# Publicatieblad C 438/2014

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 438 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 57e jaargang6 december 2014 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 438

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

57e jaargang6 december 2014

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 438/01 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7396 — Saudi Aramco/S-OIL) (
  1
  ) | 1 |
| 2014/C 438/02 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7174 — Federal-Mogul Corporation/Honeywell Friction Materials) (
  1
  ) | 1 |
| 2014/C 438/03 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7436 — Vista/Tibco) (
  1
  ) | 2 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2014/C 438/01

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7396 — Saudi Aramco/S-OIL) (
  1
  )

1

1

2014/C 438/02

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7174 — Federal-Mogul Corporation/Honeywell Friction Materials) (
  1
  )

1

1

2014/C 438/03

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.7436 — Vista/Tibco) (
  1
  )

1

2

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Raad |
| 2014/C 438/04 | Ontwerpconclusies van de Raad over vaccinaties als doeltreffend instrument voor de volksgezondheid | 3 |
| 2014/C 438/05 | Conclusies van de Raad over patiëntveiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties en antimicrobiële resistentie | 7 |
| 2014/C 438/06 | Conclusies van de Raad over innovatie ten bate van patiënten | 12 |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 438/07 | Wisselkoersen van de euro | 16 |
| 2014/C 438/08 | Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 26 augustus 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa — Rapporteur: Tsjechische Republiek | 17 |
| 2014/C 438/09 | Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Cemex/Holcim-activa (M.7054) | 19 |
| 2014/C 438/10 | Samenvatting van het besluit van de Commissie van 9 september 2014 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst (Zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6299)
   (
  1
  ) | 21 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2014/C 438/11 | Liquidatieprocedures — Beslissing (Ministerieel Besluit ECC/1866/2014 van 24 september) tot opening van een liquidatieprocedure ten aanzien van de onderneming CORPORACION DIRECTA DE ASISTENCIA INTEGRAL DE SEGUROS, SA(Openbaarmaking overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de sanering en liquidatie van verzekeringsondernemingen) | 25 |
| 2014/C 438/12 | Lijst van geregistreerde en gecertificeerde ratingbureaus | 27 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Raad

2014/C 438/04

Ontwerpconclusies van de Raad over vaccinaties als doeltreffend instrument voor de volksgezondheid

3

2014/C 438/05

Conclusies van de Raad over patiëntveiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties en antimicrobiële resistentie

7

2014/C 438/06

Conclusies van de Raad over innovatie ten bate van patiënten

12

Europese Commissie

2014/C 438/07

Wisselkoersen van de euro

16

2014/C 438/08

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 26 augustus 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa — Rapporteur: Tsjechische Republiek

17

2014/C 438/09

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Cemex/Holcim-activa (M.7054)

19

2014/C 438/10

Samenvatting van het besluit van de Commissie van 9 september 2014 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst (Zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6299)
   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6299)

1

21

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2014/C 438/11

Liquidatieprocedures — Beslissing (Ministerieel Besluit ECC/1866/2014 van 24 september) tot opening van een liquidatieprocedure ten aanzien van de onderneming CORPORACION DIRECTA DE ASISTENCIA INTEGRAL DE SEGUROS, SA(Openbaarmaking overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de sanering en liquidatie van verzekeringsondernemingen)

(Openbaarmaking overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de sanering en liquidatie van verzekeringsondernemingen)

25

2014/C 438/12

Lijst van geregistreerde en gecertificeerde ratingbureaus

27

| | V   Adviezen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2014/C 438/13 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.6800 — PRSfM/STIM/GEMA/JV (
  1
  ) | 29 |

V   Adviezen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2014/C 438/13

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.6800 — PRSfM/STIM/GEMA/JV (
  1
  )

1

29

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/1

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.7396 — Saudi Aramco/S-OIL)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 438/01)

Op 2 december 2014 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7396. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7396. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/1

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.7174 — Federal-Mogul Corporation/Honeywell Friction Materials)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 438/02)

Op 16 juni 2014 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), in samenhang met artikel 6, lid 2 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7174. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7174. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/2 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/2

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.7436 — Vista/Tibco)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 438/03)

Op 25 november 2014 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 (1). De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector, |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector,

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7436. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32014M7436. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Raad

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/3 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/3

---

Ontwerpconclusies van de Raad over vaccinaties als doeltreffend instrument voor de volksgezondheid

(2014/C 438/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

| 1. | HERINNERT ERAAN dat krachtens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het optreden van de Unie, dat een aanvulling vormt op het nationale beleid, de bestrijding van grote bedreigingen van de gezondheid omvat, door het bevorderen van onderzoek naar de oorzaken, de overdracht en de preventie daarvan, alsmede door het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs, en de controle van, de alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. De Unie moedigt samenwerking tussen de lidstaten aan en steunt zo nodig hun optreden. Het optreden van de Unie eerbiedigt de verantwoordelijkheden van de lidstaten met betrekking tot de bepaling van hun gezondheidsbeleid, alsmede de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging. |
| --- | --- |

1.

HERINNERT ERAAN dat krachtens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) het optreden van de Unie, dat een aanvulling vormt op het nationale beleid, de bestrijding van grote bedreigingen van de gezondheid omvat, door het bevorderen van onderzoek naar de oorzaken, de overdracht en de preventie daarvan, alsmede door het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs, en de controle van, de alarmering bij en de bestrijding van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. De Unie moedigt samenwerking tussen de lidstaten aan en steunt zo nodig hun optreden. Het optreden van de Unie eerbiedigt de verantwoordelijkheden van de lidstaten met betrekking tot de bepaling van hun gezondheidsbeleid, alsmede de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging.

| 2. | HERINNERT AAN Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot oprichting van een Europees Centrum voor ziektepreventie en –bestrijding (1) (ECDC). Het ECDC steunt activiteiten voor de preventie en controle van overdraagbare ziekten (epidemiologische surveillance, opleidingsprogramma’s in risicobeoordeling en mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing en maatregelen), en moet er over waken dat de lidstaten geregeld beste praktijken en ervaringen inzake vaccinatieprogramma’s met elkaar uitwisselen. |
| --- | --- |

2.

HERINNERT AAN Verordening (EG) nr. 851/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot oprichting van een Europees Centrum voor ziektepreventie en –bestrijding (1) (ECDC). Het ECDC steunt activiteiten voor de preventie en controle van overdraagbare ziekten (epidemiologische surveillance, opleidingsprogramma’s in risicobeoordeling en mechanismen voor vroegtijdige waarschuwing en maatregelen), en moet er over waken dat de lidstaten geregeld beste praktijken en ervaringen inzake vaccinatieprogramma’s met elkaar uitwisselen.

| 3. | HERINNERT AAN Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en houdende intrekking van Beschikking nr. 2119/98/EG (2), waarin wordt bepaald dat de lidstaten elkaar onderling en in verbinding met de Commissie raadplegen via het Gezondheidsveiligheidscomité, teneinde hun reactie op ernstige grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid, waaronder overdraagbare ziekten, te coördineren. Dat besluit voorziet ook in een mogelijkheid om op vrijwillige basis over te gaan tot de gezamenlijke aankoop van medische tegenmaatregelen. |
| --- | --- |

3.

HERINNERT AAN Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en houdende intrekking van Beschikking nr. 2119/98/EG (2), waarin wordt bepaald dat de lidstaten elkaar onderling en in verbinding met de Commissie raadplegen via het Gezondheidsveiligheidscomité, teneinde hun reactie op ernstige grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid, waaronder overdraagbare ziekten, te coördineren. Dat besluit voorziet ook in een mogelijkheid om op vrijwillige basis over te gaan tot de gezamenlijke aankoop van medische tegenmaatregelen.

| 4. | HERINNERT AAN het bij Verordening (EU) nr. 282/2014 van het Europees Parlement en de Raad (3) ingestelde derde actieprogramma van de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020), dat streeft naar het ondersteunen van capaciteitsopbouw in de strijd tegen belangrijke grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid en het ontwikkelen van draaiboeken, wakend over de complementariteit met het werkprogramma van de ECDC voor de strijd tegen overdraagbare ziekten. |
| --- | --- |

4.

HERINNERT AAN het bij Verordening (EU) nr. 282/2014 van het Europees Parlement en de Raad (3) ingestelde derde actieprogramma van de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020), dat streeft naar het ondersteunen van capaciteitsopbouw in de strijd tegen belangrijke grensoverschrijdende bedreigingen voor de gezondheid en het ontwikkelen van draaiboeken, wakend over de complementariteit met het werkprogramma van de ECDC voor de strijd tegen overdraagbare ziekten.

| 5. | HERINNERT AAN Aanbeveling 2009/1019/EU van de Raad van 22 december 2009 inzake de vaccinatie tegen seizoensinfluenza (4) waarin de lidstaten worden aangespoord nationale, regionale of lokale actieplannen of maatregelen vast te stellen en uit te voeren met het oog op de verbetering van de graad van vaccinatie tegen seizoensinfluenza, teneinde tegen 2015 een vaccinatiegraad van 75 % te bereiken voor de risicogroepen. |
| --- | --- |

5.

HERINNERT AAN Aanbeveling 2009/1019/EU van de Raad van 22 december 2009 inzake de vaccinatie tegen seizoensinfluenza (4) waarin de lidstaten worden aangespoord nationale, regionale of lokale actieplannen of maatregelen vast te stellen en uit te voeren met het oog op de verbetering van de graad van vaccinatie tegen seizoensinfluenza, teneinde tegen 2015 een vaccinatiegraad van 75 % te bereiken voor de risicogroepen.

| 6. | HERINNERT AAN de conclusies van de Raad betreffende kinderimmunisatie (2011/C 202/02) (5), waarin de lidstaten en de Commissie onder andere wordt verzocht hun ervaring en beste praktijken uit te wisselen om de vaccinatiedekking van kinderen met betrekking tot door vaccinatie te voorkomen ziekten te bevorderen; |
| --- | --- |

6.

HERINNERT AAN de conclusies van de Raad betreffende kinderimmunisatie (2011/C 202/02) (5), waarin de lidstaten en de Commissie onder andere wordt verzocht hun ervaring en beste praktijken uit te wisselen om de vaccinatiedekking van kinderen met betrekking tot door vaccinatie te voorkomen ziekten te bevorderen;

| 7. | WIJST EROP dat vaccins medicinale producten zijn waarvoor de op het niveau van de Unie vastgestelde regels en procedures gelden; zij worden door nationale autoriteiten of door de Commissie op de geneesmiddelenmarkt toegelaten op basis van een beoordeling door het Europees Geneesmiddelenbureau en worden nadien aan controle onderworpen. |
| --- | --- |

7.

WIJST EROP dat vaccins medicinale producten zijn waarvoor de op het niveau van de Unie vastgestelde regels en procedures gelden; zij worden door nationale autoriteiten of door de Commissie op de geneesmiddelenmarkt toegelaten op basis van een beoordeling door het Europees Geneesmiddelenbureau en worden nadien aan controle onderworpen.

| 8. | HERINNERT AAN het vaccinatieplan voor Europa 2015-2020 („European Vaccine Action Plan 2015-2020”) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), dat is goedgekeurd naar aanleiding van het „Decennium van de vaccins”; dit actieplan bepaalt aan de hand van een regionale visie en doelstellingen voor vaccinatie en de beheersing van door vaccins te voorkomen ziekten een traject voor 2015 tot en met 2020 en daarna, door prioritaire actiegebieden, indicatoren en streefcijfers vast te leggen, rekening houdend met de specifieke behoeften en uitdagingen van de landen in de regio Europa (6). |
| --- | --- |

8.

HERINNERT AAN het vaccinatieplan voor Europa 2015-2020 („European Vaccine Action Plan 2015-2020”) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), dat is goedgekeurd naar aanleiding van het „Decennium van de vaccins”; dit actieplan bepaalt aan de hand van een regionale visie en doelstellingen voor vaccinatie en de beheersing van door vaccins te voorkomen ziekten een traject voor 2015 tot en met 2020 en daarna, door prioritaire actiegebieden, indicatoren en streefcijfers vast te leggen, rekening houdend met de specifieke behoeften en uitdagingen van de landen in de regio Europa (6).

| 9. | WIJST EROP dat studies na de toelating op de geneesmiddelenmarkt, met inbegrip van de door vergunninghouders zelf uitgevoerde studies, belangrijk zijn voor de evaluatie van vaccinproducten en op transparante wijze moeten worden uitgevoerd. Studies over de effecten van vaccinatieprogramma’s, die onafhankelijk van commerciële belangen worden uitgevoerd, zijn evenzeer belangrijk. Beide soorten studies kunnen helpen om het brede publiek meer vertrouwen te doen krijgen in immunisatie. De lidstaten worden aangemoedigd onafhankelijke studies te financieren. |
| --- | --- |

9.

WIJST EROP dat studies na de toelating op de geneesmiddelenmarkt, met inbegrip van de door vergunninghouders zelf uitgevoerde studies, belangrijk zijn voor de evaluatie van vaccinproducten en op transparante wijze moeten worden uitgevoerd. Studies over de effecten van vaccinatieprogramma’s, die onafhankelijk van commerciële belangen worden uitgevoerd, zijn evenzeer belangrijk. Beide soorten studies kunnen helpen om het brede publiek meer vertrouwen te doen krijgen in immunisatie. De lidstaten worden aangemoedigd onafhankelijke studies te financieren.

| 10. | ERKENT dat overdraagbare ziekten, die soms opnieuw opduiken - zoals tuberculose, mazelen, kinkhoest en rodehond -, nog steeds een uitdaging voor de volksgezondheid vormen en een groot aantal infecties en sterfgevallen kunnen veroorzaken, en dat het recente ontstaan en uitbreken van overdraagbare ziekten zoals polio, vogelgriep H5N1 en H7N9, het MERS-coronavirus en het ebolavirus, heeft bevestigd dat strenge waakzaamheid geboden blijft, ook met betrekking tot ziekten die op dit moment niet op het grondgebied van de Unie aanwezig zijn. |
| --- | --- |

10.

ERKENT dat overdraagbare ziekten, die soms opnieuw opduiken - zoals tuberculose, mazelen, kinkhoest en rodehond -, nog steeds een uitdaging voor de volksgezondheid vormen en een groot aantal infecties en sterfgevallen kunnen veroorzaken, en dat het recente ontstaan en uitbreken van overdraagbare ziekten zoals polio, vogelgriep H5N1 en H7N9, het MERS-coronavirus en het ebolavirus, heeft bevestigd dat strenge waakzaamheid geboden blijft, ook met betrekking tot ziekten die op dit moment niet op het grondgebied van de Unie aanwezig zijn.

| 11. | ERKENT dat hoewel het de individuele lidstaten zijn die voor vaccinatieprogramma’s verantwoordelijk zijn, en er in de EU verschillende vaccinatieschema’s bestaan, het voor het verbeteren van de vaccinatiegraad ook nuttig kan zijn om binnen de EU samen te werken en de synergie met andere EU-beleidsdomeinen te verbeteren; daarbij dient in het bijzonder aandacht te worden besteed aan de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in de verschillende regio’s en lidstaten van de Unie, en aan de toenemende mobiliteit. |
| --- | --- |

11.

ERKENT dat hoewel het de individuele lidstaten zijn die voor vaccinatieprogramma’s verantwoordelijk zijn, en er in de EU verschillende vaccinatieschema’s bestaan, het voor het verbeteren van de vaccinatiegraad ook nuttig kan zijn om binnen de EU samen te werken en de synergie met andere EU-beleidsdomeinen te verbeteren; daarbij dient in het bijzonder aandacht te worden besteed aan de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in de verschillende regio’s en lidstaten van de Unie, en aan de toenemende mobiliteit.

| 12. | STELT VAST dat veel vaccins in gemeenschapsvaccinatieprogramma’s ziekte bij individuele personen hebben kunnen voorkomen en tegelijkertijd de circulatie van pathogenen hebben kunnen verstoren door middel van de zogeheten „collectieve immuniteit”, en aldus hebben bijgedragen tot een gezondere wereldwijde maatschappij. Collectieve immuniteit zou derhalve als een doelstelling voor nationale vaccinatieprogramma’s kunnen worden beschouwd. |
| --- | --- |

12.

STELT VAST dat veel vaccins in gemeenschapsvaccinatieprogramma’s ziekte bij individuele personen hebben kunnen voorkomen en tegelijkertijd de circulatie van pathogenen hebben kunnen verstoren door middel van de zogeheten „collectieve immuniteit”, en aldus hebben bijgedragen tot een gezondere wereldwijde maatschappij. Collectieve immuniteit zou derhalve als een doelstelling voor nationale vaccinatieprogramma’s kunnen worden beschouwd.

| 13. | MEENT dat een empirisch onderbouwd, kosteneffectief, veilig en efficiënt immunisatiesysteem integraal deel uitmaakt van een goed functionerend gezondheidssysteem. |
| --- | --- |

13.

MEENT dat een empirisch onderbouwd, kosteneffectief, veilig en efficiënt immunisatiesysteem integraal deel uitmaakt van een goed functionerend gezondheidssysteem.

| 14. | WIJST EROP dat, gelet op de veranderingen in de demografische structuur van de Europese bevolking, er meer aandacht moet worden besteed aan het voorkomen van infectieziekten door het vaccineren van alle leeftijdsgroepen waarin zulks de epidemiologische beheersing van de ziekte verbetert. |
| --- | --- |

14.

WIJST EROP dat, gelet op de veranderingen in de demografische structuur van de Europese bevolking, er meer aandacht moet worden besteed aan het voorkomen van infectieziekten door het vaccineren van alle leeftijdsgroepen waarin zulks de epidemiologische beheersing van de ziekte verbetert.

| 15. | ERKENT dat voor immunisatieprogramma’s duurzame toegang tot langetermijnfinanciering en een kwaliteitsvol aanbod zijn vereist. |
| --- | --- |

15.

ERKENT dat voor immunisatieprogramma’s duurzame toegang tot langetermijnfinanciering en een kwaliteitsvol aanbod zijn vereist.

| 16. | ERKENT dat het belangrijk is dat het brede publiek de waarde van vaccinaties begrijpt en MERKT OP dat het mogelijke gebrek aan besef van de voordelen van sommige vaccins en de toenemende weigering van vaccinatie in sommige lidstaten tot ondervaccinering in bepaalde bevolkingsgroepen zouden kunnen leiden, met volksgezondheidsproblemen en geldverslindende uitbraken tot gevolg. |
| --- | --- |

16.

ERKENT dat het belangrijk is dat het brede publiek de waarde van vaccinaties begrijpt en MERKT OP dat het mogelijke gebrek aan besef van de voordelen van sommige vaccins en de toenemende weigering van vaccinatie in sommige lidstaten tot ondervaccinering in bepaalde bevolkingsgroepen zouden kunnen leiden, met volksgezondheidsproblemen en geldverslindende uitbraken tot gevolg.

| 17. | ERKENT dat het brede publiek zich bewust zou moeten zijn van de waarde van vaccinatie en ONDERSTREEPT de cruciale rol van gezondheidswerkers in het informeren en voorlichten van de bevolking over de voordelen van vaccinatie. |
| --- | --- |

17.

ERKENT dat het brede publiek zich bewust zou moeten zijn van de waarde van vaccinatie en ONDERSTREEPT de cruciale rol van gezondheidswerkers in het informeren en voorlichten van de bevolking over de voordelen van vaccinatie.

| 18. | ERKENT dat doeltreffende vaccinatiecampagnes nuttig zijn ter voorkoming van de verspreiding van overdraagbare ziekten die blijvende gezondheidsschade of zelfs de dood kunnen veroorzaken, met name in kwetsbare leeftijdsgroepen. |
| --- | --- |

18.

ERKENT dat doeltreffende vaccinatiecampagnes nuttig zijn ter voorkoming van de verspreiding van overdraagbare ziekten die blijvende gezondheidsschade of zelfs de dood kunnen veroorzaken, met name in kwetsbare leeftijdsgroepen.

| 19. | ERKENT het mogelijk positieve effect van een versterkt nationaal vaccinatiebeleid op de ontwikkeling van en het onderzoek naar nieuwe vaccins in de EU. |
| --- | --- |

19.

ERKENT het mogelijk positieve effect van een versterkt nationaal vaccinatiebeleid op de ontwikkeling van en het onderzoek naar nieuwe vaccins in de EU.

| 20. | WIJST EROP dat de lidstaten waar nodig hun burgers die naar het buitenland reizen moeten informeren over het risico op overdraagbare ziekten die niet aanwezig zijn in de Unie, maar tijdens internationale reizen buiten de Unie zouden kunnen worden opgelopen. |
| --- | --- |

20.

WIJST EROP dat de lidstaten waar nodig hun burgers die naar het buitenland reizen moeten informeren over het risico op overdraagbare ziekten die niet aanwezig zijn in de Unie, maar tijdens internationale reizen buiten de Unie zouden kunnen worden opgelopen.

| 21. | WIJST EROP dat sommige virale agenten ook chronische pathologieën kunnen veroorzaken, waaronder aandoeningen van neoplastische aard zoals baarmoederhalskanker, en dat vaccinatie deze ziekten zou kunnen helpen aanpakken. |
| --- | --- |

21.

