# Επίσημη Εφημερίδα C 65/17 Μ

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 49ό έτος17 Μαρτίου 2006 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

49ό έτος17 Μαρτίου 2006

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | II   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 422η σύνοδος ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 |
| 2006/C 065/1 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις – Λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις: οδικός χάρτης για τη μεταρρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων 2005 – 2009 COM(2005) 107 τελικό – [SEC(2005) 795] | 1 |
| 2006/C 065/2 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) και την Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011)COM(2005) 119 τελικό/2 - 2005/0043 (COD) - 2005/0044 (CNS) | 9 |
| 2006/C 065/3 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)COM (2005) 121 τελικό — 2005/0050 (COD) | 22 |
| 2006/C 065/4 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν δεύτερης γενιάς (SIS II) των υπηρεσιών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων COM(2005) 237 τελικό — 2005/0104 (COD) | 27 |
| 2006/C 065/5 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ όσον αφορά προσωρινούς ποσοτικούς περιορισμούς για τις εισαγωγές μπίρας στη Φινλανδία COM(2005) 427 τελικό- 2005/0175 (CNS) | 29 |
| 2006/C 065/6 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς | 30 |
| 2006/C 065/7 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της ΘαλάσσηςCOM(2005) 117 τελικό — 2005/0045 (CNS) | 38 |
| 2006/C 065/8 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την: Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Βελτίωση του Κοινοτικού Μηχανισμού Πολιτικής ΠροστασίαςCOM(2005) 137 τελικό | 41 |
| 2006/C 065/9 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Μικτές εταιρείες του κοινοτικού κλάδου της αλιείας. Σημερινή κατάσταση και μελλοντικές προοπτικές | 46 |
| 2006/C 065/0 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί της θεσπίσεως κοινοτικής κλίμακος κατατάξεως σφαγίων των χονδρών βοοειδών COM(2005) 402 τελικό — 2005/0171 CNS | 50 |
| 2006/C 065/1 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ο ρόλος των τεχνολογικών πάρκων στη βιομηχανική μεταλλαγή των νέων κρατών μελών της ΕΕ | 51 |
| 2006/C 065/2 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση — Πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης:ο ρόλος της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςCOM (2005) 120 τελικό | 58 |
| 2006/C 065/3 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος πρόληψη ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας, για την περίοδο 2007-2013 – Γενικό πρόγραμμα Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριώνCOM(2005) 124 τελικό — 2005/0034 (CNS) | 63 |
| 2006/C 065/4 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για όλους (2007) — Προς μια δίκαιη κοινωνία [COM(2005) 225 τελικό — 2005/0107 (COD)] | 70 |
| 2006/C 065/5 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πως μπορεί να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης | 73 |
| 2006/C 065/6 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής — Έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομίαCOM(2005) 436 τελικό | 86 |
| 2006/C 065/7 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση COM(2005) 494 τελικό | 92 |
| 2006/C 065/8 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης — Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισαβόνας | 94 |
| 2006/C 065/9 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ όσον αφορά ορισμένα μέτρα που αποσκοπούν στην απλούστευση της διαδικασίας επιβολής του φόρου προστιθέμενης αξίας και στη συμβολή στην πάταξη των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, καθώς και για την κατάργηση ορισμένων αποφάσεων χορήγησης παρεκκλίσεωνCOM(2005) 89 τελικό — 2005/0019 (CNS) | 103 |
| 2006/C 065/0 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας | 105 |
| 2006/C 065/1 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη στην ΕΕ COM(2005) 327 τελικό | 113 |
| 2006/C 065/2 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνηςCOM(2005) 184 τελικό | 120 |
| 2006/C 065/3 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ακόλουθες προτάσεις: | 131 |
| 2006/C 065/4 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (2005-2010) COM(2005) 177 τελικό | 134 |
| 2006/C 065/5 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι κανόνες υγιεινής και οι βιοτεχνίες τροφίμων | 141 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

II   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

422η σύνοδος ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005

2006/C 065/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις – Λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις: οδικός χάρτης για τη μεταρρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων 2005 – 2009 COM(2005) 107 τελικό – [SEC(2005) 795]

COM(2005) 107 τελικό – [SEC(2005) 795]

1

2006/C 065/2

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) και την Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011)COM(2005) 119 τελικό/2 - 2005/0043 (COD) - 2005/0044 (CNS)

COM(2005) 119 τελικό/2 - 2005/0043 (COD) - 2005/0044 (CNS)

9

2006/C 065/3

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)COM (2005) 121 τελικό — 2005/0050 (COD)

COM (2005) 121 τελικό — 2005/0050 (COD)

22

2006/C 065/4

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν δεύτερης γενιάς (SIS II) των υπηρεσιών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων COM(2005) 237 τελικό — 2005/0104 (COD)

COM(2005) 237 τελικό — 2005/0104 (COD)

27

2006/C 065/5

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ όσον αφορά προσωρινούς ποσοτικούς περιορισμούς για τις εισαγωγές μπίρας στη Φινλανδία COM(2005) 427 τελικό- 2005/0175 (CNS)

COM(2005) 427 τελικό- 2005/0175 (CNS)

29

2006/C 065/6

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς

30

2006/C 065/7

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της ΘαλάσσηςCOM(2005) 117 τελικό — 2005/0045 (CNS)

COM(2005) 117 τελικό — 2005/0045 (CNS)

38

2006/C 065/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την: Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Βελτίωση του Κοινοτικού Μηχανισμού Πολιτικής ΠροστασίαςCOM(2005) 137 τελικό

COM(2005) 137 τελικό

41

2006/C 065/9

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Μικτές εταιρείες του κοινοτικού κλάδου της αλιείας. Σημερινή κατάσταση και μελλοντικές προοπτικές

46

2006/C 065/0

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί της θεσπίσεως κοινοτικής κλίμακος κατατάξεως σφαγίων των χονδρών βοοειδών COM(2005) 402 τελικό — 2005/0171 CNS

COM(2005) 402 τελικό — 2005/0171 CNS

50

2006/C 065/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ο ρόλος των τεχνολογικών πάρκων στη βιομηχανική μεταλλαγή των νέων κρατών μελών της ΕΕ

51

2006/C 065/2

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση — Πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης:ο ρόλος της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςCOM (2005) 120 τελικό

COM (2005) 120 τελικό

58

2006/C 065/3

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος πρόληψη ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας, για την περίοδο 2007-2013 – Γενικό πρόγραμμα Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριώνCOM(2005) 124 τελικό — 2005/0034 (CNS)

COM(2005) 124 τελικό — 2005/0034 (CNS)

63

2006/C 065/4

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για όλους (2007) — Προς μια δίκαιη κοινωνία [COM(2005) 225 τελικό — 2005/0107 (COD)]

[COM(2005) 225 τελικό — 2005/0107 (COD)]

70

2006/C 065/5

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πως μπορεί να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης

73

2006/C 065/6

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής — Έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομίαCOM(2005) 436 τελικό

COM(2005) 436 τελικό

86

2006/C 065/7

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση COM(2005) 494 τελικό

COM(2005) 494 τελικό

92

2006/C 065/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης — Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισαβόνας

94

2006/C 065/9

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ όσον αφορά ορισμένα μέτρα που αποσκοπούν στην απλούστευση της διαδικασίας επιβολής του φόρου προστιθέμενης αξίας και στη συμβολή στην πάταξη των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, καθώς και για την κατάργηση ορισμένων αποφάσεων χορήγησης παρεκκλίσεωνCOM(2005) 89 τελικό — 2005/0019 (CNS)

COM(2005) 89 τελικό — 2005/0019 (CNS)

103

2006/C 065/0

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

105

2006/C 065/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη στην ΕΕ COM(2005) 327 τελικό

COM(2005) 327 τελικό

113

2006/C 065/2

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνηςCOM(2005) 184 τελικό

COM(2005) 184 τελικό

120

2006/C 065/3

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ακόλουθες προτάσεις:

131

2006/C 065/4

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (2005-2010) COM(2005) 177 τελικό

COM(2005) 177 τελικό

134

2006/C 065/5

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι κανόνες υγιεινής και οι βιοτεχνίες τροφίμων

141

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

II Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

422η σύνοδος ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις – Λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις: οδικός χάρτης για τη μεταρρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων 2005 – 2009

COM(2005) 107 τελικό – [SEC(2005) 795]

(2006/C 65/01)

Στις 8 Ιουνίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ανωτέρω σχέδιο

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 11 Νοεμβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. PEZZINI.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει τονίσει επανειλημμένα τη σημασία του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, ως καθοριστικού παράγοντα:






  — | για μια ορθή πολιτική ανταγωνισμού αλλά και ως μέσου σύγκλισης των οικονομιών των κρατών μελών |
| --- | --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει τονίσει επανειλημμένα τη σημασία του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, ως καθοριστικού παράγοντα:

—

για μια ορθή πολιτική ανταγωνισμού αλλά και ως μέσου σύγκλισης των οικονομιών των κρατών μελών

| — | για την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης |
| --- | --- |

—

για την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης

| — | για τη συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη όλων των περιφερειών της Κοινότητας. |
| --- | --- |

—

για τη συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη όλων των περιφερειών της Κοινότητας.

| 1. 2 | Ο κανονισμός σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις βασίζεται στα πρωτογενή κείμενα της Κοινότητας, δηλαδή στις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚΑΧ και της Συνθήκης ΕΟΚΕ. Σε αντίθεση όμως με τη Συνθήκη ΕΚΑΧ, που δεν ισχύει πια, η Συνθήκη ΕΚ, δεν περιέχει, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, μια απόλυτη απαγόρευση: πράγματι μαζί με τη διατύπωση της απαγόρευσης προβλέπονται παρεκκλίσεις (1) και ορισμένες εξαιρέσεις (2), που παρέχουν στην Επιτροπή – και κατ' εξαίρεση και στο Συμβούλιο – ευρεία διακριτική ευχέρεια διάθεσης των ενισχύσεων, κατά παρέκκλιση του γενικού κανόνα. |
| --- | --- |

1. 2

Ο κανονισμός σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις βασίζεται στα πρωτογενή κείμενα της Κοινότητας, δηλαδή στις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚΑΧ και της Συνθήκης ΕΟΚΕ. Σε αντίθεση όμως με τη Συνθήκη ΕΚΑΧ, που δεν ισχύει πια, η Συνθήκη ΕΚ, δεν περιέχει, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, μια απόλυτη απαγόρευση: πράγματι μαζί με τη διατύπωση της απαγόρευσης προβλέπονται παρεκκλίσεις (1) και ορισμένες εξαιρέσεις (2), που παρέχουν στην Επιτροπή – και κατ' εξαίρεση και στο Συμβούλιο – ευρεία διακριτική ευχέρεια διάθεσης των ενισχύσεων, κατά παρέκκλιση του γενικού κανόνα.

| 1. 3 | Από την άλλη πλευρά, τα άρθρα 87, 88, και 89, που διέπουν αυτό το πολύπλοκο θέμα, περιλαμβάνονται στο τμήμα II του Τίτλου VI σχετικά με τους κοινούς κανόνες για τον ανταγωνισμό, τη φορολογία και την προσέγγιση των νομοθεσιών, ακριβώς για να επισημανθεί ότι το θέμα των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των συνεπειών που μπορεί να έχει στην αγορά ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1. 3

Από την άλλη πλευρά, τα άρθρα 87, 88, και 89, που διέπουν αυτό το πολύπλοκο θέμα, περιλαμβάνονται στο τμήμα II του Τίτλου VI σχετικά με τους κοινούς κανόνες για τον ανταγωνισμό, τη φορολογία και την προσέγγιση των νομοθεσιών, ακριβώς για να επισημανθεί ότι το θέμα των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των συνεπειών που μπορεί να έχει στην αγορά ανταγωνισμού.

| 1.3.1 | Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι οποιοδήποτε νέο σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο που ορίζει το άρθρο 2 της ΣΕΚ ώστε να διασφαλίζεται μεταξύ άλλων, η εφαρμογή μη διακριτικών κανόνων, η ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η αρμονική, ισόρροπη και αειφόρος ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων, η αειφόρος μη πληθωριστική ανάπτυξη, ο υψηλός βαθμός ανταγωνιστικότητας και σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, η οικονομική και κοινωνική συνοχή και η αλληλεγγύη μεταξύ κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.1

Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι οποιοδήποτε νέο σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο που ορίζει το άρθρο 2 της ΣΕΚ ώστε να διασφαλίζεται μεταξύ άλλων, η εφαρμογή μη διακριτικών κανόνων, η ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η αρμονική, ισόρροπη και αειφόρος ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων, η αειφόρος μη πληθωριστική ανάπτυξη, ο υψηλός βαθμός ανταγωνιστικότητας και σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, η οικονομική και κοινωνική συνοχή και η αλληλεγγύη μεταξύ κρατών μελών.

| 1.4 | Πράγματι, κρατική ενίσχυση εννοείται, όπως αναφέρει η ίδια η Επιτροπή, «μία μορφή κρατικής παρέμβασης για την προώθηση συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας. Η χορήγηση παρόμοιας ενίσχυσης συνεπάγεται ότι ορισμένοι τομείς ή οικονομικές δραστηριότητες τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης και με τον τρόπο αυτό νοθεύεται ο ανταγωνισμός εφόσον γίνονται διακρίσεις μεταξύ των επιχειρήσεων που λαμβάνουν ενισχύσεις και των άλλων» (3). |
| --- | --- |

1.4

Πράγματι, κρατική ενίσχυση εννοείται, όπως αναφέρει η ίδια η Επιτροπή, «μία μορφή κρατικής παρέμβασης για την προώθηση συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας. Η χορήγηση παρόμοιας ενίσχυσης συνεπάγεται ότι ορισμένοι τομείς ή οικονομικές δραστηριότητες τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης και με τον τρόπο αυτό νοθεύεται ο ανταγωνισμός εφόσον γίνονται διακρίσεις μεταξύ των επιχειρήσεων που λαμβάνουν ενισχύσεις και των άλλων» (3).

| 1.4. 1 | Σύμφωνα με το άρθρο 87(1) της Συνθήκης, η έννοια της κρατικής ενίσχυσης δεν αφορά μόνον τις ενισχύσεις που χορηγούν οι δημόσιες αρχές και χρηματοδοτούνται με το δημόσιο χρήμα, αλλά και τις παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη μείωση των δαπανών, που κανονικά, επιδεινώνουν τον προϋπολογισμό της επιχείρησης. |
| --- | --- |

1.4. 1

Σύμφωνα με το άρθρο 87(1) της Συνθήκης, η έννοια της κρατικής ενίσχυσης δεν αφορά μόνον τις ενισχύσεις που χορηγούν οι δημόσιες αρχές και χρηματοδοτούνται με το δημόσιο χρήμα, αλλά και τις παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη μείωση των δαπανών, που κανονικά, επιδεινώνουν τον προϋπολογισμό της επιχείρησης.

| 1.5 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2005 επανέλαβε τον στόχο να συνεχιστεί η πορεία για την μείωση του γενικού επιπέδου των κρατικών ενισχύσεων παρέχοντας ωστόσο παρεκκλίσεις για ενδεχόμενες ανεπάρκειες της αγοράς. Η θέση αυτή συνάδει με τα όσα αποφασίστηκαν στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας το 2000 και της Στοκχόλμης το 2001 και ανταποκρίνεται στην ανάγκη προσανατολισμού των ενισχύσεων προς οριζόντιους στόχους κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων των στόχων της συνοχής. |
| --- | --- |

1.5

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2005 επανέλαβε τον στόχο να συνεχιστεί η πορεία για την μείωση του γενικού επιπέδου των κρατικών ενισχύσεων παρέχοντας ωστόσο παρεκκλίσεις για ενδεχόμενες ανεπάρκειες της αγοράς. Η θέση αυτή συνάδει με τα όσα αποφασίστηκαν στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας το 2000 και της Στοκχόλμης το 2001 και ανταποκρίνεται στην ανάγκη προσανατολισμού των ενισχύσεων προς οριζόντιους στόχους κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων των στόχων της συνοχής.

| 1.5.1 | Εξάλλου, η Επιτροπή, στην πρόσφατη ανακοίνωσή της για την ενδιάμεση αξιολόγηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ιδιοποιήθηκε τον στόχο αυτό, που αποσκοπεί στη μείωση των κρατικών ενισχύσεων, στον προσανατολισμό τους για την αντιμετώπιση των ανεπαρκειών της αγοράς, κυρίως σε τομείς με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης, και στην προώθηση της καινοτομίας (4). |
| --- | --- |

1.5.1

Εξάλλου, η Επιτροπή, στην πρόσφατη ανακοίνωσή της για την ενδιάμεση αξιολόγηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ιδιοποιήθηκε τον στόχο αυτό, που αποσκοπεί στη μείωση των κρατικών ενισχύσεων, στον προσανατολισμό τους για την αντιμετώπιση των ανεπαρκειών της αγοράς, κυρίως σε τομείς με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης, και στην προώθηση της καινοτομίας (4).

| 1.6 | Ακόμη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε πρόσφατα θέση για τις κρατικές ενισχύσεις (5), υπογραμμίζοντας ότι οι εν λόγω ενισχύσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται υπεύθυνα και αποτελεσματικά, από την στιγμή που






  — | αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50 % του ετήσιου προϋπολογισμού της Ένωσης, |
| --- | --- | --- |

1.6

Ακόμη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε πρόσφατα θέση για τις κρατικές ενισχύσεις (5), υπογραμμίζοντας ότι οι εν λόγω ενισχύσεις θα πρέπει να χρησιμοποιούνται υπεύθυνα και αποτελεσματικά, από την στιγμή που

—

αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50 % του ετήσιου προϋπολογισμού της Ένωσης,

| — | έχουν αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, στον ανταγωνισμό και στην ικανότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων να επενδύουν σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον, |
| --- | --- |

—

έχουν αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, στον ανταγωνισμό και στην ικανότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων να επενδύουν σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον,

| — | χρηματοδοτούνται από τον ευρωπαίο φορολογούμενο. |
| --- | --- |

—

χρηματοδοτούνται από τον ευρωπαίο φορολογούμενο.

| 1.6.1 | Επίσης το ΕΚ υιοθέτησε, στις 12 Μαΐου 2005, ψήφισμα με θέμα την «ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας: συνέπειες των βιομηχανικών αλλαγών στην πολιτική και τον ρόλο των ΜΜΕ» (6), στο οποίο, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει το στόχο της μείωσης του συνολικού όγκου των ενισχύσεων στις επιχειρήσεις αλλά υπενθυμίζει τη χρησιμότητα ορισμένων ενισχύσεων για την κάλυψη κάποιων ελλείψεων της αγοράς, όπως οι ενισχύσεις υπέρ της Ε&Α, οι ενισχύσεις για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και οι ενισχύσεις για την παροχή συμβουλών και υποστήριξης της οικονομικής ανάπτυξης των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.6.1

Επίσης το ΕΚ υιοθέτησε, στις 12 Μαΐου 2005, ψήφισμα με θέμα την «ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας: συνέπειες των βιομηχανικών αλλαγών στην πολιτική και τον ρόλο των ΜΜΕ» (6), στο οποίο, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει το στόχο της μείωσης του συνολικού όγκου των ενισχύσεων στις επιχειρήσεις αλλά υπενθυμίζει τη χρησιμότητα ορισμένων ενισχύσεων για την κάλυψη κάποιων ελλείψεων της αγοράς, όπως οι ενισχύσεις υπέρ της Ε&Α, οι ενισχύσεις για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και οι ενισχύσεις για την παροχή συμβουλών και υποστήριξης της οικονομικής ανάπτυξης των επιχειρήσεων.

| 1.6.2 | Αναγνωρίζοντας τη σημασία των ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ στα κράτη μέλη, το ΕΚ ζητά από την Επιτροπή να διατηρήσει, στο εσωτερικό των διαρθρωτικών ταμείων, το σύνολο των μέσων ενίσχυσης για την οικονομική και κοινωνικοοικονομική αναδιάρθρωση των περιοχών που έχουν πληγεί από την μετεγκατάσταση βιομηχανιών και επιμένει να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων (7) στις περιοχές αυτές και, γενικότερα, στο πλαίσιο των πολιτικών συνοχής. |
| --- | --- |

1.6.2

Αναγνωρίζοντας τη σημασία των ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ στα κράτη μέλη, το ΕΚ ζητά από την Επιτροπή να διατηρήσει, στο εσωτερικό των διαρθρωτικών ταμείων, το σύνολο των μέσων ενίσχυσης για την οικονομική και κοινωνικοοικονομική αναδιάρθρωση των περιοχών που έχουν πληγεί από την μετεγκατάσταση βιομηχανιών και επιμένει να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων (7) στις περιοχές αυτές και, γενικότερα, στο πλαίσιο των πολιτικών συνοχής.

| 1.6.3 | Στο πλαίσιο μεταρρύθμισης των καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων, το ΕΚ προτείνει τον καθορισμό σαφούς γραμμής δράσης υπέρ της καινοτομίας, που να καλύπτει εγκαρσίως όλους τους τομείς, στο πλαίσιο των στόχων της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

1.6.3

Στο πλαίσιο μεταρρύθμισης των καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων, το ΕΚ προτείνει τον καθορισμό σαφούς γραμμής δράσης υπέρ της καινοτομίας, που να καλύπτει εγκαρσίως όλους τους τομείς, στο πλαίσιο των στόχων της Λισσαβώνας.

| 1.7 | Από την πλευρά του, το Δικαστήριο, με την πάροδο του χρόνου, έχει εκδώσει πολλές αποφάσεις για το θέμα των κρατικών ενισχύσεων, δημιουργώντας μια πραγματική και ανά υπόθεση νομολογία (case-by-case-law) και θεσπίζοντας μια νομολογία που χαρακτηρίζεται από συναφείς και πολύ λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές, με τελευταία την απόφαση σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος και την απόφαση Altmark, της 24ης Ιουλίου 2003 (8). |
| --- | --- |

1.7

Από την πλευρά του, το Δικαστήριο, με την πάροδο του χρόνου, έχει εκδώσει πολλές αποφάσεις για το θέμα των κρατικών ενισχύσεων, δημιουργώντας μια πραγματική και ανά υπόθεση νομολογία (case-by-case-law) και θεσπίζοντας μια νομολογία που χαρακτηρίζεται από συναφείς και πολύ λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές, με τελευταία την απόφαση σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος και την απόφαση Altmark, της 24ης Ιουλίου 2003 (8).

| 1.8 | Στην «Έκθεσή της για τον οδικό χάρτη σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις» του Απριλίου 2005 (9), η Επιτροπή χαράσσει ένα θετικό πλαίσιο της αντίδρασης των κρατών μελών στη στρατηγική της Λισσαβώνας, επισημαίνοντας τα ελαφρώς μειούμενα επίπεδα των ενισχύσεων, σε σχέση με το ΑΕγχΠ και τις θετικότερες απαντήσεις για την επανακατεύθυνση των ενισχύσεων όπως πρότειναν τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια. Μολαταύτα, υπάρχουν ακόμη πολλές ελλείψεις. |
| --- | --- |

1.8

Στην «Έκθεσή της για τον οδικό χάρτη σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις» του Απριλίου 2005 (9), η Επιτροπή χαράσσει ένα θετικό πλαίσιο της αντίδρασης των κρατών μελών στη στρατηγική της Λισσαβώνας, επισημαίνοντας τα ελαφρώς μειούμενα επίπεδα των ενισχύσεων, σε σχέση με το ΑΕγχΠ και τις θετικότερες απαντήσεις για την επανακατεύθυνση των ενισχύσεων όπως πρότειναν τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια. Μολαταύτα, υπάρχουν ακόμη πολλές ελλείψεις.

| 1.8.1 | Ως βάση συζήτησης για μια στρατηγική που να αποσκοπεί στη μείωση του γενικού επιπέδου των ενισχύσεων και στην επανακατεύθυνσή τους προς οριζόντιους στόχους, η Επιτροπή είχε θεσπίσει, το 2001, τον κατάλογο των κρατικών ενισχύσεων και το σχετικό πλαίσιο αξιολόγησης τα οποία ανάπτυξε περαιτέρω κατά τη διάρκεια του 2002. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επικροτήσει τη δέσμευση της Επιτροπής προς επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας στον τομέα, πράγμα που φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά τα νέα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.8.1

Ως βάση συζήτησης για μια στρατηγική που να αποσκοπεί στη μείωση του γενικού επιπέδου των ενισχύσεων και στην επανακατεύθυνσή τους προς οριζόντιους στόχους, η Επιτροπή είχε θεσπίσει, το 2001, τον κατάλογο των κρατικών ενισχύσεων και το σχετικό πλαίσιο αξιολόγησης τα οποία ανάπτυξε περαιτέρω κατά τη διάρκεια του 2002. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επικροτήσει τη δέσμευση της Επιτροπής προς επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας στον τομέα, πράγμα που φαίνεται ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά τα νέα κράτη μέλη.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το 2003 το ετήσιο σύνολο των κρατικών ενισχύσεων μειώθηκε κατά 3,6 % σε σχέση με το 1999 και σχεδόν κατά 30 % σε σχέση με το 1996· τούτο ωστόσο δείχνει ότι το ποσό των 53 δισεκατομμυρίων ευρώ (10), εκ των οποίων πάνω από το 60 % διατίθεται στην μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες, εξακολουθεί να είναι υψηλό. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εξάλλου την ανησυχία της για τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ενδεχομένως προκύψουν από τις σημαντικές διαφορές των κρατικών ενισχύσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, αλλά και στο εσωτερικό αυτών μεταξύ των διαφόρων περιοχών. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το 2003 το ετήσιο σύνολο των κρατικών ενισχύσεων μειώθηκε κατά 3,6 % σε σχέση με το 1999 και σχεδόν κατά 30 % σε σχέση με το 1996· τούτο ωστόσο δείχνει ότι το ποσό των 53 δισεκατομμυρίων ευρώ (10), εκ των οποίων πάνω από το 60 % διατίθεται στην μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες, εξακολουθεί να είναι υψηλό. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει εξάλλου την ανησυχία της για τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ενδεχομένως προκύψουν από τις σημαντικές διαφορές των κρατικών ενισχύσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, αλλά και στο εσωτερικό αυτών μεταξύ των διαφόρων περιοχών.

| 1.9.1 | Η ΕΟΚΕ (11) είχε εκτιμήσει το συστηματικό έργο της Επιτροπής για την αποσαφήνιση και τη διευκρίνιση των κανόνων, κυρίως δε τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία και τις ενισχύσεις υπέρ της απασχόλησης που αποσκοπούσαν στη διευκόλυνση δημιουργίας θέσεων εργασίας από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.9.1

Η ΕΟΚΕ (11) είχε εκτιμήσει το συστηματικό έργο της Επιτροπής για την αποσαφήνιση και τη διευκρίνιση των κανόνων, κυρίως δε τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία και τις ενισχύσεις υπέρ της απασχόλησης που αποσκοπούσαν στη διευκόλυνση δημιουργίας θέσεων εργασίας από τα κράτη μέλη.

| 1.9.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την Επιτροπή στο ότι οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αναπροσαρμογών με την πάροδο του χρόνου, εφόσον πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτικές, οικονομικές και νομικές εξελίξεις. Για τον λόγο αυτό «τα μέσα αξιολόγησης των κρατικών ενισχύσεων υπόκεινται σε περιοδικές αναθεωρήσεις και, συνεπώς, συχνά είναι περιορισμένης διάρκειας» (12). |
| --- | --- |

1.9.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την Επιτροπή στο ότι οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αναπροσαρμογών με την πάροδο του χρόνου, εφόσον πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτικές, οικονομικές και νομικές εξελίξεις. Για τον λόγο αυτό «τα μέσα αξιολόγησης των κρατικών ενισχύσεων υπόκεινται σε περιοδικές αναθεωρήσεις και, συνεπώς, συχνά είναι περιορισμένης διάρκειας» (12).

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή παρουσίασε προτάσεις με στόχο τον καθορισμό μιας γενικής αναθεώρησης του θέματος (13), επί τη βάσει μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που συνυπολογίζει σοβαρά τις «χρεοκοπίες της αγοράς». |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή παρουσίασε προτάσεις με στόχο τον καθορισμό μιας γενικής αναθεώρησης του θέματος (13), επί τη βάσει μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που συνυπολογίζει σοβαρά τις «χρεοκοπίες της αγοράς».

| 1.10.1 | Θεωρεί ότι η υιοθέτηση ενός νέου πλαισίου που να λαμβάνει σοβαρά υπόψη την απαραίτητη ισορροπία μεταξύ της πολιτικής για τις ενισχύσεις και της αναγκαίας ανάπτυξης πρέπει να υποβάλλεται σε αναθεώρηση, με στόχο την απλοποίηση και την αναλυτική αξιολόγηση του αντικτύπου. |
| --- | --- |

1.10.1

Θεωρεί ότι η υιοθέτηση ενός νέου πλαισίου που να λαμβάνει σοβαρά υπόψη την απαραίτητη ισορροπία μεταξύ της πολιτικής για τις ενισχύσεις και της αναγκαίας ανάπτυξης πρέπει να υποβάλλεται σε αναθεώρηση, με στόχο την απλοποίηση και την αναλυτική αξιολόγηση του αντικτύπου.

| 1.10.2 | Η αναθεώρηση πρέπει να βασίζεται σε σαφή κριτήρια, ευρύτατες διαβουλεύσεις, πλήρεις πληροφορίες το δε νέο πλαίσιο πρέπει να διασφαλίζει, εκτός από ένα σαφές σύστημα ελέγχου, τη συνοχή μεταξύ των πολιτικών, τη συγκέντρωση των δράσεων, την απλοποίηση, τη διαφάνεια και τη νομική ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.10.2

Η αναθεώρηση πρέπει να βασίζεται σε σαφή κριτήρια, ευρύτατες διαβουλεύσεις, πλήρεις πληροφορίες το δε νέο πλαίσιο πρέπει να διασφαλίζει, εκτός από ένα σαφές σύστημα ελέγχου, τη συνοχή μεταξύ των πολιτικών, τη συγκέντρωση των δράσεων, την απλοποίηση, τη διαφάνεια και τη νομική ασφάλεια.

| 1.10.3 | Το προτεινόμενο πλαίσιο θα πρέπει να συνάδει με:






  — | τις επιταγές σφαιρικής προσέγγισης της ανταγωνιστικότητας, που αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Νοεμβρίου του 2004, για την επανεξέταση της Ατζέντας της Λισσαβώνας, όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, την αύξηση της απασχόλησης και την ενίσχυση των επιχειρήσεων, |
| --- | --- | --- |

1.10.3

Το προτεινόμενο πλαίσιο θα πρέπει να συνάδει με:

—

τις επιταγές σφαιρικής προσέγγισης της ανταγωνιστικότητας, που αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Νοεμβρίου του 2004, για την επανεξέταση της Ατζέντας της Λισσαβώνας, όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, την αύξηση της απασχόλησης και την ενίσχυση των επιχειρήσεων,

| — | τις απαιτήσεις απλοποίησης της κοινοτικής πολιτικής για τις κρατικές ενισχύσεις, οι διαδοχικές διαστρωματώσεις της οποίας προκάλεσαν αυξανόμενη πολυπλοκότητα και αύξηση των διοικητικών δαπανών, τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους δικαιούχους, |
| --- | --- |

—

τις απαιτήσεις απλοποίησης της κοινοτικής πολιτικής για τις κρατικές ενισχύσεις, οι διαδοχικές διαστρωματώσεις της οποίας προκάλεσαν αυξανόμενη πολυπλοκότητα και αύξηση των διοικητικών δαπανών, τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους δικαιούχους,

| — | την ανάγκη διασφάλισης της νομικής ασφάλειας και της διοικητικής διαφάνειας, με κανόνες σαφείς, απλούς και προκαθορισμένους, ευνόητους και εύχρηστους για τις επιχειρήσεις και τους συμβούλους τους, |
| --- | --- |

—

την ανάγκη διασφάλισης της νομικής ασφάλειας και της διοικητικής διαφάνειας, με κανόνες σαφείς, απλούς και προκαθορισμένους, ευνόητους και εύχρηστους για τις επιχειρήσεις και τους συμβούλους τους,

| — | την αρχή της οικονομικής εγκυρότητας των ενισχύσεων με σκοπό την αντιμετώπιση των χρεοκοπιών της αγοράς με τη μείωση των αβεβαιοτήτων και τη διασφάλιση επαρκούς βαθμού προβλεψιμότητας για τους φορείς, |
| --- | --- |

—

την αρχή της οικονομικής εγκυρότητας των ενισχύσεων με σκοπό την αντιμετώπιση των χρεοκοπιών της αγοράς με τη μείωση των αβεβαιοτήτων και τη διασφάλιση επαρκούς βαθμού προβλεψιμότητας για τους φορείς,

| — | τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες έρευνας και κοινοποίησης των μέτρων που δεν είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά της Ευρώπης των 25· οι τελευταίοι πρέπει να διασφαλίσουν συγκεκριμένες δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των ενδιαφερομένων φορέων, της δικαιοσύνης, του ακαδημαϊκού κόσμου, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

—

τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες έρευνας και κοινοποίησης των μέτρων που δεν είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά της Ευρώπης των 25· οι τελευταίοι πρέπει να διασφαλίσουν συγκεκριμένες δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των ενδιαφερομένων φορέων, της δικαιοσύνης, του ακαδημαϊκού κόσμου, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.

| 1.10. 4 | Άλλες απαιτήσεις επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:






  — | οι διαστάσεις και η έδρα των φορέων που δικαιούνται των ενισχύσεων, όπως και το μέγεθος της ίδιας της ενίσχυσης (πρβ. κανονισμό ενισχύσεων «De minimis» [ήσσονος σημασίας]), |
| --- | --- | --- |

1.10. 4

Άλλες απαιτήσεις επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:

—

οι διαστάσεις και η έδρα των φορέων που δικαιούνται των ενισχύσεων, όπως και το μέγεθος της ίδιας της ενίσχυσης (πρβ. κανονισμό ενισχύσεων «De minimis» [ήσσονος σημασίας]),

| — | η συμβατότητα του νέου πλαισίου με την κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον (νέοι κανόνες σχετικά με την «Emission Trading Scheme» [σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου]), |
| --- | --- |

—

η συμβατότητα του νέου πλαισίου με την κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον (νέοι κανόνες σχετικά με την «Emission Trading Scheme» [σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου]),

| — | η πολιτική καινοτομίας, (Vademecum Νοεμβρίου 2004 και νέα ανακοίνωση 2005) έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (νέο πλαίσιο ενισχύσεων Ε&Α 2006), |
| --- | --- |

—

η πολιτική καινοτομίας, (Vademecum Νοεμβρίου 2004 και νέα ανακοίνωση 2005) έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (νέο πλαίσιο ενισχύσεων Ε&Α 2006),

| — | η βιομηχανική πολιτική ανά τομέα, |
| --- | --- |

—

η βιομηχανική πολιτική ανά τομέα,

| — | η πολιτική συνοχής (αναθεώρηση των Κατευθυντήριων γραμμών για τις Περιφερειακές Ενισχύσεις - RAG 2006), |
| --- | --- |

—

η πολιτική συνοχής (αναθεώρηση των Κατευθυντήριων γραμμών για τις Περιφερειακές Ενισχύσεις - RAG 2006),

| — | η πολιτική για τις επιχειρήσεις (κανονισμός ενισχύσεων «De minimis» και αναθεώρηση της ανακοίνωσης για τα επιχειρηματικά κεφάλαια), |
| --- | --- |

—

η πολιτική για τις επιχειρήσεις (κανονισμός ενισχύσεων «De minimis» και αναθεώρηση της ανακοίνωσης για τα επιχειρηματικά κεφάλαια),

| — | η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και τα οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες. |
| --- | --- |

—

η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και τα οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες.

| 1.11 | Κατά την γνώμη της ΕΟΚΕ, ωστόσο, το σημαντικότερο θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί στον καθορισμό του πλαισίου της κοινοτικής πολιτικής για τις κρατικές ενισχύσεις είναι η εκ νέου χάραξη σύγχρονης πολιτικής ομόφωνα αποδεκτής από όλα τα κράτη μέλη, αφού η παγκοσμιοποίηση επιβάλλει διαδικασίες μετάβασης και αναδιάρθρωσης σε όλες τις οικονομίες της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.11

Κατά την γνώμη της ΕΟΚΕ, ωστόσο, το σημαντικότερο θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί στον καθορισμό του πλαισίου της κοινοτικής πολιτικής για τις κρατικές ενισχύσεις είναι η εκ νέου χάραξη σύγχρονης πολιτικής ομόφωνα αποδεκτής από όλα τα κράτη μέλη, αφού η παγκοσμιοποίηση επιβάλλει διαδικασίες μετάβασης και αναδιάρθρωσης σε όλες τις οικονομίες της Ένωσης.

| 1.12 | Οι επιχειρήσεις, ως ανταγωνίστριες και τελικοί δικαιούχοι των ενισχύσεων, βρίσκονται, όπως και ο δημόσιος τομέας, σε πλεονεκτικότερη θέση όσον αφορά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέσων που διατίθενται. Μπορούν να συμβάλλουν με συγκεκριμένο τρόπο στην εποπτεία των λύσεων, που είναι προσαρμοσμένες σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική κρατικών ενισχύσεων και να προβούν σε χρήσιμες συστάσεις όσον αφορά τη διάρθρωση των νέων κατευθυντήριων γραμμών. |
| --- | --- |

1.12

Οι επιχειρήσεις, ως ανταγωνίστριες και τελικοί δικαιούχοι των ενισχύσεων, βρίσκονται, όπως και ο δημόσιος τομέας, σε πλεονεκτικότερη θέση όσον αφορά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέσων που διατίθενται. Μπορούν να συμβάλλουν με συγκεκριμένο τρόπο στην εποπτεία των λύσεων, που είναι προσαρμοσμένες σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική κρατικών ενισχύσεων και να προβούν σε χρήσιμες συστάσεις όσον αφορά τη διάρθρωση των νέων κατευθυντήριων γραμμών.

| 1.12.1 | Εξάλλου οι επιχειρήσεις είναι οι πρώτες που εκτίθενται τόσο σε νομικές αβεβαιότητες και σε καθυστερήσεις έγκρισης των ενισχύσεων, όσο και σε σοβαρές συνέπειες ανάκτησης ενισχύσεων που έχουν κηρυχθεί παράνομες. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις είναι οι πλέον ενδιαφερόμενοι φορείς για τη διάδοση της ενιαίας γνώσης της κοινοτικής νομοθεσίας και για την υπέρβαση των δυσκολιών και των διαφορών ερμηνείας και εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.12.1

Εξάλλου οι επιχειρήσεις είναι οι πρώτες που εκτίθενται τόσο σε νομικές αβεβαιότητες και σε καθυστερήσεις έγκρισης των ενισχύσεων, όσο και σε σοβαρές συνέπειες ανάκτησης ενισχύσεων που έχουν κηρυχθεί παράνομες. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις είναι οι πλέον ενδιαφερόμενοι φορείς για τη διάδοση της ενιαίας γνώσης της κοινοτικής νομοθεσίας και για την υπέρβαση των δυσκολιών και των διαφορών ερμηνείας και εφαρμογής.

2.   Προς ένα ισορροπημένο πλαίσιο μεταρρύθμισης των κρατικών ενισχύσεων

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι προτάσεις μεταρρύθμισης της Επιτροπής αποτελούν πολύτιμη ευκαιρία για τον σχηματισμό μιας ισορροπημένης σύνθεσης:






  — | των απαιτήσεων ανάπτυξης όλων των κρατών μελών για τη βιώσιμη οικονομία, που να βασίζεται στη γνώση, σε περισσότερη και καλύτερη απασχόληση και σε υψηλά πρότυπα ποιότητας ζωής, |
| --- | --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι προτάσεις μεταρρύθμισης της Επιτροπής αποτελούν πολύτιμη ευκαιρία για τον σχηματισμό μιας ισορροπημένης σύνθεσης:

—

των απαιτήσεων ανάπτυξης όλων των κρατών μελών για τη βιώσιμη οικονομία, που να βασίζεται στη γνώση, σε περισσότερη και καλύτερη απασχόληση και σε υψηλά πρότυπα ποιότητας ζωής,

| — | των δεσμεύσεων της παγκοσμιοποίησης, ακόμη και στο πλαίσιο της πλήρους τήρησης των κανόνων του ΠΟΕ, |
| --- | --- |

—

των δεσμεύσεων της παγκοσμιοποίησης, ακόμη και στο πλαίσιο της πλήρους τήρησης των κανόνων του ΠΟΕ,

| — | της ισότητας των προϋποθέσεων, στη μεγάλη κοινή αγορά της διευρυμένης Ευρώπης, για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές, τους φορολογούμενους και την κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της. |
| --- | --- |

—

της ισότητας των προϋποθέσεων, στη μεγάλη κοινή αγορά της διευρυμένης Ευρώπης, για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές, τους φορολογούμενους και την κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της.

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την αρχή που διέπει τη μεταρρύθμιση για «λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις» εφόσον αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων στις εθνικές και διεθνείς αγορές, και στη δημιουργία προϋποθέσεων ώστε να επιβραβεύονται οι αποδοτικότερες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την αρχή που διέπει τη μεταρρύθμιση για «λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις» εφόσον αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων στις εθνικές και διεθνείς αγορές, και στη δημιουργία προϋποθέσεων ώστε να επιβραβεύονται οι αποδοτικότερες επιχειρήσεις.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη θέση της Επιτροπής για την απλοποίηση των κανόνων προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη ασφάλεια στους επιχειρηματίες και να ελαφρυνθούν οι διοικητικές δαπάνες των κρατών. Η ΕΟΚΕ είναι πράγματι πεπεισμένη ότι η αβεβαιότητα για το αν μια κρατική ενίσχυση είναι νόμιμη ή μη κινδυνεύει να θέσει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα του ίδιου του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που διενεργεί η Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη θέση της Επιτροπής για την απλοποίηση των κανόνων προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη ασφάλεια στους επιχειρηματίες και να ελαφρυνθούν οι διοικητικές δαπάνες των κρατών. Η ΕΟΚΕ είναι πράγματι πεπεισμένη ότι η αβεβαιότητα για το αν μια κρατική ενίσχυση είναι νόμιμη ή μη κινδυνεύει να θέσει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα του ίδιου του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που διενεργεί η Επιτροπή.

| 2.4 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ το σχέδιο μεταρρύθμισης της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ενισχύσεις, θα έπρεπε, ουσιαστικώς, να επιτρέπει:






  — | μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, με πρώτες τις επιχειρήσεις, στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των πολιτικών, |
| --- | --- | --- |

2.4

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ το σχέδιο μεταρρύθμισης της κοινοτικής νομοθεσίας για τις ενισχύσεις, θα έπρεπε, ουσιαστικώς, να επιτρέπει:

—

μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, με πρώτες τις επιχειρήσεις, στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των πολιτικών,

| — | προσαρμογή των υφιστάμενων κανόνων στις νέες προκλήσεις, για να υλοποιηθούν οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και να αυξηθούν τα οφέλη για τους πολίτες, |
| --- | --- |

—

προσαρμογή των υφιστάμενων κανόνων στις νέες προκλήσεις, για να υλοποιηθούν οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας και να αυξηθούν τα οφέλη για τους πολίτες,

| — | τη δημιουργία ειδικών μέσων, ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη των διαστάσεων των επιχειρήσεων, με τα κατάλληλα κίνητρα, |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία ειδικών μέσων, ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη των διαστάσεων των επιχειρήσεων, με τα κατάλληλα κίνητρα,

| — | την υιοθέτηση νέων κανόνων όσον αφορά τις κρατικές επιχορηγήσεις για την καινοτομία και την Ε&Α, |
| --- | --- |

—

την υιοθέτηση νέων κανόνων όσον αφορά τις κρατικές επιχορηγήσεις για την καινοτομία και την Ε&Α,

| — | σαφέστερους όρους για τη χορήγηση φορολογικών ενισχύσεων, με αναθεώρηση των ευθυγραμμίσεων σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης μέσω «φορολογικών πλεονεκτημάτων» προκειμένου να διασφαλισθούν ίσοι όροι για τις μειονεκτικές περιοχές με τη βοήθεια ενός ελκυστικού και απλού μέσου περιορισμένου αντίκτυπου στην ανταγωνιστικότητα, |
| --- | --- |

—

σαφέστερους όρους για τη χορήγηση φορολογικών ενισχύσεων, με αναθεώρηση των ευθυγραμμίσεων σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης μέσω «φορολογικών πλεονεκτημάτων» προκειμένου να διασφαλισθούν ίσοι όροι για τις μειονεκτικές περιοχές με τη βοήθεια ενός ελκυστικού και απλού μέσου περιορισμένου αντίκτυπου στην ανταγωνιστικότητα,

| — | την εισαγωγή μηχανισμών για εκ των υστέρων αξιολόγηση και έλεγχο της οικονομικής αποτελεσματικότητας των μέτρων που θα λαμβάνουν υπόψη την εγκυρότητά τους σε συνάρτηση με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, |
| --- | --- |

—

την εισαγωγή μηχανισμών για εκ των υστέρων αξιολόγηση και έλεγχο της οικονομικής αποτελεσματικότητας των μέτρων που θα λαμβάνουν υπόψη την εγκυρότητά τους σε συνάρτηση με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς,

| — | μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία ώστε να καταστεί δυνατός ο συντονισμός της κοινοτικής πολιτικής με τις πολιτικές των τρίτων χωρών, ειδικότερα δε όσων οι εθνικές διατάξεις δεν προβλέπουν κανένα όριο στις κρατικές ενισχύσεις. |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία ώστε να καταστεί δυνατός ο συντονισμός της κοινοτικής πολιτικής με τις πολιτικές των τρίτων χωρών, ειδικότερα δε όσων οι εθνικές διατάξεις δεν προβλέπουν κανένα όριο στις κρατικές ενισχύσεις.

| 2.5 | Η πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, συγκαταλέγεται στις πολιτικές που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στην πορεία της οικονομίας. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει συνεπώς η εν λόγω πολιτική να χρησιμοποιηθεί με συγκεκριμένο τρόπο για να διασφαλίζει την ποιότητα της ανάπτυξης και τη συνοχή με τους στόχους της Λισσαβώνας, ούτως ώστε να διαδραματίζει ρόλο προώθησης, και να διασφαλίζει υγιείς δυναμικές για την ανάπτυξη της οικονομίας και της απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.5

Η πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, συγκαταλέγεται στις πολιτικές που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στην πορεία της οικονομίας. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει συνεπώς η εν λόγω πολιτική να χρησιμοποιηθεί με συγκεκριμένο τρόπο για να διασφαλίζει την ποιότητα της ανάπτυξης και τη συνοχή με τους στόχους της Λισσαβώνας, ούτως ώστε να διαδραματίζει ρόλο προώθησης, και να διασφαλίζει υγιείς δυναμικές για την ανάπτυξη της οικονομίας και της απασχόλησης.

| 2.6 | Η ανταγωνιστικότητα μετρά την ικανότητα της αγοράς να δημιουργεί με τρόπο αποτελεσματικό αγαθά και υπηρεσίες αξίας, σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, με στόχο τη βελτίωση του τρόπου ζωής της κοινωνίας και τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου απασχόλησης. Οφείλουμε ωστόσο να αποδεχτούμε ότι έχουμε αποτύχει στην προσπάθεια να προωθήσουμε την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των ανθρώπινων πόρων, προς πιο εξειδικευμένα επίπεδα τεχνολογικής έρευνας, καινοτομίας, κατάρτισης και διεθνοποίησης, όπως προβλεπόταν στη στρατηγική της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.6

Η ανταγωνιστικότητα μετρά την ικανότητα της αγοράς να δημιουργεί με τρόπο αποτελεσματικό αγαθά και υπηρεσίες αξίας, σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, με στόχο τη βελτίωση του τρόπου ζωής της κοινωνίας και τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου απασχόλησης. Οφείλουμε ωστόσο να αποδεχτούμε ότι έχουμε αποτύχει στην προσπάθεια να προωθήσουμε την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των ανθρώπινων πόρων, προς πιο εξειδικευμένα επίπεδα τεχνολογικής έρευνας, καινοτομίας, κατάρτισης και διεθνοποίησης, όπως προβλεπόταν στη στρατηγική της Λισσαβώνας.

3.   Η μεταρρύθμιση και η στρατηγική της Λισσαβώνας (Πολιτική για λιγότερες και καλύτερα στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις - Less & Better State Aid Policy)

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το νέο γενικό κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που αποβλέπει σε μια πολιτική ενισχύσεων:






  — | περισσότερο συγκεντρωμένη και επιλεκτική, |
| --- | --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το νέο γενικό κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που αποβλέπει σε μια πολιτική ενισχύσεων:

—

περισσότερο συγκεντρωμένη και επιλεκτική,

| — | συνεκτική και εντελώς εναρμονισμένη με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και με τις άλλες κοινοτικές πολιτικές, |
| --- | --- |

—

συνεκτική και εντελώς εναρμονισμένη με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και με τις άλλες κοινοτικές πολιτικές,

| — | που βασίζεται στην απλοποίηση, στη διαφάνεια και στη νομική βεβαιότητα των διαδικασιών και των κανόνων, |
| --- | --- |

—

που βασίζεται στην απλοποίηση, στη διαφάνεια και στη νομική βεβαιότητα των διαδικασιών και των κανόνων,

| — | που χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων και του κόσμου της εργασίας στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής, καθώς και στις φάσεις αξιολόγησης και ελέγχου της αποτελεσματικότητας, |
| --- | --- |

—

που χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων και του κόσμου της εργασίας στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής, καθώς και στις φάσεις αξιολόγησης και ελέγχου της αποτελεσματικότητας,

| — | που στηρίζεται στην συνυπευθυνότητα, χάρη στην δραστηριοποίηση εθνικών βαθμίδων συντονισμού, |
| --- | --- |

—

που στηρίζεται στην συνυπευθυνότητα, χάρη στην δραστηριοποίηση εθνικών βαθμίδων συντονισμού,

| — | που συνδέεται με τις πολιτικές των εθνικών αρχών και των κυριοτέρων ευρωπαίων εταίρων στις παγκόσμιες αγορές, |
| --- | --- |

—

που συνδέεται με τις πολιτικές των εθνικών αρχών και των κυριοτέρων ευρωπαίων εταίρων στις παγκόσμιες αγορές,

| — | που σέβεται τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, |
| --- | --- |

—

που σέβεται τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς,

| — | και που εγγυάται τη συμβατότητα των κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

—

και που εγγυάται τη συμβατότητα των κρατικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 3.2 | Συνεπώς, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η κοινοτική πολιτική των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να συμβάλει ενεργά ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις και απασχόληση, να ενισχυθεί η ανταγωνιστική διάσταση των επιχειρήσεων, να ενθαρρυνθεί η τάση για έρευνα και καινοτομία, και τέλος να προωθηθεί η δημιουργία και η διάδοση νέων γνώσεων και η κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων. |
| --- | --- |

3.2

Συνεπώς, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η κοινοτική πολιτική των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να συμβάλει ενεργά ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις και απασχόληση, να ενισχυθεί η ανταγωνιστική διάσταση των επιχειρήσεων, να ενθαρρυνθεί η τάση για έρευνα και καινοτομία, και τέλος να προωθηθεί η δημιουργία και η διάδοση νέων γνώσεων και η κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων.

| 3.3 | Το κοινοτικό πλαίσιο απαλλαγής σχετικά με τις ενισχύσεις της κατάρτισης και της απασχόλησης θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να διευρυνθεί και να απλοποιηθεί με έναν γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, προωθώντας μέτρα ενίσχυσης πιο διαφανή και εστιασμένα σε συγκεκριμένους στόχους, που θα πρέπει να καθοριστούν σε στενή διαβούλευση με τις επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς εταίρους που, ως δικαιούχοι των ενισχύσεων, είναι οι πλέον αρμόδιες να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέσων. |
| --- | --- |

3.3

Το κοινοτικό πλαίσιο απαλλαγής σχετικά με τις ενισχύσεις της κατάρτισης και της απασχόλησης θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να διευρυνθεί και να απλοποιηθεί με έναν γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, προωθώντας μέτρα ενίσχυσης πιο διαφανή και εστιασμένα σε συγκεκριμένους στόχους, που θα πρέπει να καθοριστούν σε στενή διαβούλευση με τις επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς εταίρους που, ως δικαιούχοι των ενισχύσεων, είναι οι πλέον αρμόδιες να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέσων.

| 3.4 | Όσον αφορά το καθεστώς των περιφερειακών ενισχύσεων, στο νέο πρόγραμμα πλαίσιο 2007-2013, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη βούληση ανάκαμψης της ανάπτυξης των μειονεκτικών περιφερειών (περιφέρειες NUTS II «με στατιστικό αποτέλεσμα», περιφέρειες NUTS II «σε οικονομική ανάπτυξη», περιφέρειες NUTS III «με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού») καθώς και των νησιών και των απομακρυσμένων ορεινών ζωνών, υπερβαίνοντας τη λογική της ενίσχυσης, μειώνοντας τα μέγιστα όρια της ενίσχυσης, διατηρώντας στο 10 % τη διαφορά μεταξύ των ακραίων τάξεων των περιοχών με καθυστέρηση στην ανάπτυξη, και εμποδίζοντας τα ενδεχόμενα φαινόμενα μετεγκατάστασης που οφείλονται σε δυσανάλογες διαφορές ενίσχυσης (όχι πάνω από το 20 %, για τις περιφέρειες NUTS III) μεταξύ των παραμεθόριων περιοχών. |
| --- | --- |

3.4

Όσον αφορά το καθεστώς των περιφερειακών ενισχύσεων, στο νέο πρόγραμμα πλαίσιο 2007-2013, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη βούληση ανάκαμψης της ανάπτυξης των μειονεκτικών περιφερειών (περιφέρειες NUTS II «με στατιστικό αποτέλεσμα», περιφέρειες NUTS II «σε οικονομική ανάπτυξη», περιφέρειες NUTS III «με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού») καθώς και των νησιών και των απομακρυσμένων ορεινών ζωνών, υπερβαίνοντας τη λογική της ενίσχυσης, μειώνοντας τα μέγιστα όρια της ενίσχυσης, διατηρώντας στο 10 % τη διαφορά μεταξύ των ακραίων τάξεων των περιοχών με καθυστέρηση στην ανάπτυξη, και εμποδίζοντας τα ενδεχόμενα φαινόμενα μετεγκατάστασης που οφείλονται σε δυσανάλογες διαφορές ενίσχυσης (όχι πάνω από το 20 %, για τις περιφέρειες NUTS III) μεταξύ των παραμεθόριων περιοχών.

| 3.4.1 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά το ύψος των περιφερειακών ενισχύσεων για τα διάφορα είδη επιχειρήσεων, επισημαίνει όμως ότι πρέπει να αποφευχθεί ο κίνδυνος τροχοπέδησης της ανάπτυξης μικρότερων επιχειρήσεων με τη διασφάλιση μιας ενιαίας αύξησης (20 %) τόσο για τις μικρές όσο και για τις μεσαίες επιχειρήσεις. Στα προτεινόμενα όρια για τη στήριξη των επενδύσεων των μεγάλων επιχειρήσεων, στις περιφέρειες που περιλαμβάνονται στις νέες εξαιρέσεις, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η νέα ταξινόμηση των επιχειρήσεων, όπως προβλέπεται στην σύσταση της Επιτροπής του 2003 (14). |
| --- | --- |

3.4.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά το ύψος των περιφερειακών ενισχύσεων για τα διάφορα είδη επιχειρήσεων, επισημαίνει όμως ότι πρέπει να αποφευχθεί ο κίνδυνος τροχοπέδησης της ανάπτυξης μικρότερων επιχειρήσεων με τη διασφάλιση μιας ενιαίας αύξησης (20 %) τόσο για τις μικρές όσο και για τις μεσαίες επιχειρήσεις. Στα προτεινόμενα όρια για τη στήριξη των επενδύσεων των μεγάλων επιχειρήσεων, στις περιφέρειες που περιλαμβάνονται στις νέες εξαιρέσεις, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η νέα ταξινόμηση των επιχειρήσεων, όπως προβλέπεται στην σύσταση της Επιτροπής του 2003 (14).

| 3.5 | Ειδικότερα, για τις χαμηλού ύψους ενισχύσεις, η ΕΟΚΕ είναι υπέρ της αύξησης του ανωτάτου ορίου που προβλέπεται για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας («De minimis»), ακόμη και με στόχο τη μεγαλύτερη συγκέντρωση και απλοποίηση της κοινοτικής δράσης. |
| --- | --- |

3.5

Ειδικότερα, για τις χαμηλού ύψους ενισχύσεις, η ΕΟΚΕ είναι υπέρ της αύξησης του ανωτάτου ορίου που προβλέπεται για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας («De minimis»), ακόμη και με στόχο τη μεγαλύτερη συγκέντρωση και απλοποίηση της κοινοτικής δράσης.

| 3.6 | Κατά την ΕΟΚΕ, η Επιτροπή θα έπρεπε να επικεντρωθεί στην εξέταση των κρατικών ενισχύσεων που έχουν σημαντικές συνέπειες στις συναλλαγές, χωρίς να δαπανά τους πόρους της στην εξέταση πληθώρας περιπτώσεων, τοπικού κυρίως ενδιαφέροντος αλλά διασαφηνίζοντας την έννοια του όρου «τοπικό ενδιαφέρον». |
| --- | --- |

3.6

Κατά την ΕΟΚΕ, η Επιτροπή θα έπρεπε να επικεντρωθεί στην εξέταση των κρατικών ενισχύσεων που έχουν σημαντικές συνέπειες στις συναλλαγές, χωρίς να δαπανά τους πόρους της στην εξέταση πληθώρας περιπτώσεων, τοπικού κυρίως ενδιαφέροντος αλλά διασαφηνίζοντας την έννοια του όρου «τοπικό ενδιαφέρον».

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να είναι ανάλογος και αποτελεσματικός, και ότι πρέπει να αποφευχθούν πολύπλοκες διαδικασίες κοινοποίησης σε περιπτώσεις ήσσονος οικονομικής σημασίας για τον κοινοτικό ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να είναι ανάλογος και αποτελεσματικός, και ότι πρέπει να αποφευχθούν πολύπλοκες διαδικασίες κοινοποίησης σε περιπτώσεις ήσσονος οικονομικής σημασίας για τον κοινοτικό ανταγωνισμό.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει θερμά την πρόταση που είχε υποβάλει η Επιτροπή (Φεβρουάριος 2004), για τις κρατικές ενισχύσεις χαμηλού ύψους, με την προοπτική να εξασφαλιστεί στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία και απλούστερες διαδικασίες, καθώς και επαρκής χώρος για τα μέτρα ενίσχυσης που αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπει η στρατηγική της Λισσαβώνας, με τους κατάλληλους ελέγχους εκ μέρους της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει θερμά την πρόταση που είχε υποβάλει η Επιτροπή (Φεβρουάριος 2004), για τις κρατικές ενισχύσεις χαμηλού ύψους, με την προοπτική να εξασφαλιστεί στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία και απλούστερες διαδικασίες, καθώς και επαρκής χώρος για τα μέτρα ενίσχυσης που αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπει η στρατηγική της Λισσαβώνας, με τους κατάλληλους ελέγχους εκ μέρους της Επιτροπής.

| 3.9 | Όσον αφορά τις τομεακές ενισχύσεις, σύμφωνα με τις υποδείξεις της Επιτροπής ως προς τις απαλλαγές ανά κατηγορία, πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των τομεακών πολιτικών της ΕΕ και των καθεστώτων ενισχύσεων στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, της πληροφόρησης και της επικοινωνίας. Για τον πολιτιστικό και οπτικοακουστικό τομέα, τον κινηματογράφο και τον αθλητισμό, όπου υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες καινοτομίας, ανάπτυξης και νέων θέσεων εργασίας, η στρατηγική της Λισσαβώνας έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους. |
| --- | --- |

3.9

Όσον αφορά τις τομεακές ενισχύσεις, σύμφωνα με τις υποδείξεις της Επιτροπής ως προς τις απαλλαγές ανά κατηγορία, πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των τομεακών πολιτικών της ΕΕ και των καθεστώτων ενισχύσεων στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, της πληροφόρησης και της επικοινωνίας. Για τον πολιτιστικό και οπτικοακουστικό τομέα, τον κινηματογράφο και τον αθλητισμό, όπου υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες καινοτομίας, ανάπτυξης και νέων θέσεων εργασίας, η στρατηγική της Λισσαβώνας έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους.

| 3.10 | Όσον αφορά τις ενισχύσεις για το περιβάλλον, το κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος θα παραμείνει εν ισχύ έως το 2007. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να επιδιωχθούν οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας, με τη διευκόλυνση της δημιουργίας του συστήματος εμπορίας των εκπομπών CO2 (ETS Εθνικά Σχέδια Κατανομής), στο πλαίσιο των στόχων του Πρωτοκόλλου του Κυότο. |
| --- | --- |

3.10

Όσον αφορά τις ενισχύσεις για το περιβάλλον, το κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος θα παραμείνει εν ισχύ έως το 2007. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να επιδιωχθούν οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας, με τη διευκόλυνση της δημιουργίας του συστήματος εμπορίας των εκπομπών CO2 (ETS Εθνικά Σχέδια Κατανομής), στο πλαίσιο των στόχων του Πρωτοκόλλου του Κυότο.

| 3.11 | Ενισχύσεις για την καινοτομία (σύμφωνα με τον ορισμό της Πράσινης Βίβλου (15)). Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, θα πρέπει να επεκταθεί το υφιστάμενο πλαίσιο σε είδη ενισχύσεων για καινοτόμες δραστηριότητες, που να μην καλύπτονται από τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, και να καθοριστούν σαφή και γενικά κριτήρια συμβατότητας, που να αφήνουν περιθώρια παρέμβασης στις κράτη μέλη, χωρίς την υποχρέωση κοινοποίησης. |
| --- | --- |

3.11

Ενισχύσεις για την καινοτομία (σύμφωνα με τον ορισμό της Πράσινης Βίβλου (15)). Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, θα πρέπει να επεκταθεί το υφιστάμενο πλαίσιο σε είδη ενισχύσεων για καινοτόμες δραστηριότητες, που να μην καλύπτονται από τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, και να καθοριστούν σαφή και γενικά κριτήρια συμβατότητας, που να αφήνουν περιθώρια παρέμβασης στις κράτη μέλη, χωρίς την υποχρέωση κοινοποίησης.

| 3.11.1 | Για να βελτιωθεί ο εν λόγω τομέας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει καλύτερα, με τη βοήθεια της Eurostat, ποιες δραστηριότητες παραγωγής και υπηρεσιών μπορούν να συμπεριληφθούν σε αυτές που σήμερα ορίζονται ως καινοτόμες. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να υπήρχαν κατευθυντήριες γραμμές στον εν λόγω ευαίσθητο τομέα. |
| --- | --- |

3.11.1

Για να βελτιωθεί ο εν λόγω τομέας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει καλύτερα, με τη βοήθεια της Eurostat, ποιες δραστηριότητες παραγωγής και υπηρεσιών μπορούν να συμπεριληφθούν σε αυτές που σήμερα ορίζονται ως καινοτόμες. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να υπήρχαν κατευθυντήριες γραμμές στον εν λόγω ευαίσθητο τομέα.

| 3.11.2 | Στην οπτική αυτή, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2005 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις προς την καινοτομία, σκοπός της οποίας είναι η διασφάλιση ενός κοινοτικού πλαισίου για τον καίριο αυτό τομέα και ο εντοπισμός αφενός των εμφανέστερων καταστάσεων χρεοκοπίας της αγοράς και αφετέρου των παρεμβάσεων που προβλέπονται για τις περιπτώσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν. |
| --- | --- |

3.11.2

Στην οπτική αυτή, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2005 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις προς την καινοτομία, σκοπός της οποίας είναι η διασφάλιση ενός κοινοτικού πλαισίου για τον καίριο αυτό τομέα και ο εντοπισμός αφενός των εμφανέστερων καταστάσεων χρεοκοπίας της αγοράς και αφετέρου των παρεμβάσεων που προβλέπονται για τις περιπτώσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν.

| 3.12 | Πρέπει, εξάλλου, να οριστούν με σαφήνεια τα κριτήρια που δείχνουν ποιες είναι οι ανεπάρκειες της αγοράς που μπορούν να εμποδίσουν τη βέλτιστη απόδοση των μέτρων και των μέσων καινοτομίας κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας: θα πρέπει ωστόσο παράλληλα να δοθούν τα κατάλληλα περιθώρια στα κράτη μέλη και στις περιφέρειές τους για ανάλογες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις, ικανές να μετατρέψουν την προανταγωνιστική έρευνα σε εμπορική καινοτομία και σε καινοτομία της αγοράς. |
| --- | --- |

3.12

Πρέπει, εξάλλου, να οριστούν με σαφήνεια τα κριτήρια που δείχνουν ποιες είναι οι ανεπάρκειες της αγοράς που μπορούν να εμποδίσουν τη βέλτιστη απόδοση των μέτρων και των μέσων καινοτομίας κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας: θα πρέπει ωστόσο παράλληλα να δοθούν τα κατάλληλα περιθώρια στα κράτη μέλη και στις περιφέρειές τους για ανάλογες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις, ικανές να μετατρέψουν την προανταγωνιστική έρευνα σε εμπορική καινοτομία και σε καινοτομία της αγοράς.

| 3.13 | Όσον αφορά τις ενισχύσεις που προορίζονται για επενδύσεις σε καινοτόμα σχέδια από πλευράς των ΜΜΕ, πρέπει να προωθούν την ανάπτυξη ακόμη και του μεγέθους των επιχειρήσεων και να προβλέπουν κυρίως:






  — | την υποστήριξη των περιφερειακών και διαπεριφερειακών δικτύων καινοτομίας, |
| --- | --- | --- |

3.13

Όσον αφορά τις ενισχύσεις που προορίζονται για επενδύσεις σε καινοτόμα σχέδια από πλευράς των ΜΜΕ, πρέπει να προωθούν την ανάπτυξη ακόμη και του μεγέθους των επιχειρήσεων και να προβλέπουν κυρίως:

—

την υποστήριξη των περιφερειακών και διαπεριφερειακών δικτύων καινοτομίας,

| — | την προαγωγή της πολιτικής για τα βιομηχανικά τεχνολογικά πάρκα και περιοχές, |
| --- | --- |

—

την προαγωγή της πολιτικής για τα βιομηχανικά τεχνολογικά πάρκα και περιοχές,

| — | την ενεργοποίηση των business angels (επιχειρηματικοί άγγελοι) και των ενδιάμεσων των υπηρεσιών, όπως οι «venture technologists» (προμηθευτές τεχνολογίας επιχειρήσεων), οι brokers (μεσάζοντες) και οι σύμβουλοι για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, |
| --- | --- |

—

την ενεργοποίηση των business angels (επιχειρηματικοί άγγελοι) και των ενδιάμεσων των υπηρεσιών, όπως οι «venture technologists» (προμηθευτές τεχνολογίας επιχειρήσεων), οι brokers (μεσάζοντες) και οι σύμβουλοι για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας,

| — | τη δημιουργία κέντρων μεταφοράς της τεχνολογίας και επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital), |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία κέντρων μεταφοράς της τεχνολογίας και επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital),

| — | την κατάρτιση και την πρόσληψη ειδικευμένου τεχνικού προσωπικού. |
| --- | --- |

—

την κατάρτιση και την πρόσληψη ειδικευμένου τεχνικού προσωπικού.

| 3.14 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο νέο καθεστώς θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των παραγόντων περιβαλλοντικού χαρακτήρα που επηρεάζουν τη διαδικασία καινοτομίας, όπως είναι:






  — | ο χαρακτήρας της επιχείρησης που προσανατολίζεται προς την καινοτομία, |
| --- | --- | --- |

3.14

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, στο νέο καθεστώς θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των παραγόντων περιβαλλοντικού χαρακτήρα που επηρεάζουν τη διαδικασία καινοτομίας, όπως είναι:

—

ο χαρακτήρας της επιχείρησης που προσανατολίζεται προς την καινοτομία,

| — | το σύστημα των σχέσεων και των διασυνδέσεων με άλλες επιχειρήσεις, οργανισμούς και δημόσιες αρχές, που είναι σημαντικές για τη δημιουργία και τη διάδοση της γνώσης και της καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

το σύστημα των σχέσεων και των διασυνδέσεων με άλλες επιχειρήσεις, οργανισμούς και δημόσιες αρχές, που είναι σημαντικές για τη δημιουργία και τη διάδοση της γνώσης και της καινοτομίας,

| — | το κανονιστικό και ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς, ειδικότερα σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, |
| --- | --- |

—

το κανονιστικό και ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς, ειδικότερα σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας,

| — | η πρόσβαση στην αγορά κεφαλαίων, ειδικότερα όσον αφορά τα επιχειρηματικά κεφάλαια και τα κεφάλαια εκκίνησης (start-up) (αναθεώρηση της ανακοίνωσης για τα κεφάλαια επενδύσεων), |
| --- | --- |

—

η πρόσβαση στην αγορά κεφαλαίων, ειδικότερα όσον αφορά τα επιχειρηματικά κεφάλαια και τα κεφάλαια εκκίνησης (start-up) (αναθεώρηση της ανακοίνωσης για τα κεφάλαια επενδύσεων),

| — | οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι σχέσεις μεταξύ επιστημονικού και ακαδημαϊκού κόσμου και επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι σχέσεις μεταξύ επιστημονικού και ακαδημαϊκού κόσμου και επιχειρήσεων,

| — | οι δομές στήριξης (όπως τα φυτώρια επιχειρήσεων, τα περιφερειακά δίκτυα, τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα), και διαμεσολάβησης για την καινοτομία. |
| --- | --- |

—

οι δομές στήριξης (όπως τα φυτώρια επιχειρήσεων, τα περιφερειακά δίκτυα, τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα), και διαμεσολάβησης για την καινοτομία.

| 3.14.1 | Γενικότερα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι στη διαδικασία αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες ενισχύσεις όπως είναι η έρευνα, η καινοτομία, το περιβάλλον και οι ανθρώπινοι πόροι, καλό θα ήταν:






  — | να αυξηθούν τα σημερινά όρια που προβλέπονται για τις οριζόντιες δράσεις, |
| --- | --- | --- |

3.14.1

Γενικότερα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι στη διαδικασία αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες ενισχύσεις όπως είναι η έρευνα, η καινοτομία, το περιβάλλον και οι ανθρώπινοι πόροι, καλό θα ήταν:

—

να αυξηθούν τα σημερινά όρια που προβλέπονται για τις οριζόντιες δράσεις,

| — | να διατηρηθούν τα εδαφικά bonus για παρεμβάσεις που εφαρμόζονται σε περιοχές με καθυστερημένη ανάπτυξη, |
| --- | --- |

—

να διατηρηθούν τα εδαφικά bonus για παρεμβάσεις που εφαρμόζονται σε περιοχές με καθυστερημένη ανάπτυξη,

| — | να προβλεφθεί για τις περιοχές που δεν είναι αποδεκτές ή που χάνουν τον χαρακτηρισμό του πρώην άρθρου 83γ, ένα «bonus συνοχής» για παρεμβάσεις που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

—

να προβλεφθεί για τις περιοχές που δεν είναι αποδεκτές ή που χάνουν τον χαρακτηρισμό του πρώην άρθρου 83γ, ένα «bonus συνοχής» για παρεμβάσεις που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία.

| 3.15 | Όσον αφορά το καθεστώς των ενισχύσεων στον τομέα των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι υπηρεσίες αυτές αποτελούν βασικό στοιχείο της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής: είναι συνεπώς απαραίτητο, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίστηκαν στην απόφαση Altmark (16) και τη σχετική απόφαση της Επιτροπής της 13ης Ιουλίου 2005, να διασαφηνιστεί η αναφορά που γίνεται στην έννοια «μεσαία επιχείρηση, αποτελεσματικά διαχειριζόμενη», και να διασφαλίζεται η νομική ασφάλεια για τις αντισταθμίσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο της δημόσιας υπηρεσίας, που συνιστούν κρατικές ενισχύσεις συμβατές με τη Συνθήκη. |
| --- | --- |

3.15

Όσον αφορά το καθεστώς των ενισχύσεων στον τομέα των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι υπηρεσίες αυτές αποτελούν βασικό στοιχείο της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής: είναι συνεπώς απαραίτητο, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίστηκαν στην απόφαση Altmark (16) και τη σχετική απόφαση της Επιτροπής της 13ης Ιουλίου 2005, να διασαφηνιστεί η αναφορά που γίνεται στην έννοια «μεσαία επιχείρηση, αποτελεσματικά διαχειριζόμενη», και να διασφαλίζεται η νομική ασφάλεια για τις αντισταθμίσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο της δημόσιας υπηρεσίας, που συνιστούν κρατικές ενισχύσεις συμβατές με τη Συνθήκη.

| 3.16 | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, στη μελλοντική νομοθεσία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι αρμόδιες για τον καθορισμό των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (17) είναι οι αρχές που έχουν τη δημοκρατική νομιμότητα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.16

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, στη μελλοντική νομοθεσία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι αρμόδιες για τον καθορισμό των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (17) είναι οι αρχές που έχουν τη δημοκρατική νομιμότητα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

4.   Απλοποίηση και διαφάνεια των διαδικασιών

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι μπορούν να γίνουν σημαντικά βήματα, για να επιτευχθεί καλύτερη απλοποίηση και διαφάνεια, με την ενίσχυση της δράσης της Επιτροπής για μια κοινοτική πολιτική ενισχύσεων περισσότερο επικεντρωμένη σε στοιχεία ικανά να εντοπίζουν σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι μπορούν να γίνουν σημαντικά βήματα, για να επιτευχθεί καλύτερη απλοποίηση και διαφάνεια, με την ενίσχυση της δράσης της Επιτροπής για μια κοινοτική πολιτική ενισχύσεων περισσότερο επικεντρωμένη σε στοιχεία ικανά να εντοπίζουν σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

| 4.2 | Πρέπει συνεπώς να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις κατά την εξέταση των περιπτώσεων, με τη βελτίωση και επιτάχυνση των διοικητικών μεθόδων, καθώς και με την ενεργοποίηση της ευθύνης των διαφόρων διοικητικών βαθμίδων των κρατών μελών για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

4.2

Πρέπει συνεπώς να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις κατά την εξέταση των περιπτώσεων, με τη βελτίωση και επιτάχυνση των διοικητικών μεθόδων, καθώς και με την ενεργοποίηση της ευθύνης των διαφόρων διοικητικών βαθμίδων των κρατών μελών για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα.

| 4.3 | Επίσης, η επεξεργασία κώδικα ορθών πρακτικών, με την πλήρη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, και ιδιαιτέρως των επιχειρήσεων, ως δικαιούχων των ενισχύσεων, επικροτείται από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.3

Επίσης, η επεξεργασία κώδικα ορθών πρακτικών, με την πλήρη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, και ιδιαιτέρως των επιχειρήσεων, ως δικαιούχων των ενισχύσεων, επικροτείται από την ΕΟΚΕ.

5.   Η μεταρρύθμιση και η Ευρώπη των 25

| 5.1 | Τα νέα σενάρια της διεύρυνσης απαιτούν προσαρμογές της πολιτικής των κρατικών ενισχύσεων, ώστε όλες οι περιφέρειες της Ευρώπης, παλαιές και νέες, να είναι το ίδιο ελκυστικές για νέες εγκαταστάσεις και επενδύσεις και για να εξασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ γειτονικών περιφερειών. |
| --- | --- |

5.1

Τα νέα σενάρια της διεύρυνσης απαιτούν προσαρμογές της πολιτικής των κρατικών ενισχύσεων, ώστε όλες οι περιφέρειες της Ευρώπης, παλαιές και νέες, να είναι το ίδιο ελκυστικές για νέες εγκαταστάσεις και επενδύσεις και για να εξασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ γειτονικών περιφερειών.

| 5.2 | Σήμερα τα 10 νέα κράτη μέλη της Ένωσης, παρεκκλίνουν, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, με καθαρά μεγαλύτερα ποσά – σε ποσοστό του ΑΕγχΠ τους- σε σχέση με τις παρεκκλίσεις της Ευρώπης των 15, έστω και εάν η σχέση αυτή καταδεικνύει μια τάση σταδιακής επανεξισορρόπησης. Κατά την περίοδο 2000-2003, οι κρατικές ενισχύσεις στα νέα κράτη μέλη αντιπροσώπευαν κατά μέσον όρο το 1,42 % του ΑΕγχΠ, σε σχέση με έναν μέσο όρο 0,4 %, στην ΕΕ των 15. |
| --- | --- |

5.2

Σήμερα τα 10 νέα κράτη μέλη της Ένωσης, παρεκκλίνουν, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, με καθαρά μεγαλύτερα ποσά – σε ποσοστό του ΑΕγχΠ τους- σε σχέση με τις παρεκκλίσεις της Ευρώπης των 15, έστω και εάν η σχέση αυτή καταδεικνύει μια τάση σταδιακής επανεξισορρόπησης. Κατά την περίοδο 2000-2003, οι κρατικές ενισχύσεις στα νέα κράτη μέλη αντιπροσώπευαν κατά μέσον όρο το 1,42 % του ΑΕγχΠ, σε σχέση με έναν μέσο όρο 0,4 %, στην ΕΕ των 15.

| 5.3 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας προέβλεπε τη χρήση των ενισχύσεων για την επίτευξη οριζόντιων στόχων. Το 2002, οι στόχοι αυτοί αντιπροσώπευαν το 73 % στην ΕΕ των 15, έναντι του 22 % στα νέα κράτη μέλη (18). |
| --- | --- |

5.3

Η στρατηγική της Λισσαβώνας προέβλεπε τη χρήση των ενισχύσεων για την επίτευξη οριζόντιων στόχων. Το 2002, οι στόχοι αυτοί αντιπροσώπευαν το 73 % στην ΕΕ των 15, έναντι του 22 % στα νέα κράτη μέλη (18).

| 5.4 | Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναγνωριστεί ότι τα νέα κράτη μέλη προσαρμόστηκαν πολύ καλά στην οικονομία της αγοράς, έστω και αν η διευρυμένη Ευρώπη πρέπει να κάνει ακόμη σημαντικά βήματα για να μειώσει το γενικό επίπεδο των ενισχύσεων και να προωθήσει την ανταγωνιστικότητα, την αειφόρο ανάπτυξη και συνοχή, και τη νέα ευρωπαϊκή οικονομία της γνώσης. |
| --- | --- |

5.4

Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναγνωριστεί ότι τα νέα κράτη μέλη προσαρμόστηκαν πολύ καλά στην οικονομία της αγοράς, έστω και αν η διευρυμένη Ευρώπη πρέπει να κάνει ακόμη σημαντικά βήματα για να μειώσει το γενικό επίπεδο των ενισχύσεων και να προωθήσει την ανταγωνιστικότητα, την αειφόρο ανάπτυξη και συνοχή, και τη νέα ευρωπαϊκή οικονομία της γνώσης.

6.   Συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων: επιχειρήσεις και κοινωνία των πολιτών

| 6.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι ανάγκη να βελτιωθεί η διακυβέρνηση των πρακτικών και των διαδικασιών στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, με τη μεγαλύτερη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων φορέων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται πρωτίστως οι επιχειρήσεις και η κοινωνία των πολιτών, που πρώτες εκτίθενται τόσο στις νομικές ανασφάλειες και στις χρονοβόρες διαδικασίες της κοινοτικής έγκρισης των καθεστώτων ενίσχυσης, όσο και στις σοβαρές συνέπειες της ανάκτησης των απαράδεκτων ή παράνομων ενισχύσεων. |
| --- | --- |

6.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι είναι ανάγκη να βελτιωθεί η διακυβέρνηση των πρακτικών και των διαδικασιών στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, με τη μεγαλύτερη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων φορέων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται πρωτίστως οι επιχειρήσεις και η κοινωνία των πολιτών, που πρώτες εκτίθενται τόσο στις νομικές ανασφάλειες και στις χρονοβόρες διαδικασίες της κοινοτικής έγκρισης των καθεστώτων ενίσχυσης, όσο και στις σοβαρές συνέπειες της ανάκτησης των απαράδεκτων ή παράνομων ενισχύσεων.

| 6.2 | Οι επιχειρήσεις ως δικαιούχοι των ενισχύσεων και ταυτοχρόνως ως «ανταγωνίστριες», βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση προκειμένου να:






  — | αξιολογούν, χάρη στις γνώσεις τους και στις άμεσες εμπειρίες τους, την αποτελεσματικότητα των μέσων που εφαρμόζονται, να ελέγχουν τις λύσεις που έχουν υιοθετηθεί και να ορίζουν τις πιθανές «βέλτιστες πρακτικές», |
| --- | --- | --- |

6.2

Οι επιχειρήσεις ως δικαιούχοι των ενισχύσεων και ταυτοχρόνως ως «ανταγωνίστριες», βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση προκειμένου να:

—

αξιολογούν, χάρη στις γνώσεις τους και στις άμεσες εμπειρίες τους, την αποτελεσματικότητα των μέσων που εφαρμόζονται, να ελέγχουν τις λύσεις που έχουν υιοθετηθεί και να ορίζουν τις πιθανές «βέλτιστες πρακτικές»,

| — | να προωθούν την καλύτερη διάδοση της κοινοτικής νομοθεσίας, με σαφείς, διαφανείς μορφές στις οποίες να έχουν άμεση πρόσβαση οι χρήστες, είτε αυτοί είναι χορηγοί είτε δικαιούχοι των ενισχύσεων, |
| --- | --- |

—

να προωθούν την καλύτερη διάδοση της κοινοτικής νομοθεσίας, με σαφείς, διαφανείς μορφές στις οποίες να έχουν άμεση πρόσβαση οι χρήστες, είτε αυτοί είναι χορηγοί είτε δικαιούχοι των ενισχύσεων,

| — | να συμβάλλουν στην υπέρβαση των δυσκολιών και αβεβαιοτήτων ερμηνείας και εφαρμογής, που κινδυνεύουν να θέσουν σε κίνδυνο τη νομιμότητα του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, |
| --- | --- |

—

να συμβάλλουν στην υπέρβαση των δυσκολιών και αβεβαιοτήτων ερμηνείας και εφαρμογής, που κινδυνεύουν να θέσουν σε κίνδυνο τη νομιμότητα του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων,

| — | να υλοποιούν μορφές ιδιωτικού ελέγχου («private enforcement»), διευκολύνοντας την τήρηση και την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων. |
| --- | --- |

—

να υλοποιούν μορφές ιδιωτικού ελέγχου («private enforcement»), διευκολύνοντας την τήρηση και την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων.

| 6.3 | Κατά την ΕΟΚΕ συνεπώς απαιτείται:






  — | μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των πολιτικών, |
| --- | --- | --- |

6.3

Κατά την ΕΟΚΕ συνεπώς απαιτείται:

—

μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής των πολιτικών,

| — | η εισαγωγή μηχανισμών εκ των υστέρων αξιολόγησης και εποπτείας της οικονομικής αποτελεσματικότητας των μέτρων, |
| --- | --- |

—

η εισαγωγή μηχανισμών εκ των υστέρων αξιολόγησης και εποπτείας της οικονομικής αποτελεσματικότητας των μέτρων,

| — | πλήρης πρόσβαση, μέσω Διαδικτύου, στις αποφάσεις της Επιτροπής όχι μόνον στη γλώσσα τους ενδιαφερομένου κράτους μέλους αλλά και σε μια γλώσσα εργασίας της Επιτροπής, |
| --- | --- |

—

πλήρης πρόσβαση, μέσω Διαδικτύου, στις αποφάσεις της Επιτροπής όχι μόνον στη γλώσσα τους ενδιαφερομένου κράτους μέλους αλλά και σε μια γλώσσα εργασίας της Επιτροπής,

| — | τακτική ενημέρωση των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες διαδικασίες κοινοποίησης, ώστε να μπορούν να ελέγχουν εάν οι κανόνες διευκόλυνσης που έχουν εγκριθεί σε εθνικό ή σε τοπικό επίπεδο συμφωνούν με τους βασικούς κανόνες και διαδικασίες της ΕΕ για τις ενισχύσεις, και, να αλληλεπιδρούν με τις αρχές, σε διάφορα επίπεδα για την καλύτερη εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για τις ενισχύσεις, |
| --- | --- |

—

τακτική ενημέρωση των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες διαδικασίες κοινοποίησης, ώστε να μπορούν να ελέγχουν εάν οι κανόνες διευκόλυνσης που έχουν εγκριθεί σε εθνικό ή σε τοπικό επίπεδο συμφωνούν με τους βασικούς κανόνες και διαδικασίες της ΕΕ για τις ενισχύσεις, και, να αλληλεπιδρούν με τις αρχές, σε διάφορα επίπεδα για την καλύτερη εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για τις ενισχύσεις,

| — | προληπτικός έλεγχος της εφαρμογής των κανόνων, με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στην οικονομική ανάλυση των πτωχεύσεων της αγοράς και των ελλειμμάτων απόδοσης ενός τομέα ή μιας βιομηχανίας, |
| --- | --- |

—

προληπτικός έλεγχος της εφαρμογής των κανόνων, με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στην οικονομική ανάλυση των πτωχεύσεων της αγοράς και των ελλειμμάτων απόδοσης ενός τομέα ή μιας βιομηχανίας,

| — | η εφαρμογή συστηματικών και κοινών μηχανισμών, που βασίζονται σε συγκεκριμένα και διαφανή κριτήρια, εντοπισμού των ανεπαρκειών της αγοράς– market failure watch – και των μέτρων ενίσχυσης που να μην έχουν σημαντικές συνέπειες στον ανταγωνισμό της εσωτερικής αγοράς και να ευθυγραμμίζονται με τη στρατηγική της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

—

η εφαρμογή συστηματικών και κοινών μηχανισμών, που βασίζονται σε συγκεκριμένα και διαφανή κριτήρια, εντοπισμού των ανεπαρκειών της αγοράς– market failure watch – και των μέτρων ενίσχυσης που να μην έχουν σημαντικές συνέπειες στον ανταγωνισμό της εσωτερικής αγοράς και να ευθυγραμμίζονται με τη στρατηγική της Λισσαβώνας.

7.   Για μια πολιτική κρατικών ενισχύσεων που να αποτελεί μέσο ανάπτυξης, με στόχο την ολοκληρωμένη και συνεκτική οικονομική ανάπτυξη των 25-27 κρατών μελών και να συμβάλει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και νέων επιχειρήσεων

| 7.1 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ χρειάζεται μια σαφής θεώρηση της προστιθέμενης αξίας που αντιπροσωπεύουν οι κρατικές ενισχύσεις για το μέλλον της Ευρώπης, στο πλαίσιο των στόχων της ανταγωνιστικής, αειφόρου και συνεκτικής ανάπτυξης των κρατών μελών που ετέθησαν στη Λισσαβώνα και συζητήθηκαν επανειλημμένα – από το 2000- στα διάφορα Ευρωπαϊκά Συμβούλια. |
| --- | --- |

7.1

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ χρειάζεται μια σαφής θεώρηση της προστιθέμενης αξίας που αντιπροσωπεύουν οι κρατικές ενισχύσεις για το μέλλον της Ευρώπης, στο πλαίσιο των στόχων της ανταγωνιστικής, αειφόρου και συνεκτικής ανάπτυξης των κρατών μελών που ετέθησαν στη Λισσαβώνα και συζητήθηκαν επανειλημμένα – από το 2000- στα διάφορα Ευρωπαϊκά Συμβούλια.

| 7.1.1 | Οι καθοριστικής σημασίας τομείς που έχουν καθοριστεί από τη στρατηγική αυτή απαιτούν αξιόλογες και στοχοθετημένες οικονομικές προσπάθειες, που θα πρέπει να έχουν πλήρη δυνατότητα έκφρασης στις διαρθρωτικές και οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών: το σύνολο δε σε ένα πλαίσιο συνοχής και συμβατότητας των πολιτικών, εκ των προτέρων προκαθορισμένο, στο οποίο να αναφέρονται και να συμμορφώνονται όλες οι πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

7.1.1

Οι καθοριστικής σημασίας τομείς που έχουν καθοριστεί από τη στρατηγική αυτή απαιτούν αξιόλογες και στοχοθετημένες οικονομικές προσπάθειες, που θα πρέπει να έχουν πλήρη δυνατότητα έκφρασης στις διαρθρωτικές και οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών: το σύνολο δε σε ένα πλαίσιο συνοχής και συμβατότητας των πολιτικών, εκ των προτέρων προκαθορισμένο, στο οποίο να αναφέρονται και να συμμορφώνονται όλες οι πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού.

| 7.2 | Η πλήρης υλοποίηση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, ικανής να ανταγωνίζεται ισότιμα τους άλλους εταίρους (partners) της παγκόσμιας αγοράς, απαιτεί, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, έντονο εκσυγχρονισμό τόσο των μεθόδων όσο και των παραχωρήσεων των ευρωπαϊκών πολιτικών σε θέματα οικονομίας, και ειδικότερα των κρατικών ενισχύσεων· τούτο είναι αναγκαίο ακόμη και για να καταστεί δυνατή η υλοποίηση των μεγάλων υποδομών και των μεγάλων άυλων επενδύσεων που χρειάζονται για τη λειτουργία μιας αποτελεσματικής, τεχνολογικά προηγμένης και ανταγωνιστικής αγοράς. |
| --- | --- |

7.2

Η πλήρης υλοποίηση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, ικανής να ανταγωνίζεται ισότιμα τους άλλους εταίρους (partners) της παγκόσμιας αγοράς, απαιτεί, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, έντονο εκσυγχρονισμό τόσο των μεθόδων όσο και των παραχωρήσεων των ευρωπαϊκών πολιτικών σε θέματα οικονομίας, και ειδικότερα των κρατικών ενισχύσεων· τούτο είναι αναγκαίο ακόμη και για να καταστεί δυνατή η υλοποίηση των μεγάλων υποδομών και των μεγάλων άυλων επενδύσεων που χρειάζονται για τη λειτουργία μιας αποτελεσματικής, τεχνολογικά προηγμένης και ανταγωνιστικής αγοράς.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να παροτρυνθούν τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες, μέσω του ορισμού των γενικών κριτηρίων συμβατότητας, να εφαρμόσουν πολιτικές στήριξης με στόχο μια ανταγωνιστική οικονομία που να σέβεται τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να παροτρυνθούν τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες, μέσω του ορισμού των γενικών κριτηρίων συμβατότητας, να εφαρμόσουν πολιτικές στήριξης με στόχο μια ανταγωνιστική οικονομία που να σέβεται τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού.

| 7.4 | Όταν η αγορά αποτυγχάνει να καταστήσει ανταγωνιστικές τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και αποδεικνύεται ανίκανη να ενισχύσει τις ικανότητες της τεχνολογικής καινοτομίας, της κατάρτισης και της διεθνοποίησης, η ευρωπαϊκή πολιτική κρατικών ενισχύσεων πρέπει να διευκολύνει και όχι να εμποδίζει τις πολιτικές και τις παρεμβάσεις που αποσκοπούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και να αυξήσουν τις ικανότητες προσέλκυσης στην Ευρώπη νέων επενδύσεων, νέων δεξιοτήτων και νέων κεφαλαίων. |
| --- | --- |

7.4

Όταν η αγορά αποτυγχάνει να καταστήσει ανταγωνιστικές τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και αποδεικνύεται ανίκανη να ενισχύσει τις ικανότητες της τεχνολογικής καινοτομίας, της κατάρτισης και της διεθνοποίησης, η ευρωπαϊκή πολιτική κρατικών ενισχύσεων πρέπει να διευκολύνει και όχι να εμποδίζει τις πολιτικές και τις παρεμβάσεις που αποσκοπούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και να αυξήσουν τις ικανότητες προσέλκυσης στην Ευρώπη νέων επενδύσεων, νέων δεξιοτήτων και νέων κεφαλαίων.

