vehicle of the Norwegian State to support business in Norway.

| (58) | The present Decision only refers to the alleged state aid in favour of IN and/or the RTBs and the DMOs in the market of web infrastructure and related services. |
| --- | --- |

(58)

The present Decision only refers to the alleged state aid in favour of IN and/or the RTBs and the DMOs in the market of web infrastructure and related services.

| (59) | Second, the potential aid measures are the following:






  (i) | the alleged cross-subsidisation of IN's web infrastructure and related services with funds meant for non-commercial activities; |
| --- | --- | --- |

(59)

Second, the potential aid measures are the following:

(i)

the alleged cross-subsidisation of IN's web infrastructure and related services with funds meant for non-commercial activities;

| (ii) | the alleged foregoing of profits through the non-profit orientation of IN's economic activities, including the web infrastructure and related services; |
| --- | --- |

(ii)

the alleged foregoing of profits through the non-profit orientation of IN's economic activities, including the web infrastructure and related services;

| (iii) | the alleged aid granted by IN to the RTBs and the DMOs in the form of prices not sufficient to obtain a reasonable return on the investments; |
| --- | --- |

(iii)

the alleged aid granted by IN to the RTBs and the DMOs in the form of prices not sufficient to obtain a reasonable return on the investments;

| (iv) | the general exemption from income tax granted to IN. |
| --- | --- |

(iv)

the general exemption from income tax granted to IN.

| (60) | The first three measures are linked to IN's entrance in the market of web infrastructure and related services. The legal assessment of those measures as possible state aid depends on the nature of such services, including whether they can be considered to be economic services. |
| --- | --- |

(60)

The first three measures are linked to IN's entrance in the market of web infrastructure and related services. The legal assessment of those measures as possible state aid depends on the nature of such services, including whether they can be considered to be economic services.

| (61) | Furthermore, the qualification of IN's activities as constituting possible new aid depends on the terms of the mandate received by IN and on the new activities allowed by the 2013 Budget letter. Taking into account that the legal assessment of those three measures depends on the result of a common analysis, the Authority considers that they can be assessed together within the scope of the present Decision. |
| --- | --- |

(61)

Furthermore, the qualification of IN's activities as constituting possible new aid depends on the terms of the mandate received by IN and on the new activities allowed by the 2013 Budget letter. Taking into account that the legal assessment of those three measures depends on the result of a common analysis, the Authority considers that they can be assessed together within the scope of the present Decision.

| (62) | On the contrary, the last measure (iv) relates to a general income tax exemption and is not tied to IN's activities within the market of web infrastructure and related services (31). A legal assessment of this measure does not necessarily involve an analysis of IN's activities with regard to the tourism sector, or its tasks as manager of visitnorway.com. |
| --- | --- |

(62)

On the contrary, the last measure (iv) relates to a general income tax exemption and is not tied to IN's activities within the market of web infrastructure and related services (31). A legal assessment of this measure does not necessarily involve an analysis of IN's activities with regard to the tourism sector, or its tasks as manager of visitnorway.com.

| (63) | Because of these differences, the Authority will not assess whether the income tax provisions related to IN constitute state aid in the present decision. |
| --- | --- |

(63)

Because of these differences, the Authority will not assess whether the income tax provisions related to IN constitute state aid in the present decision.

II.   ASSESSMENT

1.   The presence of state aid

| (64) | Article 61(1) of the EEA Agreement reads as follows: ‘Save as otherwise provided in this Agreement, any aid granted by EC Member States, EFTA States or through State resources in any form whatsoever which distorts or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, in so far as it affects trade between Contracting Parties, be incompatible with the functioning of this Agreement’. |
| --- | --- |

(64)

Article 61(1) of the EEA Agreement reads as follows: ‘Save as otherwise provided in this Agreement, any aid granted by EC Member States, EFTA States or through State resources in any form whatsoever which distorts or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, in so far as it affects trade between Contracting Parties, be incompatible with the functioning of this Agreement’.

| (65) | A measure constitutes state aid pursuant to Article 61(1) of the EEA Agreement if it fulfils four conditions. First, the measure must be funded by the State or through state resources and imputable to the State. Second, the measure must confer an advantage. Third, the measure must favour selected undertakings or economic activities. Fourth, the measure must be liable to affect trade between Contracting Parties and liable to distort competition in the EEA. |
| --- | --- |

(65)

A measure constitutes state aid pursuant to Article 61(1) of the EEA Agreement if it fulfils four conditions. First, the measure must be funded by the State or through state resources and imputable to the State. Second, the measure must confer an advantage. Third, the measure must favour selected undertakings or economic activities. Fourth, the measure must be liable to affect trade between Contracting Parties and liable to distort competition in the EEA.

| (66) | The alleged foregoing of profits and the cross-subsidisation measures in favour of IN (measures (ii) and (i)) are assessed separately from the possible aid to the RTBs and the DMOs (measure (iii)), see paragraph (59) above. |
| --- | --- |

(66)

The alleged foregoing of profits and the cross-subsidisation measures in favour of IN (measures (ii) and (i)) are assessed separately from the possible aid to the RTBs and the DMOs (measure (iii)), see paragraph (59) above.

1.1.   Possible aid measures in favour of IN

| (67) | It follows from Article 61(1) EEA that state aid rules only apply to advantages granted to undertakings. Prior to examining whether the conditions for state aid are met in this case, it is necessary first to examine whether IN qualifies as an undertaking. |
| --- | --- |

(67)

It follows from Article 61(1) EEA that state aid rules only apply to advantages granted to undertakings. Prior to examining whether the conditions for state aid are met in this case, it is necessary first to examine whether IN qualifies as an undertaking.

1.1.1.   Whether IN can be considered to be an ‘undertaking’

| (68) | It is settled case-law that undertakings are entities engaged in an economic activity, regardless of their legal status and the way in which they are financed (32). Economic activities are those consisting of offering goods or services on a market (33). Offering goods and services on a market without making a profit can also constitute an economic activity (34). All entities that are legally distinct from the State and which engage in economic activities are considered to be ‘undertakings’, irrespective of whether these are public or private undertakings (35). |
| --- | --- |

(68)

It is settled case-law that undertakings are entities engaged in an economic activity, regardless of their legal status and the way in which they are financed (32). Economic activities are those consisting of offering goods or services on a market (33). Offering goods and services on a market without making a profit can also constitute an economic activity (34). All entities that are legally distinct from the State and which engage in economic activities are considered to be ‘undertakings’, irrespective of whether these are public or private undertakings (35).

| (69) | If an entity is providing economic activities, it is to be considered as an undertaking in relation to those specific services alone, without reference to the way in which its other activities should be classified (36). |
| --- | --- |

(69)

If an entity is providing economic activities, it is to be considered as an undertaking in relation to those specific services alone, without reference to the way in which its other activities should be classified (36).

| (70) | As a consequence, the first step of the Authority's legal assessment requires an analysis of whether IN can be defined as an undertaking for the purposes of state aid rules. |
| --- | --- |

(70)

As a consequence, the first step of the Authority's legal assessment requires an analysis of whether IN can be defined as an undertaking for the purposes of state aid rules.

| (71) | The Norwegian authorities have argued that IN is not an undertaking, but a mere vehicle used by the State to grant aid (see paragraph (46), above). They contend that IN is acting as an instrument of the State, and that it does not offer goods or services on a market. |
| --- | --- |

(71)

The Norwegian authorities have argued that IN is not an undertaking, but a mere vehicle used by the State to grant aid (see paragraph (46), above). They contend that IN is acting as an instrument of the State, and that it does not offer goods or services on a market.

| (72) | Furthermore, the Norwegian authorities have argued that, within the scope of its task to promote businesses in Norway, IN is also entrusted with the mandate of promoting Norway as a tourist destination, which is the final goal of the platform visitnorway.com. As a consequence, since tourism promotion is a non-economic activity, IN is not offering web infrastructure and related services on the market. |
| --- | --- |

(72)

Furthermore, the Norwegian authorities have argued that, within the scope of its task to promote businesses in Norway, IN is also entrusted with the mandate of promoting Norway as a tourist destination, which is the final goal of the platform visitnorway.com. As a consequence, since tourism promotion is a non-economic activity, IN is not offering web infrastructure and related services on the market.

| (73) | The Complainant, on the contrary, defines IN's task of promoting businesses in Norway as an SGEI, but an SGEI which is limited mere promotion activities, including tourism activities (37) (see paragraph (38), above). |
| --- | --- |

(73)

The Complainant, on the contrary, defines IN's task of promoting businesses in Norway as an SGEI, but an SGEI which is limited mere promotion activities, including tourism activities (37) (see paragraph (38), above).

| (74) | The Authority's preliminary view, at this stage, is that IN's main purpose appears to be to provide support to Norwegian businesses on behalf of the State. The Authority agrees that when IN is acting as a mere instrument of the State, IN does not provide services or goods on the market and its activities fall outside the scope of the state aid rules. |
| --- | --- |

(74)

The Authority's preliminary view, at this stage, is that IN's main purpose appears to be to provide support to Norwegian businesses on behalf of the State. The Authority agrees that when IN is acting as a mere instrument of the State, IN does not provide services or goods on the market and its activities fall outside the scope of the state aid rules.

| (75) | The 2013 Budget letter establishes that IN should promote Norway as a tourism destination. In order to do so, the letter clarifies that IN should not provide services in competition with private operator and if it does, IN must apply market prices. The Authority understands that by the 2013 Budget letter the Norwegian authorities have allowed IN to provide economic services in competition with private operators, on condition that for those services IN must require an adequate remuneration. Thus, it is the Authority's preliminary understanding that such activities fall outside the scope of the mandate for IN regarding the use of public funds for the promotion of businesses in Norway. They are services which are economic in nature: neither an SGEI nor a non-economic activity (38). |
| --- | --- |

(75)

The 2013 Budget letter establishes that IN should promote Norway as a tourism destination. In order to do so, the letter clarifies that IN should not provide services in competition with private operator and if it does, IN must apply market prices. The Authority understands that by the 2013 Budget letter the Norwegian authorities have allowed IN to provide economic services in competition with private operators, on condition that for those services IN must require an adequate remuneration. Thus, it is the Authority's preliminary understanding that such activities fall outside the scope of the mandate for IN regarding the use of public funds for the promotion of businesses in Norway. They are services which are economic in nature: neither an SGEI nor a non-economic activity (38).

| (76) | Furthermore, the Authority takes the preliminary view that since those services (outside IN's mandate) seem to qualify as economic services, IN might also be defined as an undertaking regarding the provision of those services. |
| --- | --- |

(76)

Furthermore, the Authority takes the preliminary view that since those services (outside IN's mandate) seem to qualify as economic services, IN might also be defined as an undertaking regarding the provision of those services.

| (77) | The Authority notes that IN enjoys, pursuant to the text of the 2013 Budget letter, a certain discretion in determining its course of action when providing economic services and it therefore is not acting under a specific mandate. IN is not forced to provide economic services on the market: the 2013 Budget letter only allows it to do so. These discretionarily elements have been seen by the General Court as relevant in differentiating between economic and non-economic activities provided by a single entity (39). |
| --- | --- |

(77)

The Authority notes that IN enjoys, pursuant to the text of the 2013 Budget letter, a certain discretion in determining its course of action when providing economic services and it therefore is not acting under a specific mandate. IN is not forced to provide economic services on the market: the 2013 Budget letter only allows it to do so. These discretionarily elements have been seen by the General Court as relevant in differentiating between economic and non-economic activities provided by a single entity (39).

| (78) | The Authority also underlines that IN's promotional activities are financed by the State (see paragraph (83), below) and that IN as such is not required to generate a return on capital (40). However, the 2013 Budget letter underlines that for the provision of those services, IN must cover the actual costs it has incurred, so that those services are not financed by public funds. The different methods of financing IN's activities illustrates the different natures of those activities: non economic activities or SGEIs, versus economic services. |
| --- | --- |

(78)

The Authority also underlines that IN's promotional activities are financed by the State (see paragraph (83), below) and that IN as such is not required to generate a return on capital (40). However, the 2013 Budget letter underlines that for the provision of those services, IN must cover the actual costs it has incurred, so that those services are not financed by public funds. The different methods of financing IN's activities illustrates the different natures of those activities: non economic activities or SGEIs, versus economic services.