WIJST EROP dat sommige virale agenten ook chronische pathologieën kunnen veroorzaken, waaronder aandoeningen van neoplastische aard zoals baarmoederhalskanker, en dat vaccinatie deze ziekten zou kunnen helpen aanpakken.

| 22. | ACHT HET NOODZAKELIJK dat er in de EU op basis van ontwikkelingen in de wetenschappelijke kennis een periodieke analyse en een evaluatie worden uitgevoerd van de veiligheid, doeltreffendheid en effecten van vaccins ter preventie van welbepaalde overdraagbare ziekten, van de aan overdraagbare ziekten verbonden risico’s en van het nut van vaccinaties. |
| --- | --- |

22.

ACHT HET NOODZAKELIJK dat er in de EU op basis van ontwikkelingen in de wetenschappelijke kennis een periodieke analyse en een evaluatie worden uitgevoerd van de veiligheid, doeltreffendheid en effecten van vaccins ter preventie van welbepaalde overdraagbare ziekten, van de aan overdraagbare ziekten verbonden risico’s en van het nut van vaccinaties.

| 23. | ACHT HET NUTTIG dat de lidstaten samenwerken en hun beste praktijken uitwisselen met betrekking tot de preventie van overdraagbare ziekten door vaccinatie, aangezien overdraagbare ziekten niet tot één land, binnen of buiten de EU, kunnen worden beperkt, en dat ze dit doen met de steun van het ECDC en de WGO. |
| --- | --- |

23.

ACHT HET NUTTIG dat de lidstaten samenwerken en hun beste praktijken uitwisselen met betrekking tot de preventie van overdraagbare ziekten door vaccinatie, aangezien overdraagbare ziekten niet tot één land, binnen of buiten de EU, kunnen worden beperkt, en dat ze dit doen met de steun van het ECDC en de WGO.

| 24. | ACHT HET NOODZAKELIJK dat in de Unie beleidsmaatregelen worden ondersteund ter aanmoediging van onderzoek op het gebied van vaccinatie, met inbegrip van klinische studies en studies na toelating tot de geneesmiddelenmarkt, teneinde veiliger en meer doeltreffende vaccins ter beschikking te stellen; daarbij dient ook rekening te worden gehouden met de financiële beperkingen. |
| --- | --- |

24.

ACHT HET NOODZAKELIJK dat in de Unie beleidsmaatregelen worden ondersteund ter aanmoediging van onderzoek op het gebied van vaccinatie, met inbegrip van klinische studies en studies na toelating tot de geneesmiddelenmarkt, teneinde veiliger en meer doeltreffende vaccins ter beschikking te stellen; daarbij dient ook rekening te worden gehouden met de financiële beperkingen.

| 25. | STELT VAST dat de bevolking ten gevolge van het succesvol terugdringen, dankzij het wijdverbreide gebruik van vaccinaties, van de verspreiding van een aantal ernstige overdraagbare ziekten, zou kunnen denken dat deze ziekten niet langer een bedreiging voor de volksgezondheid vormen. |
| --- | --- |

25.

STELT VAST dat de bevolking ten gevolge van het succesvol terugdringen, dankzij het wijdverbreide gebruik van vaccinaties, van de verspreiding van een aantal ernstige overdraagbare ziekten, zou kunnen denken dat deze ziekten niet langer een bedreiging voor de volksgezondheid vormen.

| 26. | ACHT HET PASSEND dat er verder communicatiecampagnes worden opgezet om het publiek voor te lichten over de risico’s met betrekking tot door vaccinatie te voorkomen overdraagbare ziekten, vooral om te reageren op de onjuiste informatie over vaccinaties die in sommige lidstaten wordt verspreid. |
| --- | --- |

26.

ACHT HET PASSEND dat er verder communicatiecampagnes worden opgezet om het publiek voor te lichten over de risico’s met betrekking tot door vaccinatie te voorkomen overdraagbare ziekten, vooral om te reageren op de onjuiste informatie over vaccinaties die in sommige lidstaten wordt verspreid.

| 27. | ACHT HET NUTTIG de belanghebbenden te raadplegen, met inbegrip van organisaties van gezondheidswerkers, de academische wereld, de industrie en het maatschappelijk middenveld, om hen in de gelegenheid te stellen uitdrukking te geven aan hun standpunten, die de autoriteiten van de lidstaten tot nut zouden kunnen strekken. |
| --- | --- |

27.

ACHT HET NUTTIG de belanghebbenden te raadplegen, met inbegrip van organisaties van gezondheidswerkers, de academische wereld, de industrie en het maatschappelijk middenveld, om hen in de gelegenheid te stellen uitdrukking te geven aan hun standpunten, die de autoriteiten van de lidstaten tot nut zouden kunnen strekken.

28.   VERZOEKT DE LIDSTATEN:

| a) | de epidemiologische surveillance en de evaluatie van de toestand inzake overdraagbare ziekten, waaronder door vaccinatie te voorkomen ziekten, op hun grondgebied te blijven verbeteren; |
| --- | --- |

a)

de epidemiologische surveillance en de evaluatie van de toestand inzake overdraagbare ziekten, waaronder door vaccinatie te voorkomen ziekten, op hun grondgebied te blijven verbeteren;

| b) | de nationale vaccinatieprogramma’s te blijven verbeteren en de nationale capaciteit voor het uitvoeren van empirisch onderbouwde, kosteneffectieve vaccinatie te blijven versterken, met inbegrip van de introductie van nieuwe vaccins waar dat passend wordt geacht; |
| --- | --- |

b)

de nationale vaccinatieprogramma’s te blijven verbeteren en de nationale capaciteit voor het uitvoeren van empirisch onderbouwde, kosteneffectieve vaccinatie te blijven versterken, met inbegrip van de introductie van nieuwe vaccins waar dat passend wordt geacht;

| c) | in samenwerking met het ECDC en de WGO door te gaan met de ontwikkeling van plannen en standaardprocedures, om te zorgen voor een tijdige en doeltreffende reactie op door vaccins te voorkomen ziekten tijdens uitbraken, humanitaire crises en noodsituaties; |
| --- | --- |

c)

in samenwerking met het ECDC en de WGO door te gaan met de ontwikkeling van plannen en standaardprocedures, om te zorgen voor een tijdige en doeltreffende reactie op door vaccins te voorkomen ziekten tijdens uitbraken, humanitaire crises en noodsituaties;

| d) | binnen vaccinatieprogramma’s omvattende en gecoördineerde benaderingen te blijven ontwikkelen, in navolging van het beginsel „gezondheid op alle beleidsdomeinen”, waarbij synergieën met het ruimere gezondheidsbeleid worden gecreëerd en op proactieve wijze met andere preventiesectoren wordt samengewerkt; |
| --- | --- |

d)

binnen vaccinatieprogramma’s omvattende en gecoördineerde benaderingen te blijven ontwikkelen, in navolging van het beginsel „gezondheid op alle beleidsdomeinen”, waarbij synergieën met het ruimere gezondheidsbeleid worden gecreëerd en op proactieve wijze met andere preventiesectoren wordt samengewerkt;

| e) | te zorgen voor transparantie met betrekking tot de evaluatie van vaccins na toelating op de geneesmiddelenmarkt en wat betreft studies over de effecten van vaccinatieprogramma’s, teneinde betrouwbare informatie te verstrekken, zowel voor regeringen als voor toezichthouders op en producenten van geneesmiddelen; |
| --- | --- |

e)

te zorgen voor transparantie met betrekking tot de evaluatie van vaccins na toelating op de geneesmiddelenmarkt en wat betreft studies over de effecten van vaccinatieprogramma’s, teneinde betrouwbare informatie te verstrekken, zowel voor regeringen als voor toezichthouders op en producenten van geneesmiddelen;

| f) | op actieve wijze passende vaccinaties aan te bieden aan bevolkingsgroepen die geacht worden risico’s te lopen met betrekking tot specifieke ziekten, en immunisatie na de kindertijd door middel van vaccinatieprogramma’s met een levenslange aanpak te overwegen; |
| --- | --- |

f)

op actieve wijze passende vaccinaties aan te bieden aan bevolkingsgroepen die geacht worden risico’s te lopen met betrekking tot specifieke ziekten, en immunisatie na de kindertijd door middel van vaccinatieprogramma’s met een levenslange aanpak te overwegen;

| g) | inzake risicocommunicatie samen te werken met gezondheidswerkers, teneinde hun rol in het geïnformeerd besluitvormingsproces maximaal in te vullen; |
| --- | --- |

g)

inzake risicocommunicatie samen te werken met gezondheidswerkers, teneinde hun rol in het geïnformeerd besluitvormingsproces maximaal in te vullen;

| h) | verder te gaan met de uitbreiding, waar noodzakelijk, van de componenten immunologie en vaccinologie in het basiscurriculum van de studenten geneeskunde en gezondheidswetenschappen, en gezondheidswerkers relevante bijscholingsmogelijkheden te bieden; |
| --- | --- |

h)

verder te gaan met de uitbreiding, waar noodzakelijk, van de componenten immunologie en vaccinologie in het basiscurriculum van de studenten geneeskunde en gezondheidswetenschappen, en gezondheidswerkers relevante bijscholingsmogelijkheden te bieden;

| i) | de bevolking inlichten teneinde het vertrouwen in vaccinatieprogramma’s te doen toenemen, door middel van passende instrumenten en communicatiecampagnes waarbij ook opinieleiders, het maatschappelijk middenveld en relevante belanghebbenden (bijvoorbeeld de academische wereld) worden betrokken. |
| --- | --- |

i)

de bevolking inlichten teneinde het vertrouwen in vaccinatieprogramma’s te doen toenemen, door middel van passende instrumenten en communicatiecampagnes waarbij ook opinieleiders, het maatschappelijk middenveld en relevante belanghebbenden (bijvoorbeeld de academische wereld) worden betrokken.

29.   VERZOEKT DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE:

| a) | met het ECDC en de WGO verder gegevens uit te wisselen over de risico’s van overdraagbare ziekten en over het nationale vaccinatiebeleid; de door het ECDC ontwikkelde en ter beschikking van de lidstaten gestelde communicatie-instrumenten (in navolging van het reeds voor influenza ontwikkelde instrument) zouden in dit verband in overweging kunnen worden genomen; |
| --- | --- |

a)

met het ECDC en de WGO verder gegevens uit te wisselen over de risico’s van overdraagbare ziekten en over het nationale vaccinatiebeleid; de door het ECDC ontwikkelde en ter beschikking van de lidstaten gestelde communicatie-instrumenten (in navolging van het reeds voor influenza ontwikkelde instrument) zouden in dit verband in overweging kunnen worden genomen;

| b) | verder gegevens uit te wisselen over de vaccinatiegraad voor alle risicodoelgroepen; |
| --- | --- |

b)

verder gegevens uit te wisselen over de vaccinatiegraad voor alle risicodoelgroepen;

| c) | welingelichte en duidelijke boodschappen inzake vaccinaties over te brengen; |
| --- | --- |

c)

welingelichte en duidelijke boodschappen inzake vaccinaties over te brengen;

| d) | de beste manieren te vinden om de belanghebbenden, met inbegrip van de industrie en het maatschappelijk middenveld, de kans te geven hun standpunten kenbaar te maken; |
| --- | --- |

d)

de beste manieren te vinden om de belanghebbenden, met inbegrip van de industrie en het maatschappelijk middenveld, de kans te geven hun standpunten kenbaar te maken;

| e) | te streven naar een meer rechtstreeks en actief overleg met de gezondheidswerkers inzake cruciale vaccinatiekwesties, waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan het versterken van hun rol als pleitbezorgers voor vaccinatie; |
| --- | --- |

e)

te streven naar een meer rechtstreeks en actief overleg met de gezondheidswerkers inzake cruciale vaccinatiekwesties, waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan het versterken van hun rol als pleitbezorgers voor vaccinatie;

| f) | informatie te delen over in de EU uitgevoerde studies inzake kosteneffectiviteit bij de totstandbrenging van nieuwe vaccins, die de lidstaten van nut zou zijn in het kader van hun nationale vaccinatieprogramma’s; |
| --- | --- |

f)

informatie te delen over in de EU uitgevoerde studies inzake kosteneffectiviteit bij de totstandbrenging van nieuwe vaccins, die de lidstaten van nut zou zijn in het kader van hun nationale vaccinatieprogramma’s;

| g) | activiteiten te coördineren ter bevordering en aanmoediging van het gebruik van in nationale vaccinatieprogramma’s opgenomen vaccins, door informatie over communicatieplannen en -campagnes voor de introductie van vaccins te delen; |
| --- | --- |

g)

activiteiten te coördineren ter bevordering en aanmoediging van het gebruik van in nationale vaccinatieprogramma’s opgenomen vaccins, door informatie over communicatieplannen en -campagnes voor de introductie van vaccins te delen;

| h) | verder onderzoek en innovatie aan te moedigen ter ontwikkeling van nieuwe vaccins en ter staving van de voordelen van een levenslange aanpak, de kosteneffectiviteit van immunisatie en de doeltreffendheid van risicocommunicatie, en daarbij steeds voorrang te geven aan de veiligheid van de burgers; |
| --- | --- |

h)

verder onderzoek en innovatie aan te moedigen ter ontwikkeling van nieuwe vaccins en ter staving van de voordelen van een levenslange aanpak, de kosteneffectiviteit van immunisatie en de doeltreffendheid van risicocommunicatie, en daarbij steeds voorrang te geven aan de veiligheid van de burgers;

| i) | door de Commissie en de lidstaten mede gefinancierde gezamenlijke actieprogramma’s te ontwikkelen voor het delen van beste praktijken inzake het nationaal vaccinatiebeleid; |
| --- | --- |

i)

door de Commissie en de lidstaten mede gefinancierde gezamenlijke actieprogramma’s te ontwikkelen voor het delen van beste praktijken inzake het nationaal vaccinatiebeleid;

| j) | onderzoeksactiviteiten aan te moedigen en informatie te blijven uitwisselen in verband met het monitoren van de effecten van vaccinatie op de ziektelast en wat betreft het ontwikkelen van nieuwe vaccins. |
| --- | --- |

j)

onderzoeksactiviteiten aan te moedigen en informatie te blijven uitwisselen in verband met het monitoren van de effecten van vaccinatie op de ziektelast en wat betreft het ontwikkelen van nieuwe vaccins.

30.   VERZOEKT DE COMMISSIE:

| a) | de synergie tussen de bevordering van immunisatie en de uitvoering van de desbetreffende EU-wetgeving en -beleidsmaatregelen te omschrijven en te stimuleren, met bijzondere aandacht voor het vaststellen en ontwikkelen van integratieve en coherente benaderingen voor een betere paraatheid en coördinatie bij noodsituaties op gezondheidsgebied, en met volledige inachtneming van de nationale bevoegdheden; |
| --- | --- |

a)

de synergie tussen de bevordering van immunisatie en de uitvoering van de desbetreffende EU-wetgeving en -beleidsmaatregelen te omschrijven en te stimuleren, met bijzondere aandacht voor het vaststellen en ontwikkelen van integratieve en coherente benaderingen voor een betere paraatheid en coördinatie bij noodsituaties op gezondheidsgebied, en met volledige inachtneming van de nationale bevoegdheden;

| b) | ervoor te zorgen dat de financiering van de Europese Unie wordt aangewend ter bevordering van het huidige en toekomstige onderzoek naar vaccins, onder andere via een breed partnerschap tussen de academische wereld, de industrie, en openbare en particuliere financiers, en knelpunten in de ontwikkeling van vaccins aan te pakken en op te lossen; |
| --- | --- |

b)

ervoor te zorgen dat de financiering van de Europese Unie wordt aangewend ter bevordering van het huidige en toekomstige onderzoek naar vaccins, onder andere via een breed partnerschap tussen de academische wereld, de industrie, en openbare en particuliere financiers, en knelpunten in de ontwikkeling van vaccins aan te pakken en op te lossen;

| c) | ervoor te zorgen dat de financiering die wordt verstrekt door de Europese Unie en andere belanghebbenden (zoals de academische wereld of volksgezondheidsinstellingen) en door de desbetreffende volksgezondheidsinstanties beschikbaar wordt gesteld, naar de ondersteuning van studies na de toelating op de geneesmiddelenmarkt vloeit, waaronder studies door nationale volksgezondheidsinstellingen, de academische wereld en andere partnerschappen over de doeltreffendheid van vaccins en over de effecten van immunisatieprogramma’s; |
| --- | --- |

c)

ervoor te zorgen dat de financiering die wordt verstrekt door de Europese Unie en andere belanghebbenden (zoals de academische wereld of volksgezondheidsinstellingen) en door de desbetreffende volksgezondheidsinstanties beschikbaar wordt gesteld, naar de ondersteuning van studies na de toelating op de geneesmiddelenmarkt vloeit, waaronder studies door nationale volksgezondheidsinstellingen, de academische wereld en andere partnerschappen over de doeltreffendheid van vaccins en over de effecten van immunisatieprogramma’s;

| d) | met het ECDC en het EMA, en in nauwe samenwerking met de WGO, de opties te verkennen voor:






  — | het vastleggen van richtsnoeren en methodologieën die de lidstaten op vrijwillige basis zouden kunnen gebruiken om de financiële en programmatische samenhang en duurzaamheid van hun nationale vaccinatieprogramma’s en de kosteneffectiviteit van vaccins te verbeteren; |
| --- | --- | --- |

d)

met het ECDC en het EMA, en in nauwe samenwerking met de WGO, de opties te verkennen voor:

—

het vastleggen van richtsnoeren en methodologieën die de lidstaten op vrijwillige basis zouden kunnen gebruiken om de financiële en programmatische samenhang en duurzaamheid van hun nationale vaccinatieprogramma’s en de kosteneffectiviteit van vaccins te verbeteren;

| — | het bevorderen van de invoering van onderzoeksmethoden die de lidstaten vrijwillig zouden kunnen gebruiken ter beoordeling van de doeltreffendheid van risicocommunicatie en de dynamiek van maatschappelijke attitudes ten aanzien van vaccins, en ter ontwikkeling van doeltreffende strategieën om de vaccinatiegraad op te trekken; |
| --- | --- |

—

het bevorderen van de invoering van onderzoeksmethoden die de lidstaten vrijwillig zouden kunnen gebruiken ter beoordeling van de doeltreffendheid van risicocommunicatie en de dynamiek van maatschappelijke attitudes ten aanzien van vaccins, en ter ontwikkeling van doeltreffende strategieën om de vaccinatiegraad op te trekken;

| e) | de lidstaten bij te staan bij het optimaal benutten van de technische en wetenschappelijke expertise van de agentschappen van de Unie en de technische comités van de Commissie, teneinde op vragen te antwoorden; |
| --- | --- |

e)

de lidstaten bij te staan bij het optimaal benutten van de technische en wetenschappelijke expertise van de agentschappen van de Unie en de technische comités van de Commissie, teneinde op vragen te antwoorden;

| f) | technologische en ICT-instrumenten ter beschikking van de lidstaten te stellen en de links naar bestaande Europese portalen en instrumenten te verbeteren, teneinde lidstaten te ondersteunen in hun inspanningen om vaccinatie als een doeltreffend instrument voor de volksgezondheid te versterken. |
| --- | --- |

f)

technologische en ICT-instrumenten ter beschikking van de lidstaten te stellen en de links naar bestaande Europese portalen en instrumenten te verbeteren, teneinde lidstaten te ondersteunen in hun inspanningen om vaccinatie als een doeltreffend instrument voor de volksgezondheid te versterken.

---

(1)  PB L 142 van 30.4.2004, blz. 1.

(2)  PB L 293 van 5.11.2013, blz. 1.

(3)  PB L 86 van 21.3.2014, blz. 1.

(4)  PB L 348 van 29.12.2009, blz. 71.

(5)  PB C 202 van 8.7.2011, blz. 4.

(6)  Het „European Vaccine Action Plan 2015 to 2020” (WHO EURO document EUR/RC64/15 Rev.1) is aangenomen tijdens de 64e zitting van het Regionaal Comité voor Europa (Kopenhagen, Denemarken, 15 tot en met 18 september 2014), zie resolutie EUR/RC64/R5.

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/7 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/7

---

Conclusies van de Raad over patiëntveiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties en antimicrobiële resistentie

(2014/C 438/05)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

| 1. | HERINNERT ERAAN dat, volgens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, dat het optreden van de Unie, dat een aanvulling vormt op het nationale beleid, is gericht op verbetering van de volksgezondheid, dat de Unie samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de volksgezondheid aanmoedigt en zo nodig hun optreden steunt, en dat het optreden van de Unie volledig de verantwoordelijkheden van de lidstaten met betrekking tot de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging eerbiedigt; |
| --- | --- |

1.