8.   Τελικές συστάσεις

| 8.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής πολιτικής κρατικών ενισχύσεων στη βάση μιας νέας προσέγγισης και ενός νέου γενικού κοινοτικού πλαισίου. Συνιστά δε ιδιαιτέρως:






  — | μία πολιτική που θα είναι σε θέση να παράσχει τις κατάλληλες απαντήσεις και να αντιμετωπίσει ή να απαλείψει το φαινόμενο χρεοκοπήσεων της αγοράς |
| --- | --- | --- |

8.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής πολιτικής κρατικών ενισχύσεων στη βάση μιας νέας προσέγγισης και ενός νέου γενικού κοινοτικού πλαισίου. Συνιστά δε ιδιαιτέρως:

—

μία πολιτική που θα είναι σε θέση να παράσχει τις κατάλληλες απαντήσεις και να αντιμετωπίσει ή να απαλείψει το φαινόμενο χρεοκοπήσεων της αγοράς

| — | μία πολιτική που θα ωθήσει σημαντικά την πλήρη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς χωρίς να προκαλεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, |
| --- | --- |

—

μία πολιτική που θα ωθήσει σημαντικά την πλήρη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς χωρίς να προκαλεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό,

| — | μία πιο συνεκτική και πιο ολοκληρωμένη πολιτική συμβάλει μεγαλύτερη συνοχή και ολοκλήρωση της πολιτικής κρατικών ενισχύσεων, που θα προωθεί την υλοποίηση των διαφόρων πτυχών της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ώστε να καταστεί ανταγωνιστικότερο και πιο προχωρημένο σε παγκόσμια κλίμακα το επίπεδο ανάπτυξης των επιχειρήσεων αλλά και η ποιότητα της εργασίας και της ζωής των πολιτών, |
| --- | --- |

—

μία πιο συνεκτική και πιο ολοκληρωμένη πολιτική συμβάλει μεγαλύτερη συνοχή και ολοκλήρωση της πολιτικής κρατικών ενισχύσεων, που θα προωθεί την υλοποίηση των διαφόρων πτυχών της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ώστε να καταστεί ανταγωνιστικότερο και πιο προχωρημένο σε παγκόσμια κλίμακα το επίπεδο ανάπτυξης των επιχειρήσεων αλλά και η ποιότητα της εργασίας και της ζωής των πολιτών,

| — | ενίσχυση του βιομηχανικού ιστού και των υπηρεσιών έτσι ώστε η ανάπτυξη των επιχειρήσεων, της βιομηχανίας και του κόσμου της εργασίας να ανταποκρίνεται στους νέους στόχους της βιομηχανικής πολιτικής και στις νέες απαιτήσεις που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση, |
| --- | --- |

—

ενίσχυση του βιομηχανικού ιστού και των υπηρεσιών έτσι ώστε η ανάπτυξη των επιχειρήσεων, της βιομηχανίας και του κόσμου της εργασίας να ανταποκρίνεται στους νέους στόχους της βιομηχανικής πολιτικής και στις νέες απαιτήσεις που επιβάλλει η παγκοσμιοποίηση,

| — | γενναία υποστήριξη όλου του φάσματος της καινοτομίας, από τα προϊόντα έως τις διαδικασίες (19),. |
| --- | --- |

—

γενναία υποστήριξη όλου του φάσματος της καινοτομίας, από τα προϊόντα έως τις διαδικασίες (19),.

| — | προορατικό προσανατολισμό για να καταστεί η Ευρώπη περισσότερο ελκυστική για επενδύσεις και πιο ικανή να παράγει απασχόληση, για να ενισχυθεί η ανταγωνιστική διάσταση των επιχειρήσεων, για να τονωθεί η τάση για την έρευνα και την καινοτομία, και τέλος για να προωθηθεί η δημιουργία και η διάδοση των νέων γνώσεων και η κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων, |
| --- | --- |

—

προορατικό προσανατολισμό για να καταστεί η Ευρώπη περισσότερο ελκυστική για επενδύσεις και πιο ικανή να παράγει απασχόληση, για να ενισχυθεί η ανταγωνιστική διάσταση των επιχειρήσεων, για να τονωθεί η τάση για την έρευνα και την καινοτομία, και τέλος για να προωθηθεί η δημιουργία και η διάδοση των νέων γνώσεων και η κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων,

| — | μεγαλύτερη επικέντρωση στους παράγοντες που πραγματικά στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική και διεθνή αγορά χωρίς καθυστερήσεις σε ανώφελες και δαπανηρές γραφειοκρατικές έρευνες για περιορισμένα τοπικά φαινόμενα που δεν έχουν σημαντικό αποτέλεσμα στρέβλωσης, |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη επικέντρωση στους παράγοντες που πραγματικά στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική και διεθνή αγορά χωρίς καθυστερήσεις σε ανώφελες και δαπανηρές γραφειοκρατικές έρευνες για περιορισμένα τοπικά φαινόμενα που δεν έχουν σημαντικό αποτέλεσμα στρέβλωσης,

| — | απλοποίηση, διαφάνεια και σαφήνεια των διαδικασιών και των κανόνων και, παράλληλα, μια δράση που να βασίζεται σε συγκεκριμένα και μη διακριτικά κριτήρια, που να συμβιβάζονται με την ατζέντα της Λισσαβώνας σε ό,τι αφορά την αρμονική, συνεκτική και ανταγωνιστική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο, |
| --- | --- |

—

απλοποίηση, διαφάνεια και σαφήνεια των διαδικασιών και των κανόνων και, παράλληλα, μια δράση που να βασίζεται σε συγκεκριμένα και μη διακριτικά κριτήρια, που να συμβιβάζονται με την ατζέντα της Λισσαβώνας σε ό,τι αφορά την αρμονική, συνεκτική και ανταγωνιστική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο,

| — | μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής, καθώς και στις φάσεις αξιολόγησης και ελέγχου της αποτελεσματικότητας, και της εφαρμογής των μέτρων, |
| --- | --- |

—

μεγαλύτερη θεσμική συμμετοχή των επιχειρήσεων στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εφαρμογής, καθώς και στις φάσεις αξιολόγησης και ελέγχου της αποτελεσματικότητας, και της εφαρμογής των μέτρων,

| — | στενότερη σύνδεση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων και κανόνων με τους κανόνες διεθνών αρχών όπως ο ΠΟΕ και των κυριοτέρων ευρωπαϊκών εταίρων στις παγκόσμιες αγορές, |
| --- | --- |

—

στενότερη σύνδεση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων και κανόνων με τους κανόνες διεθνών αρχών όπως ο ΠΟΕ και των κυριοτέρων ευρωπαϊκών εταίρων στις παγκόσμιες αγορές,

| — | τον ορισμό κοινής θεώρησης, μέσω της πραγματοποίησης μιας από κοινού πρόβλεψης (foresight), στην οποία όλοι οι φορείς και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά κέντρα λήψεως αποφάσεων να μπορούν να συνεισφέρουν για να ελέγχονται προληπτικά οι πραγματικές συμβατότητες ανάπτυξης και παρέμβασης. |
| --- | --- |

—

τον ορισμό κοινής θεώρησης, μέσω της πραγματοποίησης μιας από κοινού πρόβλεψης (foresight), στην οποία όλοι οι φορείς και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά κέντρα λήψεως αποφάσεων να μπορούν να συνεισφέρουν για να ελέγχονται προληπτικά οι πραγματικές συμβατότητες ανάπτυξης και παρέμβασης.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Άρθρο 87, § 2.

1

(2)  Άρθρο 87, § 3.

2

(3)  COM(2005) 147 τελικό της 20.4.2005.

3

(4)  Η κοινωνία της γνώσης δεν είναι πάντα εύκολα κατανοητή. Σε αυτή την κοινωνία τα προϊόντα έχουν υψηλό ποσοστό ευφυίας. Η ικανότητα παραγωγής ολοένα και περισσότερο καινοτόμων και ευφυών αγαθών και υπηρεσιών πρέπει να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί, ακόμη και με κρατικές ενισχύσεις.

4

(5)  Ψήφισμα PE n. P6_TA(2005)0033, της 22.2.2005.

5

(6)  Ψήφισμα PE n. A6-0148/2005, της 12.5.2005.

6

(7)  Πρβ Σύσταση 2003/361/ΕΚ (ΕΕ L 124 της 20.5.2003.

7

(8)  Υπόθεση C-280/00, Altmark Trans e Magdeburg – Nahverkehrsgesellschaft Altmark (2003) CGCE I-7747.

8

(9)  Πρβ. υποσημείωση 3.

9

(10)  Σε επίπεδο ΕΕ.

10

(11)  ΕΕ C 108, της 30.4.2004.

11

(12)  SEC(2005) 795, της 7.6.2005.

12

(13)  COM(2004) 293 τελικό del 20.4.2004.

13

(14)  ΕΕ L 124, της 20.5.2003.

14

(15)  COM(1995) 688.

15

(16)  Υπόθεση C-280/00, Altmark Trans e Magdeburg – Nahverkehrsgesellschaft Altmark 2003 CGCE I-7747.

16

(17)  Η εξαίρεση των αντισταθμίσεων για δημόσια υπηρεσία, πρώην άρθρο 86, §3, θα πρέπει να είναι αρκετά υψηλή ώστε να επιτρέπει επαρκή ευελιξία και ελάχιστα διοικητικά έξοδα

17

(18)  Σε επίπεδο ΕΕ, περίπου το 73 % των συνολικών ενισχύσεων του 2002 (εκτός γεωργίας, αλιείας και μεταφορών) προοριζόταν σε οριζόντιους στόχους όπως Ε&Α, ΜΜΕ, οικονομική και περιφερειακή ανάπτυξη και περιβάλλον. Το υπόλοιπο 27 % ευνόησε ειδικούς τομείς (ιδιαίτερα τον τομέα της μεταποίησης, του άνθρακα και των οικονομικών υπηρεσιών) και περιλαμβάνει ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση και την διάσωση. Το ποσοστό των ενισχύσεων που προορίζεται για οριζόντιους στόχους αυξήθηκε κατά 7 εκατοστιαίες μονάδες την περίοδο μεταξύ 1998-2000 και 2000-2002: τούτο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σημαντική αύξηση των ενισχύσεων υπέρ του περιβάλλοντος (+ 7 %) και της έρευνας και ανάπτυξης (+ 4 %). Η τάση αυτή παρατηρήθηκε, σε διαφορετικό βαθμό, στα περισσότερα κράτη μέλη. Πράγματι σε ορισμένα κράτη– Βέλγιο, Δανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ολλανδία, Αυστρία και Φινλανδία,– όλες σχεδόν οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν το 2002 αφορούσαν οριζόντιους στόχους [COM(2004) 256 τελικό].

18

(19)  Όπως υποδεικνύεται στο Πράσινο Βιβλίο για την καινοτομία (1995) .

19

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/9 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/9

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)» και την «Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου για το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011)»

COM(2005) 119 τελικό/2 - 2005/0043 (COD) - 2005/0044 (CNS)

(2006/C 65/02)

Στις 25 Απριλίου 2005, το Συμβούλιο αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρώταση

Το τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Νοεμβρίου 2005, με βάση την έκθεση του εισηγητή κ. WOLF και του συνεισηγητή κ. PEZZINI.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 14/15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου), η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

Περιεχόμενο:

| 1. | Σύνοψη και συστάσεις |
| --- | --- |

1.

| 2. | Εισαγωγή |
| --- | --- |

2.

| 3. | Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής |
| --- | --- |

3.

| 4. | Γενικές παρατηρήσεις |
| --- | --- |

4.

| 5. | Ειδικές παρατηρήσεις |
| --- | --- |

5.

| 6. | Πρόγραμμα ΕΥΡΑΤΟΜ |
| --- | --- |

6.

1.   Σύνοψη και συστάσεις

| 1.1 | Οι στόχοι της Λισσαβόνας (1) αφορούν τη θέση της Ευρώπης στα πλαίσια του διεθνούς ανταγωνισμού. Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτού είναι ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στο χώρο των αυξανόμενων επενδύσεων για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη και μάλιστα εκ μέρους των παραδοσιακών βιομηχανικών κρατών ( π.χ. ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ιαπωνία) όπως και εκ μέρους των ταχέως αναδυόμενων νέων οικονομικών δυνάμεων (όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία και η Κορέα) οι οποίες διαθέτουν σημαντικά φθηνότερο εργατικό δυναμικό. |
| --- | --- |

1.1

Οι στόχοι της Λισσαβόνας (1) αφορούν τη θέση της Ευρώπης στα πλαίσια του διεθνούς ανταγωνισμού. Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτού είναι ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στο χώρο των αυξανόμενων επενδύσεων για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη και μάλιστα εκ μέρους των παραδοσιακών βιομηχανικών κρατών ( π.χ. ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ιαπωνία) όπως και εκ μέρους των ταχέως αναδυόμενων νέων οικονομικών δυνάμεων (όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία και η Κορέα) οι οποίες διαθέτουν σημαντικά φθηνότερο εργατικό δυναμικό.

| 1.2 | Η αποτελεσματική και άριστη έρευνα και ανάπτυξη που προωθείται επαρκώς συνιστά την καθοριστική βάση και προϋπόθεση για την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ευημερία, και συνεπώς για την πολιτισμική ανάπτυξη και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Οι επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη πολλαπλασιάζουν σημαντικά την ισχύ της οικονομίας. Σε αυτό αντιστοιχεί και ο στόχος του 3 % που ορίστηκε το 2002 στην Βαρκελώνη (2), ο οποίος, ενόψει του παγκοσμίου ανταγωνισμού, συνιστά απλώς «κινητό στόχο». |
| --- | --- |

1.2

Η αποτελεσματική και άριστη έρευνα και ανάπτυξη που προωθείται επαρκώς συνιστά την καθοριστική βάση και προϋπόθεση για την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ευημερία, και συνεπώς για την πολιτισμική ανάπτυξη και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Οι επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη πολλαπλασιάζουν σημαντικά την ισχύ της οικονομίας. Σε αυτό αντιστοιχεί και ο στόχος του 3 % που ορίστηκε το 2002 στην Βαρκελώνη (2), ο οποίος, ενόψει του παγκοσμίου ανταγωνισμού, συνιστά απλώς «κινητό στόχο».

| 1.3 | Η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της Ε.Ε. αποφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ έχουν επιτραπεί ήδη εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο. Η ευρωπαϊκή στήριξη λειτουργεί ως μοχλός και παράγων ολοκλήρωσης επί των απαραίτητων και ευρύτερων εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, στα οποία ασκεί αποφασιστική επιρροή, κατάσταση η οποία οδηγεί στο συνδυασμό των πόρων· διασυνδέει την αφρόκρεμα των ευρωπαίων ερευνητών με την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων, επιδρώντας καταλυτικά στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνοχή, καθώς και στην διαμόρφωση ταυτότητας. Πρόκειται για τον πυρήνα του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας. |
| --- | --- |

1.3

Η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της Ε.Ε. αποφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ έχουν επιτραπεί ήδη εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο. Η ευρωπαϊκή στήριξη λειτουργεί ως μοχλός και παράγων ολοκλήρωσης επί των απαραίτητων και ευρύτερων εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, στα οποία ασκεί αποφασιστική επιρροή, κατάσταση η οποία οδηγεί στο συνδυασμό των πόρων· διασυνδέει την αφρόκρεμα των ευρωπαίων ερευνητών με την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων, επιδρώντας καταλυτικά στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνοχή, καθώς και στην διαμόρφωση ταυτότητας. Πρόκειται για τον πυρήνα του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

| 1.4 | Η πρόταση της Επιτροπής να αυξήσει τις μέχρι τούδε δαπάνες για την υλοποίηση των στόχων αυτών περίπου στο 8 % του κοινοτικού προϋπολογισμού είναι ένα θετικό και απολύτως απαραίτητο πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Πρόκειται για τα ελάχιστα κονδύλια που πρέπει να διατεθούν και που, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω, στα πλαίσια της προσπάθειας να προστατευθεί από κινδύνους και να ενισχυθεί η θέση της Ευρώπης, κοιτίδα της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας. Εάν δεν γίνει αυτή η προσπάθεια, οι στόχοι της Λισαβόνας θα καταστούν ανέφικτοι, ακόμη και μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

1.4

Η πρόταση της Επιτροπής να αυξήσει τις μέχρι τούδε δαπάνες για την υλοποίηση των στόχων αυτών περίπου στο 8 % του κοινοτικού προϋπολογισμού είναι ένα θετικό και απολύτως απαραίτητο πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Πρόκειται για τα ελάχιστα κονδύλια που πρέπει να διατεθούν και που, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω, στα πλαίσια της προσπάθειας να προστατευθεί από κινδύνους και να ενισχυθεί η θέση της Ευρώπης, κοιτίδα της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας. Εάν δεν γίνει αυτή η προσπάθεια, οι στόχοι της Λισαβόνας θα καταστούν ανέφικτοι, ακόμη και μακροπρόθεσμα.

| 1.5 | Από την επιστημονική/τεχνολογική ικανότητα δεν εξαρτάται μόνο η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αλλά και η αξιοποίηση και άσκηση επιρροής στον πολιτικό και πολιτιστικό χώρο, καθώς και η έλξη που προκύπτει από αυτήν για τους επενδυτές, τους επιστήμονες και τους μηχανικούς («διαρροή εγκεφάλων»). Η Ε.Ε. πρέπει να εξακολουθήσει να είναι καθοριστικής σημασίας, περιζήτητη εταίρος και δεν επιτρέπεται να χάσει την καθολικής εμβέλειας επιρροή που ασκεί στο παγκόσμιο δίκτυο. |
| --- | --- |

1.5

Από την επιστημονική/τεχνολογική ικανότητα δεν εξαρτάται μόνο η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αλλά και η αξιοποίηση και άσκηση επιρροής στον πολιτικό και πολιτιστικό χώρο, καθώς και η έλξη που προκύπτει από αυτήν για τους επενδυτές, τους επιστήμονες και τους μηχανικούς («διαρροή εγκεφάλων»). Η Ε.Ε. πρέπει να εξακολουθήσει να είναι καθοριστικής σημασίας, περιζήτητη εταίρος και δεν επιτρέπεται να χάσει την καθολικής εμβέλειας επιρροή που ασκεί στο παγκόσμιο δίκτυο.

| 1.6 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και κυρίως στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών να διαθέσουν χωρίς περικοπές τις προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτρέψουν να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Η απόφαση αυτή θα μετατραπεί σε καθοριστικό κριτήριο για την ικανότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής να δημιουργήσει με τον κατάλληλο τρόπο τα θεμέλια για το μέλλον. |
| --- | --- |

1.6

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και κυρίως στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών να διαθέσουν χωρίς περικοπές τις προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτρέψουν να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Η απόφαση αυτή θα μετατραπεί σε καθοριστικό κριτήριο για την ικανότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής να δημιουργήσει με τον κατάλληλο τρόπο τα θεμέλια για το μέλλον.

| 1.7 | Επιπλέον, η EOKE απευθύνει έκκληση στους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να συμβάλουν μέσω των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και των μέτρων που λαμβάνονται στο χώρο της βιομηχανικής έρευνας για την επίτευξη του στόχου του 3 % όσο το δυνατόν συντομότερα. |
| --- | --- |

1.7

Επιπλέον, η EOKE απευθύνει έκκληση στους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να συμβάλουν μέσω των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και των μέτρων που λαμβάνονται στο χώρο της βιομηχανικής έρευνας για την επίτευξη του στόχου του 3 % όσο το δυνατόν συντομότερα.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το εύρος και τη βασική προσέγγιση των δύο προγραμμάτων-πλαίσιο που προτείνει η Επιτροπή (ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ). Αυτό δεν ισχύει μόνο για το θεματικό τους περιεχόμενο και τη θεματική τους διάρθρωση, αλλά ως επί το πλείστον και για την ισορροπία μεταξύ των επιμέρους στόχων και στοιχείων των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το εύρος και τη βασική προσέγγιση των δύο προγραμμάτων-πλαίσιο που προτείνει η Επιτροπή (ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ). Αυτό δεν ισχύει μόνο για το θεματικό τους περιεχόμενο και τη θεματική τους διάρθρωση, αλλά ως επί το πλείστον και για την ισορροπία μεταξύ των επιμέρους στόχων και στοιχείων των προγραμμάτων.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επανέναρξη των επιμέρους προγραμμάτων «Ενέργεια», «Ασφάλεια» και «Διάστημα». Η διασφάλιση επαρκούς, οικονομικά προσιτού και βιώσιμου ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πρωταρχικής σημασίας ζητήματα στο πεδίο έντασης μεταξύ βιωσιμότητας, περιβαλλοντικής συμβατότητας και ανταγωνιστικότητας, η ρύθμιση των οποίων έγκειται στην επάρκεια της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Η σπουδαιότητα του θέματος της ασφάλειας έχει καταστεί ακόμη πιο σαφής τον τελευταίο καιρό λόγω των αποτρόπαιων τρομοκρατικών επιθέσεων. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επανέναρξη των επιμέρους προγραμμάτων «Ενέργεια», «Ασφάλεια» και «Διάστημα». Η διασφάλιση επαρκούς, οικονομικά προσιτού και βιώσιμου ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πρωταρχικής σημασίας ζητήματα στο πεδίο έντασης μεταξύ βιωσιμότητας, περιβαλλοντικής συμβατότητας και ανταγωνιστικότητας, η ρύθμιση των οποίων έγκειται στην επάρκεια της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Η σπουδαιότητα του θέματος της ασφάλειας έχει καταστεί ακόμη πιο σαφής τον τελευταίο καιρό λόγω των αποτρόπαιων τρομοκρατικών επιθέσεων.

| 1.10 | Πολλά από τα προβλήματα που χρήζουν επίλυσης θέτουν οριζόντιους στόχους, στους οποίους περιέχονται περισσότερα επιμέρους πρόγραμματα – συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπιστικών και οικονομικών επιστημών. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή ενός γενικού συντονισμού και τη σύναψη των απαραίτητων δεσμών. Επιπλέον, αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την τρέχουσα κατανομή των δημοσιονομικών πόρων στα επιμέρους πρόγραμματα. Αυτό ισχύει και για τον –ενδεχομένως ανεπαρκή – προϋπολογισμό που προβλέπεται για την έρευνα. |
| --- | --- |

1.10

Πολλά από τα προβλήματα που χρήζουν επίλυσης θέτουν οριζόντιους στόχους, στους οποίους περιέχονται περισσότερα επιμέρους πρόγραμματα – συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπιστικών και οικονομικών επιστημών. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή ενός γενικού συντονισμού και τη σύναψη των απαραίτητων δεσμών. Επιπλέον, αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την τρέχουσα κατανομή των δημοσιονομικών πόρων στα επιμέρους πρόγραμματα. Αυτό ισχύει και για τον –ενδεχομένως ανεπαρκή – προϋπολογισμό που προβλέπεται για την έρευνα.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να απλουστεύσει τις διοικητικές διαδικασίες και να περιορίσει τον αντίστοιχο φόρτο εργασιών, αυξάνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών προγραμμάτων ερευνών. Ο διοικητικός φόρτος και το κόστος που συνεπάγονται σήμερα οι διαδικασίες για την υποβολή αιτήσεων και την έγκρισή τους είναι υπερβολικός και δημιουργεί προβλήματα στους χρήστες από το χώρο της επιστήμης και της βιομηχανίας. Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ερευνών – συνυπολογιζομένων των κινδύνων που απορρέουν από την υποβολή αίτησης – πρέπει να είναι επωφελής για τους ενδιαφερόμενους φορείς. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για μικρότερους παράγοντες, όπως είναι οι ΜΜΕ και οι μικρές ομάδες ερευνών από πανεπιστήμια και ιδρύματα ερευνών. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να απλουστεύσει τις διοικητικές διαδικασίες και να περιορίσει τον αντίστοιχο φόρτο εργασιών, αυξάνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών προγραμμάτων ερευνών. Ο διοικητικός φόρτος και το κόστος που συνεπάγονται σήμερα οι διαδικασίες για την υποβολή αιτήσεων και την έγκρισή τους είναι υπερβολικός και δημιουργεί προβλήματα στους χρήστες από το χώρο της επιστήμης και της βιομηχανίας. Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ερευνών – συνυπολογιζομένων των κινδύνων που απορρέουν από την υποβολή αίτησης – πρέπει να είναι επωφελής για τους ενδιαφερόμενους φορείς. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για μικρότερους παράγοντες, όπως είναι οι ΜΜΕ και οι μικρές ομάδες ερευνών από πανεπιστήμια και ιδρύματα ερευνών.

| 1.12 | Στο πλαίσιο αυτό, σημαντική πτυχή είναι η επαρκής συνέχεια των όρων, όσον αφορά την υποβολή αιτήσεων και τη χρηματοδότηση, καθώς και τις δομές συνεργασίας και τα οργανωτικά σχήματα (μέσα). Είναι απαραίτητη η υιοθέτηση νέων μέσων, όπως οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες, αλλά με μεγάλη προσοχή και αρχικά για μια περίοδο δοκιμασίας. |
| --- | --- |

1.12

Στο πλαίσιο αυτό, σημαντική πτυχή είναι η επαρκής συνέχεια των όρων, όσον αφορά την υποβολή αιτήσεων και τη χρηματοδότηση, καθώς και τις δομές συνεργασίας και τα οργανωτικά σχήματα (μέσα). Είναι απαραίτητη η υιοθέτηση νέων μέσων, όπως οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες, αλλά με μεγάλη προσοχή και αρχικά για μια περίοδο δοκιμασίας.

| 1.13 | Με δεδομένο τον καθοριστικής σημασίας ρόλο που διαδραματίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα πλαίσια της διαδικασίας της Λισσαβόνας, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει το ρόλο τους στη διαδικασία έρευνας και ανάπτυξης. Συνεπώς, συνιστά να αυξηθεί, εφόσον αυτό είναι απαραίτητο, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται, στο μέτρο που δεν θα είναι επαρκείς οι ενισχύσεις που προβλέπονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), που δεν εξετάζεται στο παρόν έγγραφο και διαδραματίζει σημαντικό επικουρικό και διαμεσολαβητικό ρόλο. |
| --- | --- |

1.13

Με δεδομένο τον καθοριστικής σημασίας ρόλο που διαδραματίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα πλαίσια της διαδικασίας της Λισσαβόνας, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει το ρόλο τους στη διαδικασία έρευνας και ανάπτυξης. Συνεπώς, συνιστά να αυξηθεί, εφόσον αυτό είναι απαραίτητο, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται, στο μέτρο που δεν θα είναι επαρκείς οι ενισχύσεις που προβλέπονται στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), που δεν εξετάζεται στο παρόν έγγραφο και διαδραματίζει σημαντικό επικουρικό και διαμεσολαβητικό ρόλο.

| 1.14 | Για να μπορέσει να επιβιώσει αυτό το είδος ΜΜΕ, που έχουν ιδρυθεί ειδικά για την ανάπτυξη και την εμπορία νέων προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, χρειάζονται κυρίως κεφάλαια εκκίνησης και κινδύνου, για να καλυφθούν τα πρώτα πέντε έως δέκα χρόνια της λειτουργίας τους . |
| --- | --- |

1.14

Για να μπορέσει να επιβιώσει αυτό το είδος ΜΜΕ, που έχουν ιδρυθεί ειδικά για την ανάπτυξη και την εμπορία νέων προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, χρειάζονται κυρίως κεφάλαια εκκίνησης και κινδύνου, για να καλυφθούν τα πρώτα πέντε έως δέκα χρόνια της λειτουργίας τους .

| 1.15 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το ρόλο του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕ) και το ευρύ φάσμα που καλύπτει η εντολή που του ανατέθηκε σε πολλούς τομείς, περιλαμβανομένης και της ανάλυσης των μελλοντικών τάσεων στον επιστημονικό/τεχνολογικό, τον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα και τονίζει τη σημασία που έχει στα πλαίσια των διαβουλεύσεων για τη χάραξη πολιτικής. |
| --- | --- |

1.15

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το ρόλο του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕ) και το ευρύ φάσμα που καλύπτει η εντολή που του ανατέθηκε σε πολλούς τομείς, περιλαμβανομένης και της ανάλυσης των μελλοντικών τάσεων στον επιστημονικό/τεχνολογικό, τον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα και τονίζει τη σημασία που έχει στα πλαίσια των διαβουλεύσεων για τη χάραξη πολιτικής.

| 1.16 | Σε ό,τι αφορά περαιτέρω, λεπτομερείς παρατηρήσεις και συστάσεις, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στα εκτενέστερα κεφάλαια 2, 4 και 5 της παρούσας γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

1.16

Σε ό,τι αφορά περαιτέρω, λεπτομερείς παρατηρήσεις και συστάσεις, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στα εκτενέστερα κεφάλαια 2, 4 και 5 της παρούσας γνωμοδότησης.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό μέλλον της Ευρώπης. Η μελλοντική εξέλιξη της Ευρώπης και η θέση της μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων καθορίζονται κυρίως από τον ανταγωνισμό που κυριαρχεί στην παγκόσμια αγορά σε συνδυασμό με μεταβολές στις βιομηχανικές και οικονομικές διαρθρώσεις, την κατάσταση στην αγορά εργασίας και στην αγορά πρώτων υλών. Στο πλαίσιο αυτό, η οικονομική μεγέθυνση, η επιτυχία και η οικονομική ισχύς, αλλά και οι δυνατότητες που διανοίγονται όσον αφορά την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και την πολιτισμική ανάπτυξη, εξαρτώνται καθοριστικά από τις διαθέσιμες γνώσεις και, συνεπώς από τις επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Οι επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη πολλαπλασιάζουν σημαντικά την ισχύ της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.1

Το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό μέλλον της Ευρώπης. Η μελλοντική εξέλιξη της Ευρώπης και η θέση της μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων καθορίζονται κυρίως από τον ανταγωνισμό που κυριαρχεί στην παγκόσμια αγορά σε συνδυασμό με μεταβολές στις βιομηχανικές και οικονομικές διαρθρώσεις, την κατάσταση στην αγορά εργασίας και στην αγορά πρώτων υλών. Στο πλαίσιο αυτό, η οικονομική μεγέθυνση, η επιτυχία και η οικονομική ισχύς, αλλά και οι δυνατότητες που διανοίγονται όσον αφορά την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και την πολιτισμική ανάπτυξη, εξαρτώνται καθοριστικά από τις διαθέσιμες γνώσεις και, συνεπώς από τις επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Οι επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη πολλαπλασιάζουν σημαντικά την ισχύ της οικονομίας.

| 2.2 | Η διεθνής κατάσταση του ανταγωνισμού. Η Ευρώπη ανταγωνίζεται αφενός τις παραδοσιακές βιομηχανικές χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία ή η Ρωσία· οι επενδύσεις των ΗΠΑ
   (3) σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη ξεπερνούν κατά πολύ τις αντίστοιχες της ΕΕ, αυξάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο διαρκώς το υφιστάμενο προβάδισμα. Αφετέρου, η Ευρώπη ανταγωνίζεται και τις ταχύτατα αναπτυσσόμενες οικονομικές δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία η Νότια Κορέα, κ.λπ.. |
| --- | --- |

2.2

Η διεθνής κατάσταση του ανταγωνισμού. Η Ευρώπη ανταγωνίζεται αφενός τις παραδοσιακές βιομηχανικές χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία ή η Ρωσία· οι επενδύσεις των ΗΠΑ
   (3) σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη ξεπερνούν κατά πολύ τις αντίστοιχες της ΕΕ, αυξάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο διαρκώς το υφιστάμενο προβάδισμα. Αφετέρου, η Ευρώπη ανταγωνίζεται και τις ταχύτατα αναπτυσσόμενες οικονομικές δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία η Νότια Κορέα, κ.λπ..

| 2.3 | Παγκόσμιος ανταγωνισμός στο χώρο της έρευνας. Εξάλλου, σε σύγκριση με την ΕΕ, οι προαναφερόμενες χώρες όχι μόνο διαθέτουν πλουσιότατο και φθηνότερο εργατικό δυναμικό, αλλά διακρίνονται εντωμεταξύ και για το ταχύτατα αναπτυσσόμενο και υψηλό επίπεδο των επιστημονικών και τεχνολογικών προτύπων, καθώς και για τις αξιόλογες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την έρευνα και την ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, για την ΕΕ δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να διασφαλίσει τη θέση της όσον αφορά στην κάλυψη του συγκριτικά σαφώς υψηλότερου εργατικού κόστους και τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα μέσω περαιτέρω προόδου στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα και, συνεπώς, με τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και των διαδικασιών. Η Ευρώπη πρέπει λοιπόν να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην είναι η ηττημένη πλευρά αυτού του - καθοριστικού για το μέλλον της - παγκόσμιου συναγωνισμού επέκτασης των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.3

Παγκόσμιος ανταγωνισμός στο χώρο της έρευνας. Εξάλλου, σε σύγκριση με την ΕΕ, οι προαναφερόμενες χώρες όχι μόνο διαθέτουν πλουσιότατο και φθηνότερο εργατικό δυναμικό, αλλά διακρίνονται εντωμεταξύ και για το ταχύτατα αναπτυσσόμενο και υψηλό επίπεδο των επιστημονικών και τεχνολογικών προτύπων, καθώς και για τις αξιόλογες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την έρευνα και την ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, για την ΕΕ δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να διασφαλίσει τη θέση της όσον αφορά στην κάλυψη του συγκριτικά σαφώς υψηλότερου εργατικού κόστους και τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα μέσω περαιτέρω προόδου στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα και, συνεπώς, με τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και των διαδικασιών. Η Ευρώπη πρέπει λοιπόν να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην είναι η ηττημένη πλευρά αυτού του - καθοριστικού για το μέλλον της - παγκόσμιου συναγωνισμού επέκτασης των επενδύσεων στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

| 2.4 | Γενική αντίληψη και ελκυστικότητα – Διεθνής συνεργασία. Ωστόσο, οι επιδόσεις στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα δεν καθορίζουν μόνο την οικονομική ανταγωνιστικότητα και την επακόλουθη έλξη για τους επενδυτές, επιστήμονες και μηχανολόγους (διαρροή εγκεφάλων), αλλά και την πολιτισμική και πολιτική ακτινοβολία και την άσκηση επιρροής. Η Ε.Ε. πρέπει να εξακολουθήσει να είναι καθοριστικής σημασίας, περιζήτητη εταίρος και δεν επιτρέπεται να χάσει την καθολικής εμβέλειας επιρροή που ασκεί στο παγκόσμιο δίκτυο. |
| --- | --- |

2.4

Γενική αντίληψη και ελκυστικότητα – Διεθνής συνεργασία. Ωστόσο, οι επιδόσεις στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα δεν καθορίζουν μόνο την οικονομική ανταγωνιστικότητα και την επακόλουθη έλξη για τους επενδυτές, επιστήμονες και μηχανολόγους (διαρροή εγκεφάλων), αλλά και την πολιτισμική και πολιτική ακτινοβολία και την άσκηση επιρροής. Η Ε.Ε. πρέπει να εξακολουθήσει να είναι καθοριστικής σημασίας, περιζήτητη εταίρος και δεν επιτρέπεται να χάσει την καθολικής εμβέλειας επιρροή που ασκεί στο παγκόσμιο δίκτυο.

| 2.5 | Η στρατηγική της Λισσαβόνας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας έθεσε τον Μάρτιο του 2000 το στρατηγικό στόχο, η Ευρώπη να καταστεί η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο (4). Έκτοτε, η υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας και η ενσωματωμένη σε αυτήν δημιουργία ενός ισχυρού Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας αποτελούν το επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (άνοιξη του 2002) προσδιόρισε τους στόχους για την προώθηση της έρευνας και ποσοτικά: Οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ πρέπει να αυξηθούν με σκοπό να έχουν φτάσει το 3 % του ΑΕγχΠ έως το 2010, με το μερίδιο του ιδιωτικού τομέα να ανέρχεται στα δύο τρίτα. (στόχος του 3 %). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρόκειται για έναν «κινητό στόχο» στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού επενδύσεων, και ότι όποιος καθυστερήσει στην επίτευξή του θα απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από την κορυφή. |
| --- | --- |

2.5

Η στρατηγική της Λισσαβόνας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας έθεσε τον Μάρτιο του 2000 το στρατηγικό στόχο, η Ευρώπη να καταστεί η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο (4). Έκτοτε, η υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας και η ενσωματωμένη σε αυτήν δημιουργία ενός ισχυρού Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας αποτελούν το επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (άνοιξη του 2002) προσδιόρισε τους στόχους για την προώθηση της έρευνας και ποσοτικά: Οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ πρέπει να αυξηθούν με σκοπό να έχουν φτάσει το 3 % του ΑΕγχΠ έως το 2010, με το μερίδιο του ιδιωτικού τομέα να ανέρχεται στα δύο τρίτα. (στόχος του 3 %). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρόκειται για έναν «κινητό στόχο» στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού επενδύσεων, και ότι όποιος καθυστερήσει στην επίτευξή του θα απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από την κορυφή.

| 2.6 | Η αναγκαιότητα ενός ισχυρού κοινοτικού πρόγραμματος για την έρευνα. Η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της Ε.Ε. προσφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ ήδη έχουν δρομολογηθεί εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο (5). Η ευρωπαϊκή στήριξη λειτουργεί ως μοχλός και παράγων ολοκλήρωσης επί των απαραίτητων και ευρύτερων εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, στα οποία ασκεί αποφασιστική επιρροή. Παράλληλα, αντιστοιχεί στο διεθνή χαρακτήρα της επιστήμης, της έρευνας και της παραγωγής, καθώς και στην απαραίτητη προς τούτο διεθνή αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.6

Η αναγκαιότητα ενός ισχυρού κοινοτικού πρόγραμματος για την έρευνα. Η στήριξη της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης εκ μέρους της Ε.Ε. προσφέρει σημαντική ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία. Έτσι, ανοίγονται δυνατότητες οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, ενώ ήδη έχουν δρομολογηθεί εξελίξεις στην Ευρώπη με παγκόσμιο αντίκτυπο (5). Η ευρωπαϊκή στήριξη λειτουργεί ως μοχλός και παράγων ολοκλήρωσης επί των απαραίτητων και ευρύτερων εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, στα οποία ασκεί αποφασιστική επιρροή. Παράλληλα, αντιστοιχεί στο διεθνή χαρακτήρα της επιστήμης, της έρευνας και της παραγωγής, καθώς και στην απαραίτητη προς τούτο διεθνή αγορά εργασίας.

| 2.7 | Καταλύτης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και συνοχής. Τέλος, η κοινή έρευνα και ανάπτυξη αποτελεί τον κρίκο που διασυνδέει κορυφαίους ευρωπαίους επιστήμονες στον τομέα της έρευνας με την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους πολιτικούς ιθύνοντες· ταυτόχρονα αποτελεί ουσιαστικό καταλύτη για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τη συνοχή και τη διαμόρφωση κοινής ταυτότητας. |
| --- | --- |

2.7

Καταλύτης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και συνοχής. Τέλος, η κοινή έρευνα και ανάπτυξη αποτελεί τον κρίκο που διασυνδέει κορυφαίους ευρωπαίους επιστήμονες στον τομέα της έρευνας με την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους πολιτικούς ιθύνοντες· ταυτόχρονα αποτελεί ουσιαστικό καταλύτη για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τη συνοχή και τη διαμόρφωση κοινής ταυτότητας.

| 2.8 | Οι προτάσεις της Επιτροπής. Οι προτάσεις της Επιτροπής αφορούν τις χρηματοδοτικές και τις επί της ουσίας δραστηριότητες που πρέπει να αναλάβει άμεσα η Κοινότητα για την προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Παρά την αύξησή τους, συνιστούν ένα σχετικά μικρό τμήμα - σήμερα μόλις το 8 % - του προτεινόμενου γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013. |
| --- | --- |

2.8

Οι προτάσεις της Επιτροπής. Οι προτάσεις της Επιτροπής αφορούν τις χρηματοδοτικές και τις επί της ουσίας δραστηριότητες που πρέπει να αναλάβει άμεσα η Κοινότητα για την προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Παρά την αύξησή τους, συνιστούν ένα σχετικά μικρό τμήμα - σήμερα μόλις το 8 % - του προτεινόμενου γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013.

| 2.9 | Επιπλέον, οι προτάσεις της Επιτροπής συνδέονται και με την πρόταση σχετικά με τη θέσπιση πρόγραμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), η οποία δεν εξετάζεται στο παρόν έγγραφο. Ειδικότερα, το εν λόγω πρόγραμμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος μεταξύ του πρόγραμματος-πλαίσιο που παρουσιάζεται στο παρόν έγγραφο και των αναγκαίων διαδικασιών καινοτομίας στις οποίες πρέπει να προβούν πολλές MME. |
| --- | --- |

2.9

Επιπλέον, οι προτάσεις της Επιτροπής συνδέονται και με την πρόταση σχετικά με τη θέσπιση πρόγραμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), η οποία δεν εξετάζεται στο παρόν έγγραφο. Ειδικότερα, το εν λόγω πρόγραμμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος μεταξύ του πρόγραμματος-πλαίσιο που παρουσιάζεται στο παρόν έγγραφο και των αναγκαίων διαδικασιών καινοτομίας στις οποίες πρέπει να προβούν πολλές MME.

| 2.10 | Η δοκιμασία: καθορισμός προτεραιοτήτων. Ως εκ τούτου, η έγκριση των προτεινόμενων δραστηριοτήτων από το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και – όσον αφορά τις δημοσιονομικές προοπτικές –και ιδίως εκ μέρους των κρατών μελών και η απαραίτητη προτεραιότητα που θα δοθεί σε αυτές αποτελεί την κρίσιμη δοκιμασία για τη σοβαρότητα, τις επιδόσεις και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής (βλ. σχετικά σημεία 4. 4 έως 4.6) . |
| --- | --- |

2.10

Η δοκιμασία: καθορισμός προτεραιοτήτων. Ως εκ τούτου, η έγκριση των προτεινόμενων δραστηριοτήτων από το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και – όσον αφορά τις δημοσιονομικές προοπτικές –και ιδίως εκ μέρους των κρατών μελών και η απαραίτητη προτεραιότητα που θα δοθεί σε αυτές αποτελεί την κρίσιμη δοκιμασία για τη σοβαρότητα, τις επιδόσεις και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής (βλ. σχετικά σημεία 4. 4 έως 4.6) .

3.   Κύρια σημεία των προτάσεων της Επιτροπής

| 3.1 | Σε σύγκριση με το προηγούμενο πρόγραμμα, το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) – εφ'εξής ΠΠ7 – χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία:






  — | Καλύπτει εξ αρχής την Ευρώπη των 25. |
| --- | --- | --- |

3.1

Σε σύγκριση με το προηγούμενο πρόγραμμα, το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) – εφ'εξής ΠΠ7 – χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία:

—

Καλύπτει εξ αρχής την Ευρώπη των 25.

| — | Εκτείνεται για χρονικό διάστημα κατά δύο χρόνια μεγαλύτερο. |
| --- | --- |

—

Εκτείνεται για χρονικό διάστημα κατά δύο χρόνια μεγαλύτερο.

| — | Περιλαμβάνει σημαντική αύξηση του συνολικού αλλά και του ετήσιου προϋπολογισμού. |
| --- | --- |

—

Περιλαμβάνει σημαντική αύξηση του συνολικού αλλά και του ετήσιου προϋπολογισμού.

| — | Προσφέρει μια σαφή και εύλογη διασύνδεση των προτεινόμενων προγραμμάτων αλλά και των επιμέρους τμημάτων αυτών. |
| --- | --- |

—

Προσφέρει μια σαφή και εύλογη διασύνδεση των προτεινόμενων προγραμμάτων αλλά και των επιμέρους τμημάτων αυτών.

| — | Οι θεματικοί τομείς που έχουν προστεθεί αφορούν στην έρευνα στο χώρο της ενέργειας, της ασφάλειας και του διαστήματος. |
| --- | --- |

—

Οι θεματικοί τομείς που έχουν προστεθεί αφορούν στην έρευνα στο χώρο της ενέργειας, της ασφάλειας και του διαστήματος.

| 3.2 | Αφετέρου, η χρονική περίοδος που καλύπτει το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011) – εφ' εξής ΠΠ7-Ευρατόμ – παραμένει αμετάβλητη, καλύπτοντας βεβαίως την Ευρώπη των 25. |
| --- | --- |

3.2

Αφετέρου, η χρονική περίοδος που καλύπτει το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011) – εφ' εξής ΠΠ7-Ευρατόμ – παραμένει αμετάβλητη, καλύπτοντας βεβαίως την Ευρώπη των 25.

| 3.3 | Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο ΠΠ7 θα διαρθρωθεί γύρω από τέσσερα ειδικά πρόγραμματα, τα οποία αντιστοιχούν σε ισάριθμους βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής:






  — | Συνεργασία

  Δεσμεύοντας το 61 % περίπου των δημοσιονομικών πιστώσεων, αυτό το επιμέρους πρόγραμμα καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του ΠΠ7. Επιδίωξη είναι να υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία των ερευνητικών δραστηριοτήτων, περιλαμβανομένης και της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών. |
| --- | --- | --- |

3.3

Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο ΠΠ7 θα διαρθρωθεί γύρω από τέσσερα ειδικά πρόγραμματα, τα οποία αντιστοιχούν σε ισάριθμους βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής:

—

Συνεργασία

Δεσμεύοντας το 61 % περίπου των δημοσιονομικών πιστώσεων, αυτό το επιμέρους πρόγραμμα καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του ΠΠ7. Επιδίωξη είναι να υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία των ερευνητικών δραστηριοτήτων, περιλαμβανομένης και της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών.

| — | Ιδέες

  Υπό την καθοδήγηση ενός αυτόνομου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, θα υποστηριχθούν δραστηριότητες έρευνας αιχμής που μπορεί να ενδιαφέρουν όλους τους κλάδους των επιστημών (μαζί με τις ανθρωπιστικές επιστήμες) και της τεχνολογίας. |
| --- | --- |

—

Ιδέες

Υπό την καθοδήγηση ενός αυτόνομου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας, θα υποστηριχθούν δραστηριότητες έρευνας αιχμής που μπορεί να ενδιαφέρουν όλους τους κλάδους των επιστημών (μαζί με τις ανθρωπιστικές επιστήμες) και της τεχνολογίας.

| — | Άνθρωποι

  Πρέπει να ενισχυθεί και να επεκταθεί η υποστήριξη της κατάρτισης, της επιμόρφωσης και της επαγγελματικής εξέλιξης των ερευνητών, οι λεγόμενες «δράσεις Μαρία Κιουρί», καθώς και η εδραίωση ισχυρών δεσμών με τα εθνικά συστήματα. |
| --- | --- |

—

Άνθρωποι

Πρέπει να ενισχυθεί και να επεκταθεί η υποστήριξη της κατάρτισης, της επιμόρφωσης και της επαγγελματικής εξέλιξης των ερευνητών, οι λεγόμενες «δράσεις Μαρία Κιουρί», καθώς και η εδραίωση ισχυρών δεσμών με τα εθνικά συστήματα.

| — | Ικανότητες

  Στον τομέα αυτό πρέπει να υποστηριχθούν παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται οι ευρωπαϊκές ικανότητες έρευνας και καινοτομίας: ενίσχυση και δημιουργία υποδομών έρευνας· έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ· περιφερειακές συσπειρώσεις με άξονα την έρευνα· πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των «περιφερειών σύγκλισης» της ΕΕ· ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό· «οριζόντιες» δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας. |
| --- | --- |

—

Ικανότητες

Στον τομέα αυτό πρέπει να υποστηριχθούν παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται οι ευρωπαϊκές ικανότητες έρευνας και καινοτομίας: ενίσχυση και δημιουργία υποδομών έρευνας· έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ· περιφερειακές συσπειρώσεις με άξονα την έρευνα· πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των «περιφερειών σύγκλισης» της ΕΕ· ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό· «οριζόντιες» δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας.

| — | Κοινό Κέντρο Ερευνών

  Επιπλέον, προβλέπεται η κατάρτιση ενός ειδικού πρόγραμματος για τις μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών. |
| --- | --- |

—

Κοινό Κέντρο Ερευνών

Επιπλέον, προβλέπεται η κατάρτιση ενός ειδικού πρόγραμματος για τις μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών.

| 3.4 | Το προτεινόμενο συνολικό ύψος της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ΠΠ7 ανέρχεται σε 72.726 εκατομμύρια ευρώ. Η ποσοστιαία κατανομή του ποσού αυτού μεταξύ των δραστηριοτήτων και δράσεων που προβλέπονται στο άρθρο 2, παράγραφοι 2 έως 6, έχει ως εξής:






  Συνεργασία | 61,1 % |
| --- | --- | --- |
| Ιδέες | 16,3 % |
| Άνθρωποι | 9,8 % |
| Ικανότητες | 10,3 % |
| Μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών | 2,5 % |

3.4

Το προτεινόμενο συνολικό ύψος της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ΠΠ7 ανέρχεται σε 72.726 εκατομμύρια ευρώ. Η ποσοστιαία κατανομή του ποσού αυτού μεταξύ των δραστηριοτήτων και δράσεων που προβλέπονται στο άρθρο 2, παράγραφοι 2 έως 6, έχει ως εξής:

Συνεργασία

61,1 %

Ιδέες

16,3 %

Άνθρωποι

9,8 %

Ικανότητες

10,3 %

Μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών

2,5 %

| 3.5 | Το πρόγραμμα «Συνεργασία», για το οποίο προτείνεται προϋπολογισμός 44.432 εκατ. ευρώ, χωρίζεται σε θεματικά πρόγραμματα προτεραιότητας. Στα πλαίσια αυτά, πρέπει να εξασφαλιστεί η αμοιβαία προσπελασιμότητα των επιμέρους προγραμμάτων και να επιτραπεί η υιοθέτηση διαθεματικών προσεγγίσεων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τα ακόλουθα 9 ερευνητικά θέματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν στην ΕΕ στο πλαίσιο της διακρατικής συνεργασίας. Επίσης παρουσιάζεται η προτεινόμενη, ποσοστιαία κατανομή του προϋπολογισμού.












  — | Υγεία |
| --- | --- | --- |

3.5

Το πρόγραμμα «Συνεργασία», για το οποίο προτείνεται προϋπολογισμός 44.432 εκατ. ευρώ, χωρίζεται σε θεματικά πρόγραμματα προτεραιότητας. Στα πλαίσια αυτά, πρέπει να εξασφαλιστεί η αμοιβαία προσπελασιμότητα των επιμέρους προγραμμάτων και να επιτραπεί η υιοθέτηση διαθεματικών προσεγγίσεων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τα ακόλουθα 9 ερευνητικά θέματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν στην ΕΕ στο πλαίσιο της διακρατικής συνεργασίας. Επίσης παρουσιάζεται η προτεινόμενη, ποσοστιαία κατανομή του προϋπολογισμού.

—

Υγεία

18,7 %

| — | Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία |
| --- | --- |

—

Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία

5,5 %

| — | Τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας |
| --- | --- |

—

Τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας

28,5 %

| — | Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής |
| --- | --- |

—

Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής

10,9 %

| — | Ενέργεια |
| --- | --- |

—

Ενέργεια

6,6 %

| — | Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος) |
| --- | --- |

—

Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)

5,7 %

| — | Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής) |
| --- | --- |

—

Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)

13,3 %

| — | Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες |
| --- | --- |

—

Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες

1,8 %

| — | Ασφάλεια και διάστημα |
| --- | --- |

—

Ασφάλεια και διάστημα

8,9 %

| 3.6 | Το ΠΠ7-Ευρατόμ απαρτίζεται από δύο ειδικά πρόγραμματα. |
| --- | --- |

3.6

Το ΠΠ7-Ευρατόμ απαρτίζεται από δύο ειδικά πρόγραμματα.

| 3.6.1 | Το ένα καλύπτει τους εξής θεματικούς τομείς:






  — | Έρευνα στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης: με στόχο την ανάπτυξη τεχνολογίας ικανής να διασφαλίσει μια ασφαλή, αειφόρο, φιλική προς το περιβάλλον και οικονομικά βιώσιμη πηγή ενέργειας. |
| --- | --- | --- |

3.6.1

Το ένα καλύπτει τους εξής θεματικούς τομείς:

—

Έρευνα στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης: με στόχο την ανάπτυξη τεχνολογίας ικανής να διασφαλίσει μια ασφαλή, αειφόρο, φιλική προς το περιβάλλον και οικονομικά βιώσιμη πηγή ενέργειας.

| — | Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία: με στόχο την προώθηση της ασφαλούς χρήσης και εκμετάλλευσης της πυρηνικής σχάσης και άλλων χρήσεων ακτινοβολίας στη βιομηχανία και την ιατρική. |
| --- | --- |

—

Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία: με στόχο την προώθηση της ασφαλούς χρήσης και εκμετάλλευσης της πυρηνικής σχάσης και άλλων χρήσεων ακτινοβολίας στη βιομηχανία και την ιατρική.

| 3.6.2 | Το άλλο πρόγραμμα καλύπτει τις δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.6.2

Το άλλο πρόγραμμα καλύπτει τις δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.

| 3.6.3 | Το συνολικό ποσό για την εφαρμογή του ΠΠ7-Ευρατόμ για την περίοδο 2007 έως 2011 ανέρχεται σε 3092 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται ως εξής (σε ποσοστά):












  α) | Έρευνα στο πεδίο της ενέργειας σύντηξης |
| --- | --- | --- |

3.6.3

Το συνολικό ποσό για την εφαρμογή του ΠΠ7-Ευρατόμ για την περίοδο 2007 έως 2011 ανέρχεται σε 3092 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται ως εξής (σε ποσοστά):

α)

Έρευνα στο πεδίο της ενέργειας σύντηξης

69,8 %

| β) | Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία |
| --- | --- |

β)

Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία

12,8 %

| γ) | Πυρηνικές δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών |
| --- | --- |

γ)

Πυρηνικές δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών

17,4 %

| 3.7 | Σ' αυτά προστίθεται λεπτομερής περιγραφή και διασαφήνιση των προτεινόμενων όρων χρηματοδοτικής στήριξης και των χρηματοδοτικών μέσων. Οι λεπτομέρειες αυτές είχαν εξαγγελθεί σε προηγούμενη ανακοίνωση της Επιτροπής (6), για την οποία η ΕΟΚΕ έχει εκδώσει αναλυτική γνωμοδότηση. (7) |
| --- | --- |

3.7

Σ' αυτά προστίθεται λεπτομερής περιγραφή και διασαφήνιση των προτεινόμενων όρων χρηματοδοτικής στήριξης και των χρηματοδοτικών μέσων. Οι λεπτομέρειες αυτές είχαν εξαγγελθεί σε προηγούμενη ανακοίνωση της Επιτροπής (6), για την οποία η ΕΟΚΕ έχει εκδώσει αναλυτική γνωμοδότηση. (7)

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής είναι ένα εκτενέστατο έγγραφο, στο οποίο περιλαμβάνεται ένα αξιόλογο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης, με πολλές λεπτομέρειες, πτυχές και εγκάρσιες διασυνδέσεις. Για το λόγο αυτό, στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι εφικτή ούτε η ξεχωριστή παρουσίαση όλων των προτεινόμενων στοιχείων και διαδικασιών του πρόγραμματος, αλλά ούτε ο αναλυτικός σχολιασμός τους. Ως εκ τούτου, όλες οι λεπτομερείς παρατηρήσεις περιορίζονται σε θέματα που η ΕΟΚΕ κρίνει ότι χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε προηγούμενες συστάσεις της (8) επί ειδικών θεμάτων και τονίζει ότι εξακολουθούν να είναι επίκαιρες και για την περίπτωση του 7ου πρόγραμματος-πλαίσιο. Περισσότερες παρατηρήσεις θα περιλαμβάνονται στις επακόλουθες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ επί των ανακοινώσεων της Επιτροπής για τα «ειδικά πρόγραμματα» (9) καθώς και τους «κανόνες πρόσβασης» (10). |
| --- | --- |

4.1

Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής είναι ένα εκτενέστατο έγγραφο, στο οποίο περιλαμβάνεται ένα αξιόλογο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης, με πολλές λεπτομέρειες, πτυχές και εγκάρσιες διασυνδέσεις. Για το λόγο αυτό, στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι εφικτή ούτε η ξεχωριστή παρουσίαση όλων των προτεινόμενων στοιχείων και διαδικασιών του πρόγραμματος, αλλά ούτε ο αναλυτικός σχολιασμός τους. Ως εκ τούτου, όλες οι λεπτομερείς παρατηρήσεις περιορίζονται σε θέματα που η ΕΟΚΕ κρίνει ότι χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε προηγούμενες συστάσεις της (8) επί ειδικών θεμάτων και τονίζει ότι εξακολουθούν να είναι επίκαιρες και για την περίπτωση του 7ου πρόγραμματος-πλαίσιο. Περισσότερες παρατηρήσεις θα περιλαμβάνονται στις επακόλουθες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ επί των ανακοινώσεων της Επιτροπής για τα «ειδικά πρόγραμματα» (9) καθώς και τους «κανόνες πρόσβασης» (10).

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δύο προϋπολογισμοί που προτείνονται παρέχουν τα κονδύλια που είναι απολύτως απαραίτητα για να μπορέσει η Ε.Ε., ως κοιτίδα της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας, όχι μόνο να αποφύγει το ενδεχόμενο να εκτεθεί η θέση της σε κίνδυνο, αλλά να την διατηρήσει και να την ενισχύσει περαιτέρω. Τα κονδύλια αυτά πρέπει μακροπρόθεσμα να αυξηθούν. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό αποτελεί ένα θετικό και απολύτως απαραίτητο πρώτο βήμα, τουλάχιστον εκ μέρους της Κοινότητας, για να προσεγγισθεί περισσότερο ο δεδηλωμένος πολιτικός στόχος του 3 % που καθορίστηκε από τους Ευρωπαίους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στη σύνοδο κορυφής της Βαρκελώνης
   (11)
  . |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δύο προϋπολογισμοί που προτείνονται παρέχουν τα κονδύλια που είναι απολύτως απαραίτητα για να μπορέσει η Ε.Ε., ως κοιτίδα της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας, όχι μόνο να αποφύγει το ενδεχόμενο να εκτεθεί η θέση της σε κίνδυνο, αλλά να την διατηρήσει και να την ενισχύσει περαιτέρω. Τα κονδύλια αυτά πρέπει μακροπρόθεσμα να αυξηθούν. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό αποτελεί ένα θετικό και απολύτως απαραίτητο πρώτο βήμα, τουλάχιστον εκ μέρους της Κοινότητας, για να προσεγγισθεί περισσότερο ο δεδηλωμένος πολιτικός στόχος του 3 % που καθορίστηκε από τους Ευρωπαίους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στη σύνοδο κορυφής της Βαρκελώνης
   (11)
  .

| 4.3 | Χωρίς τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους, τα δύο πρόγραμματα ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ δεν μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους όσον αφορά τη στρατηγική της Λισσαβόνας. Υπάρχει μάλιστα κίνδυνος, στα πλαίσια του παγκόσμιου ανταγωνισμού, η Ευρώπη να απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από την κορυφή. Η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη συνιστούν την αφετηρία και την κινητήρια δύναμη της διαδικασίας εισαγωγής καινοτομιών για την καθιέρωση ανταγωνιστικών προϊόντων και τεχνικών. Μπορεί να προκαλέσουν ραγδαίες εξελίξεις, οι οποίες θα επιδράσουν με τη σειρά τους θετικά στη δυναμική της οικονομίας και την απασχόληση. |
| --- | --- |

4.3

Χωρίς τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους, τα δύο πρόγραμματα ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ δεν μπορούν να επιτύχουν τους στόχους τους όσον αφορά τη στρατηγική της Λισσαβόνας. Υπάρχει μάλιστα κίνδυνος, στα πλαίσια του παγκόσμιου ανταγωνισμού, η Ευρώπη να απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από την κορυφή. Η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη συνιστούν την αφετηρία και την κινητήρια δύναμη της διαδικασίας εισαγωγής καινοτομιών για την καθιέρωση ανταγωνιστικών προϊόντων και τεχνικών. Μπορεί να προκαλέσουν ραγδαίες εξελίξεις, οι οποίες θα επιδράσουν με τη σειρά τους θετικά στη δυναμική της οικονομίας και την απασχόληση.

| 4.4 | Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί επιπλέον σαφές μήνυμα προς τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το παράδειγμα και να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιτευχθεί όσο το δυνατόν ταχύτερα ο στόχος του 3 % αξιοποιώντας και τους εθνικούς προϋπολογισμούς για την έρευνα. |
| --- | --- |

4.4

Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί επιπλέον σαφές μήνυμα προς τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το παράδειγμα και να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιτευχθεί όσο το δυνατόν ταχύτερα ο στόχος του 3 % αξιοποιώντας και τους εθνικούς προϋπολογισμούς για την έρευνα.

| 4.5 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ θεωρεί το συνολικό ύψος των δύο προϋπολογισμών που αναμένεται να εγκριθούν ως την καθοριστική δοκιμασία για την ευρωπαϊκή πολιτική, την αξιοπιστία και την ικανότητα δράσης που διαθέτει. Αυτή είναι η πλέον κατάλληλη ευκαιρία να καταδειχθεί, εάν η ευρωπαϊκή πολιτική θέτει πράγματι τις απαραίτητες προτεραιότητες και δημιουργεί τα θεμέλια που είναι απαραίτητα για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο της περαιτέρω υποχώρησης της Ε.Ε. στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού και προκειμένου να εκπληρωθούν τις υποσχέσεις που εμπερικλείονται στους στόχους της Λισσαβόνας. |
| --- | --- |

4.5

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ θεωρεί το συνολικό ύψος των δύο προϋπολογισμών που αναμένεται να εγκριθούν ως την καθοριστική δοκιμασία για την ευρωπαϊκή πολιτική, την αξιοπιστία και την ικανότητα δράσης που διαθέτει. Αυτή είναι η πλέον κατάλληλη ευκαιρία να καταδειχθεί, εάν η ευρωπαϊκή πολιτική θέτει πράγματι τις απαραίτητες προτεραιότητες και δημιουργεί τα θεμέλια που είναι απαραίτητα για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο της περαιτέρω υποχώρησης της Ε.Ε. στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού και προκειμένου να εκπληρωθούν τις υποσχέσεις που εμπερικλείονται στους στόχους της Λισσαβόνας.

| 4.6 | Έκκληση. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και κυρίως στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών να διαθέσουν τις προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτρέψουν να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Σε διαφορετική περίπτωση, θα προκύψουν μεγάλα μειονεκτήματα, ενώ ταυτόχρονα δεν θα είναι δυνατή η επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας και θα ζημιωθεί η εικόνα και η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής. |
| --- | --- |

4.6

Έκκληση. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και κυρίως στους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών να διαθέσουν τις προτεινόμενες από την Επιτροπή, άμεσα αναγκαίες, επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και να μην επιτρέψουν να μεταβληθούν σε παίγνιο ή θύμα των διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Σε διαφορετική περίπτωση, θα προκύψουν μεγάλα μειονεκτήματα, ενώ ταυτόχρονα δεν θα είναι δυνατή η επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας και θα ζημιωθεί η εικόνα και η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πολιτικής.

| 4.7 | Επιπλέον, η EOKE απευθύνει έκκληση στους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να συμβάλουν μέσω των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και των μέτρων που λαμβάνονται στο χώρο της βιομηχανικής έρευνας για την επίτευξη του στόχου του 3 % όσο το δυνατόν συντομότερα. |
| --- | --- |

4.7

Επιπλέον, η EOKE απευθύνει έκκληση στους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να συμβάλουν μέσω των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και των μέτρων που λαμβάνονται στο χώρο της βιομηχανικής έρευνας για την επίτευξη του στόχου του 3 % όσο το δυνατόν συντομότερα.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βασική προσέγγιση των δύο προγραμμάτων-πλαίσιο που προτείνει η Επιτροπή (ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ). Αυτό ισχύει για το περιεχόμενο και τη θεματική τους διάρθρωση, αλλά συνήθως και για την ισορροπία μεταξύ των επιμέρους στόχων και στοιχείων των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βασική προσέγγιση των δύο προγραμμάτων-πλαίσιο που προτείνει η Επιτροπή (ΠΠ7 και ΠΠ7-Ευρατόμ). Αυτό ισχύει για το περιεχόμενο και τη θεματική τους διάρθρωση, αλλά συνήθως και για την ισορροπία μεταξύ των επιμέρους στόχων και στοιχείων των προγραμμάτων.

| 4.9 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, το ότι στην πρόταση της Επιτροπής συμπεριλαμβάνονται ή επισημαίνονται με ξεχωριστή έμφαση πολλές από τις συστάσεις της. Τα ερευνητικά αντικείμενα που περιλαμβάνονται στο επιμέρους πρόγραμμα «Συνεργασία» αφορούν π.χ.: τη γνωμοδότησή της για τη νανοτεχνολογία
   (12), τη βιοτεχνολογία
   (13), την έρευνα για την υγεία
   (14), τις τεχνολογίες της πληροφορίας
   (15), την ενεργειακή έρευνα
   (16) (περιλαμβανομένης της έρευνας στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης (17)), το διάστημα
   (18) και την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας
   (19). Στο σημείο αυτό, επαναλαμβάνεται ότι η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία σε όλα αυτά τα θέματα και, κατά συνέπεια, υποστηρίζει με θέρμη την ανάλογη επεξεργασία τους. Κενά που εντοπίζει ή ιδιαίτερες απόψεις που προβάλλει η ΕΟΚΕ θα επισημανθούν σε μεταγενέστερο σημείο. |
| --- | --- |

4.9

Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, το ότι στην πρόταση της Επιτροπής συμπεριλαμβάνονται ή επισημαίνονται με ξεχωριστή έμφαση πολλές από τις συστάσεις της. Τα ερευνητικά αντικείμενα που περιλαμβάνονται στο επιμέρους πρόγραμμα «Συνεργασία» αφορούν π.χ.: τη γνωμοδότησή της για τη νανοτεχνολογία
   (12), τη βιοτεχνολογία
   (13), την έρευνα για την υγεία
   (14), τις τεχνολογίες της πληροφορίας
   (15), την ενεργειακή έρευνα
   (16) (περιλαμβανομένης της έρευνας στο πεδίο της πυρηνικής σύντηξης (17)), το διάστημα
   (18) και την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας
   (19). Στο σημείο αυτό, επαναλαμβάνεται ότι η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία σε όλα αυτά τα θέματα και, κατά συνέπεια, υποστηρίζει με θέρμη την ανάλογη επεξεργασία τους. Κενά που εντοπίζει ή ιδιαίτερες απόψεις που προβάλλει η ΕΟΚΕ θα επισημανθούν σε μεταγενέστερο σημείο.

| 4.10 | Όσον αφορά τη διαστημική έρευνα και την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΟΚΕ είχε ήδη διατυπώσει και στοιχειοθετήσει τη σύσταση η προώθηση και η διαχείρισή τους να υλοποιηθεί εκτός του ΠΠ7. Αναγνωρίζει ωστόσο τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ενσωμάτωσή τους στο ΠΠ7 – π.χ. πιο εύκολη διαχείριση καθώς και περισσότερη συνεκτικότητα και συνέργεια με άλλα σκέλη του πρόγραμματος. Ως εκ τούτου, ζητεί να καταβληθούν προσπάθειες για την ενσωμάτωση των ανωτέρω επιμέρους προγραμμάτων στο ΠΠ7 και να συναχθούν τα απαραίτητα συμπεράσματα βάσει της αποκτηθείσας εμπειρίας, λόγου χάριν στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης ή στο ΠΠ8. |
| --- | --- |

4.10

Όσον αφορά τη διαστημική έρευνα και την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΟΚΕ είχε ήδη διατυπώσει και στοιχειοθετήσει τη σύσταση η προώθηση και η διαχείρισή τους να υλοποιηθεί εκτός του ΠΠ7. Αναγνωρίζει ωστόσο τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ενσωμάτωσή τους στο ΠΠ7 – π.χ. πιο εύκολη διαχείριση καθώς και περισσότερη συνεκτικότητα και συνέργεια με άλλα σκέλη του πρόγραμματος. Ως εκ τούτου, ζητεί να καταβληθούν προσπάθειες για την ενσωμάτωση των ανωτέρω επιμέρους προγραμμάτων στο ΠΠ7 και να συναχθούν τα απαραίτητα συμπεράσματα βάσει της αποκτηθείσας εμπειρίας, λόγου χάριν στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης ή στο ΠΠ8.

| 4.10.1 | Ο θεματικός τομέας «Εφαρμογές διαστημικής τεχνολογίας στην υπηρεσία της ευρωπαϊκής κοινωνίας», που εντάσσεται στο σκέλος «Διάστημα», αποτελεί έναν τυπικό θεματικό τομέα οριζόντιου χαρακτήρα (βλέπε κεφάλαιο 5) που συνδυάζεται με τους τομείς ασφάλεια, περιβάλλον και τεχνολογία των πληροφοριών. |
| --- | --- |

4.10.1

Ο θεματικός τομέας «Εφαρμογές διαστημικής τεχνολογίας στην υπηρεσία της ευρωπαϊκής κοινωνίας», που εντάσσεται στο σκέλος «Διάστημα», αποτελεί έναν τυπικό θεματικό τομέα οριζόντιου χαρακτήρα (βλέπε κεφάλαιο 5) που συνδυάζεται με τους τομείς ασφάλεια, περιβάλλον και τεχνολογία των πληροφοριών.

| 4.10.2 | Τα τρέχοντα επίκαιρα θέματα της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας, όπως «Προστασία από την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα», «ασφάλεια των συνόρων», «ασφάλεια και κοινωνία» κ.λπ. αποτελούν οριζόντιους θεματικούς τομείς και πρέπει να συμπληρωθούν στον ερευνητικό τομέα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών από θέματα όπως «έρευνα σχετικά με τις συγκρούσεις και την ειρήνη» καθώς και «έρευνα σχετικά με τον πολιτισμό», προκειμένου να διασαφηνιστούν οι αιτίες των συγκρούσεων και οι δυνατότητες για την αποφυγή ή την πρόληψή τους. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας καθώς και (βλέπε επίσης το σημείο 6.4.3) της απειλής των όπλων μαζικής καταστροφής. |
| --- | --- |

4.10.2

Τα τρέχοντα επίκαιρα θέματα της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας, όπως «Προστασία από την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα», «ασφάλεια των συνόρων», «ασφάλεια και κοινωνία» κ.λπ. αποτελούν οριζόντιους θεματικούς τομείς και πρέπει να συμπληρωθούν στον ερευνητικό τομέα των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών από θέματα όπως «έρευνα σχετικά με τις συγκρούσεις και την ειρήνη» καθώς και «έρευνα σχετικά με τον πολιτισμό», προκειμένου να διασαφηνιστούν οι αιτίες των συγκρούσεων και οι δυνατότητες για την αποφυγή ή την πρόληψή τους. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας καθώς και (βλέπε επίσης το σημείο 6.4.3) της απειλής των όπλων μαζικής καταστροφής.

| 4.11 | αφορά στο ειδικό πρόγραμμα «Ιδέες», η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι έγιναν δεκτές και οι συστάσεις της (20) που αφορούσαν κυρίως την αυτόνομη διαχείριση του εν λόγω πρόγραμματος από ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, το οποίο πρέπει να στελεχωθεί από διεθνώς αναγνωρισμένους, κορυφαίους επιστήμονες. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της να συμπεριληφθούν στο συμβούλιο αυτό κορυφαίοι επιστήμονες από το χώρο της βιομηχανίας. Επιπλέον, συνιστά με έμφαση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διατυπώσουν τη σύμφωνη γνώμη τους για αυτό το νέο είδος προώθησης της έρευνας, η διαχείριση της οποίας πρέπει να γίνει κατ' αναλογία π.χ. με το Medical Research Council (συμβούλιο ιατρικών ερευνών – Ηνωμένο Βασίλειο) ή την Deutsche Forschungsgemeinschaft (ερευνητική κοινότητα της Γερμανίας). |
| --- | --- |

4.11

αφορά στο ειδικό πρόγραμμα «Ιδέες», η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι έγιναν δεκτές και οι συστάσεις της (20) που αφορούσαν κυρίως την αυτόνομη διαχείριση του εν λόγω πρόγραμματος από ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, το οποίο πρέπει να στελεχωθεί από διεθνώς αναγνωρισμένους, κορυφαίους επιστήμονες. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της να συμπεριληφθούν στο συμβούλιο αυτό κορυφαίοι επιστήμονες από το χώρο της βιομηχανίας. Επιπλέον, συνιστά με έμφαση στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διατυπώσουν τη σύμφωνη γνώμη τους για αυτό το νέο είδος προώθησης της έρευνας, η διαχείριση της οποίας πρέπει να γίνει κατ' αναλογία π.χ. με το Medical Research Council (συμβούλιο ιατρικών ερευνών – Ηνωμένο Βασίλειο) ή την Deutsche Forschungsgemeinschaft (ερευνητική κοινότητα της Γερμανίας).

| 4.11.1 | Το πρόγραμμα αυτό - προσανατολισμένο στην προώθηση της αριστείας σε όλους τους κλάδους των επιστημών και της τεχνολογίας – θα προσδώσει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και θα συμβάλλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στο παγκόσμιο στερέωμα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαιτέρως ότι (21)
  μόνο η βασική έρευνα που διενεργείται σε πλαίσια ελευθερίας και ανεξαρτησίας, συνεπώς η αυτόνομη έρευνα – ωστόσο οροθετημένη – μπορεί να εξασφαλίσει την πλέον σημαντική πρώτη ύλη για τη μελλοντική ευημερία: νέες γνώσεις. Η σημασία της βασικής έρευνας και της προώθησής της υποστηρίζεται και από τη βιομηχανία (22). |
| --- | --- |

4.11.1

Το πρόγραμμα αυτό - προσανατολισμένο στην προώθηση της αριστείας σε όλους τους κλάδους των επιστημών και της τεχνολογίας – θα προσδώσει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και θα συμβάλλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στο παγκόσμιο στερέωμα. Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαιτέρως ότι (21)
  μόνο η βασική έρευνα που διενεργείται σε πλαίσια ελευθερίας και ανεξαρτησίας, συνεπώς η αυτόνομη έρευνα – ωστόσο οροθετημένη – μπορεί να εξασφαλίσει την πλέον σημαντική πρώτη ύλη για τη μελλοντική ευημερία: νέες γνώσεις. Η σημασία της βασικής έρευνας και της προώθησής της υποστηρίζεται και από τη βιομηχανία (22).

| 4.11.2 | Αυτό ανταποκρίνεται και στην επανειλημμένα διατυπωθείσα σύσταση της ΕΟΚΕ ότι στο τρίπτυχο της καινοτομίας: βασική έρευνα, εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη (ανάπτυξη προϊόντων και διαδικασιών) πρέπει να δοθεί η δέουσα βαρύτητα σε όλους τους τρεις πυλώνες δημιουργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις βέλτιστες προϋποθέσεις για την συνολική επιτυχία. Αντιμετωπίζοντας το θέμα από άλλη σκοπιά, η εφαρμογή της ανωτέρω σύστασης είναι απαραίτητη και για την πολυθεματική προσέγγιση που προτείνει η Επιτροπή. Εκτός αυτού, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εκ νέου, ότι τα όρια μεταξύ των εννοιών βασική έρευνα, εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη ήταν ανέκαθεν ρευστά και αυθαίρετα και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να προβληθούν τεχνητά μέσω διοικητικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

4.11.2

Αυτό ανταποκρίνεται και στην επανειλημμένα διατυπωθείσα σύσταση της ΕΟΚΕ ότι στο τρίπτυχο της καινοτομίας: βασική έρευνα, εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη (ανάπτυξη προϊόντων και διαδικασιών) πρέπει να δοθεί η δέουσα βαρύτητα σε όλους τους τρεις πυλώνες δημιουργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις βέλτιστες προϋποθέσεις για την συνολική επιτυχία. Αντιμετωπίζοντας το θέμα από άλλη σκοπιά, η εφαρμογή της ανωτέρω σύστασης είναι απαραίτητη και για την πολυθεματική προσέγγιση που προτείνει η Επιτροπή. Εκτός αυτού, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εκ νέου, ότι τα όρια μεταξύ των εννοιών βασική έρευνα, εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη ήταν ανέκαθεν ρευστά και αυθαίρετα και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να προβληθούν τεχνητά μέσω διοικητικών δραστηριοτήτων.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ενίσχυση των δραστηριοτήτων στον τομέα «Άνθρωποι» και στο ενσωματωμένο πρόγραμμα Μαρία Κιουρί. Το εν λόγω πρόγραμμα έχει ήδη αποδειχθεί ότι αποτελεί ένα εξαιρετικά επιτυχημένο και σημαντικό μέσο για την κατάρτιση και προώθηση «Ευρωπαίων επιστημόνων» και την ενίσχυση της ελκυστικότητας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας για όλους τους ερευνητές του κόσμου. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου ότι οι ερευνητές δεν είναι απλώς οι δημιουργοί νέας γνώσης, αλλά και οι σημαντικότεροι (μετα-)φορείς αυτής της γνώσης μεταξύ κρατών και ηπείρων, καθώς και μεταξύ ερευνητικών οργανισμών και βιομηχανίας, ήτοι μεταξύ έρευνας και πρακτικής εφαρμογής. |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ενίσχυση των δραστηριοτήτων στον τομέα «Άνθρωποι» και στο ενσωματωμένο πρόγραμμα Μαρία Κιουρί. Το εν λόγω πρόγραμμα έχει ήδη αποδειχθεί ότι αποτελεί ένα εξαιρετικά επιτυχημένο και σημαντικό μέσο για την κατάρτιση και προώθηση «Ευρωπαίων επιστημόνων» και την ενίσχυση της ελκυστικότητας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας για όλους τους ερευνητές του κόσμου. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου ότι οι ερευνητές δεν είναι απλώς οι δημιουργοί νέας γνώσης, αλλά και οι σημαντικότεροι (μετα-)φορείς αυτής της γνώσης μεταξύ κρατών και ηπείρων, καθώς και μεταξύ ερευνητικών οργανισμών και βιομηχανίας, ήτοι μεταξύ έρευνας και πρακτικής εφαρμογής.

| 4.12.1 | Επιπλέον, ως μέρος αυτού του πρόγραμματος, τονίζονται οι στόχοι: δια βίου μάθηση και εξέλιξη της σταδιοδρομίας καθώς και οδοί μεταφοράς γνώσεων και εταιρικά σχήματα μεταξύ βιομηχανίας και πανεπιστημίων. Ενώ ο πρώτος στόχος επικεντρώνεται στην απόκτηση προσόντων από νέους ερευνητές και ειδικότερα της περαιτέρω επαγγελματικής τους εξέλιξης – περιλαμβανομένης της επαγγελματικής εξέλιξης ήδη πεπειραμένων ερευνητών – (βλέπε επίσης και το επόμενο σημείο), ο δεύτερος στόχος εστιάζεται στην κατάρτιση και προαγωγή μακροπρόθεσμων προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ, συνεπώς στην υποστήριξη του ανωτέρω αναφερόμενου τρίπτυχου της καινοτομίας. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της κινητικότητας μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η λόγω κινητικότητα πρέπει να καλύπτει και συνεργασίες, π.χ., με το γεωργικό τομέα ή με πολιτικούς θεσμούς. |
| --- | --- |

4.12.1

Επιπλέον, ως μέρος αυτού του πρόγραμματος, τονίζονται οι στόχοι: δια βίου μάθηση και εξέλιξη της σταδιοδρομίας καθώς και οδοί μεταφοράς γνώσεων και εταιρικά σχήματα μεταξύ βιομηχανίας και πανεπιστημίων. Ενώ ο πρώτος στόχος επικεντρώνεται στην απόκτηση προσόντων από νέους ερευνητές και ειδικότερα της περαιτέρω επαγγελματικής τους εξέλιξης – περιλαμβανομένης της επαγγελματικής εξέλιξης ήδη πεπειραμένων ερευνητών – (βλέπε επίσης και το επόμενο σημείο), ο δεύτερος στόχος εστιάζεται στην κατάρτιση και προαγωγή μακροπρόθεσμων προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ, συνεπώς στην υποστήριξη του ανωτέρω αναφερόμενου τρίπτυχου της καινοτομίας. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η προώθηση της κινητικότητας μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η λόγω κινητικότητα πρέπει να καλύπτει και συνεργασίες, π.χ., με το γεωργικό τομέα ή με πολιτικούς θεσμούς.

| 4.12.2 | Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ΕΟΚΕ προσεγγίζει τον καθοριστικό ρόλο των πανεπιστημίων ως ιδρυμάτων έρευνας και εκπαίδευσης. Για να μπορέσουν όμως τα πανεπιστήμια να εκπληρώσουν το καθήκον τους, πρέπει να διαθέτουν το απαραίτητο υλικό, τις εγκαταστάσεις, τον προϋπολογισμό προσωπικού και την οργανωτική διάρθρωση που απαιτούνται ( βλέπε επίσης σημείο 4.12.4). Στο χώρο αυτό παρατηρούνται πολύ σοβαρές ελλείψεις, ιδιαιτέρως σε σύγκριση με κορυφαία πανεπιστήμια, π.χ. στην Αμερική. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή καταρτίζει ανακοίνωση γι αυτό το σημαντικό θέμα, επί της οποίας θα γνωμοδοτήσει. Στο σημείο αυτό γίνεται αναφορά στην άποψη που είναι σημαντική μόνο για τους RP7, σύμφωνα με την οποία πρέπει να υπάρχουν μέσα στήριξης προσαρμοσμένα στο σύνηθες μέγεθος των προγραμμάτων των πανεπιστημιακών ερευνητικών ομάδων. |
| --- | --- |

4.12.2

Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ΕΟΚΕ προσεγγίζει τον καθοριστικό ρόλο των πανεπιστημίων ως ιδρυμάτων έρευνας και εκπαίδευσης. Για να μπορέσουν όμως τα πανεπιστήμια να εκπληρώσουν το καθήκον τους, πρέπει να διαθέτουν το απαραίτητο υλικό, τις εγκαταστάσεις, τον προϋπολογισμό προσωπικού και την οργανωτική διάρθρωση που απαιτούνται ( βλέπε επίσης σημείο 4.12.4). Στο χώρο αυτό παρατηρούνται πολύ σοβαρές ελλείψεις, ιδιαιτέρως σε σύγκριση με κορυφαία πανεπιστήμια, π.χ. στην Αμερική. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή καταρτίζει ανακοίνωση γι αυτό το σημαντικό θέμα, επί της οποίας θα γνωμοδοτήσει. Στο σημείο αυτό γίνεται αναφορά στην άποψη που είναι σημαντική μόνο για τους RP7, σύμφωνα με την οποία πρέπει να υπάρχουν μέσα στήριξης προσαρμοσμένα στο σύνηθες μέγεθος των προγραμμάτων των πανεπιστημιακών ερευνητικών ομάδων.

| 4.13 | Πέραν τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής να δημιουργήσει μια συνεκτική εικόνα για το επάγγελμα του «Ευρωπαίου ερευνητή», να αναπτύξει μια αξιόπιστη επαγγελματική σταδιοδρομία για τους ερευνητές, προσαρμόζοντας σε αυτήν τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει και παλαιότερα (23) ότι το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί την πιο ευαίσθητη και πολύτιμη πηγή έρευνας και ανάπτυξης καθώς και ότι υποστηρίζει κάθε προσπάθεια της Επιτροπής για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού. Επιπλέον, συμφωνεί με την Επιτροπή, ότι οι αναγκαίες βελτιώσεις αφορούν τόσο τις ατομικές συμβάσεις των ερευνητών όσο και την προσαρμογή /μεταφορά όλων των πτυχών της κοινωνικής ασφάλισης και των συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων, ζητήματα εξαιρετικά σημαντικά για κάθε είδους κινητικότητα. |
| --- | --- |

4.13

Πέραν τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής να δημιουργήσει μια συνεκτική εικόνα για το επάγγελμα του «Ευρωπαίου ερευνητή», να αναπτύξει μια αξιόπιστη επαγγελματική σταδιοδρομία για τους ερευνητές, προσαρμόζοντας σε αυτήν τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει και παλαιότερα (23) ότι το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί την πιο ευαίσθητη και πολύτιμη πηγή έρευνας και ανάπτυξης καθώς και ότι υποστηρίζει κάθε προσπάθεια της Επιτροπής για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού. Επιπλέον, συμφωνεί με την Επιτροπή, ότι οι αναγκαίες βελτιώσεις αφορούν τόσο τις ατομικές συμβάσεις των ερευνητών όσο και την προσαρμογή /μεταφορά όλων των πτυχών της κοινωνικής ασφάλισης και των συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων, ζητήματα εξαιρετικά σημαντικά για κάθε είδους κινητικότητα.

| 4.13.1 | Εάν δεν είναι εφικτή η προσφορά μιας ελκυστικής και προγραμματιζόμενης σταδιοδρομίας (ΗΠΑ: tenure track) σε ικανούς νέους επιστήμονες, το δυναμικό αυτό θα κινηθεί εκτός Ευρώπης ή θα ασχοληθεί με άλλες δραστηριότητες. Η κινητικότητα των επιστημόνων είναι απαραίτητη και επιθυμητή όχι μόνο στο εσωτερικό της Ε.Ε., αλλά και μεταξύ αυτής και πολλών άλλων κρατών. Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγήσει σε καθαρή απώλεια («διαρροή εγκεφάλων») των ικανότερων επιστημόνων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερα σημαντική πτυχή κατά την έννοια της ζωτικής οικογενειακής συνοχής αποτελούν τα ζευγάρια παράλληλης επαγγελματικής σταδιοδρομίας. |
| --- | --- |

4.13.1

Εάν δεν είναι εφικτή η προσφορά μιας ελκυστικής και προγραμματιζόμενης σταδιοδρομίας (ΗΠΑ: tenure track) σε ικανούς νέους επιστήμονες, το δυναμικό αυτό θα κινηθεί εκτός Ευρώπης ή θα ασχοληθεί με άλλες δραστηριότητες. Η κινητικότητα των επιστημόνων είναι απαραίτητη και επιθυμητή όχι μόνο στο εσωτερικό της Ε.Ε., αλλά και μεταξύ αυτής και πολλών άλλων κρατών. Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγήσει σε καθαρή απώλεια («διαρροή εγκεφάλων») των ικανότερων επιστημόνων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερα σημαντική πτυχή κατά την έννοια της ζωτικής οικογενειακής συνοχής αποτελούν τα ζευγάρια παράλληλης επαγγελματικής σταδιοδρομίας.

| 4.13.2 | Σχετικά με αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη σύσταση της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 2005 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή
   (24) και έναν κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών, ο οποίος θα εξυπηρετεί τους προαναφερθέντες στόχους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί σθεναρά την πρόθεση που διατυπώνεται στο έγγραφο της Επιτροπής και πολλές από τις μεμονωμένες πτυχές που τη στηρίζουν. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο εκφράζει τη λύπη της για το ότι σε ορισμένα σημεία το συνιστώμενο πλαίσιο είναι πολύ ευρύ, πραγματοποιεί δυσχεραίνει την αποδοχή αυτού και του καταρχήν ορθού προσανατολισμού του από την επιστημονική κοινότητα. Μάλιστα, ορισμένες από τις επιλεγείσες διατυπώσεις και συστάσεις κρίνονται ως παραπλανητικές, ή τουλάχιστον ασαφείς ή διφορούμενες (25). Αυτό μπορεί να δυσχεράνει την απλούστευση (βλέπε επόμενο σημείο) των διαδικασιών ή να οδηγήσει σε εσφαλμένες αποφάσεις. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά την ενδεχόμενη επανεπεξεργασία του σημαντικού ρυθμιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

4.13.2

Σχετικά με αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη σύσταση της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 2005 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή
   (24) και έναν κώδικα δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών, ο οποίος θα εξυπηρετεί τους προαναφερθέντες στόχους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί σθεναρά την πρόθεση που διατυπώνεται στο έγγραφο της Επιτροπής και πολλές από τις μεμονωμένες πτυχές που τη στηρίζουν. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο εκφράζει τη λύπη της για το ότι σε ορισμένα σημεία το συνιστώμενο πλαίσιο είναι πολύ ευρύ, πραγματοποιεί δυσχεραίνει την αποδοχή αυτού και του καταρχήν ορθού προσανατολισμού του από την επιστημονική κοινότητα. Μάλιστα, ορισμένες από τις επιλεγείσες διατυπώσεις και συστάσεις κρίνονται ως παραπλανητικές, ή τουλάχιστον ασαφείς ή διφορούμενες (25). Αυτό μπορεί να δυσχεράνει την απλούστευση (βλέπε επόμενο σημείο) των διαδικασιών ή να οδηγήσει σε εσφαλμένες αποφάσεις. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά την ενδεχόμενη επανεπεξεργασία του σημαντικού ρυθμιστικού πλαισίου.

| 4.14 | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει και τη σαφή πρόθεση της Επιτροπής υπό το «σύνθημα»«Απλοποίηση» να απλουστεύσει πολλά μέτρα και διατάξεις που αφορούν τις διαδικασίες υποβολής αίτησης και λήψης αποφάσεων, διευκολύνοντας αισθητά τη θέση των αιτούντων. Εξάλλου, ο εκτεταμένος φόρτος εργασίας και η επιβάρυνση του κόστους που συνεπάγονται οι ισχύουσες διαδικασίες υποβολής αίτησης και έγκρισης συνιστούν ένα από τα κύρια εμπόδια για τους χρήστες της επιστήμης και της βιομηχανίας. Αυτό ισχύει ειδικά για τις ΜΜΕ και το αξιόλογο δυναμικό καινοτομίας που διαθέτουν, καθώς και για τις μικρότερες ερευνητικές ομάδες σε πανεπιστήμια. Η εφαρμογή διαδικασιών πιο φιλικών προς την έρευνα θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της προώθησης της ευρωπαϊκής έρευνας συμβάλλοντας επιπλέον στη βελτίωση της «εικόνας των Βρυξελλών» - η οποία δυστυχώς επισκιάζεται κατεξοχήν από τις έννοιες «γραφειοκρατία» και «υπέρμετρη ρύθμιση» - μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις παλαιότερες σχετικές συστάσεις της και την υποστήριξη που είχε εκφράσει για την έκθεση Marimon (26). Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα – συνυπολογίζοντας την επιβάρυνση και τους κινδύνους που απορρέουν από την υποβολή αίτησης – πρέπει να ωφελεί τους συμμετέχοντες! |
| --- | --- |

4.14

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει και τη σαφή πρόθεση της Επιτροπής υπό το «σύνθημα»«Απλοποίηση» να απλουστεύσει πολλά μέτρα και διατάξεις που αφορούν τις διαδικασίες υποβολής αίτησης και λήψης αποφάσεων, διευκολύνοντας αισθητά τη θέση των αιτούντων. Εξάλλου, ο εκτεταμένος φόρτος εργασίας και η επιβάρυνση του κόστους που συνεπάγονται οι ισχύουσες διαδικασίες υποβολής αίτησης και έγκρισης συνιστούν ένα από τα κύρια εμπόδια για τους χρήστες της επιστήμης και της βιομηχανίας. Αυτό ισχύει ειδικά για τις ΜΜΕ και το αξιόλογο δυναμικό καινοτομίας που διαθέτουν, καθώς και για τις μικρότερες ερευνητικές ομάδες σε πανεπιστήμια. Η εφαρμογή διαδικασιών πιο φιλικών προς την έρευνα θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της προώθησης της ευρωπαϊκής έρευνας συμβάλλοντας επιπλέον στη βελτίωση της «εικόνας των Βρυξελλών» - η οποία δυστυχώς επισκιάζεται κατεξοχήν από τις έννοιες «γραφειοκρατία» και «υπέρμετρη ρύθμιση» - μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις παλαιότερες σχετικές συστάσεις της και την υποστήριξη που είχε εκφράσει για την έκθεση Marimon (26). Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα – συνυπολογίζοντας την επιβάρυνση και τους κινδύνους που απορρέουν από την υποβολή αίτησης – πρέπει να ωφελεί τους συμμετέχοντες!

| 4.14.1 | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι αυτός ο στόχος αγγίζει το πεδίο έντασης μεταξύ της απαιτούμενης διαφάνειας, των διατάξεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου και των περιθωρίων διακριτικής ευχέρειας όλων των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής. Αυτό μπορεί και πρέπει να ενισχύσει την ιδία ευθύνη των εμπλεκόμενων φορέων (σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να επανεξεταστεί και το ζήτημα της ατομικής τους ευθύνης) εκ μέρους της Επιτροπής ή των οργανισμών που την εκπροσωπούν. Ως εκ τούτου, τίθενται πολύ υψηλές απαιτήσεις για την εμπειρογνωμοσύνη και τις ειδικές γνώσεις των υπεύθυνων φορέων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει συνεπώς και σύστασή της ότι για το σκοπό αυτό που χρειάζονται ειδικοί εμπειρογνώμονες με πολυετή πείρα. Επίσης, υπενθυμίζει τις συναφείς προηγούμενες συστάσεις της (27). |
| --- | --- |

4.14.1

Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι αυτός ο στόχος αγγίζει το πεδίο έντασης μεταξύ της απαιτούμενης διαφάνειας, των διατάξεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου και των περιθωρίων διακριτικής ευχέρειας όλων των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής. Αυτό μπορεί και πρέπει να ενισχύσει την ιδία ευθύνη των εμπλεκόμενων φορέων (σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να επανεξεταστεί και το ζήτημα της ατομικής τους ευθύνης) εκ μέρους της Επιτροπής ή των οργανισμών που την εκπροσωπούν. Ως εκ τούτου, τίθενται πολύ υψηλές απαιτήσεις για την εμπειρογνωμοσύνη και τις ειδικές γνώσεις των υπεύθυνων φορέων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει συνεπώς και σύστασή της ότι για το σκοπό αυτό που χρειάζονται ειδικοί εμπειρογνώμονες με πολυετή πείρα. Επίσης, υπενθυμίζει τις συναφείς προηγούμενες συστάσεις της (27).

| 4.14.2 | Ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο για τις καινοτομίες και για την υπέρβαση της μετριότητας είναι η βούληση που είναι απαραίτητη για την αποδοχή της αβεβαιότητας και του κινδύνου αποτυχίας. Η πρόοδος στη νέα γη των επιστημών και της τεχνολογίας και η αναζήτηση του αγνώστου δεν μπορούν να σχεδιαστούν ή να παρουσιαστούν με τρόπο που να μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία· αντιθέτως, όταν όλα είναι εκ των προτέρων γνωστά, δεν μπορεί να υπάρξουν νέες ανακαλύψεις. Συνεπώς, η «αποτυχία» δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοια, αλλά μάλλον ως ένα χρήσιμο βήμα στα πλαίσια μιας διαδικασίας που αποτελείται από συνεχείς προσπάθειες και σφάλματα. Η τύχη και ο κίνδυνος είναι δύο πλευρές ενός και του αυτού νομίσματος. |
| --- | --- |

4.14.2

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο για τις καινοτομίες και για την υπέρβαση της μετριότητας είναι η βούληση που είναι απαραίτητη για την αποδοχή της αβεβαιότητας και του κινδύνου αποτυχίας. Η πρόοδος στη νέα γη των επιστημών και της τεχνολογίας και η αναζήτηση του αγνώστου δεν μπορούν να σχεδιαστούν ή να παρουσιαστούν με τρόπο που να μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία· αντιθέτως, όταν όλα είναι εκ των προτέρων γνωστά, δεν μπορεί να υπάρξουν νέες ανακαλύψεις. Συνεπώς, η «αποτυχία» δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοια, αλλά μάλλον ως ένα χρήσιμο βήμα στα πλαίσια μιας διαδικασίας που αποτελείται από συνεχείς προσπάθειες και σφάλματα. Η τύχη και ο κίνδυνος είναι δύο πλευρές ενός και του αυτού νομίσματος.

| 4.14.3 | Η συγκρότηση εξωτερικών οργανισμών συνιστάται μόνο στις περιπτώσεις που διασφαλίζεται η σαφής βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών και μπορεί να καταδειχθεί σημαντικό πλεονέκτημα κόστους. Οι ενδεχόμενες πρόσθετες ή εξωτερικές διοικητικές δαπάνες δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μειώνουν τον προϋπολογισμό που διατίθεται πραγματικά για την έρευνα! |
| --- | --- |

4.14.3

Η συγκρότηση εξωτερικών οργανισμών συνιστάται μόνο στις περιπτώσεις που διασφαλίζεται η σαφής βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών και μπορεί να καταδειχθεί σημαντικό πλεονέκτημα κόστους. Οι ενδεχόμενες πρόσθετες ή εξωτερικές διοικητικές δαπάνες δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μειώνουν τον προϋπολογισμό που διατίθεται πραγματικά για την έρευνα!

| 4.15 | ΕΟΚΕ επικροτεί με ιδιαίτερη έμφαση τα σημαντικά επιμέρους τμήματα που εντάσσονται στο ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες», στα οποία περιλαμβάνονται τα θέματα υποδομές έρευνας, έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ, περιφέρειες της γνώσης, ερευνητικό δυναμικό, ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό καθώς και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.15