| (79) | The Authority notes that the conclusion as to whether IN carries out an economic activity when providing web infrastructure and related services cannot be based on IN's objectives or on its general non-profitmaking orientation, but must be exclusively founded on an analysis of the services themselves (41). The Authority further notes that whatever IN's objectives are while providing these services, IN requests a remuneration for those services. Accordingly, it seems to the Authority that the objective of promoting tourism coexists with an economic objective (42). The Authority recalls in this respect that the definition of an entity as an undertaking depends on the nature of the specific activity under scrutiny. |
| --- | --- |

(79)

The Authority notes that the conclusion as to whether IN carries out an economic activity when providing web infrastructure and related services cannot be based on IN's objectives or on its general non-profitmaking orientation, but must be exclusively founded on an analysis of the services themselves (41). The Authority further notes that whatever IN's objectives are while providing these services, IN requests a remuneration for those services. Accordingly, it seems to the Authority that the objective of promoting tourism coexists with an economic objective (42). The Authority recalls in this respect that the definition of an entity as an undertaking depends on the nature of the specific activity under scrutiny.

| (80) | It is established case-law that in defining a service as economic, a significant factor is whether some kind of competition exists (i.e. if there are other entities offering the same or substitutable goods and services) (43). The Authority takes the preliminary view that this condition is met in the present case, since the services at hand are also provided by private operators, such as the Complainant. |
| --- | --- |

(80)

It is established case-law that in defining a service as economic, a significant factor is whether some kind of competition exists (i.e. if there are other entities offering the same or substitutable goods and services) (43). The Authority takes the preliminary view that this condition is met in the present case, since the services at hand are also provided by private operators, such as the Complainant.

| (81) | Furthermore, the Court of Justice has also underlined that the economic activities are normally offered against remuneration (44). The Authority notes that both the Complaint and IN provide for remuneration the services at issue in this Decision. |
| --- | --- |

(81)

Furthermore, the Court of Justice has also underlined that the economic activities are normally offered against remuneration (44). The Authority notes that both the Complaint and IN provide for remuneration the services at issue in this Decision.

| (82) | Consequently, insofar as web infrastructure and related services are concerned, the Authority draws the preliminary conclusion that it cannot be excluded that IN is an undertaking within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement with regard to those services in question. |
| --- | --- |

(82)

Consequently, insofar as web infrastructure and related services are concerned, the Authority draws the preliminary conclusion that it cannot be excluded that IN is an undertaking within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement with regard to those services in question.

1.1.2.   Presence of state resources and imputability

| (83) | It is well-established case-law that public resources at the disposal of public undertakings owned or controlled by the State are considered to be state resources (45). IN is mainly financed by public funds (46). |
| --- | --- |

(83)

It is well-established case-law that public resources at the disposal of public undertakings owned or controlled by the State are considered to be state resources (45). IN is mainly financed by public funds (46).

| (84) | Foregoing profits is equivalent to granting a financial advantage. This kind of measure is mentioned in the Authority's Guidelines on State aid provisions to public enterprises in the manufacturing sector, which require transparency where the State foregoes profits (47). By foregoing profits, state resources are consumed. |
| --- | --- |

(84)

Foregoing profits is equivalent to granting a financial advantage. This kind of measure is mentioned in the Authority's Guidelines on State aid provisions to public enterprises in the manufacturing sector, which require transparency where the State foregoes profits (47). By foregoing profits, state resources are consumed.

| (85) | Cross-subsidisation also consumes public resources, since the State is not only compensating for the cost of the non-economic activities with which an entity has been entrusted but also for some of the costs linked to the commercial activities of the same entity. |
| --- | --- |

(85)

Cross-subsidisation also consumes public resources, since the State is not only compensating for the cost of the non-economic activities with which an entity has been entrusted but also for some of the costs linked to the commercial activities of the same entity.

| (86) | The measures are imputable to the State, since IN is mainly financed through the public budget (see paragraph (83)). |
| --- | --- |

(86)

The measures are imputable to the State, since IN is mainly financed through the public budget (see paragraph (83)).

1.1.3.   The measure contains a potential advantage

1.1.3.1.   Cross-subsidisation of the web infrastructure and related services

| (87) | When an entity carries out both commercial and non-commercial activities, a cost-accounting system should be put in place to ensure that the commercial activities are not subsidised through state resources allocated to the non-commercial activities of that entity (48). Objective and transparent cost allocation mechanisms should be in place to ensure that the economic activities cover all the costs related to these operations (including all the costs related to that activity plus an appropriate share of the common costs). Without such mechanisms in place the commercial activities may gain advantages from the public funds granted to the non-commercial activities. |
| --- | --- |

(87)

When an entity carries out both commercial and non-commercial activities, a cost-accounting system should be put in place to ensure that the commercial activities are not subsidised through state resources allocated to the non-commercial activities of that entity (48). Objective and transparent cost allocation mechanisms should be in place to ensure that the economic activities cover all the costs related to these operations (including all the costs related to that activity plus an appropriate share of the common costs). Without such mechanisms in place the commercial activities may gain advantages from the public funds granted to the non-commercial activities.

| (88) | This rule is in line with the principles set out in the Transparency Directive (49) which requires financial transparency for public undertakings and separate accounts for companies enjoying special or exclusive rights granted by the State or entrusted with a service of general economic interest. The objective of those provisions is precisely to avoid advantages for public companies which are liable to distort free competition by means of state aid (50). |
| --- | --- |

(88)

This rule is in line with the principles set out in the Transparency Directive (49) which requires financial transparency for public undertakings and separate accounts for companies enjoying special or exclusive rights granted by the State or entrusted with a service of general economic interest. The objective of those provisions is precisely to avoid advantages for public companies which are liable to distort free competition by means of state aid (50).

| (89) | The Norwegian authorities have informed the Authority about the separation of accounts within IN. IN's annual accounts contain a total account for the company. This consolidated account is further separated into eight accounts, one for each type of activities/schemes (for example loans and funding projects). As a consequence, there is also a separate account for visitnorway.com. However, following a preliminary analysis, it seems to the Authority that neither the visitnorway.com account nor other account of IN differentiate the figures related to the provision of web infrastructure and related services. |
| --- | --- |

(89)

The Norwegian authorities have informed the Authority about the separation of accounts within IN. IN's annual accounts contain a total account for the company. This consolidated account is further separated into eight accounts, one for each type of activities/schemes (for example loans and funding projects). As a consequence, there is also a separate account for visitnorway.com. However, following a preliminary analysis, it seems to the Authority that neither the visitnorway.com account nor other account of IN differentiate the figures related to the provision of web infrastructure and related services.

| (90) | On the basis of the above, the Authority notes that the Norwegian authorities have not, at this stage of the procedure, provided sufficient evidence to demonstrate that IN implements separate accounts for its economic activities, thereby avoiding possible cross-subsidisation. |
| --- | --- |

(90)

On the basis of the above, the Authority notes that the Norwegian authorities have not, at this stage of the procedure, provided sufficient evidence to demonstrate that IN implements separate accounts for its economic activities, thereby avoiding possible cross-subsidisation.

1.1.3.2.   Profits foregone through the non-profit orientation of IN

| (91) | Any business owner or investor will normally require a return on its investment in a commercial undertaking. Such a requirement represents a normal and expected business cost for the undertaking. The Authority has already stated in its Manufacturing Guidelines that: ‘[i]f a public enterprise has an inadequate rate of return, the EFTA Surveillance Authority could consider that this situation contains elements of aid, which should be analysed with respect to Article 61. In these circumstances, the public enterprise is effectively getting its capital cheaper than the market rate, i.e. equivalent to a subsidy’
   (51). No state resources are involved only where a full-cost prices policy is adopted, so as to cover the total costs (variable and fixed costs) plus a mark-up to remunerate equity capital (52). |
| --- | --- |

(91)

Any business owner or investor will normally require a return on its investment in a commercial undertaking. Such a requirement represents a normal and expected business cost for the undertaking. The Authority has already stated in its Manufacturing Guidelines that: ‘[i]f a public enterprise has an inadequate rate of return, the EFTA Surveillance Authority could consider that this situation contains elements of aid, which should be analysed with respect to Article 61. In these circumstances, the public enterprise is effectively getting its capital cheaper than the market rate, i.e. equivalent to a subsidy’
   (51). No state resources are involved only where a full-cost prices policy is adopted, so as to cover the total costs (variable and fixed costs) plus a mark-up to remunerate equity capital (52).

| (92) | In the case at hand, the Authority currently has doubts as to whether IN obtains profits — sufficient to generate a reasonable return on the investment — from its services to the RTBs and the DMOs. |
| --- | --- |

(92)

In the case at hand, the Authority currently has doubts as to whether IN obtains profits — sufficient to generate a reasonable return on the investment — from its services to the RTBs and the DMOs.

| (93) | The 2013 Budget letter states that if IN provides commercial services, it should act in line with the market conditions. This would imply, inter alia, requiring a reasonable profit margin. In the same line, according to the information provided to the Authority, in the framework of the partnership agreements with the RTBs and the DMOs, IN foresees obtaining a profit of between 5 and 7 %. However, at the time being it is not clear to the Authority if IN is taking into account all relevant costs (including all the investment costs — not only operating costs — plus an appropriate share of the common costs) in calculating these margins. The Authority also has been given no information as to what is the average profit margin that a private operator would request for this type of investments. This is necessary for the purposes of determining whether a profit between 5 and 7 % is enough. |
| --- | --- |

(93)

The 2013 Budget letter states that if IN provides commercial services, it should act in line with the market conditions. This would imply, inter alia, requiring a reasonable profit margin. In the same line, according to the information provided to the Authority, in the framework of the partnership agreements with the RTBs and the DMOs, IN foresees obtaining a profit of between 5 and 7 %. However, at the time being it is not clear to the Authority if IN is taking into account all relevant costs (including all the investment costs — not only operating costs — plus an appropriate share of the common costs) in calculating these margins. The Authority also has been given no information as to what is the average profit margin that a private operator would request for this type of investments. This is necessary for the purposes of determining whether a profit between 5 and 7 % is enough.

| (94) | The Authority therefore has doubts, at this stage of the investigation, as to whether it can be excluded that IN is benefiting from an advantage in the form of the general non-profit orientation of its commercial activities. |
| --- | --- |

(94)

The Authority therefore has doubts, at this stage of the investigation, as to whether it can be excluded that IN is benefiting from an advantage in the form of the general non-profit orientation of its commercial activities.

1.1.4.   Selectivity

| (95) | Only IN could benefit from the alleged advantages described above. Private operators competing with IN do not receive comparable possible advantages. Accordingly, the alleged advantages under assessment in this section of the Decision represent selective measures, as they only concern one particular undertaking. |
| --- | --- |

(95)

Only IN could benefit from the alleged advantages described above. Private operators competing with IN do not receive comparable possible advantages. Accordingly, the alleged advantages under assessment in this section of the Decision represent selective measures, as they only concern one particular undertaking.