HERINNERT ERAAN dat, volgens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, dat het optreden van de Unie, dat een aanvulling vormt op het nationale beleid, is gericht op verbetering van de volksgezondheid, dat de Unie samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de volksgezondheid aanmoedigt en zo nodig hun optreden steunt, en dat het optreden van de Unie volledig de verantwoordelijkheden van de lidstaten met betrekking tot de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging eerbiedigt;

| 2. | MEMOREERT de op 2 juni 2006 aangenomen conclusies van de Raad betreffende de gemeenschappelijke waarden en beginselen van de gezondheidsstelsels van de Europese Unie (1), en in het bijzonder de overkoepelende waarden universaliteit, toegang tot hoogwaardige zorg, rechtvaardigheid en solidariteit; |
| --- | --- |

2.

MEMOREERT de op 2 juni 2006 aangenomen conclusies van de Raad betreffende de gemeenschappelijke waarden en beginselen van de gezondheidsstelsels van de Europese Unie (1), en in het bijzonder de overkoepelende waarden universaliteit, toegang tot hoogwaardige zorg, rechtvaardigheid en solidariteit;

| 3. | HERINNERT ERAAN dat in de Jaarlijkse Groeianalyse 2014 wordt gewezen op de noodzaak om strategieën voor actieve inclusie te ontwikkelen die moeten leiden tot een brede toegang tot betaalbare en kwalitatief hoogwaardige gezondheidsdiensten, mede met het oog op het verwezenlijken van de doelstellingen van Europa 2020; |
| --- | --- |

3.

HERINNERT ERAAN dat in de Jaarlijkse Groeianalyse 2014 wordt gewezen op de noodzaak om strategieën voor actieve inclusie te ontwikkelen die moeten leiden tot een brede toegang tot betaalbare en kwalitatief hoogwaardige gezondheidsdiensten, mede met het oog op het verwezenlijken van de doelstellingen van Europa 2020;

| 4. | MEMOREERT Aanbeveling 2009/C 151/01 van de Raad van 9 juni 2009 betreffende patiëntveiligheid, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties (2); |
| --- | --- |

4.

MEMOREERT Aanbeveling 2009/C 151/01 van de Raad van 9 juni 2009 betreffende patiëntveiligheid, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties (2);

| 5. | MEMOREERT Aanbeveling 2002/77/EG van de Raad van 15 november 2001 betreffende het verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen in de menselijke geneeskunde (3) alsmede het actieplan van de Commissie tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie (4); |
| --- | --- |

5.

MEMOREERT Aanbeveling 2002/77/EG van de Raad van 15 november 2001 betreffende het verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen in de menselijke geneeskunde (3) alsmede het actieplan van de Commissie tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie (4);

| 6. | MEMOREERT de conclusies van de Raad van 22 juni 2012 over de gevolgen van antimicrobiële resistentie in de volksgezondheidssector en de veterinaire sector — Een „één gezondheid”-perspectief (5); |
| --- | --- |

6.

MEMOREERT de conclusies van de Raad van 22 juni 2012 over de gevolgen van antimicrobiële resistentie in de volksgezondheidssector en de veterinaire sector — Een „één gezondheid”-perspectief (5);

| 7. | HERINNERT ERAAN dat op antimicrobiële resistentie en zorginfecties overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder a), ii), en lid 2, van Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en tot intrekking van Besluit nr. 2119/98/EG (6) epidemiologische surveillance van toepassing is; |
| --- | --- |

7.

HERINNERT ERAAN dat op antimicrobiële resistentie en zorginfecties overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder a), ii), en lid 2, van Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en tot intrekking van Besluit nr. 2119/98/EG (6) epidemiologische surveillance van toepassing is;

| 8. | MEMOREERT Resolutie WHA67.25 van de Wereldgezondheidsvergadering over antimicrobiële resistentie, aangenomen op 24 mei 2014; |
| --- | --- |

8.

MEMOREERT Resolutie WHA67.25 van de Wereldgezondheidsvergadering over antimicrobiële resistentie, aangenomen op 24 mei 2014;

| 9. | HERINNERT ERAAN dat Aanbeveling 2009/C 151/01 en Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (7) de verplichting scheppen dat patiënten gezondheidszorg in overeenstemming is met veiligheids- en kwaliteitsnormen en richtsnoeren ontvangen, en transparantie en duidelijkheid scheppen omtrent het recht op informatie, wat betreft de bestaande veiligheids- en kwaliteitsmaatregelen alsmede de klachtenregelingen en de verhaalmechanismen; |
| --- | --- |

9.

HERINNERT ERAAN dat Aanbeveling 2009/C 151/01 en Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (7) de verplichting scheppen dat patiënten gezondheidszorg in overeenstemming is met veiligheids- en kwaliteitsnormen en richtsnoeren ontvangen, en transparantie en duidelijkheid scheppen omtrent het recht op informatie, wat betreft de bestaande veiligheids- en kwaliteitsmaatregelen alsmede de klachtenregelingen en de verhaalmechanismen;

| 10. | MERKT OP dat de beleids- en de besluitvorming empirisch onderbouwd moeten zijn en moeten worden geschraagd door stelselmatige gegevensverzameling met gebruikmaking van geschikte instrumenten wat betreft gezondheidsinformatie en communicatietechnologie (ICT); |
| --- | --- |

10.

MERKT OP dat de beleids- en de besluitvorming empirisch onderbouwd moeten zijn en moeten worden geschraagd door stelselmatige gegevensverzameling met gebruikmaking van geschikte instrumenten wat betreft gezondheidsinformatie en communicatietechnologie (ICT);

| 11. | MERKT OP dat de huidige tendens om de gezondheidszorg vanuit de ziekenhuizen te verplaatsen naar extramurale zorg, waaronder eerstelijns- en thuiszorg, ertoe kan leiden dat er meer zorg wordt verleend door gezondheidswerkers die niet aan ziekenhuizen zijn verbonden, door maatschappelijk werkers en verzorgers, met inbegrip van informele zorgverleners; |
| --- | --- |

11.

MERKT OP dat de huidige tendens om de gezondheidszorg vanuit de ziekenhuizen te verplaatsen naar extramurale zorg, waaronder eerstelijns- en thuiszorg, ertoe kan leiden dat er meer zorg wordt verleend door gezondheidswerkers die niet aan ziekenhuizen zijn verbonden, door maatschappelijk werkers en verzorgers, met inbegrip van informele zorgverleners;

| 12. | ONDERKENT dat onderwijs en opleiding in patiëntveiligheid en infectiepreventie en -bestrijding een vast bestanddeel van de opleiding voor gezondheidswerkers en zorgverleners moeten vormen, en tevens onderdeel moeten zijn van hun bij- en nascholing; |
| --- | --- |

12.

ONDERKENT dat onderwijs en opleiding in patiëntveiligheid en infectiepreventie en -bestrijding een vast bestanddeel van de opleiding voor gezondheidswerkers en zorgverleners moeten vormen, en tevens onderdeel moeten zijn van hun bij- en nascholing;

| 13. | ONDERKENT dat eerlijke en niet-beschuldigende meldings- en leersystemen uitstekende instrumenten zijn gebleken voor het versterken van een patiëntveiligheidscultuur; |
| --- | --- |

13.

ONDERKENT dat eerlijke en niet-beschuldigende meldings- en leersystemen uitstekende instrumenten zijn gebleken voor het versterken van een patiëntveiligheidscultuur;

| 14. | NEEMT NOTA van de conclusies van de twee verslagen (8) van de Europese Commissie over de opvolging van Aanbeveling 2009/C 151/01; |
| --- | --- |

14.

NEEMT NOTA van de conclusies van de twee verslagen (8) van de Europese Commissie over de opvolging van Aanbeveling 2009/C 151/01;

| 15. | ONDERKENT dat de uitvoering van doeltreffende maatregelen ter voorkoming en bestrijding van zorginfecties op regionaal en nationaal niveau van vitaal belang is voor het tegengaan van de verdere verspreiding en toename van antimicrobiële resistentie, en dat het aanpakken van zorginfecties een van de hoekstenen is van het in 2011 aangenomen EU-actieplan tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie (9); |
| --- | --- |

15.

ONDERKENT dat de uitvoering van doeltreffende maatregelen ter voorkoming en bestrijding van zorginfecties op regionaal en nationaal niveau van vitaal belang is voor het tegengaan van de verdere verspreiding en toename van antimicrobiële resistentie, en dat het aanpakken van zorginfecties een van de hoekstenen is van het in 2011 aangenomen EU-actieplan tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie (9);

| 16. | HERINNERT ERAAN dat in de EU jaarlijks naar schatting ongeveer 3,2 miljoen patiënten (10) een zorginfectie oplopen, dat 20 tot 30 % van die infecties als vermijdbaar worden beschouwd (11) en dat zich naar verwachting 5 % tot 10 % ongewenste voorvallen voordoen, die voor bijna de helft potentieel voorkomen zouden kunnen worden (12); |
| --- | --- |

16.

HERINNERT ERAAN dat in de EU jaarlijks naar schatting ongeveer 3,2 miljoen patiënten (10) een zorginfectie oplopen, dat 20 tot 30 % van die infecties als vermijdbaar worden beschouwd (11) en dat zich naar verwachting 5 % tot 10 % ongewenste voorvallen voordoen, die voor bijna de helft potentieel voorkomen zouden kunnen worden (12);

| 17. | NEEMT NOTA van het feit dat volgens de Speciale Eurobarometer over patiëntveiligheid en zorgkwaliteit (13) iets meer dan de helft (53 %) van alle EU-burgers denkt dat ziekenhuiszorg in hun land voor patiënten nadelig kan zijn, terwijl de helft van de ondervraagden denkt dat zorg buiten ziekenhuizen voor hen nadelig kan zijn, en dat die percentages sinds 2009 niet significant zijn gedaald; |
| --- | --- |

17.

NEEMT NOTA van het feit dat volgens de Speciale Eurobarometer over patiëntveiligheid en zorgkwaliteit (13) iets meer dan de helft (53 %) van alle EU-burgers denkt dat ziekenhuiszorg in hun land voor patiënten nadelig kan zijn, terwijl de helft van de ondervraagden denkt dat zorg buiten ziekenhuizen voor hen nadelig kan zijn, en dat die percentages sinds 2009 niet significant zijn gedaald;

| 18. | CONSTATEERT MET BEZORGDHEID dat, volgens de meest recente door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) gepubliceerde (14) gegevens, door multiresistente micro-organismen veroorzaakte zorginfecties toenemen; |
| --- | --- |

18.

CONSTATEERT MET BEZORGDHEID dat, volgens de meest recente door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) gepubliceerde (14) gegevens, door multiresistente micro-organismen veroorzaakte zorginfecties toenemen;

| 19. | NEEMT NOTA van het werk van de WHO en de OESO op het gebied van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit, dat ook wordt gesteund door de EU; |
| --- | --- |

19.

NEEMT NOTA van het werk van de WHO en de OESO op het gebied van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit, dat ook wordt gesteund door de EU;

| 20. | HEEFT WAARDERING voor de vooruitgang die de lidstaten sinds 2009 hebben geboekt met het opnemen van patiëntveiligheid in hun volksgezondheidsbeleid, conform Aanbeveling 2009/C 151/01; |
| --- | --- |

20.

HEEFT WAARDERING voor de vooruitgang die de lidstaten sinds 2009 hebben geboekt met het opnemen van patiëntveiligheid in hun volksgezondheidsbeleid, conform Aanbeveling 2009/C 151/01;

| 21. | HEEFT WAARDERING voor de inspanningen van de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit om te komen tot praktische richtsnoeren inzake onderwijs en opleiding en inzake meldings- en leersystemen; |
| --- | --- |

21.

HEEFT WAARDERING voor de inspanningen van de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit om te komen tot praktische richtsnoeren inzake onderwijs en opleiding en inzake meldings- en leersystemen;

| 22. | MERKT OP dat zeggenschap en betrokkenheid van de patiënt als een essentieel bestanddeel van kwalitatief hoogwaardige en veilige zorg worden erkend, en vereisen dat de lidstaten zich ervoor inzetten om landelijk kennis en doeltreffende instrumenten uit te wisselen; |
| --- | --- |

22.

MERKT OP dat zeggenschap en betrokkenheid van de patiënt als een essentieel bestanddeel van kwalitatief hoogwaardige en veilige zorg worden erkend, en vereisen dat de lidstaten zich ervoor inzetten om landelijk kennis en doeltreffende instrumenten uit te wisselen;

| 23. | HEEFT WAARDERING voor het werk van het Europees Netwerk voor patiëntveiligheid en zorgkwaliteit (gemeenschappelijke actie PaSQ) in verband met het opvolgen van Aanbeveling 2009/C 151/01 wat betreft de uitwisseling en invoering van goede praktijken in de lidstaten; |
| --- | --- |

23.

HEEFT WAARDERING voor het werk van het Europees Netwerk voor patiëntveiligheid en zorgkwaliteit (gemeenschappelijke actie PaSQ) in verband met het opvolgen van Aanbeveling 2009/C 151/01 wat betreft de uitwisseling en invoering van goede praktijken in de lidstaten;

| 24. | ONDERKENT dat er behoefte is aan verdere duurzame samenwerking op EU-niveau inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit; |
| --- | --- |

24.

ONDERKENT dat er behoefte is aan verdere duurzame samenwerking op EU-niveau inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit;

| 25. | MERKT OP dat het opvolgen van de algemene patiëntveiligheidsaspecten van Aanbeveling 2009/C 151/01 een gunstige uitwerking heeft op de gezondheid van de bevolking en de economie van de gezondheidszorgstelsels, en dat dit aandacht blijft vergen; |
| --- | --- |

25.

MERKT OP dat het opvolgen van de algemene patiëntveiligheidsaspecten van Aanbeveling 2009/C 151/01 een gunstige uitwerking heeft op de gezondheid van de bevolking en de economie van de gezondheidszorgstelsels, en dat dit aandacht blijft vergen;

| 26. | HERINNERT ERAAN dat schade in samenhang met ongewenste voorvallen een extra kostenpost is voor de gezondheidszorgstelsels; |
| --- | --- |

26.

HERINNERT ERAAN dat schade in samenhang met ongewenste voorvallen een extra kostenpost is voor de gezondheidszorgstelsels;

| 27. | IS VAN OORDEEL dat prestatiebeoordeling van de gezondheidszorgstelsels kan helpen vooruitgang te boeken inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit; |
| --- | --- |

27.

IS VAN OORDEEL dat prestatiebeoordeling van de gezondheidszorgstelsels kan helpen vooruitgang te boeken inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit;

28.   VERZOEKT DE LIDSTATEN:

| a) | hun inspanningen in verband met het opvolgen van Aanbeveling 2009/C 151/01 op te voeren, daarbij rekening houdend met de prioriteitsgebieden die staan vermeld in de conclusies van de beide uitvoeringsverslagen van de Commissie alsmede in de verslagen over onderwijs en opleiding en over meldings- en leersystemen van de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit; |
| --- | --- |

a)

hun inspanningen in verband met het opvolgen van Aanbeveling 2009/C 151/01 op te voeren, daarbij rekening houdend met de prioriteitsgebieden die staan vermeld in de conclusies van de beide uitvoeringsverslagen van de Commissie alsmede in de verslagen over onderwijs en opleiding en over meldings- en leersystemen van de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit;

| b) | voor zover zij dit niet reeds hebben gedaan, de autoriteiten aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en monitoring van geïntegreerde patiëntveiligheidsstrategieën, mede wat betreft preventie, bewaking en bestrijding van zorginfecties; |
| --- | --- |

b)

voor zover zij dit niet reeds hebben gedaan, de autoriteiten aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en monitoring van geïntegreerde patiëntveiligheidsstrategieën, mede wat betreft preventie, bewaking en bestrijding van zorginfecties;

| c) | te overwegen richtsnoeren, aanbevelingen en goede praktijken op het gebied van patiëntveiligheid en preventie en bestrijding van zorginfecties en antimicrobiële resistentie te implementeren, en de WHO-taxonomie inzake patiëntveiligheid te gaan gebruiken om de klinische en organisatorische prestaties te helpen op te krikken; |
| --- | --- |

c)

te overwegen richtsnoeren, aanbevelingen en goede praktijken op het gebied van patiëntveiligheid en preventie en bestrijding van zorginfecties en antimicrobiële resistentie te implementeren, en de WHO-taxonomie inzake patiëntveiligheid te gaan gebruiken om de klinische en organisatorische prestaties te helpen op te krikken;

| d) | te ijveren voor onderwijs aan en opleiding van gezondheidswerkers in patiëntveiligheid en zorginfecties, daarbij rekening houdend met de ter zake doende bevindingen van het ECDC, waaronder het technische document van het ECDC „Core competencies on infection control and hospital hygiene professionals in the European Union” (15), en met de ter zake doende WHO-aanbevelingen, teneinde te bevorderen dat er in gezondheidszorgomgevingen voldoende adequaat opgeleid personeel beschikbaar is, waaronder personeel dat gespecialiseerd is in infectiebestrijding; |
| --- | --- |

d)

te ijveren voor onderwijs aan en opleiding van gezondheidswerkers in patiëntveiligheid en zorginfecties, daarbij rekening houdend met de ter zake doende bevindingen van het ECDC, waaronder het technische document van het ECDC „Core competencies on infection control and hospital hygiene professionals in the European Union” (15), en met de ter zake doende WHO-aanbevelingen, teneinde te bevorderen dat er in gezondheidszorgomgevingen voldoende adequaat opgeleid personeel beschikbaar is, waaronder personeel dat gespecialiseerd is in infectiebestrijding;

| e) | medische beroepsorganisaties aan te moedigen een interprofessionele patiëntveiligheidscultuur te ontwikkelen die geïntegreerde en kwalitatief hoogwaardige zorgprocessen mogelijk maakt; |
| --- | --- |

e)

medische beroepsorganisaties aan te moedigen een interprofessionele patiëntveiligheidscultuur te ontwikkelen die geïntegreerde en kwalitatief hoogwaardige zorgprocessen mogelijk maakt;

| f) | maatregelen uit te werken die rechtvaardige en niet-beschuldigende meldingen door gezondheidswerkers of patiënten mogelijk maken, en steun bieden om op niet-beschuldigende wijze fouten en ongewenste voorvallen te behandelen en ervan te leren; |
| --- | --- |

f)

maatregelen uit te werken die rechtvaardige en niet-beschuldigende meldingen door gezondheidswerkers of patiënten mogelijk maken, en steun bieden om op niet-beschuldigende wijze fouten en ongewenste voorvallen te behandelen en ervan te leren;

| g) | patiënten, families en hun informele zorgverleners, alsmede patiëntenorganisaties, aan te moedigen om te participeren en zeggenschap op te eisen, door middel van empirisch onderbouwde en objectieve verstrekking van informatie en onderwijs, en te bevorderen dat patiënten aan de besluitvorming in de gezondheidszorg participeren en zodoende ongewenste voorvallen te helpen te voorkomen; |
| --- | --- |

g)

patiënten, families en hun informele zorgverleners, alsmede patiëntenorganisaties, aan te moedigen om te participeren en zeggenschap op te eisen, door middel van empirisch onderbouwde en objectieve verstrekking van informatie en onderwijs, en te bevorderen dat patiënten aan de besluitvorming in de gezondheidszorg participeren en zodoende ongewenste voorvallen te helpen te voorkomen;

| h) | te overwegen of het opportuun is kosteneffectieve evaluatie van patiëntveiligheidsprogramma’s te ontwikkelen, mede op basis van de resultaten van het „Actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020)”; |
| --- | --- |

h)

te overwegen of het opportuun is kosteneffectieve evaluatie van patiëntveiligheidsprogramma’s te ontwikkelen, mede op basis van de resultaten van het „Actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020)”;

| i) | in het hele proces van zorg en behandeling de programma’s en plannen voor infectiepreventie en -bestrijding, waaronder de specifieke programma’s voor verpleeghuizen en faciliteiten voor langdurige zorg, te versterken; |
| --- | --- |

i)

in het hele proces van zorg en behandeling de programma’s en plannen voor infectiepreventie en -bestrijding, waaronder de specifieke programma’s voor verpleeghuizen en faciliteiten voor langdurige zorg, te versterken;

| j) | de preventie, diagnose, monitoring en bestrijding van zorginfecties te versterken, mede door aanneming, opvolging en monitoring van beroepsrichtsnoeren op nationaal niveau, in voorkomend geval in nauwe samenwerking met het ECDC; |
| --- | --- |

j)

de preventie, diagnose, monitoring en bestrijding van zorginfecties te versterken, mede door aanneming, opvolging en monitoring van beroepsrichtsnoeren op nationaal niveau, in voorkomend geval in nauwe samenwerking met het ECDC;

| k) | ervaringen te delen over strategieën om de patiëntveiligheid en de zorgkwaliteit in en tussen alle zorgomgevingen te waarborgen; |
| --- | --- |

k)

ervaringen te delen over strategieën om de patiëntveiligheid en de zorgkwaliteit in en tussen alle zorgomgevingen te waarborgen;

| l) | beroepsrichtsnoeren te ontwikkelen inzake het prudente gebruik van antibiotica, en mede inzake de monitoring van geneesmiddelenvoorschrijving; |
| --- | --- |

l)

beroepsrichtsnoeren te ontwikkelen inzake het prudente gebruik van antibiotica, en mede inzake de monitoring van geneesmiddelenvoorschrijving;

| m) | overeenkomstig de conclusies van de Raad van 22 juni 2012 bijzondere aandacht aan antimicrobiële resistentie te blijven besteden, alsmede de consumptie van antimicrobiële stoffen te monitoren en de bewaking van antimicrobiële resistentie te implementeren, hetgeen inhoudt dat wordt deelgenomen aan de EU-surveillancenetwerken voor deze aangelegenheden, die worden gecoördineerd door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en door het Europees Geneesmiddelenbureau; |
| --- | --- |

m)

overeenkomstig de conclusies van de Raad van 22 juni 2012 bijzondere aandacht aan antimicrobiële resistentie te blijven besteden, alsmede de consumptie van antimicrobiële stoffen te monitoren en de bewaking van antimicrobiële resistentie te implementeren, hetgeen inhoudt dat wordt deelgenomen aan de EU-surveillancenetwerken voor deze aangelegenheden, die worden gecoördineerd door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en door het Europees Geneesmiddelenbureau;