ΕΟΚΕ επικροτεί με ιδιαίτερη έμφαση τα σημαντικά επιμέρους τμήματα που εντάσσονται στο ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες», στα οποία περιλαμβάνονται τα θέματα υποδομές έρευνας, έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ, περιφέρειες της γνώσης, ερευνητικό δυναμικό, ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό καθώς και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας.

| 4.15.1 | Καθοριστικό στόχο αποτελεί η ενίσχυση της ένταξης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην ερευνητική διαδικασία και στη διαδικασία καινοτομίας και η ανάπτυξη του δέοντος νομικού πλαισίου και των ενδεδειγμένων μέσων. |
| --- | --- |

4.15.1

Καθοριστικό στόχο αποτελεί η ενίσχυση της ένταξης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στην ερευνητική διαδικασία και στη διαδικασία καινοτομίας και η ανάπτυξη του δέοντος νομικού πλαισίου και των ενδεδειγμένων μέσων.

| 4.15.2 | Η ενίσχυση μέσω του πρόγραμματος καινοτομίας μπορεί να εξελιχθεί σε άλλο ένα αποτελεσματικό μέσο για την προώθηση των ΜΜΕ (28). Εντούτοις, η κλίμακα των διαδικασιών πρέπει και σ' αυτήν την περίπτωση να είναι πρακτικά εφικτή και προσαρμοσμένη στα δεδομένα των ΜΜΕ. Ανάλογα με την επιτυχία που θα σημειώσει αυτό το πρόγραμμα καινοτομίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα άξιζε να εξεταστεί το ενδεχόμενο της περαιτέρω αύξησης των συγκεκριμένων ενισχύσεων που παρέχονται στις ΜΜΕ από το σημερινό ποσοστό 15 %, ιδιαιτέρως εάν ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των νέων κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες παρατηρήσεις της, ότι για την επιτυχία τέτοιων ΜΜΕ, που συστάθηκαν ειδικά για την ανάπτυξη και εμπορία νέων προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, είναι κατεξοχήν απαραίτητη η διάθεση επαρκών κεφαλαίων εκκίνησης και «επιχειρηματικών κεφαλαίων» για την αποτελεσματική κάλυψη των πρώτων 5-10 ετών λειτουργίας. Η επιστημονική έρευνα και η επιστημονική πολιτική μπορούν να συμβάλουν σημαντικά σε αυτό. |
| --- | --- |

4.15.2

Η ενίσχυση μέσω του πρόγραμματος καινοτομίας μπορεί να εξελιχθεί σε άλλο ένα αποτελεσματικό μέσο για την προώθηση των ΜΜΕ (28). Εντούτοις, η κλίμακα των διαδικασιών πρέπει και σ' αυτήν την περίπτωση να είναι πρακτικά εφικτή και προσαρμοσμένη στα δεδομένα των ΜΜΕ. Ανάλογα με την επιτυχία που θα σημειώσει αυτό το πρόγραμμα καινοτομίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα άξιζε να εξεταστεί το ενδεχόμενο της περαιτέρω αύξησης των συγκεκριμένων ενισχύσεων που παρέχονται στις ΜΜΕ από το σημερινό ποσοστό 15 %, ιδιαιτέρως εάν ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των νέων κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες παρατηρήσεις της, ότι για την επιτυχία τέτοιων ΜΜΕ, που συστάθηκαν ειδικά για την ανάπτυξη και εμπορία νέων προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, είναι κατεξοχήν απαραίτητη η διάθεση επαρκών κεφαλαίων εκκίνησης και «επιχειρηματικών κεφαλαίων» για την αποτελεσματική κάλυψη των πρώτων 5-10 ετών λειτουργίας. Η επιστημονική έρευνα και η επιστημονική πολιτική μπορούν να συμβάλουν σημαντικά σε αυτό.

| 4.15.3 | Εξίσου σημαντικοί είναι οι στόχοι της βελτιστοποίησης και ανάπτυξης υποδομών έρευνας, ανάπτυξης περιφερειακών συσπειρώσεων με γνώμονα την έρευνα, καθώς και της υποστήριξης και απελευθέρωσης του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ. Η ενίσχυση υφιστάμενων υποδομών έρευνας καθώς και η συγκρότηση νέων θα ενθαρρύνουν τη δημιουργία και προώθηση περιφερειακών συσπειρώσεων με γνώμονα την έρευνα. Ωστόσο, και στην προκειμένη περίπτωση η ανάγκη διάθεσης επαρκών «επιχειρηματικών κεφαλαίων» είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχημένη ανάπτυξη των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.15.3

Εξίσου σημαντικοί είναι οι στόχοι της βελτιστοποίησης και ανάπτυξης υποδομών έρευνας, ανάπτυξης περιφερειακών συσπειρώσεων με γνώμονα την έρευνα, καθώς και της υποστήριξης και απελευθέρωσης του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ. Η ενίσχυση υφιστάμενων υποδομών έρευνας καθώς και η συγκρότηση νέων θα ενθαρρύνουν τη δημιουργία και προώθηση περιφερειακών συσπειρώσεων με γνώμονα την έρευνα. Ωστόσο, και στην προκειμένη περίπτωση η ανάγκη διάθεσης επαρκών «επιχειρηματικών κεφαλαίων» είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχημένη ανάπτυξη των επιχειρήσεων.

| 4.15.4 | Η ΕΟΚΕ τονίζει κυρίως τη σημασία που έχει η θέσπιση επαρκών μέτρων για την ανάπτυξη υποδομών που προάγουν το δυναμικό των πανεπιστημίων (βλ. σχετικά σημείο 4.12.2). Στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι σε πολλές περιοχές της Ε.Ε. έχουν δημιουργηθεί ήδη επιτυχημένη πυρήνες επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, που συσπειρώνονται γύρω από ορισμένα πανεπιστήμια και /ή κέντρα ερευνών, ενισχύοντας την ανάπτυξη και την καινοτομία και στον οικονομικό τους περίγυρο (πόλοι οικονομικής ανάπτυξης). Βλ. σχετικά σημείο 4.16.2. |
| --- | --- |

4.15.4

Η ΕΟΚΕ τονίζει κυρίως τη σημασία που έχει η θέσπιση επαρκών μέτρων για την ανάπτυξη υποδομών που προάγουν το δυναμικό των πανεπιστημίων (βλ. σχετικά σημείο 4.12.2). Στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι σε πολλές περιοχές της Ε.Ε. έχουν δημιουργηθεί ήδη επιτυχημένη πυρήνες επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, που συσπειρώνονται γύρω από ορισμένα πανεπιστήμια και /ή κέντρα ερευνών, ενισχύοντας την ανάπτυξη και την καινοτομία και στον οικονομικό τους περίγυρο (πόλοι οικονομικής ανάπτυξης). Βλ. σχετικά σημείο 4.16.2.

| 4.15.5 | Ο ρόλος των ευρωπαϊκών κέντρων υπολογισμού υψηλών επιδόσεων, ως μιας άλλης ιδιαίτερα σημαντικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη υποδομών, αναλύεται και παρακάτω (βλ. 5.8). |
| --- | --- |

4.15.5

Ο ρόλος των ευρωπαϊκών κέντρων υπολογισμού υψηλών επιδόσεων, ως μιας άλλης ιδιαίτερα σημαντικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη υποδομών, αναλύεται και παρακάτω (βλ. 5.8).

| 4.15.6 | Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ συνιστά ο θεματικός τομέας «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό»
   (29), ο οποίος εντάσσεται στο σκέλος «Ικανότητες», να μεταφερθεί – υπό την επιφύλαξη να συμπεριληφθεί επίσης το θέμα αυτό στο πρόγραμμα «Ιδέες» - στο επιμέρους πρόγραμμα «κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες», που αποτελεί τμήμα του πρόγραμματος «Συνεργασία». Κατ' αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καλύτερα ο δυνητικός αντίκτυπος των συνεργειών στο πλαίσιο αυτών των θεματικών τομέων και να συναφθούν οι αναγκαίοι δεσμοί. Επιπλέον, καθίσταται πιο σαφές ότι ο συνολικός προϋπολογισμός αυτών των επικαλυπτόμενων θεματικών πεδίων ανέρχεται σε 3 % των θεματικών προγραμμάτων προτεραιότητας. |
| --- | --- |

4.15.6

Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ συνιστά ο θεματικός τομέας «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό»
   (29), ο οποίος εντάσσεται στο σκέλος «Ικανότητες», να μεταφερθεί – υπό την επιφύλαξη να συμπεριληφθεί επίσης το θέμα αυτό στο πρόγραμμα «Ιδέες» - στο επιμέρους πρόγραμμα «κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες», που αποτελεί τμήμα του πρόγραμματος «Συνεργασία». Κατ' αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καλύτερα ο δυνητικός αντίκτυπος των συνεργειών στο πλαίσιο αυτών των θεματικών τομέων και να συναφθούν οι αναγκαίοι δεσμοί. Επιπλέον, καθίσταται πιο σαφές ότι ο συνολικός προϋπολογισμός αυτών των επικαλυπτόμενων θεματικών πεδίων ανέρχεται σε 3 % των θεματικών προγραμμάτων προτεραιότητας.

| 4.15.7 | Η καλή και εποικοδομητική συνεργασία στους τομείς της έρευνας και της εκπαίδευσης συνιστά ουσιαστικό στοιχείο της παγκόσμιας συνεργασίας και αντιστοιχεί στην ουσία της επιστημονικής έρευνας και εξέλιξης. Όσον αφορά τις δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας
   (30), οι οποίες εντάσσονται στο επιμέρους πρόγραμμα Ικανότητες, ο σημαντικός στόχος που επιδιώκεται είναι η συνεργασία (βλέπε επίσης σημείο 4.13.1) με υποψήφιες χώρες, γειτονικές χώρες της ΕΕ, αναπτυσσόμενες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη διευκόλυνση και, σε ορισμένες περιπτώσεις με τη σύναψη διμερών συμβάσεων, θεσμοθέτηση της τουλάχιστον εξίσου σημαντικής συνεργασίας με τις επιστημονικά και τεχνολογικά ανεπτυγμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία στο πλαίσιο των επιμέρους προγραμμάτων «Συνεργασία» ή «Άνθρωποι». Η ΕΟΚΕ παραδέχεται ότι η συνεργασία αυτή πρέπει να αναπτυχθεί μέσα από τις εκάστοτε κλαδικές ανάγκες· ωστόσο, συνιστά να προβληθούν και να τονιστούν στην παρουσίαση αυτά τα σημαντικά στοιχεία. |
| --- | --- |

4.15.7

Η καλή και εποικοδομητική συνεργασία στους τομείς της έρευνας και της εκπαίδευσης συνιστά ουσιαστικό στοιχείο της παγκόσμιας συνεργασίας και αντιστοιχεί στην ουσία της επιστημονικής έρευνας και εξέλιξης. Όσον αφορά τις δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας
   (30), οι οποίες εντάσσονται στο επιμέρους πρόγραμμα Ικανότητες, ο σημαντικός στόχος που επιδιώκεται είναι η συνεργασία (βλέπε επίσης σημείο 4.13.1) με υποψήφιες χώρες, γειτονικές χώρες της ΕΕ, αναπτυσσόμενες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη διευκόλυνση και, σε ορισμένες περιπτώσεις με τη σύναψη διμερών συμβάσεων, θεσμοθέτηση της τουλάχιστον εξίσου σημαντικής συνεργασίας με τις επιστημονικά και τεχνολογικά ανεπτυγμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία στο πλαίσιο των επιμέρους προγραμμάτων «Συνεργασία» ή «Άνθρωποι». Η ΕΟΚΕ παραδέχεται ότι η συνεργασία αυτή πρέπει να αναπτυχθεί μέσα από τις εκάστοτε κλαδικές ανάγκες· ωστόσο, συνιστά να προβληθούν και να τονιστούν στην παρουσίαση αυτά τα σημαντικά στοιχεία.

| 4.16 | Συνέχεια και μέσα για την προώθηση της έρευνας (μηχανισμοί χρηματοδότησης). Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποβάλει τις συστάσεις της στην προηγούμενη γνωμοδότησή της όσον αφορά τις δύο ανωτέρω πτυχές, τις οποίες και εξακολουθεί να υποστηρίζει με έμφαση. Σε ό,τι αφορά την άμεση ανάγκη για περισσότερη συνέχεια, επισημαίνει εκ νέου ότι η διατήρηση βέλτιστων μέσων αποτελεί μείζονα συμβολή, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να εξασφαλισθεί για τους αιτούντες περισσότερη ευελιξία κατά την επιλογή των μέσων. Εντούτοις, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης δεν πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις στην επιλογή ενός συγκεκριμένου μέσου (το οποίο δεν υποστηρίζεται από την Επιτροπή), δηλ. δεν πρέπει να υπάρξει ιεράρχηση των μέσων κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Ακόμη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επέκταση της διάρκειας του ΠΠ7 – υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης επαρκών χρηματοδοτικών μέσων – συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση της συνέχειας. |
| --- | --- |

4.16

Συνέχεια και μέσα για την προώθηση της έρευνας (μηχανισμοί χρηματοδότησης). Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποβάλει τις συστάσεις της στην προηγούμενη γνωμοδότησή της όσον αφορά τις δύο ανωτέρω πτυχές, τις οποίες και εξακολουθεί να υποστηρίζει με έμφαση. Σε ό,τι αφορά την άμεση ανάγκη για περισσότερη συνέχεια, επισημαίνει εκ νέου ότι η διατήρηση βέλτιστων μέσων αποτελεί μείζονα συμβολή, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να εξασφαλισθεί για τους αιτούντες περισσότερη ευελιξία κατά την επιλογή των μέσων. Εντούτοις, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης δεν πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις στην επιλογή ενός συγκεκριμένου μέσου (το οποίο δεν υποστηρίζεται από την Επιτροπή), δηλ. δεν πρέπει να υπάρξει ιεράρχηση των μέσων κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Ακόμη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η επέκταση της διάρκειας του ΠΠ7 – υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης επαρκών χρηματοδοτικών μέσων – συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση της συνέχειας.

| 4.16.1 | Ορισμένα από τα μέσα φέρουν νέες ονομασίες ή είναι εντελώς καινούργια. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη γενική σύστασή της ότι, αφενός η εισαγωγή νέων μέσων, αλλά και η μετονομασία τους – προκειμένου να εξασφαλισθεί η απαιτούμενη συνέχεια – πρέπει να εφαρμόζεται με μεγάλη προσοχή, αφετέρου, κατά την αναγκαία δοκιμασία νέων μέσων πρέπει να καταστεί επίσης σαφές ότι ενδεχομένως πρόκειται για δοκιμαστική φάση. |
| --- | --- |

4.16.1

Ορισμένα από τα μέσα φέρουν νέες ονομασίες ή είναι εντελώς καινούργια. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη γενική σύστασή της ότι, αφενός η εισαγωγή νέων μέσων, αλλά και η μετονομασία τους – προκειμένου να εξασφαλισθεί η απαιτούμενη συνέχεια – πρέπει να εφαρμόζεται με μεγάλη προσοχή, αφετέρου, κατά την αναγκαία δοκιμασία νέων μέσων πρέπει να καταστεί επίσης σαφές ότι ενδεχομένως πρόκειται για δοκιμαστική φάση.

| 4.16.2 | Πέρα από τις προαναφερόμενες τεχνολογικές πλατφόρμες, ένα άλλο καινούργιο μέσο είναι οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες, οι οποίες αναμένεται να αξιοποιηθούν για τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων δημόσιων/ιδιωτικών εταιρικών σχημάτων. Μολονότι η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την ασάφεια των προτάσεων της Επιτροπής - μεταξύ άλλων όσον αφορά τη διαφορά με τις τεχνολογικές πλατφόρμες - η βιομηχανία και ιδιαιτέρως οι ΜΜΕ δείχνουν ιδιαίτερη αισιοδοξία σχετικά με το εν λόγω θέμα. Οι πλατφόρμες θα μπορούσαν, εκτός άλλων, να οδηγήσουν στη δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ, αλλά και με τη συμμετοχή πανεπιστημίων και κέντρων ερευνών, καθώς και στην εν γένει αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στον ιδιωτικό τομέα (βλέπε επίσης σημείο 4. 15. 4). Για το λόγο αυτό κρίνεται σκόπιμο να διασαφηνιστούν το πλαίσιο και ο τρόπος λειτουργίας παρόμοιων, κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών, αλλά και να επανεξεταστεί, μετά την παρέλευση επαρκούς χρονικού διαστήματος, κατά πόσο έχουν υλοποιηθεί οι προσδοκίες που συνδέονται με το συγκεκριμένο μέσο. |
| --- | --- |

4.16.2

Πέρα από τις προαναφερόμενες τεχνολογικές πλατφόρμες, ένα άλλο καινούργιο μέσο είναι οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες, οι οποίες αναμένεται να αξιοποιηθούν για τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων δημόσιων/ιδιωτικών εταιρικών σχημάτων. Μολονότι η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την ασάφεια των προτάσεων της Επιτροπής - μεταξύ άλλων όσον αφορά τη διαφορά με τις τεχνολογικές πλατφόρμες - η βιομηχανία και ιδιαιτέρως οι ΜΜΕ δείχνουν ιδιαίτερη αισιοδοξία σχετικά με το εν λόγω θέμα. Οι πλατφόρμες θα μπορούσαν, εκτός άλλων, να οδηγήσουν στη δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ, αλλά και με τη συμμετοχή πανεπιστημίων και κέντρων ερευνών, καθώς και στην εν γένει αύξηση των επενδύσεων για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στον ιδιωτικό τομέα (βλέπε επίσης σημείο 4. 15. 4). Για το λόγο αυτό κρίνεται σκόπιμο να διασαφηνιστούν το πλαίσιο και ο τρόπος λειτουργίας παρόμοιων, κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών, αλλά και να επανεξεταστεί, μετά την παρέλευση επαρκούς χρονικού διαστήματος, κατά πόσο έχουν υλοποιηθεί οι προσδοκίες που συνδέονται με το συγκεκριμένο μέσο.

| 4.16.3 | Κατά την εισαγωγή νέων μέσων, η Επιτροπή θα πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα για να μην επαναληφθούν τα σφάλματα που είχαν διαπιστωθεί στην καθιέρωση των «δικτύων αριστείας» (στο ΠΠ6). Σε εκείνη την περίπτωση, η εσφαλμένη πολιτική πληροφόρησης οδήγησε σε σύγχυση και διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ακόμη και στους κόλπους της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί βέβαιο ότι θα της δοθεί η ευκαιρία να εξετάσει περαιτέρω λεπτομέρειες του θέματος αυτού σε μεταγενέστερη γνωμοδότηση. Επικροτεί δε την πρόταση της Επιτροπής, για συνυπολογισμό των άρθρων 169 και 171 της Συνθήκης ΕΚ στους μηχανισμούς χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

4.16.3

Κατά την εισαγωγή νέων μέσων, η Επιτροπή θα πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα για να μην επαναληφθούν τα σφάλματα που είχαν διαπιστωθεί στην καθιέρωση των «δικτύων αριστείας» (στο ΠΠ6). Σε εκείνη την περίπτωση, η εσφαλμένη πολιτική πληροφόρησης οδήγησε σε σύγχυση και διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ακόμη και στους κόλπους της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί βέβαιο ότι θα της δοθεί η ευκαιρία να εξετάσει περαιτέρω λεπτομέρειες του θέματος αυτού σε μεταγενέστερη γνωμοδότηση. Επικροτεί δε την πρόταση της Επιτροπής, για συνυπολογισμό των άρθρων 169 και 171 της Συνθήκης ΕΚ στους μηχανισμούς χρηματοδότησης.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Οι ειδικές παρατηρήσεις αφορούν πρωτίστως τα θεματικά επιμέρους πρόγραμματα του πρόγραμματος «Συνεργασία», τα οποία αποτελούν τον πυρήνα του πρόγραμματος-πλαίσιο. Θα πρέπει να διατυπωθεί εκ νέου ότι η ΕΟΚΕ επικροτεί σε γενικές γραμμές τις προτάσεις της Επιτροπής και συνιστά την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

5.1

Οι ειδικές παρατηρήσεις αφορούν πρωτίστως τα θεματικά επιμέρους πρόγραμματα του πρόγραμματος «Συνεργασία», τα οποία αποτελούν τον πυρήνα του πρόγραμματος-πλαίσιο. Θα πρέπει να διατυπωθεί εκ νέου ότι η ΕΟΚΕ επικροτεί σε γενικές γραμμές τις προτάσεις της Επιτροπής και συνιστά την εφαρμογή τους.

| 5.2 | Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει κατ'αρχάς την σημαντική παράμετρο των διατομεακών οριζόντιων θεμάτων, για τα οποία απαιτείται, ανάλογα με το είδος τους, γενικός συντονισμός ή διαχείριση και στα οποία συχνά μπορεί επίσης να ενσωματωθεί το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες (βλέπε επίσης το σημείο 5.8). Ως εκ τούτου, παρά την αναπόφευκτη λεπτομερή διάρθρωση των επιμέρους προγραμμάτων, ως αποτέλεσμα των διοικητικών διαδικασιών, πρέπει να διασφαλιστεί η αναγνώριση, επεξεργασία και αξιοποίηση της γενικής σχέσης πολλών προβλημάτων που χρήζουν επίλυσης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίον η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρχει μέριμνα για τον συντονισμό από κάποιο υπερκείμενο φορέα, καθώς και για τις απαραίτητες εγκάρσιες διασυνδέσεις. |
| --- | --- |

5.2

Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει κατ'αρχάς την σημαντική παράμετρο των διατομεακών οριζόντιων θεμάτων, για τα οποία απαιτείται, ανάλογα με το είδος τους, γενικός συντονισμός ή διαχείριση και στα οποία συχνά μπορεί επίσης να ενσωματωθεί το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες (βλέπε επίσης το σημείο 5.8). Ως εκ τούτου, παρά την αναπόφευκτη λεπτομερή διάρθρωση των επιμέρους προγραμμάτων, ως αποτέλεσμα των διοικητικών διαδικασιών, πρέπει να διασφαλιστεί η αναγνώριση, επεξεργασία και αξιοποίηση της γενικής σχέσης πολλών προβλημάτων που χρήζουν επίλυσης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίον η ΕΟΚΕ συνιστά να υπάρχει μέριμνα για τον συντονισμό από κάποιο υπερκείμενο φορέα, καθώς και για τις απαραίτητες εγκάρσιες διασυνδέσεις.

| 5.2.1 | Ο θεματικός τομέας που εντάσσεται στο ανωτέρω πρόγραμμα, έρευνα στον τομέα της ασφάλειας και καταπολέμηση της τρομοκρατίας, εξετάστηκε ήδη στο κεφάλαιο 4. |
| --- | --- |

5.2.1

Ο θεματικός τομέας που εντάσσεται στο ανωτέρω πρόγραμμα, έρευνα στον τομέα της ασφάλειας και καταπολέμηση της τρομοκρατίας, εξετάστηκε ήδη στο κεφάλαιο 4.

| 5.2.2 | Ως περαιτέρω παράδειγμα αναφέρεται η δημογραφική εξέλιξη
   (31). Η απαιτούμενη για το εν λόγω θέμα έρευνα εκτείνεται από τη συλλογή δημογραφικών δεδομένων, αιτιών και τάσεων, το χαμηλό ποσοστό γεννήσεων σε πολλά κράτη μέλη, έως τις επιπτώσεις του διαρκώς αυξανόμενου μέσου όρου του προσδόκιμου επιβίωσης. Σχετικά με το προσδόκιμο επιβίωσης, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η αναγκαία έρευνα και η τεχνολογία περίθαλψης (32). Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα στην περίπτωση αυτή είναι η περίπλοκη προβληματική που δεν συνέβαινε με διάφορα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα. |
| --- | --- |

5.2.2

Ως περαιτέρω παράδειγμα αναφέρεται η δημογραφική εξέλιξη
   (31). Η απαιτούμενη για το εν λόγω θέμα έρευνα εκτείνεται από τη συλλογή δημογραφικών δεδομένων, αιτιών και τάσεων, το χαμηλό ποσοστό γεννήσεων σε πολλά κράτη μέλη, έως τις επιπτώσεις του διαρκώς αυξανόμενου μέσου όρου του προσδόκιμου επιβίωσης. Σχετικά με το προσδόκιμο επιβίωσης, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η αναγκαία έρευνα και η τεχνολογία περίθαλψης (32). Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα στην περίπτωση αυτή είναι η περίπλοκη προβληματική που δεν συνέβαινε με διάφορα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα.

| 5.2.3 | Ωστόσο, και το θέμα υγεία (βλέπε σημείο 5.9) αποτελεί εν τέλει οριζόντιο θεματικό τομέα, δεδομένου ότι επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής, τις συνθήκες εργασίας, τις περιβαλλοντικές επιδράσεις, τη διατροφή, την προθυμία για εμβολιασμό, τη συμπεριφορά απέναντι στους εθισμούς, κ.λπ. |
| --- | --- |

5.2.3

Ωστόσο, και το θέμα υγεία (βλέπε σημείο 5.9) αποτελεί εν τέλει οριζόντιο θεματικό τομέα, δεδομένου ότι επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής, τις συνθήκες εργασίας, τις περιβαλλοντικές επιδράσεις, τη διατροφή, την προθυμία για εμβολιασμό, τη συμπεριφορά απέναντι στους εθισμούς, κ.λπ.

| 5.3 | Ακόμη και ορισμένα από τα επιμέρους πρόγραμματα όμως αποτελούν σε σημαντικό βαθμό πρόγραμματα οριζόντιου χαρακτήρα. Εξάλλου, τα αποτελέσματά τους μπορούν να αποφέρουν αξιόλογα οφέλη όχι μόνο για τις επιδόσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά και για τα άλλα επιμέρους πρόγραμματα λόγω της θεματικής τους δικτύωσης (βλέπε πάλι σημείο 5. 2). |
| --- | --- |

5.3

Ακόμη και ορισμένα από τα επιμέρους πρόγραμματα όμως αποτελούν σε σημαντικό βαθμό πρόγραμματα οριζόντιου χαρακτήρα. Εξάλλου, τα αποτελέσματά τους μπορούν να αποφέρουν αξιόλογα οφέλη όχι μόνο για τις επιδόσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά και για τα άλλα επιμέρους πρόγραμματα λόγω της θεματικής τους δικτύωσης (βλέπε πάλι σημείο 5. 2).

| 5.4 | Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τα σκέλη τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθώς και για την βιοτεχνολογία, τις νανοεπιστήμες, τις νανοτεχνολογίες, τα υλικά και τις νέες τεχνολογίες παραγωγής. Παρόλα αυτά, το τμήμα ενέργεια είναι επίσης στενά συνδεδεμένο με το σκέλος περιβάλλον και το πρόγραμμα μεταφορές. Γι' αυτό το λόγο, συνιστάται η αξιολόγηση της ισορροπίας μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων με κριτήριο την ποιότητα. Επομένως, οι παρατηρήσεις που ακολουθούν πρέπει να ερμηνευθούν μόνο λαμβάνοντας υπόψη αυτόν τον περιορισμό. |
| --- | --- |

5.4

Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τα σκέλη τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθώς και για την βιοτεχνολογία, τις νανοεπιστήμες, τις νανοτεχνολογίες, τα υλικά και τις νέες τεχνολογίες παραγωγής. Παρόλα αυτά, το τμήμα ενέργεια είναι επίσης στενά συνδεδεμένο με το σκέλος περιβάλλον και το πρόγραμμα μεταφορές. Γι' αυτό το λόγο, συνιστάται η αξιολόγηση της ισορροπίας μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων με κριτήριο την ποιότητα. Επομένως, οι παρατηρήσεις που ακολουθούν πρέπει να ερμηνευθούν μόνο λαμβάνοντας υπόψη αυτόν τον περιορισμό.

| 5.5 | Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) συνιστούν τεχνολογίες-κλειδιά για όλους τους τομείς της βιομηχανίας, της οικονομίας, των υπηρεσιών, των επιστημών και της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της ασφάλειας και της άμυνας. Αποτελούν δε κριτήριο για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Επίσης, όσον αφορά το ρόλο των ηλεκτρονικών υπολογιστών υψηλών επιδόσεων για πολλές σημαντικές δραστηριότητες – λόγου χάρη την έρευνα για το κλίμα, τον τομέα της ασφάλειας, τα υλικά έως και τη σύνθεση νέων φαρμακευτικών ουσιών – στην Ευρώπη υπάρχει σαφής ανάγκη για κάλυψη της καθυστέρησης πρωτίστως έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Αυτό αφορά τόσο τη συγκρότηση ευρωπαϊκών κέντρων υπολογισμού υψηλών επιδόσεων – δραστηριότητα που μάλλον μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ικανότητες» ή «Υποδομές» - όσο και την ανεξάρτητη ανάπτυξη στην Ευρώπη του απαιτούμενου υλισμικού και λογισμικού. |
| --- | --- |

5.5

Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) συνιστούν τεχνολογίες-κλειδιά για όλους τους τομείς της βιομηχανίας, της οικονομίας, των υπηρεσιών, των επιστημών και της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της ασφάλειας και της άμυνας. Αποτελούν δε κριτήριο για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Επίσης, όσον αφορά το ρόλο των ηλεκτρονικών υπολογιστών υψηλών επιδόσεων για πολλές σημαντικές δραστηριότητες – λόγου χάρη την έρευνα για το κλίμα, τον τομέα της ασφάλειας, τα υλικά έως και τη σύνθεση νέων φαρμακευτικών ουσιών – στην Ευρώπη υπάρχει σαφής ανάγκη για κάλυψη της καθυστέρησης πρωτίστως έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Αυτό αφορά τόσο τη συγκρότηση ευρωπαϊκών κέντρων υπολογισμού υψηλών επιδόσεων – δραστηριότητα που μάλλον μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ικανότητες» ή «Υποδομές» - όσο και την ανεξάρτητη ανάπτυξη στην Ευρώπη του απαιτούμενου υλισμικού και λογισμικού.

| 5.5.1 | Εντούτοις είναι πασιφανές ότι και στο τρέχον πρόγραμμα – όπως και στο ΠΠ6 – το μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού προβλέπεται για το επιμέρους πρόγραμμα ΤΠΕ. Όσον αφορά την – επίσης οικονομική – σημασία άλλων θεματικών τομέων και κυρίως της ενέργειας ή π.χ. της υγείας, τίθεται το ερώτημα, εάν στην προκειμένη περίπτωση είναι δυνατή και κρίνεται ως σκόπιμο, κατά την έννοια της συνέπειας μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων, να αφεθεί ανοιχτό το ενδεχόμενο της μετατόπισης προτεραιοτήτων. Η απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα εξαρτάται μεταξύ άλλων και από το κατά πόσο το πρόγραμμα ΤΠΕ μπορεί να αξιοποιηθεί από τα άλλα πρόγραμματα, όπως π.χ. το πρόγραμμα για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας ή του διαστήματος. |
| --- | --- |

5.5.1

Εντούτοις είναι πασιφανές ότι και στο τρέχον πρόγραμμα – όπως και στο ΠΠ6 – το μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού προβλέπεται για το επιμέρους πρόγραμμα ΤΠΕ. Όσον αφορά την – επίσης οικονομική – σημασία άλλων θεματικών τομέων και κυρίως της ενέργειας ή π.χ. της υγείας, τίθεται το ερώτημα, εάν στην προκειμένη περίπτωση είναι δυνατή και κρίνεται ως σκόπιμο, κατά την έννοια της συνέπειας μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων, να αφεθεί ανοιχτό το ενδεχόμενο της μετατόπισης προτεραιοτήτων. Η απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα εξαρτάται μεταξύ άλλων και από το κατά πόσο το πρόγραμμα ΤΠΕ μπορεί να αξιοποιηθεί από τα άλλα πρόγραμματα, όπως π.χ. το πρόγραμμα για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας ή του διαστήματος.

| 5.5.2 | Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συνιστά σε γενικές γραμμές τη διασφάλιση επαρκούς ευελιξίας στην κατανομή των πόρων του προϋπολογισμού μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων, κατά την εκτέλεση του ΠΠ7, και συγκεκριμένα την αξιοποίηση του στόχου της συνέπειας, μέσω λόγου χάρη της διενέργειας κοινών διαγωνισμών υποβολής προσφορών μεταξύ των υποπρογραμμάτων. Οι παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ για τον τομέα των ΤΠΕ ισχύουν ομοίως και για τα σκέλη «Μεταφορές» και «Διάστημα» (π.χ. αεροναυτική). |
| --- | --- |

5.5.2

Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το παράδειγμα, η ΕΟΚΕ συνιστά σε γενικές γραμμές τη διασφάλιση επαρκούς ευελιξίας στην κατανομή των πόρων του προϋπολογισμού μεταξύ των επιμέρους προγραμμάτων, κατά την εκτέλεση του ΠΠ7, και συγκεκριμένα την αξιοποίηση του στόχου της συνέπειας, μέσω λόγου χάρη της διενέργειας κοινών διαγωνισμών υποβολής προσφορών μεταξύ των υποπρογραμμάτων. Οι παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ για τον τομέα των ΤΠΕ ισχύουν ομοίως και για τα σκέλη «Μεταφορές» και «Διάστημα» (π.χ. αεροναυτική).

| 5.5.3 | Η ΕΟΚΕ δηλώνει για άλλη μια φορά την ικανοποίησή της για την έναρξη κατασκευής του συστήματος GALILEO, το οποίο αποτελεί πρότυπο παράδειγμα για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Η ΕΟΚΕ εντοπίζει στην ανωτέρω τεχνολογία και πρωτίστως στις πρακτικές εφαρμογές της τυπικά γνωρίσματα ενός πολυεπιστημονικού στόχου οριζόντιου χαρακτήρα, καθώς και υψηλή τεχνολογική αξία από την άποψη της καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.5.3

Η ΕΟΚΕ δηλώνει για άλλη μια φορά την ικανοποίησή της για την έναρξη κατασκευής του συστήματος GALILEO, το οποίο αποτελεί πρότυπο παράδειγμα για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Η ΕΟΚΕ εντοπίζει στην ανωτέρω τεχνολογία και πρωτίστως στις πρακτικές εφαρμογές της τυπικά γνωρίσματα ενός πολυεπιστημονικού στόχου οριζόντιου χαρακτήρα, καθώς και υψηλή τεχνολογική αξία από την άποψη της καινοτομίας.

| 5.6 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι επικροτεί σθεναρά τη θέσπιση του σημαντικού επιμέρους πρόγραμματος ενέργεια στο πλαίσιο του ΠΠ7, θέση που ανταποκρίνεται εξάλλου σε μια επανειλημμένα διατυπωθείσα σύστασή της. Παρά το γεγονός ότι το ΠΠ7-Ευρατόμ εστιάζεται σε μεγάλο βαθμό στην ενεργειακή έρευνα, θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτό το ζωτικό και εξαιρετικά επίκαιρο θέμα. Η ενέργεια αποτελεί το θεμελιώδες συστατικό στοιχείο μιας ανταγωνιστικής οικονομίας, ενώ σήμερα υπάρχει επίγνωση όχι μόνο της εξαιρετικά ανησυχητικής εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας, αλλά και της μεσοπρόθεσμης εξάντλησης των παγκόσμιων πόρων. Το κλειδί για την επίλυση του ενεργειακού προβλήματος είναι η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.6

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι επικροτεί σθεναρά τη θέσπιση του σημαντικού επιμέρους πρόγραμματος ενέργεια στο πλαίσιο του ΠΠ7, θέση που ανταποκρίνεται εξάλλου σε μια επανειλημμένα διατυπωθείσα σύστασή της. Παρά το γεγονός ότι το ΠΠ7-Ευρατόμ εστιάζεται σε μεγάλο βαθμό στην ενεργειακή έρευνα, θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτό το ζωτικό και εξαιρετικά επίκαιρο θέμα. Η ενέργεια αποτελεί το θεμελιώδες συστατικό στοιχείο μιας ανταγωνιστικής οικονομίας, ενώ σήμερα υπάρχει επίγνωση όχι μόνο της εξαιρετικά ανησυχητικής εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας, αλλά και της μεσοπρόθεσμης εξάντλησης των παγκόσμιων πόρων. Το κλειδί για την επίλυση του ενεργειακού προβλήματος είναι η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη.

| 5.6.1 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σαφή έμφαση που αποδίδεται στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες διαδραματίζουν αποφασιστικής σημασίας ρόλο στη γενικότερη προβληματική που έχει σχέση με την ανεργία και το περιβάλλον (αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη). Επί του θέματος αυτού, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε (33), οι οποίες καλύπτουν το συνολικό φάσμα των ερευνητικών αναγκών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - από την γεωθερμία, μέσω της βιομάζας, της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, έως τις τεχνικές συσσώρευσης. Με την προώθηση του ΠΠ7 ενισχύονται περαιτέρω οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να συμπληρώνονται οι διάφορες δραστηριότητες ανάπτυξης για την εισαγωγή τους στην αγορά (π.χ. Stromeinspeisungsgesetze - νόμοι για τον ενεργειακό εφοδιασμό από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στη Γερμανία), οι οποίες με τη σειρά τους ενθαρρύνουν την ανάπτυξη εμπορεύσιμων προϊόντων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά τη διενέργεια ερευνών προκειμένου να αξιολογηθεί ακριβέστερα ο ενεργειακός ισολογισμός των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών, δεδομένου ότι πρόσφατα διατυπώθηκαν π.χ. αμφιβολίες σχετικά με τη θετική ενεργειακή αξιοποίηση ορισμένων βιοκαυσίμων (34). |
| --- | --- |

5.6.1

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σαφή έμφαση που αποδίδεται στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες διαδραματίζουν αποφασιστικής σημασίας ρόλο στη γενικότερη προβληματική που έχει σχέση με την ανεργία και το περιβάλλον (αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη). Επί του θέματος αυτού, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε (33), οι οποίες καλύπτουν το συνολικό φάσμα των ερευνητικών αναγκών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - από την γεωθερμία, μέσω της βιομάζας, της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, έως τις τεχνικές συσσώρευσης. Με την προώθηση του ΠΠ7 ενισχύονται περαιτέρω οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να συμπληρώνονται οι διάφορες δραστηριότητες ανάπτυξης για την εισαγωγή τους στην αγορά (π.χ. Stromeinspeisungsgesetze - νόμοι για τον ενεργειακό εφοδιασμό από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στη Γερμανία), οι οποίες με τη σειρά τους ενθαρρύνουν την ανάπτυξη εμπορεύσιμων προϊόντων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά τη διενέργεια ερευνών προκειμένου να αξιολογηθεί ακριβέστερα ο ενεργειακός ισολογισμός των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών, δεδομένου ότι πρόσφατα διατυπώθηκαν π.χ. αμφιβολίες σχετικά με τη θετική ενεργειακή αξιοποίηση ορισμένων βιοκαυσίμων (34).

| 5.6.2 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η χρήση των «παραδοσιακών» ορυκτών πηγών ενέργειας, ήτοι άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο
   (35) εξακολουθούν και θα συνεχίσουν για μερικές ακόμη δεκαετίες στο μέλλον να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, όλες οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, οι οποίες, κατά την εξόρυξη, μεταφορά και αξιοποίηση αυτών των πηγών ενέργειας, συμβάλλουν στην αύξηση της αποδοτικότητας – κατά συνέπεια, άμεσα ή έμμεσα, στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου – είναι εξαιρετικά σημαντικές από οικονομική και περιβαλλοντική σκοπιά. Αφενός, τα ανωτέρω ζητήματα εντάσσονται στο υποπρόγραμμα ενέργεια, στο θεματικό τομέα μείωση του διοξειδίου του άνθρακα (περιλαμβανομένων των τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης του άνθρακα) και αύξηση της αποδοτικότητας. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου θα πρέπει ωστόσο να διασφαλιστούν και οι κατάλληλοι πόροι. Επιπλέον, υπάρχει συνεργατικός δεσμός μεταξύ αυτού του θεματικού τομέα και των επιμέρους προγραμμάτων «Υλικά» και «Μεταφορές». Πέραν τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το συναφές ερευνητικό πρόγραμμα για τον άνθρακα και το χάλυβα (36). |
| --- | --- |

5.6.2

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η χρήση των «παραδοσιακών» ορυκτών πηγών ενέργειας, ήτοι άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο
   (35) εξακολουθούν και θα συνεχίσουν για μερικές ακόμη δεκαετίες στο μέλλον να αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, όλες οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, οι οποίες, κατά την εξόρυξη, μεταφορά και αξιοποίηση αυτών των πηγών ενέργειας, συμβάλλουν στην αύξηση της αποδοτικότητας – κατά συνέπεια, άμεσα ή έμμεσα, στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου – είναι εξαιρετικά σημαντικές από οικονομική και περιβαλλοντική σκοπιά. Αφενός, τα ανωτέρω ζητήματα εντάσσονται στο υποπρόγραμμα ενέργεια, στο θεματικό τομέα μείωση του διοξειδίου του άνθρακα (περιλαμβανομένων των τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης του άνθρακα) και αύξηση της αποδοτικότητας. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου θα πρέπει ωστόσο να διασφαλιστούν και οι κατάλληλοι πόροι. Επιπλέον, υπάρχει συνεργατικός δεσμός μεταξύ αυτού του θεματικού τομέα και των επιμέρους προγραμμάτων «Υλικά» και «Μεταφορές». Πέραν τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί το συναφές ερευνητικό πρόγραμμα για τον άνθρακα και το χάλυβα (36).

| 5.6.3 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά, παράλληλα με τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να αποδοθεί η ανάλογη βαρύτητα και στις ενεργειακές τεχνολογίες που εφαρμόζονται στις ορυκτές πηγές ενέργειας, που να ανταποκρίνεται στο ζωτικό τους ρόλο. Η ανάγκη είναι ακόμη πιο επιτακτική εάν ληφθεί υπόψη ότι κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες η πλειονότητα των υφιστάμενων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με την καύση ορυκτών πηγών ενέργειας πρέπει να αντικατασταθούν από και να συμπληρωθούν με νέους σταθμούς (στην Ευρώπη περίπου εκατό!). Η εφαρμογή της πλέον σύγχρονης τεχνολογίας για την υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος είναι καθοριστικής οικονομικής και περιβαλλοντικής σημασίας. Ένα τελευταίο αλλά καθόλου αμελητέο ερώτημα που προκύπτει λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου είναι από ποτέ θα αρχίσει να αποτελεί η τεχνολογία παραγωγής καυσίμων από άνθρακα μια οικονομικά βιώσιμη εναλλακτική λύση. |
| --- | --- |

5.6.3

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά, παράλληλα με τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να αποδοθεί η ανάλογη βαρύτητα και στις ενεργειακές τεχνολογίες που εφαρμόζονται στις ορυκτές πηγές ενέργειας, που να ανταποκρίνεται στο ζωτικό τους ρόλο. Η ανάγκη είναι ακόμη πιο επιτακτική εάν ληφθεί υπόψη ότι κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες η πλειονότητα των υφιστάμενων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με την καύση ορυκτών πηγών ενέργειας πρέπει να αντικατασταθούν από και να συμπληρωθούν με νέους σταθμούς (στην Ευρώπη περίπου εκατό!). Η εφαρμογή της πλέον σύγχρονης τεχνολογίας για την υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος είναι καθοριστικής οικονομικής και περιβαλλοντικής σημασίας. Ένα τελευταίο αλλά καθόλου αμελητέο ερώτημα που προκύπτει λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου είναι από ποτέ θα αρχίσει να αποτελεί η τεχνολογία παραγωγής καυσίμων από άνθρακα μια οικονομικά βιώσιμη εναλλακτική λύση.

| 5.6.4 | Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της (37) για την έρευνα στον τομέα της ενέργειας και το ενεργειακό πρόβλημα. |
| --- | --- |

5.6.4

Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της (37) για την έρευνα στον τομέα της ενέργειας και το ενεργειακό πρόβλημα.

| 5.7 | Επιπλέον, η βελτίωση των ενεργειακών τεχνολογιών αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές δραστηριότητες για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και άλλων ανεπιθύμητων περιβαλλοντικών επιπτώσεων (38). |
| --- | --- |

5.7

Επιπλέον, η βελτίωση των ενεργειακών τεχνολογιών αποτελεί μια από τις πλέον σημαντικές δραστηριότητες για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και άλλων ανεπιθύμητων περιβαλλοντικών επιπτώσεων (38).

| 5.7.1 | Ως εκ τούτου, η σύνδεση του περιεχομένου των δύο επιμέρους προγραμμάτων μπορεί να αξιοποιηθεί για την βελτιστοποίησή τους. Ενώ οι ερευνητικές εργασίες στο σκέλος «Περιβάλλον» (περιλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος) αποσκοπούν κατά κύριο λόγο στη διάγνωση, το πρόγραμμα «Ενέργεια» είναι πρωτίστως υπεύθυνο για τη θεραπεία. |
| --- | --- |

5.7.1

Ως εκ τούτου, η σύνδεση του περιεχομένου των δύο επιμέρους προγραμμάτων μπορεί να αξιοποιηθεί για την βελτιστοποίησή τους. Ενώ οι ερευνητικές εργασίες στο σκέλος «Περιβάλλον» (περιλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος) αποσκοπούν κατά κύριο λόγο στη διάγνωση, το πρόγραμμα «Ενέργεια» είναι πρωτίστως υπεύθυνο για τη θεραπεία.

| 5.7.2 | Ωστόσο, ακόμη και στο πλαίσιο του σκέλους «Περιβάλλον» πρέπει να αναπτυχθούν και να αξιοποιηθούν οι σημαντικότεροι δεσμοί και συνέργειες μεταξύ της ανάλυσης/διάγνωσης (π.χ. «γεωλογία των θαλάσσιων πυθμένων») και της δυνατής θεραπείας (π.χ. «προστασία των θαλάσσιων πυθμένων»). |
| --- | --- |

5.7.2

Ωστόσο, ακόμη και στο πλαίσιο του σκέλους «Περιβάλλον» πρέπει να αναπτυχθούν και να αξιοποιηθούν οι σημαντικότεροι δεσμοί και συνέργειες μεταξύ της ανάλυσης/διάγνωσης (π.χ. «γεωλογία των θαλάσσιων πυθμένων») και της δυνατής θεραπείας (π.χ. «προστασία των θαλάσσιων πυθμένων»).

| 5.8 | Το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, που συμπληρώνεται από τη συσταθείσα ένταξη του σκέλους «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό» στο σημείο 4.15.5., πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί ως οριζόντιος θεματικός τομέας. Εκτός αυτού, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη σύσταση σχετικά με ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ των θετικών και θεωρητικών επιστημών (περιλαμβανομένων των κοινωνικών επιστημών), μεταξύ των ενδιαφερόμενων παραγόντων, αλλά και των μεθόδων και κριτηρίων που εφαρμόζουν (39). Επιπροσθέτως, οι κοινωνικές και θεωρητικές επιστήμες πρέπει να συμμετάσχουν σε πρωτογενή ζητήματα της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας. |
| --- | --- |

5.8

Το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, που συμπληρώνεται από τη συσταθείσα ένταξη του σκέλους «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό» στο σημείο 4.15.5., πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί ως οριζόντιος θεματικός τομέας. Εκτός αυτού, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη σύσταση σχετικά με ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ των θετικών και θεωρητικών επιστημών (περιλαμβανομένων των κοινωνικών επιστημών), μεταξύ των ενδιαφερόμενων παραγόντων, αλλά και των μεθόδων και κριτηρίων που εφαρμόζουν (39). Επιπροσθέτως, οι κοινωνικές και θεωρητικές επιστήμες πρέπει να συμμετάσχουν σε πρωτογενή ζητήματα της έρευνας στον τομέα της ασφάλειας.

| 5.8.1 | Σχετικά με αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προβολή της σημασίας που έχει η διενέργεια οικονομικών ερευνών, προκειμένου να αναπτυχθούν οι βέλτιστες διαδικασίες για την εσωτερική αγορά και τη στρατηγική της Λισσαβόνας, στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού και άλλων επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης. Υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα πραγματοποίησης ερευνών και πολιτικών διαβουλεύσεων (βλέπε σχετικά και το πρόγραμμα του Κοινού Κέντρου Ερευνών, σημείο 5.10.1) γύρω από τα αίτια της ανεργίας, τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες διαφορετικών οικονομικών συστημάτων καθώς και όσον αφορά τις αιτίες, τις επιπτώσεις και την ενδεχόμενη αλλαγή κατεύθυνσης της δημογραφικής εξέλιξης. Τελευταίο, αλλά όχι αμελητέο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη διενέργειας αναλυτικών ερευνών σε ό,τι αφορά την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ έρευνας, καινοτομίας και ευημερίας. |
| --- | --- |

5.8.1

Σχετικά με αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προβολή της σημασίας που έχει η διενέργεια οικονομικών ερευνών, προκειμένου να αναπτυχθούν οι βέλτιστες διαδικασίες για την εσωτερική αγορά και τη στρατηγική της Λισσαβόνας, στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού και άλλων επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης. Υπογραμμίζει τον επείγοντα χαρακτήρα πραγματοποίησης ερευνών και πολιτικών διαβουλεύσεων (βλέπε σχετικά και το πρόγραμμα του Κοινού Κέντρου Ερευνών, σημείο 5.10.1) γύρω από τα αίτια της ανεργίας, τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες διαφορετικών οικονομικών συστημάτων καθώς και όσον αφορά τις αιτίες, τις επιπτώσεις και την ενδεχόμενη αλλαγή κατεύθυνσης της δημογραφικής εξέλιξης. Τελευταίο, αλλά όχι αμελητέο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη διενέργειας αναλυτικών ερευνών σε ό,τι αφορά την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ έρευνας, καινοτομίας και ευημερίας.

| 5.8.2 | Στο πλαίσιο αυτό δεν περιλαμβάνονται μόνο οι νομικές επιστήμες αλλά και τα επιστημονικά θεμέλια όλων των πολιτικών της ΕΕ, όπως π.χ. κοινωνική πολιτική, κανονιστική πολιτική, οικονομική πολιτική (συναλλαγματική και νομισματική πολιτική, φορολογική πολιτική, πολιτική καινοτομίας, κ.λπ.) και πολιτική ασφαλείας. Ωστόσο, καθοριστικής σημασίας είναι πρωτίστως τα πολιτικά-οικονομικά-νομικά ζητήματα της εσωτερικής περαιτέρω ανάπτυξης της ΕΕ περιλαμβανομένων των θεμάτων της εσωτερικής αγοράς, της συνοχής, της ολοκλήρωσης καθώς και της διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

5.8.2

Στο πλαίσιο αυτό δεν περιλαμβάνονται μόνο οι νομικές επιστήμες αλλά και τα επιστημονικά θεμέλια όλων των πολιτικών της ΕΕ, όπως π.χ. κοινωνική πολιτική, κανονιστική πολιτική, οικονομική πολιτική (συναλλαγματική και νομισματική πολιτική, φορολογική πολιτική, πολιτική καινοτομίας, κ.λπ.) και πολιτική ασφαλείας. Ωστόσο, καθοριστικής σημασίας είναι πρωτίστως τα πολιτικά-οικονομικά-νομικά ζητήματα της εσωτερικής περαιτέρω ανάπτυξης της ΕΕ περιλαμβανομένων των θεμάτων της εσωτερικής αγοράς, της συνοχής, της ολοκλήρωσης καθώς και της διακυβέρνησης.

| 5.8.3 | Εκτός αυτού η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το ιδιαίτερα επίκαιρο ζήτημα της πολιτικής και πολιτισμικής ιδίας αντίληψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συνόρων της. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να επανεξεταστούν τα κοινά στοιχεία ενός «ευρωπαϊκού πολιτισμού» στα πεδία της τέχνης, της επιστήμης, της αρχιτεκτονικής, της τεχνολογίας και της μόδας, αλλά και στους τομείς της ιστορίας των ιδεών, του συστήματος δικαίου, των αξιών και της διακυβέρνησης. Η σύγχρονη αντίληψη του κράτους αναπτύχθηκε στην Ευρώπη (και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ). Αυτό όμως καθιστά αναγκαία τη διενέργεια μελετών όσον αφορά την έννοια πολιτισμός, τις πτυχές και τις ασάφειές του καθώς και την ιεράρχηση των αξιών και των παρανοήσεων που υφίστανται. |
| --- | --- |

5.8.3

Εκτός αυτού η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το ιδιαίτερα επίκαιρο ζήτημα της πολιτικής και πολιτισμικής ιδίας αντίληψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συνόρων της. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να επανεξεταστούν τα κοινά στοιχεία ενός «ευρωπαϊκού πολιτισμού» στα πεδία της τέχνης, της επιστήμης, της αρχιτεκτονικής, της τεχνολογίας και της μόδας, αλλά και στους τομείς της ιστορίας των ιδεών, του συστήματος δικαίου, των αξιών και της διακυβέρνησης. Η σύγχρονη αντίληψη του κράτους αναπτύχθηκε στην Ευρώπη (και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ). Αυτό όμως καθιστά αναγκαία τη διενέργεια μελετών όσον αφορά την έννοια πολιτισμός, τις πτυχές και τις ασάφειές του καθώς και την ιεράρχηση των αξιών και των παρανοήσεων που υφίστανται.

| 5.8.4 | Εάν ληφθούν υπόψη τα πολυάριθμα και σημαντικά ερωτήματα που υπάρχουν, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται για το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες ενδέχεται να είναι περιορισμένος, παρά την πρόταση για τη συμπερίληψη του προϋπολογισμού για την «ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό». Για να μπορέσει να αξιολογηθεί πλήρως η κατάσταση, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα επιμέρους καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών και προβλέπονται σε άλλα επιμέρους πρόγραμματα, όπως π.χ. το πρόγραμμα Ενέργεια. |
| --- | --- |

5.8.4

Εάν ληφθούν υπόψη τα πολυάριθμα και σημαντικά ερωτήματα που υπάρχουν, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται για το επιμέρους πρόγραμμα κοινωνικές, οικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες ενδέχεται να είναι περιορισμένος, παρά την πρόταση για τη συμπερίληψη του προϋπολογισμού για την «ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό». Για να μπορέσει να αξιολογηθεί πλήρως η κατάσταση, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα επιμέρους καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών και προβλέπονται σε άλλα επιμέρους πρόγραμματα, όπως π.χ. το πρόγραμμα Ενέργεια.

| 5.8.5 | Τελευταίο, αλλά όχι αμελητέο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε όλα τα θέματα ηθικής δεοντολογίας στο πεδίο έντασης μεταξύ γνώσης, έρευνας και πρακτικής εφαρμογής, μεταξύ κινδύνων και ευκαιριών. Ένα θέμα που είναι σημαντικό και από την άποψη της στρατηγικής της Λισσαβόνας είναι τα κοινά στοιχεία και οι αντιθέσεις μεταξύ ιδεολογικών/δογματικών απόψεων, ετοιμότητας ανάληψης κινδύνων και προόδου. |
| --- | --- |

5.8.5

Τελευταίο, αλλά όχι αμελητέο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε όλα τα θέματα ηθικής δεοντολογίας στο πεδίο έντασης μεταξύ γνώσης, έρευνας και πρακτικής εφαρμογής, μεταξύ κινδύνων και ευκαιριών. Ένα θέμα που είναι σημαντικό και από την άποψη της στρατηγικής της Λισσαβόνας είναι τα κοινά στοιχεία και οι αντιθέσεις μεταξύ ιδεολογικών/δογματικών απόψεων, ετοιμότητας ανάληψης κινδύνων και προόδου.

| 5.8.6 | Κατ' αυτόν τον τρόπο εξετάζεται εκ νέου ο θεματικός τομέας «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό». Σχετικά με το ανωτέρω ζήτημα η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταρτίσει εκτενή γνωμοδότηση (40). Και σύμφωνα με το πνεύμα της εν λόγω γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ επικροτεί το ευρύ φάσμα θεμάτων που προτείνει η Επιτροπή. Σε αυτά περιλαμβάνονται, η προσέγγιση της επιστημονικής έρευνας και γνώσης στον πολίτη, η ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης και κυρίως η παροχή κινήτρων στους νέους για προσανατολισμό τους στις επιστήμες. Εδώ προσφέρεται ένα βήμα που επιτρέπει στους πολίτες και τους καταναλωτές να έλθουν σε επαφή με την επιστήμη και την έρευνα και να εκφράσουν τις απόψεις τους. |
| --- | --- |

5.8.6

Κατ' αυτόν τον τρόπο εξετάζεται εκ νέου ο θεματικός τομέας «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό». Σχετικά με το ανωτέρω ζήτημα η ΕΟΚΕ έχει ήδη καταρτίσει εκτενή γνωμοδότηση (40). Και σύμφωνα με το πνεύμα της εν λόγω γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ επικροτεί το ευρύ φάσμα θεμάτων που προτείνει η Επιτροπή. Σε αυτά περιλαμβάνονται, η προσέγγιση της επιστημονικής έρευνας και γνώσης στον πολίτη, η ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης και κυρίως η παροχή κινήτρων στους νέους για προσανατολισμό τους στις επιστήμες. Εδώ προσφέρεται ένα βήμα που επιτρέπει στους πολίτες και τους καταναλωτές να έλθουν σε επαφή με την επιστήμη και την έρευνα και να εκφράσουν τις απόψεις τους.

| 5.8.6.1 | Για το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαιτέρως σημαντικές τις δραστηριότητες που προωθούν τις άμεσες επαφές και μάλιστα την «ενεργό συμμετοχή»: τεχνολογικά μουσεία υψηλής ποιότητας, ειδικά εργαστήρια, πρωτοβουλίες όπως «ημέρα ατομικής ενεργούς συμμετοχής», κ.λπ. Ωστόσο, πάνω απ' όλα πρέπει να δοθεί εκ νέου επαρκής βαρύτητα στην ενσωμάτωση της ποιοτικής και ολοκληρωμένης επιστημονικής εκπαίδευσης στα αναλυτικά πρόγραμματα των μεγαλύτερων σχολικών τάξεων! έτσι, θα πρέπει να προαχθεί κυρίως το ενδιαφέρον και η κατανόηση για τις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία. Η ικανότητα κρίσης προϋποθέτει επαρκή γνώση. |
| --- | --- |

5.8.6.1

Για το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαιτέρως σημαντικές τις δραστηριότητες που προωθούν τις άμεσες επαφές και μάλιστα την «ενεργό συμμετοχή»: τεχνολογικά μουσεία υψηλής ποιότητας, ειδικά εργαστήρια, πρωτοβουλίες όπως «ημέρα ατομικής ενεργούς συμμετοχής», κ.λπ. Ωστόσο, πάνω απ' όλα πρέπει να δοθεί εκ νέου επαρκής βαρύτητα στην ενσωμάτωση της ποιοτικής και ολοκληρωμένης επιστημονικής εκπαίδευσης στα αναλυτικά πρόγραμματα των μεγαλύτερων σχολικών τάξεων! έτσι, θα πρέπει να προαχθεί κυρίως το ενδιαφέρον και η κατανόηση για τις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία. Η ικανότητα κρίσης προϋποθέτει επαρκή γνώση.

| 5.8.6.2 | Οι γνώσεις των θεωρητικών επιστημών είναι απαραίτητες και για την εκπαίδευση του τρόπου σκέψης και τη διαμόρφωση μιας σαφούς εικόνας για τον κόσμο. |
| --- | --- |

5.8.6.2

Οι γνώσεις των θεωρητικών επιστημών είναι απαραίτητες και για την εκπαίδευση του τρόπου σκέψης και τη διαμόρφωση μιας σαφούς εικόνας για τον κόσμο.

| 5.8.6.3 | Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πρόγραμματος, είναι εξίσου σημαντικό να ενταχθούν περισσότερο στη συζήτηση που διεξάγεται και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων οι ίδιοι οι ερευνητές και οι απόψεις τους. |
| --- | --- |

5.8.6.3

Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πρόγραμματος, είναι εξίσου σημαντικό να ενταχθούν περισσότερο στη συζήτηση που διεξάγεται και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων οι ίδιοι οι ερευνητές και οι απόψεις τους.

| 5.9 | Ένας εξαιρετικά σημαντικός θεματικός τομέας αφορά το ευρύ θέμα της υγείας, με το οποίο έχει επανειλημμένα ασχοληθεί η ΕΟΚΕ. Περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης που αφορούν τα θέματα διάγνωσης, θεραπείας, και πρόληψης ασθενειών. |
| --- | --- |

5.9

Ένας εξαιρετικά σημαντικός θεματικός τομέας αφορά το ευρύ θέμα της υγείας, με το οποίο έχει επανειλημμένα ασχοληθεί η ΕΟΚΕ. Περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης που αφορούν τα θέματα διάγνωσης, θεραπείας, και πρόληψης ασθενειών.

| 5.9.1 | Σχετικά με αυτό ξεχωριστή προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη θεραπεία ή πρόληψη ασθενειών που χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας και εμφάνισης ασθενειών – στα παιδιά, τους ενήλικες και τους ηλικιωμένους - ή οι οποίες, σε περιπτώσεις ανεξέλεγκτων επιδημιών, συνεπάγονται πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. |
| --- | --- |

5.9.1

Σχετικά με αυτό ξεχωριστή προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη θεραπεία ή πρόληψη ασθενειών που χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας και εμφάνισης ασθενειών – στα παιδιά, τους ενήλικες και τους ηλικιωμένους - ή οι οποίες, σε περιπτώσεις ανεξέλεγκτων επιδημιών, συνεπάγονται πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας.

| 5.9.2 | Η διαρκής αύξηση του μέσου όρου προσδόκιμου ζωής οφείλεται τόσο στις προόδους της ιατρικής τα τελευταία χρόνια, όσο και στην ολοένα και πιο βελτιωμένη και υγιεινή διατροφή. Ωστόσο, παράλληλα κάνουν την εμφάνισή τους όλο και περισσότερες ασθένειες που οφείλονται στον τρόπο ζωής (όπως π.χ. η παχυσαρκία
   (41)
  και το κάπνισμα), καθώς και ασθένειες ή αναπηρίες που συνδέονται με το επάγγελμα και με το γήρας. Η ζωτική σημασία αυτού του θέματος επισημάνθηκε ήδη παραπάνω (42), και δεν περιλαμβάνει μόνο ιατρικές/ανθρώπινες πτυχές – όσον αφορά την ικανότητα εργασίας ή την επιβάρυνση της πρόνοιας – αλλά και οικονομικές. Αυτό ισχύει επίσης και για το συνολικό θέμα της οργάνωσης ή της χρηματοδότησης συστήματος υγείας και για τις εφαρμογές της προόδου που σημειώνει η ιατρική επιστήμη. Το ίδιο ισχύει και τις ερευνητικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην ανακούφιση από αναπηρίες, συνεπώς στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρίες και την προώθηση της ένταξής τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

5.9.2

Η διαρκής αύξηση του μέσου όρου προσδόκιμου ζωής οφείλεται τόσο στις προόδους της ιατρικής τα τελευταία χρόνια, όσο και στην ολοένα και πιο βελτιωμένη και υγιεινή διατροφή. Ωστόσο, παράλληλα κάνουν την εμφάνισή τους όλο και περισσότερες ασθένειες που οφείλονται στον τρόπο ζωής (όπως π.χ. η παχυσαρκία
   (41)
  και το κάπνισμα), καθώς και ασθένειες ή αναπηρίες που συνδέονται με το επάγγελμα και με το γήρας. Η ζωτική σημασία αυτού του θέματος επισημάνθηκε ήδη παραπάνω (42), και δεν περιλαμβάνει μόνο ιατρικές/ανθρώπινες πτυχές – όσον αφορά την ικανότητα εργασίας ή την επιβάρυνση της πρόνοιας – αλλά και οικονομικές. Αυτό ισχύει επίσης και για το συνολικό θέμα της οργάνωσης ή της χρηματοδότησης συστήματος υγείας και για τις εφαρμογές της προόδου που σημειώνει η ιατρική επιστήμη. Το ίδιο ισχύει και τις ερευνητικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην ανακούφιση από αναπηρίες, συνεπώς στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρίες και την προώθηση της ένταξής τους στην αγορά εργασίας.

| 5.9.3 | Ωστόσο, τα προβλήματα αναπηρίας και υγείας δεν είναι ταυτόσημα. Γι αυτό, τα προβλήματα αναπηρίας πρέπει να εξετάζονται κατά τον δέοντα τρόπο σε όλες τις πτυχές του προγράμματος. |
| --- | --- |

5.9.3

Ωστόσο, τα προβλήματα αναπηρίας και υγείας δεν είναι ταυτόσημα. Γι αυτό, τα προβλήματα αναπηρίας πρέπει να εξετάζονται κατά τον δέοντα τρόπο σε όλες τις πτυχές του προγράμματος.

| 5.9.4 | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει τη διεθνή διάσταση του ζητήματος της υγείας: αφενός όσον αφορά τη συνεργασία με τα κράτη που προάγουν την εντατική και επιτυχημένη έρευνα, και, αφετέρου, σε ό,τι αφορά τις πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας για τη βελτίωση της υγείας. Το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ). |
| --- | --- |

5.9.4

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει τη διεθνή διάσταση του ζητήματος της υγείας: αφενός όσον αφορά τη συνεργασία με τα κράτη που προάγουν την εντατική και επιτυχημένη έρευνα, και, αφετέρου, σε ό,τι αφορά τις πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας για τη βελτίωση της υγείας. Το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ).

| 5.9.5 | Η εξάπλωση νέων ιών ανά τον κόσμο αποτελεί επίσης διεθνές ζήτημα στα πλαίσια του οποίου η συνεργασία με την ΠΟΥ (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) είναι εξίσου ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

5.9.5

Η εξάπλωση νέων ιών ανά τον κόσμο αποτελεί επίσης διεθνές ζήτημα στα πλαίσια του οποίου η συνεργασία με την ΠΟΥ (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) είναι εξίσου ζωτικής σημασίας.

| 5.9.6 | Επιπλέον, η διεθνής συνεργασία προσφέρει τη δυνατότητα διενέργειας εμπεριστατωμένων κλινικών μελετών όχι μόνο για το συνολικό πληθυσμό, αλλά και ανά ηλικιακή κατηγορία (παιδιά, ενήλικες, ηλικιωμένοι). |
| --- | --- |

5.9.6

Επιπλέον, η διεθνής συνεργασία προσφέρει τη δυνατότητα διενέργειας εμπεριστατωμένων κλινικών μελετών όχι μόνο για το συνολικό πληθυσμό, αλλά και ανά ηλικιακή κατηγορία (παιδιά, ενήλικες, ηλικιωμένοι).

| 5.9.7 | Οι αξιόλογες δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα (φαρμακευτική βιομηχανία και κατασκευαστές μηχανημάτων) στον κλάδο της υγείας αποτελούν καλό παράδειγμα της εφαρμογής του άρθρου 169 (και εκ μέρους των κρατών μελών) για τη σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ του ιδιωτικού τομέα και ερευνητικών οργανισμών που χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους. |
| --- | --- |

5.9.7

Οι αξιόλογες δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα (φαρμακευτική βιομηχανία και κατασκευαστές μηχανημάτων) στον κλάδο της υγείας αποτελούν καλό παράδειγμα της εφαρμογής του άρθρου 169 (και εκ μέρους των κρατών μελών) για τη σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ του ιδιωτικού τομέα και ερευνητικών οργανισμών που χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους.

| 5.10 | Κοινό Κέντρο Ερευνών ΚΚΕρ (μη πυρηνικές δραστηριότητες) |
| --- | --- |

5.10

Κοινό Κέντρο Ερευνών ΚΚΕρ (μη πυρηνικές δραστηριότητες)

| 5.10.1 | Το ΚΚΕρ δραστηριοποιείται σε τομείς που στοχεύουν στην παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης των πολιτικών της ΕΕ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τομείς όπως π.χ. η αειφόρος ανάπτυξη, η αλλαγή του κλίματος, τα τρόφιμα, η ενέργεια, οι μεταφορές, τα χημικά προϊόντα, οι εναλλακτικές μέθοδοι δοκιμών στα ζώα, η έρευνα, οι τεχνολογίες της πληροφορίας, οι μέθοδοι και τα υλικά αναφοράς, η βιοτεχνολογία, οι παράγοντες επικινδυνότητας, οι κίνδυνοι και οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, καθώς και οι τεχνικές οικονομετρικής μοντελοποίησης και ανάλυσης. Περαιτέρω στόχο αποτελεί η ανάπτυξη επιστημονικών και τεχνολογικών δεδομένων αναφοράς για διάφορους τομείς της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και των τροφίμων. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη κοινοτικών κανονιστικών διατάξεων. |
| --- | --- |

5.10.1

Το ΚΚΕρ δραστηριοποιείται σε τομείς που στοχεύουν στην παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης των πολιτικών της ΕΕ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τομείς όπως π.χ. η αειφόρος ανάπτυξη, η αλλαγή του κλίματος, τα τρόφιμα, η ενέργεια, οι μεταφορές, τα χημικά προϊόντα, οι εναλλακτικές μέθοδοι δοκιμών στα ζώα, η έρευνα, οι τεχνολογίες της πληροφορίας, οι μέθοδοι και τα υλικά αναφοράς, η βιοτεχνολογία, οι παράγοντες επικινδυνότητας, οι κίνδυνοι και οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, καθώς και οι τεχνικές οικονομετρικής μοντελοποίησης και ανάλυσης. Περαιτέρω στόχο αποτελεί η ανάπτυξη επιστημονικών και τεχνολογικών δεδομένων αναφοράς για διάφορους τομείς της παρακολούθησης του περιβάλλοντος και των τροφίμων. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη κοινοτικών κανονιστικών διατάξεων.

| 5.10.2 | Η ΕΟΚΕ εντοπίζει έναν πρόσθετο κοινοτικό στόχο στο συντονισμό των εθνικών οργανισμών μετρολογίας (μετρήσεις) και τυποποίησης, με βάση το πρότυπο κατανομής της εργασίας, και με την ταυτόχρονη συμμετοχή τους σε άλλα πρόγραμματα. Λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική αγορά και γενικότερα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα συγκρότησης ενός «Ευρωπαϊκού γραφείου τυποποίησης», με τη συμμετοχή των αντίστοιχων υφιστάμενων εθνικών οργανισμών, της βιομηχανίας και του ΚΚΕρ. Η υφιστάμενη ποικιλία παρέχει την ευκαιρία τόσο της εφαρμογής παράλληλων μεθόδων, συγκρίσεων μεθόδων, όσο και καινοτομιών με τη διασφάλιση αξιόπιστου εξοπλισμού και συντονισμού. |
| --- | --- |

5.10.2

Η ΕΟΚΕ εντοπίζει έναν πρόσθετο κοινοτικό στόχο στο συντονισμό των εθνικών οργανισμών μετρολογίας (μετρήσεις) και τυποποίησης, με βάση το πρότυπο κατανομής της εργασίας, και με την ταυτόχρονη συμμετοχή τους σε άλλα πρόγραμματα. Λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική αγορά και γενικότερα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα συγκρότησης ενός «Ευρωπαϊκού γραφείου τυποποίησης», με τη συμμετοχή των αντίστοιχων υφιστάμενων εθνικών οργανισμών, της βιομηχανίας και του ΚΚΕρ. Η υφιστάμενη ποικιλία παρέχει την ευκαιρία τόσο της εφαρμογής παράλληλων μεθόδων, συγκρίσεων μεθόδων, όσο και καινοτομιών με τη διασφάλιση αξιόπιστου εξοπλισμού και συντονισμού.

| 5.10.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ εντάσσονται στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Κρίνει ωστόσο μια τέτοια ένταξη ιδιαίτερα σημαντική και για τον θεματικό τομέα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, που αναλύθηκε παραπάνω στο σημείο 5.8. |
| --- | --- |

5.10.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ εντάσσονται στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Κρίνει ωστόσο μια τέτοια ένταξη ιδιαίτερα σημαντική και για τον θεματικό τομέα κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, που αναλύθηκε παραπάνω στο σημείο 5.8.

6.   Το 7ο Πρόγραμμα-πλαίσιο – Ευρατόμ (ΠΠ7-Ευρατόμ)

| 6.1 | Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της που διατυπώθηκε στη σύντομη γνωμοδότησή της (43) με θέμα «Ενέργεια σύντηξης», ήτοι ότι η χρήση της ενέργειας σύντηξης για ειρηνικούς σκοπούς μπορεί να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του ενεργειακού εφοδιασμού, με κριτήριο τη βιωσιμότητα, τη φιλικότητα προς το περιβάλλον και την ανταγωνιστικότητα. Όπως στην πυρηνική σχάση, ομοίως και κατά την πυρηνική σύντηξη δεν εκπέμπονται αέρια θερμοκηπίου, ενώ επιπλέον προκύπτουν περαιτέρω σημαντικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

6.1

Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της που διατυπώθηκε στη σύντομη γνωμοδότησή της (43) με θέμα «Ενέργεια σύντηξης», ήτοι ότι η χρήση της ενέργειας σύντηξης για ειρηνικούς σκοπούς μπορεί να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του ενεργειακού εφοδιασμού, με κριτήριο τη βιωσιμότητα, τη φιλικότητα προς το περιβάλλον και την ανταγωνιστικότητα. Όπως στην πυρηνική σχάση, ομοίως και κατά την πυρηνική σύντηξη δεν εκπέμπονται αέρια θερμοκηπίου, ενώ επιπλέον προκύπτουν περαιτέρω σημαντικά πλεονεκτήματα.

| 6.1.1 | Συγχαίρει την Επιτροπή και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους συντελεστές για την επιτυχία των διαπραγματεύσεων, οι οποίες εξάλλου αποτέλεσαν και σύσταση της ΕΟΚΕ, χάρη στις οποίες κατέστη εφικτή η υλοποίηση του σημαντικού διεθνούς έργου ITER στην Ευρώπη. Το ITER
   (44) αποτελεί το καθοριστικό βήμα για την μεταγενέστερη κατασκευή ενός σταθμού «επίδειξης» DEMO. Παρόλα αυτά, η εν λόγω δράση συνεπάγεται την υποχρέωση συμβατικής χρηματοδότησης του ITER και των απαραίτητων σχετικών προκαταρκτικών και συνοδευτικών προγραμμάτων, καθώς και των προγραμμάτων προετοιμασίας για το DEMO. |
| --- | --- |

6.1.1

Συγχαίρει την Επιτροπή και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους συντελεστές για την επιτυχία των διαπραγματεύσεων, οι οποίες εξάλλου αποτέλεσαν και σύσταση της ΕΟΚΕ, χάρη στις οποίες κατέστη εφικτή η υλοποίηση του σημαντικού διεθνούς έργου ITER στην Ευρώπη. Το ITER
   (44) αποτελεί το καθοριστικό βήμα για την μεταγενέστερη κατασκευή ενός σταθμού «επίδειξης» DEMO. Παρόλα αυτά, η εν λόγω δράση συνεπάγεται την υποχρέωση συμβατικής χρηματοδότησης του ITER και των απαραίτητων σχετικών προκαταρκτικών και συνοδευτικών προγραμμάτων, καθώς και των προγραμμάτων προετοιμασίας για το DEMO.

| 6.1.2 | Όσον αφορά το εν λόγω θέμα, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση και στα κράτη μέλη, να συμμετάσχουν ενεργά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης και να παράσχουν ανάλογη υποστήριξη στα συνδεδεμένα εργαστήρια. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι το πρόγραμμα σύντηξης έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, όπου απαιτείται η διάθεση σημαντικών πόρων – ακόμη περισσότερων σε σχέση με παλαιότερα – για την εκτέλεσή του. Ωστόσο, δεδομένων του δυναμικού που προσφέρει αυτή η πηγή ενέργειας και της σοβαρότητας του ενεργειακού προβλήματος, κρίνει ως αναγκαία και δικαιολογημένη αυτήν την αύξηση πόρων. |
| --- | --- |

6.1.2

Όσον αφορά το εν λόγω θέμα, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση και στα κράτη μέλη, να συμμετάσχουν ενεργά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα σύντηξης και να παράσχουν ανάλογη υποστήριξη στα συνδεδεμένα εργαστήρια. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι το πρόγραμμα σύντηξης έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, όπου απαιτείται η διάθεση σημαντικών πόρων – ακόμη περισσότερων σε σχέση με παλαιότερα – για την εκτέλεσή του. Ωστόσο, δεδομένων του δυναμικού που προσφέρει αυτή η πηγή ενέργειας και της σοβαρότητας του ενεργειακού προβλήματος, κρίνει ως αναγκαία και δικαιολογημένη αυτήν την αύξηση πόρων.

| 6.1.3 | Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη σύντομη γνωμοδότησή της (45) σχετικά με το εν λόγω θέμα. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει με έμφαση τις αναπτυξιακές δραστηριότητες για την προετοιμασία του DEMO (ανάπτυξη υλικών, περιβλήματος, συστημικής προσέγγισης, κ.λπ.) καθώς και τις έρευνες για τη βελτίωση των συστημάτων συγκράτησης. |
| --- | --- |

6.1.3

Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην προηγούμενη σύντομη γνωμοδότησή της (45) σχετικά με το εν λόγω θέμα. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει με έμφαση τις αναπτυξιακές δραστηριότητες για την προετοιμασία του DEMO (ανάπτυξη υλικών, περιβλήματος, συστημικής προσέγγισης, κ.λπ.) καθώς και τις έρευνες για τη βελτίωση των συστημάτων συγκράτησης.

| 6.2 | Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία. Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί προς το παρόν τη σημαντικότερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας βασικού φορτίου με μηδενική κατανάλωση άνθρακα. Εντούτοις, μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να εκφράζει τους προβληματισμούς του σχετικά με τους κινδύνους λειτουργίας των σταθμών και την ασφαλή διάθεση ακτινοβολημένων πυρηνικών καυσίμων. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα την πυρηνική ενέργεια (46) (πυρηνική σχάση) και τη λεγόμενη «δέσμη μέτρων για την πυρηνική ασφάλεια» (47). Στην τελευταία, η ΕΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι «εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει και να συντονίσει στο μέλλον σε κοινοτικό επίπεδο την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων και της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων.» Οι δραστηριότητες που προτείνει η Επιτροπή αποσκοπούν στην επίτευξη των ανωτέρων στόχου και, ως εκ τούτου, επικροτούνται θερμά. |
| --- | --- |

6.2

Πυρηνική σχάση και ακτινοπροστασία. Η πυρηνική ενέργεια αποτελεί προς το παρόν τη σημαντικότερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας βασικού φορτίου με μηδενική κατανάλωση άνθρακα. Εντούτοις, μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να εκφράζει τους προβληματισμούς του σχετικά με τους κινδύνους λειτουργίας των σταθμών και την ασφαλή διάθεση ακτινοβολημένων πυρηνικών καυσίμων. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα την πυρηνική ενέργεια (46) (πυρηνική σχάση) και τη λεγόμενη «δέσμη μέτρων για την πυρηνική ασφάλεια» (47). Στην τελευταία, η ΕΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι «εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει και να συντονίσει στο μέλλον σε κοινοτικό επίπεδο την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων και της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων.» Οι δραστηριότητες που προτείνει η Επιτροπή αποσκοπούν στην επίτευξη των ανωτέρων στόχου και, ως εκ τούτου, επικροτούνται θερμά.

| 6.2.1 | Συστήματα αντιδραστήρων. Αφενός πρόκειται για έρευνα με σκοπό την υποστήριξη της συνεχούς ασφάλειας λειτουργίας των υφιστάμενων συστημάτων αντιδραστήρων (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου), και, αφετέρου, για την εκτίμηση του δυναμικού και της ασφάλειας των μελλοντικών συστημάτων αντιδραστήρων. |
| --- | --- |

6.2.1

Συστήματα αντιδραστήρων. Αφενός πρόκειται για έρευνα με σκοπό την υποστήριξη της συνεχούς ασφάλειας λειτουργίας των υφιστάμενων συστημάτων αντιδραστήρων (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου), και, αφετέρου, για την εκτίμηση του δυναμικού και της ασφάλειας των μελλοντικών συστημάτων αντιδραστήρων.

| 6.2.1.1 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ως μείζον το δεύτερο προαναφερόμενο στόχο, ο οποίος πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη καινοτόμων συστημάτων αντιδραστήρων. Η ιστορία της τεχνολογίας έχει καταδείξει ότι οι μεγαλύτερες πρόοδοι μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω της καινοτόμου περαιτέρω ανάπτυξης, συγκεκριμένα της ακολουθίας γενεών, συστημάτων και προσεγγίσεων. Όσον αφορά τη σημασία της πυρηνικής ενέργειας για την ενεργειακή πολιτική θα πρέπει να εντοπιστεί και να αξιοποιηθεί το δυναμικό που εξακολουθεί να υφίσταται – ενίσχυση της ασφάλειας, μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων (ειδικά των αποβλήτων μακράς διάρκειας ζωής), επιμήκυνση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων πόρων και εντοπισμός νέων πόρων. |
| --- | --- |

6.2.1.1

Η ΕΟΚΕ κρίνει ως μείζον το δεύτερο προαναφερόμενο στόχο, ο οποίος πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη καινοτόμων συστημάτων αντιδραστήρων. Η ιστορία της τεχνολογίας έχει καταδείξει ότι οι μεγαλύτερες πρόοδοι μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω της καινοτόμου περαιτέρω ανάπτυξης, συγκεκριμένα της ακολουθίας γενεών, συστημάτων και προσεγγίσεων. Όσον αφορά τη σημασία της πυρηνικής ενέργειας για την ενεργειακή πολιτική θα πρέπει να εντοπιστεί και να αξιοποιηθεί το δυναμικό που εξακολουθεί να υφίσταται – ενίσχυση της ασφάλειας, μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων (ειδικά των αποβλήτων μακράς διάρκειας ζωής), επιμήκυνση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων πόρων και εντοπισμός νέων πόρων.

| 6.2.2 | Ακτινοπροστασία. Στόχος είναι η περαιτέρω εμβάθυνση της επιστημονικής βάσης για την προστασία του ανθρώπου από την ιοντίζουσα ακτινοβολία, η οποία εκπέμπεται κατά τη χρήση της ραδιενέργειας ή άλλων πηγών ακτινοβολίας στην ιατρική, την έρευνα και τη βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας). Ιδιαίτερα σημαντικό αντικείμενο έρευνας αποτελεί η επίδραση πολύ χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας, οι οποίες, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, είναι δύσκολα προσβάσιμες και, ως εκ τούτου, εξακολουθούν να αποτελούν αμφιλεγόμενο ζήτημα. |
| --- | --- |

6.2.2

Ακτινοπροστασία. Στόχος είναι η περαιτέρω εμβάθυνση της επιστημονικής βάσης για την προστασία του ανθρώπου από την ιοντίζουσα ακτινοβολία, η οποία εκπέμπεται κατά τη χρήση της ραδιενέργειας ή άλλων πηγών ακτινοβολίας στην ιατρική, την έρευνα και τη βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας). Ιδιαίτερα σημαντικό αντικείμενο έρευνας αποτελεί η επίδραση πολύ χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας, οι οποίες, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, είναι δύσκολα προσβάσιμες και, ως εκ τούτου, εξακολουθούν να αποτελούν αμφιλεγόμενο ζήτημα.

| 6.2.3 | Ιδιαίτερα σημαντικές είναι επίσης οι εξελίξεις που συμβάλλουν στη διενέργεια τεχνικού ελέγχου και την παρακολούθηση όλων των δραστηριοτήτων μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογίας πυρηνικών όπλων. |
| --- | --- |

6.2.3

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι επίσης οι εξελίξεις που συμβάλλουν στη διενέργεια τεχνικού ελέγχου και την παρακολούθηση όλων των δραστηριοτήτων μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογίας πυρηνικών όπλων.

| 6.3 | Τόσο για την ανάπτυξη των σταθμών παραγωγής ενέργειας πυρηνικής σύντηξης, όσο και για την ασφαλή λειτουργία και την περαιτέρω εξέλιξη αντιδραστήρων πυρηνικής σχάσης είναι άμεσα αναγκαία η επαρκής κατάρτιση νέων επιστημόνων υψηλής εξειδίκευσης και η εκπαίδευσή τους στις αντίστοιχες πειραματικές εγκαταστάσεις. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο εφόσον αναβαθμιστεί η αξία της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, έτσι ώστε να προσελκύσει το αυξημένο ενδιαφέρον νέων επιστημόνων. Και στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να δημιουργηθεί κατά βέλτιστο μια συμβιωτική σχέση μεταξύ έρευνας και κατάρτισης. |
| --- | --- |

6.3

Τόσο για την ανάπτυξη των σταθμών παραγωγής ενέργειας πυρηνικής σύντηξης, όσο και για την ασφαλή λειτουργία και την περαιτέρω εξέλιξη αντιδραστήρων πυρηνικής σχάσης είναι άμεσα αναγκαία η επαρκής κατάρτιση νέων επιστημόνων υψηλής εξειδίκευσης και η εκπαίδευσή τους στις αντίστοιχες πειραματικές εγκαταστάσεις. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο εφόσον αναβαθμιστεί η αξία της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, έτσι ώστε να προσελκύσει το αυξημένο ενδιαφέρον νέων επιστημόνων. Και στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να δημιουργηθεί κατά βέλτιστο μια συμβιωτική σχέση μεταξύ έρευνας και κατάρτισης.

| 6.3.1 | Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις σύντομες γνωμοδοτήσεις της (48) σχετικά με το εν λόγω θέμα. |
| --- | --- |

6.3.1

Σε ό,τι αφορά περαιτέρω λεπτομέρειες η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις σύντομες γνωμοδοτήσεις της (48) σχετικά με το εν λόγω θέμα.

6.4   Κοινό Κέντρο Ερευνών – Πρόγραμμα Ευρατόμ

| 6.4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) υποστηρίζει τη διαδικασία χάραξης πυρηνικής πολιτικής, περιλαμβανομένης της εφαρμογής και παρακολούθησης των υφιστάμενων πολιτικών και της ικανότητας ευέλικτης ανταπόκρισης σε νέες πολιτικές ανάγκες. |
| --- | --- |

6.4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) υποστηρίζει τη διαδικασία χάραξης πυρηνικής πολιτικής, περιλαμβανομένης της εφαρμογής και παρακολούθησης των υφιστάμενων πολιτικών και της ικανότητας ευέλικτης ανταπόκρισης σε νέες πολιτικές ανάγκες.

| 6.4.2 | Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης λογική τη στοχοθέτηση του «πυρηνικού» πρόγραμματος του ΚΚΕρ στους βασικούς θεματικούς τομείς διαχείριση αποβλήτων, ασφάλεια και παρακολούθηση· σχετικά με το εν λόγω θέμα αφενός εκφράζονται προβληματισμοί εκ μέρους των πολιτών, και, αφετέρου, υπογραμμίζεται η ανάγκη για εύρεση αξιόπιστων λύσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί βέβαιη τη διασύνδεση και το συντονισμό αυτών των νέων δραστηριοτήτων με τις αντίστοιχες των κρατών μελών. |
| --- | --- |

6.4.2

Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης λογική τη στοχοθέτηση του «πυρηνικού» πρόγραμματος του ΚΚΕρ στους βασικούς θεματικούς τομείς διαχείριση αποβλήτων, ασφάλεια και παρακολούθηση· σχετικά με το εν λόγω θέμα αφενός εκφράζονται προβληματισμοί εκ μέρους των πολιτών, και, αφετέρου, υπογραμμίζεται η ανάγκη για εύρεση αξιόπιστων λύσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί βέβαιη τη διασύνδεση και το συντονισμό αυτών των νέων δραστηριοτήτων με τις αντίστοιχες των κρατών μελών.

| 6.4.3 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ζωτικό επίσης καθήκον αποτελεί η (περαιτέρω) ανάπτυξη διαδικασιών που καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της παρακολούθησης της μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογιών πυρηνικών όπλων (Βλ. σχετικά σημείο 4.10.2). |
| --- | --- |

6.4.3

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ζωτικό επίσης καθήκον αποτελεί η (περαιτέρω) ανάπτυξη διαδικασιών που καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της παρακολούθησης της μη διάδοσης υλικού ή τεχνολογιών πυρηνικών όπλων (Βλ. σχετικά σημείο 4.10.2).

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Το ίδιο ισχύει και για τους στόχους της αναζωογονημένης στρατηγικής της Λισσαβόνας (ευρωπαϊκό συμβούλιο της 23ης Μαρτίου 2005) .

1

(2)  Οι συνολικές δαπάνες για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στην Ε.Ε. πρέπει, έως το 2010, να αυξηθούν στο 3 % του ΑΕγχΠ με τον ιδιωτικό τομέα να καλύπτει τα 2/3 αυτών. Βλέπε επίσης ΕΕ C 95, 23-4-2003.

2

(3)  Εδώ, ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή των πολλαπλών εφαρμογών στο χώρο της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης του αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ (υπουργείο άμυνας ) που δεν εξυπηρετούν μόνο το στρατιωτικό τομέα

3

(4)  Ο στόχος αυτός επιβεβαιώθηκε και παρουσιάστηκε αναλυτικά τον Μάρτιο του 2005 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των συμπερασμάτων του σχετικά με την επανενεργοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας.

4

(5)  Παραδείγματα επιτυχημένης ευρωπαϊκής συνεργασίας: ARIANE, AIRBUS, CERN, ESO, GALILEO, JET/ITER

5

(6)  Η επιστήμη και η τεχνολογία, κλειδιά του μέλλοντος της Ευρώπης - Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της Ένωσης υπέρ της έρευνας COM (2004) 353 τελικό

6

(7)  ΕΕ C 157 της 28.06.2005.

7

(8)  Βλ. σχετικά υποσημειώσεις 14) έως 21).

8

(9)  COM(2005)440 έως 445 τελικό.

9

(10)  Αναμένεται σύντομα.

10

(11)  ΕΕ C 95 της 23.4.2003.

11

(12)  ΕΕ C 157 της 28.06.2005.

12

(13)  ΕΕ C 234 της 30.09.2003, ΕΕ C 61 της 14.03.2003, ΕΕ C 94 της 18.04.2002.

13

(14)  ΕΕ C 74 της 23.3.2005· ΕΕ C 133 της 6.6.2003.

14

(15)  ΕΕ C 302 της 7.12.2004.

15

(16)  ΕΕ C 241 της 7.10.2002).

16

(17)  ΕΕ C 302 της 7.12.2004.

17

(18)  ΕΕ C 220 της 16.9.2003· ΕΕ C 112 της 30.4.2004.

18

(19)  ΕΕ C 157 της 28.06.2005.

19

(20)  ΕΕ C 110, 30/04/2004

20

(21)  Παράθεση από την ομιλία του Γερμανού καγκελάριου στην τελετή έναρξης του έτους Αϊνστάιν 2005. Ο καγκελάριος ανέφερε μεταξύ άλλων: «Ταυτόχρονα όμως, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η βασική έρευνα μπορεί να διενεργείται χωρίς την πίεση της άμεσης αξιοποίησης και τις διαρκείς πιέσεις για απόδειξη της χρησιμότητάς της.»

21

(22)  Βλ. The Economic Returns to Basic Research and the Benefits of University-Industry Relationships. A literature review and update of findings. Report for the UK Office of Science and Technology* by SPRU - Science and Technology Policy Research. Alister Scott, Grové Steyn, Aldo Geuna*, Stefano Brusoni, Ed Steinmueller, 2002

22

.

(23)  Βλέπε σχετικά και την ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

23

(24)  Επίσημη εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αριθ. L 75/67 της 22.03.2005

24

(25)  Αυτό αφορά παραδείγματος χάρη την παραγνώριση α) του γεγονότος ότι κύρια αποστολή της έρευνας αποτελεί η δημιουργία νέας γνώσης, ενώ οι παράμετροι της αποκόμισης ωφελειών για την ανθρωπότητα ή η κοινωνική συνάφεια δεν είναι ενδεδειγμένο κριτήριο για τις μεμονωμένες περιπτώσεις. (βλέπε σχετικά ΕΕ C 221 της 7.8.2001, κεφάλαια 4 και 6 (π.χ. σημείο 6.7.1), καθώς και την υποσημείωση 14, ή β) της καθοριστικής σημασίας της «διπλής έρευνας» όχι μόνο για τη διασφάλιση νέας γνώσης, αλλά και για τη διάδοση, την εμβάθυνση και την επέκτασή της. (βλέπε σχετικά π.χ. EE C 221 της 7.8.2001, σημεία 4.7.5 και 4.7.6. Έρευνες υψηλού επιπέδου δεν μπορούν να επιβληθούν μέσω αυστηρών κανόνων, αλλά μπορούν να πραγματοποιηθούν σε πλαίσια ελευθερίας.

25

Οι πλέον αποτελεσματικές δραστηριότητες για την πραγματοποίηση προόδων και την επίτευξη υψηλών επιδόσεων σε αυτόν το νέο τομέα είναι ο διορισμός των πιο επιτυχημένων και έμπειρων ερευνητών σε θέσεις κλειδιά, η απόκτηση και προώθηση των καλύτερων επιστημόνων, καθώς και ο επαρκής και ασφαλής εξοπλισμός με μηχανήματα και ερευνητικά μέσα (κριτική μάζα). Επίσης βλέπε σχετικά ΕΕ C 204 της 18.7.2000, καθώς και ΕΕ C 110 της 30.4.2004. Η εξειδίκευση ενός ερευνητή δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί, αλλά ούτε να εκτιμηθεί με αντικειμενικά κριτήρια – αναπόφευκτα, η αξιολόγησή της υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των έμπειρων συναδέλφων τους.

(26)  Έκθεση πάνελ εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του καθηγητή Marimon, 21 Ιουνίου 2004,Έκτο πρόγραμμα πλαίσιο.

26

(27)  ΕΕ C 204 της 18.7.2000 (CES 595/2000, σημείο 9.8.4).

27

(28)  COM(2005)121 τελικό – 2005/050 (COD)

28

(29)  Η σύσταση αυτή αφορά μόνο τις κατά κύριο λόγο κοινωνιολογικές έρευνες για το θέμα «Επιστήμη και κοινωνία» . Από την άλλη πλευρά, κάθε τμήμα του προϋπολογισμού για τη στήριξη μέτρων (εκθέσεις, μουσεία, συνέδρια) που εξυπηρετούν τη διάδοση γνώσεων («Communicating Science»), δηλαδή των πορισμάτων και των επιστημονικών μεθόδων, πρέπει να εξακολουθήσει να είναι ενταγμένο στο ειδικό πρόγραμμα «Iκανότητες» .

29

(30)  Βλέπε επίσης COM RTD info Special, Ιούλιος 2005.