1.1.5.   Distortion of competition and effect on trade between Contracting Parties

| (96) | According to the case-law of the Court of Justice, in order to assess whether a measure is liable to distort competition and liable to affect trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement, a party in the position of the Authority ‘[i]s required, not to establish that such aid has a real effect on trade between Member States and that competition is actually being distorted, but only to examine whether that aid is liable to affect such trade and distort competition’
   (53). The mere fact that aid strengthens an undertaking's position compared to that of other undertakings competing in intra-EEA trade is enough to conclude that the measure is liable to distort competition and to affect trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement (54). |
| --- | --- |

(96)

According to the case-law of the Court of Justice, in order to assess whether a measure is liable to distort competition and liable to affect trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement, a party in the position of the Authority ‘[i]s required, not to establish that such aid has a real effect on trade between Member States and that competition is actually being distorted, but only to examine whether that aid is liable to affect such trade and distort competition’
   (53). The mere fact that aid strengthens an undertaking's position compared to that of other undertakings competing in intra-EEA trade is enough to conclude that the measure is liable to distort competition and to affect trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement (54).

| (97) | The Authority considers that IN's shareholders should require it to generate a profit from its economic activities. Therefore, if the web infrastructure and related services were to be defined as economic activities, by not requiring a reasonable profit, IN would be obtaining certain advantages as compared to private operators active in the same market (such as the Complainant). The same can be said regarding the risk of cross-subsidisation, since IN could be funding its commercial activities with the funds intended for its non-economic activities. |
| --- | --- |

(97)

The Authority considers that IN's shareholders should require it to generate a profit from its economic activities. Therefore, if the web infrastructure and related services were to be defined as economic activities, by not requiring a reasonable profit, IN would be obtaining certain advantages as compared to private operators active in the same market (such as the Complainant). The same can be said regarding the risk of cross-subsidisation, since IN could be funding its commercial activities with the funds intended for its non-economic activities.

| (98) | The Authority also notes that the measures concerned, and the consequent advantage for IN, could create an obstacle for companies from the EEA wishing to offer their services in Norway and therefore trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement is liable to be affected (55). |
| --- | --- |

(98)

The Authority also notes that the measures concerned, and the consequent advantage for IN, could create an obstacle for companies from the EEA wishing to offer their services in Norway and therefore trade between the Contracting Parties to the EEA Agreement is liable to be affected (55).

| (99) | Finally, the Authority underlines that the clients of the private operators competing with IN are private tourism entities as well as the RTBs and the DMOs. If the measures at issue in the present Decision allow IN to provide cheaper services to the RTBs and the DMOs and, as a consequence, they move to visitnorway.com, it seems to the Authority that an important part of the market could be excluded from fair competition. Accordingly the measures are liable to distort competition and affect trade. |
| --- | --- |

(99)

Finally, the Authority underlines that the clients of the private operators competing with IN are private tourism entities as well as the RTBs and the DMOs. If the measures at issue in the present Decision allow IN to provide cheaper services to the RTBs and the DMOs and, as a consequence, they move to visitnorway.com, it seems to the Authority that an important part of the market could be excluded from fair competition. Accordingly the measures are liable to distort competition and affect trade.

| (100) | The Authority therefore concludes at the current stage of the procedure that the measures at issue are liable to affect trade and distort competition between undertakings within the EEA. |
| --- | --- |

(100)

The Authority therefore concludes at the current stage of the procedure that the measures at issue are liable to affect trade and distort competition between undertakings within the EEA.

1.2.   Preliminary conclusion

| (101) | For the reasons set out above, and on the basis of the information available, the Authority has doubts as to whether it can be excluded that the measures at issue in the present section constitute state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(101)

For the reasons set out above, and on the basis of the information available, the Authority has doubts as to whether it can be excluded that the measures at issue in the present section constitute state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement.

1.3.   Possible state aid in favour of the RTBs and the DMOs

| (102) | The existence of possible state aid in favour of the RTBs and the DMOs will depend on the conclusions reached by the Authority regarding the alleged state aid measures in favour of IN. |
| --- | --- |

(102)

The existence of possible state aid in favour of the RTBs and the DMOs will depend on the conclusions reached by the Authority regarding the alleged state aid measures in favour of IN.

| (103) | The Authority's assessment in this respect will depend on the conclusion which it reaches on the alleged foregoing of profits by IN (see paragraphs (91) to (94), above). If IN were to charge, for the services provided to its clients (exclusively the RTBs and the DMOs), a price sufficient to generate adequate profits, the existence of aid in favour of the RTBs and the DMOs would be excluded. On the contrary, if the prices are not sufficient to cover the costs, the Authority considers that, in this specific case, those companies might in turn be beneficiaries of state aid. |
| --- | --- |

(103)

The Authority's assessment in this respect will depend on the conclusion which it reaches on the alleged foregoing of profits by IN (see paragraphs (91) to (94), above). If IN were to charge, for the services provided to its clients (exclusively the RTBs and the DMOs), a price sufficient to generate adequate profits, the existence of aid in favour of the RTBs and the DMOs would be excluded. On the contrary, if the prices are not sufficient to cover the costs, the Authority considers that, in this specific case, those companies might in turn be beneficiaries of state aid.

| (104) | Taking into account that, at this stage of the procedure, the Authority has doubts as to whether the existence of a state aid measure by means of profit foregoing can be excluded, the Authority will therefore also assess, on a preliminary basis, the question of possible aid in favour of the RTBs and the DMOs. |
| --- | --- |

(104)

Taking into account that, at this stage of the procedure, the Authority has doubts as to whether the existence of a state aid measure by means of profit foregoing can be excluded, the Authority will therefore also assess, on a preliminary basis, the question of possible aid in favour of the RTBs and the DMOs.

1.3.1.   Presence of state resources and imputability

| (105) | It is established case-law that a measure is financed through state resources if it results in a burden on the budget of a public undertaking, provided that the measure is imputable to the state (56). The concept of state aid covers all the financial means by which the public authorities may actually support undertakings (57). |
| --- | --- |

(105)

It is established case-law that a measure is financed through state resources if it results in a burden on the budget of a public undertaking, provided that the measure is imputable to the state (56). The concept of state aid covers all the financial means by which the public authorities may actually support undertakings (57).

| (106) | On this basis, the Authority considers that offering services at prices lower than the price prevailing on the market, without recovering their total costs, implies a loss of revenue equivalent to a consumption of state resources. The Authority has doubts whether all costs (operating and investments costs) are taken into account while setting the final price for RTBs and DMOs. |
| --- | --- |

(106)

On this basis, the Authority considers that offering services at prices lower than the price prevailing on the market, without recovering their total costs, implies a loss of revenue equivalent to a consumption of state resources. The Authority has doubts whether all costs (operating and investments costs) are taken into account while setting the final price for RTBs and DMOs.

| (107) | Furthermore, the Authority takes the preliminary view that the measure is imputable to the Norwegian authorities (58). The Authority notes that there is a close relationship between the State and IN. IN is normally used as an instrument to grant aid measures. Furthermore, IN is fully owned by public bodies, controlled by them and instructed by the Norwegian authorities. |
| --- | --- |

(107)

Furthermore, the Authority takes the preliminary view that the measure is imputable to the Norwegian authorities (58). The Authority notes that there is a close relationship between the State and IN. IN is normally used as an instrument to grant aid measures. Furthermore, IN is fully owned by public bodies, controlled by them and instructed by the Norwegian authorities.

1.3.2.   The measure contains an ‘advantage’

| (108) | It is established case-law that a state intervention favours an undertaking if it provides the undertaking with an economic advantage which it would not have obtained under normal market conditions (59). This will be the case if the RTBs and the DMOs are being offered services below their real cost, without IN obtaining a sufficient return on its investment costs. |
| --- | --- |

(108)

It is established case-law that a state intervention favours an undertaking if it provides the undertaking with an economic advantage which it would not have obtained under normal market conditions (59). This will be the case if the RTBs and the DMOs are being offered services below their real cost, without IN obtaining a sufficient return on its investment costs.

| (109) | The fact that the RTBs and the DMOs are part of the national tourism structure (see paragraph (11), above) does not alter this conclusion. The Authority notes in particular that the shareholders of the RTBs and DMOs are not only public entities, but also private companies. Accordingly, it does not seem possible to qualify the measure as a mere cooperation amongst public entities. |
| --- | --- |

(109)

The fact that the RTBs and the DMOs are part of the national tourism structure (see paragraph (11), above) does not alter this conclusion. The Authority notes in particular that the shareholders of the RTBs and DMOs are not only public entities, but also private companies. Accordingly, it does not seem possible to qualify the measure as a mere cooperation amongst public entities.

1.3.3.   Selectivity

| (110) | According to the available information, IN only provides web infrastructure and related services to the RTBs and the DMOs (see paragraph (49), above). The Authority therefore takes the view that the measure is at least selective de facto. |
| --- | --- |

(110)

According to the available information, IN only provides web infrastructure and related services to the RTBs and the DMOs (see paragraph (49), above). The Authority therefore takes the view that the measure is at least selective de facto.

1.3.4.   Distortion of competition and effect on trade between Contracting Parties

| (111) | It is established case-law that a measure distorts or threatens to distort competition in a way that affects trade between Contracting Parties if it strengthens the position of the recipient compared to other companies (60) and if the recipient is active in a sector in which trade between Contracting Parties takes place (61). |
| --- | --- |

(111)

It is established case-law that a measure distorts or threatens to distort competition in a way that affects trade between Contracting Parties if it strengthens the position of the recipient compared to other companies (60) and if the recipient is active in a sector in which trade between Contracting Parties takes place (61).

| (112) | According to the available information, the Authority considers, on a preliminary basis, that the RTBs and the DMOs are carrying out some economic activities, since they are marketing, booking and selling tourism products in competition with private companies from other parts of the EEA, inter alia, tour-operators (see also paragraphs (14) and (15), above). As a consequence, if they are obtaining services at prices below the real value of the services, this will strengthen their position in the market to the detriment of their competitors (i.e. other destination and travel agencies). |
| --- | --- |

(112)

According to the available information, the Authority considers, on a preliminary basis, that the RTBs and the DMOs are carrying out some economic activities, since they are marketing, booking and selling tourism products in competition with private companies from other parts of the EEA, inter alia, tour-operators (see also paragraphs (14) and (15), above). As a consequence, if they are obtaining services at prices below the real value of the services, this will strengthen their position in the market to the detriment of their competitors (i.e. other destination and travel agencies).

| (113) | The Authority takes the view that the fact that the RTBs and the DMOs are mainly regional or local operators is not decisive, and does not exclude the conclusion that the measure would be liable to affect trade between the contracting parties. According to settled case-law, intra-state trade is liable to be affected when undertakings established in a Contracting Party have less chance of providing their services in another Contracting Party (in the case at hand, in Norway) (62). |
| --- | --- |

(113)

The Authority takes the view that the fact that the RTBs and the DMOs are mainly regional or local operators is not decisive, and does not exclude the conclusion that the measure would be liable to affect trade between the contracting parties. According to settled case-law, intra-state trade is liable to be affected when undertakings established in a Contracting Party have less chance of providing their services in another Contracting Party (in the case at hand, in Norway) (62).

1.4.   Preliminary conclusion

| (114) | Based on the foregoing, the Authority has doubts as to whether it can be excluded that the measure at stake constitutes state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(114)

Based on the foregoing, the Authority has doubts as to whether it can be excluded that the measure at stake constitutes state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement.

2.   Existing aid or new aid

| (115) | The Norwegian authorities have submitted that in the event that the measures at issue in the present Decision were to be classified as state aid, they should be defined as existing aid. Following a preliminary analysis, and for the reasons set out below, the Authority considers at this stage of the procedure that if the measures at issue were to be classified as state aid, they would also be defined as new aid. |
| --- | --- |

(115)

The Norwegian authorities have submitted that in the event that the measures at issue in the present Decision were to be classified as state aid, they should be defined as existing aid. Following a preliminary analysis, and for the reasons set out below, the Authority considers at this stage of the procedure that if the measures at issue were to be classified as state aid, they would also be defined as new aid.

| (116) | Article 1(b)(i) of Part II of Protocol 3 provides that ‘existing aid’ is to mean: ‘all aid which existed prior to the entry into force of the EEA Agreement in the respective EFTA States, that is to say, aid schemes and individual aid which were put into effect before, and are still applicable after, the entry into force of the EEA Agreement’. |
| --- | --- |

(116)

Article 1(b)(i) of Part II of Protocol 3 provides that ‘existing aid’ is to mean: ‘all aid which existed prior to the entry into force of the EEA Agreement in the respective EFTA States, that is to say, aid schemes and individual aid which were put into effect before, and are still applicable after, the entry into force of the EEA Agreement’.

| (117) | In its judgment in Case E-14/10 (63), the EFTA Court stated that:

  ‘Whether the aid granted [...] constitutes existing aid’[...] depends upon the interpretation of the provisions of Protocol 3 SCA [...]


  [...] to qualify as an ‘existing aid measure’ under the EEA State aid rules, it must be part of an aid scheme that was put into effect before the entry into force of the EEA Agreement' |
| --- | --- |

(117)

In its judgment in Case E-14/10 (63), the EFTA Court stated that:

‘Whether the aid granted [...] constitutes existing aid’[...] depends upon the interpretation of the provisions of Protocol 3 SCA [...]