29.   VERZOEKT DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE:

| a) | een patiëntveiligheidscultuur te propageren die het op rechtvaardige en niet-beschuldigende wijze melden van ongewenste voorvallen op het niveau van gezondheidszorgomgevingen omvat, en toe te werken naar meting en verbetering van de patiëntveiligheidscultuur; |
| --- | --- |

a)

een patiëntveiligheidscultuur te propageren die het op rechtvaardige en niet-beschuldigende wijze melden van ongewenste voorvallen op het niveau van gezondheidszorgomgevingen omvat, en toe te werken naar meting en verbetering van de patiëntveiligheidscultuur;

| b) | regelmatig een evaluatie te verrichten van de praktische richtsnoeren inzake onderwijs aan en opleiding van gezondheidswerkers, en inzake meldings- en leersystemen; |
| --- | --- |

b)

regelmatig een evaluatie te verrichten van de praktische richtsnoeren inzake onderwijs aan en opleiding van gezondheidswerkers, en inzake meldings- en leersystemen;

| c) | te bevorderen dat er informatie over ongewenste voorvallen wordt ingewonnen; |
| --- | --- |

c)

te bevorderen dat er informatie over ongewenste voorvallen wordt ingewonnen;

| d) | te bevorderen dat de richtsnoeren worden opgevolgd en er een empirisch onderbouwd beleid wordt gevoerd, door het uitwisselen van beste praktijken inzake voorkoming en bestrijding van antimicrobiële resistentie; |
| --- | --- |

d)

te bevorderen dat de richtsnoeren worden opgevolgd en er een empirisch onderbouwd beleid wordt gevoerd, door het uitwisselen van beste praktijken inzake voorkoming en bestrijding van antimicrobiële resistentie;

| e) | te werken aan sturing door de EU voor het betrekken van patiënten/burgers bij patiëntveiligheidsstrategieën en daarbij rekening te houden met de beraadslagingen van de Wereldgezondheidsorganisatie; |
| --- | --- |

e)

te werken aan sturing door de EU voor het betrekken van patiënten/burgers bij patiëntveiligheidsstrategieën en daarbij rekening te houden met de beraadslagingen van de Wereldgezondheidsorganisatie;

| f) | facultatieve richtsnoeren voor het vaststellen van normen en richtsnoeren voor patiëntveiligheid te ontwikkelen, daarbij rekening houdend met de bestaande methoden voor het vaststellen van normen en met de richtsnoeren die door enerzijds de nationale bevoegde autoriteiten, en anderzijds de gezondheidswerkers en de wetenschappelijke verenigingen worden gevolgd; |
| --- | --- |

f)

facultatieve richtsnoeren voor het vaststellen van normen en richtsnoeren voor patiëntveiligheid te ontwikkelen, daarbij rekening houdend met de bestaande methoden voor het vaststellen van normen en met de richtsnoeren die door enerzijds de nationale bevoegde autoriteiten, en anderzijds de gezondheidswerkers en de wetenschappelijke verenigingen worden gevolgd;

| g) | zich verder te beraden over de aspecten van kwaliteit in de gezondheidszorg en daarbij uit te gaan van voorhanden kennis, waaronder het werk van de „Gemeenschappelijke actie inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit” (PaSQ); |
| --- | --- |

g)

zich verder te beraden over de aspecten van kwaliteit in de gezondheidszorg en daarbij uit te gaan van voorhanden kennis, waaronder het werk van de „Gemeenschappelijke actie inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit” (PaSQ);

| h) | Uiterlijk in december 2016 een kader voor duurzame samenwerking op EU-niveau inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit vast te stellen en daarbij tevens de resultaten van de „Gemeenschappelijke actie inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit” (PaSQ) in aanmerking te nemen; |
| --- | --- |

h)

Uiterlijk in december 2016 een kader voor duurzame samenwerking op EU-niveau inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit vast te stellen en daarbij tevens de resultaten van de „Gemeenschappelijke actie inzake patiëntveiligheid en zorgkwaliteit” (PaSQ) in aanmerking te nemen;

| i) | bij beleids- en programmaontwikkeling rekening te houden met onderzoeksresultaten, en te ijveren voor verder onderzoek naar patiëntveiligheid en zorgkwaliteit; |
| --- | --- |

i)

bij beleids- en programmaontwikkeling rekening te houden met onderzoeksresultaten, en te ijveren voor verder onderzoek naar patiëntveiligheid en zorgkwaliteit;

| j) | toe te werken naar een beter begrip van de kosteneffectiviteit van een patiëntveiligheidsbeleid dat in het teken staat van doeltreffendheid, doelmatigheid, geschiktheid, veiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg; |
| --- | --- |

j)

toe te werken naar een beter begrip van de kosteneffectiviteit van een patiëntveiligheidsbeleid dat in het teken staat van doeltreffendheid, doelmatigheid, geschiktheid, veiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg;

| k) | een nog hechtere samenwerking tussen de volksgezondheids- en de veterinaire sector tot stand te brengen om iets te doen tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie; |
| --- | --- |

k)

een nog hechtere samenwerking tussen de volksgezondheids- en de veterinaire sector tot stand te brengen om iets te doen tegen het toenemende gevaar van antimicrobiële resistentie;

| l) | de onderzoeks- en innovatie-inspanningen te versterken en te coördineren om antimicrobiële resistentie aan te pakken, in het bijzonder door steun te verlenen aan het initiatief voor gezamenlijke programmering inzake antimicrobiële resistentie. |
| --- | --- |

l)

de onderzoeks- en innovatie-inspanningen te versterken en te coördineren om antimicrobiële resistentie aan te pakken, in het bijzonder door steun te verlenen aan het initiatief voor gezamenlijke programmering inzake antimicrobiële resistentie.

| m) | patiëntveiligheidsstrategieën te verbeteren aan de hand van de resultaten van de door de Commissie in samenwerking met de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit geïnitieerde studie van de kosten van onveilige zorg en van de kosteneffectiviteit van patiëntveiligheidsprogramma’s; |
| --- | --- |

m)

patiëntveiligheidsstrategieën te verbeteren aan de hand van de resultaten van de door de Commissie in samenwerking met de werkgroep patiëntveiligheid en zorgkwaliteit geïnitieerde studie van de kosten van onveilige zorg en van de kosteneffectiviteit van patiëntveiligheidsprogramma’s;

30.   VERZOEKT DE COMMISSIE:

| a) | de lidstaten te blijven steunen bij het verbeteren van de strategieën en programma’s voor patiëntveiligheid in alle zorgomgevingen op basis van de bevindingen in de beide verslagen van de Commissie over de opvolging van Aanbeveling 2009/C 151/01; |
| --- | --- |

a)

de lidstaten te blijven steunen bij het verbeteren van de strategieën en programma’s voor patiëntveiligheid in alle zorgomgevingen op basis van de bevindingen in de beide verslagen van de Commissie over de opvolging van Aanbeveling 2009/C 151/01;

| b) | te zorgen voor coördinatie van de EU-activiteiten op het gebied van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit, mede wat betreft behandelingsfouten, zorginfecties en antimicrobiële resistentie, met wetenschappelijke ondersteuning van de bevoegde bureaus en agentschappen van de EU en inaanmerkingneming van het werk van internationale organisaties als de WHO en de OESO; |
| --- | --- |

b)

te zorgen voor coördinatie van de EU-activiteiten op het gebied van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit, mede wat betreft behandelingsfouten, zorginfecties en antimicrobiële resistentie, met wetenschappelijke ondersteuning van de bevoegde bureaus en agentschappen van de EU en inaanmerkingneming van het werk van internationale organisaties als de WHO en de OESO;

| c) | in de lidstaten en op EU-niveau monitoring van ontwikkelingen inzake patiëntveiligheid en zorginfecties te blijven verrichten en haar bevindingen kenbaar te maken over de tendensen in het patiëntveiligheidsbeleid, de hoofdoorzaken van ongewenste voorvallen en de gebieden waarop verdere acties zijn vereist; |
| --- | --- |

c)

in de lidstaten en op EU-niveau monitoring van ontwikkelingen inzake patiëntveiligheid en zorginfecties te blijven verrichten en haar bevindingen kenbaar te maken over de tendensen in het patiëntveiligheidsbeleid, de hoofdoorzaken van ongewenste voorvallen en de gebieden waarop verdere acties zijn vereist;

| d) | na te gaan of het haalbaar is een voorstel voor een aanbeveling over het verstrekken aan patiënten van informatie over patiëntveiligheid in te dienen ten vervolge op Aanbeveling 2009/C 151/01 en op verder voorbereidend werk met de lidstaten met betrekking tot de aspecten van kwaliteit van gezondheidszorg; |
| --- | --- |

d)

na te gaan of het haalbaar is een voorstel voor een aanbeveling over het verstrekken aan patiënten van informatie over patiëntveiligheid in te dienen ten vervolge op Aanbeveling 2009/C 151/01 en op verder voorbereidend werk met de lidstaten met betrekking tot de aspecten van kwaliteit van gezondheidszorg;

| e) | toe te zien op de implementatie van de EU-gevalsdefinities van zorginfecties en op de deelname door de lidstaten aan door het ECDC gecoördineerde EU-surveillance van zorginfecties; |
| --- | --- |

e)

toe te zien op de implementatie van de EU-gevalsdefinities van zorginfecties en op de deelname door de lidstaten aan door het ECDC gecoördineerde EU-surveillance van zorginfecties;

| f) | te zorgen voor een vervolg op het EU-actieplan over antimicrobiële resistentie na 2017, en daarbij bijzondere nadruk te leggen op voorkoming en bestrijding van zorginfecties. |
| --- | --- |

f)

te zorgen voor een vervolg op het EU-actieplan over antimicrobiële resistentie na 2017, en daarbij bijzondere nadruk te leggen op voorkoming en bestrijding van zorginfecties.

---

(1)  PB C 146 van 22.6.2006, blz. 1.

(2)  PB C 151 van 3.7.2009, blz. 1.

(3)  PB L 34 van 5.2.2002, blz. 13.

(4)  Doc. 16939/11, COM(2011) 748.

(5)  PB C 211 van 18.7.2012, blz. 2.

(6)  PB L 293 van 5.11.2013, blz. 1.

(7)  PB L 88 van 4.4.2011, blz. 45.

(8)  Doc. 17982/12 (COM(2012) 658 final) en 11266/14 (COM(2014) 371 final).

(9)  http://ec.europa.eu/dgs/health_consumer/docs/communication_amr_2011_748_nl.pdf

(10)  Prevalence survey of healthcareassociated infections and antimicrobial use in European acute care hospitals 2011-2012, ECDC, 2013.

http://www.ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/healthcare-associated-infections-antimicrobial-use-PPS.pdf

(11)  Harbarth S, Sax H, Gastmeier P. The preventable proportion of nosocomial infections: an overview of published reports. J Hosp Infect 2003:54;258-266.

(12)  De Vries EN et al. The incidence.and nature of in-hospital adverse events: a systematic review Qual Saf Health Care 2008;17:216-223.

(13)  http://ec.europa.eu/health/patient_safety/eurobarometers/ebs_411_en.htm

(14)  Antimicrobial resistance surveillance in Europe 2012. Annual Report of the European Antimicrobial Resistance Surveillance Network (EARS-NET). ECDC, 2013.

http://www.ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/antimicrobial-resistance-surveillance-europe-2012.pdf

(15)  Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding. Core competencies for infection control and hospital hygiene professionals in the European Union. Stockholm: ECDC; 2013

http://www.ecdc.europa.eu/en/publications/Publications/infection-control-core-competencies.pdf

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/12 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/12

---

Conclusies van de Raad over innovatie ten bate van patiënten

(2014/C 438/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

| 1. | HERINNERT ERAAN dat, volgens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, dat het optreden van de Unie dat een aanvulling vormt op het nationale beleid gericht is op het verbeteren van de volksgezondheid, dat de Unie de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de volksgezondheid aanmoedigt en, zo nodig, hun optreden steunt en de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging en de allocatie van de daaraan toegewezen middelen ten volle eerbiedigt; |
| --- | --- |

1.

HERINNERT ERAAN dat, volgens artikel 168 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, bij de bepaling en de uitvoering van elk beleid en elk optreden van de Unie een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid wordt verzekerd, dat het optreden van de Unie dat een aanvulling vormt op het nationale beleid gericht is op het verbeteren van de volksgezondheid, dat de Unie de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de volksgezondheid aanmoedigt en, zo nodig, hun optreden steunt en de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging en de allocatie van de daaraan toegewezen middelen ten volle eerbiedigt;

| 2. | ERKENT dat innovaties in de gezondheidszorg kunnen bijdragen tot de gezondheid en het welzijn van burgers en patiënten door middel van de toegang tot innovatieve producten, diensten en behandelingen die een toegevoegde waarde hebben ten opzichte van de bestaande, en ook kan leiden tot meer doeltreffende manieren om de werkzaamheden in de gezondheidszorg te organiseren, beheren en monitoren en om de arbeidsomstandigheden van het personeel in de gezondheidszorg te verbeteren; |
| --- | --- |

2.

ERKENT dat innovaties in de gezondheidszorg kunnen bijdragen tot de gezondheid en het welzijn van burgers en patiënten door middel van de toegang tot innovatieve producten, diensten en behandelingen die een toegevoegde waarde hebben ten opzichte van de bestaande, en ook kan leiden tot meer doeltreffende manieren om de werkzaamheden in de gezondheidszorg te organiseren, beheren en monitoren en om de arbeidsomstandigheden van het personeel in de gezondheidszorg te verbeteren;

| 3. | HERINNERT AAN Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau; |
| --- | --- |

3.

HERINNERT AAN Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau;

| 4. | MEMOREERT Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik; |
| --- | --- |

4.

MEMOREERT Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik;

| 5. | NEEMT er NOTA VAN dat, met het oog op stimulering van ontwikkeling, de omzetting van wetenschappelijke doorbraken in innovatieve geneesmiddelen die voldoen aan de wettelijke normen moet worden gefaciliteerd, en de toegang van de patiënten tot innoverende behandelingen die een toegevoegde waarde hebben voor patiënten en die betaalbaar zijn voor de gezondheidszorgstelsels van de EU-lidstaten moet worden versneld; |
| --- | --- |

5.

NEEMT er NOTA VAN dat, met het oog op stimulering van ontwikkeling, de omzetting van wetenschappelijke doorbraken in innovatieve geneesmiddelen die voldoen aan de wettelijke normen moet worden gefaciliteerd, en de toegang van de patiënten tot innoverende behandelingen die een toegevoegde waarde hebben voor patiënten en die betaalbaar zijn voor de gezondheidszorgstelsels van de EU-lidstaten moet worden versneld;

| 6. | NEEMT er NOTA VAN dat de EU-wetgeving inzake geneesmiddelen reeds voorziet in regelgevingsinstrumenten voor de toelating van geneesmiddelen om in onvervulde medische behoeften te voorzien en een tijdige toegang van patiënten tot innoverende behandelingen onder bepaalde omstandigheden en mits bepaalde voorwaarden zijn vervuld, te bevorderen. Deze instrumenten omvatten „voorwaardelijke” vergunning voor het in de handel brengen, vergunning in „uitzonderlijke omstandigheden”, versneld wetenschappelijk onderzoek en programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen; |
| --- | --- |

6.

NEEMT er NOTA VAN dat de EU-wetgeving inzake geneesmiddelen reeds voorziet in regelgevingsinstrumenten voor de toelating van geneesmiddelen om in onvervulde medische behoeften te voorzien en een tijdige toegang van patiënten tot innoverende behandelingen onder bepaalde omstandigheden en mits bepaalde voorwaarden zijn vervuld, te bevorderen. Deze instrumenten omvatten „voorwaardelijke” vergunning voor het in de handel brengen, vergunning in „uitzonderlijke omstandigheden”, versneld wetenschappelijk onderzoek en programma’s voor gebruik in schrijnende gevallen;

| 7. | HERINNERT ERAAN dat Verordening (EG) nr. 141/2000 betreffende weesgeneesmiddelen stimulansen biedt voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor zeldzame ziekten en tot dusver heeft geresulteerd in het verlenen van een vergunning aan een groot aantal van dergelijke geneesmiddelen en een even groot aantal aanwijzingen als weesgeneesmiddel; |
| --- | --- |

7.

HERINNERT ERAAN dat Verordening (EG) nr. 141/2000 betreffende weesgeneesmiddelen stimulansen biedt voor de ontwikkeling van geneesmiddelen voor zeldzame ziekten en tot dusver heeft geresulteerd in het verlenen van een vergunning aan een groot aantal van dergelijke geneesmiddelen en een even groot aantal aanwijzingen als weesgeneesmiddel;

| 8. | MEMOREERT dat de nieuwe Verordening (EU) nr. 536/2014 betreffende klinische proeven tot doel heeft de concurrentiekracht van de EU op het gebied van klinisch onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe en innovatieve behandelingen te vergroten; |
| --- | --- |

8.

MEMOREERT dat de nieuwe Verordening (EU) nr. 536/2014 betreffende klinische proeven tot doel heeft de concurrentiekracht van de EU op het gebied van klinisch onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe en innovatieve behandelingen te vergroten;

| 9. | WIJST EROP dat de pediatrische Verordening (EG) nr. 1901/2006 heeft bijgedragen tot beter en veiliger onderzoek en meer geneesmiddelen voor kinderen op de EU-markt; |
| --- | --- |

9.

WIJST EROP dat de pediatrische Verordening (EG) nr. 1901/2006 heeft bijgedragen tot beter en veiliger onderzoek en meer geneesmiddelen voor kinderen op de EU-markt;

| 10. | ERKENT dat de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen kostbaar is, veel tijd vergt en met risico’s gepaard gaat; dit kan leiden tot onvoldoende investeringen in onderzoek en ontwikkeling, en het aldus voor kleinere ondernemingen bijzonder moeilijk maken om innovatieve producten in de handel te brengen; |
| --- | --- |

10.

ERKENT dat de ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen kostbaar is, veel tijd vergt en met risico’s gepaard gaat; dit kan leiden tot onvoldoende investeringen in onderzoek en ontwikkeling, en het aldus voor kleinere ondernemingen bijzonder moeilijk maken om innovatieve producten in de handel te brengen;

| 11. | ONDERKENT dat de vroegtijdige dialoog tussen technologieontwikkelaars, instanties op het gebied van regelgeving, evaluatie van gezondheidstechnologie (EGT/health technology assessment — HTA) en, in voorkomend geval, prijsstellingsinstanties innovatie en snellere toegang tot geneesmiddelen tegen betaalbare prijzen kunnen bevorderen, hetgeen in het belang is van de patiënten; |
| --- | --- |

11.

ONDERKENT dat de vroegtijdige dialoog tussen technologieontwikkelaars, instanties op het gebied van regelgeving, evaluatie van gezondheidstechnologie (EGT/health technology assessment — HTA) en, in voorkomend geval, prijsstellingsinstanties innovatie en snellere toegang tot geneesmiddelen tegen betaalbare prijzen kunnen bevorderen, hetgeen in het belang is van de patiënten;

| 12. | BRENGT IN HERINNERING dat Verordening (EG) nr. 1394/2007 betreffende geneesmiddelen voor geavanceerde therapie is bedoeld om te zorgen voor de bescherming van de volksgezondheid, het vrije verkeer van geavanceerde therapieën en de doeltreffende werking van de interne markt in de sector biotechnologie, maar tegelijkertijd innovatiegezind, evenredig en aan de wetenschappelijke vooruitgang aangepast is; |
| --- | --- |

12.