30

(31)  Βλέπε CESE 818/2005

31

(32)  ΕΕ C 74 της 23.3.2005·

32

(33)  π.χ. ΕΕ C 241 της 7.10.2002, ΕΕ C 221 της 8.9.2005 και ΕΕ C 286 της 17.11.2005

33

(34)  David Pimentel and Ted. W. Patzek, Natural Resources Research τεύχος 14, αριθ. 1, 2005

34

(35)  ΕΕ C 120 της 20.5.2005

35

(36)  ΕΕ C 294, 25-11-2005

36

(37)  ΕΕ C 241 της 7.10.2002, ΕΕ C 133 της 6.6.2003, ΕΕ C 108 της 30.4.2004, ΕΕ C 110 της 30.4.2004, ΕΕ C 302 της 7.12.2004, ΕΕ C 286 της 17.11.2005 και ΕΕ C 120 της 20.5.2006.

37

(38)  Βλέπε επίσης Deutsche Physikalische Gesellscahft Σεπτέμβριος. 2005 Klimaschutz und Energieversorgung in Deutschland 1990 – 2020.

38

(39)  Πρόκειται για ένα περίπλοκο ζήτημα, το οποίο εξετάστηκε εν μέρει στη γνωμοδότηση που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 221 της 7.8.2001, τα σημεία 3.9 και το κεφάλαιο 6.

39

(40)  ΕΕ C 221 της 7.8.2001.

40

(41)  ΕΕ C 24 της 31.1.2006

41

(42)  Βλέπε υποσημειώσεις στο σημείο 5.2.2.

42

(43)  ΕΕ C 302 της 7.12.2004.

43

(44)  Το ITER θα αποδώσει 500 MW ενέργεια. Είναι το σημείο τομής των σημερινών πειραμάτων της φυσικής πλάσματος όπως συμβαίνει με το JET και της πρότυπης μονάδας παραγωγής ενέργεια DEMO. Πρόκειται για ένα διεθνές εγχείρημα στα πλαίσια του οποίου συνεργάζονται η Κίνα, η ΕΕ, η Ελβετία, η Ιαπωνία, η Κορέα, η Ρωσία και η ΗΠΑ, με τόπο εγκατάστασης την περιοχή του Cararachen (Γαλλία).

44

(45)  Βλέπε υποσημείωση 45.

45

(46)  ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

46

(47)  ΕΕ C 133 της 6.6.2003.

47

(48)  Βλέπε προηγούμενες υποσημειώσεις.

48

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/22 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)»

COM (2005) 121 τελικό — 2005/0050 (COD)

(2006/C 65/03)

Στις 25 Απριλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 156, το άρθρο 157, παράγραφος 3 και το άρθρο 175, παράγραφος 1 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Οκτωβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. WELSCHKE και της συνεισηγήτριας, κας FUSCO.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της στις 14/15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 125 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Προοίμιο

| 1.1 | Πολλοί δείκτες για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την καινοτομία καταδεικνύουν ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχωρεί σε παγκόσμια κλίμακα και ότι αυτή η κατάσταση διατηρείται. Η μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η ΕΕ είναι η καταπολέμηση της ανεργίας, η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και η προώθηση της αναγκαίας για το σκοπό αυτό οικονομικής ανάπτυξης σε μια βιώσιμη βάση. |
| --- | --- |

1.1

Πολλοί δείκτες για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την καινοτομία καταδεικνύουν ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχωρεί σε παγκόσμια κλίμακα και ότι αυτή η κατάσταση διατηρείται. Η μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η ΕΕ είναι η καταπολέμηση της ανεργίας, η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και η προώθηση της αναγκαίας για το σκοπό αυτό οικονομικής ανάπτυξης σε μια βιώσιμη βάση.

| 1.2 | Ο ρόλος των επιχειρήσεων είναι καθοριστικός για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) συνιστούν το 98 % των επιχειρήσεων της Ευρώπης, ενώ διασφαλίζουν το 55 % των θέσεων απασχόλησης στον τομέα της ιδιωτικής οικονομίας. Οι ΜΜΕ διαθέτουν υψηλό δυναμικό καινοτομίας όσον αφορά τις παραγωγικές διαδικασίες, τα προϊόντα και τις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.2

Ο ρόλος των επιχειρήσεων είναι καθοριστικός για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) συνιστούν το 98 % των επιχειρήσεων της Ευρώπης, ενώ διασφαλίζουν το 55 % των θέσεων απασχόλησης στον τομέα της ιδιωτικής οικονομίας. Οι ΜΜΕ διαθέτουν υψηλό δυναμικό καινοτομίας όσον αφορά τις παραγωγικές διαδικασίες, τα προϊόντα και τις υπηρεσίες.

| 1.3 | Πολλές επιχειρήσεις αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά. Ωστόσο, συχνά δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους λόγω των εναπομενόντων περιορισμών, εξαιτίας του μειωμένου δυναμικού τους σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, καθώς και λόγω ανεπαρκούς πληροφόρησης. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αδυναμίες της αγοράς μπορούν να αντιμετωπιστούν με την συνεπή εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβόνας, την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, την καλύτερη ρύθμιση, καθώς και με τη βοήθεια προγραμμάτων στήριξης τα οποία προσδίδουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

1.3

Πολλές επιχειρήσεις αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά. Ωστόσο, συχνά δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους λόγω των εναπομενόντων περιορισμών, εξαιτίας του μειωμένου δυναμικού τους σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, καθώς και λόγω ανεπαρκούς πληροφόρησης. Στην προκειμένη περίπτωση, οι αδυναμίες της αγοράς μπορούν να αντιμετωπιστούν με την συνεπή εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβόνας, την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, την καλύτερη ρύθμιση, καθώς και με τη βοήθεια προγραμμάτων στήριξης τα οποία προσδίδουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

| 1.4 | Η σύγχρονη διάρθρωση των διοικητικών αρχών και η αποτελεσματική λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών μπορούν επίσης να συμβάλλουν καθοριστικά στην προαγωγή της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας στην Ευρώπη. Οι διασυνοριακές συμπράξεις των αρχών σε όλα τα επίπεδα μπορούν να βελτιώσουν την όλο και περισσότερο απαραίτητη διοικητική συνεργασία, να διευκολύνουν την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και να διασφαλίσουν τη χρηστικότητα παραδειγμάτων εφαρμογής βέλτιστων λύσεων για όλους τους ενδιαφερομένους. |
| --- | --- |

1.4

Η σύγχρονη διάρθρωση των διοικητικών αρχών και η αποτελεσματική λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών μπορούν επίσης να συμβάλλουν καθοριστικά στην προαγωγή της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας στην Ευρώπη. Οι διασυνοριακές συμπράξεις των αρχών σε όλα τα επίπεδα μπορούν να βελτιώσουν την όλο και περισσότερο απαραίτητη διοικητική συνεργασία, να διευκολύνουν την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και να διασφαλίσουν τη χρηστικότητα παραδειγμάτων εφαρμογής βέλτιστων λύσεων για όλους τους ενδιαφερομένους.

2.   Σύνοψη της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1 | Το «Πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία» (στο εξής: πρόγραμμα-πλαίσιο) θα συμβάλλει κατά την περίοδο 2007-2013 στην εφαρμογή της επανεστιασμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας καθώς και της κοινοτικής στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.1

Το «Πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία» (στο εξής: πρόγραμμα-πλαίσιο) θα συμβάλλει κατά την περίοδο 2007-2013 στην εφαρμογή της επανεστιασμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας καθώς και της κοινοτικής στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

| 2.2 | Το πρόγραμμα-πλαίσιο προωθεί μια σειρά υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης από τις διάφορες πολιτικές της ΕΕ και τα συγκεντρώνει σε μια συνεκτική νομική βάση. Το δημοσιονομικό πλαίσιο αναφοράς που προτείνει η Επιτροπή ανέρχεται στα 4.212,6 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.2

Το πρόγραμμα-πλαίσιο προωθεί μια σειρά υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης από τις διάφορες πολιτικές της ΕΕ και τα συγκεντρώνει σε μια συνεκτική νομική βάση. Το δημοσιονομικό πλαίσιο αναφοράς που προτείνει η Επιτροπή ανέρχεται στα 4.212,6 εκατ. ευρώ.

| 2.3 | Το πρόγραμμα-πλαίσιο απευθύνεται σε όλα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες χώρες, τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), καθώς και τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων. Τρίτες χώρες μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα πλαίσιο, εφόσον αυτό προβλέπεται στις διμερείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί μαζί τους. |
| --- | --- |

2.3

Το πρόγραμμα-πλαίσιο απευθύνεται σε όλα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες χώρες, τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), καθώς και τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων. Τρίτες χώρες μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα πλαίσιο, εφόσον αυτό προβλέπεται στις διμερείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί μαζί τους.

| 2.4 | Στόχο του προγράμματος-πλαίσιο αποτελεί η προαγωγή της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων — ειδικά των ΜΜΕ — η ενθάρρυνση καινοτομιών και η αποτελεσματική εφαρμογή τους στην αγορά, η επιτάχυνση της ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας καθώς και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

2.4

Στόχο του προγράμματος-πλαίσιο αποτελεί η προαγωγή της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων — ειδικά των ΜΜΕ — η ενθάρρυνση καινοτομιών και η αποτελεσματική εφαρμογή τους στην αγορά, η επιτάχυνση της ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας καθώς και η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| 2.5 | Λαμβανομένων υπόψη των άρθρων 156, 157, παράγραφος 3 και 175 παράγραφος 1 της ΣΕΚ, κρίνεται απαραίτητο να δημιουργηθεί μια ευρεία και συνεκτική νομική βάση για ειδικά κοινοτικά προγράμματα στήριξης και συναφή τμήματα άλλων κοινοτικών προγραμμάτων σε τομείς κρίσιμους για την προαγωγή της ευρωπαϊκής παραγωγικότητας, της ικανότητας καινοτομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Ταυτόχρονα πρέπει να αντιμετωπιστούν συμπληρωματικά περιβαλλοντικά ζητήματα. Το πρόγραμμα-πλαίσιο θα αποτελείται από τρία ειδικά υποπρογράμματα. |
| --- | --- |

2.5

Λαμβανομένων υπόψη των άρθρων 156, 157, παράγραφος 3 και 175 παράγραφος 1 της ΣΕΚ, κρίνεται απαραίτητο να δημιουργηθεί μια ευρεία και συνεκτική νομική βάση για ειδικά κοινοτικά προγράμματα στήριξης και συναφή τμήματα άλλων κοινοτικών προγραμμάτων σε τομείς κρίσιμους για την προαγωγή της ευρωπαϊκής παραγωγικότητας, της ικανότητας καινοτομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Ταυτόχρονα πρέπει να αντιμετωπιστούν συμπληρωματικά περιβαλλοντικά ζητήματα. Το πρόγραμμα-πλαίσιο θα αποτελείται από τρία ειδικά υποπρογράμματα.

| 2.6 | Το πρόγραμμα «Επιχειρηματικότητα και καινοτομία» θα συγκεράσει δραστηριότητες σχετικά με την επιχειρηματικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Θα απευθύνεται στις επιχειρήσεις όλων των οικονομικών κλάδων — ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας ή για επιχειρήσεις που εντάσσονται στην παραδοσιακή οικονομία. Η χρηματοδότηση των ΜΜΕ στο στάδιο ίδρυσης και ανάπτυξής τους πρέπει να βελτιωθεί. Περαιτέρω προτεραιότητες αποτελούν η συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων, η προώθηση της καινοτομίας καθώς η προαγωγή των περιβαλλοντικών τεχνολογιών. Για την χρηματοδότηση του προγράμματος έχουν προβλεφθεί 2.631 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.6

Το πρόγραμμα «Επιχειρηματικότητα και καινοτομία» θα συγκεράσει δραστηριότητες σχετικά με την επιχειρηματικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Θα απευθύνεται στις επιχειρήσεις όλων των οικονομικών κλάδων — ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας ή για επιχειρήσεις που εντάσσονται στην παραδοσιακή οικονομία. Η χρηματοδότηση των ΜΜΕ στο στάδιο ίδρυσης και ανάπτυξής τους πρέπει να βελτιωθεί. Περαιτέρω προτεραιότητες αποτελούν η συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων, η προώθηση της καινοτομίας καθώς η προαγωγή των περιβαλλοντικών τεχνολογιών. Για την χρηματοδότηση του προγράμματος έχουν προβλεφθεί 2.631 εκατ. ευρώ.

| 2.7 | Στόχο του προγράμματος «Υποστήριξη της πολιτικής των ΤΠΕ» θα αποτελέσει η προαγωγή της υιοθέτησης των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στις επιχειρήσεις, τις διοικητικές αρχές και τις υπηρεσίες του δημοσίου τομέα. Οι προτεινόμενες δράσεις συγκεκριμενοποιούν και συνοδεύουν τη νέα κοινοτική πρωτοβουλία «i2010», η οποία θα αποτελέσει τα επόμενα χρόνια το πλαίσιο για την επίτευξη συνεργιών με στόχο την ανάπτυξη ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου πληροφόρησης και την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς για προϊόντα και υπηρεσίες πληροφόρησης. Για το εν λόγω πρόγραμμα προβλέπεται προϋπολογισμός 801,6 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.7

Στόχο του προγράμματος «Υποστήριξη της πολιτικής των ΤΠΕ» θα αποτελέσει η προαγωγή της υιοθέτησης των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στις επιχειρήσεις, τις διοικητικές αρχές και τις υπηρεσίες του δημοσίου τομέα. Οι προτεινόμενες δράσεις συγκεκριμενοποιούν και συνοδεύουν τη νέα κοινοτική πρωτοβουλία «i2010», η οποία θα αποτελέσει τα επόμενα χρόνια το πλαίσιο για την επίτευξη συνεργιών με στόχο την ανάπτυξη ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου πληροφόρησης και την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς για προϊόντα και υπηρεσίες πληροφόρησης. Για το εν λόγω πρόγραμμα προβλέπεται προϋπολογισμός 801,6 εκατ. ευρώ.

| 2.8 | Το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια — Ευρώπη» έχει ως στόχο την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης, όσον αφορά την ενέργεια, τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ενεργειακής απόδοσης, τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές ενέργειας και την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη εγχώρια κατανάλωση (στο 12 %). Βασικές προτεραιότητες αποτελούν η υποστήριξη σχεδίων για την προώθηση και τη διάδοση βιώσιμων τεχνολογιών ενέργειας, η βελτίωση των διοικητικών δομών και η ενίσχυση της δικτύωσης καθώς και η γενικότερη ευαισθητοποίηση για τη βιώσιμη χρήση των ενεργειακών πόρων. Η εντολή του «Εκτελεστικού οργανισμού για την ευφυή ενέργεια» που συστάθηκε από την Επιτροπή πρέπει να παραταθεί. Για το ανωτέρω πρόγραμμα έχουν δεσμευθεί 780 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.8

Το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια — Ευρώπη» έχει ως στόχο την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης, όσον αφορά την ενέργεια, τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ενεργειακής απόδοσης, τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές ενέργειας και την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη εγχώρια κατανάλωση (στο 12 %). Βασικές προτεραιότητες αποτελούν η υποστήριξη σχεδίων για την προώθηση και τη διάδοση βιώσιμων τεχνολογιών ενέργειας, η βελτίωση των διοικητικών δομών και η ενίσχυση της δικτύωσης καθώς και η γενικότερη ευαισθητοποίηση για τη βιώσιμη χρήση των ενεργειακών πόρων. Η εντολή του «Εκτελεστικού οργανισμού για την ευφυή ενέργεια» που συστάθηκε από την Επιτροπή πρέπει να παραταθεί. Για το ανωτέρω πρόγραμμα έχουν δεσμευθεί 780 εκατ. ευρώ.

| 2.9 | Το πρόγραμμα-πλαίσιο θα εφαρμοστεί στη βάση ετήσιων προγραμμάτων εργασίας, την εκτέλεση των οποίων δεσμεύεται να διασφαλίσει η Επιτροπή. Οι επιτροπές διαχείρισης θα διασφαλίζουν την υποστήριξη των δράσεων σε επίπεδο κρατών μελών και την συνεκτικότητα των εθνικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2.9

Το πρόγραμμα-πλαίσιο θα εφαρμοστεί στη βάση ετήσιων προγραμμάτων εργασίας, την εκτέλεση των οποίων δεσμεύεται να διασφαλίσει η Επιτροπή. Οι επιτροπές διαχείρισης θα διασφαλίζουν την υποστήριξη των δράσεων σε επίπεδο κρατών μελών και την συνεκτικότητα των εθνικών δραστηριοτήτων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η πρόταση για το πρόγραμμα-πλαίσιο είναι περιεκτική και καλύπτει σημαντικό αριθμό πολιτικών και προγραμμάτων. Οι παρατηρήσεις περιορίζονται σε σημεία, στα οποία η ΕΟΚΕ προσδίδει ξεχωριστή σημασία και στους τομείς όπου επιθυμεί να συνυπολογιστούν πρόσθετες πτυχές. |
| --- | --- |

3.1

Η πρόταση για το πρόγραμμα-πλαίσιο είναι περιεκτική και καλύπτει σημαντικό αριθμό πολιτικών και προγραμμάτων. Οι παρατηρήσεις περιορίζονται σε σημεία, στα οποία η ΕΟΚΕ προσδίδει ξεχωριστή σημασία και στους τομείς όπου επιθυμεί να συνυπολογιστούν πρόσθετες πτυχές.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το πρόγραμμα πλαίσιο ως ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία συνεργιών όσον αφορά την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της ικανότητας καινοτομίας των επιχειρήσεων και της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι δράσεις και τα μέσα που προτείνονται μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας και την επίτευξη των στόχων ανάπτυξης και απασχόλησης της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υπογραμμίζει και στο προτεινόμενο σχέδιο δράσης υπέρ της αναζωογόνησης της στρατηγικής της Λισσαβόνας σε κοινοτικό επίπεδο (COM (2005) 330) την κομβική σημασία του προγράμματος-πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το πρόγραμμα πλαίσιο ως ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία συνεργιών όσον αφορά την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της ικανότητας καινοτομίας των επιχειρήσεων και της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι δράσεις και τα μέσα που προτείνονται μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας και την επίτευξη των στόχων ανάπτυξης και απασχόλησης της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υπογραμμίζει και στο προτεινόμενο σχέδιο δράσης υπέρ της αναζωογόνησης της στρατηγικής της Λισσαβόνας σε κοινοτικό επίπεδο (COM (2005) 330) την κομβική σημασία του προγράμματος-πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ.

| 3.3 | Η έκθεση Kok του 2004 έχει επισημάνει τις βασικές προϋποθέσεις, οι οποίες είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η έκθεση επισημαίνει ορθά την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης, ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, βελτίωση του οικονομικού κλίματος, εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας — μέσω στρατηγικών για τη «δια βίου μάθηση» και την «παράταση του επαγγελματικού βίου» — καθώς και προώθηση της οικολογικής αειφορίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων μέσω της θέσπισης ευνοϊκού ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Επιπλέον αναγνωρίζει το σημαντικό ρόλο των κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης, τα οποία συμπληρώνουν αποτελεσματικά τις προσπάθειες αυτές. Πέρα από το πρόγραμμα πλαίσιο, πρέπει επίσης να τονιστεί η ζωτική συμβολή του προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα, η στρατηγική «δια βίου μάθηση» καθώς και τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

3.3

Η έκθεση Kok του 2004 έχει επισημάνει τις βασικές προϋποθέσεις, οι οποίες είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η έκθεση επισημαίνει ορθά την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης, ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, βελτίωση του οικονομικού κλίματος, εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας — μέσω στρατηγικών για τη «δια βίου μάθηση» και την «παράταση του επαγγελματικού βίου» — καθώς και προώθηση της οικολογικής αειφορίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων μέσω της θέσπισης ευνοϊκού ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Επιπλέον αναγνωρίζει το σημαντικό ρόλο των κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης, τα οποία συμπληρώνουν αποτελεσματικά τις προσπάθειες αυτές. Πέρα από το πρόγραμμα πλαίσιο, πρέπει επίσης να τονιστεί η ζωτική συμβολή του προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα, η στρατηγική «δια βίου μάθηση» καθώς και τα διαρθρωτικά ταμεία.

| 3.4 | Οι επιχειρήσεις ενδυναμώνουν την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτουν και μάλιστα όχι μόνο μέσω της για ιδίους σκοπούς αξιοποίησης της τεχνολογικής προόδου. Επιπλέον, η σταθερή παγίωση της επιχειρηματικότητας στην κοινωνία και τον πολιτισμό κάθε χώρας, η εμβάθυνση της διαχειριστικής τεχνογνωσίας, η υπεύθυνη διοίκηση επιχειρήσεων και οι διασυνοριακές δραστηριότητες συμβάλλουν καθοριστικά στην προώθηση της καινοτομίας. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο, θα ήταν σφάλμα να περιοριστεί το εύρος του όρου καινοτομία, γιατί αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ευκαιριών για περισσότερη ανάπτυξη, απασχόληση και κοινωνική συνοχή. Οι επιχειρήσεις είναι βασικοί παράγοντες καινοτομίας, στην εφαρμογή της οποίας πρέπει να συμμετάσχουν και οι κοινωνικοί εταίροι. |
| --- | --- |

3.4

Οι επιχειρήσεις ενδυναμώνουν την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτουν και μάλιστα όχι μόνο μέσω της για ιδίους σκοπούς αξιοποίησης της τεχνολογικής προόδου. Επιπλέον, η σταθερή παγίωση της επιχειρηματικότητας στην κοινωνία και τον πολιτισμό κάθε χώρας, η εμβάθυνση της διαχειριστικής τεχνογνωσίας, η υπεύθυνη διοίκηση επιχειρήσεων και οι διασυνοριακές δραστηριότητες συμβάλλουν καθοριστικά στην προώθηση της καινοτομίας. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο, θα ήταν σφάλμα να περιοριστεί το εύρος του όρου καινοτομία, γιατί αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ευκαιριών για περισσότερη ανάπτυξη, απασχόληση και κοινωνική συνοχή. Οι επιχειρήσεις είναι βασικοί παράγοντες καινοτομίας, στην εφαρμογή της οποίας πρέπει να συμμετάσχουν και οι κοινωνικοί εταίροι.

| 3.5 | Η καινοτομία είναι προϊόν του ανθρώπινου νου. Ένα υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί προϋπόθεση για την βιώσιμη ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η προώθηση του δυναμικού καινοτομίες που διαθέτουν οι κοινωνίες μας αποτελεί εξίσου υποχρέωση των εργοδοτών, των εργαζομένων, των κυβερνήσεων, των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα διασυνοριακά σχέδια συμπληρώνουν κατά δέοντα τρόπο τις εθνικές δράσεις για προώθηση της κοινωνίας της γνώσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στοχοθετημένη προαγωγή της εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των κοινοτικών του προγράμματος πρόγραμμα «Leonardo da Vinci» (επαγγελματική εκπαίδευση). Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη δια βίου μάθηση κατά την περίοδο 2007-2013 μπορεί επίσης να συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας των επιχειρήσεων και την επιτυχή υλοποίηση του προγράμματος-πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.5

Η καινοτομία είναι προϊόν του ανθρώπινου νου. Ένα υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί προϋπόθεση για την βιώσιμη ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η προώθηση του δυναμικού καινοτομίες που διαθέτουν οι κοινωνίες μας αποτελεί εξίσου υποχρέωση των εργοδοτών, των εργαζομένων, των κυβερνήσεων, των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα διασυνοριακά σχέδια συμπληρώνουν κατά δέοντα τρόπο τις εθνικές δράσεις για προώθηση της κοινωνίας της γνώσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στοχοθετημένη προαγωγή της εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των κοινοτικών του προγράμματος πρόγραμμα «Leonardo da Vinci» (επαγγελματική εκπαίδευση). Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη δια βίου μάθηση κατά την περίοδο 2007-2013 μπορεί επίσης να συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας των επιχειρήσεων και την επιτυχή υλοποίηση του προγράμματος-πλαίσιο.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει την ικανότητα καινοτομίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων μέσω της βελτίωσης του ρυθμιστικού πλαισίου και της συστηματικής επανεξέτασης της ισχύουσας νομοθεσίας όσον αφορά δυσανάλογες επιβαρύνσεις. Εξαιρετικά σημαντική είναι η διενέργεια αποτελεσματικής αξιολόγησης του αντίκτυπου, προκειμένου να θεσπιστεί νέο ρυθμιστικό πλαίσιο. Σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί εντατικά με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει την ικανότητα καινοτομίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων μέσω της βελτίωσης του ρυθμιστικού πλαισίου και της συστηματικής επανεξέτασης της ισχύουσας νομοθεσίας όσον αφορά δυσανάλογες επιβαρύνσεις. Εξαιρετικά σημαντική είναι η διενέργεια αποτελεσματικής αξιολόγησης του αντίκτυπου, προκειμένου να θεσπιστεί νέο ρυθμιστικό πλαίσιο. Σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί εντατικά με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής, ότι οι οριζόντιες και συντονιστικές δράσεις εκ μέρους της ΕΕ μπορούν να αποφέρουν σημαντική προστιθέμενη αξία. Η παροχή στις επιχειρήσεις όσο το δυνατόν περισσότερο πρακτικών πληροφοριών και η διασφάλιση της εύκολης πρόσβασής τους στις δράσεις και τα μέσα του προγράμματος-πλαίσιο είναι μείζονος σημασίας. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής, ότι οι οριζόντιες και συντονιστικές δράσεις εκ μέρους της ΕΕ μπορούν να αποφέρουν σημαντική προστιθέμενη αξία. Η παροχή στις επιχειρήσεις όσο το δυνατόν περισσότερο πρακτικών πληροφοριών και η διασφάλιση της εύκολης πρόσβασής τους στις δράσεις και τα μέσα του προγράμματος-πλαίσιο είναι μείζονος σημασίας.

| 3.8 | Η ΕΟΚΕ ασπάζεται το στόχο της Επιτροπής, όσον αφορά τη στήριξη όχι μόνο οικονομικών κλάδων υψηλής τεχνολογικής εξειδίκευσης, αλλά και κλάδων της παραδοσιακής οικονομίας μέσω του προγράμματος-πλαίσιο. Ειδικά αυτοί οι κλάδοι μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, καθώς και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, εάν τους εξασφαλιστούν οι δυνατότητες να αναπτύξουν την ανταγωνιστικότητά τους και την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτουν. Σημαντική ικανότητα καινοτομίας υπάρχει επίσης στον κλάδο των υπηρεσιών και της επιμελητείας. |
| --- | --- |

3.8

Η ΕΟΚΕ ασπάζεται το στόχο της Επιτροπής, όσον αφορά τη στήριξη όχι μόνο οικονομικών κλάδων υψηλής τεχνολογικής εξειδίκευσης, αλλά και κλάδων της παραδοσιακής οικονομίας μέσω του προγράμματος-πλαίσιο. Ειδικά αυτοί οι κλάδοι μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, καθώς και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, εάν τους εξασφαλιστούν οι δυνατότητες να αναπτύξουν την ανταγωνιστικότητά τους και την ικανότητα καινοτομίας που διαθέτουν. Σημαντική ικανότητα καινοτομίας υπάρχει επίσης στον κλάδο των υπηρεσιών και της επιμελητείας.

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μην περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τον ορισμό της έννοιας των ομάδων στόχων του προγράμματος-πλαίσιο, προκειμένου να παραγάγει όσο το δυνατόν υψηλότερη, τόσο περιφερειακή όσο και διατομεακή, προστιθέμενη αξία. Εκτός αυτού, οι κοινοπραξίες, οι διάφορες ενώσεις και εταιρείες αμοιβαίας συνδρομής («mutuals») καθώς και οι νεωτεριστικές νέες επιχειρήσεις και πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην ώθηση της ανταγωνιστικότητας και της ικανότητας καινοτομίας στην ΕΕ. Συνεπώς, μέσω των κοινοπραξιών μπορούν να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, οι οποίες συνεπάγονται θετικό αντίκτυπο όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά (περιλαμβανομένης και της συμμετοχής σε δημόσιες διαδικασίες υποβολής προσφορών μεγαλύτερου μεγέθους), τη θέση στην αγορά, την ανάπτυξη του δυναμικού των διευθυντικών στελεχών, την επαγγελματική κατάρτιση και το δυναμικό έρευνας. Καθοριστικής σημασίας για την πρόσβαση στα σχέδια του προγράμματος-πλαίσιο είναι η ανάπτυξη βιώσιμων προσεγγίσεων εκ μέρους των ομάδων στόχων, οι οποίες συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και στοιχειοθετούν την παροχή υποστήριξης. Σημαντικό ρόλο στην προβολή του προγράμματος-πλαίσιο διαδραματίζουν διάφορα ιδρύματα και ενώσεις, καθώς και τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μην περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τον ορισμό της έννοιας των ομάδων στόχων του προγράμματος-πλαίσιο, προκειμένου να παραγάγει όσο το δυνατόν υψηλότερη, τόσο περιφερειακή όσο και διατομεακή, προστιθέμενη αξία. Εκτός αυτού, οι κοινοπραξίες, οι διάφορες ενώσεις και εταιρείες αμοιβαίας συνδρομής («mutuals») καθώς και οι νεωτεριστικές νέες επιχειρήσεις και πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην ώθηση της ανταγωνιστικότητας και της ικανότητας καινοτομίας στην ΕΕ. Συνεπώς, μέσω των κοινοπραξιών μπορούν να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, οι οποίες συνεπάγονται θετικό αντίκτυπο όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά (περιλαμβανομένης και της συμμετοχής σε δημόσιες διαδικασίες υποβολής προσφορών μεγαλύτερου μεγέθους), τη θέση στην αγορά, την ανάπτυξη του δυναμικού των διευθυντικών στελεχών, την επαγγελματική κατάρτιση και το δυναμικό έρευνας. Καθοριστικής σημασίας για την πρόσβαση στα σχέδια του προγράμματος-πλαίσιο είναι η ανάπτυξη βιώσιμων προσεγγίσεων εκ μέρους των ομάδων στόχων, οι οποίες συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και στοιχειοθετούν την παροχή υποστήριξης. Σημαντικό ρόλο στην προβολή του προγράμματος-πλαίσιο διαδραματίζουν διάφορα ιδρύματα και ενώσεις, καθώς και τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια.

| 3.10 | Δεδομένων των δημοσιονομικών δυσχερειών που παρατηρούνται στα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χρειάζεται οροθέτηση της χρηματοδότησης του προγράμματος-πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι θα διατεθούν επαρκείς πόροι για το πρόγραμμα στο πλαίσιο της ακόμη ανοιχτής διαδικασίας λήψης απόφασης για τις προσεχείς δημοσιονομικές προοπτικές. Ταυτόχρονα, πρέπει να εξασφαλιστεί μια όσο το δυνατόν περισσότερο στοχοθετημένη, αποδοτική και προσανατολισμένη προς την επίτευξη αποτελεσμάτων χρήση των πόρων υπέρ των ομάδων στόχο. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τις δυνατότητες αξιοποίησης των υφιστάμενων πιστώσεων που προβλέπονται για τη διαχείριση του προγράμματος για την υλοποίηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

3.10

Δεδομένων των δημοσιονομικών δυσχερειών που παρατηρούνται στα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χρειάζεται οροθέτηση της χρηματοδότησης του προγράμματος-πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι θα διατεθούν επαρκείς πόροι για το πρόγραμμα στο πλαίσιο της ακόμη ανοιχτής διαδικασίας λήψης απόφασης για τις προσεχείς δημοσιονομικές προοπτικές. Ταυτόχρονα, πρέπει να εξασφαλιστεί μια όσο το δυνατόν περισσότερο στοχοθετημένη, αποδοτική και προσανατολισμένη προς την επίτευξη αποτελεσμάτων χρήση των πόρων υπέρ των ομάδων στόχο. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τις δυνατότητες αξιοποίησης των υφιστάμενων πιστώσεων που προβλέπονται για τη διαχείριση του προγράμματος για την υλοποίηση των σχεδίων.

| 3.11 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να αξιολογήσει τις εμπειρίες που αποκόμισε με τα υφιστάμενα προγράμματα, να διορθώσει τυχόν αδυναμίες και να προωθήσει την αξιοποίηση ορθών πρακτικών στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο. Η επιτυχία του προγράμματος-πλαίσιο θα επωφεληθεί από την «συγκριτική αξιολόγηση» και την «παρακολούθησή» του με μεθόδους κατανοητές για όλες τις πλευρές. Οι εμπειρίες που συμβάλλουν στη βελτιστοποίηση του προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να συνεκτιμηθούν εγκαίρως στον ετήσιο προγραμματισμό εργασιών. Η Επιτροπή και οι αρμόδιοι για την εφαρμογή των προγραμμάτων φορείς πρέπει να εξετάσουν με κριτική σκέψη, εάν στην ενδιάμεση αξιολόγηση υποδεικνύεται η ανάγκη αναπροσαρμογής τους. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να συνυπολογιστούν οι εμπειρίες των επιχειρήσεων και άλλων ομάδων στόχο. Ωστόσο, η ασφάλεια προγραμματισμού όλων των φορέων που συμμετέχουν στα σχέδια δεν πρέπει να θιγεί ποτέ. |
| --- | --- |

3.11

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να αξιολογήσει τις εμπειρίες που αποκόμισε με τα υφιστάμενα προγράμματα, να διορθώσει τυχόν αδυναμίες και να προωθήσει την αξιοποίηση ορθών πρακτικών στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο. Η επιτυχία του προγράμματος-πλαίσιο θα επωφεληθεί από την «συγκριτική αξιολόγηση» και την «παρακολούθησή» του με μεθόδους κατανοητές για όλες τις πλευρές. Οι εμπειρίες που συμβάλλουν στη βελτιστοποίηση του προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να συνεκτιμηθούν εγκαίρως στον ετήσιο προγραμματισμό εργασιών. Η Επιτροπή και οι αρμόδιοι για την εφαρμογή των προγραμμάτων φορείς πρέπει να εξετάσουν με κριτική σκέψη, εάν στην ενδιάμεση αξιολόγηση υποδεικνύεται η ανάγκη αναπροσαρμογής τους. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να συνυπολογιστούν οι εμπειρίες των επιχειρήσεων και άλλων ομάδων στόχο. Ωστόσο, η ασφάλεια προγραμματισμού όλων των φορέων που συμμετέχουν στα σχέδια δεν πρέπει να θιγεί ποτέ.

| 3.12 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, έχει ιδιαίτερη σημασία τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη την αρχή της «προσθετικότητας». Τα κράτη μέλη καλούνται να διατηρήσουν στο ίδιο επίπεδο τις ενισχύσεις που χορηγούν, ανεξάρτητα από τις παροχές της Ε.Ε.. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη δεσμεύονται για την υλοποίηση του συμπεφωνημένου στόχου να διατίθεται το 3 % του ΑΕγχΠ για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να έχει ως αποτέλεσμα να πάψουν τα κράτη μέλη να καταβάλουν προσπάθειες για την υλοποίηση αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

3.12

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, έχει ιδιαίτερη σημασία τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη την αρχή της «προσθετικότητας». Τα κράτη μέλη καλούνται να διατηρήσουν στο ίδιο επίπεδο τις ενισχύσεις που χορηγούν, ανεξάρτητα από τις παροχές της Ε.Ε.. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη δεσμεύονται για την υλοποίηση του συμπεφωνημένου στόχου να διατίθεται το 3 % του ΑΕγχΠ για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να έχει ως αποτέλεσμα να πάψουν τα κράτη μέλη να καταβάλουν προσπάθειες για την υλοποίηση αυτού του στόχου.

| 3.13 | Η Επιτροπή επισημαίνει ορθά, ότι η στενή διασύνδεση των μέσων και δράσεων του προγράμματος-πλαίσιο με άλλα προγράμματα και πρωτοβουλίες της ΕΕ είναι απαραίτητη. Ιδιαίτερα συναφείς διεπαφές υφίστανται με το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τη στρατηγική για τη «δια βίου μάθηση», καθώς και με τα προγράμματα της διαρθρωτικής πολιτικής. Η Επιτροπή πρέπει να φροντίσει για τη συμφωνία των στόχων όλων των εμπλεκομένων Γενικών Διευθύνσεων. Όσον αφορά στις δραστηριότητες και τις αποφάσεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων, πρέπει να εξασφαλιστεί διαφάνεια. Οι οριζόντιες συνεργίες μεταξύ των προγραμμάτων και οι κάθετες συνεργίες μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των τομέων της οικονομίας, της επιστήμης και της διοίκησης, μπορούν να επιτευχθούν σε όλο τους το εύρος μόνον εφόσον υπάρχει ικανοποιητικός συντονισμός των προτεραιοτήτων όσον αφορά το περιεχόμενο και την οργάνωση αυτών των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

3.13

Η Επιτροπή επισημαίνει ορθά, ότι η στενή διασύνδεση των μέσων και δράσεων του προγράμματος-πλαίσιο με άλλα προγράμματα και πρωτοβουλίες της ΕΕ είναι απαραίτητη. Ιδιαίτερα συναφείς διεπαφές υφίστανται με το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, τη στρατηγική για τη «δια βίου μάθηση», καθώς και με τα προγράμματα της διαρθρωτικής πολιτικής. Η Επιτροπή πρέπει να φροντίσει για τη συμφωνία των στόχων όλων των εμπλεκομένων Γενικών Διευθύνσεων. Όσον αφορά στις δραστηριότητες και τις αποφάσεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων, πρέπει να εξασφαλιστεί διαφάνεια. Οι οριζόντιες συνεργίες μεταξύ των προγραμμάτων και οι κάθετες συνεργίες μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των τομέων της οικονομίας, της επιστήμης και της διοίκησης, μπορούν να επιτευχθούν σε όλο τους το εύρος μόνον εφόσον υπάρχει ικανοποιητικός συντονισμός των προτεραιοτήτων όσον αφορά το περιεχόμενο και την οργάνωση αυτών των προγραμμάτων.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να εξασφαλίζει για τις ομάδες στόχο εύκολη πρόσβαση στα προβλεπόμενα προγράμματα. Αυτή η πρόσβαση δεν διασφαλιζόταν πάντοτε κατά το παρελθόν. Η διάθεση των πόρων πρέπει να διενεργείται με αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο και με τη μικρότερη δυνατή γραφειοκρατική επιβάρυνση (μεταξύ άλλων όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων και την τεκμηρίωση). |
| --- | --- |

4.1

Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να εξασφαλίζει για τις ομάδες στόχο εύκολη πρόσβαση στα προβλεπόμενα προγράμματα. Αυτή η πρόσβαση δεν διασφαλιζόταν πάντοτε κατά το παρελθόν. Η διάθεση των πόρων πρέπει να διενεργείται με αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο και με τη μικρότερη δυνατή γραφειοκρατική επιβάρυνση (μεταξύ άλλων όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων και την τεκμηρίωση).

| 4.2 | Η Επιτροπή θα πρέπει να διαχειριστεί το πρόγραμμα-πλαίσιο κατά την έννοια μιας συνεκτικής προσέγγισης, με αποτελεσματικό και φιλικό προς τους χρήστες τρόπο. Όλοι οι παράγοντες που συμμετέχουν στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο εξαρτώνται από την ασφάλεια προγραμματισμού και τη διαφάνεια. Η σύσταση εξωτερικού οργανισμού που θα αναλάβει τη διοικητική διεκπεραίωση του προγράμματος θεωρείται σκόπιμη μόνο στην περίπτωση που αυτό θα οδηγήσει σε σαφή η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και σε περιορισμό του κόστους. |
| --- | --- |

4.2

Η Επιτροπή θα πρέπει να διαχειριστεί το πρόγραμμα-πλαίσιο κατά την έννοια μιας συνεκτικής προσέγγισης, με αποτελεσματικό και φιλικό προς τους χρήστες τρόπο. Όλοι οι παράγοντες που συμμετέχουν στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο εξαρτώνται από την ασφάλεια προγραμματισμού και τη διαφάνεια. Η σύσταση εξωτερικού οργανισμού που θα αναλάβει τη διοικητική διεκπεραίωση του προγράμματος θεωρείται σκόπιμη μόνο στην περίπτωση που αυτό θα οδηγήσει σε σαφή η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και σε περιορισμό του κόστους.

| 4.3 | Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο θα ενισχυθεί περαιτέρω και από το «Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ» που έχει ιδρύσει η Επιτροπή. Το εν λόγω παρατηρητήριο μπορεί να συμβάλλει στην περαιτέρω βελτίωση της ανταλλαγής γνώσεων και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, των επιχειρήσεων καθώς και των τομέων της οικονομίας, της επιστήμης και της διοίκησης. Οι εκθέσεις του παρατηρητηρίου πρέπει να εξετάζονται ως προς το ρεαλισμό και την προσαρμογή τους στις ιδιαιτερότητες των ομάδων στόχο. Συνιστάται οι αρμοδιότητες του παρατηρητηρίου να προσδιοριστούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να καταστούν σαφείς οι συμβολές όλων των ομάδων στόχο (κατά την έννοια του σημείου 3.9). |
| --- | --- |

4.3

Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο θα ενισχυθεί περαιτέρω και από το «Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ» που έχει ιδρύσει η Επιτροπή. Το εν λόγω παρατηρητήριο μπορεί να συμβάλλει στην περαιτέρω βελτίωση της ανταλλαγής γνώσεων και ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, των επιχειρήσεων καθώς και των τομέων της οικονομίας, της επιστήμης και της διοίκησης. Οι εκθέσεις του παρατηρητηρίου πρέπει να εξετάζονται ως προς το ρεαλισμό και την προσαρμογή τους στις ιδιαιτερότητες των ομάδων στόχο. Συνιστάται οι αρμοδιότητες του παρατηρητηρίου να προσδιοριστούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να καταστούν σαφείς οι συμβολές όλων των ομάδων στόχο (κατά την έννοια του σημείου 3.9).

4.4   Το πρόγραμμα «Επιχειρηματικότητα και καινοτομία»

| 4.4.1 | Η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά κεφάλαια, κυρίως για τις ΜΜΕ και τις καινοτόμες πολύ μικρές επιχειρήσεις, εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, μολονότι το συγκεκριμένο πρόβλημα έχει επισημανθεί εδώ και πολλά χρόνια. Στον τομέα αυτό απαιτείται η άμεση ανάληψη δράσης. Τα χρηματοδοτικά μέσα που προβλέπονται σε αυτό το πρόγραμμα έχουν αποφασιστική σημασία για την επιτυχία της ευρωπαϊκής πολιτικής επιχειρήσεων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, τα μέσα αυτά μπορούν να αποτελέσουν για τα προγράμματα μοχλούς κινητοποίησης και ώθησης. |
| --- | --- |

4.4.1

Η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά κεφάλαια, κυρίως για τις ΜΜΕ και τις καινοτόμες πολύ μικρές επιχειρήσεις, εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, μολονότι το συγκεκριμένο πρόβλημα έχει επισημανθεί εδώ και πολλά χρόνια. Στον τομέα αυτό απαιτείται η άμεση ανάληψη δράσης. Τα χρηματοδοτικά μέσα που προβλέπονται σε αυτό το πρόγραμμα έχουν αποφασιστική σημασία για την επιτυχία της ευρωπαϊκής πολιτικής επιχειρήσεων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, τα μέσα αυτά μπορούν να αποτελέσουν για τα προγράμματα μοχλούς κινητοποίησης και ώθησης.

| 4.4.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη χορήγηση πιστώσεων σε κατάλληλους χρηματοπιστωτικούς ενδιαμέσους με στόχο τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης (περιλαμβανομένων και των δαπανών προσωπικού και διαχείρισης), καθώς και τον περιορισμό των χρηματοδοτικών κινδύνων. Ο μηχανισμός υψηλής ανάπτυξης και καινοτομίας για τις ΜΜΕ (GIF), ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και το σύστημα ενίσχυσης ικανοτήτων (CBS) πρέπει να συμβάλλουν στη διευκόλυνση λήψης δανειακών κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την πρόσβασή τους σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Η χορήγηση πιστώσεων σε ΜΜΕ και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις που λειτουργούν με γνώμονα την καινοτομία κατά το στάδιο ίδρυσης και περαιτέρω εξέλιξής τους θα συμβάλλει στην προώθηση του δυναμικού ανάπτυξης και απασχόλησης που διαθέτουν. Επίσης, για τα κατάλληλα προγράμματα πρέπει να διατίθενται και μικρές έως πολύ μικρές πιστώσεις. |
| --- | --- |

4.4.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη χορήγηση πιστώσεων σε κατάλληλους χρηματοπιστωτικούς ενδιαμέσους με στόχο τη μείωση του κόστους χρηματοδότησης (περιλαμβανομένων και των δαπανών προσωπικού και διαχείρισης), καθώς και τον περιορισμό των χρηματοδοτικών κινδύνων. Ο μηχανισμός υψηλής ανάπτυξης και καινοτομίας για τις ΜΜΕ (GIF), ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και το σύστημα ενίσχυσης ικανοτήτων (CBS) πρέπει να συμβάλλουν στη διευκόλυνση λήψης δανειακών κεφαλαίων από τις επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την πρόσβασή τους σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Η χορήγηση πιστώσεων σε ΜΜΕ και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις που λειτουργούν με γνώμονα την καινοτομία κατά το στάδιο ίδρυσης και περαιτέρω εξέλιξής τους θα συμβάλλει στην προώθηση του δυναμικού ανάπτυξης και απασχόλησης που διαθέτουν. Επίσης, για τα κατάλληλα προγράμματα πρέπει να διατίθενται και μικρές έως πολύ μικρές πιστώσεις.

| 4.4.3 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεωρηθεί ότι η ανάπτυξη και η επέκταση διασυνοριακών δραστηριοτήτων συνιστά ουσιαστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής αλλά και της στρατηγικής των ΜΜΕ για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την προαγωγή της καινοτομίας. Όλα τα μέτρα και τα μέσα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με αυτό το στόχο. να εξεταστούν υπό αυτήν την σκοπιά και να κατευθυνθούν αναλόγως. Η Επιτροπή πρέπει να επικουρεί δραστήρια τις επιχειρήσεις που διανύουν αυτήν την πορεία με τη διοργάνωση εκθεσιακών κέντρων συνεργασίας, την παροχή πρακτικών πληροφοριών και τη θέσπιση άλλων κατάλληλων μέτρων. |
| --- | --- |

4.4.3

Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεωρηθεί ότι η ανάπτυξη και η επέκταση διασυνοριακών δραστηριοτήτων συνιστά ουσιαστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής αλλά και της στρατηγικής των ΜΜΕ για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την προαγωγή της καινοτομίας. Όλα τα μέτρα και τα μέσα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με αυτό το στόχο. να εξεταστούν υπό αυτήν την σκοπιά και να κατευθυνθούν αναλόγως. Η Επιτροπή πρέπει να επικουρεί δραστήρια τις επιχειρήσεις που διανύουν αυτήν την πορεία με τη διοργάνωση εκθεσιακών κέντρων συνεργασίας, την παροχή πρακτικών πληροφοριών και τη θέσπιση άλλων κατάλληλων μέτρων.

| 4.4.4 | Η πολυπλοκότητα της διάρθρωσης των ευρωπαϊκών ενισχύσεων και του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου καθιστούν απαραίτητη τη στοχοθετημένη ενημέρωση και παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις και σε άλλες ομάδες στόχους. Ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού συνεργατικού δικτύου φορέων παροχής πληροφοριών. Έτσι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μπορούν να διακρίνουν καλύτερα την πρόσθετη αξία που αποφέρουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα και σχέδια, ακόμη και κατά την έννοια της επικοινωνιακής στρατηγικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.4

Η πολυπλοκότητα της διάρθρωσης των ευρωπαϊκών ενισχύσεων και του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου καθιστούν απαραίτητη τη στοχοθετημένη ενημέρωση και παροχή συμβουλών στις επιχειρήσεις και σε άλλες ομάδες στόχους. Ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού συνεργατικού δικτύου φορέων παροχής πληροφοριών. Έτσι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μπορούν να διακρίνουν καλύτερα την πρόσθετη αξία που αποφέρουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα και σχέδια, ακόμη και κατά την έννοια της επικοινωνιακής στρατηγικής της ΕΕ.

| 4.4.5 | Η ΕΟΚΕ προσδίδει ξεχωριστή έμφαση στην εφαρμογή διαφανών κανόνων σε ό,τι αφορά την προγραμματισμένη πρόσκληση υποβολής προσφορών με θέμα «εταίροι δικτύου για την παροχή υπηρεσιών όσον αφορά την υποστήριξη των επιχειρήσεων και της καινοτομίας», καθώς και στη διασφάλιση της δυνατότητας συμμετοχής σε όλους τους οργανισμούς που δρουν σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο, οι οποίοι, χάρη στη δομή και τις προσφερόμενες υπηρεσίες τους, μπορούν να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων των επιχειρήσεων. Συνιστάται στην Επιτροπή να συνεκτιμήσει κατ'ιδίαν τις αναφορές των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης (ΕΚΠ), των Κέντρων Διάδοσης Καινοτομιών (ΚΔΚ) και των Κέντρων Επιχειρηματικής Καινοτομίας (ΚΕΚ) . |
| --- | --- |

4.4.5

Η ΕΟΚΕ προσδίδει ξεχωριστή έμφαση στην εφαρμογή διαφανών κανόνων σε ό,τι αφορά την προγραμματισμένη πρόσκληση υποβολής προσφορών με θέμα «εταίροι δικτύου για την παροχή υπηρεσιών όσον αφορά την υποστήριξη των επιχειρήσεων και της καινοτομίας», καθώς και στη διασφάλιση της δυνατότητας συμμετοχής σε όλους τους οργανισμούς που δρουν σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο, οι οποίοι, χάρη στη δομή και τις προσφερόμενες υπηρεσίες τους, μπορούν να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων των επιχειρήσεων. Συνιστάται στην Επιτροπή να συνεκτιμήσει κατ'ιδίαν τις αναφορές των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης (ΕΚΠ), των Κέντρων Διάδοσης Καινοτομιών (ΚΔΚ) και των Κέντρων Επιχειρηματικής Καινοτομίας (ΚΕΚ) .

4.5   Το πρόγραμμα «Υποστήριξη της πολιτικής για τις ΤΠΕ»

| 4.5.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προγράμματος «Υποστήριξη της πολιτικής για τις ΤΠΕ». Ο τομέας αυτός αποτελεί κινητήριο μοχλό για την αναγκαία αύξηση της παραγωγικότητας σε όλους τους οικονομικούς κλάδους. Από τις προτεινόμενες δράσεις αναμένεται να αποκομιστεί σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

4.5.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προγράμματος «Υποστήριξη της πολιτικής για τις ΤΠΕ». Ο τομέας αυτός αποτελεί κινητήριο μοχλό για την αναγκαία αύξηση της παραγωγικότητας σε όλους τους οικονομικούς κλάδους. Από τις προτεινόμενες δράσεις αναμένεται να αποκομιστεί σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

| 4.5.2 | Η προαγωγή της ευρωπαϊκής κοινωνίας της πληροφορίας θα συμβάλλει στην υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας, την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης στην Ευρώπη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ευρωπαίων πολιτών. Κατά την εφαρμογή αυτού του προγράμματος ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση πρόσβασης για όλες τις επιχειρήσεις, ακόμη και εκείνων που εντάσσονται στην παραδοσιακή οικονομία. |
| --- | --- |

4.5.2

Η προαγωγή της ευρωπαϊκής κοινωνίας της πληροφορίας θα συμβάλλει στην υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας, την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης στην Ευρώπη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ευρωπαίων πολιτών. Κατά την εφαρμογή αυτού του προγράμματος ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση πρόσβασης για όλες τις επιχειρήσεις, ακόμη και εκείνων που εντάσσονται στην παραδοσιακή οικονομία.

| 4.5.3 | Η προώθηση στοχοθετημένων σχεδίων, συντονισμένων δράσεων, καθώς και η συγκρότηση και επέκταση διασυνοριακών δικτύων και δεσμών δραστηριοτήτων μπορούν να προαγάγουν τη μεταφορά της τεχνολογίας και την εφαρμογή καινοτόμων, προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις της αγοράς, λύσεων ΤΠΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κατάρτιση κοινών τεχνικών προδιαγραφών και σχεδίων δράσης προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάθεση δημοσίων συμβάσεων σε αυτό το τμήμα της αγοράς. |
| --- | --- |

4.5.3

Η προώθηση στοχοθετημένων σχεδίων, συντονισμένων δράσεων, καθώς και η συγκρότηση και επέκταση διασυνοριακών δικτύων και δεσμών δραστηριοτήτων μπορούν να προαγάγουν τη μεταφορά της τεχνολογίας και την εφαρμογή καινοτόμων, προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις της αγοράς, λύσεων ΤΠΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κατάρτιση κοινών τεχνικών προδιαγραφών και σχεδίων δράσης προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάθεση δημοσίων συμβάσεων σε αυτό το τμήμα της αγοράς.

| 4.5.4 | Από άποψη διάρθρωσης και προγραμματισμού, το πρόγραμμα για την ενίσχυση της πολιτικής στο χώρο της ΤΠΕ πρέπει να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την πρωτοβουλία «Η στρατηγική i2010 — Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (COM (2005) 229). Η ΕΟΚΕ προετοιμάζει ειδική γνωμοδότηση για την πρωτοβουλία «i2010». |
| --- | --- |

4.5.4

Από άποψη διάρθρωσης και προγραμματισμού, το πρόγραμμα για την ενίσχυση της πολιτικής στο χώρο της ΤΠΕ πρέπει να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την πρωτοβουλία «Η στρατηγική i2010 — Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (COM (2005) 229). Η ΕΟΚΕ προετοιμάζει ειδική γνωμοδότηση για την πρωτοβουλία «i2010».

4.6   Tο πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια-Ευρώπη».

| 4.6.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προβλεπόμενου προγράμματος. Η ενεργειακή απόδοση, η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η διαφοροποίηση όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Το παρόν πρόγραμμα πρέπει να συμβάλλει στην ενσωμάτωση του συνολικού δυναμικού καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, πρακτική που θα πρέπει να επιδιωχθεί επίσης τόσο στην μηχανική συστημάτων, όσο και στην μετατροπή της ενέργειας. |
| --- | --- |

4.6.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προβλεπόμενου προγράμματος. Η ενεργειακή απόδοση, η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η διαφοροποίηση όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Το παρόν πρόγραμμα πρέπει να συμβάλλει στην ενσωμάτωση του συνολικού δυναμικού καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, πρακτική που θα πρέπει να επιδιωχθεί επίσης τόσο στην μηχανική συστημάτων, όσο και στην μετατροπή της ενέργειας.

| 4.6.2 | Η υιοθέτηση εναρμονισμένων με τις τάσεις της αγοράς τεχνολογιών και η παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων θα είναι κομβικής σημασίας για την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της για την προώθηση σχεδίων που διευκολύνουν συνοδεύουν την εφαρμογή καινοτομιών σε εμπορεύσιμα προϊόντα. Ωστόσο, για να έχουν νόημα οι αντίστοιχες δραστηριότητες, πρέπει να αναληφθούν μόνο σε ένα από τα πρώιμα στάδια της εφαρμογής καινοτομιών. Κατά βάση, η επινόηση των βέλτιστων τεχνολογιών και η εύρεση των πλέον ανταγωνιστικών προϊόντων ή υπηρεσιών είναι εφικτή μόνο στο πλαίσιο του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

4.6.2

Η υιοθέτηση εναρμονισμένων με τις τάσεις της αγοράς τεχνολογιών και η παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων θα είναι κομβικής σημασίας για την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της για την προώθηση σχεδίων που διευκολύνουν συνοδεύουν την εφαρμογή καινοτομιών σε εμπορεύσιμα προϊόντα. Ωστόσο, για να έχουν νόημα οι αντίστοιχες δραστηριότητες, πρέπει να αναληφθούν μόνο σε ένα από τα πρώιμα στάδια της εφαρμογής καινοτομιών. Κατά βάση, η επινόηση των βέλτιστων τεχνολογιών και η εύρεση των πλέον ανταγωνιστικών προϊόντων ή υπηρεσιών είναι εφικτή μόνο στο πλαίσιο του ανταγωνισμού.

| 4.6.3 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει τη βιώσιμη χρήση ενεργειακών πόρων και να παράσχει τις κατάλληλες προς τούτο πληροφορίες. Οι δράσεις αυτές δεν πρέπει να στοχεύουν μόνο τους επαγγελματικούς κύκλους αλλά και το ευρύτερο κοινό. Σ' αυτό συμβάλλει σημαντικά η τρέχουσα εκστρατεία με θέμα «Αειφόρος ενέργεια για την Ευρώπη». Αυτή η εκστρατεία αναμένεται να συμβάλλει στη διάδοση ορθών πρακτικών και να εμφυσήσει στους πολίτες μεγαλύτερη ευαισθησία, όσον αφορά στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την προστασία του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ υποθέτει ότι η εκστρατεία και το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια — Ευρώπη» αλληλοσυμπληρώνονται με τον κατάλληλο τρόπο. |
| --- | --- |

4.6.3

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει τη βιώσιμη χρήση ενεργειακών πόρων και να παράσχει τις κατάλληλες προς τούτο πληροφορίες. Οι δράσεις αυτές δεν πρέπει να στοχεύουν μόνο τους επαγγελματικούς κύκλους αλλά και το ευρύτερο κοινό. Σ' αυτό συμβάλλει σημαντικά η τρέχουσα εκστρατεία με θέμα «Αειφόρος ενέργεια για την Ευρώπη». Αυτή η εκστρατεία αναμένεται να συμβάλλει στη διάδοση ορθών πρακτικών και να εμφυσήσει στους πολίτες μεγαλύτερη ευαισθησία, όσον αφορά στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την προστασία του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ υποθέτει ότι η εκστρατεία και το πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια — Ευρώπη» αλληλοσυμπληρώνονται με τον κατάλληλο τρόπο.

5.   Τελικές συστάσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να παρουσιάσει τους στόχους και τη δομή του προγράμματος-πλαίσιο με έναν περισσότερο σαφή και κατανοητό τρόπο. Υποδειγματική είναι η παρουσίαση των εκτελεστικών μέτρων που προβλέπονται στο άρθρο 6 του προγράμματος-πλαίσιο. Με εξίσου συστηματικό τρόπο θα μπορούσαν να παρουσιαστούν και τα επιμέρους προγράμματα και μέσα. Αυτό θα διευκόλυνε την καλύτερη κατανόηση του προγράμματος-πλαίσιο από τις ομάδες στόχο. Στην προώθηση του προγράμματος κρίνεται σκόπιμη η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να παρουσιάσει τους στόχους και τη δομή του προγράμματος-πλαίσιο με έναν περισσότερο σαφή και κατανοητό τρόπο. Υποδειγματική είναι η παρουσίαση των εκτελεστικών μέτρων που προβλέπονται στο άρθρο 6 του προγράμματος-πλαίσιο. Με εξίσου συστηματικό τρόπο θα μπορούσαν να παρουσιαστούν και τα επιμέρους προγράμματα και μέσα. Αυτό θα διευκόλυνε την καλύτερη κατανόηση του προγράμματος-πλαίσιο από τις ομάδες στόχο. Στην προώθηση του προγράμματος κρίνεται σκόπιμη η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ αναμένει την επίτευξη υψηλής προστιθέμενης αξίας μέσω της διασύνδεσης μεγάλου αριθμού προγραμμάτων και μεμονωμένων δράσεων. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί εφόσον διασφαλιστούν ο βέλτιστος συντονισμός, η συνεκτικότητα μεταξύ των μεμονωμένων δράσεων και η εναρμόνιση του προγράμματος με άλλα συναφή κοινοτικά προγράμματα. Η προώθηση αυτού του στόχου αποτελεί κυρίως υποχρέωση της Επιτροπής και των επιτροπών διαχείρισης. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ αναμένει την επίτευξη υψηλής προστιθέμενης αξίας μέσω της διασύνδεσης μεγάλου αριθμού προγραμμάτων και μεμονωμένων δράσεων. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί εφόσον διασφαλιστούν ο βέλτιστος συντονισμός, η συνεκτικότητα μεταξύ των μεμονωμένων δράσεων και η εναρμόνιση του προγράμματος με άλλα συναφή κοινοτικά προγράμματα. Η προώθηση αυτού του στόχου αποτελεί κυρίως υποχρέωση της Επιτροπής και των επιτροπών διαχείρισης.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προγράμματος-πλαίσιο στους βασικούς οικονομικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς στόχους της ΕΕ. Κύρια προτεραιότητα κατά την εφαρμογή του προγράμματος πρέπει να αποτελέσει η κατάρτιση των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας με ρεαλιστικό τρόπο και η προσαρμογή τους στις ανάγκες των ομάδων στόχο, πρωτίστως των καινοτόμων επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω της δέουσας συμμετοχής των ενδιαφερόμενων ομάδων ήδη στο στάδιο του σχεδιασμού. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προσανατολισμό του προγράμματος-πλαίσιο στους βασικούς οικονομικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς στόχους της ΕΕ. Κύρια προτεραιότητα κατά την εφαρμογή του προγράμματος πρέπει να αποτελέσει η κατάρτιση των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας με ρεαλιστικό τρόπο και η προσαρμογή τους στις ανάγκες των ομάδων στόχο, πρωτίστως των καινοτόμων επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω της δέουσας συμμετοχής των ενδιαφερόμενων ομάδων ήδη στο στάδιο του σχεδιασμού.

| 5.4 | Προκειμένου να βελτιωθεί η εφαρμογή του προγράμματος και να εξασφαλιστεί η συνέχεια των πολιτικών μέτρων, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει τη συνάφεια μεταξύ του προγράμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και άλλων, παρεμφερών πρωτοβουλιών που εξελίσσονται ήδη ή θα αναληφθούν στο μέλλον. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του 2000 για τις μικρές επιχειρήσεις, το πρόγραμμα δράσης για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη του 2003 και την επικείμενη ανακοίνωση για την πολιτική των επόμενων ετών σχετικά με τις ΜΜΕ. Αυτό θα είναι πολύτιμο για τους εκπροσώπους των επιχειρήσεων και τους διαμορφωτές των πολιτικών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.4

Προκειμένου να βελτιωθεί η εφαρμογή του προγράμματος και να εξασφαλιστεί η συνέχεια των πολιτικών μέτρων, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει τη συνάφεια μεταξύ του προγράμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και άλλων, παρεμφερών πρωτοβουλιών που εξελίσσονται ήδη ή θα αναληφθούν στο μέλλον. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του 2000 για τις μικρές επιχειρήσεις, το πρόγραμμα δράσης για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη του 2003 και την επικείμενη ανακοίνωση για την πολιτική των επόμενων ετών σχετικά με τις ΜΜΕ. Αυτό θα είναι πολύτιμο για τους εκπροσώπους των επιχειρήσεων και τους διαμορφωτές των πολιτικών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει με προσοχή την εξέλιξη της υλοποίησης του προγράμματος-πλαίσιο. Επιφυλάσσεται δε του δικαιώματος να υποβάλει νέες συστάσεις με βάση τις εμπειρίες που θα συναχθούν ή στο πλαίσιο του εξαμηνιαίου απολογισμού. |
| --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει με προσοχή την εξέλιξη της υλοποίησης του προγράμματος-πλαίσιο. Επιφυλάσσεται δε του δικαιώματος να υποβάλει νέες συστάσεις με βάση τις εμπειρίες που θα συναχθούν ή στο πλαίσιο του εξαμηνιαίου απολογισμού.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005.

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/27 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν δεύτερης γενιάς (SIS II) των υπηρεσιών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων

COM(2005) 237 τελικό — 2005/0104 (COD)

(2006/C 65/04)

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2005 και σύμφωνα με το Άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Οκτωβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Ranocchiari.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 123 ψήφους υπέρ και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Σύμβαση Σένγκεν που αποσκοπούσε στο να προωθηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των αγαθών, υπογράφηκε το 1990 και τέθηκε σε λειτουργία το 1995. Η Σύμβαση Σένγκεν ορίζει ποιες αρχές έχουν πρόσβαση στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (SIS) και για ποιους σκοπούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες αυτές. Το πρώτο κείμενο της Σύμβασης δεν επέτρεπε την πρόσβαση στο SIS στις αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων. |
| --- | --- |

1.1

Η Σύμβαση Σένγκεν που αποσκοπούσε στο να προωθηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των αγαθών, υπογράφηκε το 1990 και τέθηκε σε λειτουργία το 1995. Η Σύμβαση Σένγκεν ορίζει ποιες αρχές έχουν πρόσβαση στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (SIS) και για ποιους σκοπούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες αυτές. Το πρώτο κείμενο της Σύμβασης δεν επέτρεπε την πρόσβαση στο SIS στις αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων.

| 1.2 | Στις 21 Αυγούστου 2003, η Επιτροπή υπέβαλε «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν της 14ης Ιουνίου 1985 σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των ελέγχων στα κοινά σύνορα όσον αφορά την πρόσβαση των υπηρεσιών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν» (1). Στόχος της πρότασης αυτής ήταν να επιτραπεί η πρόσβαση στην κατηγορία δεδομένων του SIS που αφορούν αντικείμενα που έχουν κλαπεί (οχήματα και ρυμούλκες, ασυμπλήρωτα επίσημα έγγραφα ή ήδη εκδοθέντα έγγραφα ταυτότητας, όπως διαβατήρια, δελτία ταυτότητας, άδειες οδήγησης) προκειμένου να ελέγχεται εάν τα οχήματα για τα οποία ζητείται η επανέκδοση άδειας κυκλοφορίας έχουν κλαπεί, υπεξαιρεθεί, απολεσθεί και εάν τα άτομα που υποβάλλουν αίτηση χορήγησης άδειας κυκλοφορίας χρησιμοποιούν για αυτό το σκοπό κλεμμένα έγγραφα ταυτότητας ή άδειας κυκλοφορίας οχήματος. |
| --- | --- |

1.2

Στις 21 Αυγούστου 2003, η Επιτροπή υπέβαλε «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν της 14ης Ιουνίου 1985 σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των ελέγχων στα κοινά σύνορα όσον αφορά την πρόσβαση των υπηρεσιών των κρατών μελών που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν» (1). Στόχος της πρότασης αυτής ήταν να επιτραπεί η πρόσβαση στην κατηγορία δεδομένων του SIS που αφορούν αντικείμενα που έχουν κλαπεί (οχήματα και ρυμούλκες, ασυμπλήρωτα επίσημα έγγραφα ή ήδη εκδοθέντα έγγραφα ταυτότητας, όπως διαβατήρια, δελτία ταυτότητας, άδειες οδήγησης) προκειμένου να ελέγχεται εάν τα οχήματα για τα οποία ζητείται η επανέκδοση άδειας κυκλοφορίας έχουν κλαπεί, υπεξαιρεθεί, απολεσθεί και εάν τα άτομα που υποβάλλουν αίτηση χορήγησης άδειας κυκλοφορίας χρησιμοποιούν για αυτό το σκοπό κλεμμένα έγγραφα ταυτότητας ή άδειας κυκλοφορίας οχήματος.

| 1.3 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε σχετική γνωμοδότηση στις 25 Φεβρουαρίου 2004 (2). Η ΕΟΚΕ συμφωνούσε με τη θέση της Επιτροπής σχετικά με την επέκταση της πρόσβασης στα στοιχεία του SIS ώστε να περιλαμβάνονται και οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την έκδοση και τον έλεγχο των αδειών κυκλοφορίας οχημάτων. Η ΕΟΚΕ εξέφραζε επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην πρόταση είχε ληφθεί υπόψη η ύπαρξη, σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδιωτικών υπηρεσιών αρμόδιων για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων, και πρότεινε να μπορούν οι εν λόγω ιδιωτικές υπηρεσίες να λαμβάνουν εμμέσως τις απαραίτητες πληροφορίες για την πραγματοποίηση των εργασιών τους, προσφεύγοντας σε μια από τις δημόσιες αρχές που διαθέτουν πρόσβαση στο SIS, με την προϋπόθεση της διασφάλισης της προστασίας των δεδομένων. |
| --- | --- |

1.3

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε σχετική γνωμοδότηση στις 25 Φεβρουαρίου 2004 (2). Η ΕΟΚΕ συμφωνούσε με τη θέση της Επιτροπής σχετικά με την επέκταση της πρόσβασης στα στοιχεία του SIS ώστε να περιλαμβάνονται και οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την έκδοση και τον έλεγχο των αδειών κυκλοφορίας οχημάτων. Η ΕΟΚΕ εξέφραζε επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην πρόταση είχε ληφθεί υπόψη η ύπαρξη, σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδιωτικών υπηρεσιών αρμόδιων για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων, και πρότεινε να μπορούν οι εν λόγω ιδιωτικές υπηρεσίες να λαμβάνουν εμμέσως τις απαραίτητες πληροφορίες για την πραγματοποίηση των εργασιών τους, προσφεύγοντας σε μια από τις δημόσιες αρχές που διαθέτουν πρόσβαση στο SIS, με την προϋπόθεση της διασφάλισης της προστασίας των δεδομένων.

| 1.4 | Στη συνέχεια, και μετά τη διεύρυνση της Ένωσης, κατέστη σαφές ότι η ανάπτυξη μιας δεύτερης γενιάς του SIS (δηλ. SIS II) ήταν απαραίτητη προκειμένου τα νέα κράτη μέλη να μπορέσουν να συνδεθούν με το σύστημα και να επεκταθεί ο χώρος Σένγκεν και στη δική τους επικράτεια. |
| --- | --- |

1.4

Στη συνέχεια, και μετά τη διεύρυνση της Ένωσης, κατέστη σαφές ότι η ανάπτυξη μιας δεύτερης γενιάς του SIS (δηλ. SIS II) ήταν απαραίτητη προκειμένου τα νέα κράτη μέλη να μπορέσουν να συνδεθούν με το σύστημα και να επεκταθεί ο χώρος Σένγκεν και στη δική τους επικράτεια.

| 1.5 | Δεδομένου ότι το SIS II απαιτεί το κατάλληλο νομικό πλαίσιο, και λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων πολιτικών που εμπλέκονται, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τρεις διαφορετικές προτάσεις: η πρώτη αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η δεύτερη την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικά θέματα, ενώ η τρίτη συμπληρώνει τις δύο προηγούμενες και επιδιώκει να παράσχει στις αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων την πρόσβαση στο SIS II. |
| --- | --- |

1.5

Δεδομένου ότι το SIS II απαιτεί το κατάλληλο νομικό πλαίσιο, και λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων πολιτικών που εμπλέκονται, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τρεις διαφορετικές προτάσεις: η πρώτη αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η δεύτερη την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικά θέματα, ενώ η τρίτη συμπληρώνει τις δύο προηγούμενες και επιδιώκει να παράσχει στις αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων την πρόσβαση στο SIS II.

| 1.6 | Επί του παρόντος, ζητείται η γνώμη της EOKE για την τρίτη πρόταση, η οποία αποτελεί την απαραίτητη συνέχεια στον προηγούμενο, προαναφερθέντα κανονισμό (3), ο οποίος υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 2 Ιουλίου 2005. |
| --- | --- |

1.6

Επί του παρόντος, ζητείται η γνώμη της EOKE για την τρίτη πρόταση, η οποία αποτελεί την απαραίτητη συνέχεια στον προηγούμενο, προαναφερθέντα κανονισμό (3), ο οποίος υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 2 Ιουλίου 2005.

2.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 2.1 | Η νέα πρόταση της Επιτροπής επιδιώκει να διασφαλίσει τη συνεκτικότητα με τα νέα νομικά μέσα για την εγκαθίδρυση, λειτουργία και χρήση της δεύτερης γενιάς του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν (SIS II). Η Επιτροπή αναφέρει ότι ο κύριος στόχος της υπό εξέταση πρότασης παραμένει ο ίδιος με εκείνον του Αυγούστου 2003, δηλαδή η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, με βάση την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης και της διακίνησης κλεμμένων οχημάτων. Ακόμη, η Επιτροπή αναφέρει ότι η πρόταση έχει ως στόχο να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων θα έχουν πρόσβαση στα ίδια στοιχεία του SIS βάσει του νέου νομοθετικού πλαισίου που ισχύει για το SIS II όπως ίσχυε μέχρι τον Ιούνιο 2005, όταν άρχισε να ισχύει ο κανονισμός που προτάθηκε το 2003. |
| --- | --- |

2.1

Η νέα πρόταση της Επιτροπής επιδιώκει να διασφαλίσει τη συνεκτικότητα με τα νέα νομικά μέσα για την εγκαθίδρυση, λειτουργία και χρήση της δεύτερης γενιάς του συστήματος πληροφοριών Σένγκεν (SIS II). Η Επιτροπή αναφέρει ότι ο κύριος στόχος της υπό εξέταση πρότασης παραμένει ο ίδιος με εκείνον του Αυγούστου 2003, δηλαδή η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, με βάση την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης και της διακίνησης κλεμμένων οχημάτων. Ακόμη, η Επιτροπή αναφέρει ότι η πρόταση έχει ως στόχο να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων θα έχουν πρόσβαση στα ίδια στοιχεία του SIS βάσει του νέου νομοθετικού πλαισίου που ισχύει για το SIS II όπως ίσχυε μέχρι τον Ιούνιο 2005, όταν άρχισε να ισχύει ο κανονισμός που προτάθηκε το 2003.

| 2.2 | Το ζήτημα συνεχίζει να είναι σημαντικό διότι 1,3 εκατομμύριο οχήματα αποτελούν αντικείμενο κλοπής ετησίως στην ΕΕ και περίπου 500.000 οχήματα εξαφανίζονται (4). Επιπλέον, τα εγκλήματα που αφορούν τα οχήματα σχετίζονται και με άλλα εγκλήματα, όπως η διακίνηση, το λαθρεμπόριο και η τρομοκρατία (βομβιστικές ενέργειες με αυτοκίνητα). |
| --- | --- |

2.2

Το ζήτημα συνεχίζει να είναι σημαντικό διότι 1,3 εκατομμύριο οχήματα αποτελούν αντικείμενο κλοπής ετησίως στην ΕΕ και περίπου 500.000 οχήματα εξαφανίζονται (4). Επιπλέον, τα εγκλήματα που αφορούν τα οχήματα σχετίζονται και με άλλα εγκλήματα, όπως η διακίνηση, το λαθρεμπόριο και η τρομοκρατία (βομβιστικές ενέργειες με αυτοκίνητα).

| 2.3 | Η EOKE επαναλαμβάνει ότι συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά το γεγονός ότι η πρόσβαση στο SIS II πρέπει να διευρυνθεί προκειμένου να συμπεριλάβει τις εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση και τον έλεγχο των προαναφερθέντων εγγράφων (βλ. σημείο 1. 2). Ακόμη, η EOKE θεωρεί ότι οι ιδιωτικές υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων πρέπει να μπορούν να λαμβάνουν εμμέσως τις απαραίτητες πληροφορίες μέσω των δημοσίων αρχών που διαθέτουν πρόσβαση στο SIS ΙΙ, με την προϋπόθεση της διασφάλισης της προστασίας των δεδομένων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διασφαλιστούν οι μηχανισμοί για τον περιορισμό της πρόσβασης σε άλλες πληροφορίες του συστήματος, οι οποίες διατίθενται μόνο στις αρχές που προβλέπονται στο άρθρο 101 της σύμβασης Σένγκεν. |
| --- | --- |

2.3

Η EOKE επαναλαμβάνει ότι συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά το γεγονός ότι η πρόσβαση στο SIS II πρέπει να διευρυνθεί προκειμένου να συμπεριλάβει τις εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την έκδοση και τον έλεγχο των προαναφερθέντων εγγράφων (βλ. σημείο 1. 2). Ακόμη, η EOKE θεωρεί ότι οι ιδιωτικές υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για την έκδοση αδειών κυκλοφορίας οχημάτων πρέπει να μπορούν να λαμβάνουν εμμέσως τις απαραίτητες πληροφορίες μέσω των δημοσίων αρχών που διαθέτουν πρόσβαση στο SIS ΙΙ, με την προϋπόθεση της διασφάλισης της προστασίας των δεδομένων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διασφαλιστούν οι μηχανισμοί για τον περιορισμό της πρόσβασης σε άλλες πληροφορίες του συστήματος, οι οποίες διατίθενται μόνο στις αρχές που προβλέπονται στο άρθρο 101 της σύμβασης Σένγκεν.

| 2.4 | Τα γενικά και άλλα σχόλια που διατύπωσε η EOKE στη γνωμοδότηση της 25ης Φεβρουαρίου 2004 θα πρέπει ακόμα να ληφθούν υπόψη. Παρατίθενται στη συνέχεια ορισμένα από τα σχόλια αυτά. Για παράδειγμα, η EOKE θεωρεί ότι η πρόταση θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα επιταχύνει τις δικαστικές διαδικασίες. Επίσης θα λειτουργήσει ως κίνητρο για τα κράτη μέλη προκειμένου να επιτρέψουν την ελεύθερη κυκλοφορία των οχημάτων στο εσωτερικό της ΕΕ. Ωστόσο, κρίνεται σημαντικό να είναι η πρόταση συμβατή με τους εθνικούς νόμους και κανονισμούς. Επίσης θα πρέπει να δίνει πρόσβαση στα κράτη μέλη που δεν έχουν υπογράψει τη σύμβαση Σένγκεν και να αυξήσει την συνεργασία με την Ιντερπόλ και την Europol, προκειμένου να καταπολεμήσει τη διακίνηση κλεμμένων ή υπεξαιρεθέντων οχημάτων εκτός των χωρών που έχουν πρόσβαση στο SIS II. Η EOKE επισημαίνει ακόμη τη σημασία της συγκέντρωσης, επεξεργασίας και δημοσίευσης στατιστικών δεδομένων όσον αφορά το έγκλημα αυτού του είδους, προκειμένου να ενισχυθεί η προσέγγιση την αντιμετώπισή του. |
| --- | --- |

2.4

Τα γενικά και άλλα σχόλια που διατύπωσε η EOKE στη γνωμοδότηση της 25ης Φεβρουαρίου 2004 θα πρέπει ακόμα να ληφθούν υπόψη. Παρατίθενται στη συνέχεια ορισμένα από τα σχόλια αυτά. Για παράδειγμα, η EOKE θεωρεί ότι η πρόταση θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα επιταχύνει τις δικαστικές διαδικασίες. Επίσης θα λειτουργήσει ως κίνητρο για τα κράτη μέλη προκειμένου να επιτρέψουν την ελεύθερη κυκλοφορία των οχημάτων στο εσωτερικό της ΕΕ. Ωστόσο, κρίνεται σημαντικό να είναι η πρόταση συμβατή με τους εθνικούς νόμους και κανονισμούς. Επίσης θα πρέπει να δίνει πρόσβαση στα κράτη μέλη που δεν έχουν υπογράψει τη σύμβαση Σένγκεν και να αυξήσει την συνεργασία με την Ιντερπόλ και την Europol, προκειμένου να καταπολεμήσει τη διακίνηση κλεμμένων ή υπεξαιρεθέντων οχημάτων εκτός των χωρών που έχουν πρόσβαση στο SIS II. Η EOKE επισημαίνει ακόμη τη σημασία της συγκέντρωσης, επεξεργασίας και δημοσίευσης στατιστικών δεδομένων όσον αφορά το έγκλημα αυτού του είδους, προκειμένου να ενισχυθεί η προσέγγιση την αντιμετώπισή του.

3.   Ειδικές Παρατηρήσεις

| 3.1 | Η πρόταση της Επιτροπής συνάδει με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2004 για την αντιμετώπιση της διασυνοριακής εγκληματικότητας σχετικά με οχήματα (2004/919/ΕΚ) (5). Στην απόφαση αναφέρεται ότι «η συνεργασία μεταξύ αρχών επιβολής του νόμου και αρχών καταγραφής, καθώς και η διαβίβαση πληροφοριών προς τα ενδιαφερόμενα μέρη, είναι ιδιαιτέρως σημαντική». Το άρθρο 7 της απόφασης αναφέρει ότι οι εθνικές αρχές για την καταχώρηση οχημάτων ενημερώνονται από τις αρχές επιβολής του νόμου σχετικά με το εάν ένα όχημα για το οποίο έχει κινηθεί διαδικασία καταχώρησης, έχει αναφερθεί ως κλαπέν. Η πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων για το σκοπό αυτόν πραγματοποιείται λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Η EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι θέσεις που διατυπώνονται στην απόφαση του Συμβουλίου, έχουν ενσωματωθεί στην πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.1

Η πρόταση της Επιτροπής συνάδει με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2004 για την αντιμετώπιση της διασυνοριακής εγκληματικότητας σχετικά με οχήματα (2004/919/ΕΚ) (5). Στην απόφαση αναφέρεται ότι «η συνεργασία μεταξύ αρχών επιβολής του νόμου και αρχών καταγραφής, καθώς και η διαβίβαση πληροφοριών προς τα ενδιαφερόμενα μέρη, είναι ιδιαιτέρως σημαντική». Το άρθρο 7 της απόφασης αναφέρει ότι οι εθνικές αρχές για την καταχώρηση οχημάτων ενημερώνονται από τις αρχές επιβολής του νόμου σχετικά με το εάν ένα όχημα για το οποίο έχει κινηθεί διαδικασία καταχώρησης, έχει αναφερθεί ως κλαπέν. Η πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων για το σκοπό αυτόν πραγματοποιείται λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Η EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι θέσεις που διατυπώνονται στην απόφαση του Συμβουλίου, έχουν ενσωματωθεί στην πρόταση της Επιτροπής.

| 3.2 | Αν και η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται μόνο στην πρόσβαση των αρχών καταχώρησης σε ορισμένες από τις πληροφορίες του SIS II, η EOKE υπογραμμίζει την ανάγκη μεγαλύτερης συνεργασίας για την καταπολέμηση των εγκλημάτων που αφορούν οχήματα. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου, «τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για τη διοργάνωση τακτικών διαβουλεύσεων, αναλόγως των αναγκών, μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν οι εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα (όπως κάτοχοι ιδιωτικών μητρώων απωλεσθέντων οχημάτων, ασφαλιστικές εταιρείες και έμποροι αυτοκινήτων) με σκοπό το συντονισμό των πληροφοριών και την από κοινού ευθυγράμμιση των δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό». Η EOKE θεωρεί ότι η Επιτροπή οφείλει να συνεκτιμήσει τις απόψεις αυτές στις μελλοντικές εργασίες της για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας όσον αφορά τα οχήματα. |
| --- | --- |

3.2

Αν και η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται μόνο στην πρόσβαση των αρχών καταχώρησης σε ορισμένες από τις πληροφορίες του SIS II, η EOKE υπογραμμίζει την ανάγκη μεγαλύτερης συνεργασίας για την καταπολέμηση των εγκλημάτων που αφορούν οχήματα. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου, «τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για τη διοργάνωση τακτικών διαβουλεύσεων, αναλόγως των αναγκών, μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν οι εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα (όπως κάτοχοι ιδιωτικών μητρώων απωλεσθέντων οχημάτων, ασφαλιστικές εταιρείες και έμποροι αυτοκινήτων) με σκοπό το συντονισμό των πληροφοριών και την από κοινού ευθυγράμμιση των δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό». Η EOKE θεωρεί ότι η Επιτροπή οφείλει να συνεκτιμήσει τις απόψεις αυτές στις μελλοντικές εργασίες της για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας όσον αφορά τα οχήματα.

| 3.3 | Ως παράδειγμα, η ΕΟΚΕ μπορεί να αναφέρει ένα παλαιότερο σχέδιο της Ιντερπόλ Stop Register Stolen Cars (StoreSto Car, το οποίο ονομάστηκε στη συνέχεια Vehicle Identification, Research and Analysis, VIRA 17). Στόχος του σχεδίου ήταν να συγκεντρωθούν όλες οι πληροφορίες σχετικά με τα αυτοκίνητα σε μια βάση δεδομένων· οι πληροφορίες αυτές παρέχονται από τον αναγνωριστικό αριθμό οχήματος (VIN), εάν το αυτοκίνητο έχει αναφερθεί ως κλεμμένο, έχει εγγραφεί στο μητρώο, έχει εξαχθεί ή εισαχθεί, κατασκευαστεί ή καταστραφεί. Μια τέτοια βάση δεδομένων αποτελεί αφετηρία για συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου, των αρχών καταγραφής, των τελωνειακών αρχών, των κατασκευαστών αυτοκινήτων και των ασφαλιστικών εταιρειών. |
| --- | --- |

3.3

Ως παράδειγμα, η ΕΟΚΕ μπορεί να αναφέρει ένα παλαιότερο σχέδιο της Ιντερπόλ Stop Register Stolen Cars (StoreSto Car, το οποίο ονομάστηκε στη συνέχεια Vehicle Identification, Research and Analysis, VIRA 17). Στόχος του σχεδίου ήταν να συγκεντρωθούν όλες οι πληροφορίες σχετικά με τα αυτοκίνητα σε μια βάση δεδομένων· οι πληροφορίες αυτές παρέχονται από τον αναγνωριστικό αριθμό οχήματος (VIN), εάν το αυτοκίνητο έχει αναφερθεί ως κλεμμένο, έχει εγγραφεί στο μητρώο, έχει εξαχθεί ή εισαχθεί, κατασκευαστεί ή καταστραφεί. Μια τέτοια βάση δεδομένων αποτελεί αφετηρία για συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου, των αρχών καταγραφής, των τελωνειακών αρχών, των κατασκευαστών αυτοκινήτων και των ασφαλιστικών εταιρειών.

| 3.4 | Όσον αφορά την υπό εξέταση πρόταση, η EOKE επισημαίνει ακόμα ότι, σε γενικές γραμμές, υφίστανται περιορισμένες δυνατότητες για την εξέταση του ίδιου του οχήματος, προκειμένου να καθοριστεί η ταυτότητα του και να διαπιστωθεί εάν έχει αναφερθεί ως κλεμμένο. Σε πολλές χώρες, η εγγραφή ενός οχήματος σε μητρώο συνδυάζεται με έλεγχο. Κατά συνέπεια, κατά την εγγραφή ενός οχήματος σε μητρώο, υφίσταται η ευκαιρία να ελεγχθεί εάν το όχημα είναι κλεμμένο ή όχι. Είναι, επομένως, σημαντικό να δοθεί στις αρχές καταγραφής αυτό το μέσο ανίχνευσης των οχημάτων που έχουν κλαπεί, υπεξαιρεθεί ή απολεσθεί. |
| --- | --- |

3.4

Όσον αφορά την υπό εξέταση πρόταση, η EOKE επισημαίνει ακόμα ότι, σε γενικές γραμμές, υφίστανται περιορισμένες δυνατότητες για την εξέταση του ίδιου του οχήματος, προκειμένου να καθοριστεί η ταυτότητα του και να διαπιστωθεί εάν έχει αναφερθεί ως κλεμμένο. Σε πολλές χώρες, η εγγραφή ενός οχήματος σε μητρώο συνδυάζεται με έλεγχο. Κατά συνέπεια, κατά την εγγραφή ενός οχήματος σε μητρώο, υφίσταται η ευκαιρία να ελεγχθεί εάν το όχημα είναι κλεμμένο ή όχι. Είναι, επομένως, σημαντικό να δοθεί στις αρχές καταγραφής αυτό το μέσο ανίχνευσης των οχημάτων που έχουν κλαπεί, υπεξαιρεθεί ή απολεσθεί.

| 3.5 | Όπως αναφέρεται στο σημείο 3.2 ανωτέρω, χρειάζεται μεγαλύτερη συνεργασία για την καταπολέμηση των εγκλημάτων που αφορούν οχήματα. Μια άλλη ευκαιρία για τον έλεγχο ενός οχήματος προκύπτει κατά την εξαγωγή ή την εισαγωγή του. Η EOKE συνιστά οι τελωνειακές αρχές να προβαίνουν σε ελέγχους μέσω της ίδιας βάσης δεδομένων SIS II που χρησιμοποιούν και οι αρχές καταγραφής, κατά την εισαγωγή ή εξαγωγή ενός οχήματος. |
| --- | --- |

3.5

Όπως αναφέρεται στο σημείο 3.2 ανωτέρω, χρειάζεται μεγαλύτερη συνεργασία για την καταπολέμηση των εγκλημάτων που αφορούν οχήματα. Μια άλλη ευκαιρία για τον έλεγχο ενός οχήματος προκύπτει κατά την εξαγωγή ή την εισαγωγή του. Η EOKE συνιστά οι τελωνειακές αρχές να προβαίνουν σε ελέγχους μέσω της ίδιας βάσης δεδομένων SIS II που χρησιμοποιούν και οι αρχές καταγραφής, κατά την εισαγωγή ή εξαγωγή ενός οχήματος.

| 3.6 | Κατά τον έλεγχο ενός οχήματος προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχει δηλωθεί ως κλεμμένο ή όχι, πρέπει να υπάρχει και δυνατότητα καθορισμού της ταυτότητας του οχήματος. Συχνά, η ταυτότητα του οχήματος προσδιορίζεται από τον αναγνωριστικό αριθμό οχήματος (VIN). Είναι συχνό φαινόμενο η παραποίηση ή διπλή χρήση της ταυτότητας ενός οχήματος. Η EOKE υπογραμμίζει ότι στο μέλλον είναι πολύ σημαντικό να αυξηθούν οι δυνατότητες ταυτοποίησης ενός οχήματος. Προτάσεις όπως η ηλεκτρονική αναγνώριση ενός οχήματος (EVI) ή η ταυτοποίηση των ανταλλακτικών, πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά και να αξιολογηθούν. |
| --- | --- |

3.6

Κατά τον έλεγχο ενός οχήματος προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχει δηλωθεί ως κλεμμένο ή όχι, πρέπει να υπάρχει και δυνατότητα καθορισμού της ταυτότητας του οχήματος. Συχνά, η ταυτότητα του οχήματος προσδιορίζεται από τον αναγνωριστικό αριθμό οχήματος (VIN). Είναι συχνό φαινόμενο η παραποίηση ή διπλή χρήση της ταυτότητας ενός οχήματος. Η EOKE υπογραμμίζει ότι στο μέλλον είναι πολύ σημαντικό να αυξηθούν οι δυνατότητες ταυτοποίησης ενός οχήματος. Προτάσεις όπως η ηλεκτρονική αναγνώριση ενός οχήματος (EVI) ή η ταυτοποίηση των ανταλλακτικών, πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά και να αξιολογηθούν.

| 3.7 | Τέλος, η ΕΟΚΕ προτείνει να πραγματοποιηθεί ακόμα ένα βήμα στο προσεχές μέλλον προκειμένου να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού. Πράγματι, η υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής που αφορά τον έλεγχο ενδεχόμενης κλοπής, υπεξαίρεσης ή απώλειας οχημάτων θα μπορούσε να συνδυαστεί με τη δυνατότητα επαναπατρισμού τους. Η δυνατότητα αυτή διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και εξαρτάται από τις διάφορες διατάξεις των διαφόρων χωρών σε ό,τι αφορά την καλή πίστη. Σε ορισμένες χώρες, είναι δυνατόν να γίνεται δεκτή η κυριότητα κλεμμένου οχήματος εάν τούτο έχει αποκτηθεί καλή τη πίστη, ενώ σε άλλες όχι. Ακόμη, πρέπει να εξεταστούν και να αξιολογηθούν στο μέλλον οι δυνατότητες επαναπατρισμού οχημάτων που έχουν αποδεδειγμένα κλαπεί. |
| --- | --- |

3.7

Τέλος, η ΕΟΚΕ προτείνει να πραγματοποιηθεί ακόμα ένα βήμα στο προσεχές μέλλον προκειμένου να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού. Πράγματι, η υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής που αφορά τον έλεγχο ενδεχόμενης κλοπής, υπεξαίρεσης ή απώλειας οχημάτων θα μπορούσε να συνδυαστεί με τη δυνατότητα επαναπατρισμού τους. Η δυνατότητα αυτή διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και εξαρτάται από τις διάφορες διατάξεις των διαφόρων χωρών σε ό,τι αφορά την καλή πίστη. Σε ορισμένες χώρες, είναι δυνατόν να γίνεται δεκτή η κυριότητα κλεμμένου οχήματος εάν τούτο έχει αποκτηθεί καλή τη πίστη, ενώ σε άλλες όχι. Ακόμη, πρέπει να εξεταστούν και να αξιολογηθούν στο μέλλον οι δυνατότητες επαναπατρισμού οχημάτων που έχουν αποδεδειγμένα κλαπεί.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2003)510 τελικό – 2003/0198 (COD).

1

(2)  ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

2

(3)  Βλέπε υποσημείωση 1.

3

(4)  Πηγή: Στατιστικά στοιχεία της Europol, Χάγη 27 Ιουνίου 2005.

4

(5)  ΕΕ L 389 of 30.12.2004.

5

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/29 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/29

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 69/169/ΕΟΚ όσον αφορά προσωρινούς ποσοτικούς περιορισμούς για τις εισαγωγές μπίρας στη Φινλανδία

COM(2005) 427 τελικό- 2005/0175 (CNS)

(2006/C 65/05)

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 93 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Byrne.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 14 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Περίληψη

| 1.1 | Η Φινλανδία ζήτησε παράταση της ισχύος των υφιστάμενων περιορισμών στις εισαγωγές μπίρας από ταξιδιώτες που προέρχονται από χώρες εκτός των κρατών μελών πέραν της 1ης Ιανουαρίου 2006. Στόχος της αίτησης είναι η αντιμετώπιση προβλημάτων φορολογικού, οικονομικού, κοινωνικού, υγειονομικού χαρακτήρα και δημόσιας τάξης. |
| --- | --- |

1.1

Η Φινλανδία ζήτησε παράταση της ισχύος των υφιστάμενων περιορισμών στις εισαγωγές μπίρας από ταξιδιώτες που προέρχονται από χώρες εκτός των κρατών μελών πέραν της 1ης Ιανουαρίου 2006. Στόχος της αίτησης είναι η αντιμετώπιση προβλημάτων φορολογικού, οικονομικού, κοινωνικού, υγειονομικού χαρακτήρα και δημόσιας τάξης.

| 1.2 | Με την προτεινόμενη τροπολογία θα επιτρέπεται στη Φινλανδία να παρατείνει την απαγόρευση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006. Ωστόσο, το μέγιστο όριο των έξι λίτρων θα αυξηθεί σε 16 που είναι το όριο που ισχύει σήμερα στη Φινλανδία. |
| --- | --- |

1.2

Με την προτεινόμενη τροπολογία θα επιτρέπεται στη Φινλανδία να παρατείνει την απαγόρευση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006. Ωστόσο, το μέγιστο όριο των έξι λίτρων θα αυξηθεί σε 16 που είναι το όριο που ισχύει σήμερα στη Φινλανδία.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την τροποποίηση. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την τροποποίηση.