[...] to qualify as an ‘existing aid measure’ under the EEA State aid rules, it must be part of an aid scheme that was put into effect before the entry into force of the EEA Agreement'

| (118) | It follows that the definition of public measures as existing aid requires the existence of a previous aid scheme covering the activities of the public body under evaluation. |
| --- | --- |

(118)

It follows that the definition of public measures as existing aid requires the existence of a previous aid scheme covering the activities of the public body under evaluation.

| (119) | The Authority considers, at this point in time, that the measure at hand is not related to any of the schemes in force used by IN to grant state aid (see paragraph (9), above). The present Decision does not assess whether one of the schemes used by IN has been modified in substance, as required by the case-law to identify a new aid (64). Rather, the Authority takes the view that the case at hand relates to the entrance of IN on the market of web infrastructure and related services – which the Authority considers, at this stage of the procedure, to fall outside the mandate received by IN to promote business or to promote Norway as a tourism destination. The objective of this Decision is to assess IN's behaviour when it acts as an undertaking in the relevant market, if this qualification is confirmed during the formal procedure (see paragraphs (74) to (82), above). |
| --- | --- |

(119)

The Authority considers, at this point in time, that the measure at hand is not related to any of the schemes in force used by IN to grant state aid (see paragraph (9), above). The present Decision does not assess whether one of the schemes used by IN has been modified in substance, as required by the case-law to identify a new aid (64). Rather, the Authority takes the view that the case at hand relates to the entrance of IN on the market of web infrastructure and related services – which the Authority considers, at this stage of the procedure, to fall outside the mandate received by IN to promote business or to promote Norway as a tourism destination. The objective of this Decision is to assess IN's behaviour when it acts as an undertaking in the relevant market, if this qualification is confirmed during the formal procedure (see paragraphs (74) to (82), above).

| (120) | The Authority understanding at this point in time is that the legal basis for IN's entrance into a new market, offering economic services, is the 2013 Budget letter. The 2013 Budget letter allows IN, for the first time (65), to provide services in the tourism market in competition with private operators. Moreover, it allows IN to enter into economic activities, outside its general mandate to promote businesses in Norway, irrespective of whether this qualifies as a non-economic activity or a SGEI. |
| --- | --- |

(120)

The Authority understanding at this point in time is that the legal basis for IN's entrance into a new market, offering economic services, is the 2013 Budget letter. The 2013 Budget letter allows IN, for the first time (65), to provide services in the tourism market in competition with private operators. Moreover, it allows IN to enter into economic activities, outside its general mandate to promote businesses in Norway, irrespective of whether this qualifies as a non-economic activity or a SGEI.

| (121) | The Norwegian authorities have argued that IN's system of financing has not been substantially modified after the entrance into force of the EEA Agreement in the country. They take the view that if IN is obtaining state aid, the measure qualifies as existing aid (66). |
| --- | --- |

(121)

The Norwegian authorities have argued that IN's system of financing has not been substantially modified after the entrance into force of the EEA Agreement in the country. They take the view that if IN is obtaining state aid, the measure qualifies as existing aid (66).

| (122) | However, the Authority recalls that the financing system in force before 1994 relates to IN's core activities, and not to the provision of economic activities. In particular, the Act on IN establishes that: ‘The company's resources may be used for: 1. Financing, hereunder subsidies, loans, guarantees and equity capital arrangements, 2. Advising and competence enhancing measures, 3. Network and infrastructure, and 4. Marketing of Norwegian industry abroad’. No reference is made to the possible financing of economic activities. The 2013 Budget letter departs from this system in stating that if IN provides services in competition with private operators it must apply market prices. |
| --- | --- |

(122)

However, the Authority recalls that the financing system in force before 1994 relates to IN's core activities, and not to the provision of economic activities. In particular, the Act on IN establishes that: ‘The company's resources may be used for: 1. Financing, hereunder subsidies, loans, guarantees and equity capital arrangements, 2. Advising and competence enhancing measures, 3. Network and infrastructure, and 4. Marketing of Norwegian industry abroad’. No reference is made to the possible financing of economic activities. The 2013 Budget letter departs from this system in stating that if IN provides services in competition with private operators it must apply market prices.

| (123) | As a consequence, the Authority takes the preliminary view that if the alleged state aid measures (i.e. the absence of separate accounts between economic and non-economic activities and the forgoing of profit) are demonstrated, the measures should be defined as new state aid measures. |
| --- | --- |

(123)

As a consequence, the Authority takes the preliminary view that if the alleged state aid measures (i.e. the absence of separate accounts between economic and non-economic activities and the forgoing of profit) are demonstrated, the measures should be defined as new state aid measures.

| (124) | Concerning the alleged aid in favour of the RTBs and the DMOs, the Authority takes the preliminary view that if it is demonstrated during the formal state aid procedure that they are receiving services at a price below their real cost, the measure should likewise be considered to be new aid. The provision of these new services also finds its origin in the 2013 Budget letter – which, as described above, allows IN, for the first time, to provide services in competition with private operators, and to depart from the scope of its general task of businesses promotion. |
| --- | --- |

(124)

Concerning the alleged aid in favour of the RTBs and the DMOs, the Authority takes the preliminary view that if it is demonstrated during the formal state aid procedure that they are receiving services at a price below their real cost, the measure should likewise be considered to be new aid. The provision of these new services also finds its origin in the 2013 Budget letter – which, as described above, allows IN, for the first time, to provide services in competition with private operators, and to depart from the scope of its general task of businesses promotion.

| (125) | Finally, at the time the measures at issue in the present Decision were put into effect, the market for web infrastructure and related services was open to competition. As a consequence, Article 1(b)(v) of Part II of Protocol 3 is not applicable (67). |
| --- | --- |

(125)

Finally, at the time the measures at issue in the present Decision were put into effect, the market for web infrastructure and related services was open to competition. As a consequence, Article 1(b)(v) of Part II of Protocol 3 is not applicable (67).

| (126) | In conclusion, the Authority considers, on a preliminary basis, that in the event that the measures under the scope of this Decision are finally classified as aid, they should be classified as new aid. |
| --- | --- |

(126)

In conclusion, the Authority considers, on a preliminary basis, that in the event that the measures under the scope of this Decision are finally classified as aid, they should be classified as new aid.

3.   Procedural requirements

| (127) | Insofar as the measures at issue in the present Decision may constitute state aid within the meaning of Article 61 of the EEA Agreement, and that these measures constitute ‘new aid’ within the meaning of Article 1(c) of Part II of Protocol 3, the Norwegian authorities should have notified the aid before putting it into effect, pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3. |
| --- | --- |

(127)

Insofar as the measures at issue in the present Decision may constitute state aid within the meaning of Article 61 of the EEA Agreement, and that these measures constitute ‘new aid’ within the meaning of Article 1(c) of Part II of Protocol 3, the Norwegian authorities should have notified the aid before putting it into effect, pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3.

| (128) | It should be recalled that any new aid which is unlawfully implemented and which is finally not declared compatible with the functioning of the EEA Agreement is subject to recovery in accordance with Article 14 of Part II of Protocol 3. |
| --- | --- |

(128)

It should be recalled that any new aid which is unlawfully implemented and which is finally not declared compatible with the functioning of the EEA Agreement is subject to recovery in accordance with Article 14 of Part II of Protocol 3.

4.   Compatibility of the aid

| (129) | In principle, state aid as defined by Article 61(1) of the EEA Agreement is prohibited. However, Article 61(3) of the EEA Agreement provides that certain types of aid can be declared compatible. |
| --- | --- |

(129)

In principle, state aid as defined by Article 61(1) of the EEA Agreement is prohibited. However, Article 61(3) of the EEA Agreement provides that certain types of aid can be declared compatible.

| (130) | The Norwegian authorities have submitted that if the measures at issue in the present Decision were to be considered to be state aid, they would be compatible with Article 61(3)(c) of the EEA Agreement, as aid to promote tourism activities. However, at this point in time the Norwegian authorities have not provided sufficient evidence to support this statement. |
| --- | --- |

(130)

The Norwegian authorities have submitted that if the measures at issue in the present Decision were to be considered to be state aid, they would be compatible with Article 61(3)(c) of the EEA Agreement, as aid to promote tourism activities. However, at this point in time the Norwegian authorities have not provided sufficient evidence to support this statement.

| (131) | Since at the present time there are no Guidelines on state aid to promote the tourism sector, the compatibility assessment will be carried out by way of direct reference to Article 61(3)(c) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(131)

Since at the present time there are no Guidelines on state aid to promote the tourism sector, the compatibility assessment will be carried out by way of direct reference to Article 61(3)(c) of the EEA Agreement.

| (132) | In assessing whether an aid measure can be said to be compatible with the EEA Agreement, the Authority balances the positive impact of the aid measure in reaching an objective of common interest against its potentially negative side effects by distortion of trade and competition. The assessment is based on the following steps:






  — | Is the aid measure aimed at a well-defined objective of common interest (e.g. growth, employment, cohesion, environment, etc.)? |
| --- | --- | --- |

(132)

In assessing whether an aid measure can be said to be compatible with the EEA Agreement, the Authority balances the positive impact of the aid measure in reaching an objective of common interest against its potentially negative side effects by distortion of trade and competition. The assessment is based on the following steps:

—

Is the aid measure aimed at a well-defined objective of common interest (e.g. growth, employment, cohesion, environment, etc.)?

| — | Is the aid well designed to deliver the objectives of common interest, i.e. does the proposed aid address the market failure or another objective? |
| --- | --- |

—

Is the aid well designed to deliver the objectives of common interest, i.e. does the proposed aid address the market failure or another objective?

| — | Is state aid an appropriate instrument? |
| --- | --- |

—

Is state aid an appropriate instrument?

| — | Is there an incentive effect, i.e. does the aid change the behaviour of the firms? |
| --- | --- |

—

Is there an incentive effect, i.e. does the aid change the behaviour of the firms?

| — | Is the aid measure proportional, i.e. could the same change in behaviour be obtained with less aid? |
| --- | --- |

—

Is the aid measure proportional, i.e. could the same change in behaviour be obtained with less aid?

| — | Are the distortions of competition and effect on trade limited, so that the overall balance is positive? |
| --- | --- |

—

Are the distortions of competition and effect on trade limited, so that the overall balance is positive?

| (133) | The information provided by the Norwegian authorities to the Authority during its preliminary examination of the measures at issue does not enable the Authority to make a definitive assessment of this question. The Norwegian authorities are accordingly invited to provide additional information on this matter. The Authority recalls that according to established case-law the burden of proof of the compatibility of state aid measures rests on the State concerned, which must show that the conditions for the derogation from Article 61(1) of the EEA Agreement are satisfied (68). |
| --- | --- |

(133)

The information provided by the Norwegian authorities to the Authority during its preliminary examination of the measures at issue does not enable the Authority to make a definitive assessment of this question. The Norwegian authorities are accordingly invited to provide additional information on this matter. The Authority recalls that according to established case-law the burden of proof of the compatibility of state aid measures rests on the State concerned, which must show that the conditions for the derogation from Article 61(1) of the EEA Agreement are satisfied (68).

| (134) | However, on a preliminary basis, the Authority notes that in order for the measure to be declared compatible a market failure regarding the web infrastructure and related services must be demonstrated. The mere fact that there are private operators providing these services suggests that there is no market failure and therefore no need for aid. |
| --- | --- |

(134)

However, on a preliminary basis, the Authority notes that in order for the measure to be declared compatible a market failure regarding the web infrastructure and related services must be demonstrated. The mere fact that there are private operators providing these services suggests that there is no market failure and therefore no need for aid.

| (135) | Furthermore, the balancing test for a measure of state aid, as described above, also requires the aid to be proportional and limited to the smallest possible amount. However, taking into account the nature of the measures, which cannot be described as transparent aid (69), it will be difficult to calculate the intensity of aid granted. |
| --- | --- |

(135)

Furthermore, the balancing test for a measure of state aid, as described above, also requires the aid to be proportional and limited to the smallest possible amount. However, taking into account the nature of the measures, which cannot be described as transparent aid (69), it will be difficult to calculate the intensity of aid granted.

| (136) | The Authority finally recalls that, by analogy with settled case-law (70), state aid incorporating conditions which contravene other provisions of the EEA Agreement cannot be approved as compatible. On this issue the Authority notes that if the tie-in clauses referred to in paragraph (41), above, exist and are imposed by IN, they might be contrary to Articles 53 or 54 of the EEA Agreement. In this event, the measures could not be declared compatible aid. |
| --- | --- |

(136)

The Authority finally recalls that, by analogy with settled case-law (70), state aid incorporating conditions which contravene other provisions of the EEA Agreement cannot be approved as compatible. On this issue the Authority notes that if the tie-in clauses referred to in paragraph (41), above, exist and are imposed by IN, they might be contrary to Articles 53 or 54 of the EEA Agreement. In this event, the measures could not be declared compatible aid.

| (137) | In conclusion, the Authority considers, at this stage of the procedure, that it cannot be excluded that the measure at issue in the present Decision may not comply with Article 61(3)(c) of the EEA Agreement, and may have to be considered to be incompatible aid. |
| --- | --- |

(137)

In conclusion, the Authority considers, at this stage of the procedure, that it cannot be excluded that the measure at issue in the present Decision may not comply with Article 61(3)(c) of the EEA Agreement, and may have to be considered to be incompatible aid.