BRENGT IN HERINNERING dat Verordening (EG) nr. 1394/2007 betreffende geneesmiddelen voor geavanceerde therapie is bedoeld om te zorgen voor de bescherming van de volksgezondheid, het vrije verkeer van geavanceerde therapieën en de doeltreffende werking van de interne markt in de sector biotechnologie, maar tegelijkertijd innovatiegezind, evenredig en aan de wetenschappelijke vooruitgang aangepast is;

| 13. | NEEMT NOTA van het lopende proefproject voor adaptieve vergunningverlening („adaptive licensing”) van het Europees Geneesmiddelenbureau; |
| --- | --- |

13.

NEEMT NOTA van het lopende proefproject voor adaptieve vergunningverlening („adaptive licensing”) van het Europees Geneesmiddelenbureau;

| 14. | NEEMT NOTA van het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 overeenkomstig artikel 25 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 van het Europees Parlement en de Raad betreffende geneesmiddelen voor geavanceerde therapie en tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG en Verordening (EG) nr. 726/2004 (1); |
| --- | --- |

14.

NEEMT NOTA van het verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 overeenkomstig artikel 25 van Verordening (EG) nr. 1394/2007 van het Europees Parlement en de Raad betreffende geneesmiddelen voor geavanceerde therapie en tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG en Verordening (EG) nr. 726/2004 (1);

| 15. | HERINNERT AAN Richtlijn 90/385/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake actieve implanteerbare medische hulpmiddelen, Richtlijn 93/42/EEG betreffende medische hulpmiddelen en Richtlijn 98/79/EG betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek; |
| --- | --- |

15.

HERINNERT AAN Richtlijn 90/385/EEG inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake actieve implanteerbare medische hulpmiddelen, Richtlijn 93/42/EEG betreffende medische hulpmiddelen en Richtlijn 98/79/EG betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek;

| 16. | MEMOREERT de conclusies van de Raad over innovatie in de sector medische hulpmiddelen, goedgekeurd op 6 juni 2011 (2); |
| --- | --- |

16.

MEMOREERT de conclusies van de Raad over innovatie in de sector medische hulpmiddelen, goedgekeurd op 6 juni 2011 (2);

| 17. | HERINNERT AAN de Raadsconclusies over het bezinningsproces over moderne, responsieve en houdbare gezondheidszorgstelsels, die op 10 december 2013 zijn aangenomen (3), en de conclusies van de Raad over de economische crisis en gezondheidszorg, die zijn aangenomen op 20 juni 2014 (4), waarin wordt gepleit voor samenwerking, met volledige inachtneming van de bevoegdheid van de lidstaten inzake strategieën voor het effectief beheren van de uitgaven voor geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, waarbij een billijke toegang tot effectieve geneesmiddelen binnen duurzame nationale gezondheidszorgstelsels wordt gegarandeerd; |
| --- | --- |

17.

HERINNERT AAN de Raadsconclusies over het bezinningsproces over moderne, responsieve en houdbare gezondheidszorgstelsels, die op 10 december 2013 zijn aangenomen (3), en de conclusies van de Raad over de economische crisis en gezondheidszorg, die zijn aangenomen op 20 juni 2014 (4), waarin wordt gepleit voor samenwerking, met volledige inachtneming van de bevoegdheid van de lidstaten inzake strategieën voor het effectief beheren van de uitgaven voor geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, waarbij een billijke toegang tot effectieve geneesmiddelen binnen duurzame nationale gezondheidszorgstelsels wordt gegarandeerd;

| 18. | STELT MET BEZORGDHEID VAST dat als gevolg van de zeer hoge prijzen van sommige innovatieve geneesmiddelen in verhouding tot hun baten voor de patiënten en de capaciteiten van sommige lidstaten op het gebied van volksgezondheidsuitgaven, patiënten niet altijd toegang tot innoverende behandelingen hebben; |
| --- | --- |

18.

STELT MET BEZORGDHEID VAST dat als gevolg van de zeer hoge prijzen van sommige innovatieve geneesmiddelen in verhouding tot hun baten voor de patiënten en de capaciteiten van sommige lidstaten op het gebied van volksgezondheidsuitgaven, patiënten niet altijd toegang tot innoverende behandelingen hebben;

| 19. | NEEMT NOTA van de samenwerking binnen het netwerk van bevoegde autoriteiten voor de bepaling van de prijs en de vergoeding van geneesmiddelen, alsmede de door de Europese Commissie gefaciliteerde initiatieven (5) voor uitwisseling van informatie en samenwerking op het gebied van prijsstelling en vergoeding tussen de bevoegde nationale autoriteiten en alle belanghebbenden, die onder meer kostenbeheersing, farmaceutische innovatie en de toegang van patiënten tot geneesmiddelen kan vergemakkelijken; |
| --- | --- |

19.

NEEMT NOTA van de samenwerking binnen het netwerk van bevoegde autoriteiten voor de bepaling van de prijs en de vergoeding van geneesmiddelen, alsmede de door de Europese Commissie gefaciliteerde initiatieven (5) voor uitwisseling van informatie en samenwerking op het gebied van prijsstelling en vergoeding tussen de bevoegde nationale autoriteiten en alle belanghebbenden, die onder meer kostenbeheersing, farmaceutische innovatie en de toegang van patiënten tot geneesmiddelen kan vergemakkelijken;

| 20. | NEEMT er NOTA VAN dat de Europese Unie sinds het einde van de jaren negentig steun heeft verleend voor samenwerking op het gebied van EGT door medefinanciering van projecten en twee gemeenschappelijke optredens (EUnetHTA I en II); |
| --- | --- |

20.

NEEMT er NOTA VAN dat de Europese Unie sinds het einde van de jaren negentig steun heeft verleend voor samenwerking op het gebied van EGT door medefinanciering van projecten en twee gemeenschappelijke optredens (EUnetHTA I en II);

| 21. | HERINNERT ERAAN dat, met inachtneming van de bevoegdheden van de lidstaten, de Europese samenwerking inzake evaluatie van gezondheidstechnologie een meer consistente benadering van EGT als gezondheidsbeleidsinstrument ter ondersteuning van empirisch onderbouwde, duurzame en billijke keuzes op het gebied van gezondheidszorg en medische technologieën ten bate van de patiënten kan bevorderen; |
| --- | --- |

21.

HERINNERT ERAAN dat, met inachtneming van de bevoegdheden van de lidstaten, de Europese samenwerking inzake evaluatie van gezondheidstechnologie een meer consistente benadering van EGT als gezondheidsbeleidsinstrument ter ondersteuning van empirisch onderbouwde, duurzame en billijke keuzes op het gebied van gezondheidszorg en medische technologieën ten bate van de patiënten kan bevorderen;

| 22. | BRENGT IN HERINNERING dat de doelstellingen van het EGT-netwerk (6) zijn: i) de lidstaten te ondersteunen bij het verstrekken van objectieve, betrouwbare, tijdige, transparante, vergelijkbare en overdraagbare informatie over de relatieve efficiëntie en, indien van toepassing, over de doeltreffendheid van gezondheidstechnologieën op korte en lange termijn en een effectieve uitwisseling van deze informatie tussen de nationale autoriteiten of instanties mogelijk te maken; ii) ondersteuning van de analyse van de aard en het type van de uit te wisselen informatie, en iii) te voorkomen dat evaluaties elkaar overlappen; |
| --- | --- |

22.

BRENGT IN HERINNERING dat de doelstellingen van het EGT-netwerk (6) zijn: i) de lidstaten te ondersteunen bij het verstrekken van objectieve, betrouwbare, tijdige, transparante, vergelijkbare en overdraagbare informatie over de relatieve efficiëntie en, indien van toepassing, over de doeltreffendheid van gezondheidstechnologieën op korte en lange termijn en een effectieve uitwisseling van deze informatie tussen de nationale autoriteiten of instanties mogelijk te maken; ii) ondersteuning van de analyse van de aard en het type van de uit te wisselen informatie, en iii) te voorkomen dat evaluaties elkaar overlappen;

| 23. | ONDERSTREEPT het belang van de op 29 oktober 2014 door het EGT-netwerk aangenomen strategie (7); |
| --- | --- |

23.

ONDERSTREEPT het belang van de op 29 oktober 2014 door het EGT-netwerk aangenomen strategie (7);

| 24. | HERINNERT aan de besprekingen in de Groep volksgezondheid op hoog niveau over het kosteneffectief gebruik van geneesmiddelen in het kader van de reflectie over moderne, responsieve en houdbare gezondheidszorgstelsels; |
| --- | --- |

24.

HERINNERT aan de besprekingen in de Groep volksgezondheid op hoog niveau over het kosteneffectief gebruik van geneesmiddelen in het kader van de reflectie over moderne, responsieve en houdbare gezondheidszorgstelsels;

| 25. | MEMOREERT de besprekingen tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Volksgezondheid op 22-23 september 2014 in Milaan over „Innovatie in de gezondheidszorg ten bate van patiënten”, waarbij werd gewezen op de noodzaak om innovatie ten behoeve van patiënten te ondersteunen met een betere benutting van de bestaande regelgevingsinstrumenten betreffende vergunningsprocedures voor het in de handel brengen, en op de mogelijke risico’s voor de houdbaarheid van sommige nationale gezondheidszorgstelsels in verband met zeer hoge kosten die sommige innovatieve producten meebrengen; |
| --- | --- |

25.

MEMOREERT de besprekingen tijdens de informele bijeenkomst van de ministers van Volksgezondheid op 22-23 september 2014 in Milaan over „Innovatie in de gezondheidszorg ten bate van patiënten”, waarbij werd gewezen op de noodzaak om innovatie ten behoeve van patiënten te ondersteunen met een betere benutting van de bestaande regelgevingsinstrumenten betreffende vergunningsprocedures voor het in de handel brengen, en op de mogelijke risico’s voor de houdbaarheid van sommige nationale gezondheidszorgstelsels in verband met zeer hoge kosten die sommige innovatieve producten meebrengen;

| 26. | ERKENT dat deze conclusies weliswaar vooral betrekking hebben op geneesmiddelen, gezien het specifieke karakter van de sector, maar dat de overwegingen ten aanzien van onderzoek en ontwikkeling en evaluatie van gezondheidstechnologie ook van toepassing zijn op medische hulpmiddelen, die een even belangrijke rol spelen in innovatie ten bate van patiënten; |
| --- | --- |

26.

ERKENT dat deze conclusies weliswaar vooral betrekking hebben op geneesmiddelen, gezien het specifieke karakter van de sector, maar dat de overwegingen ten aanzien van onderzoek en ontwikkeling en evaluatie van gezondheidstechnologie ook van toepassing zijn op medische hulpmiddelen, die een even belangrijke rol spelen in innovatie ten bate van patiënten;

VERZOEKT DE LIDSTATEN:

| 27. | Mogelijkheden te verkennen voor samenwerking inzake de uitwisseling van informatie tussen de bevoegde instanties in verband met een „levenscyclusbenadering” voor innovatieve geneesmiddelen, met inbegrip van, in voorkomend geval:






  a) | vroegtijdig overleg en wetenschappelijk advies; |
| --- | --- | --- |

27.

Mogelijkheden te verkennen voor samenwerking inzake de uitwisseling van informatie tussen de bevoegde instanties in verband met een „levenscyclusbenadering” voor innovatieve geneesmiddelen, met inbegrip van, in voorkomend geval:

a)

vroegtijdig overleg en wetenschappelijk advies;

| b) | modellen voor prijsstelling en vergoeding; |
| --- | --- |

b)

modellen voor prijsstelling en vergoeding;

| c) | registers voor monitoring van de doeltreffendheid van behandelingen en technologieën; |
| --- | --- |

c)

registers voor monitoring van de doeltreffendheid van behandelingen en technologieën;

| d) | passende herbeoordelingen; |
| --- | --- |

d)

passende herbeoordelingen;

| e) | onderzoeken na toelating; |
| --- | --- |

e)

onderzoeken na toelating;

| 28. | De door het EGT-netwerk vastgestelde EGT-strategie uit te voeren, rekening houdend met de nationale omstandigheden; |
| --- | --- |

28.

De door het EGT-netwerk vastgestelde EGT-strategie uit te voeren, rekening houdend met de nationale omstandigheden;

| 29. | De effectieve uitwisseling van informatie over de prijzen van en uitgaven voor geneesmiddelen, met inbegrip van innovatieve geneesmiddelen, op te voeren; |
| --- | --- |

29.

De effectieve uitwisseling van informatie over de prijzen van en uitgaven voor geneesmiddelen, met inbegrip van innovatieve geneesmiddelen, op te voeren;

| 30. | Innovaties ten behoeve van patiënten binnen de Groep volksgezondheid op hoog niveau aan de orde te blijven stellen en daaraan verder te werken, in de erkenning dat met een discussie over de relatie tussen het huidige wettelijke kader voor geneesmiddelen en de snelle toegang van patiënten tot geneesmiddelen reeds een begin is gemaakt in het Geneesmiddelencomité; |
| --- | --- |

30.

Innovaties ten behoeve van patiënten binnen de Groep volksgezondheid op hoog niveau aan de orde te blijven stellen en daaraan verder te werken, in de erkenning dat met een discussie over de relatie tussen het huidige wettelijke kader voor geneesmiddelen en de snelle toegang van patiënten tot geneesmiddelen reeds een begin is gemaakt in het Geneesmiddelencomité;

VERZOEKT DE LIDSTATEN EN DE COMMISSIE:

| 31. | Van gedachten te wisselen over de vraag hoe doeltreffend gebruik kan worden gemaakt van de bestaande EU-regelgevingsinstrumenten, nl. een versnelde beoordelingsprocedure, een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen en vergunning in uitzonderlijke omstandigheden, en over de doeltreffendheid en de impact van deze instrumenten, terwijl tegelijkertijd gezorgd wordt voor een hoog niveau van patiëntveiligheid; |
| --- | --- |

31.

Van gedachten te wisselen over de vraag hoe doeltreffend gebruik kan worden gemaakt van de bestaande EU-regelgevingsinstrumenten, nl. een versnelde beoordelingsprocedure, een voorwaardelijke vergunning voor het in de handel brengen en vergunning in uitzonderlijke omstandigheden, en over de doeltreffendheid en de impact van deze instrumenten, terwijl tegelijkertijd gezorgd wordt voor een hoog niveau van patiëntveiligheid;

| 32. | Zich te buigen over nationale initiatieven voor snelle toegang van patiënten tot innovatieve geneesmiddelen en de mogelijkheid van meer uitwisseling van informatie en samenwerking in verband met gebruik in schrijnende gevallen, teneinde maximaal gebruik te maken van de mogelijkheden om patiënten in de hele EU te bevoorraden met innovatieve geneesmiddelen; |
| --- | --- |

32.

Zich te buigen over nationale initiatieven voor snelle toegang van patiënten tot innovatieve geneesmiddelen en de mogelijkheid van meer uitwisseling van informatie en samenwerking in verband met gebruik in schrijnende gevallen, teneinde maximaal gebruik te maken van de mogelijkheden om patiënten in de hele EU te bevoorraden met innovatieve geneesmiddelen;

| 33. | De gezamenlijke werkzaamheden op het gebied van EGT verder te intensiveren; |
| --- | --- |

33.

De gezamenlijke werkzaamheden op het gebied van EGT verder te intensiveren;

| 34. | De samenwerking te ondersteunen tussen de nationale regelgevers, EGT-instellingen, het Europees Geneesmiddelenbureau en het EGT-netwerk gedurende de gehele levenscyclus van de producten, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de onafhankelijkheid en de respectieve prerogatieven van regelgevings- en EGT-procedures; |
| --- | --- |

34.

De samenwerking te ondersteunen tussen de nationale regelgevers, EGT-instellingen, het Europees Geneesmiddelenbureau en het EGT-netwerk gedurende de gehele levenscyclus van de producten, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de onafhankelijkheid en de respectieve prerogatieven van regelgevings- en EGT-procedures;

| 35. | Gebruik te maken van bestaande relevante fora om na te denken over:






  a) | mogelijke ontwikkelingen in het huidige nationale prijsstellingsbeleid en de transparantie van alle betrokken actoren, met inbegrip van de bedrijfstak, over de kosten, die zouden kunnen bijdragen tot een betere beschikbaarheid en toegankelijkheid van innovatieve geneesmiddelen voor patiënten, met volledige inachtneming van het feit dat dit gebieden zijn die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen; |
| --- | --- | --- |

35.

Gebruik te maken van bestaande relevante fora om na te denken over:

a)

mogelijke ontwikkelingen in het huidige nationale prijsstellingsbeleid en de transparantie van alle betrokken actoren, met inbegrip van de bedrijfstak, over de kosten, die zouden kunnen bijdragen tot een betere beschikbaarheid en toegankelijkheid van innovatieve geneesmiddelen voor patiënten, met volledige inachtneming van het feit dat dit gebieden zijn die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen;

| b) | de vraag of criteria nodig zijn om rekening te houden met de therapeutische toegevoegde waarde van nieuwe geneesmiddelen in vergelijking met de bestaande, om ze op de markt te brengen; |
| --- | --- |

b)

de vraag of criteria nodig zijn om rekening te houden met de therapeutische toegevoegde waarde van nieuwe geneesmiddelen in vergelijking met de bestaande, om ze op de markt te brengen;

| 36. | De dialoog voort te zetten tussen de belanghebbenden en de bevoegde autoriteiten, met inbegrip van de prijsstellings- en vergoedingsinstanties, en de mogelijkheden te onderzoeken voor eventuele samenwerking op vrijwillige basis op het gebied van prijsstelling en vergoeding, en de tenuitvoerlegging van proefprojecten op dit gebied te vergemakkelijken; |
| --- | --- |

36.

De dialoog voort te zetten tussen de belanghebbenden en de bevoegde autoriteiten, met inbegrip van de prijsstellings- en vergoedingsinstanties, en de mogelijkheden te onderzoeken voor eventuele samenwerking op vrijwillige basis op het gebied van prijsstelling en vergoeding, en de tenuitvoerlegging van proefprojecten op dit gebied te vergemakkelijken;

VERZOEKT DE COMMISSIE:

| 37. | Zich te beraden op mogelijke wijzigingen van Verordening (EG) nr. 1394/2007 met het oog op het analyseren en indien nodig het verlichten van de regeldruk om de prikkels voor kmo’s en de academische wereld te vergroten, zonder afbreuk te doen aan het beginsel van de vergunning voor het in de handel brengen op basis van kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid; |
| --- | --- |

37.

Zich te beraden op mogelijke wijzigingen van Verordening (EG) nr. 1394/2007 met het oog op het analyseren en indien nodig het verlichten van de regeldruk om de prikkels voor kmo’s en de academische wereld te vergroten, zonder afbreuk te doen aan het beginsel van de vergunning voor het in de handel brengen op basis van kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid;

| 38. | Steun te verlenen voor de samenwerking tussen de lidstaten bij de uitvoering van de EGT-strategie via een gemeenschappelijk optreden uit hoofde van het derde actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020), en de mogelijkheden voor permanente en duurzame financiering te verkennen; |
| --- | --- |

38.

Steun te verlenen voor de samenwerking tussen de lidstaten bij de uitvoering van de EGT-strategie via een gemeenschappelijk optreden uit hoofde van het derde actieprogramma voor de Unie op het gebied van gezondheid (2014-2020), en de mogelijkheden voor permanente en duurzame financiering te verkennen;

| 39. | Maatregelen voor te stellen om de duurzaamheid op lange termijn van de werkzaamheden op het gebied van EGT te waarborgen, en daarbij te kijken naar alle mogelijke opties, met inbegrip van overwegingen over hoe optimaal gebruik kan worden gemaakt van de bestaande instanties die samenwerking, efficiëntieverhoging en wetenschappelijke synergieën zouden kunnen vergemakkelijken; |
| --- | --- |

39.

Maatregelen voor te stellen om de duurzaamheid op lange termijn van de werkzaamheden op het gebied van EGT te waarborgen, en daarbij te kijken naar alle mogelijke opties, met inbegrip van overwegingen over hoe optimaal gebruik kan worden gemaakt van de bestaande instanties die samenwerking, efficiëntieverhoging en wetenschappelijke synergieën zouden kunnen vergemakkelijken;

| 40. | Met volledige inachtneming van de bevoegdheden van de lidstaten, steun te verlenen voor de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over prijzen, prijsbeleid en economische factoren die bepalend zijn voor de beschikbaarheid van geneesmiddelen, alsmede, in voorkomend geval, medische hulpmiddelen, met bijzondere aandacht voor weesgeneesmiddelen en kleine markten, aangezien deze bijzonder kwetsbaar zijn voor uitgestelde of gemiste vermarkting, schaarste en belemmeringen voor het realiseren van betaalbare prijzen van geneesmiddelen; |
| --- | --- |

40.

Met volledige inachtneming van de bevoegdheden van de lidstaten, steun te verlenen voor de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten over prijzen, prijsbeleid en economische factoren die bepalend zijn voor de beschikbaarheid van geneesmiddelen, alsmede, in voorkomend geval, medische hulpmiddelen, met bijzondere aandacht voor weesgeneesmiddelen en kleine markten, aangezien deze bijzonder kwetsbaar zijn voor uitgestelde of gemiste vermarkting, schaarste en belemmeringen voor het realiseren van betaalbare prijzen van geneesmiddelen;

| 41. | Steun te blijven verlenen voor onderzoeks- en informatie-instrumenten die erop gericht zijn een beter inzicht te geven in de wijze waarop de prijsstelling van geneesmiddelen kan worden toegepast om de voordelen voor patiënten en de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten zo groot mogelijk te maken en, in voorkomend geval, eventuele onbedoelde negatieve effecten op de toegang voor patiënten en de begrotingen voor gezondheidszorg zo klein mogelijk te maken. |
| --- | --- |

41.