2.   Ιστορικό

| 2.1 | Το 2000, επετράπη στη Φινλανδία να εφαρμόσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005 παρέκκλιση με σκοπό τον περιορισμό των εισαγωγών μπίρας από μεμονωμένα άτομα με προέλευση χώρες εκτός των κρατών μελών σε τουλάχιστον 6 λίτρα. Συγκεκριμένα, η Φινλανδία συνορεύει με τη Ρωσία όπου το αλκοόλ είναι πολύ φθηνότερο και αν ίσχυαν τα κανονικά νομισματικά όρια τα άτομα θα μπορούσαν να εισαγάγουν 200 λίτρα μπίρας. |
| --- | --- |

2.1

Το 2000, επετράπη στη Φινλανδία να εφαρμόσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2005 παρέκκλιση με σκοπό τον περιορισμό των εισαγωγών μπίρας από μεμονωμένα άτομα με προέλευση χώρες εκτός των κρατών μελών σε τουλάχιστον 6 λίτρα. Συγκεκριμένα, η Φινλανδία συνορεύει με τη Ρωσία όπου το αλκοόλ είναι πολύ φθηνότερο και αν ίσχυαν τα κανονικά νομισματικά όρια τα άτομα θα μπορούσαν να εισαγάγουν 200 λίτρα μπίρας.

| 2.2 | Λόγω της μεγάλης διαφοράς στην τιμή ο αντίκτυπος των απεριορίστων εισαγωγών στους φινλανδούς λιανοπωλητές, στα φορολογικά έσοδα της κυβέρνησης και όσον αφορά τα κοινωνικά προβλήματα και τα προβλήματα υγείας θα ήταν ιδιαίτερα αισθητός. |
| --- | --- |

2.2

Λόγω της μεγάλης διαφοράς στην τιμή ο αντίκτυπος των απεριορίστων εισαγωγών στους φινλανδούς λιανοπωλητές, στα φορολογικά έσοδα της κυβέρνησης και όσον αφορά τα κοινωνικά προβλήματα και τα προβλήματα υγείας θα ήταν ιδιαίτερα αισθητός.

| 2.3 | Ωστόσο, η Φινλανδία έχει ήδη προβεί σε σημαντικές μειώσεις του φόρου το 2004 και έχει θέσει υψηλότερο μέγιστο όριο 16 λίτρων αντί για έξι. Συνεπώς, η Φινλανδία αναζητά μια μακροπρόθεσμη λύση. |
| --- | --- |

2.3

Ωστόσο, η Φινλανδία έχει ήδη προβεί σε σημαντικές μειώσεις του φόρου το 2004 και έχει θέσει υψηλότερο μέγιστο όριο 16 λίτρων αντί για έξι. Συνεπώς, η Φινλανδία αναζητά μια μακροπρόθεσμη λύση.

3.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις προσπάθειες που έχει καταβάλει η Φινλανδία για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και πιστεύει συνεπώς ότι θα ήταν σωστό να της χορηγηθεί περαιτέρω παράταση της παρέκκλισης μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις προσπάθειες που έχει καταβάλει η Φινλανδία για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα και πιστεύει συνεπώς ότι θα ήταν σωστό να της χορηγηθεί περαιτέρω παράταση της παρέκκλισης μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/30 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/30

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς

(2006/C 65/06)

Στις 2 Ιουνίου 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε με βάση το 262 της Συνθήκης των ΕΚ από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση για το ακόλουθο θέμα: Η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 24 Νοεμβρίου 2005, με βάση την εισηγητική έκθεση του κυρίου SIMONS.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 124 ψήφους υπέρ και 4 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στη Νέα Υόρκη, του Νοεμβρίου 2003 στην Κωνσταντινούπολη, της 11ης Μαρτίου 2004 στη Μαδρίτη, της 7ης Ιουλίου 2005 στο Λονδίνο αλλά και τις τρομοκρατικές ενέργειες σε άλλα σημεία της γης, το ενδιαφέρον για το θέμα της ασφάλειας έχει αυξηθεί όσο ποτέ άλλοτε. Παντού λαμβάνονται προληπτικά μέτρα και μέτρα που αφορούν τη λειτουργία των μεταφορών προκειμένου να προστατευθούν όσο το δυνατό καλύτερα πρόσωπα, εμπορεύματα και μέσα μεταφοράς. Σε πολιτικό επίπεδο, η ασφάλεια έχει καταστεί πλέον κρίσιμο θέμα. |
| --- | --- |

1.1

Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στη Νέα Υόρκη, του Νοεμβρίου 2003 στην Κωνσταντινούπολη, της 11ης Μαρτίου 2004 στη Μαδρίτη, της 7ης Ιουλίου 2005 στο Λονδίνο αλλά και τις τρομοκρατικές ενέργειες σε άλλα σημεία της γης, το ενδιαφέρον για το θέμα της ασφάλειας έχει αυξηθεί όσο ποτέ άλλοτε. Παντού λαμβάνονται προληπτικά μέτρα και μέτρα που αφορούν τη λειτουργία των μεταφορών προκειμένου να προστατευθούν όσο το δυνατό καλύτερα πρόσωπα, εμπορεύματα και μέσα μεταφοράς. Σε πολιτικό επίπεδο, η ασφάλεια έχει καταστεί πλέον κρίσιμο θέμα.

| 1.2 | Υπό το πρίσμα αυτό, ο όρος «ασφάλεια» συμπεριλαμβάνει όλα τα μέτρα που λαμβάνονται για την πρόληψη τρομοκρατικών επιθέσεων αλλά και μέτρα για την πρόληψη εγκληματικών ενεργειών και κυρίως κλοπών. |
| --- | --- |

1.2

Υπό το πρίσμα αυτό, ο όρος «ασφάλεια» συμπεριλαμβάνει όλα τα μέτρα που λαμβάνονται για την πρόληψη τρομοκρατικών επιθέσεων αλλά και μέτρα για την πρόληψη εγκληματικών ενεργειών και κυρίως κλοπών.

| 1.3 | H EOKE δραστηριοποιήθηκε και σε αυτόν τον τομέα. Υιοθέτησε ορισμένες γνωμοδοτήσεις από τις οποίες ξεχωρίζει η διερευνητική γνωμοδότηση της 24ης Οκτωβρίου 2004 (1), εισηγήτρια της οποίας ήταν η κυρία Μπρεδήμα — Σαββοπούλου, δεδομένου ότι στη γνωμοδότηση αυτή εξετάζονται εκτενώς τόσο η ασφάλεια στις θαλάσσιες όσο και στις αεροπορικές μεταφορές. |
| --- | --- |

1.3

H EOKE δραστηριοποιήθηκε και σε αυτόν τον τομέα. Υιοθέτησε ορισμένες γνωμοδοτήσεις από τις οποίες ξεχωρίζει η διερευνητική γνωμοδότηση της 24ης Οκτωβρίου 2004 (1), εισηγήτρια της οποίας ήταν η κυρία Μπρεδήμα — Σαββοπούλου, δεδομένου ότι στη γνωμοδότηση αυτή εξετάζονται εκτενώς τόσο η ασφάλεια στις θαλάσσιες όσο και στις αεροπορικές μεταφορές.

| 1.4 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 23 Δεκεμβρίου 2003 ένα συμβουλευτικό έγγραφο με τίτλο «Η Ασφάλεια των εμπορευματικών Μεταφορών» στο οποίο καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να της κοινοποιήσουν τις απόψεις τους σχετικά με το θέμα «ασφάλεια». Επίσης, στην ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο (2), η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση προγράμματος πλαίσιο στον τομέα της ασφάλειας, ενώ στις 12 Αυγούστου 2005 δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα (3) το πρόγραμμα εργασίας στον τομέα της ασφάλειας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Ορισμένα στοιχεία των εγγράφων αυτών χρησίμευσαν ως βάση για την εκπόνηση της παρούσας διερευνητικής γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

1.4

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 23 Δεκεμβρίου 2003 ένα συμβουλευτικό έγγραφο με τίτλο «Η Ασφάλεια των εμπορευματικών Μεταφορών» στο οποίο καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη να της κοινοποιήσουν τις απόψεις τους σχετικά με το θέμα «ασφάλεια». Επίσης, στην ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο (2), η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση προγράμματος πλαίσιο στον τομέα της ασφάλειας, ενώ στις 12 Αυγούστου 2005 δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα (3) το πρόγραμμα εργασίας στον τομέα της ασφάλειας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Ορισμένα στοιχεία των εγγράφων αυτών χρησίμευσαν ως βάση για την εκπόνηση της παρούσας διερευνητικής γνωμοδότησης.

| 1.5 | Βασικός στόχος της διερευνητικής γνωμοδότησης είναι συνεπώς να προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τον ρόλο και τις αρμοδιότητες των επιμέρους παραγόντων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, στον τομέα της ασφάλειας, δηλαδή:






  — | των προσώπων (ταξιδιωτών και του προσωπικού που εργάζεται σε διάφορους τομείς των μεταφορών), |
| --- | --- | --- |

1.5

Βασικός στόχος της διερευνητικής γνωμοδότησης είναι συνεπώς να προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τον ρόλο και τις αρμοδιότητες των επιμέρους παραγόντων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, στον τομέα της ασφάλειας, δηλαδή:

—

των προσώπων (ταξιδιωτών και του προσωπικού που εργάζεται σε διάφορους τομείς των μεταφορών),

| — | των μέσων μεταφοράς, των εμπορευμάτων και των υποδομών που χρησιμοποιούνται, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των προσώπων, εμπορευμάτων, των μέσων μεταφοράς και των υποδομών. |
| --- | --- |

—

των μέσων μεταφοράς, των εμπορευμάτων και των υποδομών που χρησιμοποιούνται, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των προσώπων, εμπορευμάτων, των μέσων μεταφοράς και των υποδομών.

| 1.6 | Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στα μέτρα προστασίας και ασφαλείας και όχι στην ασφαλή λειτουργία των μέσων μεταφοράς. Δυστυχώς, η διαφορά αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί σε όλες τις γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που αποτελεί πρόβλημα. |
| --- | --- |

1.6

Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στα μέτρα προστασίας και ασφαλείας και όχι στην ασφαλή λειτουργία των μέσων μεταφοράς. Δυστυχώς, η διαφορά αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί σε όλες τις γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που αποτελεί πρόβλημα.

| 1.7 | Όσον αφορά την προστασία των υποδομών που χρησιμοποιούνται από τα επίγεια μέσα μεταφοράς, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των Διευρωπαϊκών Διαδρόμων, συμπεριλαμβανομένων των κόμβων μετάβασης, και των εθνικών υποδομών. Ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να διευκρινιστεί που αρχίζει και που τελειώνει η επικουρικότητα στο πλαίσιο των επίγειων μέσων μεταφοράς.
  Σχετικά με τα μέτρα προστασίας στο πλαίσιο των επίγειων μέσων μεταφοράς, πρέπει να καταστεί σαφές ότι υπάρχει έντονη αλληλεξάρτηση μεταξύ όλων των μέσων μεταφοράς στην εφοδιαστική αλυσίδα, και συνεπώς όχι μόνο μεταξύ των επίγειων μέσων, και ότι αυτό προϋποθέτει εκτεταμένη εναρμόνιση με στόχο τη λήψη μέτρων προστασίας. Άλλωστε, η διατροπική προσέγγιση των μέτρων προστασίας είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιμέρους μέσων μεταφοράς, ενώ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το κόστος των μέτρων ασφαλείας μπορεί να διαφέρει αισθητά από το ένα μεταφορικό μέσο στο άλλο.
  Η γνωμοδότηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα που συνδέονται άμεσα με την ενίσχυση των μέτρων προστασίας από κινδύνους. Θα πρέπει γι αυτό να απαντηθούν ερωτήματα όπως:






  — | Ποιος είναι ο αντίκτυπος των μέτρων ασφαλείας για τους εργαζομένους; |
| --- | --- | --- |

1.7

Όσον αφορά την προστασία των υποδομών που χρησιμοποιούνται από τα επίγεια μέσα μεταφοράς, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των Διευρωπαϊκών Διαδρόμων, συμπεριλαμβανομένων των κόμβων μετάβασης, και των εθνικών υποδομών. Ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να διευκρινιστεί που αρχίζει και που τελειώνει η επικουρικότητα στο πλαίσιο των επίγειων μέσων μεταφοράς.

Σχετικά με τα μέτρα προστασίας στο πλαίσιο των επίγειων μέσων μεταφοράς, πρέπει να καταστεί σαφές ότι υπάρχει έντονη αλληλεξάρτηση μεταξύ όλων των μέσων μεταφοράς στην εφοδιαστική αλυσίδα, και συνεπώς όχι μόνο μεταξύ των επίγειων μέσων, και ότι αυτό προϋποθέτει εκτεταμένη εναρμόνιση με στόχο τη λήψη μέτρων προστασίας. Άλλωστε, η διατροπική προσέγγιση των μέτρων προστασίας είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιμέρους μέσων μεταφοράς, ενώ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το κόστος των μέτρων ασφαλείας μπορεί να διαφέρει αισθητά από το ένα μεταφορικό μέσο στο άλλο.

Η γνωμοδότηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα που συνδέονται άμεσα με την ενίσχυση των μέτρων προστασίας από κινδύνους. Θα πρέπει γι αυτό να απαντηθούν ερωτήματα όπως:

—

Ποιος είναι ο αντίκτυπος των μέτρων ασφαλείας για τους εργαζομένους;

| — | Η εκπαίδευση στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων πρέπει να συμπεριλαμβάνει και εκπαίδευση σχετικά με τη διαχείριση κρίσεων; |
| --- | --- |

—

Η εκπαίδευση στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων πρέπει να συμπεριλαμβάνει και εκπαίδευση σχετικά με τη διαχείριση κρίσεων;

| — | Ποιος θα αναλάβει το κόστος των μέτρων ασφαλείας; |
| --- | --- |

—

Ποιος θα αναλάβει το κόστος των μέτρων ασφαλείας;

| — | Ποιος είναι ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών; |
| --- | --- |

—

Ποιος είναι ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών;

Λόγω του εξαιρετικά πολυδιάστατου χαρακτήρα του θέματος, είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί, για λόγους σαφήνειας, μια μεθοδική προσέγγιση και συνεπώς να διευκρινισθεί η διάρθρωση που ακολουθεί η διερευνητική γνωμοδότηση. Στο πρώτο κεφάλαιο, που περιλαμβάνει γενικές παρατηρήσεις, εξετάζονται κυρίως οι γενικές πτυχές της προστασίας και ασφάλειας. Πρόκειται για θέματα όπως η κατανομή των ευθυνών και των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των εθνικών αρχών, των φορέων των μεταφορών, των ταξιδιωτών, του προσωπικού και της διοίκησης των επιχειρήσεων. Σε αυτό το κεφάλαιο εξετάζεται επίσης η νομική πτυχή του θέματος. Στο τρίτο κεφάλαιο, που περιλαμβάνει τις ειδικές παρατηρήσεις, συνοψίζονται οι πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί σε διάφορα επίπεδα για τη βελτίωση των μέτρων ασφαλείας. Στη συνέχεια αναλύονται τα μέτρα ασφαλείας στα μέσα μεταφοράς. Το τέταρτο κεφάλαιο εξετάζει την πτυχή του κόστους των μέτρων ασφαλείας και απαντά στο ερώτημα ποιος πρέπει να αναλάβει το κόστος αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο θα διευκρινιστεί και ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών. Στο πέμπτο κεφάλαιο θα περιληφθεί η σύνοψη της γνωμοδότησης και θα εξαχθούν τα τελικά συμπεράσματα.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1   Τα μέτρα προστασίας και ασφάλειας γενικά

| 2.1.1 | Η προστασία των προσώπων και των αγαθών σε όλα τα μέσα μεταφοράς έχει τοποθετηθεί πλέον στην κορυφή των προτεραιοτήτων όλων των πολιτικών παραγόντων, των φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων αλλά και των επιχειρήσεων. Με τον όρο «προστασία και ασφάλεια» νοούνται όλα τα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας. Βέβαια, διαπιστώνουμε, επίσης, ότι δεν υπάρχει ακόμα ικανοποιητική και συντονισμένη προσέγγιση. Αυτό όμως είναι επειγόντως απαραίτητο, δεδομένου ότι σε μία αλυσίδα ακόμα κι ο πιο αδύναμος κρίκος επηρεάζει τη δύναμη του συνόλου. |
| --- | --- |

2.1.1

Η προστασία των προσώπων και των αγαθών σε όλα τα μέσα μεταφοράς έχει τοποθετηθεί πλέον στην κορυφή των προτεραιοτήτων όλων των πολιτικών παραγόντων, των φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων αλλά και των επιχειρήσεων. Με τον όρο «προστασία και ασφάλεια» νοούνται όλα τα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας. Βέβαια, διαπιστώνουμε, επίσης, ότι δεν υπάρχει ακόμα ικανοποιητική και συντονισμένη προσέγγιση. Αυτό όμως είναι επειγόντως απαραίτητο, δεδομένου ότι σε μία αλυσίδα ακόμα κι ο πιο αδύναμος κρίκος επηρεάζει τη δύναμη του συνόλου.

| 2.1.2 | Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς είναι ένα θέμα το οποίο, λόγω της πολυπλοκότητάς του, δύσκολα μπορεί να προσδιοριστεί με σαφήνεια. Η επικουρικότητα ισχύει απόλυτα και στο πλαίσιο της ασφάλειας των μέσων μεταφοράς. Αυτό αφορά τόσο την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των εθνικών αρχών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν όσο και τη χρηματοδότηση των μέτρων αυτών. Αφορά, όμως, επίσης, τις αρμοδιότητες και την ευθύνη που φέρουν όσοι συμμετέχουν στις μεταφορές, δηλαδή οι επιβάτες, οι εργαζόμενοι αλλά και η διοίκηση των φορέων μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1.2

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η ασφάλεια στα μέσα μεταφοράς είναι ένα θέμα το οποίο, λόγω της πολυπλοκότητάς του, δύσκολα μπορεί να προσδιοριστεί με σαφήνεια. Η επικουρικότητα ισχύει απόλυτα και στο πλαίσιο της ασφάλειας των μέσων μεταφοράς. Αυτό αφορά τόσο την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των εθνικών αρχών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν όσο και τη χρηματοδότηση των μέτρων αυτών. Αφορά, όμως, επίσης, τις αρμοδιότητες και την ευθύνη που φέρουν όσοι συμμετέχουν στις μεταφορές, δηλαδή οι επιβάτες, οι εργαζόμενοι αλλά και η διοίκηση των φορέων μεταφορών.

2.2   Η ασφάλεια στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές

| 2.2.1 | Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 σημειώθηκε πράγματι πρόοδος όσον αφορά την ασφάλεια στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. Το Συμβούλιο υιοθέτησε ανάλογα μέτρα, μεταξύ άλλων και με βάση την έκθεση της ΕΟΚΕ της 24ης Οκτωβρίου 2002, η οποία περιελάμβανε κυρίως προτάσεις σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας στον τομέα των θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών. Μεταξύ των μέτρων αυτών αξίζει να σημειωθούν τα ακόλουθα: κανονισμός ΕΚ για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας, κανονισμός 725/2004 για τη βελτίωση της ασφάλειας στα πλοία και στις λιμενικές εγκαταστάσεις καθώς και η πρόταση οδηγίας 76 COM(2004)σχετικά με την ενίσχυση της ασφαλείας λιμένων. Σε όλα αυτά τα έγγραφα προβλέπονται και ρυθμίσεις οι οποίες συγκλίνουν προς την καθιέρωση επιθεωρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι επιθεωρήσεις αφορούν τον έλεγχο της ποιότητας σε αυτούς τους τομείς. Στις θαλάσσιες μεταφορές, οι σχετικές ρυθμίσεις θεσπίζονται με την οδηγία που υιοθετήθηκε στις 10 Μαΐου 2005. |
| --- | --- |

2.2.1

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 σημειώθηκε πράγματι πρόοδος όσον αφορά την ασφάλεια στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. Το Συμβούλιο υιοθέτησε ανάλογα μέτρα, μεταξύ άλλων και με βάση την έκθεση της ΕΟΚΕ της 24ης Οκτωβρίου 2002, η οποία περιελάμβανε κυρίως προτάσεις σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας στον τομέα των θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών. Μεταξύ των μέτρων αυτών αξίζει να σημειωθούν τα ακόλουθα: κανονισμός ΕΚ για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας, κανονισμός 725/2004 για τη βελτίωση της ασφάλειας στα πλοία και στις λιμενικές εγκαταστάσεις καθώς και η πρόταση οδηγίας 76 COM(2004)σχετικά με την ενίσχυση της ασφαλείας λιμένων. Σε όλα αυτά τα έγγραφα προβλέπονται και ρυθμίσεις οι οποίες συγκλίνουν προς την καθιέρωση επιθεωρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι επιθεωρήσεις αφορούν τον έλεγχο της ποιότητας σε αυτούς τους τομείς. Στις θαλάσσιες μεταφορές, οι σχετικές ρυθμίσεις θεσπίζονται με την οδηγία που υιοθετήθηκε στις 10 Μαΐου 2005.

2.3   Η ασφάλεια στις επίγειες μεταφορές

| 2.3.1 | Σε ό,τι αφορά τις επίγειες μεταφορές, υφίστανται ακόμη μεγάλες διαφορές στα επιμέρους κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κυρίως σε μεγαλουπόλεις, όπως στη Μαδρίτη και το Λονδίνο αλλά και στο Παρίσι, έχουν ήδη ληφθεί μέτρα ασφαλείας, κυρίως μετά από τις τρομοκρατικές ενέργειες στις πόλεις αυτές. Σε άλλες πόλεις και χώρες δεν έχει σημειωθεί η ίδια πρόοδος, αν και έχει συνειδητοποιηθεί η σημασία των μέτρων ασφαλείας, κυρίως μετά από τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις (4). |
| --- | --- |

2.3.1

Σε ό,τι αφορά τις επίγειες μεταφορές, υφίστανται ακόμη μεγάλες διαφορές στα επιμέρους κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κυρίως σε μεγαλουπόλεις, όπως στη Μαδρίτη και το Λονδίνο αλλά και στο Παρίσι, έχουν ήδη ληφθεί μέτρα ασφαλείας, κυρίως μετά από τις τρομοκρατικές ενέργειες στις πόλεις αυτές. Σε άλλες πόλεις και χώρες δεν έχει σημειωθεί η ίδια πρόοδος, αν και έχει συνειδητοποιηθεί η σημασία των μέτρων ασφαλείας, κυρίως μετά από τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις (4).

| 2.3.2 | Το πρώτο ερώτημα που εγείρεται όμως είναι το εξής: ποιος είναι αρμόδιος να λαμβάνει μέτρα ασφαλείας σε περισσότερα από ένα μεταφορικό μέσο: η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι εθνικές αρχές; Και σε περίπτωση που η αρμοδιότητα αυτή εμπίπτει στις τελευταίες, ποιος είναι ο ρόλος της Ένωσης; |
| --- | --- |

2.3.2

Το πρώτο ερώτημα που εγείρεται όμως είναι το εξής: ποιος είναι αρμόδιος να λαμβάνει μέτρα ασφαλείας σε περισσότερα από ένα μεταφορικό μέσο: η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι εθνικές αρχές; Και σε περίπτωση που η αρμοδιότητα αυτή εμπίπτει στις τελευταίες, ποιος είναι ο ρόλος της Ένωσης;

| 2.3.3 | H ΕΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι η ασφάλεια πρέπει να αποτελεί κοινή αρμοδιότητα των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να φροντίζουν ώστε οι φορείς των μεταφορών να λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο εντός του οποίου θα διασφαλίζονται ελάχιστα πρότυπα τα οποία θα αποτελούν το κατώτατο όριο που οφείλουν να τηρούν τα επίγεια μέσα μεταφοράς. Συνεπώς, σε καμία περίπτωση η τήρηση των μέτρων δεν μπορεί να είναι θέμα ελεύθερης επιλογής. Για την εναρμόνιση των επιμέρους μέτρων, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ιδρύσουν ένα ειδικό όργανο, στο οποίο θα ανατεθεί ο συντονισμός των μέτρων που θα λαμβάνουν τα επίγεια μέσα μεταφοράς αλλά και οι τοπικές αρχές. Επιπλέον, το όργανο αυτό θα πρέπει να μεριμνά για την εφαρμογή κάθε επιμέρους μέτρου. |
| --- | --- |

2.3.3

H ΕΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι η ασφάλεια πρέπει να αποτελεί κοινή αρμοδιότητα των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να φροντίζουν ώστε οι φορείς των μεταφορών να λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο εντός του οποίου θα διασφαλίζονται ελάχιστα πρότυπα τα οποία θα αποτελούν το κατώτατο όριο που οφείλουν να τηρούν τα επίγεια μέσα μεταφοράς. Συνεπώς, σε καμία περίπτωση η τήρηση των μέτρων δεν μπορεί να είναι θέμα ελεύθερης επιλογής. Για την εναρμόνιση των επιμέρους μέτρων, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ιδρύσουν ένα ειδικό όργανο, στο οποίο θα ανατεθεί ο συντονισμός των μέτρων που θα λαμβάνουν τα επίγεια μέσα μεταφοράς αλλά και οι τοπικές αρχές. Επιπλέον, το όργανο αυτό θα πρέπει να μεριμνά για την εφαρμογή κάθε επιμέρους μέτρου.

| 2.3.4 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγκειται στον συντονισμό των μέτρων σε διεθνές επίπεδο. Ωστόσο, θα πρέπει να παροτρύνει τα κράτη μέλη να επιλέγουν την ίδια προσέγγιση. Λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα των μεταφορών προσώπων και αγαθών καθώς και της αναγκαιότητας του συντονισμού των μέτρων που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.3.4

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγκειται στον συντονισμό των μέτρων σε διεθνές επίπεδο. Ωστόσο, θα πρέπει να παροτρύνει τα κράτη μέλη να επιλέγουν την ίδια προσέγγιση. Λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα των μεταφορών προσώπων και αγαθών καθώς και της αναγκαιότητας του συντονισμού των μέτρων που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 2.3.5 | Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να κατανοήσουν ότι απομένουν ακόμα πολλά να γίνουν στον τομέα των επίγειων μεταφορών. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί ένα πνεύμα ετοιμότητας. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους φορείς μέσων μεταφοράς να μελετούν τη λήψη μέτρων ασφαλείας. Μία πρώτη προσέγγιση προς αυτή την κατεύθυνση μπορεί να αποτελέσει η θέσπιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο ελαχίστων προδιαγραφών για την ασφάλεια, ως βάση για τη δραστηριοποίηση των φορέων των επίγειων μεταφορών. Κάθε φορέας στον τομέα των μεταφορών πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι το συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο είναι εξαιρετικά ευάλωτο, αν δεν ληφθούν μέτρα ασφαλείας. |
| --- | --- |

2.3.5

Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να κατανοήσουν ότι απομένουν ακόμα πολλά να γίνουν στον τομέα των επίγειων μεταφορών. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί ένα πνεύμα ετοιμότητας. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους φορείς μέσων μεταφοράς να μελετούν τη λήψη μέτρων ασφαλείας. Μία πρώτη προσέγγιση προς αυτή την κατεύθυνση μπορεί να αποτελέσει η θέσπιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο ελαχίστων προδιαγραφών για την ασφάλεια, ως βάση για τη δραστηριοποίηση των φορέων των επίγειων μεταφορών. Κάθε φορέας στον τομέα των μεταφορών πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι το συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο είναι εξαιρετικά ευάλωτο, αν δεν ληφθούν μέτρα ασφαλείας.

| 2.3.6 | Στη συνέχεια θα πρέπει να κατανοηθεί ότι η συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων των μέσων μεταφοράς είναι απαραίτητη. Θα πρέπει, για παράδειγμα, να εναρμονίζονται τα μέτρα που λαμβάνονται για το σιδηρόδρομο, το μετρό και τα λεωφορεία. Επίσης, χρειάζεται η εναρμόνιση των ενημερωτικών εκστρατειών για τους επιβάτες και το προσωπικό σχετικά με την συμπεριφορά τους σε περίπτωση επιθέσεων. |
| --- | --- |

2.3.6

Στη συνέχεια θα πρέπει να κατανοηθεί ότι η συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων των μέσων μεταφοράς είναι απαραίτητη. Θα πρέπει, για παράδειγμα, να εναρμονίζονται τα μέτρα που λαμβάνονται για το σιδηρόδρομο, το μετρό και τα λεωφορεία. Επίσης, χρειάζεται η εναρμόνιση των ενημερωτικών εκστρατειών για τους επιβάτες και το προσωπικό σχετικά με την συμπεριφορά τους σε περίπτωση επιθέσεων.

| 2.3.7 | Όσον αφορά τις εμπορευματικές μεταφορές, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα ευάλωτα σημεία όπως οι τερματικοί σταθμοί και οι σταθμοί διαλογής. Θα πρέπει να εντατικοποιηθεί η συνεργασία μεταξύ εθνικών και τοπικών αρχών, ανεξάρτητων φορέων μεταφορών και της διαχείρισης των σημείων μεταφόρτωσης και τερματικών σταθμών. |
| --- | --- |

2.3.7

Όσον αφορά τις εμπορευματικές μεταφορές, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα ευάλωτα σημεία όπως οι τερματικοί σταθμοί και οι σταθμοί διαλογής. Θα πρέπει να εντατικοποιηθεί η συνεργασία μεταξύ εθνικών και τοπικών αρχών, ανεξάρτητων φορέων μεταφορών και της διαχείρισης των σημείων μεταφόρτωσης και τερματικών σταθμών.

2.4   Ο ρόλος των επιμέρους παραγόντων

| 2.4.1 | Η προστασία των τεχνικών υποδομών εμπίπτει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στην αρμοδιότητα των εθνικών, περιφερειακών ή δημοτικών αρχών. |
| --- | --- |

2.4.1

Η προστασία των τεχνικών υποδομών εμπίπτει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στην αρμοδιότητα των εθνικών, περιφερειακών ή δημοτικών αρχών.

| 2.4.2 | Συντονιστικός φορέας θα πρέπει είναι το ειδικό όργανο που αναφέρθηκε στο σημείο 2.3.3. Ο ρόλος του θα πρέπει να είναι τόσο να εμποδίζει τον κατακερματισμό των μέτρων σε εθνικό επίπεδο όσο και να προωθεί την σχετική πολιτική σε διεθνές επίπεδο, ώστε να διευκολυνθεί ο συντονισμός σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.4.2

Συντονιστικός φορέας θα πρέπει είναι το ειδικό όργανο που αναφέρθηκε στο σημείο 2.3.3. Ο ρόλος του θα πρέπει να είναι τόσο να εμποδίζει τον κατακερματισμό των μέτρων σε εθνικό επίπεδο όσο και να προωθεί την σχετική πολιτική σε διεθνές επίπεδο, ώστε να διευκολυνθεί ο συντονισμός σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 2.4.3 | Πέρα από το συντονιστικό ρόλο που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι σε κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος πλαίσιο, διατίθεται το ποσό των 3,5 εκατομμυρίων ευρώ για την εφαρμογή μέτρων ασφαλείας για την προστασία των επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών καθώς και για την προστασία του ενεργειακού τομέα. |
| --- | --- |

2.4.3

Πέρα από το συντονιστικό ρόλο που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι σε κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος πλαίσιο, διατίθεται το ποσό των 3,5 εκατομμυρίων ευρώ για την εφαρμογή μέτρων ασφαλείας για την προστασία των επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών καθώς και για την προστασία του ενεργειακού τομέα.

| 2.4.4 | Δεδομένου ότι οι μεταφορές αποτελούν αφηρημένη έννοια και η λειτουργία τους οφείλεται στους ανθρώπους που είτε τα χρησιμοποιούν (επιβάτες, πελάτες) είτε εργάζονται σε αυτά (προσωπικό), είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μία ειδική δράση γι αυτές τις ομάδες ατόμων. Η δράση αυτή πρέπει να υλοποιείται μέσω της αδιάλειπτης ενημέρωσης των επιβατών και πελατών, οι οποίοι θα πρέπει να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους και να καταστούν από παθητικοί χρήστες των μέσων μεταφοράς προσεκτικοί και συνειδητοί χρήστες. Οι εργαζόμενοι στα μέσα μεταφοράς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο τόσο κατά την επεξεργασία όσο και κατά την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας. Προκειμένου να μπορούν να διαδραματίσουν πλήρως το ρόλο τους, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να λάβουν κατάλληλη κατάρτιση, προσαρμοσμένη στο ρόλο που αναλαμβάνουν στον τομέα της ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.4.4

Δεδομένου ότι οι μεταφορές αποτελούν αφηρημένη έννοια και η λειτουργία τους οφείλεται στους ανθρώπους που είτε τα χρησιμοποιούν (επιβάτες, πελάτες) είτε εργάζονται σε αυτά (προσωπικό), είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μία ειδική δράση γι αυτές τις ομάδες ατόμων. Η δράση αυτή πρέπει να υλοποιείται μέσω της αδιάλειπτης ενημέρωσης των επιβατών και πελατών, οι οποίοι θα πρέπει να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους και να καταστούν από παθητικοί χρήστες των μέσων μεταφοράς προσεκτικοί και συνειδητοί χρήστες. Οι εργαζόμενοι στα μέσα μεταφοράς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο τόσο κατά την επεξεργασία όσο και κατά την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας. Προκειμένου να μπορούν να διαδραματίσουν πλήρως το ρόλο τους, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να λάβουν κατάλληλη κατάρτιση, προσαρμοσμένη στο ρόλο που αναλαμβάνουν στον τομέα της ασφάλειας.

| 2.4.5 | Ο ρόλος της διοίκησης των επιχειρήσεων είναι να ενσωματώνει την πτυχή της ασφάλειας στην φιλοσοφία και στις πρακτικές της επιχείρησης. Οφείλει, επίσης να προσφέρει στους συνεργάτες της την ευκαιρία να παρακολουθούν ειδικά προγράμματα κατάρτισης σε αυτόν τον τομέα. Όσον αφορά τη διοίκηση των επιχειρήσεων αυτή καθαυτή, θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να συμπληρωθεί η κατάρτιση στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων με μια εκπαίδευση για τη διαχείριση κρίσεων, ώστε σε περίπτωση καταστροφών, η διοίκηση της επιχείρησης να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στα καθήκοντα της. |
| --- | --- |

2.4.5

Ο ρόλος της διοίκησης των επιχειρήσεων είναι να ενσωματώνει την πτυχή της ασφάλειας στην φιλοσοφία και στις πρακτικές της επιχείρησης. Οφείλει, επίσης να προσφέρει στους συνεργάτες της την ευκαιρία να παρακολουθούν ειδικά προγράμματα κατάρτισης σε αυτόν τον τομέα. Όσον αφορά τη διοίκηση των επιχειρήσεων αυτή καθαυτή, θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να συμπληρωθεί η κατάρτιση στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων με μια εκπαίδευση για τη διαχείριση κρίσεων, ώστε σε περίπτωση καταστροφών, η διοίκηση της επιχείρησης να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στα καθήκοντα της.

2.5   Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται τα μέτρα ασφαλείας

| 2.5.1 | Στο ερώτημα αν τα μέτρα ασφαλείας στα επίγεια μέσα μεταφοράς πρέπει να είναι εθελοντικά, δηλαδή η εφαρμογή τους είτε να πιστοποιείται με την χορήγηση πιστοποιητικού ή σήματος ποιότητας, ή περισσότερο δεσμευτικό χαρακτήρα, να αποτελούν μέρος ειδικής νομοθεσίας, η ΕΟΚΕ απαντά ότι ένα τόσο σοβαρό θέμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με εθελοντικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.5.1

Στο ερώτημα αν τα μέτρα ασφαλείας στα επίγεια μέσα μεταφοράς πρέπει να είναι εθελοντικά, δηλαδή η εφαρμογή τους είτε να πιστοποιείται με την χορήγηση πιστοποιητικού ή σήματος ποιότητας, ή περισσότερο δεσμευτικό χαρακτήρα, να αποτελούν μέρος ειδικής νομοθεσίας, η ΕΟΚΕ απαντά ότι ένα τόσο σοβαρό θέμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με εθελοντικά μέτρα.

| 2.5.2 | Η ΕΟΚΕ είναι επίσης της γνώμης ότι τα ελάχιστα πρότυπα για τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει οπωσδήποτε να θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο και να συνιστάται συγχρόνως η λήψη πιο εκτεταμένων μέτρων. Επίσης, θα πρέπει να είναι υποχρεωτική η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν. Σε διεθνές επίπεδο, θα πρέπει τα κράτη να υποχρεούνται να εναρμονίζουν τα μέτρα και να ανταλλάσσουν πληροφορίες με διεθνείς συντονιστικές αρχές. |
| --- | --- |

2.5.2

Η ΕΟΚΕ είναι επίσης της γνώμης ότι τα ελάχιστα πρότυπα για τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει οπωσδήποτε να θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο και να συνιστάται συγχρόνως η λήψη πιο εκτεταμένων μέτρων. Επίσης, θα πρέπει να είναι υποχρεωτική η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν. Σε διεθνές επίπεδο, θα πρέπει τα κράτη να υποχρεούνται να εναρμονίζουν τα μέτρα και να ανταλλάσσουν πληροφορίες με διεθνείς συντονιστικές αρχές.

3.   Ειδικά μέτρα

| 3.1 | Προτού όμως εξετάσουμε τα μέτρα ασφαλείας που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν στα επιμέρους επίγεια μέσα μεταφοράς, είναι σκόπιμο να γνωρίζουμε το σύνολο των μέτρων που έχουν ληφθεί σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών. |
| --- | --- |

3.1

Προτού όμως εξετάσουμε τα μέτρα ασφαλείας που έχουν ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν στα επιμέρους επίγεια μέσα μεταφοράς, είναι σκόπιμο να γνωρίζουμε το σύνολο των μέτρων που έχουν ληφθεί σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών.

| 3.1.1 | Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ)
  Αναφέρουμε τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, δεδομένου ότι στη ναυτιλία έχουν ληφθεί μέτρα τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως πρότυπο για τις επίγειες μεταφορές.






  α. | Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) θέσπισε τον λεγόμενο Διεθνή Κώδικα Ασφάλειας Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων. Ο κώδικας αυτός αποτελεί το διεθνές πλαίσιο για τη συνεργασία μεταξύ εθνικών αρχών, τοπικής αυτοδιοίκησης, ναυτιλιακών εταιρειών και λιμενικών αρχών, με στόχο τη διερεύνηση των κινδύνων που απειλούν την ασφάλεια και των μέτρων που μπορούν να ληφθούν. Αυτό αφορά και τις απαιτήσεις σχετικά με την ασφάλεια των πλοίων και των λιμενικών εγκαταστάσεων. Ο κώδικας τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2004. |
| --- | --- | --- |

3.1.1

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ)

Αναφέρουμε τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, δεδομένου ότι στη ναυτιλία έχουν ληφθεί μέτρα τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως πρότυπο για τις επίγειες μεταφορές.

α.

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) θέσπισε τον λεγόμενο Διεθνή Κώδικα Ασφάλειας Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων. Ο κώδικας αυτός αποτελεί το διεθνές πλαίσιο για τη συνεργασία μεταξύ εθνικών αρχών, τοπικής αυτοδιοίκησης, ναυτιλιακών εταιρειών και λιμενικών αρχών, με στόχο τη διερεύνηση των κινδύνων που απειλούν την ασφάλεια και των μέτρων που μπορούν να ληφθούν. Αυτό αφορά και τις απαιτήσεις σχετικά με την ασφάλεια των πλοίων και των λιμενικών εγκαταστάσεων. Ο κώδικας τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2004.

| β. | Η αναθεώρηση της Διεθνούς Σύμβασης για την Ασφάλεια της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα (SOLAS). Η αναθεώρηση αυτής της Σύμβασης συντέλεσε και στην αναθεώρηση του δεσμευτικού Διεθνούς Ναυτιλιακού Κώδικα Επικίνδυνων Εμπορευμάτων. Ο κώδικας αυτός περιλαμβάνει λεπτομερείς συστάσεις σχετικά με τη συσκευασία, την επισήμανση και την αποθήκευση επικίνδυνων εμπορευμάτων. |
| --- | --- |

β.

Η αναθεώρηση της Διεθνούς Σύμβασης για την Ασφάλεια της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα (SOLAS). Η αναθεώρηση αυτής της Σύμβασης συντέλεσε και στην αναθεώρηση του δεσμευτικού Διεθνούς Ναυτιλιακού Κώδικα Επικίνδυνων Εμπορευμάτων. Ο κώδικας αυτός περιλαμβάνει λεπτομερείς συστάσεις σχετικά με τη συσκευασία, την επισήμανση και την αποθήκευση επικίνδυνων εμπορευμάτων.

Η αναθεωρημένη σύμβαση τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2004.

| 3.1.2 | Ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO)
  Από το 1971 συνάπτονται στην αεροπορία διεθνής δεσμευτικές συμφωνίες για την καταστολή της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας. Μετά από μια σειρά αεροπειρατειών στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο ICAO αποφάσισε να αναθεωρήσει τη βασική συμφωνία για τη ρύθμιση των αερομεταφορών. Έτσι, το παράρτημα 17 της Συνθήκης του Σικάγου, ορίζει ότι όλοι οι επιβάτες της πολιτικής και εμπορικής αεροπορίας πρέπει να υπόκεινται συστηματικά σε σωματική έρευνα. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται από το 1972 και είναι πλέον δύσκολο να διανοηθεί κανείς ότι δεν ίσχυε ανέκαθεν. Μετά την επίθεση στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης, το 2001, το πρωτόκολλο 17 συμπληρώθηκε με πιο εκτενή μέτρα. Υιοθετήθηκαν νέα υποχρεωτικά πρότυπα όπως π.χ. η ενίσχυση της πόρτας και εξασφάλιση του απαραβίαστου του πιλοτηρίου καθώς και τα πρότυπα στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.1.2

Ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO)

Από το 1971 συνάπτονται στην αεροπορία διεθνής δεσμευτικές συμφωνίες για την καταστολή της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας. Μετά από μια σειρά αεροπειρατειών στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο ICAO αποφάσισε να αναθεωρήσει τη βασική συμφωνία για τη ρύθμιση των αερομεταφορών. Έτσι, το παράρτημα 17 της Συνθήκης του Σικάγου, ορίζει ότι όλοι οι επιβάτες της πολιτικής και εμπορικής αεροπορίας πρέπει να υπόκεινται συστηματικά σε σωματική έρευνα. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται από το 1972 και είναι πλέον δύσκολο να διανοηθεί κανείς ότι δεν ίσχυε ανέκαθεν. Μετά την επίθεση στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης, το 2001, το πρωτόκολλο 17 συμπληρώθηκε με πιο εκτενή μέτρα. Υιοθετήθηκαν νέα υποχρεωτικά πρότυπα όπως π.χ. η ενίσχυση της πόρτας και εξασφάλιση του απαραβίαστου του πιλοτηρίου καθώς και τα πρότυπα στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών.

| 3.1.3 | Ευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC)
  Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πολιτική ασφάλειας των αεροπορικών μεταφορών χαράχθηκε και αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνδιάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC) και απορρέει, φυσικά, από τους διεθνείς κανόνες που έχει θεσπίσει ο ICAO. Το αποτέλεσμα ήταν η κατάρτιση ενός ευρωπαϊκού εγχειριδίου για την ασφάλεια των αερομεταφορών, το λεγόμενο Έγγραφο 30, το οποίο περιλαμβάνει διατάξεις ασφαλείας με τη μορφή συστάσεων και δυστυχώς, σύμφωνα με το καταστατικό της ECAC, δεν είναι υποχρεωτική η εφαρμογή τους. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2001, δηλαδή τρεις ημέρες μετά την 9η Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να ανατεθούν στην ΕΕ αρμοδιότητες στον τομέα της ασφάλειας των αερομεταφορών. Η απόφαση αυτή οδήγησε στη θέσπιση της οδηγίας 2320/2002, «για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας». Ο κανονισμός αυτός τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιανουαρίου 2003. Το Συμβούλιο των Υπουργών, της 14ης Σεπτεμβρίου έλαβε επίσης την απόφαση να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να διεξαγάγει άμεσα ελέγχους ποιότητας στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.3

Ευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC)

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πολιτική ασφάλειας των αεροπορικών μεταφορών χαράχθηκε και αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνδιάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC) και απορρέει, φυσικά, από τους διεθνείς κανόνες που έχει θεσπίσει ο ICAO. Το αποτέλεσμα ήταν η κατάρτιση ενός ευρωπαϊκού εγχειριδίου για την ασφάλεια των αερομεταφορών, το λεγόμενο Έγγραφο 30, το οποίο περιλαμβάνει διατάξεις ασφαλείας με τη μορφή συστάσεων και δυστυχώς, σύμφωνα με το καταστατικό της ECAC, δεν είναι υποχρεωτική η εφαρμογή τους. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2001, δηλαδή τρεις ημέρες μετά την 9η Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να ανατεθούν στην ΕΕ αρμοδιότητες στον τομέα της ασφάλειας των αερομεταφορών. Η απόφαση αυτή οδήγησε στη θέσπιση της οδηγίας 2320/2002, «για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας». Ο κανονισμός αυτός τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιανουαρίου 2003. Το Συμβούλιο των Υπουργών, της 14ης Σεπτεμβρίου έλαβε επίσης την απόφαση να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να διεξαγάγει άμεσα ελέγχους ποιότητας στα κράτη μέλη.

| 3.1.4 | Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ)
  Πρόκειται για την αναθεωρημένη Σύμβαση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας σχετικά με τα Έγγραφα Ταυτότητας των Ναυτικών. Στόχος της αναθεωρημένης Σύμβασης είναι να διασφαλισθεί η ταυτότητα των ναυτικών, ώστε να προστατεύονται καλύτερα οι επιβάτες και το πλήρωμα και να αυξηθεί ταυτόχρονα η ασφάλεια των πλοίων. Συγχρόνως, δεν περιορίζεται η κινητικότητα των ναυτικών οι οποίοι μπορούν να αποβιβάζονται ανεμπόδιστα από το πλοίο. Η αναθεωρημένη σύμβαση επικεντρώνεται σε κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση και την έκδοση εγγράφων ταυτότητας των ναυτικών. Οι λόγοι για τους οποίους αναφέρεται στο σημείο αυτό ο διεθνής οργανισμός εργασίας και η σχετική σύμβαση, είναι ότι μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα για τις επίγειες μεταφορές. Επίσης εντατικοποιήθηκε η κατάρτιση και αυξήθηκαν οι απαιτήσεις όσον αφορά την ποιότητα του ελέγχου. |
| --- | --- |

3.1.4

Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ)

Πρόκειται για την αναθεωρημένη Σύμβαση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας σχετικά με τα Έγγραφα Ταυτότητας των Ναυτικών. Στόχος της αναθεωρημένης Σύμβασης είναι να διασφαλισθεί η ταυτότητα των ναυτικών, ώστε να προστατεύονται καλύτερα οι επιβάτες και το πλήρωμα και να αυξηθεί ταυτόχρονα η ασφάλεια των πλοίων. Συγχρόνως, δεν περιορίζεται η κινητικότητα των ναυτικών οι οποίοι μπορούν να αποβιβάζονται ανεμπόδιστα από το πλοίο. Η αναθεωρημένη σύμβαση επικεντρώνεται σε κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση και την έκδοση εγγράφων ταυτότητας των ναυτικών. Οι λόγοι για τους οποίους αναφέρεται στο σημείο αυτό ο διεθνής οργανισμός εργασίας και η σχετική σύμβαση, είναι ότι μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα για τις επίγειες μεταφορές. Επίσης εντατικοποιήθηκε η κατάρτιση και αυξήθηκαν οι απαιτήσεις όσον αφορά την ποιότητα του ελέγχου.

| 3.1.5 | Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων του (ΠΟΤ)






  α. | Αναθεωρημένη Σύμβαση ΠΟΤ του Κιότο
  Σύμβαση του 1974, γνωστή ως σύμβαση του Κιότο. Στόχος της αναθεώρησης ήταν η απλούστευση και εναρμόνιση των διαδικασιών εκτελωνισμού. Μία σημαντική πτυχή της αναθεωρημένης Σύμβασης είναι η αυξημένη προσοχή που δίδεται στη διαφάνεια και στην προβλεψιμότητα. Σημαντικά στοιχεία της αναθεωρημένης σύμβασης είναι τα ακόλουθα:






  — | αξιοποίηση πληροφοριών πριν από την άφιξη των εμπορευμάτων ώστε να είναι εφικτή η διαλογή, |
| --- | --- | --- | --- |

3.1.5

Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων του (ΠΟΤ)

α.

Αναθεωρημένη Σύμβαση ΠΟΤ του Κιότο

Σύμβαση του 1974, γνωστή ως σύμβαση του Κιότο. Στόχος της αναθεώρησης ήταν η απλούστευση και εναρμόνιση των διαδικασιών εκτελωνισμού. Μία σημαντική πτυχή της αναθεωρημένης Σύμβασης είναι η αυξημένη προσοχή που δίδεται στη διαφάνεια και στην προβλεψιμότητα. Σημαντικά στοιχεία της αναθεωρημένης σύμβασης είναι τα ακόλουθα:

—

αξιοποίηση πληροφοριών πριν από την άφιξη των εμπορευμάτων ώστε να είναι εφικτή η διαλογή,

| — | τεχνικές διαχείρισης κινδύνων |
| --- | --- |

—

τεχνικές διαχείρισης κινδύνων

| — | μέγιστη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων |
| --- | --- |

—

μέγιστη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων

| — | συντονισμένες παρεμβάσεις σε συνεργασία με άλλα τελωνειακά γραφεία |
| --- | --- |

—

συντονισμένες παρεμβάσεις σε συνεργασία με άλλα τελωνειακά γραφεία

| — | αδιάλειπτη συγκέντρωση και διάθεση πληροφοριών σχετικά με τελωνειακές απαιτήσεις, νόμους, και |
| --- | --- |

—

αδιάλειπτη συγκέντρωση και διάθεση πληροφοριών σχετικά με τελωνειακές απαιτήσεις, νόμους, και

| — | οδηγίες |
| --- | --- |

—

οδηγίες

| β. | Το μοντέλο δεδομένων του ΠΟΤ
  Το μοντέλο αυτό περιέχει μία σειρά από τυποποιημένα διεθνή δεδομένα τα οποία ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις που θέτουν οι δημόσιες αρχές όσον αφορά τις διεθνείς μεταφορές. Αποτελεί ένα επιπλέον βήμα προς την εναρμόνιση των τελωνειακών πληροφοριών που είναι χρήσιμες για τους στόχους της ασφάλειας. Το μοντέλο αυτό είχε σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί σε ένα πλήρως αυτοματοποιημένο περιβάλλον. |
| --- | --- |

β.

Το μοντέλο δεδομένων του ΠΟΤ

Το μοντέλο αυτό περιέχει μία σειρά από τυποποιημένα διεθνή δεδομένα τα οποία ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις που θέτουν οι δημόσιες αρχές όσον αφορά τις διεθνείς μεταφορές. Αποτελεί ένα επιπλέον βήμα προς την εναρμόνιση των τελωνειακών πληροφοριών που είναι χρήσιμες για τους στόχους της ασφάλειας. Το μοντέλο αυτό είχε σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί σε ένα πλήρως αυτοματοποιημένο περιβάλλον.

| γ. | Σύστημα ΠΟΤ ενιαίου αριθμού αναγνώρισης παρτίδας
  Το πλεονέκτημα του συστήματος αυτού έγκειται στο γεγονός ότι κάθε αποστολή αποκτά έναν ενιαίο αριθμό αναγνώρισης, γεγονός το οποίο διευκολύνει αφενός την αναγνώριση της αποστολής αλλά και τη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με την αποστολή αυτή. |
| --- | --- |

γ.

Σύστημα ΠΟΤ ενιαίου αριθμού αναγνώρισης παρτίδας

Το πλεονέκτημα του συστήματος αυτού έγκειται στο γεγονός ότι κάθε αποστολή αποκτά έναν ενιαίο αριθμό αναγνώρισης, γεγονός το οποίο διευκολύνει αφενός την αναγνώριση της αποστολής αλλά και τη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με την αποστολή αυτή.

| δ. | Οι οδηγίες σχετικά με τη διαχείριση πληροφοριών για το φορτίο στοχεύουν, σε συμφωνία με την αναθεωρημένη Σύμβαση του Κιότο, στη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια και περιέχουν οδηγίες για τη σύντομη συγκέντρωση των στοιχείων αυτών από τις τελωνειακές αρχές. |
| --- | --- |

δ.

Οι οδηγίες σχετικά με τη διαχείριση πληροφοριών για το φορτίο στοχεύουν, σε συμφωνία με την αναθεωρημένη Σύμβαση του Κιότο, στη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με την ασφάλεια και περιέχουν οδηγίες για τη σύντομη συγκέντρωση των στοιχείων αυτών από τις τελωνειακές αρχές.

| ε. | Η Τελωνειακή Σύμβαση για Εμπορευματοκιβώτια περιέχει τεχνικές προδιαγραφές για τα εμπορευματοκιβώτια τα οποία χρησιμοποιούνται στις διεθνείς μεταφορές και φέρουν σφραγίδα τελωνείου, καθώς και τις διαδικασίες για την έγκριση παρόμοιων εμπορευματοκιβωτίων. Λαμβανομένων υπόψη των αυξημένων απαιτήσεων για μέτρα ασφάλειας, η συμφωνία αυτή, η οποία θεσπίστηκε το 1972, τελεί υπό αναθεώρηση. |
| --- | --- |

ε.

Η Τελωνειακή Σύμβαση για Εμπορευματοκιβώτια περιέχει τεχνικές προδιαγραφές για τα εμπορευματοκιβώτια τα οποία χρησιμοποιούνται στις διεθνείς μεταφορές και φέρουν σφραγίδα τελωνείου, καθώς και τις διαδικασίες για την έγκριση παρόμοιων εμπορευματοκιβωτίων. Λαμβανομένων υπόψη των αυξημένων απαιτήσεων για μέτρα ασφάλειας, η συμφωνία αυτή, η οποία θεσπίστηκε το 1972, τελεί υπό αναθεώρηση.

Οι ανωτέρω πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες του Παγκοσμίου Οργανισμού Τελωνείων θα πρέπει να εξεταστούν ως πληροφορίες από τις οποίες οι επίγειες μεταφορές μπορούν να αποκομίσουν οφέλη. Ιδιαίτερη σημασία έχει να επιλεγούν εκείνα τα στοιχεία τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν και στις επίγειες μεταφορές.

| 3.1.6 | Ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO)
  Το 2003 ο οργανισμός αυτός υιοθέτησε οδηγίες οι οποίες περιέχουν κανόνες σχετικά με τη μηχανική σφράγιση εμπορευματοκιβωτίων για τις εμπορικές μεταφορές.
  Επίσης, θέσπισε κανόνες σχετικά με τη χρήση συστημάτων αναγνώρισης που λειτουργούν μέσω ραδιοσυχνοτήτων και έχουν τοποθετηθεί σε εμπορευματοκιβώτια καθώς και κοινό πρωτόκολλο επικοινωνίας σχετικά με την ψηφιακή σφράγιση εμπορευματοκιβωτίων. |
| --- | --- |

3.1.6

Ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO)

Το 2003 ο οργανισμός αυτός υιοθέτησε οδηγίες οι οποίες περιέχουν κανόνες σχετικά με τη μηχανική σφράγιση εμπορευματοκιβωτίων για τις εμπορικές μεταφορές.

Επίσης, θέσπισε κανόνες σχετικά με τη χρήση συστημάτων αναγνώρισης που λειτουργούν μέσω ραδιοσυχνοτήτων και έχουν τοποθετηθεί σε εμπορευματοκιβώτια καθώς και κοινό πρωτόκολλο επικοινωνίας σχετικά με την ψηφιακή σφράγιση εμπορευματοκιβωτίων.

| 3.1.7 | H Eυρωπαϊκή Ένωση (EΕ)






  α. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δραστηριοποιηθεί κυρίως στον τομέα της ασφάλειας των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμένων και των αεροπορικών μεταφορών. Στο σημείο 2.3 αναφέρονται ορισμένα παραδείγματα.
  Σχετικά με τις διατροπικές μεταφορές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το Δεκέμβριο του 2003 το έγγραφο διαβούλευσης «Freight Transport Security», στο οποίο αναφέρονται ορισμένοι κίνδυνοι καθώς και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την προστασία της αλυσίδας των μεταφορών.
  Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή προτείνει να συμπληρώνεται κάθε προτεινόμενο μέτρο με μία περιγραφή κινδύνων, τόσο όσον αφορά κάθε επιμέρους μεταφορικό μέσο όσο και κάθε επιμέρους αλυσίδα των μεταφορών.
  Στο έγγραφο διαβούλευσης προτείνονται οι ακόλουθες δράσεις:






  — | προστασία των υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος εκ μέρους των κρατών μελών μέσω της εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων (πρόγραμμα προστασίας που προσαρμόζεται σε ετήσια βάση, καταγραφή των κινδύνων, αναφορά των σημείων επαφής και προσδιορισμό των αρμοδίων προσώπων για την ασφάλεια των υποδομών καθώς και αναφορά της αρμόδιας αρχής για τον έλεγχο του συνόλου των μέτρων) |
| --- | --- | --- | --- |

3.1.7

H Eυρωπαϊκή Ένωση (EΕ)

α.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δραστηριοποιηθεί κυρίως στον τομέα της ασφάλειας των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμένων και των αεροπορικών μεταφορών. Στο σημείο 2.3 αναφέρονται ορισμένα παραδείγματα.

Σχετικά με τις διατροπικές μεταφορές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το Δεκέμβριο του 2003 το έγγραφο διαβούλευσης «Freight Transport Security», στο οποίο αναφέρονται ορισμένοι κίνδυνοι καθώς και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την προστασία της αλυσίδας των μεταφορών.

Στο έγγραφο αυτό η Επιτροπή προτείνει να συμπληρώνεται κάθε προτεινόμενο μέτρο με μία περιγραφή κινδύνων, τόσο όσον αφορά κάθε επιμέρους μεταφορικό μέσο όσο και κάθε επιμέρους αλυσίδα των μεταφορών.

Στο έγγραφο διαβούλευσης προτείνονται οι ακόλουθες δράσεις:

—

προστασία των υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος εκ μέρους των κρατών μελών μέσω της εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων (πρόγραμμα προστασίας που προσαρμόζεται σε ετήσια βάση, καταγραφή των κινδύνων, αναφορά των σημείων επαφής και προσδιορισμό των αρμοδίων προσώπων για την ασφάλεια των υποδομών καθώς και αναφορά της αρμόδιας αρχής για τον έλεγχο του συνόλου των μέτρων)

| — | ανάπτυξη προτύπων ασφαλείας για τους φορείς παροχής υπηρεσιών (σε κοινοτικό επίπεδο ανάπτυξη ελάχιστων προτύπων ασφαλείας για διεθνείς φορείς παροχής υπηρεσιών, καθιέρωση του όρου «κατοχυρωμένος πράκτορας» και «αναγνωρισμένος ναυλωτής» στην αλυσίδα των επίγειων μεταφορών)· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη προτύπων ασφαλείας για τους φορείς παροχής υπηρεσιών (σε κοινοτικό επίπεδο ανάπτυξη ελάχιστων προτύπων ασφαλείας για διεθνείς φορείς παροχής υπηρεσιών, καθιέρωση του όρου «κατοχυρωμένος πράκτορας» και «αναγνωρισμένος ναυλωτής» στην αλυσίδα των επίγειων μεταφορών)·

| — | προσαρμογή των προηγμένων τεχνολογιών πληροφοριών σε ηλεκτρονική μορφή, και, ανάλογα με την ανάλυση κινδύνου, εθελοντική ή υποχρεωτική εφαρμογή των τεχνολογιών αυτών για ορισμένες διαδρομές ή αποστολές· |
| --- | --- |

—

προσαρμογή των προηγμένων τεχνολογιών πληροφοριών σε ηλεκτρονική μορφή, και, ανάλογα με την ανάλυση κινδύνου, εθελοντική ή υποχρεωτική εφαρμογή των τεχνολογιών αυτών για ορισμένες διαδρομές ή αποστολές·

| — | χρήση ειδικών τελωνειακών σφραγίδων και συσκευασιών σε περίπτωση ιδιαίτερα επικίνδυνων από άποψη ασφάλειας αποστολών· |
| --- | --- |

—

χρήση ειδικών τελωνειακών σφραγίδων και συσκευασιών σε περίπτωση ιδιαίτερα επικίνδυνων από άποψη ασφάλειας αποστολών·

| — | μέριμνα ώστε τα κράτη μέλη να μην καθιερώνουν διαφορετικά πρότυπα τα οποία θα εμπόδιζαν την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει στο έγγραφο της ορισμένα μέτρα για το σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

—

μέριμνα ώστε τα κράτη μέλη να μην καθιερώνουν διαφορετικά πρότυπα τα οποία θα εμπόδιζαν την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει στο έγγραφο της ορισμένα μέτρα για το σκοπό αυτό.

| β. | Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 2003 και η πρόταση κανονισμού της ίδιας ημερομηνίας στην οποία προτείνεται η προσαρμογή του κοινοτικού δασμολογίου. Στόχος της πρότασης είναι η προσαρμογή του ρόλου των τελωνειακών αρχών στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας κατά την εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών. |
| --- | --- |

β.

Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 2003 και η πρόταση κανονισμού της ίδιας ημερομηνίας στην οποία προτείνεται η προσαρμογή του κοινοτικού δασμολογίου. Στόχος της πρότασης είναι η προσαρμογή του ρόλου των τελωνειακών αρχών στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας κατά την εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών.

| 3.1.8 | H Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UN-ECE)
  Το Φεβρουάριο 2003, η ομάδα εργασίας 30 «Customs Questions affecting Transport» και η διοικητική Επιτροπή του TIR (Transports Internationaux Routiers = Διεθνείς Οδικές Μεταφορές)αποφάσισαν να δώσουν ηλεκτρονική μορφή στην διαδικασία TIR, η οποία προς το παρόν έχει έγγραφη μορφή. Μέσω ενός δελτίου TIR, θα μπορούν να πραγματοποιηθούν διεθνείς μεταφορές αγαθών προς χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ελάχιστη καθυστέρηση στα σύνορα, δεδομένου ότι το δελτίο TIR αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο έντυπο εκτελωνισμού.
  Η πληροφορία αυτή αφορά τα στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια στις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί κατά πόσον παρόμοια μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλα μέσα μεταφοράς. |
| --- | --- |

3.1.8

H Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UN-ECE)

Το Φεβρουάριο 2003, η ομάδα εργασίας 30 «Customs Questions affecting Transport» και η διοικητική Επιτροπή του TIR (Transports Internationaux Routiers = Διεθνείς Οδικές Μεταφορές)αποφάσισαν να δώσουν ηλεκτρονική μορφή στην διαδικασία TIR, η οποία προς το παρόν έχει έγγραφη μορφή. Μέσω ενός δελτίου TIR, θα μπορούν να πραγματοποιηθούν διεθνείς μεταφορές αγαθών προς χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ελάχιστη καθυστέρηση στα σύνορα, δεδομένου ότι το δελτίο TIR αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο έντυπο εκτελωνισμού.

Η πληροφορία αυτή αφορά τα στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια στις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί κατά πόσον παρόμοια μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλα μέσα μεταφοράς.

| 3.1.9 | Μέτρα που λαμβάνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες
  Είναι ευνόητο ότι, μετά από την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωτοστατούν στη λήψη μέτρων ασφαλείας. Το 2002 τέθηκε μεταξύ άλλων σε ισχύ ο αμερικανικός Νόμος περί βιολογικής τρομοκρατίας («Bioterrorism Act»). Με βάση το νόμο αυτό, απαιτείται η παροχή συγκεκριμένων πληροφοριών σχετικά με την εισαγωγή τροφίμων, πριν από την άφιξή τους στο αμερικανικό έδαφος. Επίσης, τόσο οι παραγωγοί τροφίμων όσο και οι εταιρείες αποθήκευσης οφείλουν να έχουν εγγραφεί στην αρμόδια αμερικανική αρχή για την επίβλεψη τροφίμων και φαρμάκων (Federal Food and Drug Administration (FDA)) καθώς και να ορίσουν αντιπρόσωπό τους στο έδαφος των ΗΠΑ. |
| --- | --- |

3.1.9

Μέτρα που λαμβάνονται στις Ηνωμένες Πολιτείες

Είναι ευνόητο ότι, μετά από την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωτοστατούν στη λήψη μέτρων ασφαλείας. Το 2002 τέθηκε μεταξύ άλλων σε ισχύ ο αμερικανικός Νόμος περί βιολογικής τρομοκρατίας («Bioterrorism Act»). Με βάση το νόμο αυτό, απαιτείται η παροχή συγκεκριμένων πληροφοριών σχετικά με την εισαγωγή τροφίμων, πριν από την άφιξή τους στο αμερικανικό έδαφος. Επίσης, τόσο οι παραγωγοί τροφίμων όσο και οι εταιρείες αποθήκευσης οφείλουν να έχουν εγγραφεί στην αρμόδια αμερικανική αρχή για την επίβλεψη τροφίμων και φαρμάκων (Federal Food and Drug Administration (FDA)) καθώς και να ορίσουν αντιπρόσωπό τους στο έδαφος των ΗΠΑ.

| 3.1.10 | Προκειμένου να παραμείνει ευανάγνωστη η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση περιορίζεται στην απλή αναφορά των μέτρων που λήφθηκαν χωρίς να τα εξετάζει λεπτομερέστερα.
  Στο πλαίσιο της λήψης μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συνιστάται επειγόντως να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που αποκομίσθηκαν ειδικά από τα ακόλουθα μέτρα:






  α. | Πρωτοβουλία για την ασφάλεια των εμπορευματοκιβωτίων (Container Security Initiative) (CSI), |
| --- | --- | --- |

3.1.10

Προκειμένου να παραμείνει ευανάγνωστη η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση περιορίζεται στην απλή αναφορά των μέτρων που λήφθηκαν χωρίς να τα εξετάζει λεπτομερέστερα.

Στο πλαίσιο της λήψης μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συνιστάται επειγόντως να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που αποκομίσθηκαν ειδικά από τα ακόλουθα μέτρα:

α.

Πρωτοβουλία για την ασφάλεια των εμπορευματοκιβωτίων (Container Security Initiative) (CSI),

| β. | Εταιρική σχέση τελωνείων εμπορίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (Customs-Trade Partnership against Terrorism (C-TPAT), |
| --- | --- |

β.

Εταιρική σχέση τελωνείων εμπορίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (Customs-Trade Partnership against Terrorism (C-TPAT),

| γ. | 24 Hour Advance Manifest, |
| --- | --- |

γ.

24 Hour Advance Manifest,

| δ. | Ο νόμος περί βιολογικής τρομοκρατίας (Bio-Terrorism Act). |
| --- | --- |

δ.

Ο νόμος περί βιολογικής τρομοκρατίας (Bio-Terrorism Act).

| 3.2 | Πρωτοβουλίες που λήφθηκαν από τη βιομηχανία με δική της πρωτοβουλία ή σε συνεργασία με δημόσιες αρχές






  α. | το πρόγραμμα Business Anti-Smuggling Coalition Programme, |
| --- | --- | --- |

3.2

α.

το πρόγραμμα Business Anti-Smuggling Coalition Programme,

| β. | το μνημόνιο Memorandum of Understanding on Electronic Business, |
| --- | --- |

β.

το μνημόνιο Memorandum of Understanding on Electronic Business,

| γ. | το Ψήφισμα της Διεθνούς Ένωσης Οδικών Μεταφορών (IRU) σχετικά με τη λήψη μέτρων ασφαλείας στις οδικές μεταφορές, |
| --- | --- |

γ.

το Ψήφισμα της Διεθνούς Ένωσης Οδικών Μεταφορών (IRU) σχετικά με τη λήψη μέτρων ασφαλείας στις οδικές μεταφορές,

| δ. | Οι κατευθυντήριες γραμμές («Guidelines for Road Transport Security») που υιοθέτησε η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών, |
| --- | --- |

δ.

Οι κατευθυντήριες γραμμές («Guidelines for Road Transport Security») που υιοθέτησε η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών,

| ε. | Το σχέδιο Προτύπων ασφαλείας («Standard Security Plan»)που επεξεργάζεται προς το παρόν η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών, |
| --- | --- |

ε.

Το σχέδιο Προτύπων ασφαλείας («Standard Security Plan»)που επεξεργάζεται προς το παρόν η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών,

| στ. | το πρόγραμμα «Operation Safe Commerce (OSC)», |
| --- | --- |

στ.

το πρόγραμμα «Operation Safe Commerce (OSC)»,

| ζ. | Η πρωτοβουλία «Smart and Secure Tradelanes» . |
| --- | --- |

ζ.

Η πρωτοβουλία «Smart and Secure Tradelanes» .

| 3.3 | Η πλειονότητα των πρωτοβουλιών που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους αφορούν τα μέτρα ασφαλείας για τις εμπορικές μεταφορές γενικά και ειδικά στις μεταφορές με εμπορευματοκιβώτια. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ορισμένα από τα μέτρα αυτά μπορούν να εφαρμοστούν και στις μεταφορές επιβατών. |
| --- | --- |

3.3

Η πλειονότητα των πρωτοβουλιών που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους αφορούν τα μέτρα ασφαλείας για τις εμπορικές μεταφορές γενικά και ειδικά στις μεταφορές με εμπορευματοκιβώτια. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ορισμένα από τα μέτρα αυτά μπορούν να εφαρμοστούν και στις μεταφορές επιβατών.

| 3.4 | Τα μέτρα ασφαλείας διαφέρουν ακόμα έντονα στα επιμέρους μέσα μεταφοράς. Όπως προαναφέρθηκε, ο μεγαλύτερος αριθμός μέτρων εφαρμόζεται, με μεγάλη διαφορά, στις θαλάσσιες μεταφορές και στους λιμένες καθώς και στις αεροπορικές μεταφορές. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΕΟΚΕ στις 24 Οκτωβρίου 2002 (5), με εισηγήτρια την κυρία Μπρεδήμα Σαββοπούλου, το γεγονός αυτό αναλύεται εξαιρετικά λεπτομερώς. Συνεπώς, στην παρούσα γνωμοδότηση δεν θα αναλυθούν λεπτομερώς αυτοί οι τομείς των μεταφορών. |
| --- | --- |

3.4

Τα μέτρα ασφαλείας διαφέρουν ακόμα έντονα στα επιμέρους μέσα μεταφοράς. Όπως προαναφέρθηκε, ο μεγαλύτερος αριθμός μέτρων εφαρμόζεται, με μεγάλη διαφορά, στις θαλάσσιες μεταφορές και στους λιμένες καθώς και στις αεροπορικές μεταφορές. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΕΟΚΕ στις 24 Οκτωβρίου 2002 (5), με εισηγήτρια την κυρία Μπρεδήμα Σαββοπούλου, το γεγονός αυτό αναλύεται εξαιρετικά λεπτομερώς. Συνεπώς, στην παρούσα γνωμοδότηση δεν θα αναλυθούν λεπτομερώς αυτοί οι τομείς των μεταφορών.

| 3.5 | Αξίζει όμως να επισημανθεί ο ευάλωτος χαρακτήρας των επίγειων τερματικών σταθμών και σταθμών μεταφόρτωσης. Το δίκτυο αγωγών θα μπορούσε ενδεχομένως να χαρακτηρισθεί ως ειδικό μεταφορικό μέσο. Μολονότι οι φορείς διαχείρισης των τερματικών σταθμών καταβάλουν αναμφίβολα τεράστιες προσπάθειες για τη διαχείριση του χώρου τους, η ΕΟΚΕ έχει την εντύπωση ότι δεν έχει συνειδητοποιηθεί επαρκώς το γεγονός ότι ακριβώς τα σημεία φόρτωσης και μεταφόρτωσης είναι ιδιαίτερα ευάλωτα και ότι συνεπώς έχει ζωτική σημασία η συνεργασία με τα μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις αυτές. |
| --- | --- |

3.5

Αξίζει όμως να επισημανθεί ο ευάλωτος χαρακτήρας των επίγειων τερματικών σταθμών και σταθμών μεταφόρτωσης. Το δίκτυο αγωγών θα μπορούσε ενδεχομένως να χαρακτηρισθεί ως ειδικό μεταφορικό μέσο. Μολονότι οι φορείς διαχείρισης των τερματικών σταθμών καταβάλουν αναμφίβολα τεράστιες προσπάθειες για τη διαχείριση του χώρου τους, η ΕΟΚΕ έχει την εντύπωση ότι δεν έχει συνειδητοποιηθεί επαρκώς το γεγονός ότι ακριβώς τα σημεία φόρτωσης και μεταφόρτωσης είναι ιδιαίτερα ευάλωτα και ότι συνεπώς έχει ζωτική σημασία η συνεργασία με τα μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις αυτές.

| 3.6 | Επίσης, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς ένα πνεύμα ετοιμότητας ενόψει των κινδύνων που συνδέονται με τη μεταφορά και μεταφόρτωση μέσω του δικτύου αγωγών. Η ΕΟΚΕ ζητεί επειγόντως να καλυφθεί το έλλειμμα αυτό το συντομότερο δυνατό και καλεί τις αρμόδιες αρχές να λάβουν το συντομότερο δυνατό μέτρα ασφαλείας για την προστασία τόσο του προσωπικού όσο και των υποδομών. |
| --- | --- |

3.6

Επίσης, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς ένα πνεύμα ετοιμότητας ενόψει των κινδύνων που συνδέονται με τη μεταφορά και μεταφόρτωση μέσω του δικτύου αγωγών. Η ΕΟΚΕ ζητεί επειγόντως να καλυφθεί το έλλειμμα αυτό το συντομότερο δυνατό και καλεί τις αρμόδιες αρχές να λάβουν το συντομότερο δυνατό μέτρα ασφαλείας για την προστασία τόσο του προσωπικού όσο και των υποδομών.

| 3.7 | Οι οργανισμοί σιδηροδρομικών μεταφορών διαθέτουν μακρά παράδοση όσον αφορά την ασφάλεια του προσωπικού, των επιβατών και των υλικών υποδομών. Θα πρέπει να ελπίζουμε ότι η παράδοση αυτή θα οδηγήσει σε ένα εξίσου υψηλό επίπεδο όσον αφορά τα προληπτικά μέτρα ασφάλειας. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε ευάλωτα σημεία όπως στους σιδηροδρομικούς σταθμούς καθώς και τους σταθμούς διαλογής .Προκειμένου να επιτευχθεί ο αναγκαίος συντονισμός σε διεθνές επίπεδο, η Διεθνής Ένωση Σιδηροδρόμων θα πρέπει να διατυπώσει κατάλληλες συστάσεις.
  Οι εθνικοί οργανισμοί σιδηροδρόμων θα πρέπει να εκδώσουν έντυπο υλικό για την ενημέρωση των επιβατών και του προσωπικού, ώστε να γνωρίζουν πως πρέπει να αντιδρούν σε περίπτωση επίθεσης. Όσον αφορά το προσωπικό, η πτυχή αυτή θα πρέπει να καθιερωθεί ως αναπόσπαστο μέρος της επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

3.7

Οι οργανισμοί σιδηροδρομικών μεταφορών διαθέτουν μακρά παράδοση όσον αφορά την ασφάλεια του προσωπικού, των επιβατών και των υλικών υποδομών. Θα πρέπει να ελπίζουμε ότι η παράδοση αυτή θα οδηγήσει σε ένα εξίσου υψηλό επίπεδο όσον αφορά τα προληπτικά μέτρα ασφάλειας. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε ευάλωτα σημεία όπως στους σιδηροδρομικούς σταθμούς καθώς και τους σταθμούς διαλογής .Προκειμένου να επιτευχθεί ο αναγκαίος συντονισμός σε διεθνές επίπεδο, η Διεθνής Ένωση Σιδηροδρόμων θα πρέπει να διατυπώσει κατάλληλες συστάσεις.

Οι εθνικοί οργανισμοί σιδηροδρόμων θα πρέπει να εκδώσουν έντυπο υλικό για την ενημέρωση των επιβατών και του προσωπικού, ώστε να γνωρίζουν πως πρέπει να αντιδρούν σε περίπτωση επίθεσης. Όσον αφορά το προσωπικό, η πτυχή αυτή θα πρέπει να καθιερωθεί ως αναπόσπαστο μέρος της επαγγελματικής κατάρτισης.

| 3.8 | Συχνά, η εσωτερική ναυσιπλοΐα χρησιμοποιεί θαλάσσιους λιμένες για την φόρτωση και εκφόρτωση. Σε αυτή την περίπτωση, ο διεθνής κώδικας ISPS (International Ship & Port Facility Security — Διεθνής Κώδικας Aσφαλείας Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων) ισχύει και για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δεν πρέπει μια υπερβολικά αυστηρή εφαρμογή αυτού του κώδικα να διαταράξει τη λειτουργία του εφοδιασμού. Η μέριμνα για την εφαρμογή του κώδικα εμπίπτει στην αρμοδιότητα των λιμενικών αρχών, των ναυτιλιακών εταιρειών καθώς και των αρχών εποπτείας. Όσον αφορά την κατάρτιση του προσωπικού της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, η ΕΟΚΕ τονίζει και πάλι ότι η ασφάλεια πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατάρτισης. |
| --- | --- |

3.8

Συχνά, η εσωτερική ναυσιπλοΐα χρησιμοποιεί θαλάσσιους λιμένες για την φόρτωση και εκφόρτωση. Σε αυτή την περίπτωση, ο διεθνής κώδικας ISPS (International Ship & Port Facility Security — Διεθνής Κώδικας Aσφαλείας Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων) ισχύει και για την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Ωστόσο, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δεν πρέπει μια υπερβολικά αυστηρή εφαρμογή αυτού του κώδικα να διαταράξει τη λειτουργία του εφοδιασμού. Η μέριμνα για την εφαρμογή του κώδικα εμπίπτει στην αρμοδιότητα των λιμενικών αρχών, των ναυτιλιακών εταιρειών καθώς και των αρχών εποπτείας. Όσον αφορά την κατάρτιση του προσωπικού της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, η ΕΟΚΕ τονίζει και πάλι ότι η ασφάλεια πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατάρτισης.

| 3.9 | Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Μαδρίτη και στο Λονδίνο κατέδειξαν πόσο ευάλωτα είναι τα δημόσια μέσα μεταφοράς. Προκειμένου να αυξηθεί δραστικά το επίπεδο προστασίας αλλά και η αίσθηση ασφάλειας των επιβατών και του προσωπικού, λήφθηκαν μέτρα με τη μορφή εποπτείας και ελέγχου. |
| --- | --- |

3.9

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Μαδρίτη και στο Λονδίνο κατέδειξαν πόσο ευάλωτα είναι τα δημόσια μέσα μεταφοράς. Προκειμένου να αυξηθεί δραστικά το επίπεδο προστασίας αλλά και η αίσθηση ασφάλειας των επιβατών και του προσωπικού, λήφθηκαν μέτρα με τη μορφή εποπτείας και ελέγχου.

| 3.10 | Ιδιαίτερα ευάλωτος είναι επίσης και ο τομέας επαγγελματικών οδικών μεταφορών, λόγω του μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων τουριστικών λεωφορείων και εμπορευματικών μεταφορών (πρόκειται για μερικές εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις) που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό. Από μερικά χρόνια ο τομέας αυτός πλήττεται από έντονη εγκληματικότητα. Η κλοπή φορτηγών, με ή χωρίς φορτίο, αποτελεί σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, και έχει συχνά ψυχολογικές συνέπειες για τους οδηγούς. Η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών (IRU International Road Transport Union) καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να παροτρύνει τόσο τις αρχές όσο και τους παράγοντες της αγοράς να λάβουν μέτρα ασφαλείας. Ένα παράδειγμα αποτελεί το αίτημα για την αύξηση του αριθμού φυλασσόμενων χώρων στάθμευσης. Λόγω των υψηλών κινδύνων που χαρακτηρίζουν τον τομέα, η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών κατήρτισε, όπως αναφέρεται στο σημείο 3.2, τις επονομαζόμενες κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας, οι οποίες περιλαμβάνουν συστάσεις προς τη διοίκηση επιχειρήσεων, τους οδηγούς και τις εταιρείες φόρτωσης — εκφόρτωσης. Επίσης, δημιουργήθηκε ένα πλαίσιο για τη σύναψη εθελοντικών συμβάσεων συνεργασίας με τις τελωνειακές αρχές. |
| --- | --- |

3.10

Ιδιαίτερα ευάλωτος είναι επίσης και ο τομέας επαγγελματικών οδικών μεταφορών, λόγω του μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων τουριστικών λεωφορείων και εμπορευματικών μεταφορών (πρόκειται για μερικές εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις) που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό. Από μερικά χρόνια ο τομέας αυτός πλήττεται από έντονη εγκληματικότητα. Η κλοπή φορτηγών, με ή χωρίς φορτίο, αποτελεί σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, και έχει συχνά ψυχολογικές συνέπειες για τους οδηγούς. Η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών (IRU International Road Transport Union) καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να παροτρύνει τόσο τις αρχές όσο και τους παράγοντες της αγοράς να λάβουν μέτρα ασφαλείας. Ένα παράδειγμα αποτελεί το αίτημα για την αύξηση του αριθμού φυλασσόμενων χώρων στάθμευσης. Λόγω των υψηλών κινδύνων που χαρακτηρίζουν τον τομέα, η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών κατήρτισε, όπως αναφέρεται στο σημείο 3.2, τις επονομαζόμενες κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας, οι οποίες περιλαμβάνουν συστάσεις προς τη διοίκηση επιχειρήσεων, τους οδηγούς και τις εταιρείες φόρτωσης — εκφόρτωσης. Επίσης, δημιουργήθηκε ένα πλαίσιο για τη σύναψη εθελοντικών συμβάσεων συνεργασίας με τις τελωνειακές αρχές.

| 3.11 | Οι κατευθυντήριες γραμμές που αναφέρονται στο σημείο 3.10 (κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας)στηρίζονται στις ακόλουθες αρχές:






  — | Τα μέτρα ασφαλείας δεν πρέπει να είναι τόσο αυστηρά ώστε να μην επιτρέπουν την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης · |
| --- | --- | --- |

3.11

Οι κατευθυντήριες γραμμές που αναφέρονται στο σημείο 3.10 (κατευθυντήριες γραμμές ασφαλείας)στηρίζονται στις ακόλουθες αρχές:

—

Τα μέτρα ασφαλείας δεν πρέπει να είναι τόσο αυστηρά ώστε να μην επιτρέπουν την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης ·

| — | Θα πρέπει να διασφαλιστεί ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ των νέων μέτρων ασφαλείας, του στόχου που επιδιώκεται με τα μέτρα αυτά, το κόστος που συνεπάγονται καθώς και των συνεπειών τους για τις μεταφορές. |
| --- | --- |

—

Θα πρέπει να διασφαλιστεί ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ των νέων μέτρων ασφαλείας, του στόχου που επιδιώκεται με τα μέτρα αυτά, το κόστος που συνεπάγονται καθώς και των συνεπειών τους για τις μεταφορές.

| — | Η μονομερής λήψη μέτρων σε εθνικό επίπεδο δεν είναι αποδεκτή. |
| --- | --- |

—

Η μονομερής λήψη μέτρων σε εθνικό επίπεδο δεν είναι αποδεκτή.

| — | Τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει να διαμορφωθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι κατανοητά και αποδεκτά. |
| --- | --- |

—

Τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει να διαμορφωθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι κατανοητά και αποδεκτά.

| — | Λόγω του διεθνούς χαρακτήρα των μεταφορών, τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει να είναι ενιαία, να αναλογούν στον επιδιωκόμενο στόχο και να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις καθώς επίσης να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην εμποδίζεται ή να εμποδίζεται όσο το δυνατό λιγότερο η αποτελεσματική ροή του εμπορίου. |
| --- | --- |

—

Λόγω του διεθνούς χαρακτήρα των μεταφορών, τα μέτρα ασφαλείας θα πρέπει να είναι ενιαία, να αναλογούν στον επιδιωκόμενο στόχο και να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις καθώς επίσης να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην εμποδίζεται ή να εμποδίζεται όσο το δυνατό λιγότερο η αποτελεσματική ροή του εμπορίου.

Γενικά, οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι πριν από κάθε εφαρμογή μέτρων είναι αναγκαίο να έχουν συνειδητοποιήσει οι άμεσα ενδιαφερόμενοι την αναγκαιότητα της λήψης μέτρων ασφαλείας. Συνεπώς, δεν είναι δυνατό να λαμβάνονται μέτρα ασφαλείας όσο δεν έχουν ενημερωθεί οι άμεσα ενδιαφερόμενοι σχετικά με τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν. Η ΕΟΚΕ τονίζει γι αυτό με έμφαση ότι η ενημέρωση αυτή πρέπει να γίνεται έγκαιρα.

| 3.12 | Σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικές επιχειρήσεις μεταφορών, η ΕΟΚΕ συνιστά να επιβληθεί στον υπεύθυνο της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείται, η εφαρμογή μέτρων ασφαλείας για την προστασία των προσώπων, των μέσων μεταφοράς και των υποδομών. |
| --- | --- |

3.12

Σε ό,τι αφορά τις ιδιωτικές επιχειρήσεις μεταφορών, η ΕΟΚΕ συνιστά να επιβληθεί στον υπεύθυνο της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείται, η εφαρμογή μέτρων ασφαλείας για την προστασία των προσώπων, των μέσων μεταφοράς και των υποδομών.

| 3.13 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι τόσο οι αρχές όσο και οι φορείς των επίγειων μέσων μεταφοράς έχουν συνειδητοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό ότι η εφαρμογή μέτρων ασφαλείας πρέπει να εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία των μεταφορών. Ωστόσο, προς το παρόν δεν διαπιστώνεται οργανωμένη και ενιαία προσέγγιση. Σε ορισμένα μεμονωμένα μέσα μεταφορών, και ιδιαίτερα στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος λόγω του διεθνούς χαρακτήρα αυτών των μέσων μεταφοράς. Αυξημένη επαγρύπνηση διαπιστώνεται και στις δημόσιες συγκοινωνίες. Ωστόσο, στις εμπορικές μεταφορές οι πρωτοβουλίες περιορίζονται σε μέτρα που αφορούν μόνο ένα συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο. Ακόμη δεν λαμβάνονται μέτρα που να καλύπτουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, μολονότι είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι τα πιο ευαίσθητα σημεία είναι τα σημεία μεταφόρτωσης από το ένα μεταφορικό μέσο στο άλλο. Η ΕΟΚΕ συνιστά στις δημόσιες αρχές να αναθέσουν σε εθνικό επίπεδο σε ένα συντονιστικό όργανο την εποπτεία ολόκληρης της αλυσίδας. |
| --- | --- |

3.13

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι τόσο οι αρχές όσο και οι φορείς των επίγειων μέσων μεταφοράς έχουν συνειδητοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό ότι η εφαρμογή μέτρων ασφαλείας πρέπει να εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία των μεταφορών. Ωστόσο, προς το παρόν δεν διαπιστώνεται οργανωμένη και ενιαία προσέγγιση. Σε ορισμένα μεμονωμένα μέσα μεταφορών, και ιδιαίτερα στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος λόγω του διεθνούς χαρακτήρα αυτών των μέσων μεταφοράς. Αυξημένη επαγρύπνηση διαπιστώνεται και στις δημόσιες συγκοινωνίες. Ωστόσο, στις εμπορικές μεταφορές οι πρωτοβουλίες περιορίζονται σε μέτρα που αφορούν μόνο ένα συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο. Ακόμη δεν λαμβάνονται μέτρα που να καλύπτουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, μολονότι είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι τα πιο ευαίσθητα σημεία είναι τα σημεία μεταφόρτωσης από το ένα μεταφορικό μέσο στο άλλο. Η ΕΟΚΕ συνιστά στις δημόσιες αρχές να αναθέσουν σε εθνικό επίπεδο σε ένα συντονιστικό όργανο την εποπτεία ολόκληρης της αλυσίδας.

4.   Το κόστος των μέτρων ασφαλείας

| 4.1 | Είναι ευνόητο, ότι λόγω της αυξημένης εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας, πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία των ταξιδιωτών, του προσωπικού, των μέσων μεταφοράς και των φορτίων. Λιγότερο σαφής είναι η απάντηση στο ερώτημα ποιος θα αναλάβει το κόστος της εφαρμογής μέτρων ασφαλείας. Κι αυτό, μολονότι είναι γνωστό πόσο υψηλό είναι το κόστος των μέτρων ασφαλείας. Για παράδειγμα, το κόστος της μεταφοράς με πλοίο ενός εμπορευματοκιβωτίου εκτιμάται σε 30 έως 40 δολάρια ΗΠΑ. |
| --- | --- |

4.1

Είναι ευνόητο, ότι λόγω της αυξημένης εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας, πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία των ταξιδιωτών, του προσωπικού, των μέσων μεταφοράς και των φορτίων. Λιγότερο σαφής είναι η απάντηση στο ερώτημα ποιος θα αναλάβει το κόστος της εφαρμογής μέτρων ασφαλείας. Κι αυτό, μολονότι είναι γνωστό πόσο υψηλό είναι το κόστος των μέτρων ασφαλείας. Για παράδειγμα, το κόστος της μεταφοράς με πλοίο ενός εμπορευματοκιβωτίου εκτιμάται σε 30 έως 40 δολάρια ΗΠΑ.

| 4.2 | Προκειμένου να υπάρχει σαφήνεια σχετικά με τον καταλογισμό του κόστους, θα πρέπει να προσδιοριστούν πρώτα οι επιμέρους κατηγορίες κόστους. Η καταγραφή τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η πλέον κατάλληλη κατανομή είναι η ακόλουθη:






  α) | κόστος που συνδέεται με τη θέσπιση ρυθμίσεων και τον έλεγχο της εφαρμογής τους· |
| --- | --- | --- |

4.2

Προκειμένου να υπάρχει σαφήνεια σχετικά με τον καταλογισμό του κόστους, θα πρέπει να προσδιοριστούν πρώτα οι επιμέρους κατηγορίες κόστους. Η καταγραφή τους οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η πλέον κατάλληλη κατανομή είναι η ακόλουθη:

α)

κόστος που συνδέεται με τη θέσπιση ρυθμίσεων και τον έλεγχο της εφαρμογής τους·

| β) | κόστος που συνδέεται με την καταγραφή και ανάλυση του βαθμού ανασφάλειας και τα έξοδα συμπαράστασης σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να δοθούν στις χώρες αυτές τα μέσα που θα τους επιτρέψουν να επιτύχουν το ίδιο επίπεδο ασφάλειας που έχει διασφαλισθεί στα κράτη μέλη της ΕΕ· |
| --- | --- |

β)

κόστος που συνδέεται με την καταγραφή και ανάλυση του βαθμού ανασφάλειας και τα έξοδα συμπαράστασης σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να δοθούν στις χώρες αυτές τα μέσα που θα τους επιτρέψουν να επιτύχουν το ίδιο επίπεδο ασφάλειας που έχει διασφαλισθεί στα κράτη μέλη της ΕΕ·

| γ) | κόστος που μπορεί να εξομοιωθεί με επενδυτικό κόστος, όπως το κόστος για την επιλογή και κατάρτιση προσωπικού στον τομέα της ασφάλειας ή το κόστος για την προμήθεια υλικού που είναι απαραίτητο για την ασφάλεια· |
| --- | --- |

γ)

κόστος που μπορεί να εξομοιωθεί με επενδυτικό κόστος, όπως το κόστος για την επιλογή και κατάρτιση προσωπικού στον τομέα της ασφάλειας ή το κόστος για την προμήθεια υλικού που είναι απαραίτητο για την ασφάλεια·

| δ) | τρέχον κόστος για μέτρα ασφάλειας, όπως παραδείγματος χάρη τα έξοδα για την απασχόληση προσωπικού ασφαλείας, το κόστος συντήρησης υλικού ασφαλείας, το κόστος για την ενημέρωση σχετικά με την ασφάλεια, ασφάλιστρα που αφορούν τα μέτρα ασφάλειας, το κόστος της εφαρμογής μέτρων στον τομέα της δημόσιας τάξης τα οποία συμβάλουν στην επίτευξη ενός αποδεκτού βαθμού εφαρμογής της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

δ)

τρέχον κόστος για μέτρα ασφάλειας, όπως παραδείγματος χάρη τα έξοδα για την απασχόληση προσωπικού ασφαλείας, το κόστος συντήρησης υλικού ασφαλείας, το κόστος για την ενημέρωση σχετικά με την ασφάλεια, ασφάλιστρα που αφορούν τα μέτρα ασφάλειας, το κόστος της εφαρμογής μέτρων στον τομέα της δημόσιας τάξης τα οποία συμβάλουν στην επίτευξη ενός αποδεκτού βαθμού εφαρμογής της νομοθεσίας.

Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί και το κόστος που απορρέει από την εφαρμογή μέτρων πριν ή μετά από ένα έκτακτο συμβάν, όπως π.χ. μια τρομοκρατική επίθεση. Θα πρέπει να βρεθεί ένας ειδικός τρόπος υπολογισμού του κόστους αυτού, το οποίο, θα πρέπει καταρχάς, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να επιβαρύνει τις δημόσιες αρχές.

| 4.3 | Ως προς το ερώτημα ποιος θα αναλάβει σε μια πρώτη φάση το κόστος, φαίνεται εύλογο να καταλογισθούν οι δύο πρώτες κατηγορίες στις εθνικές αρχές ή στην αμέσως κατώτερη βαθμίδα διακυβέρνησης, ενώ η τρίτη και η τέταρτη κατηγορία θα πρέπει να καταλογιστούν μάλλον τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.3

Ως προς το ερώτημα ποιος θα αναλάβει σε μια πρώτη φάση το κόστος, φαίνεται εύλογο να καταλογισθούν οι δύο πρώτες κατηγορίες στις εθνικές αρχές ή στην αμέσως κατώτερη βαθμίδα διακυβέρνησης, ενώ η τρίτη και η τέταρτη κατηγορία θα πρέπει να καταλογιστούν μάλλον τις επιχειρήσεις.

| 4.4 | Από οικονομική άποψη όμως, το κόστος πρέπει να επιβαρύνει τη δραστηριότητα που δημιουργεί το κόστος αυτό, ώστε να αντικατοπτρίζεται στην τελική τιμή (την τιμή του εισιτηρίου στις δημόσιες συγκοινωνίες και στο τιμολόγιο στις εμπορευματικές μεταφορές). Οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών πρέπει πάντως να καλύπτουν όσο το δυνατόν καλύτερα το συναφές κοινωνικό κόστος, όπως το κόστος της ασφάλειας. Ωστόσο, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αφορούν σε μεγάλο βαθμό το γενικό κοινωνικό συμφέρον και συνεπώς, το κόστος που δημιουργούν πρέπει να καλυφθεί από το κοινωνικό σύνολο. |
| --- | --- |

4.4

Από οικονομική άποψη όμως, το κόστος πρέπει να επιβαρύνει τη δραστηριότητα που δημιουργεί το κόστος αυτό, ώστε να αντικατοπτρίζεται στην τελική τιμή (την τιμή του εισιτηρίου στις δημόσιες συγκοινωνίες και στο τιμολόγιο στις εμπορευματικές μεταφορές). Οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών πρέπει πάντως να καλύπτουν όσο το δυνατόν καλύτερα το συναφές κοινωνικό κόστος, όπως το κόστος της ασφάλειας. Ωστόσο, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αφορούν σε μεγάλο βαθμό το γενικό κοινωνικό συμφέρον και συνεπώς, το κόστος που δημιουργούν πρέπει να καλυφθεί από το κοινωνικό σύνολο.

| 4.5 | Αν ληφθεί υπόψη η διευκρίνιση αυτή, το κόστος της ασφάλειας θα πρέπει επιβαρύνει είτε τον καταναλωτή, ο οποίος θα πληρώνει το κόστος μέσω της αυξημένης τιμής που θα καταβάλει για το τελικό προϊόν, είτε τον πολίτη όταν η δημόσια υπηρεσία χρηματοδοτεί μέτρα ασφαλείας που ωφελούν το κοινωνικό σύνολο με δημόσιες δαπάνες που καλύπτονται από τους φόρους που καταβάλουν οι φορολογούμενοι. |
| --- | --- |

4.5

Αν ληφθεί υπόψη η διευκρίνιση αυτή, το κόστος της ασφάλειας θα πρέπει επιβαρύνει είτε τον καταναλωτή, ο οποίος θα πληρώνει το κόστος μέσω της αυξημένης τιμής που θα καταβάλει για το τελικό προϊόν, είτε τον πολίτη όταν η δημόσια υπηρεσία χρηματοδοτεί μέτρα ασφαλείας που ωφελούν το κοινωνικό σύνολο με δημόσιες δαπάνες που καλύπτονται από τους φόρους που καταβάλουν οι φορολογούμενοι.

| 4.6 | Οι ασφαλιστικές εταιρείες διαδραματίζουν, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δευτερεύοντα ρόλο. Ωστόσο, εάν το ασφαλιστήριο δεν εξαιρεί τις τρομοκρατικές ενέργειες, θα πρέπει ενδεχομένως να επιβαρύνεται ο ασφαλιζόμενος με το σχετικό κόστος, π.χ. μέσω αυξημένων ασφαλίστρων. Βέβαια, υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του επιπέδου της ασφάλειας και του ύψους των ασφαλίστρων. Συνεπώς, όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο των μέτρων ασφαλείας τόσο χαμηλότερα πρέπει να είναι τα ασφάλιστρα. |
| --- | --- |

4.6

Οι ασφαλιστικές εταιρείες διαδραματίζουν, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, δευτερεύοντα ρόλο. Ωστόσο, εάν το ασφαλιστήριο δεν εξαιρεί τις τρομοκρατικές ενέργειες, θα πρέπει ενδεχομένως να επιβαρύνεται ο ασφαλιζόμενος με το σχετικό κόστος, π.χ. μέσω αυξημένων ασφαλίστρων. Βέβαια, υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του επιπέδου της ασφάλειας και του ύψους των ασφαλίστρων. Συνεπώς, όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο των μέτρων ασφαλείας τόσο χαμηλότερα πρέπει να είναι τα ασφάλιστρα.

| 4.7 | Λόγω των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ρόλος της περιορίζεται στο συντονισμό και στον έλεγχο. Μόνο στο πλαίσιο ενημερωτικών εκστρατειών και πληροφόρησης μπορούν να διατεθούν ενδεχομένως δημοσιονομικοί πόροι. Έτσι, για παράδειγμα, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος πλαίσιο προβλέπεται το ποσό των 3,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ασφάλεια. |
| --- | --- |

4.7

Λόγω των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ρόλος της περιορίζεται στο συντονισμό και στον έλεγχο. Μόνο στο πλαίσιο ενημερωτικών εκστρατειών και πληροφόρησης μπορούν να διατεθούν ενδεχομένως δημοσιονομικοί πόροι. Έτσι, για παράδειγμα, στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος πλαίσιο προβλέπεται το ποσό των 3,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ασφάλεια.

5.   Σύνοψη και συστάσεις

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι μετά από τις τρομοκρατικές ενέργειες των τελευταίων ετών, αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό η προσοχή που δίδεται στο θέμα «ασφάλεια». |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι μετά από τις τρομοκρατικές ενέργειες των τελευταίων ετών, αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό η προσοχή που δίδεται στο θέμα «ασφάλεια».

| 5.2 | Σχετικές συμφωνίες που στηρίζονται σε διεθνείς ρυθμίσεις, συνάφθηκαν κυρίως στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Η εφαρμογή τους διασφαλίζεται μέσω της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.2

Σχετικές συμφωνίες που στηρίζονται σε διεθνείς ρυθμίσεις, συνάφθηκαν κυρίως στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Η εφαρμογή τους διασφαλίζεται μέσω της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 5.3 | Όσον αφορά την ασφάλεια σε άλλα επίγεια μέσα μεταφοράς, πολλά απομένουν ακόμα να γίνουν κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ιδιαίτερα λόγω της έντονης αλληλεξάρτησης που υφίσταται μεταξύ των μέσων μεταφοράς αλλά και του ευάλωτου χαρακτήρα των διατροπικών μεταφορών και των σημείων μεταφόρτωσης. Επιβάλλεται επειγόντως μια συντονισμένη προσέγγιση, δεδομένου ότι ο πιο αδύναμος κρίκος της αλυσίδας επηρεάζει τη δύναμη του συνόλου. |
| --- | --- |

5.3

Όσον αφορά την ασφάλεια σε άλλα επίγεια μέσα μεταφοράς, πολλά απομένουν ακόμα να γίνουν κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ιδιαίτερα λόγω της έντονης αλληλεξάρτησης που υφίσταται μεταξύ των μέσων μεταφοράς αλλά και του ευάλωτου χαρακτήρα των διατροπικών μεταφορών και των σημείων μεταφόρτωσης. Επιβάλλεται επειγόντως μια συντονισμένη προσέγγιση, δεδομένου ότι ο πιο αδύναμος κρίκος της αλυσίδας επηρεάζει τη δύναμη του συνόλου.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στις περισσότερες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπάρχει διαφορά όσον αφορά τη σημασία του όρου «ασφάλεια» και του όρου «ασφαλής λειτουργία». Παρατηρεί ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και συνιστά την υιοθέτηση ενιαίας ορολογίας. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στις περισσότερες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπάρχει διαφορά όσον αφορά τη σημασία του όρου «ασφάλεια» και του όρου «ασφαλής λειτουργία». Παρατηρεί ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και συνιστά την υιοθέτηση ενιαίας ορολογίας.

| 5.5 | Η λήψη μέτρων ασφαλείας εμπίπτει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη οφείλουν να δημιουργούν το πλαίσιο το οποίο να περιλαμβάνει ορισμένα ελάχιστα πρότυπα τα οποία θα αποτελούν το κατώτατο όριο που οφείλουν να εφαρμόζουν οι φορείς μεταφορών. Προκειμένου να διασφαλιστεί η εναρμόνιση των μέτρων που θα ληφθούν, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα ειδικό όργανο το οποίο θα διασφαλίζει την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

5.5

Η λήψη μέτρων ασφαλείας εμπίπτει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, στις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη οφείλουν να δημιουργούν το πλαίσιο το οποίο να περιλαμβάνει ορισμένα ελάχιστα πρότυπα τα οποία θα αποτελούν το κατώτατο όριο που οφείλουν να εφαρμόζουν οι φορείς μεταφορών. Προκειμένου να διασφαλιστεί η εναρμόνιση των μέτρων που θα ληφθούν, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα ειδικό όργανο το οποίο θα διασφαλίζει την εφαρμογή τους.

| 5.6 | Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγκειται, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, κυρίως στο συντονισμό μέτρων σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο, ενώ ο ρόλος των εθνικών και τοπικών αρχών έγκειται περισσότερο στην πραγματική λήψη μέτρων, στον έλεγχο της εφαρμογής τους, στην πληροφόρηση αλλά και στην ανάπτυξη της επαγρύπνησης ως προς την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα, σε όλα τα επίπεδα. Για το σκοπό αυτό οι εθνικές και τοπικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των επιμέρους μέσων μεταφοράς και συνεπώς να είναι επίσης αρμόδιες για την προστασία των τεχνικών υποδομών. |
| --- | --- |

5.6

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγκειται, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, κυρίως στο συντονισμό μέτρων σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο, ενώ ο ρόλος των εθνικών και τοπικών αρχών έγκειται περισσότερο στην πραγματική λήψη μέτρων, στον έλεγχο της εφαρμογής τους, στην πληροφόρηση αλλά και στην ανάπτυξη της επαγρύπνησης ως προς την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα, σε όλα τα επίπεδα. Για το σκοπό αυτό οι εθνικές και τοπικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των επιμέρους μέσων μεταφοράς και συνεπώς να είναι επίσης αρμόδιες για την προστασία των τεχνικών υποδομών.

| 5.7 | Κατά την εφαρμογή μέτρων ασφαλείας, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι χρήστες των μέσων μεταφοράς. Οι επιβάτες και οι πελάτες θα πρέπει, μέσω της ενημέρωσης, να παροτρυνθούν για μεγαλύτερη επαγρύπνηση αλλά και για να υιοθετήσουν περισσότερο ενεργό συμπεριφορά. Οι εργαζόμενοι στα επίγεια μέσα μεταφοράς θα πρέπει να λαμβάνουν ειδική κατάρτιση, προσαρμοσμένη στο ρόλο τους κατά την λήψη μέτρων ασφαλείας στα μέσα μεταφοράς. Ο ρόλος της διοίκησης των επιχειρήσεων έγκειται, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, κυρίως στη συμπλήρωση της φιλοσοφίας και των πρακτικών της επιχείρησης με την πτυχή της ασφάλειας αλλά και στη δημιουργία ευκαιριών για τους εργαζόμενους να παρακολουθήσουν ειδικά μαθήματα. Στον τομέα αυτό· επίσης θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε διαχείριση κρίσεων να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατάρτισης στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

5.7

Κατά την εφαρμογή μέτρων ασφαλείας, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι χρήστες των μέσων μεταφοράς. Οι επιβάτες και οι πελάτες θα πρέπει, μέσω της ενημέρωσης, να παροτρυνθούν για μεγαλύτερη επαγρύπνηση αλλά και για να υιοθετήσουν περισσότερο ενεργό συμπεριφορά. Οι εργαζόμενοι στα επίγεια μέσα μεταφοράς θα πρέπει να λαμβάνουν ειδική κατάρτιση, προσαρμοσμένη στο ρόλο τους κατά την λήψη μέτρων ασφαλείας στα μέσα μεταφοράς. Ο ρόλος της διοίκησης των επιχειρήσεων έγκειται, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, κυρίως στη συμπλήρωση της φιλοσοφίας και των πρακτικών της επιχείρησης με την πτυχή της ασφάλειας αλλά και στη δημιουργία ευκαιριών για τους εργαζόμενους να παρακολουθήσουν ειδικά μαθήματα. Στον τομέα αυτό· επίσης θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε διαχείριση κρίσεων να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατάρτισης στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων.

| 5.8 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η κατάσταση στις επιμέρους επίγειες μεταφορές παρουσιάζει ακόμα διαφορές. Τόσο οι δημόσιες αρχές όσο και οι φορείς στον τομέα των μεταφορών συνειδητοποιούν σε αυξανόμενο βαθμό ότι τα μέτρα ασφαλείας πρέπει να εντάσσονται στην καθημερινή λειτουργία των μεταφορών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ οφείλει να διαπιστώσει ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμα οργανωμένη και ενιαία προσέγγιση. Η κατάσταση στις δημόσιες μεταφορές φαίνεται να είναι καλύτερη απ' ό,τι στις εμπορικές μεταφορές. Στις εμπορικές μεταφορές οι πρωτοβουλίες περιορίστηκαν στις περισσότερες περιπτώσεις στη λήψη μέτρων που αφορούσαν ένα συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο. Η ΕΟΚΕ συνιστά στις δημόσιες αρχές να δημιουργήσουν ένα συντονιστικό οργανισμό ο οποίος θα διαχειρίζεται ολόκληρη την αλυσίδα. |
| --- | --- |

5.8

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η κατάσταση στις επιμέρους επίγειες μεταφορές παρουσιάζει ακόμα διαφορές. Τόσο οι δημόσιες αρχές όσο και οι φορείς στον τομέα των μεταφορών συνειδητοποιούν σε αυξανόμενο βαθμό ότι τα μέτρα ασφαλείας πρέπει να εντάσσονται στην καθημερινή λειτουργία των μεταφορών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ οφείλει να διαπιστώσει ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμα οργανωμένη και ενιαία προσέγγιση. Η κατάσταση στις δημόσιες μεταφορές φαίνεται να είναι καλύτερη απ' ό,τι στις εμπορικές μεταφορές. Στις εμπορικές μεταφορές οι πρωτοβουλίες περιορίστηκαν στις περισσότερες περιπτώσεις στη λήψη μέτρων που αφορούσαν ένα συγκεκριμένο μεταφορικό μέσο. Η ΕΟΚΕ συνιστά στις δημόσιες αρχές να δημιουργήσουν ένα συντονιστικό οργανισμό ο οποίος θα διαχειρίζεται ολόκληρη την αλυσίδα.

| 5.9 | Όσον αφορά τις ιδιωτικές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις μεταφορές, η ΕΟΚΕ συνιστά να επιβάλλεται στον υπεύθυνο της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείται, η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας για την προστασία προσώπων, οχημάτων αλλά και των υποδομών. |
| --- | --- |

5.9

Όσον αφορά τις ιδιωτικές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις μεταφορές, η ΕΟΚΕ συνιστά να επιβάλλεται στον υπεύθυνο της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέσο μεταφοράς που χρησιμοποιείται, η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας για την προστασία προσώπων, οχημάτων αλλά και των υποδομών.

| 5.10 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι το κόστος της ασφάλειας πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην τιμή του τελικού προϊόντος, ώστε να επιβαρύνει τον καταναλωτή ή σε τελική ανάλυση τον πολίτη, μέσω του κρατικού προϋπολογισμού με τη μορφή φόρων, σε περίπτωση που τα μέτρα λαμβάνονται από δημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

5.10

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι το κόστος της ασφάλειας πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην τιμή του τελικού προϊόντος, ώστε να επιβαρύνει τον καταναλωτή ή σε τελική ανάλυση τον πολίτη, μέσω του κρατικού προϋπολογισμού με τη μορφή φόρων, σε περίπτωση που τα μέτρα λαμβάνονται από δημόσιες αρχές.

| 5.11 | Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών πρέπει να είναι δευτερεύων. Οι ενδεχόμενες πληρωμές θα πρέπει σε τελική ανάλυση να επιβαρύνουν τους ίδιους τους ασφαλιζόμενους μέσω υψηλότερων ασφαλίστρων. Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο στο οποίο λαμβάνονται τα μέτρα, τόσο χαμηλότερα πρέπει να είναι τα ασφάλιστρα. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα, ώστε το ύψος των ασφάλιστρων να αντικατοπτρίζει τους κινδύνους της αγοράς. |
| --- | --- |

5.11

Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών πρέπει να είναι δευτερεύων. Οι ενδεχόμενες πληρωμές θα πρέπει σε τελική ανάλυση να επιβαρύνουν τους ίδιους τους ασφαλιζόμενους μέσω υψηλότερων ασφαλίστρων. Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο στο οποίο λαμβάνονται τα μέτρα, τόσο χαμηλότερα πρέπει να είναι τα ασφάλιστρα. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα, ώστε το ύψος των ασφάλιστρων να αντικατοπτρίζει τους κινδύνους της αγοράς.

| 5.12 | Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πηγή χρηματοδότησης θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στη χρηματοδότηση προγραμμάτων έρευνας, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

5.12

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πηγή χρηματοδότησης θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στη χρηματοδότηση προγραμμάτων έρευνας, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στον τομέα αυτό.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΕΕ C 61 της 14ης Μαρτίου 2003, σ. 174

1

ης

(2)  COM(2005) 124 τελικό, της 6ης Απριλίου 2005

2

(3)  ΕΕ C 198 της 12ης Αυγούστου 2005, σ. 1

3

ης

(4)  Προτού εξετασθεί εκτενώς η ασφάλεια στα δημόσια μέσα μεταφοράς στις μεγάλες πόλεις, παραπέμπουμε στη γνωμοδότηση προοπτικής της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Η ασφάλεια όλων των μέσων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος της χρηματοδότησης», με εισηγητή τον κύριο Robert Neill, Μέλος της Συνέλευσης του Λονδίνου (CdR 209/2005)

4

(5)  EE C 198, της 12.8.2005, σ. 1

5

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/38 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/38

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θαλάσσης»

COM(2005) 117 τελικό — 2005/0045 (CNS)

(2006/C 65/07)

Στις 19 Μαΐου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 2005, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 122 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την πρόταση κανονισμού που καθορίζει το πλαίσιο των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ύψους 2,583 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία συμπληρώνει την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας (1) (ΕΤΑ), με προϋπολογισμό ύψους 4,963 δισεκατομμυρίων ευρώ. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την πρόταση κανονισμού που καθορίζει το πλαίσιο των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), ύψους 2,583 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία συμπληρώνει την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας (1) (ΕΤΑ), με προϋπολογισμό ύψους 4,963 δισεκατομμυρίων ευρώ.

| 1.2 | Βασική επιδίωξη της ΚΑΠ είναι να καταστεί αποτελεσματικότερη η χρηματοδοτική παρέμβαση. Στόχος της πρότασης κανονισμού είναι να συμβάλλει στη βελτίωση των όρων εφαρμογής χρηματοδοτικών παρεμβάσεων σε συγκεκριμένους τομείς με τον καθορισμό ειδικών στόχων για κάθε έναν απ' αυτούς. |
| --- | --- |

1.2

Βασική επιδίωξη της ΚΑΠ είναι να καταστεί αποτελεσματικότερη η χρηματοδοτική παρέμβαση. Στόχος της πρότασης κανονισμού είναι να συμβάλλει στη βελτίωση των όρων εφαρμογής χρηματοδοτικών παρεμβάσεων σε συγκεκριμένους τομείς με τον καθορισμό ειδικών στόχων για κάθε έναν απ' αυτούς.

| 1.3 | Στην παρούσα φάση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει την έντονη ανησυχία της για την έλλειψη απόφασης όσον αφορά την έγκριση του προϋπολογισμού για την περίοδο 2007-2013. Φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ενώπιον μιας πολύ σοβαρής κατάστασης, η οποία απαιτεί τη μέγιστη δυνατή πολιτική προσπάθεια για την επίλυσή της. Η χρηματοδότηση της ΚΑΠ δεν μπορεί να υλοποιηθεί εάν δεν διατηρηθούν οι προϋπολογισμοί για την εν λόγω πρόταση κανονισμού και για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας. Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να λάβει πολιτικές αποφάσεις που δεν θίγουν τη χρηματοδότηση της ΚΑΠ αλλά διασφαλίζουν τη βιώσιμη εκμετάλλευση των έμβιων υδρόβιων πόρων σε βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της διότι μέχρι σήμερα το Συμβούλιο δεν έχει υιοθετήσει καμία απόφαση σχετικά με την πρόταση κανονισμού για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας. |
| --- | --- |

1.3

Στην παρούσα φάση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει την έντονη ανησυχία της για την έλλειψη απόφασης όσον αφορά την έγκριση του προϋπολογισμού για την περίοδο 2007-2013. Φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ενώπιον μιας πολύ σοβαρής κατάστασης, η οποία απαιτεί τη μέγιστη δυνατή πολιτική προσπάθεια για την επίλυσή της. Η χρηματοδότηση της ΚΑΠ δεν μπορεί να υλοποιηθεί εάν δεν διατηρηθούν οι προϋπολογισμοί για την εν λόγω πρόταση κανονισμού και για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας. Η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να λάβει πολιτικές αποφάσεις που δεν θίγουν τη χρηματοδότηση της ΚΑΠ αλλά διασφαλίζουν τη βιώσιμη εκμετάλλευση των έμβιων υδρόβιων πόρων σε βιώσιμες οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της διότι μέχρι σήμερα το Συμβούλιο δεν έχει υιοθετήσει καμία απόφαση σχετικά με την πρόταση κανονισμού για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας.

| 1.4 | Η πρόταση κανονισμού προβλέπει τους ακόλουθους τέσσερις τομείς δράσης στους οποίους θα εφαρμοστούν τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα:






  — | έλεγχος και επιβολή της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ· |
| --- | --- | --- |

1.4

Η πρόταση κανονισμού προβλέπει τους ακόλουθους τέσσερις τομείς δράσης στους οποίους θα εφαρμοστούν τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα:

—

έλεγχος και επιβολή της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ·

| — | μέτρα διατήρησης, συλλογή δεδομένων και βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών σχετικά με τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της ΚΑΠ· |
| --- | --- |

—

μέτρα διατήρησης, συλλογή δεδομένων και βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών σχετικά με τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της ΚΑΠ·

| — | διαχείριση της ΚΑΠ· |
| --- | --- |

—

διαχείριση της ΚΑΠ·

| — | διεθνείς σχέσεις στον τομέα της ΚΑΠ και του Δικαίου της Θαλάσσης. |
| --- | --- |

—

διεθνείς σχέσεις στον τομέα της ΚΑΠ και του Δικαίου της Θαλάσσης.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την εν λόγω πρόταση και συμφωνεί με τους προβλεπόμενους τομείς δράσης. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την εν λόγω πρόταση και συμφωνεί με τους προβλεπόμενους τομείς δράσης.

2.   Κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα σε καθέναν από τους τέσσερις τομείς δράσης

2.1   Έλεγχος και επιβολή της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ

| 2.1.1 | Τα χρηματοδοτικά μέτρα που θα εφαρμοστούν στον έλεγχο και την τήρηση της ΚΑΠ στοχεύουν στη βελτίωση της επιτήρησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων εκ μέρους των κρατών μελών και στη βελτίωση της αξιολόγησης και της εποπτείας εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι δαπάνες των κρατών μελών που είναι επιλέξιμες για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα αφορούν τις νέες τεχνολογίες ελέγχου, τα προγράμματα επιμόρφωσης, τα πρότυπα έργα επιθεώρησης και παρατήρησης, τους λογιστικούς ελέγχους και τα ενημερωτικά σεμινάρια. |
| --- | --- |

2.1.1

Τα χρηματοδοτικά μέτρα που θα εφαρμοστούν στον έλεγχο και την τήρηση της ΚΑΠ στοχεύουν στη βελτίωση της επιτήρησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων εκ μέρους των κρατών μελών και στη βελτίωση της αξιολόγησης και της εποπτείας εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι δαπάνες των κρατών μελών που είναι επιλέξιμες για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα αφορούν τις νέες τεχνολογίες ελέγχου, τα προγράμματα επιμόρφωσης, τα πρότυπα έργα επιθεώρησης και παρατήρησης, τους λογιστικούς ελέγχους και τα ενημερωτικά σεμινάρια.

| 2.1.2 | Ακόμη, χρηματοδοτούνται οι δαπάνες της Επιτροπής που αφορούν τις διοικητικές συμφωνίες με το Κοινό Κέντρο Ερευνών, την άσκηση ελέγχων από την Επιτροπή και την λειτουργία της Κοινοτικής Υπηρεσίας Ελέγχου της Αλιείας. |
| --- | --- |

2.1.2

Ακόμη, χρηματοδοτούνται οι δαπάνες της Επιτροπής που αφορούν τις διοικητικές συμφωνίες με το Κοινό Κέντρο Ερευνών, την άσκηση ελέγχων από την Επιτροπή και την λειτουργία της Κοινοτικής Υπηρεσίας Ελέγχου της Αλιείας.

| 2.1.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που προτείνονται στους τομείς του ελέγχου και της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

2.1.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που προτείνονται στους τομείς του ελέγχου και της συμμόρφωσης.

2.2   Μέτρα διατήρησης, συλλογή δεδομένων και βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών σχετικά με τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της ΚΑΠ

| 2.2.1 | Ο δεύτερος τομέας δράσης της πρότασης κανονισμού αφορά την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στα κράτη μέλη, προκειμένου να συλλέξουν πολυετή συγκεντρωτικά και επιστημονικά στηριζόμενα δεδομένα τα οποία να περιλαμβάνουν βιολογικές, τεχνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές πληροφορίες, με απώτερο στόχο την αξιολόγηση της κατάστασης των πόρων, του επιπέδου των αλιευτικών δραστηριοτήτων και των επιπτώσεων που έχει η αλιεία στους πόρους και στο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς και των επιδόσεων του κλάδου της αλιείας, εντός και εκτός των κοινοτικών υδάτων. |
| --- | --- |

2.2.1

Ο δεύτερος τομέας δράσης της πρότασης κανονισμού αφορά την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στα κράτη μέλη, προκειμένου να συλλέξουν πολυετή συγκεντρωτικά και επιστημονικά στηριζόμενα δεδομένα τα οποία να περιλαμβάνουν βιολογικές, τεχνικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές πληροφορίες, με απώτερο στόχο την αξιολόγηση της κατάστασης των πόρων, του επιπέδου των αλιευτικών δραστηριοτήτων και των επιπτώσεων που έχει η αλιεία στους πόρους και στο θαλάσσιο οικοσύστημα, καθώς και των επιδόσεων του κλάδου της αλιείας, εντός και εκτός των κοινοτικών υδάτων.

| 2.2.2 | Οι πληροφορίες αυτές θα εξασφαλιστούν μέσω της συλλογής βασικών δεδομένων από τα κράτη μέλη και συμπληρωματικών δεδομένων από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.2.2

Οι πληροφορίες αυτές θα εξασφαλιστούν μέσω της συλλογής βασικών δεδομένων από τα κράτη μέλη και συμπληρωματικών δεδομένων από την Επιτροπή.

| 2.2.3 | Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαχείριση της αλιείας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα δεδομένων σχετικά με τη βιολογική κατάσταση των ιχθυοαποθεμάτων και με τις επιπτώσεις της δραστηριότητας των αλιευτικών στόλων, η ΕΟΚΕ επικροτεί τα χρηματοδοτικά μέτρα που προτείνονται σε σχέση με τη συλλογή βασικών δεδομένων από τα κράτη μέλη. Συμφωνεί, επίσης, με τη χρηματοδότηση της συλλογής συμπληρωματικών δεδομένων από την Επιτροπή, καθότι αυτό το είδος δεδομένων συντελεί στη βελτιστοποίηση και στην τυποποίηση των βασικών δεδομένων που συλλέγονται από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, για να βελτιωθεί η διαχείριση της αλιείας, θα πρέπει να μπορούν τα κράτη μέλη να χρηματοδοτούν τις δαπάνες του κοινοτικού αλιευτικού τομέα για την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών τόσο για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον όσο και την αξιολόγηση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης στον τομέα. |
| --- | --- |

2.2.3

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαχείριση της αλιείας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα δεδομένων σχετικά με τη βιολογική κατάσταση των ιχθυοαποθεμάτων και με τις επιπτώσεις της δραστηριότητας των αλιευτικών στόλων, η ΕΟΚΕ επικροτεί τα χρηματοδοτικά μέτρα που προτείνονται σε σχέση με τη συλλογή βασικών δεδομένων από τα κράτη μέλη. Συμφωνεί, επίσης, με τη χρηματοδότηση της συλλογής συμπληρωματικών δεδομένων από την Επιτροπή, καθότι αυτό το είδος δεδομένων συντελεί στη βελτιστοποίηση και στην τυποποίηση των βασικών δεδομένων που συλλέγονται από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, για να βελτιωθεί η διαχείριση της αλιείας, θα πρέπει να μπορούν τα κράτη μέλη να χρηματοδοτούν τις δαπάνες του κοινοτικού αλιευτικού τομέα για την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών τόσο για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον όσο και την αξιολόγηση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης στον τομέα.

| 2.2.4 | Η μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση νέας ζήτησης επιστημονικών συμβουλών, ιδίως όσον αφορά την υιοθέτηση μιας προσέγγισης οικοσυστήματος και τη διαχείριση μεικτών τύπων αλιείας. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδεδειγμένες τις δαπάνες που είναι επιλέξιμες για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα στον τομέα των επιστημονικών συμβουλών. |
| --- | --- |

2.2.4

Η μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση νέας ζήτησης επιστημονικών συμβουλών, ιδίως όσον αφορά την υιοθέτηση μιας προσέγγισης οικοσυστήματος και τη διαχείριση μεικτών τύπων αλιείας. Γι' αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδεδειγμένες τις δαπάνες που είναι επιλέξιμες για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα στον τομέα των επιστημονικών συμβουλών.

| 2.2.5 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα ανέφερε στη γνωμοδότησή της για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (2), ότι δηλαδή τα χρηματοδοτικά μέτρα θα πρέπει να καλύπτουν και την παροχή επιστημονικών συμβουλών στον αλιευτικό κλάδο. Η οικονομική προσπάθεια στο πεδίο αυτό είναι πρωταρχική για την ορθή εφαρμογή των κανόνων της ΚΑΠ. |
| --- | --- |

2.2.5

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα ανέφερε στη γνωμοδότησή της για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (2), ότι δηλαδή τα χρηματοδοτικά μέτρα θα πρέπει να καλύπτουν και την παροχή επιστημονικών συμβουλών στον αλιευτικό κλάδο. Η οικονομική προσπάθεια στο πεδίο αυτό είναι πρωταρχική για την ορθή εφαρμογή των κανόνων της ΚΑΠ.

2.3   Διαχείριση της ΚΑΠ

| 2.3.1 | Όσον αφορά τον τρίτο τομέα δράσης, τα χρηματοδοτικά μέτρα προσανατολίζονται προς τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων σε όλες τις φάσεις της ΚΑΠ και προς τη συνεχή ενημέρωσή τους για τους στόχους αυτής της πολιτικής και τα σχετικά μέτρα. Η διοχέτευση των ενισχύσεων αυτών θα πραγματοποιείται μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΣΕΑΥ), των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων και της διοργάνωσης σεμιναρίων ενημέρωσης και επιμόρφωσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.3.1

Όσον αφορά τον τρίτο τομέα δράσης, τα χρηματοδοτικά μέτρα προσανατολίζονται προς τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων σε όλες τις φάσεις της ΚΑΠ και προς τη συνεχή ενημέρωσή τους για τους στόχους αυτής της πολιτικής και τα σχετικά μέτρα. Η διοχέτευση των ενισχύσεων αυτών θα πραγματοποιείται μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΣΕΑΥ), των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων και της διοργάνωσης σεμιναρίων ενημέρωσης και επιμόρφωσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 2.3.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα αυτά, εκτιμώντας ότι όσον αφορά τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια (όπως αναφέρεται στο σημείο 5.3 του «Νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου» που επισυνάπτεται στην πρόταση κανονισμού), η Επιτροπή οφείλει να προβλέψει τη δυνατότητα παράτασης της περιόδου χρηματοδότησης των δαπανών των εν λόγω Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων. |
| --- | --- |

2.3.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα αυτά, εκτιμώντας ότι όσον αφορά τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια (όπως αναφέρεται στο σημείο 5.3 του «Νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου» που επισυνάπτεται στην πρόταση κανονισμού), η Επιτροπή οφείλει να προβλέψει τη δυνατότητα παράτασης της περιόδου χρηματοδότησης των δαπανών των εν λόγω Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων.

2.4   Διεθνείς σχέσεις στον τομέα της ΚΑΠ και του Δικαίου της Θαλάσσης

| 2.4.1 | Όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις, τα χρηματοδοτικά μέτρα θα καλύπτουν τις δαπάνες που απορρέουν από τις αλιευτικές συμφωνίες (συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών αλιευτικής συνεργασίας), και από τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μεταξύ των συγκεκριμένων στόχων στον τομέα των διεθνών σχέσεων, πρωταρχική σημασία κατέχουν η συμβολή στη διατήρηση και η βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στα ύδατα τρίτων χωρών και στα διεθνή ύδατα καθώς και η διατήρηση της απασχόλησης στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία. |
| --- | --- |

2.4.1

Όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις, τα χρηματοδοτικά μέτρα θα καλύπτουν τις δαπάνες που απορρέουν από τις αλιευτικές συμφωνίες (συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών αλιευτικής συνεργασίας), και από τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνείς οργανισμούς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, μεταξύ των συγκεκριμένων στόχων στον τομέα των διεθνών σχέσεων, πρωταρχική σημασία κατέχουν η συμβολή στη διατήρηση και η βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στα ύδατα τρίτων χωρών και στα διεθνή ύδατα καθώς και η διατήρηση της απασχόλησης στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία.

| 2.4.2 | Η ΕΟΚΕ αποδίδει κεφαλαιώδη σημασία, για το σύνολο των κοινοτικών πολιτικών, στην παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που έχουν αντικείμενο την δραστηριότητα των αλιευτικών στόλων και το Δίκαιο της Θαλάσσης, δεδομένου ότι το μέλλον των διεθνών αλιευτικών πόρων βασίζεται σε μια υπεύθυνη διαχείριση εκ μέρους των διεθνών οργανισμών. Ως εκ τούτου, επικροτεί τα κοινοτικά μέτρα χρηματοδότησης που προβλέπονται στον τομέα των διεθνών σχέσεων. |
| --- | --- |

2.4.2

Η ΕΟΚΕ αποδίδει κεφαλαιώδη σημασία, για το σύνολο των κοινοτικών πολιτικών, στην παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που έχουν αντικείμενο την δραστηριότητα των αλιευτικών στόλων και το Δίκαιο της Θαλάσσης, δεδομένου ότι το μέλλον των διεθνών αλιευτικών πόρων βασίζεται σε μια υπεύθυνη διαχείριση εκ μέρους των διεθνών οργανισμών. Ως εκ τούτου, επικροτεί τα κοινοτικά μέτρα χρηματοδότησης που προβλέπονται στον τομέα των διεθνών σχέσεων.

| 2.4.3 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρουσία εκπροσώπων του αλιευτικού τομέα στις συνεδριάσεις των διεθνών οργανισμών, κατόπιν αιτήσεως των κρατών μελών ή της Επιτροπής, θα πρέπει επίσης να καλύπτεται από τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται σε αυτό το πεδίο. |
| --- | --- |

2.4.3

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρουσία εκπροσώπων του αλιευτικού τομέα στις συνεδριάσεις των διεθνών οργανισμών, κατόπιν αιτήσεως των κρατών μελών ή της Επιτροπής, θα πρέπει επίσης να καλύπτεται από τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται σε αυτό το πεδίο.

2.5   Τεχνική συνδρομή

| 2.5.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται για την κάλυψη των δαπανών προπαρασκευής, επιτήρησης, παρακολούθησης, ελέγχου και αξιολόγησης που είναι απαραίτητες για την επίτευξη των στόχων της πρότασης κανονισμού. |
| --- | --- |

2.5.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται για την κάλυψη των δαπανών προπαρασκευής, επιτήρησης, παρακολούθησης, ελέγχου και αξιολόγησης που είναι απαραίτητες για την επίτευξη των στόχων της πρότασης κανονισμού.

3.   Ποσοστά συγχρηματοδότησης, διαδικασίες χρηματοδότησης, χορήγηση κεφαλαίων, έλεγχος και αξιολόγηση

| 3.1 | Η πρόταση κανονισμού καθορίζει τα ποσοστά συγχρηματοδότησης με τα κράτη μέλη για τα χρηματοδοτικά μέτρα που αφορούν τις διάφορες δαπάνες σε καθέναν από τους τομείς εφαρμογής. Η ΕΟΚΕ δεν έχει αντίρρηση για κανένα από τα προβλεπόμενα ποσοστά. |
| --- | --- |

3.1

Η πρόταση κανονισμού καθορίζει τα ποσοστά συγχρηματοδότησης με τα κράτη μέλη για τα χρηματοδοτικά μέτρα που αφορούν τις διάφορες δαπάνες σε καθέναν από τους τομείς εφαρμογής. Η ΕΟΚΕ δεν έχει αντίρρηση για κανένα από τα προβλεπόμενα ποσοστά.

| 3.2 | Η πρόταση κανονισμού απαγορεύει τη συσσώρευση της κοινοτικής συνδρομής, ορίζοντας ότι οι δράσεις που χρηματοδοτούνται βάσει του κανονισμού δεν δύνανται να λάβουν χρηματοδοτική στήριξη από άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα χρηματοδοτικά μέσα άλλων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. των πολιτικών ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος) θα πρέπει επίσης να συμβάλλουν στις δράσεις που προβλέπει ο κανονισμός στον τομέα των δημοσίων σχέσεων. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην «Ανακοίνωσή της για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης με τρίτες χώρες», καθιστά σαφές ότι κύριος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να συμβάλλει στη βιώσιμη αλιεία μέσω της ΚΑΠ και των στόχων άλλων κοινοτικών πολιτικών όπως οι ευρωπαϊκές πολιτικές ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.2

Η πρόταση κανονισμού απαγορεύει τη συσσώρευση της κοινοτικής συνδρομής, ορίζοντας ότι οι δράσεις που χρηματοδοτούνται βάσει του κανονισμού δεν δύνανται να λάβουν χρηματοδοτική στήριξη από άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα χρηματοδοτικά μέσα άλλων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. των πολιτικών ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος) θα πρέπει επίσης να συμβάλλουν στις δράσεις που προβλέπει ο κανονισμός στον τομέα των δημοσίων σχέσεων. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην «Ανακοίνωσή της για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης με τρίτες χώρες», καθιστά σαφές ότι κύριος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να συμβάλλει στη βιώσιμη αλιεία μέσω της ΚΑΠ και των στόχων άλλων κοινοτικών πολιτικών όπως οι ευρωπαϊκές πολιτικές ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος.

| 3.3 | Τέλος, η πρόταση κανονισμού αναλύει τις διαδικασίες χρηματοδότησης για καθέναν από τους τομείς εφαρμογής. Περιγράφει πώς και πότε πρέπει να υποβάλλουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή τις αιτήσεις για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα, πώς λαμβάνει τη σχετική απόφαση η Επιτροπή και πώς προσδιορίζει το συνολικό ποσό, το ποσοστό συγχρηματοδότησης με το κράτος μέλος και τους ενδεχόμενους όρους που συνοδεύουν αυτή τη συμβολή. Δεδομένου ότι ο κανονισμός προβλέπει, επίσης, την προστασία των κοινοτικών οικονομικών συμφερόντων με προληπτικά μέτρα κατά της απάτης, της διαφθοράς και οποιωνδήποτε άλλων παράνομων δραστηριοτήτων, καθώς και μέσω επιθεωρήσεων και επιτόπιων και λογιστικών ελέγχων των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν, η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθό το σύστημα χρηματοδότησης και ελέγχου που προβλέπει ο κανονισμός. |
| --- | --- |

3.3

Τέλος, η πρόταση κανονισμού αναλύει τις διαδικασίες χρηματοδότησης για καθέναν από τους τομείς εφαρμογής. Περιγράφει πώς και πότε πρέπει να υποβάλλουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή τις αιτήσεις για κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα, πώς λαμβάνει τη σχετική απόφαση η Επιτροπή και πώς προσδιορίζει το συνολικό ποσό, το ποσοστό συγχρηματοδότησης με το κράτος μέλος και τους ενδεχόμενους όρους που συνοδεύουν αυτή τη συμβολή. Δεδομένου ότι ο κανονισμός προβλέπει, επίσης, την προστασία των κοινοτικών οικονομικών συμφερόντων με προληπτικά μέτρα κατά της απάτης, της διαφθοράς και οποιωνδήποτε άλλων παράνομων δραστηριοτήτων, καθώς και μέσω επιθεωρήσεων και επιτόπιων και λογιστικών ελέγχων των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν, η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθό το σύστημα χρηματοδότησης και ελέγχου που προβλέπει ο κανονισμός.

4.   Συμπεράσματα

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θαλάσσης, ζητώντας από την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις ακόλουθες παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θαλάσσης, ζητώντας από την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την εν λόγω πρόταση κανονισμού διότι θεσπίζει τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα για την εφαρμογή τόσο της ΚΑΠ όσο και του Δικαίου της Θαλάσσης, δεδομένου ότι συμπληρώνει την πρόταση του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ). |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την εν λόγω πρόταση κανονισμού διότι θεσπίζει τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέτρα για την εφαρμογή τόσο της ΚΑΠ όσο και του Δικαίου της Θαλάσσης, δεδομένου ότι συμπληρώνει την πρόταση του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ).

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη μεγάλη της λύπη για το γεγονός ότι, κατά τη στιγμή της σύνταξης της παρούσας γνωμοδότησης, πρώτον, δεν έχει ληφθεί ακόμη η απόφαση υιοθέτησης των προϋπολογισμών για την περίοδο 2007-2013, στην οποία εγγράφεται η εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέτρων που προβλέπονται στην παρούσα γνωμοδότηση και, δεύτερον, το Συμβούλιο δεν έχει υιοθετήσει απόφαση για την πρόταση κανονισμού για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας. |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη μεγάλη της λύπη για το γεγονός ότι, κατά τη στιγμή της σύνταξης της παρούσας γνωμοδότησης, πρώτον, δεν έχει ληφθεί ακόμη η απόφαση υιοθέτησης των προϋπολογισμών για την περίοδο 2007-2013, στην οποία εγγράφεται η εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέτρων που προβλέπονται στην παρούσα γνωμοδότηση και, δεύτερον, το Συμβούλιο δεν έχει υιοθετήσει απόφαση για την πρόταση κανονισμού για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας.

| 4.4 | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε αλλαγή επέλθει στον προϋπολογισμό, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών, δεν θα έχει αναλογικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΚΑΠ, διότι τότε θα είναι αδύνατο να επιτευχθούν οι στόχοι που τέθηκαν κατά τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ. |
| --- | --- |

4.4

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε αλλαγή επέλθει στον προϋπολογισμό, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών, δεν θα έχει αναλογικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΚΑΠ, διότι τότε θα είναι αδύνατο να επιτευχθούν οι στόχοι που τέθηκαν κατά τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ.

| 4.5 | Οι τομείς δράσης που προβλέπονται είναι απαραίτητοι και επαρκείς, δεδομένου ότι η πρόταση κανονισμού παρέχει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή τα κατάλληλα μέσα για μια πιο αποτελεσματική χρηματοδότηση της ΚΑΠ. |
| --- | --- |

4.5

Οι τομείς δράσης που προβλέπονται είναι απαραίτητοι και επαρκείς, δεδομένου ότι η πρόταση κανονισμού παρέχει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή τα κατάλληλα μέσα για μια πιο αποτελεσματική χρηματοδότηση της ΚΑΠ.

| 4.6 | Μεταξύ των τομέων δράσης που προβλέπει ο κανονισμός, η ΕΟΚΕ επισημαίνει στην Επιτροπή την ουσιαστική σημασία που έχει ο τομέας της βελτίωσης των επιστημονικών συμβουλών. Η βιώσιμη ανάπτυξη των αλιευτικών πόρων και, κατά συνέπεια, η επιτυχία της ΚΑΠ, εξαρτώνται από την εμπεριστατωμένη, πραγματική και ενημερωμένη επιστημονική γνώση της κατάστασης των διαφόρων αλιευμάτων. Η τεράστια προσπάθεια που καταβάλλουν οι αλιευτικές αρχές, κοινοτικές και εθνικές, καθώς και ο αλιευτικός τομέας, καθιστά απαραίτητο να διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση τις καλύτερες δυνατές επιστημονικές συμβουλές σχετικά με τους αλιευτικούς πόρους τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στα διεθνή. |
| --- | --- |

4.6

Μεταξύ των τομέων δράσης που προβλέπει ο κανονισμός, η ΕΟΚΕ επισημαίνει στην Επιτροπή την ουσιαστική σημασία που έχει ο τομέας της βελτίωσης των επιστημονικών συμβουλών. Η βιώσιμη ανάπτυξη των αλιευτικών πόρων και, κατά συνέπεια, η επιτυχία της ΚΑΠ, εξαρτώνται από την εμπεριστατωμένη, πραγματική και ενημερωμένη επιστημονική γνώση της κατάστασης των διαφόρων αλιευμάτων. Η τεράστια προσπάθεια που καταβάλλουν οι αλιευτικές αρχές, κοινοτικές και εθνικές, καθώς και ο αλιευτικός τομέας, καθιστά απαραίτητο να διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση τις καλύτερες δυνατές επιστημονικές συμβουλές σχετικά με τους αλιευτικούς πόρους τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στα διεθνή.

| 4.7 | Για το λόγο αυτό και για τη βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να μπορούν τα κράτη μέλη να χρηματοδοτούν τις δαπάνες του κοινοτικού αλιευτικού τομέα για την εκπόνηση μελετών αξιολόγησης των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον και της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης στον τομέα. Επίσης, θεωρεί ότι η χρηματοδότηση θα πρέπει να καλύπτει και την παροχή επιστημονικών συμβουλών στον αλιευτικό κλάδο. |
| --- | --- |

4.7

Για το λόγο αυτό και για τη βελτίωση των επιστημονικών συμβουλών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να μπορούν τα κράτη μέλη να χρηματοδοτούν τις δαπάνες του κοινοτικού αλιευτικού τομέα για την εκπόνηση μελετών αξιολόγησης των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον και της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης στον τομέα. Επίσης, θεωρεί ότι η χρηματοδότηση θα πρέπει να καλύπτει και την παροχή επιστημονικών συμβουλών στον αλιευτικό κλάδο.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται στον τομέα της διαχείρισης της ΚΑΠ, διότι συμβάλλουν στον στόχο της εξασφάλισης της συμμετοχής των ενδιαφερομένων σε όλες τις φάσεις της ΚΑΠ και της συνεχούς ενημέρωσής τους σχετικά με την επίτευξη των στόχων τους. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται στον τομέα της διαχείρισης της ΚΑΠ, διότι συμβάλλουν στον στόχο της εξασφάλισης της συμμετοχής των ενδιαφερομένων σε όλες τις φάσεις της ΚΑΠ και της συνεχούς ενημέρωσής τους σχετικά με την επίτευξη των στόχων τους.

| 4.9 | Πιστεύει, επίσης, ότι θα πρέπει να παραταθεί η περίοδος χρηματοδότησης των δαπανών των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων (ΠΓΣ). |
| --- | --- |

4.9

Πιστεύει, επίσης, ότι θα πρέπει να παραταθεί η περίοδος χρηματοδότησης των δαπανών των Περιφερειακών Γνωμοδοτικών Συμβουλίων (ΠΓΣ).

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ προσδίδει μεγάλη σημασία στην παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που έχουν αντικείμενο την δραστηριότητα των αλιευτικών στόλων και το Δίκαιο της Θαλάσσης, οπότε συμφωνεί με τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις που προβλέπονται για αυτόν τον σκοπό, όπως και με εκείνες που προβλέπονται για τις αλιευτικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών αλιευτικής συνεργασίας με τρίτες χώρες, δεδομένου ότι προέχουν, στο πλαίσιο των εν λόγω στόχων, η συμβολή στη διατήρηση και η βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων σε ύδατα τρίτων χωρών και σε διεθνή ύδατα καθώς και η διασφάλιση της απασχόλησης στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ προσδίδει μεγάλη σημασία στην παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που έχουν αντικείμενο την δραστηριότητα των αλιευτικών στόλων και το Δίκαιο της Θαλάσσης, οπότε συμφωνεί με τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις που προβλέπονται για αυτόν τον σκοπό, όπως και με εκείνες που προβλέπονται για τις αλιευτικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών αλιευτικής συνεργασίας με τρίτες χώρες, δεδομένου ότι προέχουν, στο πλαίσιο των εν λόγω στόχων, η συμβολή στη διατήρηση και η βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων σε ύδατα τρίτων χωρών και σε διεθνή ύδατα καθώς και η διασφάλιση της απασχόλησης στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία.

| 4.11 | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρουσία εκπροσώπων του αλιευτικού τομέα στις συνεδριάσεις των διεθνών οργανισμών, κατόπιν αιτήσεως των κρατών μελών ή της Επιτροπής, θα πρέπει επίσης να καλύπτεται από τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των διεθνών σχέσεων. |
| --- | --- |

4.11

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρουσία εκπροσώπων του αλιευτικού τομέα στις συνεδριάσεις των διεθνών οργανισμών, κατόπιν αιτήσεως των κρατών μελών ή της Επιτροπής, θα πρέπει επίσης να καλύπτεται από τα χρηματοδοτικά μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των διεθνών σχέσεων.

| 4.12 | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα χρηματοδοτικά μέσα άλλων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. των πολιτικών ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος) θα πρέπει επίσης να συμβάλλουν στις δράσεις της ΚΑΠ στον τομέα των δημοσίων σχέσεων. |
| --- | --- |

4.12

Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα χρηματοδοτικά μέσα άλλων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. των πολιτικών ανάπτυξης, έρευνας, εξωτερικού εμπορίου και περιβάλλοντος) θα πρέπει επίσης να συμβάλλουν στις δράσεις της ΚΑΠ στον τομέα των δημοσίων σχέσεων.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΕΕ C 267 της 27.10.2005

1

(2)  Βλ. υποσημείωση 1, σημείο 3.5.3.6

2

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/41 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/41

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την: «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών Βελτίωση του Κοινοτικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας»

COM(2005) 137 τελικό

(2006/C 65/08)

Στις 3 Ιουνίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίωση

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Sánchez Miguel.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 133 ψήφους υπέρ και 1 ψήφο κατά, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Όλο και πιο συχνά συντελούνται καταστροφές στο έδαφος της ΕΕ και γενικά σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες οφείλονται σε φυσικά φαινόμενα: πλημμύρες, σεισμοί, πυρκαγιές, ξηρασία, τυφώνες, κ.λπ.. και άλλες σε τρομοκρατικές ενέργειες που σκορπίζουν τον τρόμο μεταξύ του αθώου πληθυσμού. Μπορεί να λεχθεί ότι, σε κάθε περίπτωση, ο παράγων που τις προκαλεί είναι, κατά μεγαλύτερο ή μικρότερο μέρος, η ανθρώπινη δραστηριότητα, παρότι δεν είναι συγκρίσιμος ο βαθμός κατά τον οποίο τούτο γίνεται εσκεμμένα. Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να υλοποιήσει δράσεις πρόβλεψης έναντι των κλιματικών αλλαγών, και όχι μόνο μέσω της δέσμευσης που ανέλαβε στο Πρωτόκολλο του Κυότο, αλλά και μέσω διαφόρων μέτρων που αφορούν τη διαφύλαξη των εδαφών, των υδάτων και του αέρα. Πρόκειται για δέσμευση προληπτικού χαρακτήρα, που μπορεί να χρησιμεύσει για τη διατήρηση και την αναζωογόνηση της κατάστασης του εδάφους μας, των θαλασσών μας και της ατμόσφαιρας και, παράλληλα, να συμβάλει στη γενίκευση της προσπάθειας αυτής σε ολόκληρο τον πλανήτη. Εξάλλου, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση των τρομοκρατικών ενεργειών (1) οδήγησαν στη δημιουργία πολλαπλών μηχανισμών συντονισμού, τόσο σε επίπεδο αστυνομίας όσο και δικαιοσύνης, οι οποίοι βελτίωσαν τις σχέσεις συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.1

Όλο και πιο συχνά συντελούνται καταστροφές στο έδαφος της ΕΕ και γενικά σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες οφείλονται σε φυσικά φαινόμενα: πλημμύρες, σεισμοί, πυρκαγιές, ξηρασία, τυφώνες, κ.λπ.. και άλλες σε τρομοκρατικές ενέργειες που σκορπίζουν τον τρόμο μεταξύ του αθώου πληθυσμού. Μπορεί να λεχθεί ότι, σε κάθε περίπτωση, ο παράγων που τις προκαλεί είναι, κατά μεγαλύτερο ή μικρότερο μέρος, η ανθρώπινη δραστηριότητα, παρότι δεν είναι συγκρίσιμος ο βαθμός κατά τον οποίο τούτο γίνεται εσκεμμένα. Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να υλοποιήσει δράσεις πρόβλεψης έναντι των κλιματικών αλλαγών, και όχι μόνο μέσω της δέσμευσης που ανέλαβε στο Πρωτόκολλο του Κυότο, αλλά και μέσω διαφόρων μέτρων που αφορούν τη διαφύλαξη των εδαφών, των υδάτων και του αέρα. Πρόκειται για δέσμευση προληπτικού χαρακτήρα, που μπορεί να χρησιμεύσει για τη διατήρηση και την αναζωογόνηση της κατάστασης του εδάφους μας, των θαλασσών μας και της ατμόσφαιρας και, παράλληλα, να συμβάλει στη γενίκευση της προσπάθειας αυτής σε ολόκληρο τον πλανήτη. Εξάλλου, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση των τρομοκρατικών ενεργειών (1) οδήγησαν στη δημιουργία πολλαπλών μηχανισμών συντονισμού, τόσο σε επίπεδο αστυνομίας όσο και δικαιοσύνης, οι οποίοι βελτίωσαν τις σχέσεις συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.2 | Η ΕΕ, παρά τα όσα προαναφέρονται, αναγκάσθηκε να δημιουργήσει ένα κοινοτικό σύστημα για την παροχή βοήθειας στις περιπτώσεις που συμβαίνει μέσα στην επικράτειά της οποιουδήποτε είδους καταστροφή. Το σύστημα αυτό δεν είναι άλλο από την πολιτική προστασία, που στηρίζει και διευκολύνει την επιστράτευση ζωτικής βοήθειας για την κάλυψη των άμεσων αναγκών των εδαφών που πλήττονται από τις καταστροφές, ακόμη και εκτός της Κοινότητας. Η παρούσα Ανακοίνωση έχει στόχο τη βελτίωση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, που δημιουργήθηκε το 2001 (2), καθώς και τη συμπλήρωση του Προγράμματος δράσης στον τομέα της πολιτικής άμυνας (3), μέσω Πρότασης Κανονισμού του Συμβουλίου για τη δημιουργία μέσου ταχείας επέμβασης και ετοιμότητας για σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (4). |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΕ, παρά τα όσα προαναφέρονται, αναγκάσθηκε να δημιουργήσει ένα κοινοτικό σύστημα για την παροχή βοήθειας στις περιπτώσεις που συμβαίνει μέσα στην επικράτειά της οποιουδήποτε είδους καταστροφή. Το σύστημα αυτό δεν είναι άλλο από την πολιτική προστασία, που στηρίζει και διευκολύνει την επιστράτευση ζωτικής βοήθειας για την κάλυψη των άμεσων αναγκών των εδαφών που πλήττονται από τις καταστροφές, ακόμη και εκτός της Κοινότητας. Η παρούσα Ανακοίνωση έχει στόχο τη βελτίωση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, που δημιουργήθηκε το 2001 (2), καθώς και τη συμπλήρωση του Προγράμματος δράσης στον τομέα της πολιτικής άμυνας (3), μέσω Πρότασης Κανονισμού του Συμβουλίου για τη δημιουργία μέσου ταχείας επέμβασης και ετοιμότητας για σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (4).

| 1.3 | Επισημαίνεται ότι πρέπει να καθοριστεί τι νοείται με τον όρο «πολιτική άμυνα», δεδομένου ότι πολλές φορές η έννοια παρουσιάζει επικαλύψεις με την έννοια «ανθρωπιστική βοήθεια». Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή διαχωρίζει σαφώς το περιεχόμενο της καθεμιάς, δεδομένου ότι ο στόχος τους είναι ταυτόσημος: «η διάσωση ζωών και ο μετριασμός των επιπτώσεων μιας καταστροφής κατά το διάστημα των πρώτων ημερών». Προς τούτο, καθορίζει ποιες είναι οι διαφορές και έτσι, κατά πρώτο λόγο, η πολιτική προστασία μπορεί να μετριάσει τις επιπτώσεις των καταστροφών στο περιβάλλον, και όχι μόνο στον πληθυσμό· κατά δεύτερο λόγο, παρέχεται με μέσα και εξοπλισμό των κρατών μελών και όχι μέσω ανθρωπιστικών οργανώσεων ή ΜΚΟ, και, κατά τρίτον, μπορεί να παρασχεθεί τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, παρότι οι διαδικασίες διαφέρουν όταν η δράση αναπτύσσεται σε τρίτες χώρες (5). |
| --- | --- |

1.3

Επισημαίνεται ότι πρέπει να καθοριστεί τι νοείται με τον όρο «πολιτική άμυνα», δεδομένου ότι πολλές φορές η έννοια παρουσιάζει επικαλύψεις με την έννοια «ανθρωπιστική βοήθεια». Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή διαχωρίζει σαφώς το περιεχόμενο της καθεμιάς, δεδομένου ότι ο στόχος τους είναι ταυτόσημος: «η διάσωση ζωών και ο μετριασμός των επιπτώσεων μιας καταστροφής κατά το διάστημα των πρώτων ημερών». Προς τούτο, καθορίζει ποιες είναι οι διαφορές και έτσι, κατά πρώτο λόγο, η πολιτική προστασία μπορεί να μετριάσει τις επιπτώσεις των καταστροφών στο περιβάλλον, και όχι μόνο στον πληθυσμό· κατά δεύτερο λόγο, παρέχεται με μέσα και εξοπλισμό των κρατών μελών και όχι μέσω ανθρωπιστικών οργανώσεων ή ΜΚΟ, και, κατά τρίτον, μπορεί να παρασχεθεί τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, παρότι οι διαδικασίες διαφέρουν όταν η δράση αναπτύσσεται σε τρίτες χώρες (5).

| 1.4 | Η ειδική λειτουργία του μηχανισμού συνίσταται στην ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο, υπό τον όρο πάντα ότι θα έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα από το κράτος μέλος στο οποίο συντελείται η καταστροφή. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι η ανάληψη δράσης εκτείνεται σε διεθνή κλίμακα, σε συντονισμό με άλλους διεθνείς οργανισμούς, και συγκεκριμένα το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣΑΥ), με το οποίο έχουν καθιερωθεί λειτουργικές διαδικασίες, και με την υποστήριξη του Ερυθρού Σταυρού καθώς και των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) που αναπτύσσουν δράση επί τόπου. |
| --- | --- |

1.4

Η ειδική λειτουργία του μηχανισμού συνίσταται στην ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο, υπό τον όρο πάντα ότι θα έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα από το κράτος μέλος στο οποίο συντελείται η καταστροφή. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι η ανάληψη δράσης εκτείνεται σε διεθνή κλίμακα, σε συντονισμό με άλλους διεθνείς οργανισμούς, και συγκεκριμένα το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣΑΥ), με το οποίο έχουν καθιερωθεί λειτουργικές διαδικασίες, και με την υποστήριξη του Ερυθρού Σταυρού καθώς και των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) που αναπτύσσουν δράση επί τόπου.

| 1.5 | Η λήψη θέσης εκ μέρους της ΕΕ ενώπιον των καταστροφών που επήλθαν και που, δυστυχώς, φαίνεται πως δεν έχουν τέλος, οδηγεί το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων, στην έκτακτη συνεδρίαση της 7ης Ιανουαρίου 2005, να προτείνει τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού και την ανάπτυξη των μέσων για την ταχεία ανταπόκριση σε ό,τι αφορά τη βοήθεια. Λίγες μέρες αργότερα, στις 13 Ιανουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθετεί «Ψήφισμα σχετικά με την καταστροφή που προκάλεσε το παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι) του Ινδικού Ωκεανού», όπου γίνεται έκκληση για τη δημιουργία των μέσων (ανθρώπινων, υλικών και κατάρτισης), που θα μπορούν να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση οποιουδήποτε είδους καταστροφής. |
| --- | --- |

1.5

Η λήψη θέσης εκ μέρους της ΕΕ ενώπιον των καταστροφών που επήλθαν και που, δυστυχώς, φαίνεται πως δεν έχουν τέλος, οδηγεί το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων, στην έκτακτη συνεδρίαση της 7ης Ιανουαρίου 2005, να προτείνει τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού και την ανάπτυξη των μέσων για την ταχεία ανταπόκριση σε ό,τι αφορά τη βοήθεια. Λίγες μέρες αργότερα, στις 13 Ιανουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθετεί «Ψήφισμα σχετικά με την καταστροφή που προκάλεσε το παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι) του Ινδικού Ωκεανού», όπου γίνεται έκκληση για τη δημιουργία των μέσων (ανθρώπινων, υλικών και κατάρτισης), που θα μπορούν να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση οποιουδήποτε είδους καταστροφής.

| 1.6 | Το πλαίσιο που ρυθμίζει, επί του παρόντος, τις δράσεις στον τομέα της πολιτικής προστασίας συνίσταται στους δύο προαναφερόμενους μηχανισμούς: τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής άμυνας και το πρόγραμμα δράσης στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Αντικείμενο της παρούσας Ανακοίνωσης είναι ο πρώτος από αυτούς, επιχειρησιακός πυρήνας του οποίου είναι το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών (ΚΠΠ), που εδρεύει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Διαθέτει βάση δεδομένων με τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας του κάθε κράτους, καθώς και στοιχεία προερχόμενα από τη στρατιωτική βάση δεδομένων. |
| --- | --- |

1.6

Το πλαίσιο που ρυθμίζει, επί του παρόντος, τις δράσεις στον τομέα της πολιτικής προστασίας συνίσταται στους δύο προαναφερόμενους μηχανισμούς: τον κοινοτικό μηχανισμό πολιτικής άμυνας και το πρόγραμμα δράσης στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Αντικείμενο της παρούσας Ανακοίνωσης είναι ο πρώτος από αυτούς, επιχειρησιακός πυρήνας του οποίου είναι το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών (ΚΠΠ), που εδρεύει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Διαθέτει βάση δεδομένων με τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας του κάθε κράτους, καθώς και στοιχεία προερχόμενα από τη στρατιωτική βάση δεδομένων.

2.   Περιεχόμενο της Πρότασης της Επιτροπής

| 2.1 | Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Τα πρόσφατα γεγονότα κατέστησαν έκδηλη την ανάγκη βελτίωσης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, αλλά και με τους άλλους οργανισμούς που παρεμβαίνουν σε τέτοιες περιστάσεις. Η Ανακοίνωση προτείνει τέσσερις παρεμβάσεις για τη βελτίωσή του, που συνίστανται στα εξής: |
| --- | --- |

2.1

Βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Τα πρόσφατα γεγονότα κατέστησαν έκδηλη την ανάγκη βελτίωσης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, αλλά και με τους άλλους οργανισμούς που παρεμβαίνουν σε τέτοιες περιστάσεις. Η Ανακοίνωση προτείνει τέσσερις παρεμβάσεις για τη βελτίωσή του, που συνίστανται στα εξής:

| 2.1.1 | Ενίσχυση της ετοιμότητας μέσω της κατάρτισης των ομάδων, καθώς και της πραγματοποίησης ασκήσεων ετοιμότητας, πράγμα που προϋποθέτει, κατά πρώτο λόγο, την εκτίμηση των υφιστάμενων πόρων, κατά δεύτερο λόγο, την κατάρτιση ενός σχεδίου με βάση επιμέρους μονάδες, στο οποίο θα καθορίζεται μια σειρά επιμέρους μονάδων ταχείας κινητοποίησης και, τέλος, την πραγματοποίηση μαθημάτων κατάρτισης και κοινών ασκήσεων που θα συμβάλουν στην αύξηση της λειτουργικότητάς τους και τη δημιουργία κοινής αντίληψης για τις επεμβάσεις. |
| --- | --- |

2.1.1

Ενίσχυση της ετοιμότητας μέσω της κατάρτισης των ομάδων, καθώς και της πραγματοποίησης ασκήσεων ετοιμότητας, πράγμα που προϋποθέτει, κατά πρώτο λόγο, την εκτίμηση των υφιστάμενων πόρων, κατά δεύτερο λόγο, την κατάρτιση ενός σχεδίου με βάση επιμέρους μονάδες, στο οποίο θα καθορίζεται μια σειρά επιμέρους μονάδων ταχείας κινητοποίησης και, τέλος, την πραγματοποίηση μαθημάτων κατάρτισης και κοινών ασκήσεων που θα συμβάλουν στην αύξηση της λειτουργικότητάς τους και τη δημιουργία κοινής αντίληψης για τις επεμβάσεις.

| 2.1.2 | Ανάλυση και εκτίμηση των αναγκών μέσω συστήματος προειδοποίησης, το οποίο θα χρησιμοποιεί τα μέσα του Κέντρου Παρακολούθησης και Πληροφοριών και θα συγκεντρώνει όλες της πληροφορίες που θα του επιτρέπουν να παρεμβαίνει σε συντονισμό με τα άλλα όργανα, και ειδικότερα με τον ΟΗΕ. Η βελτίωση της αξιολόγησης των αναγκών στον τόπο της καταστροφής επιτρέπει τον προσδιορισμό των κατά περίπτωση αναγκών, και καθιστά αποτελεσματικότερη την παρέμβαση. Προτείνεται η διεύρυνση της ομάδας ατόμων που επανδρώνουν το Κέντρο Παρακολούθησης, καθώς και η επανεξέταση των προτύπων και μεθόδων αξιολόγησης. |
| --- | --- |

2.1.2

Ανάλυση και εκτίμηση των αναγκών μέσω συστήματος προειδοποίησης, το οποίο θα χρησιμοποιεί τα μέσα του Κέντρου Παρακολούθησης και Πληροφοριών και θα συγκεντρώνει όλες της πληροφορίες που θα του επιτρέπουν να παρεμβαίνει σε συντονισμό με τα άλλα όργανα, και ειδικότερα με τον ΟΗΕ. Η βελτίωση της αξιολόγησης των αναγκών στον τόπο της καταστροφής επιτρέπει τον προσδιορισμό των κατά περίπτωση αναγκών, και καθιστά αποτελεσματικότερη την παρέμβαση. Προτείνεται η διεύρυνση της ομάδας ατόμων που επανδρώνουν το Κέντρο Παρακολούθησης, καθώς και η επανεξέταση των προτύπων και μεθόδων αξιολόγησης.

| 2.1.3 | Ενισχυμένος συντονισμός. Πρόκειται για μια από τις βελτιώσεις που έχουν την ευρύτερη εμβέλεια. Αφορά το συντονισμό της βελτιωμένης συμβολής των κρατών με στόχο την παροχή συντονισμένης ευρωπαϊκής βοήθειας, καθώς και τη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και συντονισμό με τον ΟΗΕ, με τους λοιπούς οργανισμούς που παρεμβαίνουν με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και με το στρατιωτικό προσωπικό. Ο συντονισμός αυτός αναμένεται να βελτιώσει την ικανότητα επιχειρησιακού σχεδιασμού επί τόπου, συμπεριλαμβάνοντας τις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.1.3

Ενισχυμένος συντονισμός. Πρόκειται για μια από τις βελτιώσεις που έχουν την ευρύτερη εμβέλεια. Αφορά το συντονισμό της βελτιωμένης συμβολής των κρατών με στόχο την παροχή συντονισμένης ευρωπαϊκής βοήθειας, καθώς και τη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και συντονισμό με τον ΟΗΕ, με τους λοιπούς οργανισμούς που παρεμβαίνουν με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και με το στρατιωτικό προσωπικό. Ο συντονισμός αυτός αναμένεται να βελτιώσει την ικανότητα επιχειρησιακού σχεδιασμού επί τόπου, συμπεριλαμβάνοντας τις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής.

| 2.1.4 | Βελτιωμένη βοήθεια στους πολίτες. Όπως έγινε προφανές με την περίπτωση του παλιρροϊκού κύματος (τσουνάμι), η προστασία των ευρωπαίων πολιτών επιτυγχάνεται μέσω της συνεργασίας μεταξύ πολιτικής προστασίας και προξενικών αρχών των εμπλεκόμενων χωρών, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των χωρών στις οποίες συντελείται η καταστροφή και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.4

Βελτιωμένη βοήθεια στους πολίτες. Όπως έγινε προφανές με την περίπτωση του παλιρροϊκού κύματος (τσουνάμι), η προστασία των ευρωπαίων πολιτών επιτυγχάνεται μέσω της συνεργασίας μεταξύ πολιτικής προστασίας και προξενικών αρχών των εμπλεκόμενων χωρών, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των χωρών στις οποίες συντελείται η καταστροφή και των κρατών μελών.

| 2.2 | Τα προαναφερόμενα μέτρα βελτίωσης που προτείνει η Επιτροπή πρέπει να συνοδεύονται από αύξηση των πόρων που διαθέτει η πολιτική προστασία. Προς τον σκοπό αυτόν, το Συμβούλιο ζήτησε να υποβληθούν προτάσεις για την ανάπτυξη των υφιστάμενων πόρων. Στο Σχέδιο Δράσης της ΕΕ, της 31ης Ιανουαρίου 2005, επισημάνθηκαν ήδη οι σημαντικότερες πτυχές επί των οποίων χρειάζεται παρέμβαση. |
| --- | --- |

2.2

Τα προαναφερόμενα μέτρα βελτίωσης που προτείνει η Επιτροπή πρέπει να συνοδεύονται από αύξηση των πόρων που διαθέτει η πολιτική προστασία. Προς τον σκοπό αυτόν, το Συμβούλιο ζήτησε να υποβληθούν προτάσεις για την ανάπτυξη των υφιστάμενων πόρων. Στο Σχέδιο Δράσης της ΕΕ, της 31ης Ιανουαρίου 2005, επισημάνθηκαν ήδη οι σημαντικότερες πτυχές επί των οποίων χρειάζεται παρέμβαση.

| 2.2.1 | Κατά πρώτο λόγο, προτείνεται η ομαδοποίηση των πόρων πολιτικής προστασίας, ούτως ώστε, στην περίπτωση που οι εθνικοί πόροι και δυνατότητες δεν καλύπτουν τις ανάγκες, να μπορούν να λαμβάνονται μέτρα σε ευρωπαϊκή κλίμακα για την επίτευξη αποτελεσματικότερης δράσης. |
| --- | --- |

2.2.1

Κατά πρώτο λόγο, προτείνεται η ομαδοποίηση των πόρων πολιτικής προστασίας, ούτως ώστε, στην περίπτωση που οι εθνικοί πόροι και δυνατότητες δεν καλύπτουν τις ανάγκες, να μπορούν να λαμβάνονται μέτρα σε ευρωπαϊκή κλίμακα για την επίτευξη αποτελεσματικότερης δράσης.

| 2.2.2 | Η ενίσχυση της αναλυτικής ικανότητας του Κέντρου Παρακολούθησης προϋποθέτει την υιοθέτηση, εκ μέρους του, μιας πιο ενεργητικής προσέγγισης, ειδικότερα δε όσον αφορά την ενημέρωση των τρίτων χωρών, πράγμα που καθιστά αναγκαίο να διατηρούνται ομαλές σχέσεις, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν με ευέλικτο τρόπο οι διαθέσιμοι για δράση πόροι, ύστερα από αίτημα της πληγείσας χώρας. |
| --- | --- |

2.2.2

Η ενίσχυση της αναλυτικής ικανότητας του Κέντρου Παρακολούθησης προϋποθέτει την υιοθέτηση, εκ μέρους του, μιας πιο ενεργητικής προσέγγισης, ειδικότερα δε όσον αφορά την ενημέρωση των τρίτων χωρών, πράγμα που καθιστά αναγκαίο να διατηρούνται ομαλές σχέσεις, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν με ευέλικτο τρόπο οι διαθέσιμοι για δράση πόροι, ύστερα από αίτημα της πληγείσας χώρας.

| 2.2.3 | Οι μονάδες σε επιφυλακή επιτελούν σημαντική λειτουργία για την παρέμβαση σε μείζονες καταστροφές ή σε κάθε περίπτωση όπου αυτή θα ζητηθεί από άλλο κράτος μέλος ή από τρίτη χώρα. Είναι επομένως σημαντικό να οργανωθεί το σύστημα που προτείνεται στην υπό εξέταση Ανακοίνωση, ώστε να υπάρχουν, σε κάθε χώρα, ζωτικές μονάδες σε μόνιμη επιφυλακή για επεμβάσεις στην Ευρώπη ή σε άλλες χώρες. |
| --- | --- |

2.2.3

Οι μονάδες σε επιφυλακή επιτελούν σημαντική λειτουργία για την παρέμβαση σε μείζονες καταστροφές ή σε κάθε περίπτωση όπου αυτή θα ζητηθεί από άλλο κράτος μέλος ή από τρίτη χώρα. Είναι επομένως σημαντικό να οργανωθεί το σύστημα που προτείνεται στην υπό εξέταση Ανακοίνωση, ώστε να υπάρχουν, σε κάθε χώρα, ζωτικές μονάδες σε μόνιμη επιφυλακή για επεμβάσεις στην Ευρώπη ή σε άλλες χώρες.

| 2.2.4 | Η ενίσχυση της επιχειρησιακής βάσης, καθώς και η επάρκεια πόρων που θα παρέχουν στο Κέντρο Παρακολούθησης τη δυνατότητα ταχείας και αποτελεσματικής δράσης. Η χρηματοδότηση των δαπανών ενοικίασης του εξοπλισμού παρέμβασης θα εξασφαλίζεται μέσω ευρωπαϊκών πόρων (6), ενώ πρέπει να διερευνηθεί και η δυνατότητα συνέργειας, στο πεδίο αυτό, με τον ΟΗΕ, όταν αναπτύσσεται δράση σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

2.2.4

Η ενίσχυση της επιχειρησιακής βάσης, καθώς και η επάρκεια πόρων που θα παρέχουν στο Κέντρο Παρακολούθησης τη δυνατότητα ταχείας και αποτελεσματικής δράσης. Η χρηματοδότηση των δαπανών ενοικίασης του εξοπλισμού παρέμβασης θα εξασφαλίζεται μέσω ευρωπαϊκών πόρων (6), ενώ πρέπει να διερευνηθεί και η δυνατότητα συνέργειας, στο πεδίο αυτό, με τον ΟΗΕ, όταν αναπτύσσεται δράση σε τρίτες χώρες.

| 2.2.5 | Τέλος, ο διεθνής συντονισμός συνιστά ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία για την ταχεία ανταπόκριση στις καταστροφές. Ο κοινοτικός μηχανισμός διαθέτει πόρους οι οποίοι, σε συντονισμό με τους πόρους άλλων οργανισμών, μπορούν να εξασφαλίσουν βελτιωμένη ανταπόκριση. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι οργανισμοί του ΟΗΕ, όσο και οι διάφορες οργανώσεις που παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια. |
| --- | --- |

2.2.5

Τέλος, ο διεθνής συντονισμός συνιστά ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία για την ταχεία ανταπόκριση στις καταστροφές. Ο κοινοτικός μηχανισμός διαθέτει πόρους οι οποίοι, σε συντονισμό με τους πόρους άλλων οργανισμών, μπορούν να εξασφαλίσουν βελτιωμένη ανταπόκριση. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι οργανισμοί του ΟΗΕ, όσο και οι διάφορες οργανώσεις που παρέχουν ανθρωπιστική βοήθεια.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το περιεχόμενο της πρότασης για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας, δεδομένου ότι υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης και βελτίωσης όλων των διαθέσιμων μέσων για δράση σε περίπτωση καταστροφής εντός ή εκτός της επικράτειας της ΕΕ. Η εμπειρία που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών καθιστά προφανές ότι η λειτουργία της πολιτικής προστασίας σε κοινοτικό επίπεδο επιδέχεται βελτίωση ως προς πολλά σημεία της και, υπό την έννοια αυτή, φρονούμε ότι πρέπει να προβούμε σε ορισμένες προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέτρων για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το περιεχόμενο της πρότασης για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας, δεδομένου ότι υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης και βελτίωσης όλων των διαθέσιμων μέσων για δράση σε περίπτωση καταστροφής εντός ή εκτός της επικράτειας της ΕΕ. Η εμπειρία που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών καθιστά προφανές ότι η λειτουργία της πολιτικής προστασίας σε κοινοτικό επίπεδο επιδέχεται βελτίωση ως προς πολλά σημεία της και, υπό την έννοια αυτή, φρονούμε ότι πρέπει να προβούμε σε ορισμένες προκαταρκτικές παρατηρήσεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέτρων για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού.

| 3.2 | Κατά πρώτο λόγο, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η ικανότητα ανταπόκρισης της ΕΕ με βάση τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας, και τούτο ως προς διάφορες πτυχές: |
| --- | --- |

3.2

Κατά πρώτο λόγο, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η ικανότητα ανταπόκρισης της ΕΕ με βάση τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας, και τούτο ως προς διάφορες πτυχές:

3.2.1   Συστήματα εδαφικής πληροφόρησης και επικοινωνίας

| 3.2.1.1 | Θα πρέπει να ενισχυθεί το Σύστημα CECIS (7), ώστε να καταστεί μια δομή στηριζόμενη σε δορυφορικές συνδέσεις με δυνατότητες βίντεο, φωνής και δεδομένων που να είναι ασφαλής και να συνδέεται, μέσω του ΚΠΠ (8), με δομές ή κέντρα εξειδικευμένων γνώσεων, προκειμένου να διαθέτει στοιχεία, εμπειρογνώμονες και πρότυπα (για παράδειγμα, σχετικά με τις προβλέψιμες συνέπειες) προσαρμοσμένα στις περιστάσεις της συγκεκριμένης κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Κάποια απλά παραδείγματα είναι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και το Κοινό Κέντρο Ερευνών για την Ενημερωμένη Χαρτογράφηση Τρίτων Χωρών και εκτίμηση ζημιών ή ενημέρωση της χαρτογράφησης μετά από καταστροφές (για παράδειγμα, σεισμοί και πλημμύρες) που μπορούν να αχρηστεύσουν κάποιο δίκτυο υποδομών για τη διαβίβαση της βοήθειας. Το εν λόγω δίκτυο θα μπορούσε να βασίζεται στα σημεία επαφής του κάθε κράτους μέλους, τα οποία θα μπορούσαν να προσφέρουν τη συμβολή τους στη διευθέτηση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Θα πρέπει να ενισχυθεί το Σύστημα CECIS (7), ώστε να καταστεί μια δομή στηριζόμενη σε δορυφορικές συνδέσεις με δυνατότητες βίντεο, φωνής και δεδομένων που να είναι ασφαλής και να συνδέεται, μέσω του ΚΠΠ (8), με δομές ή κέντρα εξειδικευμένων γνώσεων, προκειμένου να διαθέτει στοιχεία, εμπειρογνώμονες και πρότυπα (για παράδειγμα, σχετικά με τις προβλέψιμες συνέπειες) προσαρμοσμένα στις περιστάσεις της συγκεκριμένης κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Κάποια απλά παραδείγματα είναι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και το Κοινό Κέντρο Ερευνών για την Ενημερωμένη Χαρτογράφηση Τρίτων Χωρών και εκτίμηση ζημιών ή ενημέρωση της χαρτογράφησης μετά από καταστροφές (για παράδειγμα, σεισμοί και πλημμύρες) που μπορούν να αχρηστεύσουν κάποιο δίκτυο υποδομών για τη διαβίβαση της βοήθειας. Το εν λόγω δίκτυο θα μπορούσε να βασίζεται στα σημεία επαφής του κάθε κράτους μέλους, τα οποία θα μπορούσαν να προσφέρουν τη συμβολή τους στη διευθέτηση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

| 3.2.1.2 | Η ροή της πληροφόρησης μεταξύ των μονάδων συνδρομής της ΕΕ και του ΚΠΠ πρέπει να είναι συνεχής, ασφαλής και χωρίς παρεμβολές:






  — | Οι επικοινωνίες με τις ζώνες που πλήττονται από καταστροφές είναι συνήθως πολύ ελλιπείς, είτε λόγω καταστροφής των υποδομών (συμβατικά και κινητά δίκτυα), είτε λόγω υπερφόρτωσής τους. |
| --- | --- | --- |

3.2.1.2

Η ροή της πληροφόρησης μεταξύ των μονάδων συνδρομής της ΕΕ και του ΚΠΠ πρέπει να είναι συνεχής, ασφαλής και χωρίς παρεμβολές:

—

Οι επικοινωνίες με τις ζώνες που πλήττονται από καταστροφές είναι συνήθως πολύ ελλιπείς, είτε λόγω καταστροφής των υποδομών (συμβατικά και κινητά δίκτυα), είτε λόγω υπερφόρτωσής τους.

| — | Εξάλλου, δεν αποκλείεται και η πιθανότητα παρεμβάσεων εκ μέρους κυβερνήσεων που επιχειρούν να ελέγξουν τις πληροφορίες που εξέρχονται από τη χώρα σχετικά με καταστροφή που έπληξε την εθνική τους επικράτεια, όπως ακριβώς ελέγχονται και οι μετακινήσεις των μονάδων παροχής βοήθειας. |
| --- | --- |

—

Εξάλλου, δεν αποκλείεται και η πιθανότητα παρεμβάσεων εκ μέρους κυβερνήσεων που επιχειρούν να ελέγξουν τις πληροφορίες που εξέρχονται από τη χώρα σχετικά με καταστροφή που έπληξε την εθνική τους επικράτεια, όπως ακριβώς ελέγχονται και οι μετακινήσεις των μονάδων παροχής βοήθειας.

| 3.2.1.3 | Η προφανής λύση είναι η χρήση των δορυφορικών επικοινωνιών. Πράγματι, η εμπειρία έχει δείξει ότι:






  — | Είναι αρκετά άτρωτες σε καταστροφές του περιβάλλοντος (αρκεί μια βαλίτσα και η δυνατότητα αυτόνομης παραγωγής ηλεκτρισμού ώστε να είναι δυνατή η εκπομπή)· |
| --- | --- | --- |

3.2.1.3

Η προφανής λύση είναι η χρήση των δορυφορικών επικοινωνιών. Πράγματι, η εμπειρία έχει δείξει ότι:

—

Είναι αρκετά άτρωτες σε καταστροφές του περιβάλλοντος (αρκεί μια βαλίτσα και η δυνατότητα αυτόνομης παραγωγής ηλεκτρισμού ώστε να είναι δυνατή η εκπομπή)·

| — | Είναι ασφαλείς έναντι των ελέγχων ενημέρωσης και της παρακολούθησης των πληροφοριών εκ μέρους τρίτων. |
| --- | --- |

—

Είναι ασφαλείς έναντι των ελέγχων ενημέρωσης και της παρακολούθησης των πληροφοριών εκ μέρους τρίτων.

| 3.2.1.4 | Εντούτοις, διαθέτουν επίσης περιορισμένη ικανότητα μεταβίβασης στοιχείων και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, φθάνουν σε κορεσμό λόγω υπερφόρτωσης από άλλες ανάγκες ή χρήστες (τα μέσα επικοινωνίας, μεταξύ άλλων). Γι' αυτό, είναι σκόπιμο να εξασφαλιστούν, μέσω δορυφόρου, αποκλειστικές συχνότητες, δηλαδή μόνιμες, που θα παρέχουν τη δυνατότητα ικανοποιητικής επικοινωνίας μεταξύ της πληγείσας ζώνης (ή ζωνών) και του ΚΠΠ, καθώς επίσης και μεταξύ των διαφόρων περιοχών επέμβασης. |
| --- | --- |

3.2.1.4

Εντούτοις, διαθέτουν επίσης περιορισμένη ικανότητα μεταβίβασης στοιχείων και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, φθάνουν σε κορεσμό λόγω υπερφόρτωσης από άλλες ανάγκες ή χρήστες (τα μέσα επικοινωνίας, μεταξύ άλλων). Γι' αυτό, είναι σκόπιμο να εξασφαλιστούν, μέσω δορυφόρου, αποκλειστικές συχνότητες, δηλαδή μόνιμες, που θα παρέχουν τη δυνατότητα ικανοποιητικής επικοινωνίας μεταξύ της πληγείσας ζώνης (ή ζωνών) και του ΚΠΠ, καθώς επίσης και μεταξύ των διαφόρων περιοχών επέμβασης.

| 3.2.1.5 | Όσον αφορά την κάλυψη, θα μπορούσε να υποτεθεί ότι αρκεί να περιοριστεί σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική έκταση (την ΕΕ και τις γειτονικές περιοχές), στην πραγματικότητα, όμως, θα έπρεπε να επιδιωχθεί η κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πρόσφατη περίπτωση του «τσουνάμι» κατέδειξε σαφώς ότι η λύση αυτή είναι ανεπαρκής: χρειάστηκε να καλυφθούν όχι μόνο οι επικοινωνίες με το ΚΠΠ, αλλά και μεταξύ απομακρυσμένων μεταξύ τους επιχειρησιακών ζωνών, όπως οι Μαλδίβες, η Σρι Λάνκα, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία. |
| --- | --- |

3.2.1.5

Όσον αφορά την κάλυψη, θα μπορούσε να υποτεθεί ότι αρκεί να περιοριστεί σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική έκταση (την ΕΕ και τις γειτονικές περιοχές), στην πραγματικότητα, όμως, θα έπρεπε να επιδιωχθεί η κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πρόσφατη περίπτωση του «τσουνάμι» κατέδειξε σαφώς ότι η λύση αυτή είναι ανεπαρκής: χρειάστηκε να καλυφθούν όχι μόνο οι επικοινωνίες με το ΚΠΠ, αλλά και μεταξύ απομακρυσμένων μεταξύ τους επιχειρησιακών ζωνών, όπως οι Μαλδίβες, η Σρι Λάνκα, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία.

| 3.2.1.6 | Επομένως, για την επίτευξη αποτελεσματικών επικοινωνιών, είναι αναγκαίο να αποκτήσει η ΕΕ ένα σύστημα δορυφορικών διαβιβάσεων αποκλειστικό, ασφαλές (χωρίς παρεμβολές), αξιόπιστο και παγκόσμιας εμβέλειας. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να εξυπηρετεί τη μεταφορά φωνής, δεδομένων (φαξ, ταχυδρομείο, καθώς και εικόνες μεγάλης ανάλυσης), και την «τηλεεικονοδιάσκεψη». |
| --- | --- |

3.2.1.6

Επομένως, για την επίτευξη αποτελεσματικών επικοινωνιών, είναι αναγκαίο να αποκτήσει η ΕΕ ένα σύστημα δορυφορικών διαβιβάσεων αποκλειστικό, ασφαλές (χωρίς παρεμβολές), αξιόπιστο και παγκόσμιας εμβέλειας. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να εξυπηρετεί τη μεταφορά φωνής, δεδομένων (φαξ, ταχυδρομείο, καθώς και εικόνες μεγάλης ανάλυσης), και την «τηλεεικονοδιάσκεψη».

| 3.2.1.7 | Το Κοινό Κέντρο Ερευνών, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Κοινωνίας των Πληροφοριών) διαθέτουν επαρκείς δυνατότητες ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες που θα επισημαίνει η Επιτροπή Διαχείρισης του Σχεδίου Δράσης και του Μηχανισμού που εξαρτάται από τη Γενική Διεύθυνση που έχει επιφορτιστεί με την πολιτική προστασία (ΓΔ Περιβάλλοντος). |
| --- | --- |

3.2.1.7

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Κοινωνίας των Πληροφοριών) διαθέτουν επαρκείς δυνατότητες ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες που θα επισημαίνει η Επιτροπή Διαχείρισης του Σχεδίου Δράσης και του Μηχανισμού που εξαρτάται από τη Γενική Διεύθυνση που έχει επιφορτιστεί με την πολιτική προστασία (ΓΔ Περιβάλλοντος).

3.2.2   Απαίτηση ελάχιστων μέσων δράσης

| 3.2.2.1 | Για τις παρεμβάσεις μονάδων παροχής βοήθειας:






  — | Οι μονάδες παρέμβασης εξοπλίζονται από τα κράτη μέλη με μέσα που τους εξασφαλίζουν επαρκή αυτονομία και κατάλληλα συστήματα για την επί τόπου επικοινωνία. |
| --- | --- | --- |

3.2.2.1

Για τις παρεμβάσεις μονάδων παροχής βοήθειας:

—

Οι μονάδες παρέμβασης εξοπλίζονται από τα κράτη μέλη με μέσα που τους εξασφαλίζουν επαρκή αυτονομία και κατάλληλα συστήματα για την επί τόπου επικοινωνία.

| — | Οι μονάδες αυτές συντονίζονται από συντονιστή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος είναι, μεταξύ άλλων, επιφορτισμένος με τις εξής ευθύνες: συντονισμός των διαφόρων μονάδων που έχουν στείλει τα κράτη μέλη, διαμεσολάβηση στις αρχές της πληγείσας χώρας, συντονισμός με το Γραφείο Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών, κ.ά. |
| --- | --- |

—

Οι μονάδες αυτές συντονίζονται από συντονιστή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος είναι, μεταξύ άλλων, επιφορτισμένος με τις εξής ευθύνες: συντονισμός των διαφόρων μονάδων που έχουν στείλει τα κράτη μέλη, διαμεσολάβηση στις αρχές της πληγείσας χώρας, συντονισμός με το Γραφείο Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών, κ.ά.

| — | Μέχρι στιγμής, η Ένωση δεν έχει παράσχει κατάλληλα μέσα στον συντονιστή· διαθέτει μόνο κάποιον εξοπλισμό επικοινωνίας. Η ΕΕ θα πρέπει να αποκτήσει τα κατάλληλα μέσα και εξοπλισμό ώστε να διευκολύνει το έργο του συντονιστή και της ομάδας υποστήριξής του, μέσα που περιλαμβάνουν από επικοινωνιακό εξοπλισμό έως σκηνές εκστρατείας, τόσο για το συντονισμό με άλλες μονάδες της πληγείσας χώρας, όσο και για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας του έργου του συντονιστή κάτω από συχνά δύσκολες συνθήκες. |
| --- | --- |

—

Μέχρι στιγμής, η Ένωση δεν έχει παράσχει κατάλληλα μέσα στον συντονιστή· διαθέτει μόνο κάποιον εξοπλισμό επικοινωνίας. Η ΕΕ θα πρέπει να αποκτήσει τα κατάλληλα μέσα και εξοπλισμό ώστε να διευκολύνει το έργο του συντονιστή και της ομάδας υποστήριξής του, μέσα που περιλαμβάνουν από επικοινωνιακό εξοπλισμό έως σκηνές εκστρατείας, τόσο για το συντονισμό με άλλες μονάδες της πληγείσας χώρας, όσο και για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας του έργου του συντονιστή κάτω από συχνά δύσκολες συνθήκες.

| — | Εξάλλου, τα μέσα και ο εξοπλισμός αυτός, που θα πρέπει να φέρουν εμφανώς τα σύμβολα της ΕΕ, θα χρησιμεύουν επίσης και ως σαφής ένδειξη της παρουσίας και της δέσμευσης της ΕΕ υπέρ του πληγέντος πληθυσμού. Εντός της επικράτειας της Ένωσης, αυτό στέλνει το μήνυμα της διαπεριφερειακής αλληλεγγύης, ενώ, εκτός αυτής, επιβεβαιώνει τη θέση της ΕΕ στη διεθνή σκηνή. |
| --- | --- |

—

Εξάλλου, τα μέσα και ο εξοπλισμός αυτός, που θα πρέπει να φέρουν εμφανώς τα σύμβολα της ΕΕ, θα χρησιμεύουν επίσης και ως σαφής ένδειξη της παρουσίας και της δέσμευσης της ΕΕ υπέρ του πληγέντος πληθυσμού. Εντός της επικράτειας της Ένωσης, αυτό στέλνει το μήνυμα της διαπεριφερειακής αλληλεγγύης, ενώ, εκτός αυτής, επιβεβαιώνει τη θέση της ΕΕ στη διεθνή σκηνή.

| 3.2.2.2 | Για τη στήριξη των κρατών μελών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης:






  — | Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προσφέρουν την αναγκαία στήριξη, είτε επειδή τα κράτη που διαθέτουν τα αναγκαία μέσα και εξοπλισμό τα χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν προβλέψιμη ή ήδη εκδηλωθείσα επείγουσα ανάγκη στο έδαφός τους, είτε επειδή τα μέσα αυτά χρησιμεύουν για εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις που δεν δικαιολογούν την απόκτησή τους. |
| --- | --- | --- |

3.2.2.2

Για τη στήριξη των κρατών μελών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης:

—

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προσφέρουν την αναγκαία στήριξη, είτε επειδή τα κράτη που διαθέτουν τα αναγκαία μέσα και εξοπλισμό τα χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν προβλέψιμη ή ήδη εκδηλωθείσα επείγουσα ανάγκη στο έδαφός τους, είτε επειδή τα μέσα αυτά χρησιμεύουν για εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις που δεν δικαιολογούν την απόκτησή τους.

| — | Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης, δεδομένου ότι τα κράτη που διαθέτουν κατάλληλα αεροπορικά μέσα βρίσκονται στην ίδια κατάσταση κατά το ίδιο χρονικό διάστημα και η αποστολή τέτοιων μέσων σε άλλη χώρα παρουσιάζει δυσχέρειες, λόγω της ύπαρξης αντίστοιχου κινδύνου στη δική τους επικράτεια. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μεσογειακών χωρών της Ένωσης είναι πολύ μεγάλη και συνηθίζεται να μεταφέρονται μέσα από τη μία περιοχή στην άλλη, σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις. |
| --- | --- |

—

Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης, δεδομένου ότι τα κράτη που διαθέτουν κατάλληλα αεροπορικά μέσα βρίσκονται στην ίδια κατάσταση κατά το ίδιο χρονικό διάστημα και η αποστολή τέτοιων μέσων σε άλλη χώρα παρουσιάζει δυσχέρειες, λόγω της ύπαρξης αντίστοιχου κινδύνου στη δική τους επικράτεια. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μεσογειακών χωρών της Ένωσης είναι πολύ μεγάλη και συνηθίζεται να μεταφέρονται μέσα από τη μία περιοχή στην άλλη, σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις.

| — | Η περίπτωση των σοβαρών πλημμυρών, όπου χρειάζονται αντλίες μεγάλης χωρητικότητας, είναι ένα παράδειγμα της δεύτερης περίπτωσης, δεδομένου ότι οι αντλίες αυτές δεν περιλαμβάνονται κανονικά στον εξοπλισμό επεμβάσεων των περισσότερων χωρών της Ένωσης. |
| --- | --- |

—

Η περίπτωση των σοβαρών πλημμυρών, όπου χρειάζονται αντλίες μεγάλης χωρητικότητας, είναι ένα παράδειγμα της δεύτερης περίπτωσης, δεδομένου ότι οι αντλίες αυτές δεν περιλαμβάνονται κανονικά στον εξοπλισμό επεμβάσεων των περισσότερων χωρών της Ένωσης.

| — | Σε άλλου είδους περιστάσεις, που σχετίζονται με το νέο τύπο τρομοκρατίας, είναι επίσης σκόπιμη η απόκτηση μέσων και εξοπλισμών για την αντιμετώπιση ορισμένων περιπτώσεων που, αν και εξαιρετικές, δεν παύουν να είναι εν δυνάμει σοβαρές. |
| --- | --- |

—

Σε άλλου είδους περιστάσεις, που σχετίζονται με το νέο τύπο τρομοκρατίας, είναι επίσης σκόπιμη η απόκτηση μέσων και εξοπλισμών για την αντιμετώπιση ορισμένων περιπτώσεων που, αν και εξαιρετικές, δεν παύουν να είναι εν δυνάμει σοβαρές.

| — | Για όλους αυτούς τους λόγους, η Ένωση θα πρέπει να είναι ικανή να εξασφαλίζει μέσα και εξοπλισμούς, είτε ιδιοκτησίας της είτε μέσω συμβάσεων, που να της επιτρέπουν να στηρίζει τις δυνατότητες αντίδρασης των κρατών μελών. |
| --- | --- |

—

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Ένωση θα πρέπει να είναι ικανή να εξασφαλίζει μέσα και εξοπλισμούς, είτε ιδιοκτησίας της είτε μέσω συμβάσεων, που να της επιτρέπουν να στηρίζει τις δυνατότητες αντίδρασης των κρατών μελών.