5.   Conclusion

| (138) | Based on the information submitted by the Norwegian authorities, at this stage of the procedure the Authority cannot exclude the possibility that the measures at hand in this Decision constitute state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(138)

Based on the information submitted by the Norwegian authorities, at this stage of the procedure the Authority cannot exclude the possibility that the measures at hand in this Decision constitute state aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement.

| (139) | The Authority currently takes the view that if those measures entail state aid, they would constitute ‘new aid’, which pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3 should have been notified to the Authority prior to its implementation. |
| --- | --- |

(139)

The Authority currently takes the view that if those measures entail state aid, they would constitute ‘new aid’, which pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3 should have been notified to the Authority prior to its implementation.

| (140) | The Authority has also doubts as to whether these measures comply with Article 61(3) of the EEA Agreement. The Authority, therefore, has doubts as to whether that the above measures are compatible with the functioning of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(140)

The Authority has also doubts as to whether these measures comply with Article 61(3) of the EEA Agreement. The Authority, therefore, has doubts as to whether that the above measures are compatible with the functioning of the EEA Agreement.

| (141) | Consequently, and in accordance with Article 4(4) of Part II of Protocol 3, the Authority is obliged to open the formal investigation procedure provided for in Article 1(2) of Part I of Protocol 3. The decision to open proceedings is without prejudice to the final Decision of the Authority, which may conclude that the measures in question do not constitute state aid, are to be classified as existing aid or are compatible with the functioning of the EEA Agreement. |
| --- | --- |

(141)

Consequently, and in accordance with Article 4(4) of Part II of Protocol 3, the Authority is obliged to open the formal investigation procedure provided for in Article 1(2) of Part I of Protocol 3. The decision to open proceedings is without prejudice to the final Decision of the Authority, which may conclude that the measures in question do not constitute state aid, are to be classified as existing aid or are compatible with the functioning of the EEA Agreement.

| (142) | In light of the foregoing considerations, the Authority, acting under the procedure laid down in Article 1(2) of Part I of Protocol 3, invites the Norwegian authorities to submit their comments within one month of the date of receipt of this Decision. |
| --- | --- |

(142)

In light of the foregoing considerations, the Authority, acting under the procedure laid down in Article 1(2) of Part I of Protocol 3, invites the Norwegian authorities to submit their comments within one month of the date of receipt of this Decision.

| (143) | In light of the foregoing considerations, the Authority requests the Norwegian authorities to provide within one month of receipt of this Decision all documents, information and data needed for the assessment of the nature and compatibility of the measure covered by this decision. |
| --- | --- |

(143)

In light of the foregoing considerations, the Authority requests the Norwegian authorities to provide within one month of receipt of this Decision all documents, information and data needed for the assessment of the nature and compatibility of the measure covered by this decision.

| (144) | The Authority requests the Norwegian authorities to forward a copy of this Decision to the potential aid recipients of the aid immediately. |
| --- | --- |

(144)

The Authority requests the Norwegian authorities to forward a copy of this Decision to the potential aid recipients of the aid immediately.

| (145) | The Authority reminds the Norwegian authorities that, according to Article 14 of Part II of Protocol 3, any incompatible aid unlawfully granted to the beneficiaries will have to be recovered, unless (exceptionally) this recovery would be contrary to a general principal of EEA law, |
| --- | --- |

(145)

The Authority reminds the Norwegian authorities that, according to Article 14 of Part II of Protocol 3, any incompatible aid unlawfully granted to the beneficiaries will have to be recovered, unless (exceptionally) this recovery would be contrary to a general principal of EEA law,

HAS ADOPTED THIS DECISION:

Article 1

The formal investigation procedure provided for in Article 1(2) of Part I of Protocol 3 is opened into the possible aid measures implemented by the Norwegian authorities.

The possible aid measures are:

| (i) | the alleged foregoing of profit in favour of IN, |
| --- | --- |

(i)

the alleged foregoing of profit in favour of IN,

| (ii) | the alleged lack of accounting separation among and a clear cost allocation methodology regarding IN's economic and non economic activities and |
| --- | --- |

(ii)

the alleged lack of accounting separation among and a clear cost allocation methodology regarding IN's economic and non economic activities and

| (iii) | the alleged aid granted through IN to the RTBs and the DMOs in form of prices not sufficient to obtain a reasonable return on the investments. |
| --- | --- |

(iii)

the alleged aid granted through IN to the RTBs and the DMOs in form of prices not sufficient to obtain a reasonable return on the investments.

The measures falling within the scope of this Decision relate to IN's activities in the market of web infrastructure and related services within the tourism sector.

Article 2

The Norwegian authorities are invited, pursuant to Article 6(1) of Part II of Protocol 3, to submit their comments on the opening of the formal investigation procedure by 18 August 2014.

Article 3

The Norwegian authorities are requested to provide by 18 August 2014, all documents, information and data needed for the assessment of the compatibility of the aid measure.

Article 4

This Decision is addressed to the Kingdom of Norway.

Article 5

Only the English language version of this decision is authentic.

Done in Brussels, 16 July 2014.

For the EFTA Surveillance Authority

Oda Helen SLETNES

President

Helga JÓNSDÓTTIR

College Member

---

(1)  In October 2013, the original complainant tellUs IT AS merged with the company New Mind forming New Mind | tellUs. See www.newmind.co.uk

1

(2)  In the tourism sector, the term ‘destination organisation’ or ‘destination company’ generally means a local company that handles arrangements for tours, meetings, transportation, etc. for groups originating elsewhere. See http://wsdmo.org/index.php/Educate/TourismAcronyms/

2

(3)  LOV-2003-12-19-130 (in Norwegian ‘Lov om Innovasjon Norge’), available at:

3

http://lovdata.no/dokument/NL/lov/2003-12-19-130?q=lov+om+innovasjon+norge

(4)  Section 2 of the Act on IN.

4

(5)  LOV-1999-03-26-14, (in Norwegian ‘Skatteloven’).

5

Skatteloven

(6)  Translation by the Authority.

6

(7)  In Norwegian: ‘Statens nærings- og distriktsutviklingsfond’, ‘Statens Veiledningskontor for Oppfinnere’, ‘Norges Turistråd’ and ‘Norges Eksportråd’.

7

Statens nærings- og distriktsutviklingsfond

Statens Veiledningskontor for Oppfinnere

Norges Turistråd

Norges Eksportråd

(8)  Report entitled ‘The Government's tourism strategy. Destination Norway. National strategy for the tourism industry’, dated April 2012 and sent to the Authority as Annex 4 to IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213). Available at:

8

‘The Government's tourism strategy. Destination Norway. National strategy for the tourism industry’,

http://www.regjeringen.no/pages/37646196/Lenke_til_strategien-engelsk.pdf

(9)  A description of IN's task in the tourism sector can be found in the report quoted in footnote 8.

9

(10)  IN's letter dated 20 December 2013 (Event No 694258). The National Association of Tourism, which was the joint body for the State, municipal and private stakeholders in the tourism industry, was established in 1903 and continued until 1984. From that point, marketing efforts of the National Association of Tourism were continued by the foundation NORTRA, which in 1999 changed its name to the NTC. Since 2004, the NTC's tasks have been carried out by IN, following the merger of these two entities.

10

Further information on the entities that have traditionally been entrusted with the mandate to promote Norway as a holiday destination was also provided in IN's letter dated 20 December 2013 (Event No 694258).

(11)  For further information, see the project plan for a new national tourism structure by the Ministry of Trade, Industry and Fisheries (Version 1.2 dated 20.06.2013):

11

http://www.regjeringen.no/upload/NHD/Temasider/Reiseliv/Riktigprosjektplan.pdf

(12)  In Norwegian: ‘Regionalt selskap: Selskap som betjener reiselivsnæringen i et definert geografisk område’.

12

Regionalt selskap: Selskap som betjener reiselivsnæringen i et definert geografisk område

(13)  In Norwegian: ‘Destinasjonsselskap: Selskap som skal betjene et definert antall reisemål, produkter, attraksjoner og reiselivs-næring innen et geografisk område innenfor det regionale selskapet’.

13

Destinasjonsselskap: Selskap som skal betjene et definert antall reisemål, produkter, attraksjoner og reiselivs-næring innen et geografisk område innenfor det regionale selskapet

(14)  See report quoted in footnote 8.

14

(15)  According to p. 8 of IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213), the ‘[o]bjective of IN's New Structure project is to streamline visitnorway.com so that the tourist has one place to search and find information about all the destinations in Norway, in order for the tourist to choose Norway as a holiday destination’.

15

‘[o]bjective of IN's New Structure project is to streamline visitnorway.com so that the tourist has one place to search and find information about all the destinations in Norway, in order for the tourist to choose Norway as a holiday destination’

(16)  In Norwegian: ‘Statsbudsjett 2013 – oppdragsbrev Innovasjon Norge’ of 1 February 2013 (Event No 688224). Available at:

16

http://www.regjeringen.no/upload/NHD/Vedlegg/Brev/2013_oppdragsbrev_innovasjonnorge.pdf#search=OPPDRAGSBREV®j_oss=1

(17)  Translation by the Authority.

17

(18)  Translation by the Authority.

18

(19)  Definition of ‘DMS’ available at http://www.newmind.co.uk/technology-platform/destination-management-system

19

(20)  IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213).

20

(21)  Until that moment, New Mind | tellUs provided the web infrastructure and related services for IN's tourism website: visitnorway.com. See Event No 678005. Annex 3 to the complaint.

21

visitnorway.com

(22)  URL stands for Uniform Resource Locator. A URL is a formatted text string used by web-browsers, e-mail clients and other software to identify a network resource on the internet.

22

(23)  According to the Complainant: ‘to date, the offering of IT platform infrastructure services to the tourism industry has not been part of IN's activities’. Complaint (Event No 678002), p. 8.

23

‘to date, the offering of IT platform infrastructure services to the tourism industry has not been part of IN's activities’.

(24)  According to Case C-280/00 Altmark Trans and Regierungspräsidium Magdeburg [2003] ECR I-7747, the compensation of services fulfilling the four criteria established in paras. 89-93 of the judgment does not entail state aid.

24

Altmark Trans and Regierungspräsidium Magdeburg

(25)  E-mail dated 15 November 2013 (Event No 690346).

25

(26)  E-mail dated 3 March 2014 (Event No 702175).

26

(27)  IN's letters dated 28 October 2013 (Events No 688213 and 688215).

27

(28)  IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213), p. 25.

28

(29)  According to Article 1 (b)(i) of Part II of Protocol 3.

29

(30)  See the definition of existing aid provided in Article 1(b)(v) of Part II of Protocol 3.

30

(31)  Corporate entities in Norway are subject to corporate income tax according to Section 2-2 of the Tax Act. Taxable income is subject to corporate income tax at the general rate of 27 %. Accordingly, limited liability companies (‘AS’ or ‘ASA’), savings banks and financial institutions, mutual insurance companies, cooperatives, state-owned enterprises, inter-municipal companies, foundations etc. are subject to corporate tax under the general regime, i.e. Section 2-2. However, State institutions, public authorities such as counties and municipalities, and a number of other entities listed exhaustively in Section 2-30(1) of the Tax Act, including IN, benefit from a corporate tax exemption.