Steun te blijven verlenen voor onderzoeks- en informatie-instrumenten die erop gericht zijn een beter inzicht te geven in de wijze waarop de prijsstelling van geneesmiddelen kan worden toegepast om de voordelen voor patiënten en de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten zo groot mogelijk te maken en, in voorkomend geval, eventuele onbedoelde negatieve effecten op de toegang voor patiënten en de begrotingen voor gezondheidszorg zo klein mogelijk te maken.

---

(1)  7310/14 — COM(2014) 188 final.

(2)  PB C 202 van 8.7.2011, blz. 7.

(3)  PB C 376 van 21.12.2013, blz. 3 en rectificatie in PB C 36 van 7.2.2014, blz. 6.

(4)  PB C 217 van 10.7.2014, blz. 2.

(5)  Platform inzake de toegang tot geneesmiddelen in Europa http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/healthcare/competitiveness/process_on_corporate_responsibility/platform_access/index_en.htm

(6)  Uitvoeringsbesluit van de Commissie van 26 juni 2013 betreffende de voorschriften voor de oprichting, het beheer en de transparante werking van het netwerk van nationale autoriteiten of instanties die verantwoordelijk zijn voor de evaluatie van gezondheidstechnologie (2013/329/EU) (PB L 175 van 27.6.2013, blz. 71).

(7)  http://ec.europa.eu/health/technology_assessment/policy/network/index_en.htm

---

Europese Commissie

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/16 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/16

---

Wisselkoersen van de euro (1)

5 december 2014

(2014/C 438/07)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,2362 |
| JPY | Japanse yen | 149,03 |
| DKK | Deense kroon | 7,4399 |
| GBP | Pond sterling | 0,78810 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,2990 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,2021 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,8105 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 27,635 |
| HUF | Hongaarse forint | 307,25 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| PLN | Poolse zloty | 4,1628 |
| RON | Roemeense leu | 4,4321 |
| TRY | Turkse lira | 2,7660 |
| AUD | Australische dollar | 1,4765 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4085 |
| HKD | Hongkongse dollar | 9,5823 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,5928 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,6293 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 377,79 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 13,8773 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,6055 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,6740 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 220,71 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,2911 |
| PHP | Filipijnse peso | 55,123 |
| RUB | Russische roebel | 66,3305 |
| THB | Thaise baht | 40,717 |
| BRL | Braziliaanse real | 3,1832 |
| MXN | Mexicaanse peso | 17,4990 |
| INR | Indiase roepie | 76,3786 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,2362

JPY

Japanse yen

149,03

DKK

Deense kroon

7,4399

GBP

Pond sterling

0,78810

SEK

Zweedse kroon

9,2990

CHF

Zwitserse frank

1,2021

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,8105

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

27,635

HUF

Hongaarse forint

307,25

LTL

Litouwse litas

3,4528

PLN

Poolse zloty

4,1628

RON

Roemeense leu

4,4321

TRY

Turkse lira

2,7660

AUD

Australische dollar

1,4765

CAD

Canadese dollar

1,4085

HKD

Hongkongse dollar

9,5823

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,5928

SGD

Singaporese dollar

1,6293

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 377,79

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

13,8773

CNY

Chinese yuan renminbi

7,6055

HRK

Kroatische kuna

7,6740

IDR

Indonesische roepia

15 220,71

MYR

Maleisische ringgit

4,2911

PHP

Filipijnse peso

55,123

RUB

Russische roebel

66,3305

THB

Thaise baht

40,717

BRL

Braziliaanse real

3,1832

MXN

Mexicaanse peso

17,4990

INR

Indiase roepie

76,3786

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/17 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/17

---

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 26 augustus 2014 betreffende een ontwerpbesluit in zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa

Rapporteur: Tsjechische Republiek

(2014/C 438/08)

De operatie

| 1. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen transactie een concentratie vormt in de zin van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (hierna „de concentratieverordening” genoemd). |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen transactie een concentratie vormt in de zin van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (hierna „de concentratieverordening” genoemd).

Uniedimensie

| 2. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat, na een verwijzingsverzoek door Spanje, de voorgenomen transactie een Uniedimensie heeft in de zin van de concentratieverordening. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat, na een verwijzingsverzoek door Spanje, de voorgenomen transactie een Uniedimensie heeft in de zin van de concentratieverordening.

Productmarkten en geografische markten

| 3. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat voor de beoordeling van de onderhavige transactie de relevante productmarkten als volgt worden omschreven:






  a) | de markt voor grijs cement, waarbij in deze zaak in het midden kan worden gelaten of deze markt verder dient te worden opgesplitst tussen bulkcement en cement in zakken; |
| --- | --- | --- |

3.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat voor de beoordeling van de onderhavige transactie de relevante productmarkten als volgt worden omschreven:

a)

de markt voor grijs cement, waarbij in deze zaak in het midden kan worden gelaten of deze markt verder dient te worden opgesplitst tussen bulkcement en cement in zakken;

| b) | de markt voor toeslagmaterialen, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de productmarkt; |
| --- | --- |

b)

de markt voor toeslagmaterialen, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de productmarkt;

| c) | de markt voor betonmortel; |
| --- | --- |

c)

de markt voor betonmortel;

| d) | de markt voor mortel, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de productmarkt; |
| --- | --- |

d)

de markt voor mortel, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de productmarkt;

| e) | de markt voor klinker. |
| --- | --- |

e)

de markt voor klinker.

| 4. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat voor de beoordeling van de onderhavige transactie de relevante geografische markten als volgt worden omschreven:






  a) | voor grijs cement: gebieden met een straal van 150 km rond de Spaanse grijs-cementfabrieken van de partijen; |
| --- | --- | --- |

4.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat voor de beoordeling van de onderhavige transactie de relevante geografische markten als volgt worden omschreven:

a)

voor grijs cement: gebieden met een straal van 150 km rond de Spaanse grijs-cementfabrieken van de partijen;

| b) | voor toeslagmaterialen: aangezien het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren zelfs op de engst mogelijk omschreven geografische markt, kan de precieze afbakening van de relevante geografische markt in het midden worden gelaten.
  Een minderheid onthoudt zich; |
| --- | --- |

b)

voor toeslagmaterialen: aangezien het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren zelfs op de engst mogelijk omschreven geografische markt, kan de precieze afbakening van de relevante geografische markt in het midden worden gelaten.

Een minderheid onthoudt zich;

| c) | voor betonmortel: gebieden met een straal van 25 km rond de Spaanse betonmortelcentrales van de partijen; |
| --- | --- |

c)

voor betonmortel: gebieden met een straal van 25 km rond de Spaanse betonmortelcentrales van de partijen;

| d) | voor mortel: gebieden met een straal van 120 km rond de Spaanse mortelcentrales van de partijen, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de geografische markt; |
| --- | --- |

d)

voor mortel: gebieden met een straal van 120 km rond de Spaanse mortelcentrales van de partijen, waarbij het niet nodig is om zich in deze zaak uit te spreken over de precieze afbakening van de geografische markt;

| e) | voor klinker: aangezien het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren zelfs op de engst mogelijk omschreven geografische markt, kan de precieze afbakening van de relevante geografische markt in het midden worden gelaten.
  Een minderheid is het daarmee niet eens. |
| --- | --- |

e)

voor klinker: aangezien het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren zelfs op de engst mogelijk omschreven geografische markt, kan de precieze afbakening van de relevante geografische markt in het midden worden gelaten.

Een minderheid is het daarmee niet eens.

Beoordeling uit mededingingsoogpunt

| 5. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat het risico klein is dat de voorgenomen concentratie op de volgende markten daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren als gevolg van effecten zonder marktcoördinatie:






  a) | alle markten voor grijs cement in de Centre regio; |
| --- | --- | --- |

5.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat het risico klein is dat de voorgenomen concentratie op de volgende markten daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren als gevolg van effecten zonder marktcoördinatie:

a)

alle markten voor grijs cement in de Centre regio;

| b) | alle markten voor grijs cement in de Levante regio.
  Een minderheid is het daarmee niet eens. |
| --- | --- |

b)

alle markten voor grijs cement in de Levante regio.

Een minderheid is het daarmee niet eens.

| c) | alle markten voor grijs cement in de overige Spaanse regio’s.
  Een minderheid onthoudt zich; |
| --- | --- |

c)

alle markten voor grijs cement in de overige Spaanse regio’s.

Een minderheid onthoudt zich;

| d) | alle markten voor toeslagmaterialen; |
| --- | --- |

d)

alle markten voor toeslagmaterialen;

| e) | alle markten voor betonmortel; |
| --- | --- |

e)

alle markten voor betonmortel;

| f) | alle markten voor mortel; |
| --- | --- |

f)

alle markten voor mortel;

| g) | alle markten voor klinker.
  Een minderheid is het daarmee niet eens. |
| --- | --- |

g)

alle markten voor klinker.

Een minderheid is het daarmee niet eens.

| 6. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat het risico klein is dat de voorgenomen concentratie op alle markten voor grijs cement daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren als gevolg van gecoördineerde effecten.
  Een minderheid is het daarmee niet eens en een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat het risico klein is dat de voorgenomen concentratie op alle markten voor grijs cement daadwerkelijke mededinging op significante wijze zal belemmeren als gevolg van gecoördineerde effecten.

Een minderheid is het daarmee niet eens en een minderheid onthoudt zich.

Verenigbaarheid met de interne markt

| 7. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de aangemelde transactie verenigbaar moet worden verklaard met de interne markt en met de werking van de EER-overeenkomst.
  Een minderheid is het daarmee niet eens en een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

7.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de aangemelde transactie verenigbaar moet worden verklaard met de interne markt en met de werking van de EER-overeenkomst.

Een minderheid is het daarmee niet eens en een minderheid onthoudt zich.

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/19 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/19

---

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur (1)

Cemex/Holcim-activa (M.7054)

(2014/C 438/09)

I.   INLEIDING

| 1. | Op 28 februari 2014 ontving de Europese Commissie (hierna „de Commissie” genoemd) een aanmelding van een voorgenomen transactie waarbij Cemex España SA (hierna „Cemex España” of „de aanmeldende partij” genoemd) de uitsluitende zeggenschap zou verwerven over de productie- en distributieactiva van Holcim España SA (hierna „Holcim-activa” genoemd) voor cement, betonmortel, toeslagmaterialen en mortel in Spanje (hierna „de transactie” genoemd) (2). De Holcim-activa staan onder de volledige zeggenschap van Holcim Ltd (hierna „Holcim” genoemd). |
| --- | --- |

1.

Op 28 februari 2014 ontving de Europese Commissie (hierna „de Commissie” genoemd) een aanmelding van een voorgenomen transactie waarbij Cemex España SA (hierna „Cemex España” of „de aanmeldende partij” genoemd) de uitsluitende zeggenschap zou verwerven over de productie- en distributieactiva van Holcim España SA (hierna „Holcim-activa” genoemd) voor cement, betonmortel, toeslagmaterialen en mortel in Spanje (hierna „de transactie” genoemd) (2). De Holcim-activa staan onder de volledige zeggenschap van Holcim Ltd (hierna „Holcim” genoemd).

| 2. | De transactie heeft geen Uniedimensie in de zin van artikel 1 van de concentratieverordening (3). De transactie was bij de Commissie aangemeld na een verwijzingsverzoek van 12 september 2013 door de Spaanse mededingingsautoriteit (CNC) op grond van artikel 22, lid 1, van de concentratieverordening. Bij besluit van 18 oktober 2013 heeft de Commissie ingestemd met het verwijzingsverzoek (4). |
| --- | --- |

2.

De transactie heeft geen Uniedimensie in de zin van artikel 1 van de concentratieverordening (3). De transactie was bij de Commissie aangemeld na een verwijzingsverzoek van 12 september 2013 door de Spaanse mededingingsautoriteit (CNC) op grond van artikel 22, lid 1, van de concentratieverordening. Bij besluit van 18 oktober 2013 heeft de Commissie ingestemd met het verwijzingsverzoek (4).

II.   DE SCHRIFTELIJKE PROCEDURE

| 3. | Op 23 april 2014 kwam de Commissie tot de bevinding dat de transactie ernstige twijfel deed rijzen ten aanzien van de verenigbaarheid ervan met de interne markt. Daarom stelde zij een besluit vast om de procedure in te leiden overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening. Op 6 mei 2014 diende de aanmeldende partij schriftelijke opmerkingen in. |
| --- | --- |

3.

Op 23 april 2014 kwam de Commissie tot de bevinding dat de transactie ernstige twijfel deed rijzen ten aanzien van de verenigbaarheid ervan met de interne markt. Daarom stelde zij een besluit vast om de procedure in te leiden overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening. Op 6 mei 2014 diende de aanmeldende partij schriftelijke opmerkingen in.

| 4. | Op 3 juli 2014 stelde de Commissie een mededeling van punten van bezwaar vast ten aanzien van de aanmeldende partij. Daarin stelde zij zich op het voorlopige standpunt dat de transactie, in de zin van artikel 2, lid 3, van de concentratieverordening, onverenigbaar was met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

4.

Op 3 juli 2014 stelde de Commissie een mededeling van punten van bezwaar vast ten aanzien van de aanmeldende partij. Daarin stelde zij zich op het voorlopige standpunt dat de transactie, in de zin van artikel 2, lid 3, van de concentratieverordening, onverenigbaar was met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst.

| 5. | Op 17 juli 2014 antwoordde de aanmeldende partij en verzocht zij in de gelegenheid te worden gesteld om haar argumenten uiteen te zetten op een formele hoorzitting. Ook Holcim werd in kennis gesteld van de punten van bezwaar en diende op 17 juli 2014 schriftelijk opmerkingen in. |
| --- | --- |

5.

Op 17 juli 2014 antwoordde de aanmeldende partij en verzocht zij in de gelegenheid te worden gesteld om haar argumenten uiteen te zetten op een formele hoorzitting. Ook Holcim werd in kennis gesteld van de punten van bezwaar en diende op 17 juli 2014 schriftelijk opmerkingen in.

| 6. | De aanmeldende partij kreeg op 4 en 22 juli 2014 via cd-rom toegang tot het dossier. |
| --- | --- |

6.

De aanmeldende partij kreeg op 4 en 22 juli 2014 via cd-rom toegang tot het dossier.

| 7. | Overeenkomstig van artikel 10, lid 3, van de concentratieverordening verlengde de Commissie de termijn voor het onderzoek van de transactie met vijf werkdagen tot en met 28 juli 2014. |
| --- | --- |

7.

Overeenkomstig van artikel 10, lid 3, van de concentratieverordening verlengde de Commissie de termijn voor het onderzoek van de transactie met vijf werkdagen tot en met 28 juli 2014.

| 8. | De vertegenwoordigers van de werknemers in de ondernemingsraad van Holcim („Forum Européen”) toonden aan dat zij een voldoende belang hebben in de zin van artikel 18, lid 4, van de concentratieverordening en werden dus erkend als belanghebbende derden. Zij ontvingen informatie over de aard en het voorwerp van de procedure en kregen de gelegenheid hun standpunt kenbaar te maken. |
| --- | --- |

8.

De vertegenwoordigers van de werknemers in de ondernemingsraad van Holcim („Forum Européen”) toonden aan dat zij een voldoende belang hebben in de zin van artikel 18, lid 4, van de concentratieverordening en werden dus erkend als belanghebbende derden. Zij ontvingen informatie over de aard en het voorwerp van de procedure en kregen de gelegenheid hun standpunt kenbaar te maken.

III.   DE MONDELINGE PROCEDURE

| 9. | De hoorzitting vond op 23 juli 2014 plaats. Aanwezig waren vertegenwoordigers van Cemex España en Holcim en hun externe juridische en economische adviseurs, de betrokken diensten van de Commissie, en vertegenwoordigers van de mededingingsautoriteiten van vier lidstaten. De aanmeldende partij presenteerde, op haar verzoek, haar economische beoordeling van de zaak in besloten zitting. |
| --- | --- |

9.

De hoorzitting vond op 23 juli 2014 plaats. Aanwezig waren vertegenwoordigers van Cemex España en Holcim en hun externe juridische en economische adviseurs, de betrokken diensten van de Commissie, en vertegenwoordigers van de mededingingsautoriteiten van vier lidstaten. De aanmeldende partij presenteerde, op haar verzoek, haar economische beoordeling van de zaak in besloten zitting.

IV.   CONCLUSIE

| 10. | Het ontwerp-besluit voorziet in een goedkeuring zonder verdere voorwaarden van de voorgenomen transactie. Overeenkomstig artikel 16 van Besluit 2011/695/EU heb ik onderzocht of het ontwerp-besluit uitsluitend punten van bezwaar betreft ten aanzien waarvan de partijen in de gelegenheid zijn gesteld hun standpunt kenbaar te maken. Mijn conclusie was dat dit inderdaad het geval was. Alles samengenomen concludeer ik dat alle partijen hun procedurele rechten in deze zaak daadwerkelijk hebben kunnen uitoefenen. |
| --- | --- |

10.

Het ontwerp-besluit voorziet in een goedkeuring zonder verdere voorwaarden van de voorgenomen transactie. Overeenkomstig artikel 16 van Besluit 2011/695/EU heb ik onderzocht of het ontwerp-besluit uitsluitend punten van bezwaar betreft ten aanzien waarvan de partijen in de gelegenheid zijn gesteld hun standpunt kenbaar te maken. Mijn conclusie was dat dit inderdaad het geval was. Alles samengenomen concludeer ik dat alle partijen hun procedurele rechten in deze zaak daadwerkelijk hebben kunnen uitoefenen.

Gedaan te Brussel, 29 augustus 2014.

Joos STRAGIER

---

(1)  Opgesteld overeenkomstig de artikelen 16 en 17 van Besluit 2011/695/EU van de voorzitter van de Europese Commissie van 13 oktober 2011 betreffende de functie en het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures (PB L 275 van 20.10.2011, blz. 29) („Besluit 2011/695/EU”).

1

(2)  De transactie ziet niet op Holcim Trading SA, een onderneming met hoofdkantoor in Spanje, die wereldwijd actief is in de handel en het vervoer van cementgebonden materialen.

2

(3)  Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1) (de „concentratieverordening”).

3

(4)  Op grond van een Memorandum of Understanding (MoU) van 12 juli 2013 zal Cemex ook de activa van Holcim in de Tsjechische Republiek verwerven (hierna „de Tsjechische transactie” genoemd), terwijl Holcim de activa van Holcim in het westen van Duitsland zal verwerven (hierna „de Duitse transactie” genoemd). De Tsjechische transactie voldoet niet aan de omzetdrempels van de concentratieverordening. De Tsjechische mededingingsautoriteit (ÚOHS) sloot zich echter niet aan bij het verzoek tot verwijzing en onderzocht Cemex’ verwerving van activa van Holcim in de Tsjechische Republiek volgens de nationale regels inzake concentratiecontrole. Op 12 maart 2014 gaf zij toestemming voor de transactie. De Duitse transactie had een Uniedimensie en kreeg op 5 juni 2014 zonder verdere voorwaarden goedkeuring van de Commissie (zaak M.7009 — Holcim/Cemex West).

4

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/21 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/21

---

Samenvatting van het besluit van de Commissie

van 9 september 2014

waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst

(Zaak M.7054 — Cemex/Holcim-activa)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6299)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 438/10)

Op 9 september 2014 heeft de Commissie in een concentratiezaak een besluit vastgesteld op grond van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen
   (1)
  , en met name artikel 8, lid 1, van die verordening. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van het besluit is in de authentieke taal van de zaak te vinden op de website van het directoraat-generaal Concurrentie op het volgende adres: http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html

I.   DE PARTIJEN

1.1.   Cemex

| (1) | Cemex España SA (hierna „Cemex España” genoemd) staat onder de zeggenschap van Cemex SAB de CV, die haar hoofdkantoor in Mexico heeft, en vormt samen, met de overige Cemex-ondernemingen, de Cemex-groep. Alle ondernemingen van de Cemex-groep worden hierna tezamen „Cemex” genoemd. |
| --- | --- |

(1)

Cemex España SA (hierna „Cemex España” genoemd) staat onder de zeggenschap van Cemex SAB de CV, die haar hoofdkantoor in Mexico heeft, en vormt samen, met de overige Cemex-ondernemingen, de Cemex-groep. Alle ondernemingen van de Cemex-groep worden hierna tezamen „Cemex” genoemd.

| (2) | Cemex is een internationaal bedrijf voor bouwmaterialen dat cement, betonmortel, toeslagmaterialen en verwante bouwmaterialen levert. De onderneming is actief in Afrika, Noord- en Zuid-Amerika, Azië, Europa en het Midden-Oosten. In Spanje is Cemex actief via Cemex España, die de monoholding van Cemex España Operaciones SLU (Spanje) is, die in Spanje eigenaar is van cement-, mortel- en betoncentrales en van groeven voor toeslagmaterialen. |
| --- | --- |

(2)

Cemex is een internationaal bedrijf voor bouwmaterialen dat cement, betonmortel, toeslagmaterialen en verwante bouwmaterialen levert. De onderneming is actief in Afrika, Noord- en Zuid-Amerika, Azië, Europa en het Midden-Oosten. In Spanje is Cemex actief via Cemex España, die de monoholding van Cemex España Operaciones SLU (Spanje) is, die in Spanje eigenaar is van cement-, mortel- en betoncentrales en van groeven voor toeslagmaterialen.