3.2.3   Συγκέντρωση των επιχειρησιακών βάσεων

| 3.2.3.1 | Οι υφιστάμενες δομές του μηχανισμού στηρίζονται στη διάθεση, σε συνολικό επίπεδο ΕΕ, ορισμένων μονάδων επέμβασης, μέσων και ομάδων εκτίμησης. Αυτό αντιπροσωπεύει μια πρόοδο σε σχέση με το προηγούμενο κενό, δεν σημαίνει όμως ότι είναι πλήρως ικανοποιητικό. |
| --- | --- |

3.2.3.1

Οι υφιστάμενες δομές του μηχανισμού στηρίζονται στη διάθεση, σε συνολικό επίπεδο ΕΕ, ορισμένων μονάδων επέμβασης, μέσων και ομάδων εκτίμησης. Αυτό αντιπροσωπεύει μια πρόοδο σε σχέση με το προηγούμενο κενό, δεν σημαίνει όμως ότι είναι πλήρως ικανοποιητικό.

| 3.2.3.2 | Η ίδια η γεωγραφική επέκταση της Ένωσης και το ευρύ φάσμα των κινδύνων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει διανοίγουν προοπτικές για τη διερεύνηση, εντός του ίδιου του μηχανισμού, δομών στήριξης σε περιφερειακό επίπεδο, όπου θα μπορούσαν να τοποθετηθούν εκ των προτέρων κάποια μέσα και εξοπλισμοί, που, έτσι, θα είναι πιο άμεσα διαθέσιμοι και καλύτερα προσαρμοσμένοι στην ιδιαιτερότητα των κινδύνων σε περιφερειακό επίπεδο εντός της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.2.3.2

Η ίδια η γεωγραφική επέκταση της Ένωσης και το ευρύ φάσμα των κινδύνων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει διανοίγουν προοπτικές για τη διερεύνηση, εντός του ίδιου του μηχανισμού, δομών στήριξης σε περιφερειακό επίπεδο, όπου θα μπορούσαν να τοποθετηθούν εκ των προτέρων κάποια μέσα και εξοπλισμοί, που, έτσι, θα είναι πιο άμεσα διαθέσιμοι και καλύτερα προσαρμοσμένοι στην ιδιαιτερότητα των κινδύνων σε περιφερειακό επίπεδο εντός της Ένωσης.

| 3.2.3.3 | Τα μέσα αυτά θα μπορούσαν να είναι εποχικά (όπως στην περίπτωση των αεροσκαφών για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών) ή μόνιμα. |
| --- | --- |

3.2.3.3

Τα μέσα αυτά θα μπορούσαν να είναι εποχικά (όπως στην περίπτωση των αεροσκαφών για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών) ή μόνιμα.

| 3.2.3.4 | Άλλη δυνητική βελτίωση θα μπορούσε να είναι η διανομή της παρακαταθήκης πόρων εκ μέρους γειτονικών χωρών, προκειμένου να τεθούν στη διάθεση του συνόλου των χωρών της περιοχής. Θα μπορούσε, έτσι, να εξετασθεί το ενδεχόμενο να παράσχει η Ένωση τη δυνατότητα απόκτησης κοινών πόρων από χώρες μέσου μεγέθους ή χώρες που αντιμετωπίζουν κοινό κίνδυνο (πλημμύρες σε κάποια κοιλάδα, σεισμοί κ.λπ.). |
| --- | --- |

3.2.3.4

Άλλη δυνητική βελτίωση θα μπορούσε να είναι η διανομή της παρακαταθήκης πόρων εκ μέρους γειτονικών χωρών, προκειμένου να τεθούν στη διάθεση του συνόλου των χωρών της περιοχής. Θα μπορούσε, έτσι, να εξετασθεί το ενδεχόμενο να παράσχει η Ένωση τη δυνατότητα απόκτησης κοινών πόρων από χώρες μέσου μεγέθους ή χώρες που αντιμετωπίζουν κοινό κίνδυνο (πλημμύρες σε κάποια κοιλάδα, σεισμοί κ.λπ.).

3.2.4   Απόκτηση κεντρικής τεχνικής μονάδας, εικοσιτετράωρης λειτουργίας

| 3.2.4.1 | Προς το παρόν, το ΚΠΠ, ενώ λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση, δεν διαθέτει επαρκείς ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους, όπως συμβαίνει με τα Κέντρα επείγουσας ανάγκης της πλειοψηφίας των κρατών μελών. Η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει τη δέσμευση να αλλάξει την κατάσταση αυτήν. |
| --- | --- |

3.2.4.1

Προς το παρόν, το ΚΠΠ, ενώ λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση, δεν διαθέτει επαρκείς ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους, όπως συμβαίνει με τα Κέντρα επείγουσας ανάγκης της πλειοψηφίας των κρατών μελών. Η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει τη δέσμευση να αλλάξει την κατάσταση αυτήν.

| 3.2.4.2 | Ωστόσο, η σημερινή προσέγγιση της Επιτροπής περιορίζεται στην απόκτηση ορισμένων συγκεκριμένων πόρων σε συνάρτηση με την εκάστοτε έκτακτη ανάγκη. Διερωτώμεθα εάν η προσέγγιση αυτή είναι όσο φιλόδοξη απαιτούν οι περιστάσεις. |
| --- | --- |

3.2.4.2

Ωστόσο, η σημερινή προσέγγιση της Επιτροπής περιορίζεται στην απόκτηση ορισμένων συγκεκριμένων πόρων σε συνάρτηση με την εκάστοτε έκτακτη ανάγκη. Διερωτώμεθα εάν η προσέγγιση αυτή είναι όσο φιλόδοξη απαιτούν οι περιστάσεις.

| 3.2.4.3 | Το ΚΠΠ, εξ ορισμού, δεν είναι Κέντρο λήψης αποφάσεων ούτε επιχειρησιακού συντονισμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης· αυτό δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Εντούτοις, όταν παρέχεται συνδρομή στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων ή στην οργάνωση της βοήθειας, είναι αναγκαίο να αποφεύγονται οι αυτοσχεδιασμοί και να ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία δράσης, η οποία, επιπλέον, θα διαφέρει ανάλογα με τις περιστάσεις της επείγουσας ανάγκης. Οι δράσεις δεν είναι οι ίδιες σε περίπτωση πλημμύρας, κατολισθήσεων, σεισμού ή ηφαιστειακής έκρηξης. Τα μέσα επίσης διαφέρουν. |
| --- | --- |

3.2.4.3

Το ΚΠΠ, εξ ορισμού, δεν είναι Κέντρο λήψης αποφάσεων ούτε επιχειρησιακού συντονισμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης· αυτό δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Εντούτοις, όταν παρέχεται συνδρομή στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων ή στην οργάνωση της βοήθειας, είναι αναγκαίο να αποφεύγονται οι αυτοσχεδιασμοί και να ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία δράσης, η οποία, επιπλέον, θα διαφέρει ανάλογα με τις περιστάσεις της επείγουσας ανάγκης. Οι δράσεις δεν είναι οι ίδιες σε περίπτωση πλημμύρας, κατολισθήσεων, σεισμού ή ηφαιστειακής έκρηξης. Τα μέσα επίσης διαφέρουν.

| 3.2.4.4 | Επομένως, το ΚΠΠ, εκτός του να διαθέτει τα πλέον αξιόπιστα στοιχεία σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, πράγμα για το οποίο η Επιτροπή προβλέπει επαφές με τους εξειδικευμένους οργανισμούς εντός και εκτός της Ένωσης, πρέπει επίσης να διαθέτει προκαθορισμένα σχέδια παροχής βοήθειας, με βάση τα οποία, ανάλογα με το είδος της έκτακτης ανάγκης, τη σοβαρότητά της, τη χώρα όπου εκδηλώνεται κ.λπ., θα επιχειρείται να δοθεί αποτελεσματική και ταχεία λύση. Χωρίς αμφιβολία, εδώ ακριβώς πρέπει να ενταχθούν οι ζωτικές μονάδες άμεσης κινητοποίησης που είναι διαθέσιμες σε κάθε χώρα. |
| --- | --- |

3.2.4.4

Επομένως, το ΚΠΠ, εκτός του να διαθέτει τα πλέον αξιόπιστα στοιχεία σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, πράγμα για το οποίο η Επιτροπή προβλέπει επαφές με τους εξειδικευμένους οργανισμούς εντός και εκτός της Ένωσης, πρέπει επίσης να διαθέτει προκαθορισμένα σχέδια παροχής βοήθειας, με βάση τα οποία, ανάλογα με το είδος της έκτακτης ανάγκης, τη σοβαρότητά της, τη χώρα όπου εκδηλώνεται κ.λπ., θα επιχειρείται να δοθεί αποτελεσματική και ταχεία λύση. Χωρίς αμφιβολία, εδώ ακριβώς πρέπει να ενταχθούν οι ζωτικές μονάδες άμεσης κινητοποίησης που είναι διαθέσιμες σε κάθε χώρα.

| 3.2.4.5 | Το θέμα που πρέπει να τεθεί είναι κατά πόσον το ΚΠΠ, εκτός από κέντρο παρακολούθησης, θα μπορούσε να αποτελέσει όργανο συντονισμού των εθνικών οργανισμών, των οργανώσεων που είναι ειδικευμένες στην ανθρωπιστική βοήθεια και, ιδιαίτερα, των εθελοντικών οργανώσεων που παρέχουν βοήθεια σε κάθε περίπτωση καταστροφής. Ο συντονισμός είναι ένα απαραίτητο έργο που πρέπει να επιτελούν οι οργανισμοί που διαθέτουν όλες τις απαραίτητες σχετικές πληροφορίες και μέσα. |
| --- | --- |

3.2.4.5

Το θέμα που πρέπει να τεθεί είναι κατά πόσον το ΚΠΠ, εκτός από κέντρο παρακολούθησης, θα μπορούσε να αποτελέσει όργανο συντονισμού των εθνικών οργανισμών, των οργανώσεων που είναι ειδικευμένες στην ανθρωπιστική βοήθεια και, ιδιαίτερα, των εθελοντικών οργανώσεων που παρέχουν βοήθεια σε κάθε περίπτωση καταστροφής. Ο συντονισμός είναι ένα απαραίτητο έργο που πρέπει να επιτελούν οι οργανισμοί που διαθέτουν όλες τις απαραίτητες σχετικές πληροφορίες και μέσα.

3.2.5   Κατάρτιση των ομάδων επέμβασης

| 3.2.5.1 | Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ομάδες επέμβασης που έχουν επιλέξει τα κράτη μέλη γνωρίζουν πώς να ενεργούν σε περίπτωση ανάγκης. Το πρόγραμμα κατάρτισης που εφαρμόζεται επί του παρόντος έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά την ικανότητα κοινής δράσης. Πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των μαθημάτων και να επιδιωχθεί να παραδίδονται και σε άλλες γλώσσες εκτός της αγγλικής, δεδομένου ότι, για παράδειγμα, μπορεί να υπάρξει ανάγκη ανάπτυξης δράσης σε χώρες που, πολιτισμικά, είναι πλησιέστερες προς άλλες γλώσσες, όπως τα γαλλικά ή τα ισπανικά. |
| --- | --- |

3.2.5.1

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ομάδες επέμβασης που έχουν επιλέξει τα κράτη μέλη γνωρίζουν πώς να ενεργούν σε περίπτωση ανάγκης. Το πρόγραμμα κατάρτισης που εφαρμόζεται επί του παρόντος έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά την ικανότητα κοινής δράσης. Πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των μαθημάτων και να επιδιωχθεί να παραδίδονται και σε άλλες γλώσσες εκτός της αγγλικής, δεδομένου ότι, για παράδειγμα, μπορεί να υπάρξει ανάγκη ανάπτυξης δράσης σε χώρες που, πολιτισμικά, είναι πλησιέστερες προς άλλες γλώσσες, όπως τα γαλλικά ή τα ισπανικά.

| 3.2.5.2 | Τα προκαθορισμένα σχέδια παροχής βοήθειας, αφού θα οριστούν, θα πρέπει να γίνουν γνωστά στις ομάδες επέμβασης και, επομένως, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στα προγράμματα κατάρτισης. |
| --- | --- |

3.2.5.2

Τα προκαθορισμένα σχέδια παροχής βοήθειας, αφού θα οριστούν, θα πρέπει να γίνουν γνωστά στις ομάδες επέμβασης και, επομένως, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στα προγράμματα κατάρτισης.

| 3.2.5.3 | Θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα χρήσης των νέων τεχνικών κατάρτισης εξ αποστάσεως για τα νέα αυτά μαθήματα. |
| --- | --- |

3.2.5.3

Θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα χρήσης των νέων τεχνικών κατάρτισης εξ αποστάσεως για τα νέα αυτά μαθήματα.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής

| 4.1 | Η πρόταση είναι αναμφίβολα θετική, επιδέχεται όμως βελτιώσεις, εάν ληφθεί υπόψη ότι ο μηχανισμός είναι κατά κύριο λόγο ένα μέσον για χρήση εντός της ΕΕ και, ως εκ τούτου, είναι σήμερα ένα μέσον (εάν όχι το κατ' εξοχήν μέσον) διαπεριφερειακής αλληλεγγύης της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1

Η πρόταση είναι αναμφίβολα θετική, επιδέχεται όμως βελτιώσεις, εάν ληφθεί υπόψη ότι ο μηχανισμός είναι κατά κύριο λόγο ένα μέσον για χρήση εντός της ΕΕ και, ως εκ τούτου, είναι σήμερα ένα μέσον (εάν όχι το κατ' εξοχήν μέσον) διαπεριφερειακής αλληλεγγύης της ΕΕ.

| 4.2 | Επομένως, η Ένωση δεν πρέπει να φεισθεί μέσων για την εξασφάλιση της πλέον ταχείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των διαφόρων πιθανών μορφών έκτακτης ανάγκης. Καθοριστική σημασία γι' αυτό έχουν οι προκαθορισμένες διαδικασίες δράσης ή σχέδια παροχής βοήθειας, που πρέπει να δοκιμασθούν με προσομοιώσεις και να τροποποιηθούν ανάλογα με την εμπειρία που θα αντληθεί είτε από τις προσομοιώσεις είτε από πραγματικές επεμβάσεις. |
| --- | --- |

4.2

Επομένως, η Ένωση δεν πρέπει να φεισθεί μέσων για την εξασφάλιση της πλέον ταχείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των διαφόρων πιθανών μορφών έκτακτης ανάγκης. Καθοριστική σημασία γι' αυτό έχουν οι προκαθορισμένες διαδικασίες δράσης ή σχέδια παροχής βοήθειας, που πρέπει να δοκιμασθούν με προσομοιώσεις και να τροποποιηθούν ανάλογα με την εμπειρία που θα αντληθεί είτε από τις προσομοιώσεις είτε από πραγματικές επεμβάσεις.

| 4.3 | Τα Σχέδια θα πρέπει να διαθέτουν μέσα επικοινωνίας, ενημερωμένη χαρτογράφηση και κατάλληλα μέσα για την επίτευξη ικανοποιητικού συντονισμού. Τα μέσα αυτά θα πρέπει να ανήκουν στην ιδιοκτησία της Ένωσης. Τα ευρωπαϊκά Σχέδια επέμβασης θα σηματοδοτήσουν ένα πρότυπο σε διεθνή κλίμακα το οποίο θα ενισχύσει την εικόνα και την επιρροή της Ένωσης σε διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

4.3

Τα Σχέδια θα πρέπει να διαθέτουν μέσα επικοινωνίας, ενημερωμένη χαρτογράφηση και κατάλληλα μέσα για την επίτευξη ικανοποιητικού συντονισμού. Τα μέσα αυτά θα πρέπει να ανήκουν στην ιδιοκτησία της Ένωσης. Τα ευρωπαϊκά Σχέδια επέμβασης θα σηματοδοτήσουν ένα πρότυπο σε διεθνή κλίμακα το οποίο θα ενισχύσει την εικόνα και την επιρροή της Ένωσης σε διεθνές επίπεδο.

| 4.4 | Εξάλλου, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των ομάδων αξιολόγησης και των συντονιστών της Ένωσης σε ό,τι αφορά την ανάκτηση της πληγείσας ζώνης και τα πιθανά σχέδια δράσης παρακολούθησης. |
| --- | --- |

4.4

Εξάλλου, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των ομάδων αξιολόγησης και των συντονιστών της Ένωσης σε ό,τι αφορά την ανάκτηση της πληγείσας ζώνης και τα πιθανά σχέδια δράσης παρακολούθησης.

| 4.5 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι όλες οι δράσεις που αναπτύσσει ο κοινοτικός μηχανισμός πρέπει να διαθέτουν επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους, ώστε να διατίθεται επαρκές τεχνικό προσωπικό και μέσα που να καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της ευρωπαϊκής επέμβασης και της ορατότητάς της, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις καταστροφών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Mεταξύ των μέσων θα πρέπει να δοθεί έμφαση στις μεταφορές, δεδομένου ότι η ύπαρξη διαθέσιμου στόλου θα καθιστούσε δυνατή την ανάληψη ταχείας δράσης που θα οδηγούσε στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών των καταστροφών. |
| --- | --- |

4.5

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι όλες οι δράσεις που αναπτύσσει ο κοινοτικός μηχανισμός πρέπει να διαθέτουν επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους, ώστε να διατίθεται επαρκές τεχνικό προσωπικό και μέσα που να καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της ευρωπαϊκής επέμβασης και της ορατότητάς της, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις καταστροφών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Mεταξύ των μέσων θα πρέπει να δοθεί έμφαση στις μεταφορές, δεδομένου ότι η ύπαρξη διαθέσιμου στόλου θα καθιστούσε δυνατή την ανάληψη ταχείας δράσης που θα οδηγούσε στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών των καταστροφών.

| 4.6 | Σε περίπτωση επέμβασης σε τρίτες χώρες, οι επεμβάσεις του μηχανισμού θα πρέπει οπωσδήποτε να θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος της Εξωτερικής Πολιτικής της Ένωσης και να τους αποδίδεται η σημασία που τους αναλογεί ως ένδειξη της άμεσης αλληλεγγύης της Ένωσης απέναντι σε χώρες που πλήττονται από τραγωδίες. |
| --- | --- |

4.6

Σε περίπτωση επέμβασης σε τρίτες χώρες, οι επεμβάσεις του μηχανισμού θα πρέπει οπωσδήποτε να θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος της Εξωτερικής Πολιτικής της Ένωσης και να τους αποδίδεται η σημασία που τους αναλογεί ως ένδειξη της άμεσης αλληλεγγύης της Ένωσης απέναντι σε χώρες που πλήττονται από τραγωδίες.

5.   Συμπεράσματα

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το περιεχόμενο της Ανακοίνωσης για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Ωστόσο, φρονεί ότι επιδέχεται βελτίωση σε ορισμένες συγκεκριμένες πτυχές και, πάνω απ` όλα, επισημαίνει ότι ορισμένες από τις παρατηρήσεις μας απορρέουν από αξιολόγηση που πραγματοποίησαν οι εκπρόσωποι της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών που ανήκουν στην ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το περιεχόμενο της Ανακοίνωσης για τη βελτίωση του κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Ωστόσο, φρονεί ότι επιδέχεται βελτίωση σε ορισμένες συγκεκριμένες πτυχές και, πάνω απ` όλα, επισημαίνει ότι ορισμένες από τις παρατηρήσεις μας απορρέουν από αξιολόγηση που πραγματοποίησαν οι εκπρόσωποι της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών που ανήκουν στην ΕΟΚΕ.

| 5.2 | Ως αφετηρία, και με συνεκτίμηση της ανάγκης να έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα τα προτεινόμενα μέτρα, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί το κατάλληλο νομικό μέσο. Υπό την έννοια αυτή, φρονούμε ότι ο Κανονισμός (9) είναι το μέσο που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εναρμόνιση και δεσμευτικότητα σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

5.2

Ως αφετηρία, και με συνεκτίμηση της ανάγκης να έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα τα προτεινόμενα μέτρα, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί το κατάλληλο νομικό μέσο. Υπό την έννοια αυτή, φρονούμε ότι ο Κανονισμός (9) είναι το μέσο που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εναρμόνιση και δεσμευτικότητα σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 5.3 | Ένα άλλο θέμα που πρέπει να τονιστεί είναι η χρηματοδότηση που αντιστοιχεί στον μηχανισμό, για τον οποίο θα πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι ώστε να καλυφθεί η αύξηση του προσωπικού και η απόκτηση μέσων. Αν και στην ανακοίνωση δεν ορίζεται επακριβώς η χρηματοδοτική ενίσχυση που παρέχεται στα κράτη μέλη, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και να συμπεριληφθούν στη νέα πρόταση του Ταμείου Αλληλεγγύης (10) όλες οι φυσικές καταστροφές, συμπεριλαμβανομένης της ξηρασίας. |
| --- | --- |

5.3

Ένα άλλο θέμα που πρέπει να τονιστεί είναι η χρηματοδότηση που αντιστοιχεί στον μηχανισμό, για τον οποίο θα πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι ώστε να καλυφθεί η αύξηση του προσωπικού και η απόκτηση μέσων. Αν και στην ανακοίνωση δεν ορίζεται επακριβώς η χρηματοδοτική ενίσχυση που παρέχεται στα κράτη μέλη, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και να συμπεριληφθούν στη νέα πρόταση του Ταμείου Αλληλεγγύης (10) όλες οι φυσικές καταστροφές, συμπεριλαμβανομένης της ξηρασίας.

| 5.4 | Σε ό,τι αφορά τις βελτιώσεις που προτείνει η ΕΟΚΕ για τη βελτίωση του μηχανισμού, και που περιλαμβάνονται στις παρατηρήσεις της γνωμοδότησης, πρέπει να επισημανθούν τα εξής:






  — | Δημιουργία ενός δορυφορικού συστήματος επικοινωνίας, |
| --- | --- | --- |

5.4

Σε ό,τι αφορά τις βελτιώσεις που προτείνει η ΕΟΚΕ για τη βελτίωση του μηχανισμού, και που περιλαμβάνονται στις παρατηρήσεις της γνωμοδότησης, πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

—

Δημιουργία ενός δορυφορικού συστήματος επικοινωνίας,

| — | Διάθεση μονάδων παροχής βοήθειας στα πλαίσια του μηχανισμού, |
| --- | --- |

—

Διάθεση μονάδων παροχής βοήθειας στα πλαίσια του μηχανισμού,

| — | Εντοπισμός των ατόμων και μονάδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εξωτερική δράση, |
| --- | --- |

—

Εντοπισμός των ατόμων και μονάδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εξωτερική δράση,

| — | Περιφερειοποίηση των λειτουργικών δράσεων και συντονισμός τους, |
| --- | --- |

—

Περιφερειοποίηση των λειτουργικών δράσεων και συντονισμός τους,

| — | Τεχνική κατάρτιση των μονάδων, χωρίς να παραβλέπεται το θέμα των γλωσσών εργασίας. |
| --- | --- |

—

Τεχνική κατάρτιση των μονάδων, χωρίς να παραβλέπεται το θέμα των γλωσσών εργασίας.

| 5.5 | Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, επιθυμεί να δηλώσει δημοσίως ότι υποστηρίζει τις εθελοντικές οργανώσεις που επεμβαίνουν στις περιπτώσεις καταστροφών. Το μη αμειβόμενο και, σε πολλές περιπτώσεις, μεγάλης διάρκειας, έργο που επιτελούν δεν είναι μόνο μια ένδειξη αλληλεγγύης αλλά και μια απαραίτητη δράση για την ενεργό παρέμβαση στην αντιμετώπιση των ζημιών τόσο στα άτομα όσο και στα αγαθά των ζωνών που πλήττονται από τις καταστροφές. |
| --- | --- |

5.5

Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, επιθυμεί να δηλώσει δημοσίως ότι υποστηρίζει τις εθελοντικές οργανώσεις που επεμβαίνουν στις περιπτώσεις καταστροφών. Το μη αμειβόμενο και, σε πολλές περιπτώσεις, μεγάλης διάρκειας, έργο που επιτελούν δεν είναι μόνο μια ένδειξη αλληλεγγύης αλλά και μια απαραίτητη δράση για την ενεργό παρέμβαση στην αντιμετώπιση των ζημιών τόσο στα άτομα όσο και στα αγαθά των ζωνών που πλήττονται από τις καταστροφές.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

(1)  Η Επιτροπή, COM(2005) 124 τελικό (6.4.2005), υπέβαλε τα ακόλουθα κείμενα: Ανακοίνωση για τη θέσπιση του προγράμματος-πλαίσιο «Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών» για την περίοδο 2007-2013· Απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας», για την περίοδο 2007-2013· Απόφαση του Συμβουλίου για το Γενικό πρόγραμμα «Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών» (SEC(2005) 436).

1

(2)  Απόφαση 2001/792/ΕΚ, Ευρατόμ, του Συμβουλίου.

2

(3)  Απόφαση του Συμβουλίου, 1999/847/ΕΚ, της 9ης Δεκεμβρίου.

3

(4)  COM(2005) 113 τελικό – 2005/0052 (CNS) της 6.4.2005.

4

(5)  Προαναφερόμενη Απόφαση 2001/792/ΕΚ, άρθρο 6.

5

(6)  Προαναφερόμενη Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου, της 6.4.2005.

6

(7)  Κοινό σύστημα επικοινωνίας και πληροφόρησης έκτακτης ανάγκης του Κοινοτικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.

7

(8)  Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών του Μηχανισμού.

8

(9)  Παραδείγματος χάριν, έχει υποβληθεί πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί δημιουργίας χρηματοδοτικού μέσου ταχείας επέμβασης και ετοιμότητας για σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. COM(2005) 113 τελικό της 6.4.05

9

(10)  Υιοθετήθηκε στις 6 Απριλίου 2005 COM(2005) 108 τελικό.

10

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/46 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/46

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Μικτές εταιρείες του κοινοτικού κλάδου της αλιείας. Σημερινή κατάσταση και μελλοντικές προοπτικές»

(2006/C 65/09)

Στις 14 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Μικτές εταιρείες του κοινοτικού κλάδου της αλιείας. Σημερινή κατάσταση και μελλοντικές προοπτικές».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Sarró Iparraguirre.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 122 ψήφους υπέρ (10 αποχές), την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ) αντιμετώπισε για πρώτη φορά τις μικτές εταιρείες ως μηχανισμό διαρθρωτικής πολιτικής στον Κανονισμό 3944/90, ορίζοντάς τις ως «εταιρεία ιδιωτικού δικαίου που περιλαμβάνει έναν ή περισσότερους κοινοτικούς εφοπλιστές και έναν ή περισσότερους εταίρους τρίτης χώρας με την οποία η Κοινότητα έχει ιδρύσει μικτή εταιρεία, με σκοπό την εκμετάλλευση και, ενδεχομένως, αξιοποίηση των αλιευτικών πόρων που βρίσκονται στα ύδατα κυριαρχίας ή/και δικαιοδοσίας αυτών των τρίτων χωρών, με προοπτική να εφοδιάζεται κατά προτεραιότητα η αγορά της Κοινότητας»
   (1). Κατά τη δεκαετία του 1990, η ΚΑΠ γνώρισε σημαντική ανάπτυξη σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, με αποτέλεσμα να γενικευθεί η χρήση του όρου «Γαλάζια Ευρώπη», που επιστρέφει σήμερα στην επικαιρότητα, και μάλιστα με μια ευρύτερη θεώρηση, χάρις στις συζητήσεις για την καθιέρωση Κοινής Ναυτιλιακής Πολιτικής. |
| --- | --- |

1.1

Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ) αντιμετώπισε για πρώτη φορά τις μικτές εταιρείες ως μηχανισμό διαρθρωτικής πολιτικής στον Κανονισμό 3944/90, ορίζοντάς τις ως «εταιρεία ιδιωτικού δικαίου που περιλαμβάνει έναν ή περισσότερους κοινοτικούς εφοπλιστές και έναν ή περισσότερους εταίρους τρίτης χώρας με την οποία η Κοινότητα έχει ιδρύσει μικτή εταιρεία, με σκοπό την εκμετάλλευση και, ενδεχομένως, αξιοποίηση των αλιευτικών πόρων που βρίσκονται στα ύδατα κυριαρχίας ή/και δικαιοδοσίας αυτών των τρίτων χωρών, με προοπτική να εφοδιάζεται κατά προτεραιότητα η αγορά της Κοινότητας»
   (1). Κατά τη δεκαετία του 1990, η ΚΑΠ γνώρισε σημαντική ανάπτυξη σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, με αποτέλεσμα να γενικευθεί η χρήση του όρου «Γαλάζια Ευρώπη», που επιστρέφει σήμερα στην επικαιρότητα, και μάλιστα με μια ευρύτερη θεώρηση, χάρις στις συζητήσεις για την καθιέρωση Κοινής Ναυτιλιακής Πολιτικής.

| 1.2 | Καθώς η ΚΑΠ εξελισσόταν, η προαναφερόμενη έννοια των μικτών εταιρειών δεν αναθεωρήθηκε και, ως εκ τούτου, οι εταιρείες αυτές παρέμειναν αποκλειστικά στα πλαίσια ενός μηχανισμού της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές, εναλλακτικού ως προς την διάλυση του πλοίου ή ως προς την απλή οριστική εξαγωγή του, όπως παρατηρείται στα σχετικά άρθρα των Κανονισμών που αναφέρονται παρακάτω, στο σημείο 2.1.1 της παρούσας γνωμοδότησης. Κατά συνέπεια, η εφαρμοστέα νομοθεσία είχε χαρακτήρα καθαρά οικονομικού ελέγχου. |
| --- | --- |

1.2

Καθώς η ΚΑΠ εξελισσόταν, η προαναφερόμενη έννοια των μικτών εταιρειών δεν αναθεωρήθηκε και, ως εκ τούτου, οι εταιρείες αυτές παρέμειναν αποκλειστικά στα πλαίσια ενός μηχανισμού της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές, εναλλακτικού ως προς την διάλυση του πλοίου ή ως προς την απλή οριστική εξαγωγή του, όπως παρατηρείται στα σχετικά άρθρα των Κανονισμών που αναφέρονται παρακάτω, στο σημείο 2.1.1 της παρούσας γνωμοδότησης. Κατά συνέπεια, η εφαρμοστέα νομοθεσία είχε χαρακτήρα καθαρά οικονομικού ελέγχου.

| 1.3 | Εντούτοις, οι μικτές αλιευτικές εταιρείες είναι πολύ περισσότερο από μηχανισμός της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές: συνιστούν ένα μέσον για την επίτευξη μιας σειράς στόχων, οι οποίοι περιγράφονται σαφώς στα διάφορα έγγραφα και τους κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση: από τον εφοδιασμό των αγορών έως την πολιτική συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών για την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη, της προώθησης της υπεύθυνης αλιείας, της παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διάφορες περιφερειακές οργανώσεις αλιείας (ΠΟΑ) και, γενικότερα, της παρουσίας κεφαλαίου και ειδικευμένων εργαζομένων των κρατών μελών σε σχέδια βιώσιμης επένδυσης σε διάφορες χώρες και αγορές. |
| --- | --- |

1.3

Εντούτοις, οι μικτές αλιευτικές εταιρείες είναι πολύ περισσότερο από μηχανισμός της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές: συνιστούν ένα μέσον για την επίτευξη μιας σειράς στόχων, οι οποίοι περιγράφονται σαφώς στα διάφορα έγγραφα και τους κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση: από τον εφοδιασμό των αγορών έως την πολιτική συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών για την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη, της προώθησης της υπεύθυνης αλιείας, της παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διάφορες περιφερειακές οργανώσεις αλιείας (ΠΟΑ) και, γενικότερα, της παρουσίας κεφαλαίου και ειδικευμένων εργαζομένων των κρατών μελών σε σχέδια βιώσιμης επένδυσης σε διάφορες χώρες και αγορές.

| 1.4 | Είναι γεγονός ότι η θεώρηση των εταιρειών αυτών ως μηχανισμού της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές έχει πλέον ξεπεραστεί οριστικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, όμως, όπως θα δούμε παρακάτω, είναι επίσης γεγονός ότι αυτό οδήγησε στο να υπάρχει σήμερα σχεδόν πλήρης απουσία ρύθμισης που να παρέχει ειδικό πλαίσιο στις μικτές εταιρείες, εντός των ιδίων αρμοδιοτήτων και πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.4

Είναι γεγονός ότι η θεώρηση των εταιρειών αυτών ως μηχανισμού της πολιτικής για τις αλιευτικές δομές έχει πλέον ξεπεραστεί οριστικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, όμως, όπως θα δούμε παρακάτω, είναι επίσης γεγονός ότι αυτό οδήγησε στο να υπάρχει σήμερα σχεδόν πλήρης απουσία ρύθμισης που να παρέχει ειδικό πλαίσιο στις μικτές εταιρείες, εντός των ιδίων αρμοδιοτήτων και πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 1.5 | Είναι επίσης γεγονός ότι η ΕΟΚΕ, στις γνωμοδοτήσεις που της έχει ζητήσει η Επιτροπή, έχει πάντοτε υποστηρίξει ότι είναι αναγκαίο να προσαρμοστούν οι μικτές αλιευτικές εταιρείες στη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Το έπραξε κατά τη σχετική διαδικασία, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε σχετικά με την Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ (2). Το επανέλαβε στη γνωμοδότησή της για το Ευρωπαϊκό Αλιευτικό Ταμείο (3), σχετικά με την πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για το Ταμείο αυτό (4), και το κοινοποίησε δημόσια στον αρμόδιο για την Αλιεία Επίτροπο, κατά την επίσκεψή του στο Τμήμα NAT της ΕΟΚΕ, στις 16 Ιουνίου 2005, κατά την οποία ο Επίτροπος έκανε δεκτή την κοινοποίηση για εξέταση. |
| --- | --- |

1.5

Είναι επίσης γεγονός ότι η ΕΟΚΕ, στις γνωμοδοτήσεις που της έχει ζητήσει η Επιτροπή, έχει πάντοτε υποστηρίξει ότι είναι αναγκαίο να προσαρμοστούν οι μικτές αλιευτικές εταιρείες στη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Το έπραξε κατά τη σχετική διαδικασία, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε σχετικά με την Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ (2). Το επανέλαβε στη γνωμοδότησή της για το Ευρωπαϊκό Αλιευτικό Ταμείο (3), σχετικά με την πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για το Ταμείο αυτό (4), και το κοινοποίησε δημόσια στον αρμόδιο για την Αλιεία Επίτροπο, κατά την επίσκεψή του στο Τμήμα NAT της ΕΟΚΕ, στις 16 Ιουνίου 2005, κατά την οποία ο Επίτροπος έκανε δεκτή την κοινοποίηση για εξέταση.

| 1.6 | Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να εμβαθύνει περαιτέρω προς την κατεύθυνση που έχει καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, παραθέτοντας τα αναγκαία επιχειρήματα για την προώθηση μιας αλλαγής της αντίληψης σχετικά με το λόγο ύπαρξης των μικτών εταιρειών αλιείας και, επομένως, και του περιεχομένου των κανόνων που τις διέπουν, με βάση τα επίσημα έγγραφα και τα γεγονότα που διασταυρώνονται στα έγγραφα αυτά. |
| --- | --- |

1.6

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να εμβαθύνει περαιτέρω προς την κατεύθυνση που έχει καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, παραθέτοντας τα αναγκαία επιχειρήματα για την προώθηση μιας αλλαγής της αντίληψης σχετικά με το λόγο ύπαρξης των μικτών εταιρειών αλιείας και, επομένως, και του περιεχομένου των κανόνων που τις διέπουν, με βάση τα επίσημα έγγραφα και τα γεγονότα που διασταυρώνονται στα έγγραφα αυτά.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η αποδοχή της προτεινόμενης εννοιολογικής αλλαγής θα οδηγήσει στην καταβολή της αναγκαίας προσπάθειας προκειμένου να παρασχεθεί ένα διευρυμένο και ιδιαίτερο καθεστώς στις εταιρείες αυτής της μορφής, οι οποίες συνιστούν μια μοναδική πραγματικότητα στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου και διανοίγουν μια ιδιαίτερη οδό δράσης για τις διεθνείς σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η αποδοχή της προτεινόμενης εννοιολογικής αλλαγής θα οδηγήσει στην καταβολή της αναγκαίας προσπάθειας προκειμένου να παρασχεθεί ένα διευρυμένο και ιδιαίτερο καθεστώς στις εταιρείες αυτής της μορφής, οι οποίες συνιστούν μια μοναδική πραγματικότητα στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου και διανοίγουν μια ιδιαίτερη οδό δράσης για τις διεθνείς σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1   Καθιέρωση των Μικτών Εταιρειών στο ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

| 2.1.1 | Οι μικτές εταιρείες αλιείας εντάχθηκαν στο κοινοτικό δίκαιο βάσει του Κανονισμού 3944/90 του Συμβουλίου, ο οποίος τροποποίησε τον Κανονισμό 4028/86 του Συμβουλίου, καθότι αποτελεί μηχανισμό κατάλληλο για τον περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας του κοινοτικού στόλου, σε συνδυασμό με μια δέσμευση για τον εφοδιασμό της κοινοτικής αγοράς, λαμβανομένης υπόψη της ανεπάρκειας των πόρων στα κοινοτικά ύδατα και της απαγόρευσης της πρόσβασης στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τρίτων χωρών. Πρόκειται για μια λογική τεσσάρων σημείων: κατάργηση της πλεονάζουσας ικανότητας, εγγύηση εφοδιασμού, μερική διατήρηση της απασχόλησης και υλοποίηση των πολιτικών και εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες (5). Για την εφαρμογή των μέτρων των Κανονισμών αυτών, υιοθετήθηκε ο Κανονισμός 1956/1991 της Επιτροπής (6). |
| --- | --- |

2.1.1

Οι μικτές εταιρείες αλιείας εντάχθηκαν στο κοινοτικό δίκαιο βάσει του Κανονισμού 3944/90 του Συμβουλίου, ο οποίος τροποποίησε τον Κανονισμό 4028/86 του Συμβουλίου, καθότι αποτελεί μηχανισμό κατάλληλο για τον περιορισμό της αλιευτικής ικανότητας του κοινοτικού στόλου, σε συνδυασμό με μια δέσμευση για τον εφοδιασμό της κοινοτικής αγοράς, λαμβανομένης υπόψη της ανεπάρκειας των πόρων στα κοινοτικά ύδατα και της απαγόρευσης της πρόσβασης στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τρίτων χωρών. Πρόκειται για μια λογική τεσσάρων σημείων: κατάργηση της πλεονάζουσας ικανότητας, εγγύηση εφοδιασμού, μερική διατήρηση της απασχόλησης και υλοποίηση των πολιτικών και εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες (5). Για την εφαρμογή των μέτρων των Κανονισμών αυτών, υιοθετήθηκε ο Κανονισμός 1956/1991 της Επιτροπής (6).

| 2.1.2 | Με την υιοθέτηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) 2080/93 (7) και 3699/93 (8) του Συμβουλίου, η διαχείριση και χρηματοδότηση των μικτών εταιρειών αλιείας ενσωματώθηκε στο Χρηματοδοτικό Μέσον Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ). Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη ορίζονταν ως αρμόδια για την επιλογή σχεδίων, τη διαχείριση και τον έλεγχό τους, καθώς και για την καταβολή των επιδοτήσεων. Οι επιδοτήσεις αυτές, αρχικά, ήταν ίσες με τις επιδοτήσεις για διάλυση ή εξαγωγή και, μεταγενέστερα, ίσες με το ογδόντα τοις εκατό (80 %) της πριμοδότησης που θα αντιστοιχούσε σε περίπτωση διάλυσης του πλοίου. Ως εκ τούτου, ο κοινοτικός πλοιοκτήτης νομιμοποιείτο να θεωρεί ότι η διαφορά της επιδότησης μεταξύ της πριμοδότησης για διάλυση και της αντίστοιχης για εξαγωγή σε μικτές εταιρείες οφειλόταν στην ύπαρξη ενός ευνοϊκού δεσμού μεταξύ της νέας μικτής εταιρείας στην οποία φέρνει το πλοίο ή τα πλοία του και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αρχές αυτές εξακολούθησαν να ισχύουν στον Κανονισμό 2468/98 του Συμβουλίου, της 3ης Νοεμβρίου 1998 (9), ο οποίος κατήργησε τον Κανονισμό 3699/93, καθώς και στον Κανονισμό 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999 (10), παρότι πρέπει να επισημανθεί ότι ο τελευταίος αυτός Κανονισμός εισήγαγε μια απλούστερη έννοια για την «κοινή επιχείρηση», ορίζοντάς την ως «εμπορική επιχείρηση με έναν ή περισσότερους εταίρους, υπηκόους της τρίτης χώρας στην οποία είναι νηολογημένο το σκάφος»
   (11). |
| --- | --- |

2.1.2

Με την υιοθέτηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) 2080/93 (7) και 3699/93 (8) του Συμβουλίου, η διαχείριση και χρηματοδότηση των μικτών εταιρειών αλιείας ενσωματώθηκε στο Χρηματοδοτικό Μέσον Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ). Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη ορίζονταν ως αρμόδια για την επιλογή σχεδίων, τη διαχείριση και τον έλεγχό τους, καθώς και για την καταβολή των επιδοτήσεων. Οι επιδοτήσεις αυτές, αρχικά, ήταν ίσες με τις επιδοτήσεις για διάλυση ή εξαγωγή και, μεταγενέστερα, ίσες με το ογδόντα τοις εκατό (80 %) της πριμοδότησης που θα αντιστοιχούσε σε περίπτωση διάλυσης του πλοίου. Ως εκ τούτου, ο κοινοτικός πλοιοκτήτης νομιμοποιείτο να θεωρεί ότι η διαφορά της επιδότησης μεταξύ της πριμοδότησης για διάλυση και της αντίστοιχης για εξαγωγή σε μικτές εταιρείες οφειλόταν στην ύπαρξη ενός ευνοϊκού δεσμού μεταξύ της νέας μικτής εταιρείας στην οποία φέρνει το πλοίο ή τα πλοία του και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αρχές αυτές εξακολούθησαν να ισχύουν στον Κανονισμό 2468/98 του Συμβουλίου, της 3ης Νοεμβρίου 1998 (9), ο οποίος κατήργησε τον Κανονισμό 3699/93, καθώς και στον Κανονισμό 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999 (10), παρότι πρέπει να επισημανθεί ότι ο τελευταίος αυτός Κανονισμός εισήγαγε μια απλούστερη έννοια για την «κοινή επιχείρηση», ορίζοντάς την ως «εμπορική επιχείρηση με έναν ή περισσότερους εταίρους, υπηκόους της τρίτης χώρας στην οποία είναι νηολογημένο το σκάφος»
   (11).

2.2   Πρόσφατο ιστορικό

| 2.2.1 | Η «Πράσινη Βίβλος για το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής» (12) αναγνώρισε, αφενός, το πλεόνασμα αλιευτικής ικανότητας του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, αφετέρου, την παγκοσμιοποίηση του κλάδου της αλιείας και τη θεμιτή προσδοκία πολλών αναπτυσσόμενων χωρών να διευρύνουν την αλιευτική τους βιομηχανία. Οι τρεις αυτές ιδέες, σε συνδυασμό με την ένταση κεφαλαιοποίησης που είναι αναγκαία για τις αλιευτικές επενδύσεις (στόλος, λιμένες, ψυκτικές εγκαταστάσεις, εργοστάσια κ.λπ.), που επίσης αναγνωρίζεται στην Πράσινη Βίβλο, θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει σε ειδικό προβληματισμό σχετικά με τη σημασία των Μικτών Εταιρειών Αλιείας, ευρύτερο από εκείνον που αντικατοπτρίζεται στα επίσημα έγγραφα (13) της εποχής εκείνης. |
| --- | --- |

2.2.1

Η «Πράσινη Βίβλος για το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής» (12) αναγνώρισε, αφενός, το πλεόνασμα αλιευτικής ικανότητας του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, αφετέρου, την παγκοσμιοποίηση του κλάδου της αλιείας και τη θεμιτή προσδοκία πολλών αναπτυσσόμενων χωρών να διευρύνουν την αλιευτική τους βιομηχανία. Οι τρεις αυτές ιδέες, σε συνδυασμό με την ένταση κεφαλαιοποίησης που είναι αναγκαία για τις αλιευτικές επενδύσεις (στόλος, λιμένες, ψυκτικές εγκαταστάσεις, εργοστάσια κ.λπ.), που επίσης αναγνωρίζεται στην Πράσινη Βίβλο, θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει σε ειδικό προβληματισμό σχετικά με τη σημασία των Μικτών Εταιρειών Αλιείας, ευρύτερο από εκείνον που αντικατοπτρίζεται στα επίσημα έγγραφα (13) της εποχής εκείνης.

| 2.2.1.1 | Οι μικτές εταιρείες αλιείας συνιστούν μέσον παρουσίας και επένδυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ανάπτυξη του αλιευτικού κλάδου σε αναπτυσσόμενες χώρες, με στόχο τη διαμόρφωση ή την περαιτέρω ανάπτυξη ενός πλήρους οικονομικού κλάδου. Ο εφοδιασμός με αλιευτικά σκάφη των εν λόγω εταιρειών αντιπροσωπεύει την πτυχή της εξαγωγής αλιευμάτων, προωθούνται όμως διάφορες πτυχές, όπως οι λιμένες, διάφορες υπηρεσίες (επισκευές, μηχανική, ανεφοδιασμός, αποστολή, μεταφόρτωση, φόρτωση και εκφόρτωση, μέριμνα για τα πληρώματα, ταξίδια...), πραγματική διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας (που απαιτείται από τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων, μέσω επενδύσεων σε πολυδάπανες ψυκτικές εγκαταστάσεις), τήρηση των υγειονομικών κανόνων που ισχύουν για τα προϊόντα διατροφής και, τέλος, εγκατάσταση μεταποιητικών βιομηχανιών. |
| --- | --- |

2.2.1.1

Οι μικτές εταιρείες αλιείας συνιστούν μέσον παρουσίας και επένδυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ανάπτυξη του αλιευτικού κλάδου σε αναπτυσσόμενες χώρες, με στόχο τη διαμόρφωση ή την περαιτέρω ανάπτυξη ενός πλήρους οικονομικού κλάδου. Ο εφοδιασμός με αλιευτικά σκάφη των εν λόγω εταιρειών αντιπροσωπεύει την πτυχή της εξαγωγής αλιευμάτων, προωθούνται όμως διάφορες πτυχές, όπως οι λιμένες, διάφορες υπηρεσίες (επισκευές, μηχανική, ανεφοδιασμός, αποστολή, μεταφόρτωση, φόρτωση και εκφόρτωση, μέριμνα για τα πληρώματα, ταξίδια...), πραγματική διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας (που απαιτείται από τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων, μέσω επενδύσεων σε πολυδάπανες ψυκτικές εγκαταστάσεις), τήρηση των υγειονομικών κανόνων που ισχύουν για τα προϊόντα διατροφής και, τέλος, εγκατάσταση μεταποιητικών βιομηχανιών.

| 2.2.1.1.1 | Το μέσον αυτό, παράλληλα με τη διατήρηση ποιοτικής ευρωπαϊκής απασχόλησης στα ανώτερα αξιώματα και τη μέση διοίκηση πολλών πλοίων, παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας πολλών θέσεων εργασίας στα πλοία και στις επιχειρήσεις υπηρεσιών που δημιουργούνται γύρω από αυτά. Η απασχόληση αυτή μπορεί να προσφέρει μια διέξοδο αξιοπρεπή, ως προς τις συνθήκες εργασίας και τα έσοδα, στους τοπικούς αλιείς οι οποίοι, διαφορετικά, διαθέτουν ως μοναδική διέξοδο την παραδοσιακή απασχόληση στην αλιεία μικρής κλίμακας, η οποία πολύ συχνά δεν είναι αποδοτική, ενώ παράλληλα είναι ζημιογόνος για τους ίδιους τους πόρους, λόγω της ανυπαρξίας ή ανεπάρκειας μηχανισμών ελέγχου, συντήρησης, εμπορευματοποίησης κ.λπ. |
| --- | --- |

2.2.1.1.1

Το μέσον αυτό, παράλληλα με τη διατήρηση ποιοτικής ευρωπαϊκής απασχόλησης στα ανώτερα αξιώματα και τη μέση διοίκηση πολλών πλοίων, παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας πολλών θέσεων εργασίας στα πλοία και στις επιχειρήσεις υπηρεσιών που δημιουργούνται γύρω από αυτά. Η απασχόληση αυτή μπορεί να προσφέρει μια διέξοδο αξιοπρεπή, ως προς τις συνθήκες εργασίας και τα έσοδα, στους τοπικούς αλιείς οι οποίοι, διαφορετικά, διαθέτουν ως μοναδική διέξοδο την παραδοσιακή απασχόληση στην αλιεία μικρής κλίμακας, η οποία πολύ συχνά δεν είναι αποδοτική, ενώ παράλληλα είναι ζημιογόνος για τους ίδιους τους πόρους, λόγω της ανυπαρξίας ή ανεπάρκειας μηχανισμών ελέγχου, συντήρησης, εμπορευματοποίησης κ.λπ.

| 2.2.1.2 | Η δημιουργία τοπικού πλούτου και η εξαγωγή των αλιευμάτων, με ή χωρίς προηγούμενη επί τόπου μεταποίηση, επιτρέπει, με τη σειρά της, την ίδρυση διεθνών αλυσίδων αξίας, στις οποίες η κατανομή της αξίας αυτής γίνεται περισσότερο ισότιμα, καθώς και την εκθετική αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και του κατά κεφαλήν εισοδήματος στον κλάδο αυτό στην αντίστοιχη χώρα, και οδηγεί σταδιακά στη δημιουργία ενός βιομηχανοποιημένου αλιευτικού κλάδου, εκεί όπου προηγουμένως υπήρχε μόνο μια καθαρά παράκτια αλιεία, χωρίς επαρκείς υγειονομικές και εμπορικές συνθήκες. |
| --- | --- |

2.2.1.2

Η δημιουργία τοπικού πλούτου και η εξαγωγή των αλιευμάτων, με ή χωρίς προηγούμενη επί τόπου μεταποίηση, επιτρέπει, με τη σειρά της, την ίδρυση διεθνών αλυσίδων αξίας, στις οποίες η κατανομή της αξίας αυτής γίνεται περισσότερο ισότιμα, καθώς και την εκθετική αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και του κατά κεφαλήν εισοδήματος στον κλάδο αυτό στην αντίστοιχη χώρα, και οδηγεί σταδιακά στη δημιουργία ενός βιομηχανοποιημένου αλιευτικού κλάδου, εκεί όπου προηγουμένως υπήρχε μόνο μια καθαρά παράκτια αλιεία, χωρίς επαρκείς υγειονομικές και εμπορικές συνθήκες.

| 2.2.1.3 | Οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας είχαν την υποχρέωση να αναλαμβάνουν δέσμευση εφοδιασμού κατά προτεραιότητα των ευρωπαϊκών αγορών. Βάσει της δέσμευσης αυτής, διασφαλίζονται η πραγματικότητα και η διατήρηση των επενδύσεων που πραγματοποιούν οι πλοιοκτήτες και βιομήχανοι της αλιείας, τα κράτη μέλη και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση (μέσω επιδοτήσεων) και εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός της κοινοτικής αγοράς, που είναι ελλειμματική, καθώς η κατανάλωση ψαριού αυξάνεται λόγω των συστάσεων για υγιή και ποικίλη διατροφή τις οποίες επανειλημμένως απευθύνουν στον ευρωπαϊκό πληθυσμό τόσο οι επιστημονικοί όσο και οι δημόσιοι φορείς. Επιπλέον, ο εφοδιασμός αυτός πρέπει να τηρεί αυστηρά τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα προϊόντα διατροφής. |
| --- | --- |

2.2.1.3

Οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας είχαν την υποχρέωση να αναλαμβάνουν δέσμευση εφοδιασμού κατά προτεραιότητα των ευρωπαϊκών αγορών. Βάσει της δέσμευσης αυτής, διασφαλίζονται η πραγματικότητα και η διατήρηση των επενδύσεων που πραγματοποιούν οι πλοιοκτήτες και βιομήχανοι της αλιείας, τα κράτη μέλη και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση (μέσω επιδοτήσεων) και εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός της κοινοτικής αγοράς, που είναι ελλειμματική, καθώς η κατανάλωση ψαριού αυξάνεται λόγω των συστάσεων για υγιή και ποικίλη διατροφή τις οποίες επανειλημμένως απευθύνουν στον ευρωπαϊκό πληθυσμό τόσο οι επιστημονικοί όσο και οι δημόσιοι φορείς. Επιπλέον, ο εφοδιασμός αυτός πρέπει να τηρεί αυστηρά τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα προϊόντα διατροφής.

| 2.2.1.4 | Η δραστηριότητα των μικτών επιχειρήσεων, στις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζώνες που εξαρτώνται από την αλιεία, καθιστά δυνατή τη διατήρηση του επιπέδου απασχόλησης στην οικεία βιομηχανία, καθώς διατηρούνται σε λειτουργία τα κεντρικά, τεχνικά και εμπορικά γραφεία των επιχειρήσεων στην Ευρώπη και οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται από την βοηθητική βιομηχανία, είτε άμεσα, στις περιπτώσεις όπου τα μεγάλα πλοία επιστρέφουν στους ευρωπαϊκούς λιμένες βάσης τους για τις ανά τετραετία επισκευές, είτε έμμεσα, όταν δημιουργούνται αλυσίδες υπηρεσιών τεχνογνωσίας με τις προαναφερθείσες τοπικές βιομηχανίες υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.2.1.4

Η δραστηριότητα των μικτών επιχειρήσεων, στις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζώνες που εξαρτώνται από την αλιεία, καθιστά δυνατή τη διατήρηση του επιπέδου απασχόλησης στην οικεία βιομηχανία, καθώς διατηρούνται σε λειτουργία τα κεντρικά, τεχνικά και εμπορικά γραφεία των επιχειρήσεων στην Ευρώπη και οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται από την βοηθητική βιομηχανία, είτε άμεσα, στις περιπτώσεις όπου τα μεγάλα πλοία επιστρέφουν στους ευρωπαϊκούς λιμένες βάσης τους για τις ανά τετραετία επισκευές, είτε έμμεσα, όταν δημιουργούνται αλυσίδες υπηρεσιών τεχνογνωσίας με τις προαναφερθείσες τοπικές βιομηχανίες υπηρεσιών.

| 2.2.1.5 | Οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας παρέχουν τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει πραγματικά στοιχεία για την παρακολούθηση και έλεγχο των αλιευμάτων σε διεθνή ύδατα και ύδατα τρίτων χωρών, καθώς διατηρούν νομικό σύνδεσμο με τις αλιευτικές εταιρείες που βρίσκονται στις περιοχές προέλευσης. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ασκεί ουσιαστικό ηγετικό ρόλο κατά τη δράση της εντός των αρμόδιων Περιφερειακών Οργανώσεων Αλιείας, οι οποίες έχουν συσταθεί ή λειτουργούν υπό την αιγίδα του FAO (Οργανισμός Επισιτισμού και Γεωργίας), του αρμόδιου για το θέμα αυτό οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (14). Αυτό συμβαίνει επειδή, στα πλαίσια του δημοσιονομικού ελέγχου εκ μέρους της Επιτροπής, των κρατών μελών και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι μικτές επιχειρήσεις οφείλουν να διαβιβάζουν, ανά εξάμηνο, στα κράτη μέλη στοιχεία σχετικά με τα αλιεύματά τους. |
| --- | --- |

2.2.1.5

Οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας παρέχουν τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτει πραγματικά στοιχεία για την παρακολούθηση και έλεγχο των αλιευμάτων σε διεθνή ύδατα και ύδατα τρίτων χωρών, καθώς διατηρούν νομικό σύνδεσμο με τις αλιευτικές εταιρείες που βρίσκονται στις περιοχές προέλευσης. Το γεγονός αυτό επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ασκεί ουσιαστικό ηγετικό ρόλο κατά τη δράση της εντός των αρμόδιων Περιφερειακών Οργανώσεων Αλιείας, οι οποίες έχουν συσταθεί ή λειτουργούν υπό την αιγίδα του FAO (Οργανισμός Επισιτισμού και Γεωργίας), του αρμόδιου για το θέμα αυτό οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (14). Αυτό συμβαίνει επειδή, στα πλαίσια του δημοσιονομικού ελέγχου εκ μέρους της Επιτροπής, των κρατών μελών και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι μικτές επιχειρήσεις οφείλουν να διαβιβάζουν, ανά εξάμηνο, στα κράτη μέλη στοιχεία σχετικά με τα αλιεύματά τους.

| 2.2.1.6 | Επίσης, οι επιχειρήσεις αυτές επιτρέπουν τη διατήρηση αλιευτικής παρουσίας ομάδων συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνή ύδατα και αλιευτικά πεδία, με εγγυημένη ποιότητα χάρις στα επίπεδα των απαιτήσεων των κοινοτικών Κανονισμών για θέματα υπεύθυνης αλιείας, διατήρησης και διαχείρισης των πόρων, ασφάλειας επί των πλοίων, ελέγχων, ασφάλειας της τροφικής αλυσίδας κ.λπ. Με τον τρόπο αυτόν αποτρέπεται ή ελαχιστοποιείται η επιβλαβής επίδραση αλλοδαπών αλιευτικών στόλων, οι οποίοι ούτε προωθούν την αλιευτική και βιομηχανική ανάπτυξη της τρίτης χώρας, ούτε εγγυώνται την ποιότητα των αλιευμάτων με τελικό προορισμό την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε και επιτρέπουν τον δέοντα υπεύθυνο έλεγχο των πόρων. |
| --- | --- |

2.2.1.6

Επίσης, οι επιχειρήσεις αυτές επιτρέπουν τη διατήρηση αλιευτικής παρουσίας ομάδων συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διεθνή ύδατα και αλιευτικά πεδία, με εγγυημένη ποιότητα χάρις στα επίπεδα των απαιτήσεων των κοινοτικών Κανονισμών για θέματα υπεύθυνης αλιείας, διατήρησης και διαχείρισης των πόρων, ασφάλειας επί των πλοίων, ελέγχων, ασφάλειας της τροφικής αλυσίδας κ.λπ. Με τον τρόπο αυτόν αποτρέπεται ή ελαχιστοποιείται η επιβλαβής επίδραση αλλοδαπών αλιευτικών στόλων, οι οποίοι ούτε προωθούν την αλιευτική και βιομηχανική ανάπτυξη της τρίτης χώρας, ούτε εγγυώνται την ποιότητα των αλιευμάτων με τελικό προορισμό την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε και επιτρέπουν τον δέοντα υπεύθυνο έλεγχο των πόρων.

| 2.2.1.7 | Τέλος, μέσω των επιχειρήσεων αυτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμβάλει κατά τρόπο αποτελεσματικό και διαρκή στην ανάπτυξη μιας τοπικής αλιευτικής βιομηχανίας στις χώρες με τις οποίες έχει συνάψει αλιευτικές συμφωνίες και στις οποίες δραστηριοποιούνται μικτές εταιρείες αλιείας ή εταιρείες των ενδιαφερομένων τρίτων χωρών στις οποίες τον έλεγχο έχουν ευρωπαίοι επιχειρηματίες. Η αλιευτική αυτή βιομηχανία έχει προσπορίσει οφέλη και στις τρίτες χώρες και στην Ευρωπαϊκή Ένωση γενικά, καθώς επιτρέπει τον συνεχή εφοδιασμό με προϊόντα της θάλασσας. |
| --- | --- |

2.2.1.7

Τέλος, μέσω των επιχειρήσεων αυτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμβάλει κατά τρόπο αποτελεσματικό και διαρκή στην ανάπτυξη μιας τοπικής αλιευτικής βιομηχανίας στις χώρες με τις οποίες έχει συνάψει αλιευτικές συμφωνίες και στις οποίες δραστηριοποιούνται μικτές εταιρείες αλιείας ή εταιρείες των ενδιαφερομένων τρίτων χωρών στις οποίες τον έλεγχο έχουν ευρωπαίοι επιχειρηματίες. Η αλιευτική αυτή βιομηχανία έχει προσπορίσει οφέλη και στις τρίτες χώρες και στην Ευρωπαϊκή Ένωση γενικά, καθώς επιτρέπει τον συνεχή εφοδιασμό με προϊόντα της θάλασσας.

| 2.2.2 | Τίποτα απ' όσα προαναφέρονται δεν αντικατοπτρίζεται, έστω και έμμεσα, ούτε στο κεφάλαιο 3.9 της επανειλημμένως προαναφερθείσας «Πράσινης Βίβλου» σχετικά με την «Διεθνή διάσταση της ΚΑΠ» (15), ούτε στο κεφάλαιο 5.8 για τις «Εξωτερικές Σχέσεις» (16). Ούτε μία φορά δεν αναφέρονται οι μικτές εταιρείες αλιείας ως έγκυρο μέσον για την εφαρμογή των αρχών της αλιευτικής πολιτικής που η ίδια η «Πράσινη Βίβλος» προωθεί, παρότι έως το 2002 είχαν εγκριθεί μέσω εκτεταμένης σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας, όπως εκτίθεται διεξοδικά στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

2.2.2

Τίποτα απ' όσα προαναφέρονται δεν αντικατοπτρίζεται, έστω και έμμεσα, ούτε στο κεφάλαιο 3.9 της επανειλημμένως προαναφερθείσας «Πράσινης Βίβλου» σχετικά με την «Διεθνή διάσταση της ΚΑΠ» (15), ούτε στο κεφάλαιο 5.8 για τις «Εξωτερικές Σχέσεις» (16). Ούτε μία φορά δεν αναφέρονται οι μικτές εταιρείες αλιείας ως έγκυρο μέσον για την εφαρμογή των αρχών της αλιευτικής πολιτικής που η ίδια η «Πράσινη Βίβλος» προωθεί, παρότι έως το 2002 είχαν εγκριθεί μέσω εκτεταμένης σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας, όπως εκτίθεται διεξοδικά στην παρούσα γνωμοδότηση.

| 2.2.3 | Η πλήρης στην ουσία κατάργηση των μικτών εταιρειών αλιείας στην νέα ΚΑΠ αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η τελευταία έκθεση που πραγματοποιήθηκε με ανάθεση της Επιτροπής με εξαντλητικά στοιχεία ειδικά επ' αυτού, χρονολογείται από το 2001 και σ' αυτήν δεν γίνεται ειδική αναφορά στα πλοία που έχουν τεθεί στην υπηρεσία μικτών εταιρειών (17). Υπάρχει προηγούμενη από αυτήν ειδική έκθεση, με τίτλο «Étude de bilan des sociétés mixtes dans le contexte des interventions structurelles dans le domaine de la pêche» (Μελέτη των μικτών εταιρειών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στον τομέα της αλιείας), που χρονολογείται από τις 16 Ιουνίου 2000. Τα έγγραφα αυτά αναφέρουν ότι υπάρχουν σήμερα περίπου 300 μικτές επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν περισσότερα από 600 πλοία. Οι επιχειρήσεις αυτές έμειναν εκτός του κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου για την αλιεία, σε κατάσταση νομικού κενού, και μετατράπηκαν σε αποκλειστικά αλλοδαπές εταιρείες όπου συμμετέχουν κοινοτικοί εταίροι, οι οποίες έχουν έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρέωση εφοδιασμού κατά προτεραιότητα και υποχρέωση παροχής πληροφοριών σε περιοδική βάση, χωρίς άλλη προστασία πέρα από εκείνη που μπορούν, κατά περίπτωση, να προσφέρουν οι διμερείς συμφωνίες αμοιβαίας προστασίας των επενδύσεων μεταξύ του κράτους μέλους προέλευσης και της τρίτης χώρας προορισμού. |
| --- | --- |

2.2.3

Η πλήρης στην ουσία κατάργηση των μικτών εταιρειών αλιείας στην νέα ΚΑΠ αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η τελευταία έκθεση που πραγματοποιήθηκε με ανάθεση της Επιτροπής με εξαντλητικά στοιχεία ειδικά επ' αυτού, χρονολογείται από το 2001 και σ' αυτήν δεν γίνεται ειδική αναφορά στα πλοία που έχουν τεθεί στην υπηρεσία μικτών εταιρειών (17). Υπάρχει προηγούμενη από αυτήν ειδική έκθεση, με τίτλο «Étude de bilan des sociétés mixtes dans le contexte des interventions structurelles dans le domaine de la pêche» (Μελέτη των μικτών εταιρειών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στον τομέα της αλιείας), που χρονολογείται από τις 16 Ιουνίου 2000. Τα έγγραφα αυτά αναφέρουν ότι υπάρχουν σήμερα περίπου 300 μικτές επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν περισσότερα από 600 πλοία. Οι επιχειρήσεις αυτές έμειναν εκτός του κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου για την αλιεία, σε κατάσταση νομικού κενού, και μετατράπηκαν σε αποκλειστικά αλλοδαπές εταιρείες όπου συμμετέχουν κοινοτικοί εταίροι, οι οποίες έχουν έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρέωση εφοδιασμού κατά προτεραιότητα και υποχρέωση παροχής πληροφοριών σε περιοδική βάση, χωρίς άλλη προστασία πέρα από εκείνη που μπορούν, κατά περίπτωση, να προσφέρουν οι διμερείς συμφωνίες αμοιβαίας προστασίας των επενδύσεων μεταξύ του κράτους μέλους προέλευσης και της τρίτης χώρας προορισμού.

2.3   Σημερινή κατάσταση

| 2.3.1 | Παράλληλα με τη διεξαγωγή των εργασιών που οδήγησαν στην οριστική διατύπωση της προαναφερθείσας Πράσινης Βίβλου, υιοθετήθηκαν οι εξής Κανονισμοί: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1263/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για το χρηματοδοτικό μέσο προσανατολισμού της αλιείας (18) και Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας (19). Οι Κανονισμοί αυτοί εξακολουθούσαν να αναγνωρίζουν την ισχύ, στα πλαίσια του ΧΜΠΑ, των μικτών αλιευτικών εταιρειών μέχρι τη λήξη της περιόδου ισχύος τους, δηλαδή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006. |
| --- | --- |

2.3.1

Παράλληλα με τη διεξαγωγή των εργασιών που οδήγησαν στην οριστική διατύπωση της προαναφερθείσας Πράσινης Βίβλου, υιοθετήθηκαν οι εξής Κανονισμοί: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1263/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για το χρηματοδοτικό μέσο προσανατολισμού της αλιείας (18) και Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας (19). Οι Κανονισμοί αυτοί εξακολουθούσαν να αναγνωρίζουν την ισχύ, στα πλαίσια του ΧΜΠΑ, των μικτών αλιευτικών εταιρειών μέχρι τη λήξη της περιόδου ισχύος τους, δηλαδή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006.

| 2.3.2 | Ωστόσο, από τις 31 Δεκεμβρίου 2004, οι μικτές επιχειρήσεις ουσιαστικά καταργήθηκαν από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις διαρθρώσεις της αλιείας, βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2369/2002 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2002, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 για καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας (20). Οι μικτές επιχειρήσεις εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στο κοινοτικό κεκτημένο, εφόσον οφείλουν να τηρούν τους κανόνες που εφαρμόζονταν κατά τη στιγμή της σύστασής τους, δεν υπάγονται όμως σε ειδική μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ρύθμιση. |
| --- | --- |

2.3.2

Ωστόσο, από τις 31 Δεκεμβρίου 2004, οι μικτές επιχειρήσεις ουσιαστικά καταργήθηκαν από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις διαρθρώσεις της αλιείας, βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2369/2002 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2002, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 για καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας (20). Οι μικτές επιχειρήσεις εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στο κοινοτικό κεκτημένο, εφόσον οφείλουν να τηρούν τους κανόνες που εφαρμόζονταν κατά τη στιγμή της σύστασής τους, δεν υπάγονται όμως σε ειδική μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ρύθμιση.

| 2.3.3 | Η αρχή επί της οποίας στηρίχθηκε η κατάργηση των ενισχύσεων προς τις μικτές επιχειρήσεις αλιείας, καθώς και σχεδόν οποιασδήποτε νομοθετικής αναφοράς σε αυτές, περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη (5) του τελευταίου αυτού Κανονισμού, σύμφωνα με την οποία το ΧΜΠΑ θα πρέπει να επικεντρώσει τις προσπάθειές του στην μείωση της αλιευτικής ικανότητας μέσω της διάλυσης σκαφών. Ο απλός περιορισμός της αλιευτικής ικανότητας είναι ένας μόνον από τους πολυάριθμους στόχους των κοινοτικών πολιτικών τους οποίους εξυπηρέτησαν και μπορούν να εξακολουθήσουν να εξυπηρετούν ως κατάλληλο μέσον οι μικτές εταιρείες, όπως εξηγείται παρακάτω. |
| --- | --- |

2.3.3

Η αρχή επί της οποίας στηρίχθηκε η κατάργηση των ενισχύσεων προς τις μικτές επιχειρήσεις αλιείας, καθώς και σχεδόν οποιασδήποτε νομοθετικής αναφοράς σε αυτές, περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη (5) του τελευταίου αυτού Κανονισμού, σύμφωνα με την οποία το ΧΜΠΑ θα πρέπει να επικεντρώσει τις προσπάθειές του στην μείωση της αλιευτικής ικανότητας μέσω της διάλυσης σκαφών. Ο απλός περιορισμός της αλιευτικής ικανότητας είναι ένας μόνον από τους πολυάριθμους στόχους των κοινοτικών πολιτικών τους οποίους εξυπηρέτησαν και μπορούν να εξακολουθήσουν να εξυπηρετούν ως κατάλληλο μέσον οι μικτές εταιρείες, όπως εξηγείται παρακάτω.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Σκοπιμότητα της διατήρησης μιας ειδικής πολιτικής για τις Μικτές Εταιρείες Αλιείας στα πλαίσια της ΚΑΠ |
| --- | --- |

3.1

Σκοπιμότητα της διατήρησης μιας ειδικής πολιτικής για τις Μικτές Εταιρείες Αλιείας στα πλαίσια της ΚΑΠ

| 3.1.1 | Σε αντίθεση προς την κατάργησή τους από την ισχύουσα νομοθεσία, οι μικτές εταιρείες αλιείας στηρίζονται σε μια οικονομική λογική ιδιαίτερα κατάλληλη για μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η οποία στηρίζεται, αφενός, στην εξοικονόμηση δαπανών λόγω του μικρότερου συνήθως ύψους των δαπανών που επιβάλλονται στη χώρα προορισμού, σε σύγκριση με εκείνες του κράτους μέλους προέλευσης και, αφετέρου, στη μεταφορά τεχνολογιών, τη δημιουργία και κατανομή προστιθέμενης αξίας, την πρόσβαση στους πόρους και τον εφοδιασμό των αγορών. |
| --- | --- |

3.1.1

Σε αντίθεση προς την κατάργησή τους από την ισχύουσα νομοθεσία, οι μικτές εταιρείες αλιείας στηρίζονται σε μια οικονομική λογική ιδιαίτερα κατάλληλη για μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η οποία στηρίζεται, αφενός, στην εξοικονόμηση δαπανών λόγω του μικρότερου συνήθως ύψους των δαπανών που επιβάλλονται στη χώρα προορισμού, σε σύγκριση με εκείνες του κράτους μέλους προέλευσης και, αφετέρου, στη μεταφορά τεχνολογιών, τη δημιουργία και κατανομή προστιθέμενης αξίας, την πρόσβαση στους πόρους και τον εφοδιασμό των αγορών.

| 3.1.2 | Οι μικτές εταιρείες αλιείας επιτρέπουν, παράλληλα, τη μερική διατήρηση της απασχόλησης, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, στις ζώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξαρτώνται από την αλιεία, και την ανάπτυξη νέων θέσεων εργασίας, περισσότερο εξειδικευμένων, στις τρίτες χώρες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης και της κατάρτισης και εξειδίκευσης των εργαζομένων στη χώρα προορισμού. |
| --- | --- |

3.1.2

Οι μικτές εταιρείες αλιείας επιτρέπουν, παράλληλα, τη μερική διατήρηση της απασχόλησης, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, στις ζώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξαρτώνται από την αλιεία, και την ανάπτυξη νέων θέσεων εργασίας, περισσότερο εξειδικευμένων, στις τρίτες χώρες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης και της κατάρτισης και εξειδίκευσης των εργαζομένων στη χώρα προορισμού.

| 3.1.3 | Οι μικτές εταιρείες αλιείας εντάχθηκαν στην κοινοτική έννομη τάξη, στα πλαίσια της πολιτικής για τις διαρθρώσεις της αλιείας, το 1990, εδώ και δεκαπέντε χρόνια δηλαδή, και υπήρξαν χρήσιμο μέσον καθ' όλο αυτό το διάστημα. Η άστοχη κατάργηση, της οποίας υπήρξαν αντικείμενο, καθώς εξαφανίστηκαν από την νέα ΚΑΠ που προώθησε η Επιτροπή, και από την ισχύουσα νομοθεσία από την 1η Ιανουαρίου 2005, συνεπάγεται την απώλεια κοινοτικής στήριξης προς ένα αξιόλογο μέσον οικονομικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, συνήθως αναπτυσσόμενες, πέραν του ότι μπορεί να συνιστά παραβίαση της αρχής της εύλογης εμπιστοσύνης που πρέπει να διέπει τις σχέσεις μεταξύ των ευρωπαίων επιχειρηματιών και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. |
| --- | --- |

3.1.3

Οι μικτές εταιρείες αλιείας εντάχθηκαν στην κοινοτική έννομη τάξη, στα πλαίσια της πολιτικής για τις διαρθρώσεις της αλιείας, το 1990, εδώ και δεκαπέντε χρόνια δηλαδή, και υπήρξαν χρήσιμο μέσον καθ' όλο αυτό το διάστημα. Η άστοχη κατάργηση, της οποίας υπήρξαν αντικείμενο, καθώς εξαφανίστηκαν από την νέα ΚΑΠ που προώθησε η Επιτροπή, και από την ισχύουσα νομοθεσία από την 1η Ιανουαρίου 2005, συνεπάγεται την απώλεια κοινοτικής στήριξης προς ένα αξιόλογο μέσον οικονομικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, συνήθως αναπτυσσόμενες, πέραν του ότι μπορεί να συνιστά παραβίαση της αρχής της εύλογης εμπιστοσύνης που πρέπει να διέπει τις σχέσεις μεταξύ των ευρωπαίων επιχειρηματιών και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης.

| 3.1.4 | Οι μικτές εταιρείες αλιείας μπορούν και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ειδικό κεφάλαιο των πολυμερών ή διμερών συμφωνιών συνεργασίας με τρίτες χώρες, πρέπει δε να θεσπιστούν συγκεκριμένοι κανόνες που θα προβλέπουν τις ιδιαιτερότητές τους, τόσο από καθαρά αλιευτική άποψη, όσο και από άποψη προώθησης και προστασίας των ευρωπαϊκών επενδύσεων στο εξωτερικό, και από άποψη τελωνειακή, εργασιακή, φορολογική κ.λπ. |
| --- | --- |

3.1.4

Οι μικτές εταιρείες αλιείας μπορούν και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ειδικό κεφάλαιο των πολυμερών ή διμερών συμφωνιών συνεργασίας με τρίτες χώρες, πρέπει δε να θεσπιστούν συγκεκριμένοι κανόνες που θα προβλέπουν τις ιδιαιτερότητές τους, τόσο από καθαρά αλιευτική άποψη, όσο και από άποψη προώθησης και προστασίας των ευρωπαϊκών επενδύσεων στο εξωτερικό, και από άποψη τελωνειακή, εργασιακή, φορολογική κ.λπ.

| 3.1.5 | Παρότι αληθεύει ότι, εντός της ισχύουσας νομοθεσίας, οι μικτές αλιευτικές εταιρείες θα μπορούσαν να υπάγονται στις καλούμενες «συμφωνίες εταιρικής σχέσης», μέχρι στιγμής δεν παρατηρούνται σημαντικά πρακτικά αποτελέσματα· ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία μια ρύθμιση η οποία θα συντονίζει τις αρμοδιότητες που βρίσκονται διεσπαρμένες εντός της Επιτροπής (Γενικές Διευθύνσεις Ανάπτυξης, Συνεργασίας και Αλιείας), και θα διασαφηνίζει στους επιχειρηματίες και άλλους φορείς του κλάδου πώς οφείλουν να ενεργούν στα πλαίσια των εν λόγω συμφωνιών και οποιωνδήποτε άλλων υφισταμένων μηχανισμών, προκειμένου να επιτυγχάνουν τα ως άνω πρακτικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.1.5

Παρότι αληθεύει ότι, εντός της ισχύουσας νομοθεσίας, οι μικτές αλιευτικές εταιρείες θα μπορούσαν να υπάγονται στις καλούμενες «συμφωνίες εταιρικής σχέσης», μέχρι στιγμής δεν παρατηρούνται σημαντικά πρακτικά αποτελέσματα· ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία μια ρύθμιση η οποία θα συντονίζει τις αρμοδιότητες που βρίσκονται διεσπαρμένες εντός της Επιτροπής (Γενικές Διευθύνσεις Ανάπτυξης, Συνεργασίας και Αλιείας), και θα διασαφηνίζει στους επιχειρηματίες και άλλους φορείς του κλάδου πώς οφείλουν να ενεργούν στα πλαίσια των εν λόγω συμφωνιών και οποιωνδήποτε άλλων υφισταμένων μηχανισμών, προκειμένου να επιτυγχάνουν τα ως άνω πρακτικά αποτελέσματα.

4.   Συμπέρασμα

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, στα πλαίσια των εργασιών που έχουν αρχίσει για την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, και σύμφωνα με τα όσα αντικατοπτρίζονται ήδη στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2004 (21), θα ήταν σκόπιμο να θεωρείται ότι οι Μικτές Επιχειρήσεις Αλιείας, που έπαψαν να συνιστούν στοιχείο διαρθρωτικής ρύθμισης των ικανοτήτων του στόλου, εναλλακτικά ως προς τη διάλυση αλιευτικών πλοίων, ορίζονται πλέον ως ένα μέσον εφοδιασμού των αγορών και ολοκληρωμένης δράσης για τον κλάδο το οποίο διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια των ίδιων αρμοδιοτήτων της, των γενικών και περιφερειακών δεσμεύσεών της και των διμερών συμφωνιών της, για την ορθή εφαρμογή των αλιευτικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα και με τις αρχές του FAO και του ΠΟΕ, και πάντοτε με την δέουσα προσοχή ώστε να μην προκύπτει αύξηση της αλιευτικής ικανότητας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των πόρων. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, στα πλαίσια των εργασιών που έχουν αρχίσει για την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, και σύμφωνα με τα όσα αντικατοπτρίζονται ήδη στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2004 (21), θα ήταν σκόπιμο να θεωρείται ότι οι Μικτές Επιχειρήσεις Αλιείας, που έπαψαν να συνιστούν στοιχείο διαρθρωτικής ρύθμισης των ικανοτήτων του στόλου, εναλλακτικά ως προς τη διάλυση αλιευτικών πλοίων, ορίζονται πλέον ως ένα μέσον εφοδιασμού των αγορών και ολοκληρωμένης δράσης για τον κλάδο το οποίο διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια των ίδιων αρμοδιοτήτων της, των γενικών και περιφερειακών δεσμεύσεών της και των διμερών συμφωνιών της, για την ορθή εφαρμογή των αλιευτικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα και με τις αρχές του FAO και του ΠΟΕ, και πάντοτε με την δέουσα προσοχή ώστε να μην προκύπτει αύξηση της αλιευτικής ικανότητας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των πόρων.

| 4.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τα εξής: |
| --- | --- |

4.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τα εξής:

| 4.2.1 | Να εκπονήσει η Επιτροπή μια μελέτη λεπτομερούς και ενημερωμένου απολογισμού της κατάστασης και των δυνατοτήτων των μικτών αλιευτικών εταιρειών και να κοινοποιήσει τα συμπεράσματά της στα λοιπά όργανα της Ένωσης και στους ενδιαφερόμενους κλάδους. |
| --- | --- |

4.2.1

Να εκπονήσει η Επιτροπή μια μελέτη λεπτομερούς και ενημερωμένου απολογισμού της κατάστασης και των δυνατοτήτων των μικτών αλιευτικών εταιρειών και να κοινοποιήσει τα συμπεράσματά της στα λοιπά όργανα της Ένωσης και στους ενδιαφερόμενους κλάδους.

| 4.2.2 | Να εισαχθούν στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία οι απαραίτητοι κανόνες και μηχανισμοί ώστε οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας να αποκτήσουν ένα μακροπρόθεσμο και σταθερό πλαίσιο δραστηριοποίησης που να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητας αυτής και τις επωφελείς επιδράσεις της στη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, τον εφοδιασμό των αγορών, τη δημιουργία απασχόλησης σε ζώνες εξαρτώμενες από την αλιεία, τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας, τη συνεργασία και τις διεθνείς συναλλαγές. |
| --- | --- |

4.2.2

Να εισαχθούν στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία οι απαραίτητοι κανόνες και μηχανισμοί ώστε οι μικτές επιχειρήσεις αλιείας να αποκτήσουν ένα μακροπρόθεσμο και σταθερό πλαίσιο δραστηριοποίησης που να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητας αυτής και τις επωφελείς επιδράσεις της στη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, τον εφοδιασμό των αγορών, τη δημιουργία απασχόλησης σε ζώνες εξαρτώμενες από την αλιεία, τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας, τη συνεργασία και τις διεθνείς συναλλαγές.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

(1)  Άρθρο 21α του Κανονισμού 3944/90.

1

(2)  ΕΕ C 85 της 8/4/2003.

2

(3)  ΕΕ C 267 της 27.10.2005.

3

(4)  COM(2004) 497 τελικό – 2004/0169 (CNS).

4

(5)  Μελέτη απολογισμού των μικτών εταιρειών στα πλαίσια των διαρθρωτικών παρεμβάσεων στον τομέα της αλιείας. COFREPECHE 16/06/2000 ( http://europa.eu.int/comm/fisheries/doc_et_publ/liste_publi/bilansm.pdf).

5

(6)  Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1956/91 της Επιτροπής της 21ης Ιουνίου 1991 για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4028/86 του Συμβουλίου όσον αφορά τις ενέργειες ενθάρρυνσης για τη σύσταση μεικτών εταιρειών – ΕΕ L 181 της 08/07/1991 σ. 01 – 0028.

6

(7)  ΕΕ L 193 της 31.07.1993, σ. 1.

7

(8)  ΕΕ L 346 της 31.12.1993, σ. 1.

8

(9)  ΕΕ L 312 της 20.11.1998, σ. 19.

9

(10)  ΕΕ L 337 της 30.12.1999, σ. 10.

10

(11)  Άρθρο 8, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του Κανονισμού 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999.

11

(12)  COM(2001) 135 τελικό, της 20.03.2001.

12

(13)  Πρβλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για συμφωνίες αλιευτικής σύμπραξης με τρίτες χώρες, COM(2002) 637 τελικό, της 23.12.2002, σσ 7-8 και υποσημείωση αριθ. 15 στην ίδια Ανακοίνωση.

13

(14)  http://www.fao.org/fi/inicio.asp

14

(15)  σελ. 20.

15

(16)  σσ 40-44.

16

(17)  «European Distant Water Fishing Fleet – some principles and some data», Απρίλιος 2001, είναι διαθέσιμο στα γαλλικά και τα αγγλικά στον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας της Επιτροπής.

17

(18)  ΕΕ L 161 της 26.06.1999.

18

(19)  ΕΕ L 337 της 30.12.1999, σ. 10.

19

(20)  ΕΕ L 258 της 30.12.2002, σ. 49.

20

(21)  Βλ. έγγραφο 11234/04 rev 2 (presse 221), στην ιστοθέση www.consilium.eu.int.

21

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/50 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/50

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί της θεσπίσεως κοινοτικής κλίμακος κατατάξεως σφαγίων των χονδρών βοοειδών

COM(2005) 402 τελικό — 2005/0171 CNS

(2006/C 65/10)

Στις 7 Οκτωβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Frank Allen.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 127 ψήφους υπέρ και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Σκοπός της υπό εξέταση πρότασης είναι η κωδικοποίηση του κανονισμού (EOK) αριθ. 1208/81 του Συμβουλίου της 28ης Απριλίου 1981, περί της θεσπίσεως κοινοτικής κλίμακος κατατάξεως σφαγίων των χονδρών βοοειδών (1). Ο νέος κανονισμός θα αντικαταστήσει τις διάφορες πράξεις που αποτελούν αντικείμενο της κωδικοποίησης (2). Η υπό εξέταση πρόταση σέβεται πλήρως την ουσία των κωδικοποιούμενων κειμένων και αρκείται απλώς στη συγκέντρωσή τους, επιφέροντας μόνο τις τυπικές τροποποιήσεις που απαιτούνται από την ίδια τη διαδικασία κωδικοποίησης. |
| --- | --- |

1.1

Σκοπός της υπό εξέταση πρότασης είναι η κωδικοποίηση του κανονισμού (EOK) αριθ. 1208/81 του Συμβουλίου της 28ης Απριλίου 1981, περί της θεσπίσεως κοινοτικής κλίμακος κατατάξεως σφαγίων των χονδρών βοοειδών (1). Ο νέος κανονισμός θα αντικαταστήσει τις διάφορες πράξεις που αποτελούν αντικείμενο της κωδικοποίησης (2). Η υπό εξέταση πρόταση σέβεται πλήρως την ουσία των κωδικοποιούμενων κειμένων και αρκείται απλώς στη συγκέντρωσή τους, επιφέροντας μόνο τις τυπικές τροποποιήσεις που απαιτούνται από την ίδια τη διαδικασία κωδικοποίησης.

2.   Γενικές Παρατηρήσεις

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πολύ χρήσιμη η ενσωμάτωση όλων των κειμένων σε έναν κανονισμό. Στα πλαίσια της «Ευρώπης των πολιτών» η ΕΟΚΕ αποδίδει, όπως και η Επιτροπή, ιδιαίτερη σημασία στην απλούστευση και τη σαφήνεια του κοινοτικού δικαίου ώστε τούτο να καταστεί περισσότερο προσιτό και κατανοητό στον πολίτη, προσφέροντάς του, με τον τρόπο αυτό, νέες δυνατότητες και αναγνωρίζοντας τα συγκεκριμένα δικαιώματα που κάθε πολίτης είναι δυνατόν να απολαύει. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πολύ χρήσιμη η ενσωμάτωση όλων των κειμένων σε έναν κανονισμό. Στα πλαίσια της «Ευρώπης των πολιτών» η ΕΟΚΕ αποδίδει, όπως και η Επιτροπή, ιδιαίτερη σημασία στην απλούστευση και τη σαφήνεια του κοινοτικού δικαίου ώστε τούτο να καταστεί περισσότερο προσιτό και κατανοητό στον πολίτη, προσφέροντάς του, με τον τρόπο αυτό, νέες δυνατότητες και αναγνωρίζοντας τα συγκεκριμένα δικαιώματα που κάθε πολίτης είναι δυνατόν να απολαύει.

| 2.2 | Επιβεβαιώθηκε ότι το κωδικοποιούμενο κείμενο δεν περιλαμβάνει τροποποιήσεις όσον αφορά την ουσία και αποσκοπεί αποκλειστικά στη σαφήνεια και διαφάνεια του κοινοτικού δικαίου. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον εν λόγω στόχο και, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εχεγγύων, επιδοκιμάζει την πρόταση. |
| --- | --- |

2.2

Επιβεβαιώθηκε ότι το κωδικοποιούμενο κείμενο δεν περιλαμβάνει τροποποιήσεις όσον αφορά την ουσία και αποσκοπεί αποκλειστικά στη σαφήνεια και διαφάνεια του κοινοτικού δικαίου. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον εν λόγω στόχο και, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εχεγγύων, επιδοκιμάζει την πρόταση.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο - Κωδικοποίηση του κοινοτικού κεκτημένου, COM(2001) 645 τελικό.

1

(2)  Βλ. παράρτημα ΙΙΙ της πρότασης.

2

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/51 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ο ρόλος των τεχνολογικών πάρκων στη βιομηχανική μεταλλαγή των νέων κρατών μελών της ΕΕ»

(2006/C 65/11)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Ο ρόλος των τεχνολογικών πάρκων στη βιομηχανική μεταλλαγή των νέων κρατών μελών της ΕΕ».