31

(32)  Case C-41/90 Höfner and Elser v Macroton [1991] ECR I-1979, paras. 21-23; Joined Cases C-180/98 to C-184/98 Pavlov and Others [2000] ECR I-6451 and Case E-5/07 Private Barnehagers Landsforbund v EFTA Surveillance Authority [2008] EFTA Ct. Rep. p. 61, para.78.

32

Höfner and Elser

Macroton

Pavlov and Others

Private Barnehagers Landsforbund

EFTA Surveillance Authority

(33)  Case C-222/04 Ministero dell'Economica e delle Finanze v Cassa di Risparmio di Firenze SpA [2006] ECR I-289, para. 108.

33

Ministero dell'Economica e delle Finanze

Cassa di Risparmio di Firenze SpA

(34)  Joined Cases 209/78 to 215/78 and 218/78 Van Landewyck [1978] ECR 2111, paras. 18-21 and Case C-244/94 FFSA and others [1995] ECR I-4013, para. 21.

34

Van Landewyck

FFSA and others

(35)  Joined Cases T-443/08 Freissart Sachen and Land Sachsen-Anhalt and T-455/08, Mitteldeutsche Flughafen and Flughafen Leipzing-Halle [2011] ECR II-1311, para. 128 et seq.

35

Freissart Sachen and Land Sachsen-Anhalt

Mitteldeutsche Flughafen and Flughafen Leipzing-Halle

(36)  Economic and non-economic activities can co-exist within the same sector and sometimes be provided by the same organisation. In this scenario, the entity is to be regarded as an undertaking only with regard to its economic activities. See, for example, European Commission Decision in State Aid C-22/2003 (Italy) Reform of the training institutions (OJ L 81, 18.3.2006, p. 25), para. 43.

36

Reform of the training institutions

(37)  Para. 45 of the complaint.

37

(38)  See Case T-347/09, Germany v Commission, not yet published, p. 34 et seq., on how to differentiate between the nature of different activities provided by one single entity.

38

Germany

Commission

(39)  Case T-347/09, Germany v Commission, not yet published.

39

Germany

Commission

(40)  IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213), p. 34.

40

(41)  Commission Decision: State aid NN 8/2009. Germany. Nature conservation areas. OJ C 230, 24.9.2009, p. 1, para. 36.

41

Nature conservation areas

(42)  The Commission reached a similar conclusion in its decision in footnote 41, above (para. 40).

42

(43)  AG Opinion in Case C-205/03 Federación Española de Empresas de Tecnología Sanitaria (FENIN) v Commission, [2006] ECR I-6295, para. 31.

43

Federación Española de Empresas de Tecnología Sanitaria (FENIN)

Commission

(44)  Joined Cases C-180/98 to C-184/98, Pavel Pavlov and Others, [2000] ECR I-6451, para. 76; C-475/99, Ambulanz Glockner, [2001] ECR 9089, para. 20.

44

Pavel Pavlov and Others

Ambulanz Glockner

(45)  See, for instance, Article 2 of the Transparency Directive. (Referred to at point 1a of Annex XV to the EEA Agreement, OJ L 266 11.10.2007 p. 15 and EEA Supplement No 48 11.10.2007 p. 12, as Commission Directive 2006/111/EC of 16 November 2006 on the transparency of financial relations between Member States and public undertakings as well as on financial transparency within certain undertakings. Consolidated version: OJ L 318, 17.11.2006, p. 17–25). Implemented in Norwegian law by Regulation FOR-2006-09-07-1062, Section 9-1-1.

45

(46)  According to Chapter 2, Articles 7-9 of the IN Act, IN is financed by capital provided by its owners (i.e. the Norwegian Government and the Counties (ref. Article 7, ref. Article 2) and grants and loans from the Government and the Counties. IN can also obtain funding from other sources (Article 8), and Government and Counties guarantee for all obligations (Article 9).

46

(47)  See the Authority's Guidelines on application of State aid provisions to public enterprises in the manufacturing sector, paragraph 2 (OJ L 231, 3.9.1994, p. 1 and EEA Supplement No 32, 3.9.1994, p. 1) (the ‘Manufacturing Guidelines’). Section 1(3) of the Manufacturing Guidelines provides that ‘[t]his Chapter does not deal with the question of compatibility under one of the derogations provided for in the EEA Agreement and it is limited to the manufacturing sector. This does not, however, preclude the EFTA Surveillance Authority from using the approach in these rules in individual cases or sectors outside manufacturing to the extent these principles apply in these excluded sectors and where it feels that it is essential to determine if state aid is involved.’ The Manufacturing Guidelines can be found at: http://www.eftasurv.int/?1=1&showLinkID=16995&1=1

47

Guidelines on application of State aid provisions to public enterprises in the manufacturing sector

t]his Chapter does not deal with the question of compatibility under one of the derogations provided for in the EEA Agreement and it is limited to the manufacturing sector. This does not, however, preclude the EFTA Surveillance Authority from using the approach in these rules in individual cases or sectors outside manufacturing to the extent these principles apply in these excluded sectors and where it feels that it is essential to determine if state aid is involved

(48)  See, for example, the Authority's Decision No 142/03/COL Regarding Reorganisation and Transfer of Public Funds to the Work Research Institute (OJ C 248, 16.10.2003, p. 6); Decision No 343/09/COL on the property transactions engaged in by the Municipality of Time concerning property numbers 1/152, 1/301, 1/630, 4/165, 2/70, 2/32 (OJ L 123, 12.5.2011, p. 72), and Decision No 174/13/COL Concerning the financing of municipal waste collectors (OJ C 263, 12.9.2013, p. 5).

48

Regarding Reorganisation and Transfer of Public Funds to the Work Research Institute

on the property transactions engaged in by the Municipality of Time concerning property numbers 1/152, 1/301, 1/630, 4/165, 2/70, 2/32

Concerning the financing of municipal waste collectors

(49)  See footnote 45.

49

(50)  AG Opinion, Case C-295/05, Asemfo [2007] ECR I-2999, para. 116.

50

Asemfo

(51)  Section 7.4(2) of the Manufacturing Guidelines. Also see Section 1(2) of the Manufacturing Guidelines, which provides that ‘[t]his Chapter firstly focuses on, the one hand, on the act referred to in point 1 of Annex XV to the EEA Agreement, hereinafter referred to as the Transparency Directive and, on the other hand, it develops the principle that where the State provides finances to a company in circumstances that would not be applicable to an investor operating under normal market economy conditions, it does this in contradiction to the market economy investor principle, and state aid is involved’. See the reference to the Manufacturing Guidelines in footnote 47.

51

his Chapter firstly focuses on, the one hand, on the act referred to in point 1 of Annex XV to the EEA Agreement, hereinafter referred to as the Transparency Directive and, on the other hand, it develops the principle that where the State provides finances to a company in circumstances that would not be applicable to an investor operating under normal market economy conditions, it does this in contradiction to the market economy investor principle, and state aid is involved’

(52)  Joined Cases C-83/01 P and C-94/01P Chronopost SA v Commission [2003] ECR I-6993.

52

Chronopost SA

Commission

(53)  Case C-372/97 Italy v Commission [2004] ECR I-3679, para. 44.

53

Italy

Commission

(54)  Case 730/79 Philip Morris Holland BV v Commission [1980] ECR 2671, paras. 11-12 and Joined Cases E-5/04, E-6/04, E-7/04 Fesil ASA and Finnfjord Smelteverk AS v EFTA Surveillance Authority [2005] EFTA Ct. Rep. 117, para. 94.

54

Philip Morris Holland BV

Commission

Fesil ASA and Finnfjord Smelteverk AS

EFTA Surveillance Authority

(55)  Case T-301/02 AEM v Commission [2009] ECR II-01757, paras. 104 and 105.

55

AEM

Commission

(56)  Case C-482/99 France v Commission (Stardust) [2002] ECR I-4397, para. 52.

56

France

Commission (Stardust)

(57)  Case C-677/11 Doux Elevage, not yet published, para. 34, Case T-139/09 France v Commission, not yet published, para. 36.

57

Doux Elevage,

France

Commission

(58)  For listing of the relevant indicators of imputability, the Authority refers to Case C-482/99 France v Commission (Stardust Marine) [2002] ECR I-4397, paras. 55-56.

58

France

Commission (Stardust Marine)

(59)  Case E- 17/10 and E-6/11 Liechtenstein and VTM Fundmanagement v EFTA Surveillance Authority, para. 50, and the case-law cited therein; Case C-301/87 France v Commission [1990] ECR I-307, para. 41; Case 30/59 De Gezamenlijke Steenkolenmijnen v High Authority of the European Coal and Steel Community [1961] ECR 50, para. 19; Case C-241/94 France v Commission (Kimberly Clark) [1996] ECR I-4551, para. 34; and Case T-109/01 Fleuren Compost [2004] ECR II-132, para. 53.

59

Liechtenstein and VTM Fundmanagement

EFTA Surveillance Authority,

France

Commission

De Gezamenlijke Steenkolenmijnen

High Authority of the European Coal and Steel Community

France

Commission (Kimberly Clark)

Fleuren Compost

(60)  Case 730/79 Philip Morris Holland BV v Commission [1980] ECR, 2671, para. 11.

60

Philip Morris Holland BV

Commission

(61)  Case 102/87 France v Commission (SEB) [1988] ECR 4067; Case C-310/99 Italian Republic v Commission [2002] ECR I-289, para. 85; Case C-280/00 Altmark Trans GmbH and Regierungspräsidium Magdeburg v Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH (Altmark) [2003] ECR I-7747, para. 77; and Case T-55/99, Confederación Española de Transporte de Mercancías (CETM) v Commission [2000] ECR II-3207, para. 86.

61

France

Commission

Italian Republic

Commission

Altmark Trans GmbH and Regierungspräsidium Magdeburg

Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH (Altmark)

Confederación Española de Transporte de Mercancías (CETM)

Commission

(62)  Case T-301/02 AEM v Commission, [2009] ECR II-01757, para. 103.

62

AEM

Commission

(63)  E-14/10 – Konkurrenten.no AS v EFTA Surveillance Authority, EFTA Ct. Rep [2011] p. 266.

63

Konkurrenten.no AS

EFTA Surveillance Authority

(64)  It follows from Article 1(c) to the same Protocol that alterations to existing aid schemes constitute new aid. The case-law has also confirmed that measures to alter aid must be regarded as new aid. See Case 91/83 and 127/83 Heineken Brouwerijen [1984] ECR 3435, paras. 17 and 18, and Case C-44/93 Namur-Les Assurances du Crédit SA v Office Nationale du Ducroire [1994] ECR I-3829, para. 13.

64

Heineken Brouwerijen

Namur-Les Assurances du Crédit SA

Office Nationale du Ducroire

(65)  The Authority notes that in White Paper no. 14 of 2003-2004 on the IN Act it is clearly stated that IN should ‘not offer products in competition with the private market’ (In Norwegian: ‘Ot.prp. nr. 14 (2003-2004) om Lov om Innovasjon Norge’). Therefore, the Authority's current understanding is that, before 2013 and the adoption of the 2013 Budget letter, IN was not authorised to provide economic services in the tourism sector. In that regard, reference is made to Proposition No 51 to the Norwegian Parliament, entitled ‘measures for an innovative and business development’ (St.prp.no. 51 (2002-2003, in Norwegian: ‘Virkemidler for et innovativt og nyskapende næringsliv’), which states (in relation to the former entity NTC) that ‘services paid by the user should, however, not be offered in areas where there is a well-developed offer from private consultants or where these services come into conflict with the priority areas of this new unit (i.e. IN)’. The original text reads: ‘Brukerbetalte tjenester ikke bør tilbys på områder hvor det eksisterer et godt utviklet tilbud fra private aktører’. St.prp. no. 51 (2002-2003), p. 37, first column.