1.2.   Holcim

| (3) | Holcim España SA is in Spanje eigenaar van installaties en groeven voor de productie en levering van cement, toeslagmaterialen, betonmortel en mortel (hierna „de Holcim-activa” genoemd). De Holcim-activa staan momenteel onder de zeggenschap van Holcim Ltd (hierna „Holcim” genoemd), een naamloze vennootschap naar Zwitsers recht, die de uiteindelijke moedermaatschappij is van de Holcim-groep. Alle ondernemingen van de Holcim-groep worden hierna tezamen „Holcim” genoemd. |
| --- | --- |

(3)

Holcim España SA is in Spanje eigenaar van installaties en groeven voor de productie en levering van cement, toeslagmaterialen, betonmortel en mortel (hierna „de Holcim-activa” genoemd). De Holcim-activa staan momenteel onder de zeggenschap van Holcim Ltd (hierna „Holcim” genoemd), een naamloze vennootschap naar Zwitsers recht, die de uiteindelijke moedermaatschappij is van de Holcim-groep. Alle ondernemingen van de Holcim-groep worden hierna tezamen „Holcim” genoemd.

| (4) | Holcim is een internationale aanbieder van cement, toeslagmaterialen, betonmortel, asfalt, cementgebonden en aanverwante bouwmaterialen. De onderneming is in meer dan 70 landen actief. |
| --- | --- |

(4)

Holcim is een internationale aanbieder van cement, toeslagmaterialen, betonmortel, asfalt, cementgebonden en aanverwante bouwmaterialen. De onderneming is in meer dan 70 landen actief.

II.   DE TRANSACTIE

| (5) | Op 28 februari 2014 heeft de Europese Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen transactie waarbij Cemex de uitsluitende zeggenschap wil verkrijgen over de Holcim-activa. |
| --- | --- |

(5)

Op 28 februari 2014 heeft de Europese Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen transactie waarbij Cemex de uitsluitende zeggenschap wil verkrijgen over de Holcim-activa.

III.   UNIEDIMENSIE

| (6) | De voorgenomen transactie voldoet niet aan de omzetdrempels van artikel 1, lid 2, of artikel 1, lid 3, van de concentratieverordening. Zij heeft dus geen Uniedimensie. De Commissie heeft echter besloten om de voorgenomen transactie te onderzoeken door op 18 oktober 2013 een besluit vast te stellen overeenkomstig artikel 22, lid 3, van de concentratieverordening. Dat besluit kwam er na een verzoek van Spanje van 12 september 2013 overeenkomstig artikel 22, lid 1, van diezelfde verordening. |
| --- | --- |

(6)

De voorgenomen transactie voldoet niet aan de omzetdrempels van artikel 1, lid 2, of artikel 1, lid 3, van de concentratieverordening. Zij heeft dus geen Uniedimensie. De Commissie heeft echter besloten om de voorgenomen transactie te onderzoeken door op 18 oktober 2013 een besluit vast te stellen overeenkomstig artikel 22, lid 3, van de concentratieverordening. Dat besluit kwam er na een verzoek van Spanje van 12 september 2013 overeenkomstig artikel 22, lid 1, van diezelfde verordening.

IV.   DE PROCEDURE

| (7) | De transactie werd op 28 februari 2014 bij de Commissie aangemeld. Op 23 april 2014 kwam de Commissie tot de bevinding dat de voorgenomen transactie ernstige twijfel deed rijzen ten aanzien van de verenigbaarheid ervan met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst, en leidde zij de procedure overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening in. |
| --- | --- |

(7)

De transactie werd op 28 februari 2014 bij de Commissie aangemeld. Op 23 april 2014 kwam de Commissie tot de bevinding dat de voorgenomen transactie ernstige twijfel deed rijzen ten aanzien van de verenigbaarheid ervan met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst, en leidde zij de procedure overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening in.

| (8) | Dankzij het diepgaande onderzoek konden de mededingingsbezwaren die aanvankelijk aan het licht waren gekomen, worden weggenomen. |
| --- | --- |

(8)

Dankzij het diepgaande onderzoek konden de mededingingsbezwaren die aanvankelijk aan het licht waren gekomen, worden weggenomen.

| (9) | Over het ontwerpbesluit vond op 26 augustus 2014 overleg plaats met de lidstaten tijdens een bijeenkomst van het Adviescomité voor concentraties, dat een gunstig advies uitbracht. De raadadviseur gaf zijn gunstig advies over de procedure in zijn verslag dat op 29 augustus 2014 werd ingediend. |
| --- | --- |

(9)

Over het ontwerpbesluit vond op 26 augustus 2014 overleg plaats met de lidstaten tijdens een bijeenkomst van het Adviescomité voor concentraties, dat een gunstig advies uitbracht. De raadadviseur gaf zijn gunstig advies over de procedure in zijn verslag dat op 29 augustus 2014 werd ingediend.

V.   BEOORDELING

Bezwaren uit het besluit tot inleiding van de procedure

| (10) | De transactie ziet toe op de sector bouwmaterialen, met name cement, toeslagmaterialen, betonmortel, mortel en klinker. |
| --- | --- |

(10)

De transactie ziet toe op de sector bouwmaterialen, met name cement, toeslagmaterialen, betonmortel, mortel en klinker.

| (11) | In het besluit tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie ernstige twijfel ten aanzien van de verenigbaarheid van de transactie met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst wat betreft de markt voor grijs cement als gevolg van i) niet-gecoördineerde effecten en ii) gecoördineerde effecten. |
| --- | --- |

(11)

In het besluit tot inleiding van de procedure formuleerde de Commissie ernstige twijfel ten aanzien van de verenigbaarheid van de transactie met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst wat betreft de markt voor grijs cement als gevolg van i) niet-gecoördineerde effecten en ii) gecoördineerde effecten.

| (12) | Wat de overige producten betreft, formuleerde de Commissie geen ernstige twijfel ten aanzien van de verenigbaarheid van de transactie met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

(12)

Wat de overige producten betreft, formuleerde de Commissie geen ernstige twijfel ten aanzien van de verenigbaarheid van de transactie met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst.

Diepgaand onderzoek voor grijs cement

Relevante productmarkten

| (13) | Het marktonderzoek in deze zaak bevestigde de eerdere bevindingen van de Commissie dat de twee belangrijkste soorten cement (wit cement en grijs cement) afzonderlijke productmarkten vormen. |
| --- | --- |

(13)

Het marktonderzoek in deze zaak bevestigde de eerdere bevindingen van de Commissie dat de twee belangrijkste soorten cement (wit cement en grijs cement) afzonderlijke productmarkten vormen.

| (14) | De Commissie ging ook na of de markt voor grijs cement verder dient te worden gesegmenteerd afhankelijk van de verschillende presentatie (in bulk of in zakken) en de verschillende soorten of sterkteklassen. |
| --- | --- |

(14)

De Commissie ging ook na of de markt voor grijs cement verder dient te worden gesegmenteerd afhankelijk van de verschillende presentatie (in bulk of in zakken) en de verschillende soorten of sterkteklassen.

| (15) | De conclusie van de Commissie is dat, wat de beoordeling van de effecten van de voorgenomen transactie betreft, de relevante productmarkt de totale markt voor grijs cement is. De precieze afbakening van de geografische markt kan evenwel in het midden worden gelaten. |
| --- | --- |

(15)

De conclusie van de Commissie is dat, wat de beoordeling van de effecten van de voorgenomen transactie betreft, de relevante productmarkt de totale markt voor grijs cement is. De precieze afbakening van de geografische markt kan evenwel in het midden worden gelaten.

De relevante geografische markt

| (16) | De Commissie is van oordeel dat, aansluitend bij haar bestaande beschikkingspraktijk ten aanzien van grijs cement, in de omstandigheden van deze zaak de relevante geografische markten dienen te worden afgebakend als gebieden in een straal rondom de betrokken cementfabrieken. |
| --- | --- |

(16)

De Commissie is van oordeel dat, aansluitend bij haar bestaande beschikkingspraktijk ten aanzien van grijs cement, in de omstandigheden van deze zaak de relevante geografische markten dienen te worden afgebakend als gebieden in een straal rondom de betrokken cementfabrieken.

| (17) | De conclusie van de Commissie is dat, in het licht van de bestaande en potentiële vraag- en aanbodpatronen én de standpunten van marktdeelnemers, in deze zaak de concurrentie-effecten van de voorgenomen transactie op verschillende geografische markten het beste kunnen worden beoordeeld op basis van cirkels met een straal van 150 km rondom de installaties van de partijen. |
| --- | --- |

(17)

De conclusie van de Commissie is dat, in het licht van de bestaande en potentiële vraag- en aanbodpatronen én de standpunten van marktdeelnemers, in deze zaak de concurrentie-effecten van de voorgenomen transactie op verschillende geografische markten het beste kunnen worden beoordeeld op basis van cirkels met een straal van 150 km rondom de installaties van de partijen.

Beoordeling uit mededingingsoogpunt

| (18) | De beide partijen zijn actief in de productie en levering van grijs cement. Cemex heeft in Spanje vijf geïntegreerde installaties in bedrijf: in Buñol (provincie Valencia), in Alicante, in Alcanar (provincie Tarragona), in Morata (provincie Zaragoza) en in Lloseta (op de Balearen). Daarnaast heeft zij een breekinstallatie in bedrijf in Castillejo (provincie Toledo) en een aantal terminals. Holcim is eigenaar van drie geïntegreerde installaties in het zuiden van Spanje: twee installaties (Gador en Carboneras) in de provincie Almeria en één in Jerez (provincie Cadiz). Daarnaast heeft zij een breekinstallatie in bedrijf in Yeles (provincie Toledo) en een aantal terminals. |
| --- | --- |

(18)

De beide partijen zijn actief in de productie en levering van grijs cement. Cemex heeft in Spanje vijf geïntegreerde installaties in bedrijf: in Buñol (provincie Valencia), in Alicante, in Alcanar (provincie Tarragona), in Morata (provincie Zaragoza) en in Lloseta (op de Balearen). Daarnaast heeft zij een breekinstallatie in bedrijf in Castillejo (provincie Toledo) en een aantal terminals. Holcim is eigenaar van drie geïntegreerde installaties in het zuiden van Spanje: twee installaties (Gador en Carboneras) in de provincie Almeria en één in Jerez (provincie Cadiz). Daarnaast heeft zij een breekinstallatie in bedrijf in Yeles (provincie Toledo) en een aantal terminals.

i)   Niet-gecoördineerde effecten

| (19) | De Commissie heeft de potentiële niet-gecoördineerde effecten van de voorgenomen transactie onderzocht voor de diverse clusters gevormd door cirkels met een straal van 150 km rondom de Spaanse cementfabrieken van de partijen. |
| --- | --- |

(19)

De Commissie heeft de potentiële niet-gecoördineerde effecten van de voorgenomen transactie onderzocht voor de diverse clusters gevormd door cirkels met een straal van 150 km rondom de Spaanse cementfabrieken van de partijen.

| (20) | In het Gador-Carboneras-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [40-50] %, met een overlapping van [10-20] %. De concurrentieomgeving in het Gador-Carboneras-cluster is gefragmenteerd. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen de breekinstallaties van Cementos La Unión (hierna „CLU” genoemd), Cementos La Cruz (hierna „CLC” genoemd), Financiera y Minera (FYM) en Votorantim (telkens met [5-10] %). |
| --- | --- |

(20)

In het Gador-Carboneras-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [40-50] %, met een overlapping van [10-20] %. De concurrentieomgeving in het Gador-Carboneras-cluster is gefragmenteerd. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen de breekinstallaties van Cementos La Unión (hierna „CLU” genoemd), Cementos La Cruz (hierna „CLC” genoemd), Financiera y Minera (FYM) en Votorantim (telkens met [5-10] %).

| (21) | In het Alicante-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [30-40] %, met een overlapping van [10-20] %. De rest van de markt in het Alicante-cluster is ook gefragmenteerd. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen: CLU met [10-20] %) en CLC (met [10-20] %), gevolgd door Lafarge (met [5-10] %). |
| --- | --- |

(21)

In het Alicante-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [30-40] %, met een overlapping van [10-20] %. De rest van de markt in het Alicante-cluster is ook gefragmenteerd. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen: CLU met [10-20] %) en CLC (met [10-20] %), gevolgd door Lafarge (met [5-10] %).

| (22) | In het Buñol-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [20-30] %, met een overlapping van [10-20] %. De concurrentieomgeving in het Buñol-cluster gelijkt op die in het Alicante-cluster. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen: CLU (met [10-20] %) en CLC (met [10-20] %). Na deze breekinstallaties volgt de geïntegreerde speler Lafarge (met [5-10] %) en de breekinstallatie van Cementval (met [5-10] %). |
| --- | --- |

(22)

In het Buñol-cluster kwam het gecombineerde marktaandeel van de partijen voor 2013 uit op [20-30] %, met een overlapping van [10-20] %. De concurrentieomgeving in het Buñol-cluster gelijkt op die in het Alicante-cluster. Gerekend naar marktaandeel zijn de naaste concurrenten van de partijen: CLU (met [10-20] %) en CLC (met [10-20] %). Na deze breekinstallaties volgt de geïntegreerde speler Lafarge (met [5-10] %) en de breekinstallatie van Cementval (met [5-10] %).

| (23) | In de eerste plaats is de Commissie van mening dat er in het Gador-Carboneras-cluster, het Alicante-cluster en het Buñol-cluster (hierna „de clusters van de Levante-regio” genoemd) diverse concurrenten zijn die voor Holcim-klanten als even nauwe of zelfs nauwere alternatieven voor Cemex kunnen worden beschouwd. Evenzo kunnen bepaalde concurrenten in de clusters van de Levante-regio voor bepaalde Cemex-klanten worden beschouwd als nauwe of even nauwe alternatieven voor Holcim. |
| --- | --- |

(23)

In de eerste plaats is de Commissie van mening dat er in het Gador-Carboneras-cluster, het Alicante-cluster en het Buñol-cluster (hierna „de clusters van de Levante-regio” genoemd) diverse concurrenten zijn die voor Holcim-klanten als even nauwe of zelfs nauwere alternatieven voor Cemex kunnen worden beschouwd. Evenzo kunnen bepaalde concurrenten in de clusters van de Levante-regio voor bepaalde Cemex-klanten worden beschouwd als nauwe of even nauwe alternatieven voor Holcim.

| (24) | In de tweede plaats is de Commissie van mening dat de concurrenten van de partijen (de breekinstallaties en de geïntegreerde spelers) in de clusters van de Levante-regio zowel de mogelijkheid als de prikkel hebben om hun aanbod op te voeren indien de fusieonderneming haar prijzen zou optrekken, omdat: i) breekinstallaties niet beperkt worden door hun behoefte om klinker te betrekken, omdat zij de mogelijkheid hebben om deze in te kopen bij de geïntegreerde spelers in de regio of in het buitenland, en ii) het hoge percentage reservecapaciteit waarover de belangrijkste concurrenten van de partijen in de clusters van de Levante-regio beschikken, voldoende is om iedere eenzijdige poging van de fusieonderneming om de prijzen te verhogen, onrendabel te maken. |
| --- | --- |

(24)

In de tweede plaats is de Commissie van mening dat de concurrenten van de partijen (de breekinstallaties en de geïntegreerde spelers) in de clusters van de Levante-regio zowel de mogelijkheid als de prikkel hebben om hun aanbod op te voeren indien de fusieonderneming haar prijzen zou optrekken, omdat: i) breekinstallaties niet beperkt worden door hun behoefte om klinker te betrekken, omdat zij de mogelijkheid hebben om deze in te kopen bij de geïntegreerde spelers in de regio of in het buitenland, en ii) het hoge percentage reservecapaciteit waarover de belangrijkste concurrenten van de partijen in de clusters van de Levante-regio beschikken, voldoende is om iedere eenzijdige poging van de fusieonderneming om de prijzen te verhogen, onrendabel te maken.

| (25) | Wat betreft de Yeles- en Castillejo-clusters (hierna „de clusters van de centrumregio” genoemd), bedroeg het gecombineerde marktaandeel van de partijen in 2013, respectievelijk, iets minder dan [20-30] % en iets meer dan [20-30] %. Er zijn twee concurrenten die in omvang vergelijkbaar zijn met de partijen: Cementos Portland Valderrivas SA (hierna „CPV” genoemd) ([20-30] %) en Lafarge ([20-30] %). Daarnaast zijn er nog andere concurrenten met een marktaandeel van meer dan [5-10] %: Balboa (meer dan [10-20] % in de beide clusters) en Votorantim (meer dan [5-10] % in het Yeles-cluster). Daarbij komt dat het hoge percentage reservecapaciteit waarover de belangrijkste concurrenten van partijen in de clusters van de centrumregio beschikken, voldoende is om iedere eenzijdige poging van de fusieonderneming om de prijzen te verhogen, onrendabel te maken. |
| --- | --- |

(25)

Wat betreft de Yeles- en Castillejo-clusters (hierna „de clusters van de centrumregio” genoemd), bedroeg het gecombineerde marktaandeel van de partijen in 2013, respectievelijk, iets minder dan [20-30] % en iets meer dan [20-30] %. Er zijn twee concurrenten die in omvang vergelijkbaar zijn met de partijen: Cementos Portland Valderrivas SA (hierna „CPV” genoemd) ([20-30] %) en Lafarge ([20-30] %). Daarnaast zijn er nog andere concurrenten met een marktaandeel van meer dan [5-10] %: Balboa (meer dan [10-20] % in de beide clusters) en Votorantim (meer dan [5-10] % in het Yeles-cluster). Daarbij komt dat het hoge percentage reservecapaciteit waarover de belangrijkste concurrenten van partijen in de clusters van de centrumregio beschikken, voldoende is om iedere eenzijdige poging van de fusieonderneming om de prijzen te verhogen, onrendabel te maken.

| (26) | In de clusters van Alcanar, Lloseta, Morata en Jerez zorgt de transactie voor een toename van marktaandeel met minder dan [0-5] %. |
| --- | --- |

(26)

In de clusters van Alcanar, Lloseta, Morata en Jerez zorgt de transactie voor een toename van marktaandeel met minder dan [0-5] %.

| (27) | Daarom is de conclusie van de Commissie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op de markten voor grijs cement binnen de clusters van 150 km rondom de fabrieken van de partijen op significante wijze zou belemmeren als gevolg van niet-gecoördineerde effecten. |
| --- | --- |

(27)

Daarom is de conclusie van de Commissie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op de markten voor grijs cement binnen de clusters van 150 km rondom de fabrieken van de partijen op significante wijze zou belemmeren als gevolg van niet-gecoördineerde effecten.

ii)   Gecoördineerde effecten

| (28) | De Commissie heeft de potentiële gecoördineerde effecten onderzocht voor de diverse clusters gevormd door cirkels met een straal van 150 km rondom de Spaanse cementfabrieken van de partijen. |
| --- | --- |

(28)

De Commissie heeft de potentiële gecoördineerde effecten onderzocht voor de diverse clusters gevormd door cirkels met een straal van 150 km rondom de Spaanse cementfabrieken van de partijen.

| (29) | Volgens de Commissie zou op de in deze zaak te onderzoeken markten voor grijs cement de meest waarschijnlijke vorm van coördinatie bestaan in de verdeling van afnemers, waarbij concurrenten ervan afzien om afnemers van concurrenten te benaderen met lage prijzen. In dit soort coördinatiescenario zouden de aanzienlijke transportkosten voor cement leiden tot algemene toewijzing van afnemers op basis van hun nabijheid tot een bepaalde fabriek. |
| --- | --- |

(29)

Volgens de Commissie zou op de in deze zaak te onderzoeken markten voor grijs cement de meest waarschijnlijke vorm van coördinatie bestaan in de verdeling van afnemers, waarbij concurrenten ervan afzien om afnemers van concurrenten te benaderen met lage prijzen. In dit soort coördinatiescenario zouden de aanzienlijke transportkosten voor cement leiden tot algemene toewijzing van afnemers op basis van hun nabijheid tot een bepaalde fabriek.

| (30) | Daarom heeft de Commissie onderzocht of concurrenten uit de cementsector te maken zouden krijgen met beperkte prikkels om op agressieve wijze nieuwe klanten aan te trekken. In dat soort scenario zouden concurrenten baat vinden bij een coördinatieregeling door hogere marges — en dus hogere winst. |
| --- | --- |

(30)

Daarom heeft de Commissie onderzocht of concurrenten uit de cementsector te maken zouden krijgen met beperkte prikkels om op agressieve wijze nieuwe klanten aan te trekken. In dat soort scenario zouden concurrenten baat vinden bij een coördinatieregeling door hogere marges — en dus hogere winst.

| (31) | Volgens de Commissie is er een aantal kenmerken van de hier te onderzoeken markten voor grijs cement waaruit blijkt dat marktmechanismen geen concurrerende resultaten opleveren. Zo behalen de partijen en hun belangrijkste concurrenten positieve gemiddelde brutomarges in de clusters van de centrumregio, ondanks het feit dat aanzienlijke reservecapaciteit beschikbaar is. Alles samengenomen zijn alle betrokken factoren echter onvoldoende om te kunnen concluderen dat uitkomsten op de markt zijn toe te schrijven aan bestaande coördinatie. |
| --- | --- |

(31)

Volgens de Commissie is er een aantal kenmerken van de hier te onderzoeken markten voor grijs cement waaruit blijkt dat marktmechanismen geen concurrerende resultaten opleveren. Zo behalen de partijen en hun belangrijkste concurrenten positieve gemiddelde brutomarges in de clusters van de centrumregio, ondanks het feit dat aanzienlijke reservecapaciteit beschikbaar is. Alles samengenomen zijn alle betrokken factoren echter onvoldoende om te kunnen concluderen dat uitkomsten op de markt zijn toe te schrijven aan bestaande coördinatie.

| (32) | Daarnaast zijn er elementen die pleiten tegen potentiële coördinatie. Met name de rol van onafhankelijke distributeurs in de clusters van de centrumregio biedt de mogelijkheid om de houdbaarheid van een coördinatieregeling op basis van verdeling van afnemers aan te tasten. |
| --- | --- |

(32)

Daarnaast zijn er elementen die pleiten tegen potentiële coördinatie. Met name de rol van onafhankelijke distributeurs in de clusters van de centrumregio biedt de mogelijkheid om de houdbaarheid van een coördinatieregeling op basis van verdeling van afnemers aan te tasten.

| (33) | Wat de specifiek met deze concentratie verband houdende effecten in deze zaak betreft, hoeft de Commissie zich, gezien het feit dat het bewijsmateriaal ontoereikend is om te concluderen dat de bestaande marktuitkomsten toe te schrijven zijn aan bestaande coördinatie, niet uit te spreken over de vraag of de veranderingen die deze concentratie veroorzaakt, coördinatie eenvoudiger, stabieler of doeltreffender zouden maken. |
| --- | --- |

(33)

Wat de specifiek met deze concentratie verband houdende effecten in deze zaak betreft, hoeft de Commissie zich, gezien het feit dat het bewijsmateriaal ontoereikend is om te concluderen dat de bestaande marktuitkomsten toe te schrijven zijn aan bestaande coördinatie, niet uit te spreken over de vraag of de veranderingen die deze concentratie veroorzaakt, coördinatie eenvoudiger, stabieler of doeltreffender zouden maken.

| (34) | Al bij al is er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden om aan te tonen dat de bestaande marktuitkomsten worden bepaald door het bestaan van klantenverdeling over de vier grote cementproducenten (de partijen, Lafarge en CPV). Daarom ook is de conclusie van de Commissie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie coördinatie zozeer eenvoudiger, stabieler of doeltreffender zal maken dat deze geacht kan worden een significante belemmering te vormen voor een daadwerkelijke mededinging. |
| --- | --- |

(34)

Al bij al is er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden om aan te tonen dat de bestaande marktuitkomsten worden bepaald door het bestaan van klantenverdeling over de vier grote cementproducenten (de partijen, Lafarge en CPV). Daarom ook is de conclusie van de Commissie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie coördinatie zozeer eenvoudiger, stabieler of doeltreffender zal maken dat deze geacht kan worden een significante belemmering te vormen voor een daadwerkelijke mededinging.

| (35) | Om vergelijkbare redenen is de conclusie van de Commissie ook dat het risico gering is dat concurrenten die voordien niet bij coördinatie betrokken waren, zich nu waarschijnlijk aanzienlijk meer met coördinatie zouden inlaten als gevolg van de voorgenomen transactie. |
| --- | --- |

(35)

Om vergelijkbare redenen is de conclusie van de Commissie ook dat het risico gering is dat concurrenten die voordien niet bij coördinatie betrokken waren, zich nu waarschijnlijk aanzienlijk meer met coördinatie zouden inlaten als gevolg van de voorgenomen transactie.

| (36) | Daarom is de conclusie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op de markten voor grijs cement binnen een straal van 150 km rondom de fabrieken van de partijen op significante wijze zou belemmeren als gevolg van coördinatie-effecten. |
| --- | --- |

(36)

Daarom is de conclusie dat het weinig waarschijnlijk is dat de voorgenomen transactie daadwerkelijke mededinging op de markten voor grijs cement binnen een straal van 150 km rondom de fabrieken van de partijen op significante wijze zou belemmeren als gevolg van coördinatie-effecten.

VI.   CONCLUSIE

| (37) | Om de bovengenoemde redenen is de conclusie van de Commissie dat de voorgenomen concentratie de daadwerkelijke mededinging op de interne markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze zal belemmeren. |
| --- | --- |

(37)

Om de bovengenoemde redenen is de conclusie van de Commissie dat de voorgenomen concentratie de daadwerkelijke mededinging op de interne markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze zal belemmeren.

| (38) | Bijgevolg wordt de aangemelde transactie, overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 1, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-overeenkomst, verenigbaar verklaard met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst. |
| --- | --- |

(38)

Bijgevolg wordt de aangemelde transactie, overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 1, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-overeenkomst, verenigbaar verklaard met de interne markt en de werking van de EER-overeenkomst.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/25 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/25

---

Liquidatieprocedures

Beslissing (Ministerieel Besluit ECC/1866/2014 van 24 september) tot opening van een liquidatieprocedure ten aanzien van de onderneming „CORPORACION DIRECTA DE ASISTENCIA INTEGRAL DE SEGUROS, SA”

(Openbaarmaking overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de sanering en liquidatie van verzekeringsondernemingen)

(2014/C 438/11)

| Verzekeringsonderneming | CORPORACION DIRECTA DE ASISTENCIA INTEGRAL DE SEGUROS, SA |
| --- | --- |
| C1 PRÍNCIPE DE VERGARA, No 9 |
| 28001 Madrid |
| SPANJE |

Verzekeringsonderneming

CORPORACION DIRECTA DE ASISTENCIA INTEGRAL DE SEGUROS, SA

C1 PRÍNCIPE DE VERGARA, No 9

28001 Madrid

SPANJE

Datum, inwerkingtreding en aard van het besluit

| Datum | : | 24 september 2014 |
| --- | --- | --- |
| Inwerkingtreding | : | 24 september 2014 |
| Aard van het besluit | : | Ministerieel Besluit |

Datum

:

24 september 2014

Inwerkingtreding

:

24 september 2014

Aard van het besluit

:

Ministerieel Besluit

Bevoegde instanties

Ministro de Economía y Competitividad (Minister van Economische Zaken en Concurrentievermogen)

| Voornaam | : | Luis |
| --- | --- | --- |
| Naam | : | De Guindos Jurado |
| Adres | : | Paseo de la Castellana 162 |
| 28046 Madrid |
| SPANJE |

Voornaam

:

Luis

Naam

:

De Guindos Jurado

Adres

:

Paseo de la Castellana 162

28046 Madrid

SPANJE

Toezichthoudende autoriteit

Directoraat-generaal Verzekeringen en pensioenfondsen

| Titel | : | Directeur-generaal van de dienst Verzekeringen en pensioenfondsen |
| --- | --- | --- |
| Voornaam | : | María Flavia |
| Naam | : | Rodríguez-Ponga Salamanca |
| Adres | : | Po Castellana, no 44 |
| 28046 Madrid |
| SPANJE |

Titel

:

Directeur-generaal van de dienst Verzekeringen en pensioenfondsen

Voornaam

:

María Flavia

Naam

:

Rodríguez-Ponga Salamanca

Adres

:

Po Castellana, no 44

28046 Madrid

SPANJE

Aangewezen liquidateur

Consorcio de Compensación de Seguros

| Titel: | Directeur-generaal |
| --- | --- |
| Voornaam: | Sergio |
| Naam: | Álvarez Camiña |
| Adres: | Po Castellana, no 32 |
| 28046 MADRID |
| SPANJE |

Titel:

Directeur-generaal

Voornaam:

Sergio

Naam:

Álvarez Camiña

Adres:

Po Castellana, no 32

28046 MADRID

SPANJE

Tel.

+34 913395500

Fax

+34 913395678

E-mail:

actividadliquidadora@consorseguros.es

Toepasselijk recht

SPAANS

| — | Real Decreto Legislativo 6/2004, de 29 de diciembre 2004, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Ordenación y Supervisión de los Seguros Privados (Koninklijk Wetsbesluit nr. 6/2004 van 29 december 2004 tot vaststelling van de geconsolideerde tekst van de wet op de ordening van en het toezicht op particuliere verzekeringen). |
| --- | --- |

—

Real Decreto Legislativo 6/2004, de 29 de diciembre 2004, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Ordenación y Supervisión de los Seguros Privados (Koninklijk Wetsbesluit nr. 6/2004 van 29 december 2004 tot vaststelling van de geconsolideerde tekst van de wet op de ordening van en het toezicht op particuliere verzekeringen).

| — | Real Decreto Legislativo 7/2004, de 29 de diciembre 2004, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Ordenación y Supervisión de los Seguros Privados (Koninklijk Wetsbesluit nr. 7/2004 van 29 december 2004 tot vaststelling van de geconsolideerde tekst van de wet op de rechtsvorm van het Consorcio de Compensación de Seguros). |
| --- | --- |

—

Real Decreto Legislativo 7/2004, de 29 de diciembre 2004, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Ordenación y Supervisión de los Seguros Privados (Koninklijk Wetsbesluit nr. 7/2004 van 29 december 2004 tot vaststelling van de geconsolideerde tekst van de wet op de rechtsvorm van het Consorcio de Compensación de Seguros).

| — | Real Decreto 2020/1986, de 22 de agosto 1986, por el que se aprueba el Reglamento de Funcionamiento de la Comisión Liquidadora de Entidades Aseguradoras (Koninklijk Besluit nr. 2020/1986 van 22 augustus 1986 tot vaststelling van de verordening betreffende de werking van de Comisión Liquidadora de Entidades Aseguradoras). |
| --- | --- |

—

Real Decreto 2020/1986, de 22 de agosto 1986, por el que se aprueba el Reglamento de Funcionamiento de la Comisión Liquidadora de Entidades Aseguradoras (Koninklijk Besluit nr. 2020/1986 van 22 augustus 1986 tot vaststelling van de verordening betreffende de werking van de Comisión Liquidadora de Entidades Aseguradoras).

---

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/27 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/27

---

Lijst van geregistreerde en gecertificeerde ratingbureaus

(2014/C 438/12)

De onderstaande ratingbureaus zijn geregistreerd of gecertificeerd overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1060/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2009 inzake ratingbureaus (de verordening inzake ratingbureaus).

De lijst wordt door de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) gepubliceerd overeenkomstig artikel 18, lid 3, van de verordening inzake ratingbureaus en wordt binnen vijf werkdagen na vaststelling van een besluit tot registratie of certificatie geactualiseerd. De Europese Commissie publiceert de lijst op haar beurt binnen 30 dagen na iedere actualisering in het Publicatieblad van de Europese Unie. Gedurende die periode kunnen er derhalve verschillen bestaan tussen de door de ESMA gepubliceerde lijst en de lijst die in het Publicatieblad beschikbaar is.

Gecertificeerde of geregistreerde ratingbureaus

Voor het laatst bijgewerkt op: 24 november 2014

| Naam ratingbureau | Land van vestiging | Status | Ingangsdatum |
| --- | --- | --- | --- |
| Euler Hermes Rating GmbH | Duitsland | Geregistreerd | 16 november 2010 |
| Japan Credit Rating Agency Ltd | Japan | Gecertificeerd | 6 januari 2011 |
| Feri EuroRating Services AG | Duitsland | Geregistreerd | 14 april 2011 |
| BCRA-Credit Rating Agency AD | Bulgarije | Geregistreerd | 6 april 2011 |
| Creditreform Rating AG | Duitsland | Geregistreerd | 18 mei 2011 |
| Scope Ratings AG (voorheen PSR Rating GmbH) | Duitsland | Geregistreerd | 24 mei 2011 |
| ICAP Group SA | Griekenland | Geregistreerd | 7 juli 2011 |
| GBB-Rating Gesellschaft für Bonitätsbeurteilung GmbH | Duitsland | Geregistreerd | 28 juli 2011 |
| ASSEKURATA
  Assekuranz Rating-Agentur GmbH | Duitsland | Geregistreerd | 18 augustus 2011 |
| ARC Ratings, SA (voorheen Companhia Portuguesa de Rating, S.A) | Portugal | Geregistreerd | 26 augustus 2011 |
| AM Best Europe-Rating Services Ltd (AMBERS) | VK | Geregistreerd | 8 september 2011 |
| DBRS Ratings Limited | VK | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch France S.A.S. | Frankrijk | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Deutschland GmbH | Duitsland | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Italia S.p.A. | Italië | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Polska S.A. | Polen | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Ratings España S.A.U. | Spanje | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Ratings Limited | VK | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Fitch Ratings CIS Limited | VK | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s Investors Service Cyprus Ltd | Cyprus | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s France S.A.S. | Frankrijk | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s Deutschland GmbH | Duitsland | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s Italia S.r.l. | Italië | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s Investors Service España S.A. | Spanje | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Moody’s Investors Service Ltd | VK | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Standard & Poor’s Credit Market Services France S.A.S. | Frankrijk | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Standard & Poor’s Credit Market Services Italy S.r.l. | Italië | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| Standard & Poor’s Credit Market Services Europe Limited | VK | Geregistreerd | 31 oktober 2011 |
| CRIF S.p.A. | Italië | Geregistreerd | 22 december 2011 |
| Capital Intelligence (Cyprus) Ltd | Cyprus | Geregistreerd | 8 mei 2012 |
| European Rating Agency, a.s. | Slowakije | Geregistreerd | 30 juli 2012 |
| Axesor SA | Spanje | Geregistreerd | 1 oktober 2012 |
| Cerved Rating Agency S.p.A. (voorheen CERVED Group S.p.A.) | Italië | Geregistreerd | 20 december 2012 |
| Kroll Bond Rating Agency | VS | Gecertificeerd | 20 maart 2013 |
| The Economist Intelligence Unit Ltd | VK | Geregistreerd | 3 juni 2013 |
| Dagong Europe Credit Rating Srl (Dagong Europe) | Italië | Geregistreerd | 13 juni 2013 |
| Spread Research | Frankrijk | Geregistreerd | 1 juli 2013 |
| EuroRating Sp. z o.o. | Polen | Geregistreerd | 7 mei 2014 |
| HR Ratings de México, SA de C.V. (HR Ratings) | Mexico | Gecertificeerd | 7 november 2014 |
| Moody’s Investors Service EMEA Ltd | VK | Geregistreerd | 24 november 2014 |

Naam ratingbureau

Land van vestiging

Status

Ingangsdatum

Euler Hermes Rating GmbH

Duitsland

Geregistreerd

16 november 2010

Japan Credit Rating Agency Ltd

Japan

Gecertificeerd

6 januari 2011

Feri EuroRating Services AG

Duitsland

Geregistreerd

14 april 2011

BCRA-Credit Rating Agency AD

Bulgarije

Geregistreerd

6 april 2011

Creditreform Rating AG

Duitsland

Geregistreerd

18 mei 2011

Scope Ratings AG (voorheen PSR Rating GmbH)

Duitsland

Geregistreerd

24 mei 2011

ICAP Group SA

Griekenland

Geregistreerd

7 juli 2011

GBB-Rating Gesellschaft für Bonitätsbeurteilung GmbH

Duitsland

Geregistreerd

28 juli 2011

ASSEKURATA

Assekuranz Rating-Agentur GmbH

Duitsland

Geregistreerd

18 augustus 2011

ARC Ratings, SA (voorheen Companhia Portuguesa de Rating, S.A)

Portugal

Geregistreerd

26 augustus 2011

AM Best Europe-Rating Services Ltd (AMBERS)

VK

Geregistreerd

8 september 2011

DBRS Ratings Limited

VK

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch France S.A.S.

Frankrijk

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Deutschland GmbH

Duitsland

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Italia S.p.A.

Italië

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Polska S.A.

Polen

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Ratings España S.A.U.

Spanje

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Ratings Limited

VK

Geregistreerd

31 oktober 2011

Fitch Ratings CIS Limited

VK

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s Investors Service Cyprus Ltd

Cyprus

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s France S.A.S.

Frankrijk

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s Deutschland GmbH

Duitsland

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s Italia S.r.l.

Italië

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s Investors Service España S.A.

Spanje

Geregistreerd

31 oktober 2011

Moody’s Investors Service Ltd

VK

Geregistreerd

31 oktober 2011

Standard & Poor’s Credit Market Services France S.A.S.

Frankrijk

Geregistreerd

31 oktober 2011

Standard & Poor’s Credit Market Services Italy S.r.l.

Italië

Geregistreerd

31 oktober 2011

Standard & Poor’s Credit Market Services Europe Limited

VK

Geregistreerd

31 oktober 2011

CRIF S.p.A.

Italië

Geregistreerd

22 december 2011

Capital Intelligence (Cyprus) Ltd

Cyprus

Geregistreerd

8 mei 2012

European Rating Agency, a.s.

Slowakije

Geregistreerd

30 juli 2012

Axesor SA

Spanje

Geregistreerd

1 oktober 2012

Cerved Rating Agency S.p.A. (voorheen CERVED Group S.p.A.)

Italië

Geregistreerd

20 december 2012

Kroll Bond Rating Agency

VS

Gecertificeerd

20 maart 2013

The Economist Intelligence Unit Ltd

VK

Geregistreerd

3 juni 2013

Dagong Europe Credit Rating Srl (Dagong Europe)

Italië

Geregistreerd

13 juni 2013

Spread Research

Frankrijk

Geregistreerd

1 juli 2013

EuroRating Sp. z o.o.

Polen

Geregistreerd

7 mei 2014

HR Ratings de México, SA de C.V. (HR Ratings)

Mexico

Gecertificeerd

7 november 2014

Moody’s Investors Service EMEA Ltd

VK

Geregistreerd

24 november 2014

---

V Adviezen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 6.12.2014 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 438/29 |
| --- | --- | --- | --- |

6.12.2014

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 438/29

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.6800 — PRSfM/STIM/GEMA/JV

(Voor de EER relevante tekst)

(2014/C 438/13)

| 1. | Op 28 november 2014 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 en na een verwijzing in het kader van artikel 4, lid 5, van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat PRS for Music Limited („PRSfM”, Verenigd Koninkrijk), Föreningen Svenska Tonsättares Internationella Musikbyrå u.p.a. („STIM”, Zweden) en Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte („GEMA”, Duitsland) (samen: „partijen”) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), en artikel 3, lid 4, van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over een nieuw opgerichte gemeenschappelijke onderneming (JV) door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 28 november 2014 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 en na een verwijzing in het kader van artikel 4, lid 5, van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat PRS for Music Limited („PRSfM”, Verenigd Koninkrijk), Föreningen Svenska Tonsättares Internationella Musikbyrå u.p.a. („STIM”, Zweden) en Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte („GEMA”, Duitsland) (samen: „partijen”) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), en artikel 3, lid 4, van de concentratieverordening de gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over een nieuw opgerichte gemeenschappelijke onderneming (JV) door de verwerving van aandelen.

| 2. | De activiteiten van de betrokken ondernemingen zijn:
  —   partijen: collectief beheer van auteursrechten op muzikale werken;
  —   JV: multiterritoriale en multirepertoire licentieactiviteiten voor mechanische en uitvoeringsrechten van auteurs van muzikale werken voor online- en mobiele exploitatie, databasebeheer van auteursrechten en verwerking van onlinelicenties; |
| --- | --- |

2.

De activiteiten van de betrokken ondernemingen zijn:

—   partijen: collectief beheer van auteursrechten op muzikale werken;

—   JV: multiterritoriale en multirepertoire licentieactiviteiten voor mechanische en uitvoeringsrechten van auteurs van muzikale werken voor online- en mobiele exploitatie, databasebeheer van auteursrechten en verwerking van onlinelicenties;

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van de concentratieverordening kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301), via e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer M.6800 — PRSfM/STIM/GEMA/JV, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301), via e-mail naar COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu of per post, onder vermelding van zaaknummer M.6800 — PRSfM/STIM/GEMA/JV, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 („de concentratieverordening”).

---