65

not offer products in competition with the private market

Ot.prp. nr. 14 (2003-2004) om Lov om Innovasjon Norge

measures for an innovative and business development

Virkemidler for et innovativt og nyskapende næringsliv

services paid by the user should, however, not be offered in areas where there is a well-developed offer from private consultants or where these services come into conflict with the priority areas of this new unit

Brukerbetalte tjenester ikke bør tilbys på områder hvor det eksisterer et godt utviklet tilbud fra private aktører

(66)  The Norwegian authorities underline that ‘[t]he system of financing IN and its predecessors has been more or less the same since the entry into force of the EEA Agreement in 1994. The changes made are not of a nature turning the existing financing system into new aid’. IN's letter dated 28 October 2013 (Event No 688213), p. 39.

66

‘[t]he system of financing IN and its predecessors has been more or less the same since the entry into force of the EEA Agreement in 1994. The changes made are not of a nature turning the existing financing system into new aid’

(67)  Article 1(b)(v) of Part II of Protocol 3 reads as follows: Existing aid shall mean: ‘[a]id which is deemed to be an existing aid because it can be established that at the time it was put into effect it did not constitute an aid, and subsequently became an aid due to the evolution of the European Economic Area and without having been altered by the EFTA State. Where certain measures become aid following the liberalisation of an activity by EEA law, such measures shall not be considered as existing aid after the date fixed for liberalisation’.

67

‘[a]id which is deemed to be an existing aid because it can be established that at the time it was put into effect it did not constitute an aid, and subsequently became an aid due to the evolution of the European Economic Area and without having been altered by the EFTA State. Where certain measures become aid following the liberalisation of an activity by EEA law, such measures shall not be considered as existing aid after the date fixed for liberalisation’

(68)  Case T-68/03 Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE v Commission [2007] ECR II-2911, para. 34.

68

Olympiaki Aeroporia Ypiresies AE

Commission

(69)  Transparent aid is defined in Article 5.1 of Regulation (EC) No 651/2014, General Block Exemption Regulation, of 17 June 2014 declaring certain categories of aid compatible with the internal market in application of Articles 107 and 108 of the Treaty (OJ L 187, 26.6.2014, p. 1, incorporated as point 1j into Annex XV of the EEA Agreement by Decision No 152/2014 of 27 June 2014) as ‘aid in respect of which it is possible to calculate precisely the gross grant equivalent of the aid ex ante without any need to undertake a risk assessment’.

69

aid in respect of which it is possible to calculate precisely the gross grant equivalent of the aid ex ante without any need to undertake a risk assessment

(70)  Case C-225/91 Matra v Commission [1993] ECR I-3203, para. 41, and Case C-156/98 Germany v Commission [2000] I-6857, para. 78 and case-law cited.

70

Matra

Commission

Germany

Commission

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/28 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/28

---

Standpunt van de vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA gepresenteerd op de bijeenkomst van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities van 3 maart 2014 betreffende een voorlopig ontwerpbesluit van de Commissie in zaak AT.39952 Elektriciteitsbeurzen

Rapporteur: Nederland

(2014/C 334/09)

| 1. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA delen de bezwaren die de Commissie heeft geformuleerd in haar ontwerpbesluit dat aan het Adviescomité is meegedeeld. |
| --- | --- |

1.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA delen de bezwaren die de Commissie heeft geformuleerd in haar ontwerpbesluit dat aan het Adviescomité is meegedeeld.

| 2. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de mededingingsbeperkende gedragingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, een overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen tussen ondernemingen vormt in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

2.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de mededingingsbeperkende gedragingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, een overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen tussen ondernemingen vormt in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst.

| 3. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de beoordeling die de Commissie in het ontwerpbesluit heeft gemaakt van de omvang van de productmarkt en de geografische markt waarop de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen betrekking hebben. |
| --- | --- |

3.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de beoordeling die de Commissie in het ontwerpbesluit heeft gemaakt van de omvang van de productmarkt en de geografische markt waarop de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen betrekking hebben.

| 4. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de ondernemingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, hebben deelgenomen aan één enkele voortdurende inbreuk op artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

4.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de ondernemingen waarop het ontwerpbesluit betrekking heeft, hebben deelgenomen aan één enkele voortdurende inbreuk op artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst.

| 5. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen ertoe strekten de mededinging te beperken in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

5.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen ertoe strekten de mededinging te beperken in de zin van artikel 101 VWEU en artikel 53 van de EER-overeenkomst.

| 6. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen de handel tussen de EU-lidstaten merkbaar ongunstig konden beïnvloeden. |
| --- | --- |

6.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de overeenkomst en/of onderling afgestemde feitelijke gedragingen de handel tussen de EU-lidstaten merkbaar ongunstig konden beïnvloeden.

| 7. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de beoordeling van de Commissie met betrekking tot de duur van de inbreuk. |
| --- | --- |

7.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de beoordeling van de Commissie met betrekking tot de duur van de inbreuk.

| 8. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de adressaten van het ontwerpbesluit een geldboete dient te worden opgelegd. |
| --- | --- |

8.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat de adressaten van het ontwerpbesluit een geldboete dient te worden opgelegd.

| 9. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de waarde van de verkopen. |
| --- | --- |

9.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de waarde van de verkopen.

| 10. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de basisbedragen van de geldboeten. |
| --- | --- |

10.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de basisbedragen van de geldboeten.

| 11. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat er in deze zaak geen verzwarende of verzachtende omstandigheden spelen. |
| --- | --- |

11.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie dat er in deze zaak geen verzwarende of verzachtende omstandigheden spelen.

| 12. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie om in deze zaak de geldboeten niet te verhogen met het oog op afschrikking. |
| --- | --- |

12.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie om in deze zaak de geldboeten niet te verhogen met het oog op afschrikking.

| 13. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de verlagingen van de boetebedragen op grond van de schikkingsmededeling van 2008. |
| --- | --- |

13.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de verlagingen van de boetebedragen op grond van de schikkingsmededeling van 2008.

| 14. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de uiteindelijke bedragen van de geldboeten. |
| --- | --- |

14.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA zijn het eens met de Commissie over de uiteindelijke bedragen van de geldboeten.

| 15. | De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bevelen aan dat hun advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt. |
| --- | --- |

15.

De vertegenwoordigers van de EVA-staten en de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bevelen aan dat hun advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt.

---

V Adviezen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/29 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/29

---

AANKONDIGING VAN ALGEMEEN VERGELIJKEND ONDERZOEK

(2014/C 334/10)

Het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) organiseert het volgende algemeen vergelijkend onderzoek:

EPSO/AST-SC/02/14 — Beveiligingsbeambten (SC 1)

De aankondiging van het vergelijkend onderzoek wordt in 24 talen bekendgemaakt in Publicatieblad C 334 A van 25 september 2014.

Aanvullende informatie is beschikbaar op de website van EPSO: http://blogs.ec.europa.eu/eu-careers.info/

---

GERECHTELIJKE PROCEDURES

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/30 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/30

---

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014

(Zaak E-12/14)

(2014/C 334/11)

Op 17 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen de Republiek IJsland door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Markus Schneider en Catherine Howdle, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, België.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in hoofdstuk IV, punt 6 van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen; |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in hoofdstuk IV, punt 6 van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen;

| 2. | de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten:

| — | Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 3 september 2013 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 3 juli 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in hoofdstuk IV, punt 6, van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij. |
| --- | --- |

—

Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 3 september 2013 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 3 juli 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2009/125/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in hoofdstuk IV, punt 6, van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 23 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 23 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/31 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/31

---

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014

(Zaak E-11/14)

(2014/C 334/12)

Op 17 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen de Republiek IJsland door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Markus Schneider en Janne Tysnes Kaasin, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, België.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in punt 2 van bijlage XII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 12 van dat besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen; |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in punt 2 van bijlage XII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 12 van dat besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen;

| 2. | de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten:

| — | Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 18 februari 2014 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 18 december 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 2 van bijlage XII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij. |
| --- | --- |

—

Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 18 februari 2014 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 18 december 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 2 van bijlage XII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 12 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 12 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van de maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/32 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/32

---

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014

(Zaak E-13/14)

(2014/C 334/13)

Op 17 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen de Republiek IJsland door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Markus Schneider en Maria Moustakali, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, BELGIË.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in punt 21c van bijlage XVIII bij de EER-overeenkomst (Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 en Besluit nr. 147/2009 van het Gemengd Comité daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen; |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit waarnaar is verwezen in punt 21c van bijlage XVIII bij de EER-overeenkomst (Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 en Besluit nr. 147/2009 van het Gemengd Comité daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen;

| 2. | de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten:

| — | Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 26 augustus 2013 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 26 juni 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 21c, van bijlage XVIII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij. |
| --- | --- |

—

Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 26 augustus 2013 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 26 juni 2013 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2004/113/EG van de Raad van 13 december 2004 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 21c, van bijlage XVIII bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 17 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 17 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting in nationaal recht van het besluit.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/33 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/33

---

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 17 juli 2014

(Zaak E-14/14)

(2014/C 334/14)

Op 17 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen de Republiek IJsland door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Markus Schneider en Janne Tysnes Kaasin, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, België.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting van het besluit waarnaar is verwezen in punt 1a van hoofdstuk XXIII van bijlage II bij de EER-overeenkomst (Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de veiligheid van speelgoed), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 en Besluit nr. 127/2012 van het Gemengd Comité daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen. |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat de Republiek IJsland, door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting van het besluit waarnaar is verwezen in punt 1a van hoofdstuk XXIII van bijlage II bij de EER-overeenkomst (Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de veiligheid van speelgoed), aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 en Besluit nr. 127/2012 van het Gemengd Comité daarbij, haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen.

| 2. | de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten

| — | Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 5 mei 2014 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 5 maart 2014 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de veiligheid van speelgoed (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 1a van hoofdstuk XXIII van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij. |
| --- | --- |

—

Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland op 5 mei 2014 nog geen gevolg had gegeven aan een met redenen omkleed advies dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 5 maart 2014 tot haar had gericht en dat betrekking had op het door deze staat niet naar behoren uitvoering geven aan Richtlijn 2009/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 juni 2009 betreffende de veiligheid van speelgoed (hierna „het besluit” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 1a van hoofdstuk XXIII van bijlage II bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 54 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting van het besluit. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 54 van het besluit en artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door het niet binnen de gestelde termijn goedkeuren en/of kennis geven aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van alle maatregelen die nodig zijn voor de omzetting van het besluit.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/34 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/34

---

Beroep tegen de Republiek IJsland, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op vrijdag 18 juli 2014

(Zaak E-15/14)

(2014/C 334/15)

Op 18 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen de Republiek IJsland door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Markus Schneider en Janne Tysnes Kaasin, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, België.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door niet binnen de gestelde termijn de maatregelen goed te keuren die nodig zijn voor de omzetting in haar interne rechtsorde van het besluit waarnaar is verwezen in punt 4d van hoofdstuk XI van bijlage II bij de EER-overeenkomst,
  Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten, en houdende intrekking van Richtlijn 73/44/EEG van de Raad en Richtlijnen 96/73/EG en 2008/121/EG van het Europees Parlement en de Raad,
  als gewijzigd bij:
  Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 286/2012 van de Commissie van 27 januari 2012 tot wijziging van bijlage I, teneinde daarin een nieuwe textielvezelbenaming op te nemen, en van de bijlagen VIII en IX, teneinde die aan te passen aan de vooruitgang van de techniek, bij Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten,
  aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij; |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door niet binnen de gestelde termijn de maatregelen goed te keuren die nodig zijn voor de omzetting in haar interne rechtsorde van het besluit waarnaar is verwezen in punt 4d van hoofdstuk XI van bijlage II bij de EER-overeenkomst,

Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten, en houdende intrekking van Richtlijn 73/44/EEG van de Raad en Richtlijnen 96/73/EG en 2008/121/EG van het Europees Parlement en de Raad,

als gewijzigd bij:

Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 286/2012 van de Commissie van 27 januari 2012 tot wijziging van bijlage I, teneinde daarin een nieuwe textielvezelbenaming op te nemen, en van de bijlagen VIII en IX, teneinde die aan te passen aan de vooruitgang van de techniek, bij Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten,

aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 daarbij;

| 2. | de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

de Republiek IJsland te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten:

| — | Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland binnen de gestelde termijnen nog geen gevolg had gegeven aan twee met redenen omklede adviezen die de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA tot haar had gericht en die betrekking hadden op het door deze staat niet in haar nationale rechtsorde omzetten van Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten, en houdende intrekking van Richtlijn 73/44/EEG van de Raad en Richtlijnen 96/73/EG en 2008/121/EG van het Europees Parlement en de Raad, alsook op het niet in haar rechtsorde opnemen van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 286/2012 van de Commissie van 27 januari 2012 tot wijziging van bijlage I, teneinde daarin een nieuwe textielvezelbenaming op te nemen, en van de bijlagen VIII en IX, teneinde die aan te passen aan de vooruitgang van de techniek, bij Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten (hierna „de besluiten” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 4d van hoofdstuk XI van bijlage II bij de EER-overeenkomst, aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij. |
| --- | --- |

—

Het verzoek betreft het feit dat de Republiek IJsland binnen de gestelde termijnen nog geen gevolg had gegeven aan twee met redenen omklede adviezen die de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA tot haar had gericht en die betrekking hadden op het door deze staat niet in haar nationale rechtsorde omzetten van Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2011 betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten, en houdende intrekking van Richtlijn 73/44/EEG van de Raad en Richtlijnen 96/73/EG en 2008/121/EG van het Europees Parlement en de Raad, alsook op het niet in haar rechtsorde opnemen van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 286/2012 van de Commissie van 27 januari 2012 tot wijziging van bijlage I, teneinde daarin een nieuwe textielvezelbenaming op te nemen, en van de bijlagen VIII en IX, teneinde die aan te passen aan de vooruitgang van de techniek, bij Verordening (EU) nr. 1007/2011 van het Europees Parlement en de Raad betreffende textielvezelbenamingen en de desbetreffende etikettering en merking van de vezelsamenstelling van textielproducten (hierna „de besluiten” genoemd), waarnaar is verwezen in punt 4d van hoofdstuk XI van bijlage II bij de EER-overeenkomst, aangepast aan die overeenkomst bij Protocol 1 daarbij.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door de besluiten niet binnen de gestelde termijn in haar rechtsorde op te nemen. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat de Republiek IJsland haar verplichtingen uit hoofde van artikel 7 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen door de besluiten niet binnen de gestelde termijn in haar rechtsorde op te nemen.

---

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/35 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/35

---

Beroep tegen het Vorstendom Liechtenstein, ingesteld door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA op 25 juli 2014

(Zaak E-17/14)

(2014/C 334/16)

Op 25 juli 2014 is bij het EVA-Hof beroep ingesteld tegen het Vorstendom Liechtenstein door de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, vertegenwoordigd door Xavier Lewis en Janne Tysnes Kaasin, optredend als gemachtigden van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA, Belliardstraat 35, 1040 Brussel, België.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA vraagt het EVA-Hof:

| 1. | vast te stellen dat het Vorstendom Liechtenstein, door nationale bepalingen te handhaven als artikel 63 van de wet op de volksgezondheid en de overgangsbepaling in de wet tot intrekking van de wet op de volksgezondheid, met inbegrip van de toepasselijkheid van artikel 63, lid 2, van de wet op de volksgezondheid in dat opzicht, welke voorschrijven dat een erkende „Dentist” zijn beroep moet uitoefenen als werknemer, onder het directe toezicht en op instructie en onder verantwoordelijkheid van een volledig gekwalificeerde beoefenaar van de tandheelkunde, zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 31 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen; |
| --- | --- |

1.

vast te stellen dat het Vorstendom Liechtenstein, door nationale bepalingen te handhaven als artikel 63 van de wet op de volksgezondheid en de overgangsbepaling in de wet tot intrekking van de wet op de volksgezondheid, met inbegrip van de toepasselijkheid van artikel 63, lid 2, van de wet op de volksgezondheid in dat opzicht, welke voorschrijven dat een erkende „Dentist” zijn beroep moet uitoefenen als werknemer, onder het directe toezicht en op instructie en onder verantwoordelijkheid van een volledig gekwalificeerde beoefenaar van de tandheelkunde, zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 31 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen;

| 2. | het Vorstendom Liechtenstein te verwijzen in de kosten van de procedure. |
| --- | --- |

2.

het Vorstendom Liechtenstein te verwijzen in de kosten van de procedure.

Feiten en argumenten:

| — | Artikel 63 van de Liechtensteinse wet op de volksgezondheid bepaalt dat een „Dentist” alleen werkzaam mag zijn onder het directe toezicht en op instructie en onder verantwoordelijkheid van een volledig gekwalificeerde beoefenaar van de tandheelkunde (Zahnarzt). |
| --- | --- |

—

Artikel 63 van de Liechtensteinse wet op de volksgezondheid bepaalt dat een „Dentist” alleen werkzaam mag zijn onder het directe toezicht en op instructie en onder verantwoordelijkheid van een volledig gekwalificeerde beoefenaar van de tandheelkunde (Zahnarzt).

| — | De door artikel 31 van de EER-overeenkomst gegarandeerde vrijheid van vestiging vereist dat voor die vrijheid geen beperkingen gelden, ook niet ingeval van werkzaamheden anders dan in loondienst en de uitoefening daarvan. |
| --- | --- |

—

De door artikel 31 van de EER-overeenkomst gegarandeerde vrijheid van vestiging vereist dat voor die vrijheid geen beperkingen gelden, ook niet ingeval van werkzaamheden anders dan in loondienst en de uitoefening daarvan.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat Liechtenstein zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 31 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen. Naar haar mening komen artikel 63 van de wet op de volksgezondheid en de overgangsbepaling in de wet tot intrekking van de wet op de volksgezondheid, met inbegrip van de toepasselijkheid van artikel 63, lid 2, van de wet op de volksgezondheid in dit opzicht, neer op een beperking in de zin van artikel 31 van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA betoogt dat Liechtenstein zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 31 van de EER-overeenkomst niet is nagekomen. Naar haar mening komen artikel 63 van de wet op de volksgezondheid en de overgangsbepaling in de wet tot intrekking van de wet op de volksgezondheid, met inbegrip van de toepasselijkheid van artikel 63, lid 2, van de wet op de volksgezondheid in dit opzicht, neer op een beperking in de zin van artikel 31 van de EER-overeenkomst.

| — | De regering van Liechtenstein betoogt dat artikel 63 van de wet op de volksgezondheid als doel heeft de bescherming van de volksgezondheid te waarborgen. |
| --- | --- |

—

De regering van Liechtenstein betoogt dat artikel 63 van de wet op de volksgezondheid als doel heeft de bescherming van de volksgezondheid te waarborgen.

| — | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA stelt dat het verder gaat dan nodig is voor de bescherming van de volksgezondheid wanneer een volledig opgeleide en gekwalificeerde „Dentist” die zijn beroepsactiviteit in overeenstemming met zijn behaalde diploma wil uitoefenen, in Liechtenstein door een beoefenaar van de tandheelkunde in dienst moet zijn genomen. |
| --- | --- |

—

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA stelt dat het verder gaat dan nodig is voor de bescherming van de volksgezondheid wanneer een volledig opgeleide en gekwalificeerde „Dentist” die zijn beroepsactiviteit in overeenstemming met zijn behaalde diploma wil uitoefenen, in Liechtenstein door een beoefenaar van de tandheelkunde in dienst moet zijn genomen.

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/36 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/36

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.7372 — AXA/Hammerson/The real estate portfolio)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 334/17)

| 1. | Op 18 september 2014 heeft de Europese Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat SCI Vendome Commerces (Frankrijk) en Hammerson plc („Hammerson”, Verenigd Koninkrijk) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over een vastgoedportefeuille door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 18 september 2014 heeft de Europese Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat SCI Vendome Commerces (Frankrijk) en Hammerson plc („Hammerson”, Verenigd Koninkrijk) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over een vastgoedportefeuille door de verwerving van aandelen.

| 2. | De activiteiten van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | SCI Vendome Commerces: volle dochteronderneming van de verzekeringsonderneming AXA France. AXA is een wereldwijde verzekeringsgroep die zich bezighoudt met levensverzekeringen, ziekteverzekeringen en andere verzekeringsvormen, alsook beleggingsbeheer; |
| --- | --- | --- |

2.

De activiteiten van de betrokken ondernemingen zijn:

—

SCI Vendome Commerces: volle dochteronderneming van de verzekeringsonderneming AXA France. AXA is een wereldwijde verzekeringsgroep die zich bezighoudt met levensverzekeringen, ziekteverzekeringen en andere verzekeringsvormen, alsook beleggingsbeheer;

| — | Hammerson: houdt zich bezig met de ontwikkeling van commercieel vastgoed en de verhuur en exploitatie van haar eigen commercieel vastgoed. Hammerson is een ontwikkelaar en eigenaar-beheerder van winkelcentra en retailparken, hoofdzakelijk in het Verenigd Koninkrijk en ook in Frankijk; |
| --- | --- |

—

Hammerson: houdt zich bezig met de ontwikkeling van commercieel vastgoed en de verhuur en exploitatie van haar eigen commercieel vastgoed. Hammerson is een ontwikkelaar en eigenaar-beheerder van winkelcentra en retailparken, hoofdzakelijk in het Verenigd Koninkrijk en ook in Frankijk;

| — | de vastgoedportefeuille omvat een winkelcentrum en een residentiële eenheid, alsook omliggende eigendommen die gevestigd zijn in Bristol (Verenigd Koninkrijk), een parkeergarage met meerdere verdiepingen en omliggende grond in het centrum van Bristol. |
| --- | --- |

—

de vastgoedportefeuille omvat een winkelcentrum en een residentiële eenheid, alsook omliggende eigendommen die gevestigd zijn in Bristol (Verenigd Koninkrijk), een parkeergarage met meerdere verdiepingen en omliggende grond in het centrum van Bristol.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Europese Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking kan komen voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de Mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2). |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Europese Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking kan komen voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de Mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

| 4. | De Europese Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Europese Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer M.7372 — AXA/Hammerson/The real estate portfolio, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Europese Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Europese Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301), per e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer M.7372 — AXA/Hammerson/The real estate portfolio, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 („de concentratieverordening”).

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

---

Rectificaties

| 25.9.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/37 |
| --- | --- | --- | --- |

25.9.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/37

---

Rectificatie van de bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, lid 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (
  PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1
  ;
  PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16
  ;
  PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9
  ;
  PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10
  ;
  PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13
  ;
  PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10
  ;
  PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10
  ;
  PB C 64 van 19.3.2009, blz. 20
  ;
  PB C 99 van 30.4.2009, blz. 7
  ;
  PB C 229 van 23.9.2009, blz. 28
  ;
  PB C 263 van 5.11.2009, blz. 22
  ;
  PB C 298 van 8.12.2009, blz. 17
  ;
  PB C 74 van 24.3.2010, blz. 13
  ;
  PB C 326 van 3.12.2010, blz. 17
  ;
  PB C 355 van 29.12.2010, blz. 34
  ;
  PB C 22 van 22.1.2011, blz. 22
  ;
  PB C 37 van 5.2.2011, blz. 12
  ;
  PB C 149 van 20.5.2011, blz. 8
  ;
  PB C 190 van 30.6.2011, blz. 17
  ;
  PB C 203 van 9.7.2011, blz. 14
  ;
  PB C 210 van 16.7.2011, blz. 30
  ;
  PB C 271 van 14.9.2011, blz. 18
  ;
  PB C 356 van 6.12.2011, blz. 12
  ;
  PB C 111 van 18.4.2012, blz. 3
  ;
  PB C 183 van 23.6.2012, blz. 7
  ;
  PB C 313 van 17.10.2012, blz. 11
  ;
  PB C 394 van 20.12.2012, blz. 22
  ;
  PB C 51 van 22.2.2013, blz. 9
  ;
  PB C 167 van 13.6.2013, blz. 9
  ;
  PB C 242 van 23.8.2013, blz. 2
  ;
  PB C 275 van 24.9.2013, blz. 7
  ;
  PB C 314 van 29.10.2013, blz. 5
  ;
  PB C 324 van 9.11.2013, blz. 6
  ;
  PB C 57 van 28.2.2014, blz. 4
  ;
  PB C 167 van 4.6.2014, blz. 9
  )

(
  Publicatieblad van de Europese Unie C 244 van 26 juli 2014
  )

(2014/C 334/18)

Bladzijde 22, punt 2:

in plaats van:

„Bulgaars-Macedonische grens”,

te lezen:

te lezen:

„Grens tussen Bulgarije en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië”.

---