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 23 Νοεμβρίου 2005 με βάση την έκθεση του εισηγητή, κ. TÓTH και του συνεισηγητή, κ. KUBÍČEK.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 127 ψήφους υπέρ, 0 ψήφους κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποίησε το Μάρτιο του 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να ενεργοποιήσει εκ νέου τη στρατηγική της Λισσαβώνας επικεντρώνοντάς την στην ανάπτυξη και στην απασχόληση. |
| --- | --- |

1.1

Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποίησε το Μάρτιο του 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να ενεργοποιήσει εκ νέου τη στρατηγική της Λισσαβώνας επικεντρώνοντάς την στην ανάπτυξη και στην απασχόληση.

| 1.2 | Στη σύστασή του αριθ. 10667/05 που χρονολογείται από τον Ιούνιο του 2005, το Συμβούλιο διατύπωσε προτάσεις στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) για την περίοδο 2005-2008. |
| --- | --- |

1.2

Στη σύστασή του αριθ. 10667/05 που χρονολογείται από τον Ιούνιο του 2005, το Συμβούλιο διατύπωσε προτάσεις στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) για την περίοδο 2005-2008.

| 1.3 | Ο όγδοος προσανατολισμός των ΓΠΟΠ τονίζει την ανάγκη διευκόλυνσης όλων των μορφών καινοτομίας στα κράτη μέλη. Μεταξύ των προτεινόμενων μέσων για την επίτευξη του σκοπού αυτού, η ΕΟΚΕ καταδεικνύει στην παρούσα γνωμοδότηση ότι τα πάρκα που αποτελούν το αντικείμενό της πληρούν όλες τις προϋποθέσεις που καθόρισε το Συμβούλιο και μπορούν να θεωρούνται ως «πόλοι καινοτομίας», οι οποίοι ορίζονται ως το δεύτερο μέσο για την προώθηση της καινοτομίας. Πράγματι, φαίνεται ότι στο σύνολο των κρατών μελών, τα εν λόγω πάρκα συνδέουν τα πανεπιστήμια αφενός με τα ερευνητικά ινστιτούτα και αφετέρου με τις επιχειρήσεις, ενσωματώνουν την περιφερειακή και τοπική διάσταση και συμβάλλουν, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην κατάργηση των υφισταμένων τεχνολογικών διαφορών μεταξύ των περιφερειών. |
| --- | --- |

1.3

Ο όγδοος προσανατολισμός των ΓΠΟΠ τονίζει την ανάγκη διευκόλυνσης όλων των μορφών καινοτομίας στα κράτη μέλη. Μεταξύ των προτεινόμενων μέσων για την επίτευξη του σκοπού αυτού, η ΕΟΚΕ καταδεικνύει στην παρούσα γνωμοδότηση ότι τα πάρκα που αποτελούν το αντικείμενό της πληρούν όλες τις προϋποθέσεις που καθόρισε το Συμβούλιο και μπορούν να θεωρούνται ως «πόλοι καινοτομίας», οι οποίοι ορίζονται ως το δεύτερο μέσο για την προώθηση της καινοτομίας. Πράγματι, φαίνεται ότι στο σύνολο των κρατών μελών, τα εν λόγω πάρκα συνδέουν τα πανεπιστήμια αφενός με τα ερευνητικά ινστιτούτα και αφετέρου με τις επιχειρήσεις, ενσωματώνουν την περιφερειακή και τοπική διάσταση και συμβάλλουν, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην κατάργηση των υφισταμένων τεχνολογικών διαφορών μεταξύ των περιφερειών.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι τα βιομηχανικά πάρκα συνεισφέρουν ήδη σημαντικά στην υλοποίηση του στόχου του δέκατου προσανατολισμού των ΓΠΟΠ, δεδομένου ότι με τα συστατικά τους στοιχεία εμπλουτίζουν το βιομηχανικό ιστό που το Συμβούλιο κρίνει απαραίτητο για την Ευρώπη και με την εξαιρετική ανταγωνιστικότητά τους ενδυναμώνουν τη βιομηχανική βάση της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι τα βιομηχανικά πάρκα συνεισφέρουν ήδη σημαντικά στην υλοποίηση του στόχου του δέκατου προσανατολισμού των ΓΠΟΠ, δεδομένου ότι με τα συστατικά τους στοιχεία εμπλουτίζουν το βιομηχανικό ιστό που το Συμβούλιο κρίνει απαραίτητο για την Ευρώπη και με την εξαιρετική ανταγωνιστικότητά τους ενδυναμώνουν τη βιομηχανική βάση της Ένωσης.

| 1.5 | Τα βιομηχανικά πάρκα των νέων κρατών μελών της ΕΕ είναι διαρθρωμένα βάσει αρχών ανάλογων προς εκείνες στις οποίες βασίζονται οι παρεμφερείς δομές που συναντώνται στην Ευρώπη των 15 και σε πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη. Η χρησιμοποιούμενη ονομασία ποικίλλει — οι όροι που εμφανίζονται συχνότερα στις νομικές διατυπώσεις είναι οι εξής: «βιομηχανικό πάρκο», «επιστημονικό πάρκο», «τεχνολογικό πάρκο», «τεχνοπόλος», «ερευνητικό πάρκο», «εμπορικό πάρκο», «κέντρο καινοτομίας» και «τεχνολογικός επωαστήρας» — αλλά ο σκοπός είναι παντού ο ίδιος. Το βιομηχανικό πάρκο αποτελεί το σημείο αλληλεπίδρασης της επιστημονικής κοινότητας με τον τεχνολογικό κόσμο, αφενός, και με την οικονομική ανάπτυξη, αφετέρου. Συγκεντρώνει τις συνεργίες που απορρέουν από τη συνεργασία μεταξύ θεσμών και επιχειρήσεων, αποσκοπώντας στο να διευκολύνει την πρόσβαση στην αγορά, και συγκεντρώνει ειδικευμένες υπηρεσίες υψηλού επιπέδου διευκολύνοντας την αξιοποίηση αυτής της συνεργασίας, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στην επώαση επιχειρήσεων, στις δραστηριότητες που συνδέονται με τη δημιουργία παράγωγων εταιρειών (spin off) και στη σύσταση δικτύων επαφών. |
| --- | --- |

1.5

Τα βιομηχανικά πάρκα των νέων κρατών μελών της ΕΕ είναι διαρθρωμένα βάσει αρχών ανάλογων προς εκείνες στις οποίες βασίζονται οι παρεμφερείς δομές που συναντώνται στην Ευρώπη των 15 και σε πολλές άλλες περιοχές του πλανήτη. Η χρησιμοποιούμενη ονομασία ποικίλλει — οι όροι που εμφανίζονται συχνότερα στις νομικές διατυπώσεις είναι οι εξής: «βιομηχανικό πάρκο», «επιστημονικό πάρκο», «τεχνολογικό πάρκο», «τεχνοπόλος», «ερευνητικό πάρκο», «εμπορικό πάρκο», «κέντρο καινοτομίας» και «τεχνολογικός επωαστήρας» — αλλά ο σκοπός είναι παντού ο ίδιος. Το βιομηχανικό πάρκο αποτελεί το σημείο αλληλεπίδρασης της επιστημονικής κοινότητας με τον τεχνολογικό κόσμο, αφενός, και με την οικονομική ανάπτυξη, αφετέρου. Συγκεντρώνει τις συνεργίες που απορρέουν από τη συνεργασία μεταξύ θεσμών και επιχειρήσεων, αποσκοπώντας στο να διευκολύνει την πρόσβαση στην αγορά, και συγκεντρώνει ειδικευμένες υπηρεσίες υψηλού επιπέδου διευκολύνοντας την αξιοποίηση αυτής της συνεργασίας, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στην επώαση επιχειρήσεων, στις δραστηριότητες που συνδέονται με τη δημιουργία παράγωγων εταιρειών (spin off) και στη σύσταση δικτύων επαφών.

| 1.6 | Τα δύο μελλοντικά κράτη μέλη που ξεκίνησαν τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την ΕΕ, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, θέσπισαν νομοθεσία σχετικά με τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα. |
| --- | --- |

1.6

Τα δύο μελλοντικά κράτη μέλη που ξεκίνησαν τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την ΕΕ, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, θέσπισαν νομοθεσία σχετικά με τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα.

| 1.7 | Τα βιομηχανικά πάρκα παρέχουν ένα πλαίσιο το οποίο διευκολύνει την καινοτομία και ενθαρρύνει την εδαφική ανάπτυξη. Οι δραστηριότητές τους περιλαμβάνουν την επώαση επιχειρήσεων, την προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας και την εφαρμογή προγραμμάτων προς όφελος ανεπίσημων ιδιωτικών επενδυτών (business angels). Προσφέρουν, επίσης, μια μοναδική ευκαιρία για την προετοιμασία και την εκτέλεση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Τα βιομηχανικά πάρκα συμβάλλουν με αξιοσημείωτο τρόπο στη δημιουργία, στην έναρξη και στην υλοποίηση ταυτόσημων ή παρόμοιων κοινοτικών προγραμμάτων. Αποτελούν αποτελεσματικούς εταίρους, ικανούς να λειτουργήσουν σε δίκτυο. |
| --- | --- |

1.7

Τα βιομηχανικά πάρκα παρέχουν ένα πλαίσιο το οποίο διευκολύνει την καινοτομία και ενθαρρύνει την εδαφική ανάπτυξη. Οι δραστηριότητές τους περιλαμβάνουν την επώαση επιχειρήσεων, την προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας και την εφαρμογή προγραμμάτων προς όφελος ανεπίσημων ιδιωτικών επενδυτών (business angels). Προσφέρουν, επίσης, μια μοναδική ευκαιρία για την προετοιμασία και την εκτέλεση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Τα βιομηχανικά πάρκα συμβάλλουν με αξιοσημείωτο τρόπο στη δημιουργία, στην έναρξη και στην υλοποίηση ταυτόσημων ή παρόμοιων κοινοτικών προγραμμάτων. Αποτελούν αποτελεσματικούς εταίρους, ικανούς να λειτουργήσουν σε δίκτυο.

| 1.8 | Η δημιουργία και η ανάπτυξη των πάρκων αυτών στα δέκα νέα κράτη μέλη συνοδεύτηκε κατά κανόνα από την απτή εφαρμογή των αρχών περί σεβασμού του περιβάλλοντος. Στην περίπτωση των νέων εγκαταστάσεων, η εφαρμογή των εν λόγω αρχών εξασφαλίστηκε αμέσως χάρη στα αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα που τέθηκαν σε ισχύ έπειτα από την εναρμόνιση, η οποία συνιστά προκαταρκτική προϋπόθεση της προσχώρησης. Στην περίπτωση της δημιουργίας πάρκων ως απόρροια αναδιοργάνωσης ή βιομηχανικών μεταλλαγών, η έναρξη της λειτουργίας ενός πάρκου αποτελεί στην πλειονότητα των περιπτώσεων το πρώτο βήμα για την καθιέρωση λύσεων που σέβονται το περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.8

Η δημιουργία και η ανάπτυξη των πάρκων αυτών στα δέκα νέα κράτη μέλη συνοδεύτηκε κατά κανόνα από την απτή εφαρμογή των αρχών περί σεβασμού του περιβάλλοντος. Στην περίπτωση των νέων εγκαταστάσεων, η εφαρμογή των εν λόγω αρχών εξασφαλίστηκε αμέσως χάρη στα αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα που τέθηκαν σε ισχύ έπειτα από την εναρμόνιση, η οποία συνιστά προκαταρκτική προϋπόθεση της προσχώρησης. Στην περίπτωση της δημιουργίας πάρκων ως απόρροια αναδιοργάνωσης ή βιομηχανικών μεταλλαγών, η έναρξη της λειτουργίας ενός πάρκου αποτελεί στην πλειονότητα των περιπτώσεων το πρώτο βήμα για την καθιέρωση λύσεων που σέβονται το περιβάλλον.

| 1.9 | Τα βιομηχανικά πάρκα είναι προϊόν συνδυασμού αρκετών αναπτυξιακών τάσεων. Αποτελούν περιφερειακή (τοπική) απάντηση στην παγκοσμιοποίηση και ανταποκρίνονται στην ανάγκη υπερκέρασης των διαφόρων πολιτιστικών, εθνικών και εθνοτικών προβλημάτων, καθώς και στην επιταγή της γεφύρωσης των σημαντικών αποκλίσεων από πλευράς οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.9

Τα βιομηχανικά πάρκα είναι προϊόν συνδυασμού αρκετών αναπτυξιακών τάσεων. Αποτελούν περιφερειακή (τοπική) απάντηση στην παγκοσμιοποίηση και ανταποκρίνονται στην ανάγκη υπερκέρασης των διαφόρων πολιτιστικών, εθνικών και εθνοτικών προβλημάτων, καθώς και στην επιταγή της γεφύρωσης των σημαντικών αποκλίσεων από πλευράς οικονομικής ανάπτυξης.

| 1.10 | Οι λύσεις που προσφέρουν τα βιομηχανικά πάρκα είχαν σαφώς ευνοϊκή επίδραση στην απασχόληση, δημιουργώντας πολλές νέες θέσεις απασχόλησης (στην Ουγγαρία, παραδείγματος χάρη, δημιουργήθηκαν πάνω από 140.000 νέες θέσεις απασχόλησης από το 1997 και μετά). Η ανάπτυξη των πάρκων επέδρασε επίσης θετικά στην μετεγκατάσταση επιχειρήσεων στις σχετικές περιοχές και επέτρεψε να προβλεφθεί εκ των προτέρων η αποβιομηχάνιση (αρχής γενομένης από το 1997, περισσότερες από 2.500 επιχειρήσεις εγκαταστάθηκαν στα ουγγρικά βιομηχανικά πάρκα). Οι θέσεις απασχόλησης που δημιουργήθηκαν σχετίζονται με τις τεχνολογίες υψηλού επιπέδου και απαιτούν ιδιαίτερα εξειδικευμένες γνώσεις, προκειμένου να αρθούν στο ύψος των προκλήσεων της βιομηχανικής ανασυγκρότησης. |
| --- | --- |

1.10

Οι λύσεις που προσφέρουν τα βιομηχανικά πάρκα είχαν σαφώς ευνοϊκή επίδραση στην απασχόληση, δημιουργώντας πολλές νέες θέσεις απασχόλησης (στην Ουγγαρία, παραδείγματος χάρη, δημιουργήθηκαν πάνω από 140.000 νέες θέσεις απασχόλησης από το 1997 και μετά). Η ανάπτυξη των πάρκων επέδρασε επίσης θετικά στην μετεγκατάσταση επιχειρήσεων στις σχετικές περιοχές και επέτρεψε να προβλεφθεί εκ των προτέρων η αποβιομηχάνιση (αρχής γενομένης από το 1997, περισσότερες από 2.500 επιχειρήσεις εγκαταστάθηκαν στα ουγγρικά βιομηχανικά πάρκα). Οι θέσεις απασχόλησης που δημιουργήθηκαν σχετίζονται με τις τεχνολογίες υψηλού επιπέδου και απαιτούν ιδιαίτερα εξειδικευμένες γνώσεις, προκειμένου να αρθούν στο ύψος των προκλήσεων της βιομηχανικής ανασυγκρότησης.

| 1.11 | Στις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες και, ειδικότερα στην περίπτωση της Ευρώπης των 15, το θεσμικό, νομικό και δημοσιονομικό σύστημα της περιφερειακής οργάνωσης έχει αναπτυχθεί επί σειρά δεκαετιών. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τις δομές της βιομηχανικής ανάπτυξης και την ορολογία, οι οποίες είναι οι καταλληλότερες για την αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων συνθηκών της οικονομικής ανάπτυξης και του συστήματος εθνικών και κοινοτικών ενισχύσεων. Στα νέα κράτη μέλη, εκείνο που προέχει είναι να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος για να εξαλειφθεί η συσσωρευθείσα καθυστέρηση στους εν λόγω τομείς και για να καλυφθεί η απόσταση που τα χωρίζει από τις υπόλοιπες χώρες της Ένωσης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αυτών, τα βιομηχανικά πάρκα έχουν τύχει και εξακολουθούν να τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής. Τα πάρκα αυτά συμβάλλουν πράγματι στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, στη μείωση των αποκλίσεων στον τομέα της εδαφικής ανάπτυξης και στην παροχή λύσεων για τα προβλήματα της απασχόλησης. Η κατάσταση παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα η οποία συνίσταται στο γεγονός ότι οι οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις που επικρατούσαν κατά την προσχώρηση στην Ένωση εξακολουθούν να εμφανίζουν μια ορισμένη δυαδικότητα: τα παραδοσιακά θεσμικά, κατευθυντήρια και χρηματοδοτικά στοιχεία παραμένουν εμφανή — παρότι σημαντικό τμήμα εξ αυτών έχει περιέλθει σε παρακμή — και συνυπάρχουν με τα στοιχεία που διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο το σύστημα διαχείρισης και διοίκησης που έχει αρχίσει να αναπτύσσεται πριν από λίγο καιρό.
  Στις χώρες υπό επικείμενη ένταξη, τα βιομηχανικά πάρκα προέκυψαν ως έκφραση των νέων φιλοδοξιών έναντι της οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής και της πολιτικής εδαφικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.11

Στις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες και, ειδικότερα στην περίπτωση της Ευρώπης των 15, το θεσμικό, νομικό και δημοσιονομικό σύστημα της περιφερειακής οργάνωσης έχει αναπτυχθεί επί σειρά δεκαετιών. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τις δομές της βιομηχανικής ανάπτυξης και την ορολογία, οι οποίες είναι οι καταλληλότερες για την αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων συνθηκών της οικονομικής ανάπτυξης και του συστήματος εθνικών και κοινοτικών ενισχύσεων. Στα νέα κράτη μέλη, εκείνο που προέχει είναι να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος για να εξαλειφθεί η συσσωρευθείσα καθυστέρηση στους εν λόγω τομείς και για να καλυφθεί η απόσταση που τα χωρίζει από τις υπόλοιπες χώρες της Ένωσης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αυτών, τα βιομηχανικά πάρκα έχουν τύχει και εξακολουθούν να τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής. Τα πάρκα αυτά συμβάλλουν πράγματι στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, στη μείωση των αποκλίσεων στον τομέα της εδαφικής ανάπτυξης και στην παροχή λύσεων για τα προβλήματα της απασχόλησης. Η κατάσταση παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα η οποία συνίσταται στο γεγονός ότι οι οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις που επικρατούσαν κατά την προσχώρηση στην Ένωση εξακολουθούν να εμφανίζουν μια ορισμένη δυαδικότητα: τα παραδοσιακά θεσμικά, κατευθυντήρια και χρηματοδοτικά στοιχεία παραμένουν εμφανή — παρότι σημαντικό τμήμα εξ αυτών έχει περιέλθει σε παρακμή — και συνυπάρχουν με τα στοιχεία που διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο το σύστημα διαχείρισης και διοίκησης που έχει αρχίσει να αναπτύσσεται πριν από λίγο καιρό.

Στις χώρες υπό επικείμενη ένταξη, τα βιομηχανικά πάρκα προέκυψαν ως έκφραση των νέων φιλοδοξιών έναντι της οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής και της πολιτικής εδαφικής ανάπτυξης.

| 1.12 | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποσκοπεί στην προβολή, υπό το πρίσμα των αποστολών που εμπίπτουν στην Ένωση, τις δυνατότητες των βιομηχανικών πάρκων και τα στοιχεία που τα συνδέουν μεταξύ τους. Πράγματι, οι υποδομές αυτές, οι οποίες ευνοούν την οικονομική και κοινωνική συνοχή, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής ως προς τις βιομηχανικές μεταλλαγές. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαμόρφωση της κανονιστικής τάξης στο εσωτερικό της ΕΕ συνέβαλε ακριβώς στην ενίσχυση του ρόλου των βιομηχανικών πάρκων στις χώρες της Ένωσης. Εξάλλου, εδώ και αρκετά χρόνια, ορισμένα νέα κράτη μέλη και χώρες που βρίσκονται στο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων έχουν αντιμετωπίσει την εξέλιξη αυτή. Επιπλέον, δεν έχουν διαμορφωθεί παντού στρατηγικές οικονομικής πολιτικής οι οποίες, στο πλαίσιο του πολυσύνθετου χαρακτήρα τους, συνεκτιμούν τις δυνατότητες των βιομηχανικών πάρκων και υποδεικνύουν μια ακολουθητέα πορεία λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις για διεθνή ολοκλήρωση. |
| --- | --- |

1.12

Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποσκοπεί στην προβολή, υπό το πρίσμα των αποστολών που εμπίπτουν στην Ένωση, τις δυνατότητες των βιομηχανικών πάρκων και τα στοιχεία που τα συνδέουν μεταξύ τους. Πράγματι, οι υποδομές αυτές, οι οποίες ευνοούν την οικονομική και κοινωνική συνοχή, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής ως προς τις βιομηχανικές μεταλλαγές. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαμόρφωση της κανονιστικής τάξης στο εσωτερικό της ΕΕ συνέβαλε ακριβώς στην ενίσχυση του ρόλου των βιομηχανικών πάρκων στις χώρες της Ένωσης. Εξάλλου, εδώ και αρκετά χρόνια, ορισμένα νέα κράτη μέλη και χώρες που βρίσκονται στο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων έχουν αντιμετωπίσει την εξέλιξη αυτή. Επιπλέον, δεν έχουν διαμορφωθεί παντού στρατηγικές οικονομικής πολιτικής οι οποίες, στο πλαίσιο του πολυσύνθετου χαρακτήρα τους, συνεκτιμούν τις δυνατότητες των βιομηχανικών πάρκων και υποδεικνύουν μια ακολουθητέα πορεία λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις για διεθνή ολοκλήρωση.

| 1.13 | Στο έγγραφο IP/05/1252 της Επιτροπής, ο Ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανική πολιτική δηλώνει, από κοινού με τον Ευρωπαίο Επίτροπο αρμόδιο για την επιστήμη και την έρευνα, ότι η καινοτομία και η έρευνα βρίσκονται στο επίκεντρο των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται η σημασία των πόλων καινοτομίας και των βιομηχανικών συσπειρώσεων (clusters) που βασίζονται στην έρευνα: στην παράγραφο 3.2. του σχεδίου δράσης για την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας ζητείται η προαγωγή των πόλων και των συσπειρώσεων αυτών και καλούνται τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες που παρέχουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία (MEMO/05/366). |
| --- | --- |

1.13

Στο έγγραφο IP/05/1252 της Επιτροπής, ο Ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανική πολιτική δηλώνει, από κοινού με τον Ευρωπαίο Επίτροπο αρμόδιο για την επιστήμη και την έρευνα, ότι η καινοτομία και η έρευνα βρίσκονται στο επίκεντρο των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται η σημασία των πόλων καινοτομίας και των βιομηχανικών συσπειρώσεων (clusters) που βασίζονται στην έρευνα: στην παράγραφο 3.2. του σχεδίου δράσης για την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας ζητείται η προαγωγή των πόλων και των συσπειρώσεων αυτών και καλούνται τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες που παρέχουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία (MEMO/05/366).

| 1.14 | Τα βιομηχανικά, τεχνολογικά και επιστημονικά πάρκα, καθώς και άλλες δομές παρεμφερούς ονομασίας, διαδραματίζουν ρόλο πόλου καινοτομίας και συμβάλλουν κατ'αυτόν τον τρόπο στην υλοποίηση των προτεραιοτήτων που χαρακτηρίζουν τη σημερινή φάση υλοποίησης των ΓΠΟΠ 2005-2008 και τη στρατηγική της Λισσαβώνας. Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιθυμεί να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ παρεμφερών δομών, τόσο στην Ευρώπη των 15 όσο και στα δέκα νέα κράτη μέλη, και να προαχθεί η ανάπτυξή τους. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επιδιώκει τη βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης στις ενισχύσεις που χορηγούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα βιομηχανικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και λοιπά πάρκα όλων των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.14

Τα βιομηχανικά, τεχνολογικά και επιστημονικά πάρκα, καθώς και άλλες δομές παρεμφερούς ονομασίας, διαδραματίζουν ρόλο πόλου καινοτομίας και συμβάλλουν κατ'αυτόν τον τρόπο στην υλοποίηση των προτεραιοτήτων που χαρακτηρίζουν τη σημερινή φάση υλοποίησης των ΓΠΟΠ 2005-2008 και τη στρατηγική της Λισσαβώνας. Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιθυμεί να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ παρεμφερών δομών, τόσο στην Ευρώπη των 15 όσο και στα δέκα νέα κράτη μέλη, και να προαχθεί η ανάπτυξή τους. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επιδιώκει τη βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης στις ενισχύσεις που χορηγούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα βιομηχανικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και λοιπά πάρκα όλων των κρατών μελών της ΕΕ.

2.   Το βιομηχανικό πάρκο ως πόλος καινοτομίας: τα είδη των πάρκων και η ανάπτυξή τους ανά τον κόσμο

2.1   Τα είδη των πάρκων

Η διεθνής εμπειρία μας διδάσκει — και οι προαναφερθείσες παρατηρήσεις οδεύουν προς την ίδια κατεύθυνση — ότι, στην πράξη, δεν υφίστανται δύο ίδια βιομηχανικά πάρκα. Επιπλέον, είναι φυσικό το ίδιο πάρκο να υπόκειται σε συνεχείς αλλαγές. Τα αναπτυσσόμενα δίκτυα καταδεικνύουν σαφώς αυτήν την ποικιλομορφία, καθώς και την ικανότητα προσαρμογής των βιομηχανικών πάρκων σε μεταβαλλόμενες ανάγκες. Συνεπώς, προτιμήθηκε για τη συνέχεια μια γενική ερμηνεία του όρου «πόλος καινοτομίας» η οποία υπερβαίνει τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στα πάρκα όσον αφορά stricto sensu το βιομηχανικό, τεχνολογικό και επιστημονικό τομέα ή άλλους τομείς και επεκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα καινοτόμων δραστηριοτήτων που προσδίδουν προστιθέμενη αξία.

Η προσέγγιση αυτή συνάδει με τους όρους που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να υποδείξει τους πόλους ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας. Σύμφωνα με τον ορισμό της Επιτροπής, οι πόλοι καθορίζονται βάσει της στενής συνεργασίας που αναπτύσσεται μεταξύ των επιχειρήσεων, των κέντρων κατάρτισης και των δημοσίων ή ιδιωτικών ερευνητικών ινστιτούτων σε μια δεδομένη γεωγραφική επικράτεια. Κάθε πόλος υλοποιεί κοινά σχέδια, με καινοτόμο χαρακτήρα, από τα οποία προκύπτουν συνεργίες μεταξύ των διαφόρων τοπικών παραγόντων. Οι συνεργασίες αυτές επικεντρώνονται σε συγκεκριμένους τεχνολογικούς ή επιστημονικούς τομείς και πρέπει να επιτύχουν κρίσιμη μάζα με στόχο τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της διαφάνειας σε διεθνή κλίμακα.

| 2.2 | Ανάμεσα στα είδη πάρκων που κατατάσσονται σύμφωνα με τις λειτουργίες (την αποστολή) τους περιλαμβάνονται τα εξής:






  — | τα επιστημονικά πάρκα, |
| --- | --- | --- |

2.2

Ανάμεσα στα είδη πάρκων που κατατάσσονται σύμφωνα με τις λειτουργίες (την αποστολή) τους περιλαμβάνονται τα εξής:

—

τα επιστημονικά πάρκα,

| — | τα τεχνολογικά πάρκα, |
| --- | --- |

—

τα τεχνολογικά πάρκα,

| — | τα κέντρα καινοτομίας και |
| --- | --- |

—

τα κέντρα καινοτομίας και

| — | τα εμπορικά πάρκα. |
| --- | --- |

—

τα εμπορικά πάρκα.

Βάσει γενικής οργανωτικής δομής, ταξινομούνται τα εξής:

| — | η τεχνόπολη, |
| --- | --- |

—

η τεχνόπολη,

| — | ο τεχνολογικός πόλος, |
| --- | --- |

—

ο τεχνολογικός πόλος,

| — | η τεχνολογική περιοχή, |
| --- | --- |

—

η τεχνολογική περιοχή,

| — | η επιχειρηματική ζώνη και η βιομηχανική υπερ-περιοχή. |
| --- | --- |

—

η επιχειρηματική ζώνη και η βιομηχανική υπερ-περιοχή.

Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά της εγκατάστασης μπορούν να αναφερθούν βασικά δύο είδη πάρκων, τα οποία διαφέρουν σημαντικότατα μεταξύ τους και είναι τα εξής:

| — | τα βιομηχανικά πάρκα τύπου «greenfield» (εγκατάσταση βιομηχανιών σε ανοικοδόμητες εκτάσεις) και |
| --- | --- |

—

τα βιομηχανικά πάρκα τύπου «greenfield» (εγκατάσταση βιομηχανιών σε ανοικοδόμητες εκτάσεις) και

| — | τα πάρκα που εγκαθίστανται σε τοποθεσίες υπό αποκατάσταση. |
| --- | --- |

—

τα πάρκα που εγκαθίστανται σε τοποθεσίες υπό αποκατάσταση.

| 2.3 | Τα πάρκα εξελίσσονται συνεχώς, περνώντας από διάφορα στάδια ανάπτυξης. Οι μνημειώδεις βιομηχανικές υποδομές τείνουν να εξαφανιστούν προς όφελος εγκαταστάσεων που είναι σε θέση να προσφέρουν πιο πολυσύνθετες δυνατότητες και υψηλότερη προστιθέμενη αξία και στις οποίες τόσο οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ) όσο και το ευρύ και καινοτόμο φάσμα υπηρεσιών που παρέχονται από το διαχειριστή του εκάστοτε πάρκου στις επιχειρήσεις που εγκαθίστανται σε αυτό διαδραματίζουν ολοένα και σπουδαιότερο ρόλο. |
| --- | --- |

2.3

Τα πάρκα εξελίσσονται συνεχώς, περνώντας από διάφορα στάδια ανάπτυξης. Οι μνημειώδεις βιομηχανικές υποδομές τείνουν να εξαφανιστούν προς όφελος εγκαταστάσεων που είναι σε θέση να προσφέρουν πιο πολυσύνθετες δυνατότητες και υψηλότερη προστιθέμενη αξία και στις οποίες τόσο οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ) όσο και το ευρύ και καινοτόμο φάσμα υπηρεσιών που παρέχονται από το διαχειριστή του εκάστοτε πάρκου στις επιχειρήσεις που εγκαθίστανται σε αυτό διαδραματίζουν ολοένα και σπουδαιότερο ρόλο.

3.   Επισκόπηση της κατάστασης που επικρατεί στα νέα κράτη μέλη της Ένωσης

| 3.1 | Εν γένει, στα δέκα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Ένωση την 1η Μαΐου 2004 απαντώνται βιομηχανικά πάρκα τα οποία αντιστοιχούν σε ορισμένα από τα είδη υποδομών που περιγράφονται λεπτομερώς στο σημείο 2.1. Η Κύπρος διαθέτει αρκετές δομές γνωστές ως «επωαστήρες επιχειρήσεων». Οι εν λόγω ιδιωτικοί φορείς, οι οποίοι χρηματοδοτούνται μερικώς από την κυβέρνηση, διαχειρίζονται διάφορα συγκεκριμένα σχέδια. |
| --- | --- |

3.1

Εν γένει, στα δέκα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Ένωση την 1η Μαΐου 2004 απαντώνται βιομηχανικά πάρκα τα οποία αντιστοιχούν σε ορισμένα από τα είδη υποδομών που περιγράφονται λεπτομερώς στο σημείο 2.1. Η Κύπρος διαθέτει αρκετές δομές γνωστές ως «επωαστήρες επιχειρήσεων». Οι εν λόγω ιδιωτικοί φορείς, οι οποίοι χρηματοδοτούνται μερικώς από την κυβέρνηση, διαχειρίζονται διάφορα συγκεκριμένα σχέδια.

| 3.2 | Στην Τσεχική Δημοκρατία, δημιουργήθηκαν 82 βιομηχανικές ζώνες μέσω της CzehInvest, της κυβερνητικής υπηρεσίας η οποία είναι αρμόδια για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, στο πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος που έχει ως στόχο να προάγει την ανάπτυξη των βιομηχανικών ζωνών. Το 2001, το πρόγραμμα αυτό συμπληρώθηκε από νέα υποπρογράμματα όπως τα εξής: «Ανάπλαση βιομηχανικών ζωνών», «Κατασκευή και αναμόρφωση αγαθών που αποτελούν αντικείμενο χρηματοδοτικής μίσθωσης» και «Διαπίστευση των βιομηχανικών ζωνών». |
| --- | --- |

3.2

Στην Τσεχική Δημοκρατία, δημιουργήθηκαν 82 βιομηχανικές ζώνες μέσω της CzehInvest, της κυβερνητικής υπηρεσίας η οποία είναι αρμόδια για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, στο πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος που έχει ως στόχο να προάγει την ανάπτυξη των βιομηχανικών ζωνών. Το 2001, το πρόγραμμα αυτό συμπληρώθηκε από νέα υποπρογράμματα όπως τα εξής: «Ανάπλαση βιομηχανικών ζωνών», «Κατασκευή και αναμόρφωση αγαθών που αποτελούν αντικείμενο χρηματοδοτικής μίσθωσης» και «Διαπίστευση των βιομηχανικών ζωνών».

| 3.3 | Η Εσθονία περιλαμβάνει αρκετά είδη βιομηχανικών πάρκων με διάφορα χαρακτηριστικά και ονομασίες. Ένα μέρος εξ αυτών δημιουργήθηκε χάρη στην υποστήριξη των τοπικών αρχών και άλλων οργανισμών· οι δραστηριότητές τους επικεντρώνονται κατ'εξοχήν στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης και συνεργάζονται με τα μεγάλα πανεπιστήμια. Η εν λόγω χώρα διαθέτει επί του παρόντος δύο πάρκα αυτού του είδους: το πάρκο της πόλης Τάρτου και το πάρκο του Ταλίν. Τα βιομηχανικά πάρκα που δημιουργήθηκαν με ιδιωτική πρωτοβουλία συγκροτούνται από εταιρείες κερδοσκοπικού σκοπού, οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στους τομείς της υλικοτεχνικής υποστήριξης, του εμπορίου, της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.3

Η Εσθονία περιλαμβάνει αρκετά είδη βιομηχανικών πάρκων με διάφορα χαρακτηριστικά και ονομασίες. Ένα μέρος εξ αυτών δημιουργήθηκε χάρη στην υποστήριξη των τοπικών αρχών και άλλων οργανισμών· οι δραστηριότητές τους επικεντρώνονται κατ'εξοχήν στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης και συνεργάζονται με τα μεγάλα πανεπιστήμια. Η εν λόγω χώρα διαθέτει επί του παρόντος δύο πάρκα αυτού του είδους: το πάρκο της πόλης Τάρτου και το πάρκο του Ταλίν. Τα βιομηχανικά πάρκα που δημιουργήθηκαν με ιδιωτική πρωτοβουλία συγκροτούνται από εταιρείες κερδοσκοπικού σκοπού, οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στους τομείς της υλικοτεχνικής υποστήριξης, του εμπορίου, της βιομηχανίας και των υπηρεσιών.

| 3.4 | Στην Πολωνία, η πλειονότητα των «βιομηχανικών πάρκων» έκαναν την εμφάνισή τους κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η επί του παρόντος αμελητέα οικονομική σημασία τους οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός ότι οι 14 «ειδικές οικονομικές ζώνες» (ZES) είναι αυτές που προσελκύουν πλέον πρωτίστως τους επενδυτές, και ειδικότερα τους ξένους επενδυτές. Οι ζώνες αυτές δημιουργήθηκαν μεταξύ του 1995 και του 1997, για μια διάρκεια 20 ετών, με κυβερνητικά διατάγματα που υιοθετήθηκαν βάσει νομικών διατάξεων. Με μέλημα την προαγωγή της περιφερειακής ανάπτυξης, οι ZES τοποθετήθηκαν σε περιοχές με ελάχιστα ανεπτυγμένη βιομηχανία ή σε περιοχές όπου ήταν επιβεβλημένη η βιομηχανική ανασυγκρότηση. Στην αρχή, παρασχέθηκε στους επενδυτές απαλλαγή από τη φορολογία των επιχειρήσεων της τάξεως του 100 %, κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων ετών, και του 50 %, κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, καθώς και πλήρης φοροαπαλλαγή επί της οικοδομηθείσας ακίνητης περιουσίας. Την 1η Ιανουαρίου 2001, το εν λόγω προνομιακό σύστημα συμμορφώθηκε προς τους κοινοτικούς κανόνες. Δεδομένου ότι το ειδικό καθεστώς των ZES πρέπει να έχει λήξει το αργότερο έως τον Δεκέμβριο του 2017, θεωρείται πιθανό ότι, μελλοντικά, η σημασία, ο αριθμός και η επιφάνεια των βιομηχανικών πάρκων θα ακολουθήσουν ανοδική πορεία. |
| --- | --- |

3.4

Στην Πολωνία, η πλειονότητα των «βιομηχανικών πάρκων» έκαναν την εμφάνισή τους κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η επί του παρόντος αμελητέα οικονομική σημασία τους οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός ότι οι 14 «ειδικές οικονομικές ζώνες» (ZES) είναι αυτές που προσελκύουν πλέον πρωτίστως τους επενδυτές, και ειδικότερα τους ξένους επενδυτές. Οι ζώνες αυτές δημιουργήθηκαν μεταξύ του 1995 και του 1997, για μια διάρκεια 20 ετών, με κυβερνητικά διατάγματα που υιοθετήθηκαν βάσει νομικών διατάξεων. Με μέλημα την προαγωγή της περιφερειακής ανάπτυξης, οι ZES τοποθετήθηκαν σε περιοχές με ελάχιστα ανεπτυγμένη βιομηχανία ή σε περιοχές όπου ήταν επιβεβλημένη η βιομηχανική ανασυγκρότηση. Στην αρχή, παρασχέθηκε στους επενδυτές απαλλαγή από τη φορολογία των επιχειρήσεων της τάξεως του 100 %, κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων ετών, και του 50 %, κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, καθώς και πλήρης φοροαπαλλαγή επί της οικοδομηθείσας ακίνητης περιουσίας. Την 1η Ιανουαρίου 2001, το εν λόγω προνομιακό σύστημα συμμορφώθηκε προς τους κοινοτικούς κανόνες. Δεδομένου ότι το ειδικό καθεστώς των ZES πρέπει να έχει λήξει το αργότερο έως τον Δεκέμβριο του 2017, θεωρείται πιθανό ότι, μελλοντικά, η σημασία, ο αριθμός και η επιφάνεια των βιομηχανικών πάρκων θα ακολουθήσουν ανοδική πορεία.

| 3.5 | Στη Λετονία, τα πάρκα καλούνται συνήθως «εμπορικά πάρκα». Οι επιχειρήσεις επιλέγουν να εγκατασταθούν σε αυτά λόγω των υποδομών και των διαφόρων άλλων πλεονεκτημάτων των οποίων μπορούν να τύχουν από διοικητικής πλευράς. Στη Λετονία, το πρόγραμμα έρευνας και εθνικής ανάπτυξης διέπεται από το Νόμο για την καινοτομία. |
| --- | --- |

3.5

Στη Λετονία, τα πάρκα καλούνται συνήθως «εμπορικά πάρκα». Οι επιχειρήσεις επιλέγουν να εγκατασταθούν σε αυτά λόγω των υποδομών και των διαφόρων άλλων πλεονεκτημάτων των οποίων μπορούν να τύχουν από διοικητικής πλευράς. Στη Λετονία, το πρόγραμμα έρευνας και εθνικής ανάπτυξης διέπεται από το Νόμο για την καινοτομία.

| 3.6 | Στη Λιθουανία, οι αποφασιστικές προσπάθειες που ανελήφθησαν από την κυβέρνηση με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης των βιομηχανιών με υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού και με σχετικά σημαντική προστιθέμενη αξία — όπως η βιομηχανία ηλεκτρονικών και τα ηλεκτρονικά αυτοκινήτων — ή των κλάδων της βιομηχανίας και των υπηρεσιών που απαιτούν υψηλό πνευματικό κεφάλαιο — όπως οι βιοτεχνολογίες, οι Τεχνολογίες Πληροφόρησης (ΤΠ), η τεχνική λέιζερ — συνέβαλαν στη διαμόρφωση της βιομηχανικής δομής της χώρας. Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90 τέθηκε σε εφαρμογή το αναπτυξιακό πρόγραμμα «βιομηχανικό πάρκο», με ακτίνα τα περίχωρα των μεγάλων πόλεων και με οργανωμένη υποδομή, το οποίο αποτελεί ένα από τα μέσα οικονομικής ανάπτυξης της Λιθουανίας. Η ανάγκη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού επιβάλλει την επικέντρωση των προσπαθειών για την επίτευξη της βιομηχανικής ανάπτυξης σε πολύ μικρή απόσταση από τις μεγάλες πόλεις. |
| --- | --- |

3.6

Στη Λιθουανία, οι αποφασιστικές προσπάθειες που ανελήφθησαν από την κυβέρνηση με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης των βιομηχανιών με υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού και με σχετικά σημαντική προστιθέμενη αξία — όπως η βιομηχανία ηλεκτρονικών και τα ηλεκτρονικά αυτοκινήτων — ή των κλάδων της βιομηχανίας και των υπηρεσιών που απαιτούν υψηλό πνευματικό κεφάλαιο — όπως οι βιοτεχνολογίες, οι Τεχνολογίες Πληροφόρησης (ΤΠ), η τεχνική λέιζερ — συνέβαλαν στη διαμόρφωση της βιομηχανικής δομής της χώρας. Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90 τέθηκε σε εφαρμογή το αναπτυξιακό πρόγραμμα «βιομηχανικό πάρκο», με ακτίνα τα περίχωρα των μεγάλων πόλεων και με οργανωμένη υποδομή, το οποίο αποτελεί ένα από τα μέσα οικονομικής ανάπτυξης της Λιθουανίας. Η ανάγκη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού επιβάλλει την επικέντρωση των προσπαθειών για την επίτευξη της βιομηχανικής ανάπτυξης σε πολύ μικρή απόσταση από τις μεγάλες πόλεις.

| 3.7 | Στην Ουγγαρία, η κυβέρνηση προώθησε από το 1997 ένα σύστημα για την ανάπτυξη των βιομηχανικών πάρκων. Τα μακροπρόθεσμα αναπτυξιακά σενάρια για κάθε σχέδιο βιομηχανικού πάρκου πρέπει να υποβάλλονται προς εξέταση και έγκριση στο Υπουργείο Οικονομικών. Εφόσον το επίπεδό τους κριθεί ενδεδειγμένο, τότε οι δομές αυτές αποκτούν το δικαίωμα να ονομάζονται βιομηχανικά πάρκα. Οι στόχοι των βιομηχανικών πάρκων συνίστανται στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς και στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη δραστηριότητας στους τομείς της βιομηχανίας, της υλικοτεχνικής υποστήριξης και των υπηρεσιών, η οποία πρέπει να είναι σύμφωνη προς τους κοινοτικούς κανόνες και να σέβεται το περιβάλλον. Τα ουγγρικά βιομηχανικά πάρκα αριθμούν περίπου 2.500 ξένες πολυεθνικές εταιρείες και ουγγρικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που απασχολούν περισσότερα από 140.000 άτομα. |
| --- | --- |

3.7

Στην Ουγγαρία, η κυβέρνηση προώθησε από το 1997 ένα σύστημα για την ανάπτυξη των βιομηχανικών πάρκων. Τα μακροπρόθεσμα αναπτυξιακά σενάρια για κάθε σχέδιο βιομηχανικού πάρκου πρέπει να υποβάλλονται προς εξέταση και έγκριση στο Υπουργείο Οικονομικών. Εφόσον το επίπεδό τους κριθεί ενδεδειγμένο, τότε οι δομές αυτές αποκτούν το δικαίωμα να ονομάζονται βιομηχανικά πάρκα. Οι στόχοι των βιομηχανικών πάρκων συνίστανται στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς και στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη δραστηριότητας στους τομείς της βιομηχανίας, της υλικοτεχνικής υποστήριξης και των υπηρεσιών, η οποία πρέπει να είναι σύμφωνη προς τους κοινοτικούς κανόνες και να σέβεται το περιβάλλον. Τα ουγγρικά βιομηχανικά πάρκα αριθμούν περίπου 2.500 ξένες πολυεθνικές εταιρείες και ουγγρικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που απασχολούν περισσότερα από 140.000 άτομα.

| 3.8 | Στη Μάλτα, οι στατιστικές του περασμένου έτους καταδεικνύουν τη σχετικά μεγάλη βαρύτητα της βιομηχανικής παραγωγής στο πλαίσιο της οικονομίας. Η Malta Enterprise, ο οργανισμός προώθησης των επενδύσεων, δημιούργησε ένα «Κέντρο επώασης επιχειρήσεων» με στόχο να ενθαρρύνει την ανάπτυξη καινοτόμων σχεδίων, κυρίως στους τομείς των τεχνολογιών πληροφόρησης, των τηλεπικοινωνιών, του σχεδιασμού στον τομέα της μηχανικής και της ηλεκτρικής μηχανολογίας, του βιομηχανικού σχεδιασμού (ντιζάιν), των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των βιοτεχνολογιών. Το κέντρο επώασης παρέχει στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους προαναφερθέντες τομείς επενδυτικές και χρηματοδοτικές δυνατότητες, καθώς και ποικίλες υποδομές που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία τους. |
| --- | --- |

3.8

Στη Μάλτα, οι στατιστικές του περασμένου έτους καταδεικνύουν τη σχετικά μεγάλη βαρύτητα της βιομηχανικής παραγωγής στο πλαίσιο της οικονομίας. Η Malta Enterprise, ο οργανισμός προώθησης των επενδύσεων, δημιούργησε ένα «Κέντρο επώασης επιχειρήσεων» με στόχο να ενθαρρύνει την ανάπτυξη καινοτόμων σχεδίων, κυρίως στους τομείς των τεχνολογιών πληροφόρησης, των τηλεπικοινωνιών, του σχεδιασμού στον τομέα της μηχανικής και της ηλεκτρικής μηχανολογίας, του βιομηχανικού σχεδιασμού (ντιζάιν), των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των βιοτεχνολογιών. Το κέντρο επώασης παρέχει στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους προαναφερθέντες τομείς επενδυτικές και χρηματοδοτικές δυνατότητες, καθώς και ποικίλες υποδομές που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία τους.

| 3.9 | Στη Σλοβακία, οι ενισχύσεις για τα βιομηχανικά πάρκα υπόκεινται στο Νόμο περί βιομηχανικών πάρκων (193/2001) ο οποίος τροποποιήθηκε το 2003 και το 2004. Δυνάμει του νόμου αυτού, ως βιομηχανικό πάρκο νοούνται οι ζώνες που εμπίπτουν σε ένα χωροταξικό σχέδιο και εντός της περιμέτρου των οποίων μια ή περισσότερες επιχειρήσεις ασχολούνται με τη βιομηχανική παραγωγή. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να δημιουργήσουν ένα βιομηχανικό πάρκο σε μια έκταση η οποία τους ανήκει. Δια του εν λόγω νόμου παρέχεται, επίσης, η δυνατότητα σε δύο ή περισσότερους δήμους να δημιουργήσουν από κοινού ένα βιομηχανικό πάρκο σε συμβατική βάση. |
| --- | --- |

3.9

Στη Σλοβακία, οι ενισχύσεις για τα βιομηχανικά πάρκα υπόκεινται στο Νόμο περί βιομηχανικών πάρκων (193/2001) ο οποίος τροποποιήθηκε το 2003 και το 2004. Δυνάμει του νόμου αυτού, ως βιομηχανικό πάρκο νοούνται οι ζώνες που εμπίπτουν σε ένα χωροταξικό σχέδιο και εντός της περιμέτρου των οποίων μια ή περισσότερες επιχειρήσεις ασχολούνται με τη βιομηχανική παραγωγή. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να δημιουργήσουν ένα βιομηχανικό πάρκο σε μια έκταση η οποία τους ανήκει. Δια του εν λόγω νόμου παρέχεται, επίσης, η δυνατότητα σε δύο ή περισσότερους δήμους να δημιουργήσουν από κοινού ένα βιομηχανικό πάρκο σε συμβατική βάση.

| 3.10 | Στη Σλοβενία, τα βιομηχανικά πάρκα ονομάζονται «τεχνολογικά πάρκα». Στόχος τους είναι να ενθαρρυνθεί η εκπόνηση και να προαχθεί η ανάπτυξη επιχειρηματικών σχεδίων τα οποία να απαιτούν τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών, καθώς και σημαντική επιστημονική προετοιμασία. Στα τεχνολογικά πάρκα δημιουργούνται εξάλλου οι φυσικές και πνευματικές υποδομές που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή των εν λόγω πρωτοβουλιών, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ΜΜΕ. Τα πάρκα αυτά χρησιμεύουν επίσης ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις επιχειρήσεις και στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Σε έγγραφα προερχόμενα από το Υπουργείο Οικονομικών υποδεικνύεται ότι το τεχνολογικό πάρκο αποτελεί νομικό πρόσωπο που συνεισφέρει συγχρόνως και στην απτή υλοποίηση των σχεδίων, σε αντίθεση με τον «επωαστήρα» ο οποίος, παρότι αποτελεί επίσης νομικό πρόσωπο, περιορίζεται στη δημιουργία των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την έναρξή τους. |
| --- | --- |

3.10

Στη Σλοβενία, τα βιομηχανικά πάρκα ονομάζονται «τεχνολογικά πάρκα». Στόχος τους είναι να ενθαρρυνθεί η εκπόνηση και να προαχθεί η ανάπτυξη επιχειρηματικών σχεδίων τα οποία να απαιτούν τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών, καθώς και σημαντική επιστημονική προετοιμασία. Στα τεχνολογικά πάρκα δημιουργούνται εξάλλου οι φυσικές και πνευματικές υποδομές που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή των εν λόγω πρωτοβουλιών, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ΜΜΕ. Τα πάρκα αυτά χρησιμεύουν επίσης ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις επιχειρήσεις και στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Σε έγγραφα προερχόμενα από το Υπουργείο Οικονομικών υποδεικνύεται ότι το τεχνολογικό πάρκο αποτελεί νομικό πρόσωπο που συνεισφέρει συγχρόνως και στην απτή υλοποίηση των σχεδίων, σε αντίθεση με τον «επωαστήρα» ο οποίος, παρότι αποτελεί επίσης νομικό πρόσωπο, περιορίζεται στη δημιουργία των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την έναρξή τους.

4.   Στρατηγικοί στόχοι και πρότυπα

| 4.1 | Τα βιομηχανικά πάρκα — όποιες και εάν είναι οι μεταξύ τους διαφορές — σχηματίζουν σταδιακά ένα δίκτυο το οποίο, εντασσόμενο στην πολιτική που ακολουθεί μια δεδομένη χώρα στους τομείς της οικονομίας, της βιομηχανίας και της καινοτομίας, συγκροτεί ένα συγκεκριμένο σύνολο δημοσίων στόχων. Κατά την εξέταση των προτεραιοτήτων των δημοσίων αρχών, παρατηρούνται προσπάθειες «βασισμένες στις επιδιώξεις» (θεματικές και επικεντρωμένες στις δημόσιες πηγές), προσπάθειες «βασισμένες στη διάδοση» (εστιασμένες κατ'εξοχήν στις επιδράσεις και στις συνεργίες), καθώς και ένας συνδυασμός αμφοτέρων. |
| --- | --- |

4.1

Τα βιομηχανικά πάρκα — όποιες και εάν είναι οι μεταξύ τους διαφορές — σχηματίζουν σταδιακά ένα δίκτυο το οποίο, εντασσόμενο στην πολιτική που ακολουθεί μια δεδομένη χώρα στους τομείς της οικονομίας, της βιομηχανίας και της καινοτομίας, συγκροτεί ένα συγκεκριμένο σύνολο δημοσίων στόχων. Κατά την εξέταση των προτεραιοτήτων των δημοσίων αρχών, παρατηρούνται προσπάθειες «βασισμένες στις επιδιώξεις» (θεματικές και επικεντρωμένες στις δημόσιες πηγές), προσπάθειες «βασισμένες στη διάδοση» (εστιασμένες κατ'εξοχήν στις επιδράσεις και στις συνεργίες), καθώς και ένας συνδυασμός αμφοτέρων.

| 4.2 | Τα δύο πρότυπα που καθορίζονται σύμφωνα με τους γενικούς στόχους τους δεν διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους, δεδομένου, παραδείγματος χάρη, ότι η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στις προηγμένες τεχνολογίες μιας περιφέρειας διαμέσου των βιομηχανικών πάρκων δεν βελτιώνει μόνον την κατάσταση στην εν λόγω περιφέρεια, αλλά συμβάλλει στην προώθηση της καινοτομίας εν γένει. Η διαφορά έγκειται απλώς στον καθορισμό των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

4.2

Τα δύο πρότυπα που καθορίζονται σύμφωνα με τους γενικούς στόχους τους δεν διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους, δεδομένου, παραδείγματος χάρη, ότι η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στις προηγμένες τεχνολογίες μιας περιφέρειας διαμέσου των βιομηχανικών πάρκων δεν βελτιώνει μόνον την κατάσταση στην εν λόγω περιφέρεια, αλλά συμβάλλει στην προώθηση της καινοτομίας εν γένει. Η διαφορά έγκειται απλώς στον καθορισμό των προτεραιοτήτων.

5.   Η Στρατηγική της Λισσαβώνας και τα βιομηχανικά πάρκα

| 5.1 | Η Στρατηγική της Λισσαβώνας προβάλλει ως πολύ βασικά μελήματα την ανάπτυξη της καινοτομίας, ως μέσο για την ενίσχυση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της αειφορίας, την προώθηση της διάδοσης της τεχνολογίας, καθώς και την εκμετάλλευση και την εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και της ανάπτυξης. Μεταξύ των οργανωτικών, δημοσιονομικών και νομικών προϋποθέσεων που τίθενται σε αυτό το πλαίσιο, τα βιομηχανικά πάρκα και οι σχετικές προς αυτά δομές διαδραματίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

5.1

Η Στρατηγική της Λισσαβώνας προβάλλει ως πολύ βασικά μελήματα την ανάπτυξη της καινοτομίας, ως μέσο για την ενίσχυση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της αειφορίας, την προώθηση της διάδοσης της τεχνολογίας, καθώς και την εκμετάλλευση και την εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και της ανάπτυξης. Μεταξύ των οργανωτικών, δημοσιονομικών και νομικών προϋποθέσεων που τίθενται σε αυτό το πλαίσιο, τα βιομηχανικά πάρκα και οι σχετικές προς αυτά δομές διαδραματίζουν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο.

| 5.2 | Τα βιομηχανικά πάρκα διακρίνονται για τον εντελώς ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν όσον αφορά την προώθηση της καινοτομίας. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο, κατά τη διαμόρφωση του δικτύου των βιομηχανικών πάρκων, δεν αρκεί να επιδειχθεί μέριμνα για τις πτυχές που σχετίζονται με τη βιομηχανία, υπό τη στενή έννοια, και με τη γεωργία: η παροχή μιας ακαδημαϊκής και πανεπιστημιακής πνευματικής βάσης καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία για την αίσια έκβαση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η οικονομία. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, επίτευξη μεγαλύτερης οικονομικής ευελιξίας, αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του ανθρώπινου δυναμικού: οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν παρά μόνον με την παροχή μιας πνευματικής βάσης και με την περαιτέρω προαγωγή της καινοτομίας. |
| --- | --- |

5.2

Τα βιομηχανικά πάρκα διακρίνονται για τον εντελώς ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν όσον αφορά την προώθηση της καινοτομίας. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο, κατά τη διαμόρφωση του δικτύου των βιομηχανικών πάρκων, δεν αρκεί να επιδειχθεί μέριμνα για τις πτυχές που σχετίζονται με τη βιομηχανία, υπό τη στενή έννοια, και με τη γεωργία: η παροχή μιας ακαδημαϊκής και πανεπιστημιακής πνευματικής βάσης καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία για την αίσια έκβαση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η οικονομία. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, επίτευξη μεγαλύτερης οικονομικής ευελιξίας, αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του ανθρώπινου δυναμικού: οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν παρά μόνον με την παροχή μιας πνευματικής βάσης και με την περαιτέρω προαγωγή της καινοτομίας.

6.   Μετάδοση γνώσεων και καινοτομία

6.1   Κέντρα καινοτομίας και οργανισμοί μεταφοράς τεχνολογίας

| 6.1.1 | Τα ιδρύματα αυτά έχουν μια ακτίνα δράσης που δεν περιορίζεται μόνο σε έναν σαφώς οριοθετημένο τομέα: στην πράξη δημιουργούν γέφυρες μεταξύ της επιστήμης και της οικονομίας μέσω των υπηρεσιών που παρέχουν (είτε χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό είτε σε εμπορική βάση) στις επιχειρήσεις μιας περιφέρειας ή μιας χώρας. Η βασικότερη διαφορά που υφίσταται μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών έγκειται στον τρόπο κατά τον οποίο τα ιδρύματα αυτά τοποθετούνται έναντι του ορισμού «οργανισμός παροχής υπηρεσιών» («πάροχος») και του ορισμού «επιχείρηση αποδέκτης» («δικαιούχος»). Τα εν λόγω κέντρα και οι οργανισμοί προωθούν τις επιχειρήσεις και τις βοηθούν να αξιοποιήσουν τα επιτεύγματα της έρευνας, διαδραματίζοντας κατά κάποιον τρόπο διαμεσολαβητικό ρόλο σε αυτές τις διαδικασίες. Αντίθετα, οι οργανισμοί που παρέχουν υπηρεσίες στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης περιλαμβάνουν στο εσωτερικό τους ερευνητικά ινστιτούτα και μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπεριλαμβάνουν τα εν λόγω ινστιτούτα στην ίδια ενότητα με τις επιχειρήσεις που αποτελούν το Συμβούλιο τόχο τους. |
| --- | --- |

6.1.1

Τα ιδρύματα αυτά έχουν μια ακτίνα δράσης που δεν περιορίζεται μόνο σε έναν σαφώς οριοθετημένο τομέα: στην πράξη δημιουργούν γέφυρες μεταξύ της επιστήμης και της οικονομίας μέσω των υπηρεσιών που παρέχουν (είτε χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό είτε σε εμπορική βάση) στις επιχειρήσεις μιας περιφέρειας ή μιας χώρας. Η βασικότερη διαφορά που υφίσταται μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών έγκειται στον τρόπο κατά τον οποίο τα ιδρύματα αυτά τοποθετούνται έναντι του ορισμού «οργανισμός παροχής υπηρεσιών» («πάροχος») και του ορισμού «επιχείρηση αποδέκτης» («δικαιούχος»). Τα εν λόγω κέντρα και οι οργανισμοί προωθούν τις επιχειρήσεις και τις βοηθούν να αξιοποιήσουν τα επιτεύγματα της έρευνας, διαδραματίζοντας κατά κάποιον τρόπο διαμεσολαβητικό ρόλο σε αυτές τις διαδικασίες. Αντίθετα, οι οργανισμοί που παρέχουν υπηρεσίες στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης περιλαμβάνουν στο εσωτερικό τους ερευνητικά ινστιτούτα και μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπεριλαμβάνουν τα εν λόγω ινστιτούτα στην ίδια ενότητα με τις επιχειρήσεις που αποτελούν το Συμβούλιο τόχο τους.

| 6.1.2 | Οι κυριότερες υπηρεσίες που παρέχουν αυτά τα κέντρα και οι οργανισμοί είναι η παροχή συμβουλών, η τεχνολογική διαμεσολάβηση, η διαχείριση μιας βάσης δεδομένων με εμπορικά στοιχεία, η διοργάνωση εμπορικών συναντήσεων και εκθέσεων, η καθιέρωση επαφών με ειδικούς, η παροχή της απαιτούμενης υποδομής για την υλοποίηση των εμπειριών, η υποστήριξη της δημιουργίας παράγωγων εταιρειών, η ανάπτυξη σχέσεων με ανεπίσημους ιδιωτικούς επενδυτές και η δικτύωση. |
| --- | --- |

6.1.2

Οι κυριότερες υπηρεσίες που παρέχουν αυτά τα κέντρα και οι οργανισμοί είναι η παροχή συμβουλών, η τεχνολογική διαμεσολάβηση, η διαχείριση μιας βάσης δεδομένων με εμπορικά στοιχεία, η διοργάνωση εμπορικών συναντήσεων και εκθέσεων, η καθιέρωση επαφών με ειδικούς, η παροχή της απαιτούμενης υποδομής για την υλοποίηση των εμπειριών, η υποστήριξη της δημιουργίας παράγωγων εταιρειών, η ανάπτυξη σχέσεων με ανεπίσημους ιδιωτικούς επενδυτές και η δικτύωση.

| 6.1.3 | Οι προαναφερθέντες οργανισμοί ασκούν κυρίως δραστηριότητες παροχής συμβουλών σε επιχειρήσεις. Παραδείγματος χάρη, τα κέντρα καινοτομίας στις Κάτω Χώρες ή το δίκτυο έρευνας και ανάπτυξης στη Νορβηγία διαδραματίζουν διαμεσολαβητικό ρόλο. Η δραστηριότητά τους όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις συνίσταται, κατά μια έννοια, στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας και στην προαγωγή της αφομοίωσής τους. Στη Γερμανία, τα κέντρα και οι οργανισμοί μεταφοράς τεχνολογίας προβαίνουν σε πιο άμεση μεταφορά τεχνολογίας παρέχοντας τις υπηρεσίες αυτού του είδους κατά τον ίδιο τρόπο με τα κέντρα παροχής υπηρεσιών προς τη μεταποιητική βιομηχανία που υπάρχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μεταξύ των παρεχομένων υπηρεσιών περιλαμβάνονται και δάνεια για την πραγματοποίηση έρευνας, τα οποία χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των δημοσίων προγραμμάτων και παρέχουν στις επιχειρήσεις μια χρηματοοικονομική ενίσχυση που τους επιτρέπει να απασχολούν πανεπιστημιακούς ερευνητές και να καταβάλλουν ένα μέρος της αμοιβής τους. |
| --- | --- |

6.1.3

Οι προαναφερθέντες οργανισμοί ασκούν κυρίως δραστηριότητες παροχής συμβουλών σε επιχειρήσεις. Παραδείγματος χάρη, τα κέντρα καινοτομίας στις Κάτω Χώρες ή το δίκτυο έρευνας και ανάπτυξης στη Νορβηγία διαδραματίζουν διαμεσολαβητικό ρόλο. Η δραστηριότητά τους όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις συνίσταται, κατά μια έννοια, στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας και στην προαγωγή της αφομοίωσής τους. Στη Γερμανία, τα κέντρα και οι οργανισμοί μεταφοράς τεχνολογίας προβαίνουν σε πιο άμεση μεταφορά τεχνολογίας παρέχοντας τις υπηρεσίες αυτού του είδους κατά τον ίδιο τρόπο με τα κέντρα παροχής υπηρεσιών προς τη μεταποιητική βιομηχανία που υπάρχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μεταξύ των παρεχομένων υπηρεσιών περιλαμβάνονται και δάνεια για την πραγματοποίηση έρευνας, τα οποία χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των δημοσίων προγραμμάτων και παρέχουν στις επιχειρήσεις μια χρηματοοικονομική ενίσχυση που τους επιτρέπει να απασχολούν πανεπιστημιακούς ερευνητές και να καταβάλλουν ένα μέρος της αμοιβής τους.

| 6.1.4 | Οι οργανισμοί αυτού του είδους εκπορεύονται κατά κανόνα από δημόσιες πρωτοβουλίες (ή προκύπτουν, ενδεχομένως, με τη μεσολάβηση εμπορικών επιμελητηρίων, όπως συμβαίνει στη Γερμανία) και εδράζονται στη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η τεχνολογική ανάπτυξη δεν μπορεί να καταστεί αποτελεσματική για τους δικαιούχους τέτοιων προγραμμάτων — και, άρα να αποβεί μακροπρόθεσμα προς όφελος της οικονομίας — παρά μόνον με την παροχή εξωτερικής βοήθειας (εν γένει δημόσιας). Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, διαπιστώνονται εφεξής ακόμη σημαντικότερες διαφορές: τα ολλανδικά κέντρα, παραδείγματος χάρη, διαθέτουν προϋπολογισμό που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Οικονομικών των Κάτω Χωρών και οι υπηρεσίες τους παρέχονται εν μέρει δωρεάν (οι 16 πρώτες ώρες των παρεχομένων συμβουλών). Στη Νορβηγία, η δραστηριότητα των επιτετραμμένων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης χρηματοδοτείται επίσης από δημόσια κονδύλια. Κατ' αντιδιαστολή, στην Γερμανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, παραδείγματος χάρη, τα κέντρα αυτά λαμβάνουν χρηματοοικονομική ενίσχυση προερχόμενη από ένα συγκεκριμένο ταμείο και σε ποσοστά που βαίνουν μειούμενα (στη Γερμανία επί τρία έτη, στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινώντας από ποσοστό 50 % και επί έξι έτη) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους εν μέρει χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό και εν μέρει σε εμπορική βάση. |
| --- | --- |

6.1.4

Οι οργανισμοί αυτού του είδους εκπορεύονται κατά κανόνα από δημόσιες πρωτοβουλίες (ή προκύπτουν, ενδεχομένως, με τη μεσολάβηση εμπορικών επιμελητηρίων, όπως συμβαίνει στη Γερμανία) και εδράζονται στη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η τεχνολογική ανάπτυξη δεν μπορεί να καταστεί αποτελεσματική για τους δικαιούχους τέτοιων προγραμμάτων — και, άρα να αποβεί μακροπρόθεσμα προς όφελος της οικονομίας — παρά μόνον με την παροχή εξωτερικής βοήθειας (εν γένει δημόσιας). Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, διαπιστώνονται εφεξής ακόμη σημαντικότερες διαφορές: τα ολλανδικά κέντρα, παραδείγματος χάρη, διαθέτουν προϋπολογισμό που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Οικονομικών των Κάτω Χωρών και οι υπηρεσίες τους παρέχονται εν μέρει δωρεάν (οι 16 πρώτες ώρες των παρεχομένων συμβουλών). Στη Νορβηγία, η δραστηριότητα των επιτετραμμένων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης χρηματοδοτείται επίσης από δημόσια κονδύλια. Κατ' αντιδιαστολή, στην Γερμανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, παραδείγματος χάρη, τα κέντρα αυτά λαμβάνουν χρηματοοικονομική ενίσχυση προερχόμενη από ένα συγκεκριμένο ταμείο και σε ποσοστά που βαίνουν μειούμενα (στη Γερμανία επί τρία έτη, στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινώντας από ποσοστό 50 % και επί έξι έτη) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους εν μέρει χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό και εν μέρει σε εμπορική βάση.

6.2   Οργανισμοί παροχής υπηρεσιών στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης

| 6.2.1 | Χαρακτηριστικό γνώρισμα των καλύτερα οργανωμένων ιδρυμάτων, τα οποία συμβάλλουν στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ επιστήμης και βιομηχανίας, αποτελεί το γεγονός, αφενός, ότι θέτουν σε δίκτυο τις έρευνες, κυρίως στον τομέα της βιομηχανίας, τα αναπτυξιακά ινστιτούτα και τις επιχειρήσεις και, αφετέρου, ότι παρέχουν υπηρεσίες στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως προς όφελος μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, βάσει συμβάσεων που αντιστοιχούν σε μια συγκεκριμένη αποστολή και με δημόσια χρηματοοικονομική ενίσχυση. Παρότι οι δραστηριότητές τους συνδέονται πολύ στενά με τη δραστηριότητα των πανεπιστημίων, εντούτοις, θεωρείται σκόπιμο να αντιμετωπίζονται ξεχωριστά και να διαφοροποιούνται από τους πανεπιστημιακούς οργανισμούς και από τα πάρκα. |
| --- | --- |

6.2.1

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των καλύτερα οργανωμένων ιδρυμάτων, τα οποία συμβάλλουν στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ επιστήμης και βιομηχανίας, αποτελεί το γεγονός, αφενός, ότι θέτουν σε δίκτυο τις έρευνες, κυρίως στον τομέα της βιομηχανίας, τα αναπτυξιακά ινστιτούτα και τις επιχειρήσεις και, αφετέρου, ότι παρέχουν υπηρεσίες στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως προς όφελος μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, βάσει συμβάσεων που αντιστοιχούν σε μια συγκεκριμένη αποστολή και με δημόσια χρηματοοικονομική ενίσχυση. Παρότι οι δραστηριότητές τους συνδέονται πολύ στενά με τη δραστηριότητα των πανεπιστημίων, εντούτοις, θεωρείται σκόπιμο να αντιμετωπίζονται ξεχωριστά και να διαφοροποιούνται από τους πανεπιστημιακούς οργανισμούς και από τα πάρκα.

| 6.2.2 | Οι οργανισμοί αυτοί συγκροτούνται επίσης βάσει δημοσίων πρωτοβουλιών και λειτουργούν, άλλωστε, εν μέρει εντός δημοσίου πλαισίου. Η λειτουργία τους, όσον αφορά τη διάδοση των αποτελεσμάτων της επιστημονικής έρευνας, βασίζεται στην ανάθεση συγκεκριμένων αποστολών εκ μέρους τόσο του ιδιωτικού τομέα (βιομηχανία) όσο και του δημοσίου τομέα (υπουργεία). Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι υφίστανται σημαντικές διαφορές ανάμεσά τους ως προς τη χρηματοδότησή τους, η οποία μπορεί να ποικίλλει από 10 % έως 100 % σε ορισμένες περιπτώσεις. |
| --- | --- |

6.2.2

Οι οργανισμοί αυτοί συγκροτούνται επίσης βάσει δημοσίων πρωτοβουλιών και λειτουργούν, άλλωστε, εν μέρει εντός δημοσίου πλαισίου. Η λειτουργία τους, όσον αφορά τη διάδοση των αποτελεσμάτων της επιστημονικής έρευνας, βασίζεται στην ανάθεση συγκεκριμένων αποστολών εκ μέρους τόσο του ιδιωτικού τομέα (βιομηχανία) όσο και του δημοσίου τομέα (υπουργεία). Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι υφίστανται σημαντικές διαφορές ανάμεσά τους ως προς τη χρηματοδότησή τους, η οποία μπορεί να ποικίλλει από 10 % έως 100 % σε ορισμένες περιπτώσεις.

6.3   Απεικόνιση της σχέσης πανεπιστημίου-βιομηχανίας στα πάρκα

| 6.3.1 | Τα πάρκα αυτά δημιουργούνται κατά κύριο λόγο κοντά σε ιδρύματα που «παράγουν» γνώσεις (κυρίως πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα), με τα οποία είτε συνδέονται επί συμβάσει είτε αποτελούν τμήμα τους (όπως, στην Ουγγαρία, το InfoPark ή το INNOTECH — το πάρκο καινοτομίας του τεχνικού πανεπιστημίου της Βουδαπέστης). Εντούτοις, τα δημόσια κονδύλια είναι αυτά που εξασφαλίζουν (σε εθνική ή σε τοπική κλίμακα) τις υλικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία τους. Τα εν λόγω πάρκα πληρούν διαρκώς περισσότερο τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την καινοτομία, διαμέσου τεχνικών υποδομών υψηλού επιπέδου. Με τη βοήθεια της μεταφοράς τεχνολογίας υλοποιούνται ολοένα και περισσότερα στάδια της διαδικασίας της καινοτομίας και η δραστηριότητα μπορεί να διευρυνθεί σε διάφορα πάρκα έως τη διάθεση ενός εμπορεύσιμου προϊόντος στην αγορά, ακόμη και έως τη μαζική παραγωγή του ή έως την καθιέρωση ενός νέου βιομηχανικού κλάδου. |
| --- | --- |

6.3.1

Τα πάρκα αυτά δημιουργούνται κατά κύριο λόγο κοντά σε ιδρύματα που «παράγουν» γνώσεις (κυρίως πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα), με τα οποία είτε συνδέονται επί συμβάσει είτε αποτελούν τμήμα τους (όπως, στην Ουγγαρία, το InfoPark ή το INNOTECH — το πάρκο καινοτομίας του τεχνικού πανεπιστημίου της Βουδαπέστης). Εντούτοις, τα δημόσια κονδύλια είναι αυτά που εξασφαλίζουν (σε εθνική ή σε τοπική κλίμακα) τις υλικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία τους. Τα εν λόγω πάρκα πληρούν διαρκώς περισσότερο τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την καινοτομία, διαμέσου τεχνικών υποδομών υψηλού επιπέδου. Με τη βοήθεια της μεταφοράς τεχνολογίας υλοποιούνται ολοένα και περισσότερα στάδια της διαδικασίας της καινοτομίας και η δραστηριότητα μπορεί να διευρυνθεί σε διάφορα πάρκα έως τη διάθεση ενός εμπορεύσιμου προϊόντος στην αγορά, ακόμη και έως τη μαζική παραγωγή του ή έως την καθιέρωση ενός νέου βιομηχανικού κλάδου.

| 6.3.2 | Πολυάριθμα ερευνητικά και επιστημονικά πάρκα δημιουργήθηκαν σε περιοχές όπου χρησίμευσαν ως θεμέλιος λίθος της ευημερίας και εξυπηρέτησαν μια πληθώρα επιστημονικών σκοπών. Τέτοιες περιοχές υπάρχουν στη Γαλλία (παραδείγματος χάρη στη Λυών). Όσον αφορά τα υπόλοιπα γαλλικά πάρκα, αποδίδεται επίσης πολύ μεγάλη σημασία στο πρότυπο της τεχνόπολης, το οποίο εκλαμβάνεται ως μια εντελώς νέα έννοια της πόλης. Κατά τον ίδιο τρόπο, με εξαίρεση το γεγονός ότι δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο ενός προγράμματος, έκαναν την εμφάνισή τους και τα πρώτα ιαπωνικά πάρκα, τα οποία ακολουθούν το πρότυπο της τεχνόπολης που συγγενεύει με το γαλλικό πρότυπο. Το πιο γνωστό από τα ιαπωνικά πάρκα είναι αυτό της Tsukala, που αποτελεί επένδυση τύπου «greenfield» και δημιουργήθηκε ως νέα πόλη πλήρως αφιερωμένη στην επιστήμη. Πλέον, οι τεχνοπόλεις ιδρύονται κατόπιν τοπικών πρωτοβουλιών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συστάθηκαν τα πρώτα πάρκα καινοτομίας, παραχωρήθηκαν επίσης εκτάσεις αυτού του είδους για τη δημιουργία τέτοιων τοποθεσιών (όπως, παραδείγματος χάρη, στη Silicon Valley ή στα περίχωρα της οδού 128 στη Βοστώνη). |
| --- | --- |

6.3.2

Πολυάριθμα ερευνητικά και επιστημονικά πάρκα δημιουργήθηκαν σε περιοχές όπου χρησίμευσαν ως θεμέλιος λίθος της ευημερίας και εξυπηρέτησαν μια πληθώρα επιστημονικών σκοπών. Τέτοιες περιοχές υπάρχουν στη Γαλλία (παραδείγματος χάρη στη Λυών). Όσον αφορά τα υπόλοιπα γαλλικά πάρκα, αποδίδεται επίσης πολύ μεγάλη σημασία στο πρότυπο της τεχνόπολης, το οποίο εκλαμβάνεται ως μια εντελώς νέα έννοια της πόλης. Κατά τον ίδιο τρόπο, με εξαίρεση το γεγονός ότι δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο ενός προγράμματος, έκαναν την εμφάνισή τους και τα πρώτα ιαπωνικά πάρκα, τα οποία ακολουθούν το πρότυπο της τεχνόπολης που συγγενεύει με το γαλλικό πρότυπο. Το πιο γνωστό από τα ιαπωνικά πάρκα είναι αυτό της Tsukala, που αποτελεί επένδυση τύπου «greenfield» και δημιουργήθηκε ως νέα πόλη πλήρως αφιερωμένη στην επιστήμη. Πλέον, οι τεχνοπόλεις ιδρύονται κατόπιν τοπικών πρωτοβουλιών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συστάθηκαν τα πρώτα πάρκα καινοτομίας, παραχωρήθηκαν επίσης εκτάσεις αυτού του είδους για τη δημιουργία τέτοιων τοποθεσιών (όπως, παραδείγματος χάρη, στη Silicon Valley ή στα περίχωρα της οδού 128 στη Βοστώνη).

| 6.3.3 | Επί του παρόντος, πάρκα καινοτομίας υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τη Λισσαβώνα έως την Αθήνα. Τα πάρκα που εξετάστηκαν μέχρι στιγμής είναι — μεταξύ των οργανισμών που στρέφονται προς την καινοτομία — τα πιο πολυσύνθετα, εκείνα που διαθέτουν την ισχυρότερη οργάνωση διότι παρέχουν όλα τα (προαναφερθέντα) πλεονεκτήματα που αποφέρουν τα πάρκα, για την προώθηση της καινοτομίας. |
| --- | --- |

6.3.3

Επί του παρόντος, πάρκα καινοτομίας υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τη Λισσαβώνα έως την Αθήνα. Τα πάρκα που εξετάστηκαν μέχρι στιγμής είναι — μεταξύ των οργανισμών που στρέφονται προς την καινοτομία — τα πιο πολυσύνθετα, εκείνα που διαθέτουν την ισχυρότερη οργάνωση διότι παρέχουν όλα τα (προαναφερθέντα) πλεονεκτήματα που αποφέρουν τα πάρκα, για την προώθηση της καινοτομίας.

7.   Συστάσεις

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι απαραίτητο να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργό ρόλο για την προαγωγή της ίδρυσης και της ανάπτυξης βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, ως πόλους καινοτομίας στα κράτη μέλη και στις διάφορες περιφέρειές τους. Το ζητούμενο έγκειται στην εξασφάλιση της πλήρους ένταξης των παλαιών και των νέων κρατών μελών στη διευρυμένη εσωτερική αγορά, η οποία διαμορφώνει ένα από τα κύρια στοιχεία της εταιρικής σχέσης για τη μεγέθυνση και την ανάπτυξη που προβλέπεται στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας. Σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι:






  — | να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των νέων κρατών μελών και να εξασφαλισθούν καλύτερες επιδόσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της, μειώνοντας τις εδαφικές ανισότητες· |
| --- | --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι απαραίτητο να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργό ρόλο για την προαγωγή της ίδρυσης και της ανάπτυξης βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, ως πόλους καινοτομίας στα κράτη μέλη και στις διάφορες περιφέρειές τους. Το ζητούμενο έγκειται στην εξασφάλιση της πλήρους ένταξης των παλαιών και των νέων κρατών μελών στη διευρυμένη εσωτερική αγορά, η οποία διαμορφώνει ένα από τα κύρια στοιχεία της εταιρικής σχέσης για τη μεγέθυνση και την ανάπτυξη που προβλέπεται στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας. Σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι:

—

να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των νέων κρατών μελών και να εξασφαλισθούν καλύτερες επιδόσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της, μειώνοντας τις εδαφικές ανισότητες·

| — | να επιτευχθεί η αντιμετώπιση της πρόκλησης που αντιπροσωπεύει η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότερη διαχείριση των βιομηχανικών ανασυγκροτήσεων, της επαναχρησιμοποίησης των φυσικών, χρηματοπιστωτικών και ανθρώπινων πόρων, καθώς και της οικονομικής και τεχνολογικής στρατηγικής που είναι σε θέση να κατευθύνει τόσο τις δυνατότητες όσο και τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και από την παγκοσμιοποιημένη αγορά· |
| --- | --- |

—

να επιτευχθεί η αντιμετώπιση της πρόκλησης που αντιπροσωπεύει η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότερη διαχείριση των βιομηχανικών ανασυγκροτήσεων, της επαναχρησιμοποίησης των φυσικών, χρηματοπιστωτικών και ανθρώπινων πόρων, καθώς και της οικονομικής και τεχνολογικής στρατηγικής που είναι σε θέση να κατευθύνει τόσο τις δυνατότητες όσο και τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και από την παγκοσμιοποιημένη αγορά·

| — | να διασφαλισθεί η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που απορρέουν από την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς της διευρυμένης Ευρώπης, ενδεχομένως και με τη σύνδεση των βιομηχανικών πάρκων σε διαπεριφερειακό επίπεδο, βάσει των γενικών τους στόχων· |
| --- | --- |

—

να διασφαλισθεί η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που απορρέουν από την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς της διευρυμένης Ευρώπης, ενδεχομένως και με τη σύνδεση των βιομηχανικών πάρκων σε διαπεριφερειακό επίπεδο, βάσει των γενικών τους στόχων·

| — | να βελτιωθεί το γενικό επίπεδο της έρευνας και της τεχνολογίας και να επιδιωχθεί η καλύτερη και πληρέστερη προσαρμογή και διάθεση των αποτελεσμάτων τους στην αγορά, κυρίως με την καθιέρωση ακόμη στενότερων επαφών μεταξύ του κλάδου των ΜΜΕ, της επιστημονικής κοινότητας και του κόσμου της έρευνας, εξασφαλίζοντας την κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού με υψηλά προσόντα τόσο σε λειτουργικό όσο και σε οργανωτικό επίπεδο, εκσυγχρονίζοντας τη δημόσια διοίκηση και το σχετικό κανονιστικό πλαίσιο, και αναπτύσσοντας τις ικανότητες όλων των παραγόντων που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα πάρκα· να διατεθεί στην καινοτομία το 3 % του ΑΕΠ της ΕΕ, προκειμένου να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση η πιο δυναμική οικονομία στον κόσμο· |
| --- | --- |

—

να βελτιωθεί το γενικό επίπεδο της έρευνας και της τεχνολογίας και να επιδιωχθεί η καλύτερη και πληρέστερη προσαρμογή και διάθεση των αποτελεσμάτων τους στην αγορά, κυρίως με την καθιέρωση ακόμη στενότερων επαφών μεταξύ του κλάδου των ΜΜΕ, της επιστημονικής κοινότητας και του κόσμου της έρευνας, εξασφαλίζοντας την κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού με υψηλά προσόντα τόσο σε λειτουργικό όσο και σε οργανωτικό επίπεδο, εκσυγχρονίζοντας τη δημόσια διοίκηση και το σχετικό κανονιστικό πλαίσιο, και αναπτύσσοντας τις ικανότητες όλων των παραγόντων που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα πάρκα· να διατεθεί στην καινοτομία το 3 % του ΑΕΠ της ΕΕ, προκειμένου να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση η πιο δυναμική οικονομία στον κόσμο·

| — | να βελτιωθεί, μέσω των ευρωπαϊκών δικτύων τεχνολογικών και βιομηχανικών πάρκων, η αλληλεπίδραση μεταξύ της βιομηχανίας, του τομέα των υπηρεσιών και του χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς και οι τεχνολογικές σχέσεις και η ικανότητα διάδοσης και απορρόφησης νέων γνώσεων, με στόχο την αύξηση της καινοτόμου ικανότητας και της ανταγωνιστικότητας, και να διασφαλισθεί η συμβατότητα των διαφόρων στόχων — της μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας, της απασχόλησης, της βιώσιμης ανάπτυξης και της ισότητας ευκαιριών — καταφεύγοντας κυρίως στην αλληλεπίδραση και στη συναίνεση· |
| --- | --- |

—

να βελτιωθεί, μέσω των ευρωπαϊκών δικτύων τεχνολογικών και βιομηχανικών πάρκων, η αλληλεπίδραση μεταξύ της βιομηχανίας, του τομέα των υπηρεσιών και του χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς και οι τεχνολογικές σχέσεις και η ικανότητα διάδοσης και απορρόφησης νέων γνώσεων, με στόχο την αύξηση της καινοτόμου ικανότητας και της ανταγωνιστικότητας, και να διασφαλισθεί η συμβατότητα των διαφόρων στόχων — της μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας, της απασχόλησης, της βιώσιμης ανάπτυξης και της ισότητας ευκαιριών — καταφεύγοντας κυρίως στην αλληλεπίδραση και στη συναίνεση·

| — | να ελέγχονται και να αξιολογούνται τακτικά οι επιδόσεις των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, οι πραγματικές τεχνικές τους ικανότητες και τα αυθεντικά τους αποτελέσματα, καθώς και οι λοιπές ευεργετικές τους επιδράσεις, ιδίως βάσει τυποποιημένων και προκαθορισμένων κριτηρίων αξιολόγησης· |
| --- | --- |

—

να ελέγχονται και να αξιολογούνται τακτικά οι επιδόσεις των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, οι πραγματικές τεχνικές τους ικανότητες και τα αυθεντικά τους αποτελέσματα, καθώς και οι λοιπές ευεργετικές τους επιδράσεις, ιδίως βάσει τυποποιημένων και προκαθορισμένων κριτηρίων αξιολόγησης·

| — | να εξασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τους ευρωπαϊκούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό και με τις δημόσιες χρηματοδοτήσεις, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την εξέλιξη των κανόνων αυτών. |
| --- | --- |

—

να εξασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τους ευρωπαϊκούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό και με τις δημόσιες χρηματοδοτήσεις, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την εξέλιξη των κανόνων αυτών.

| 7.2.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί μια ευρωπαϊκή πολιτική σε τρία επίπεδα — ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό/τοπικό — η οποία να αποσκοπεί στην αποτελεσματική ανάπτυξη του δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, χωρίς παρέκκλιση από την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται από τις Συνθήκες, ούτε από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, και ιδιαίτερα από εκείνους που αφορούν τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

7.2.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί μια ευρωπαϊκή πολιτική σε τρία επίπεδα — ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό/τοπικό — η οποία να αποσκοπεί στην αποτελεσματική ανάπτυξη του δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων, χωρίς παρέκκλιση από την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται από τις Συνθήκες, ούτε από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, και ιδιαίτερα από εκείνους που αφορούν τον ανταγωνισμό.

| 7.2.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση μιας γενικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης η οποία να περικλείει το έβδομο ευρωπαϊκό πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, τους χρηματοπιστωτικούς πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), την πρωτοβουλία για τη μεγέθυνση, τα διαρθρωτικά ταμεία, το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα, τα μέσα που προβλέπονται στο πλαίσιο της νέας πολιτικής περί εταιρικών σχέσεων, το πρόγραμμα-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, καθώς και τα κοινοτικά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, με παράλληλη επίδειξη προσοχής στις κατευθυντήριες γραμμές των ΓΠΟΠ 2005-2008. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί μεγαλύτερη ευελιξία κατά την επιλογή των προς υλοποίηση μέσων, και θα εξασφαλισθεί ο συντονισμός, η συνοχή, αλλά και μεγαλύτερη απλοποίηση, τουλάχιστον ως προς την πρόσβαση στα προγράμματα και την υλοποίηση της ίδιας πρότασης βάσει διαφορετικών απόψεων. Απώτερος στόχος, σε αυτή την περίπτωση, είναι η υποστήριξη των ολοκληρωμένων προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ των τεχνολογικών και βιομηχανικών πάρκων και των βιομηχανικών περιοχών σε διαπεριφερειακό επίπεδο, ενόψει της ανάπτυξης πανευρωπαϊκών δικτύων. |
| --- | --- |

7.2.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά την υιοθέτηση μιας γενικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης η οποία να περικλείει το έβδομο ευρωπαϊκό πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, τους χρηματοπιστωτικούς πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), την πρωτοβουλία για τη μεγέθυνση, τα διαρθρωτικά ταμεία, το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα, τα μέσα που προβλέπονται στο πλαίσιο της νέας πολιτικής περί εταιρικών σχέσεων, το πρόγραμμα-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, καθώς και τα κοινοτικά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, με παράλληλη επίδειξη προσοχής στις κατευθυντήριες γραμμές των ΓΠΟΠ 2005-2008. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί μεγαλύτερη ευελιξία κατά την επιλογή των προς υλοποίηση μέσων, και θα εξασφαλισθεί ο συντονισμός, η συνοχή, αλλά και μεγαλύτερη απλοποίηση, τουλάχιστον ως προς την πρόσβαση στα προγράμματα και την υλοποίηση της ίδιας πρότασης βάσει διαφορετικών απόψεων. Απώτερος στόχος, σε αυτή την περίπτωση, είναι η υποστήριξη των ολοκληρωμένων προγραμμάτων συνεργασίας μεταξύ των τεχνολογικών και βιομηχανικών πάρκων και των βιομηχανικών περιοχών σε διαπεριφερειακό επίπεδο, ενόψει της ανάπτυξης πανευρωπαϊκών δικτύων.

| 7.2.3 | Όσον αφορά τους μηχανισμούς του νέου προγράμματος-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα (βλέπε INT/270, ομάδα μελέτης), η ΕΟΚΕ συνιστά, στο πλαίσιο τόσο του προγράμματος για την καινοτομία και το επιχειρηματικό πνεύμα όσο και του προγράμματος στρατηγικής υποστήριξης των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών (TΠΕ), να πραγματοποιηθεί ρητή αναφορά στην ανάπτυξη του δικτύου των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών περιοχών, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότησή τους κατά την αρχική περίοδο, την επέκτασή τους με τη βοήθεια ευχερέστερης πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου και τα μέτρα που αποσκοπούν στην παροχή κινήτρων για την αποτελεσματικότερη εισαγωγή και χρήση των ΤΠΕ μέσω των πρωτοβουλιών «e-Europe» και «i2010». Οι νέοι μηχανισμοί του προγράμματος-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα είναι σημαντικό να προβλέπουν την υποστήριξη του δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και περιοχών, προκειμένου να ευνοηθεί επίσης η συμμετοχή των ΜΜΕ στο έβδομο ευρωπαϊκό πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης. |
| --- | --- |

7.2.3

Όσον αφορά τους μηχανισμούς του νέου προγράμματος-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα (βλέπε INT/270, ομάδα μελέτης), η ΕΟΚΕ συνιστά, στο πλαίσιο τόσο του προγράμματος για την καινοτομία και το επιχειρηματικό πνεύμα όσο και του προγράμματος στρατηγικής υποστήριξης των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών (TΠΕ), να πραγματοποιηθεί ρητή αναφορά στην ανάπτυξη του δικτύου των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών περιοχών, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότησή τους κατά την αρχική περίοδο, την επέκτασή τους με τη βοήθεια ευχερέστερης πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου και τα μέτρα που αποσκοπούν στην παροχή κινήτρων για την αποτελεσματικότερη εισαγωγή και χρήση των ΤΠΕ μέσω των πρωτοβουλιών «e-Europe» και «i2010». Οι νέοι μηχανισμοί του προγράμματος-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα είναι σημαντικό να προβλέπουν την υποστήριξη του δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και περιοχών, προκειμένου να ευνοηθεί επίσης η συμμετοχή των ΜΜΕ στο έβδομο ευρωπαϊκό πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης.

| 7.2.4 | Ως προς τα μεμονωμένα προγράμματα που προβλέπονται από το έβδομο πρόγραμμα- πλαίσιο και, ειδικότερα, τα προγράμματα «Ικανότητες», «Προσωπικό» και «ΚΚΕρ (Κοινό Κέντρο Ερευνών)», η ΕΟΚΕ συνιστά τα εξής:






  — | ενδυνάμωση των μέτρων υποστήριξης των ΜΜΕ, ιδίως όσον αφορά την έρευνα, καθώς και τις οργανώσεις και τις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων. Θα πρέπει να αναγνωρισθεί στο έπακρο η νομιμότητα του πανευρωπαϊκού δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και βιομηχανικών συσπειρώσεων (clusters) ή περιοχών σε θέματα υποβολής ερευνητικών προτάσεων· |
| --- | --- | --- |

7.2.4

Ως προς τα μεμονωμένα προγράμματα που προβλέπονται από το έβδομο πρόγραμμα- πλαίσιο και, ειδικότερα, τα προγράμματα «Ικανότητες», «Προσωπικό» και «ΚΚΕρ (Κοινό Κέντρο Ερευνών)», η ΕΟΚΕ συνιστά τα εξής:

—

ενδυνάμωση των μέτρων υποστήριξης των ΜΜΕ, ιδίως όσον αφορά την έρευνα, καθώς και τις οργανώσεις και τις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων. Θα πρέπει να αναγνωρισθεί στο έπακρο η νομιμότητα του πανευρωπαϊκού δικτύου βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και βιομηχανικών συσπειρώσεων (clusters) ή περιοχών σε θέματα υποβολής ερευνητικών προτάσεων·

| — | ενίσχυση των διατάξεων που τείνουν να διασφαλίσουν την πλήρη εκμετάλλευση των γνωστικών και ερευνητικών δυνατοτήτων των περιφερειών της Ευρώπης, να προωθήσουν την ανάπτυξη των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συσπειρώσεων, καθώς και την επέκταση των ευρωπαϊκών και των πανευρωπαϊκών δικτύων τους, και να χρηματοδοτήσουν τη διενέργεια συμμετοχικών τεχνολογικών προβλέψεων, ούτως ώστε να διευκολυνθεί, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη σχεδίων και στρατηγικών παράλληλα με δραστηριότητες διερεύνησης των προοπτικών όσον αφορά τη θεματική ενότητα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρώπινες επιστήμες», στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία»· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των διατάξεων που τείνουν να διασφαλίσουν την πλήρη εκμετάλλευση των γνωστικών και ερευνητικών δυνατοτήτων των περιφερειών της Ευρώπης, να προωθήσουν την ανάπτυξη των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συσπειρώσεων, καθώς και την επέκταση των ευρωπαϊκών και των πανευρωπαϊκών δικτύων τους, και να χρηματοδοτήσουν τη διενέργεια συμμετοχικών τεχνολογικών προβλέψεων, ούτως ώστε να διευκολυνθεί, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η ανάπτυξη σχεδίων και στρατηγικών παράλληλα με δραστηριότητες διερεύνησης των προοπτικών όσον αφορά τη θεματική ενότητα «Κοινωνικοοικονομικές και ανθρώπινες επιστήμες», στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία»·

| — | εξασφάλιση της διάθεσης επαρκών χρηματοπιστωτικών και ανθρώπινων πόρων για τις δραστηριότητες εταιρικής σχέσης και ανταλλαγής μεταξύ των επιχειρήσεων και των πανεπιστημίων στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Προσωπικό», για την αντιμετώπιση των αναγκών των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συγκεντρώσεων. Οι συμμετέχοντες ερευνητές θα πρέπει να γνωρίζουν τις συγκεκριμένες ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη των ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση της διάθεσης επαρκών χρηματοπιστωτικών και ανθρώπινων πόρων για τις δραστηριότητες εταιρικής σχέσης και ανταλλαγής μεταξύ των επιχειρήσεων και των πανεπιστημίων στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Προσωπικό», για την αντιμετώπιση των αναγκών των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συγκεντρώσεων. Οι συμμετέχοντες ερευνητές θα πρέπει να γνωρίζουν τις συγκεκριμένες ανάγκες που σχετίζονται με την ανάπτυξη των ΜΜΕ·

| — | επαγρύπνηση, κατά τρόπο ώστε η επαγγελματική εμπειρία που συγκέντρωσε το Κοινό Κέντρο Ερευνών να καταστεί απολύτως προσιτή στα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και στις βιομηχανικές συσπειρώσεις, ιδίως με τη χρηματοδότηση της συμμετοχής τους σε έμμεσες δραστηριότητες για τη σύσταση δικτύων σχέσεων, για την προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας και για τη δημιουργία τεχνολογικών πλατφορμών, αξιοποιώντας την υψηλή προστιθέμενη αξία της Ευρώπης που έχει συγκεντρώσει το ΚΚΕρ και τα ιδρύματά του, και κυρίως το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (ΙPTS) της Σεβίλλης. |
| --- | --- |

—

επαγρύπνηση, κατά τρόπο ώστε η επαγγελματική εμπειρία που συγκέντρωσε το Κοινό Κέντρο Ερευνών να καταστεί απολύτως προσιτή στα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και στις βιομηχανικές συσπειρώσεις, ιδίως με τη χρηματοδότηση της συμμετοχής τους σε έμμεσες δραστηριότητες για τη σύσταση δικτύων σχέσεων, για την προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας και για τη δημιουργία τεχνολογικών πλατφορμών, αξιοποιώντας την υψηλή προστιθέμενη αξία της Ευρώπης που έχει συγκεντρώσει το ΚΚΕρ και τα ιδρύματά του, και κυρίως το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (ΙPTS) της Σεβίλλης.

| 7.2.5 | Όσον αφορά το ΕΤΕ, την ΕΤΕπ, την πρωτοβουλία για τη μεγέθυνση και τα διαρθρωτικά ταμεία και τα ταμεία συνοχής, θα πρέπει, σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2005, να αυξηθούν και να βελτιωθούν οι συνεργίες στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας, μεταξύ των κοινοτικών ταμείων, του ΕΤΕ και της ΕΤΕπ. Ταυτόχρονα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε πόσο σημαντικό είναι να ενστερνισθούν οι περιφερειακοί και τοπικοί παράγοντες πολύ περισσότερο τις τρεις συνιστώσες (οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική) της Στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ συνιστά την επίταση των προσπαθειών κατά την αναθεώρηση της πολιτικής συνοχής — η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της σύγκλισης, της ανταγωνιστικότητας και της εδαφικής συνεργασίας — την αύξηση των πόρων που διατίθενται για την καινοτομία και την ανάπτυξη μιας κοινωνίας της γνώσης, ούτως ώστε να προβλεφθούν και να ενθαρρυνθούν οι οικονομικές αλλαγές που μπορούν να συμβάλουν στη μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας και των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, καθώς και στην ενίσχυση των επαγγελματικών δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. Για αυτό το λόγο, θα πρέπει να αναπτυχθεί η δραστηριότητα των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συσπειρώσεων, καθώς και των δικτύων τους, ενδυναμώνοντας πρωτίστως την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία και τη συνεργασία μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών φορέων (συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα — ΣΔΙΤ), αλλά και στο πλαίσιο προγραμμάτων χρηματοδότησης, όπως η πρωτοβουλία «Καινοτομία 2010» του ΕΤΕ. |
| --- | --- |

7.2.5

Όσον αφορά το ΕΤΕ, την ΕΤΕπ, την πρωτοβουλία για τη μεγέθυνση και τα διαρθρωτικά ταμεία και τα ταμεία συνοχής, θα πρέπει, σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν κατά τη Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2005, να αυξηθούν και να βελτιωθούν οι συνεργίες στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας, μεταξύ των κοινοτικών ταμείων, του ΕΤΕ και της ΕΤΕπ. Ταυτόχρονα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε πόσο σημαντικό είναι να ενστερνισθούν οι περιφερειακοί και τοπικοί παράγοντες πολύ περισσότερο τις τρεις συνιστώσες (οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική) της Στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ συνιστά την επίταση των προσπαθειών κατά την αναθεώρηση της πολιτικής συνοχής — η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της σύγκλισης, της ανταγωνιστικότητας και της εδαφικής συνεργασίας — την αύξηση των πόρων που διατίθενται για την καινοτομία και την ανάπτυξη μιας κοινωνίας της γνώσης, ούτως ώστε να προβλεφθούν και να ενθαρρυνθούν οι οικονομικές αλλαγές που μπορούν να συμβάλουν στη μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας και των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, καθώς και στην ενίσχυση των επαγγελματικών δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. Για αυτό το λόγο, θα πρέπει να αναπτυχθεί η δραστηριότητα των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των βιομηχανικών συσπειρώσεων, καθώς και των δικτύων τους, ενδυναμώνοντας πρωτίστως την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία και τη συνεργασία μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών φορέων (συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα — ΣΔΙΤ), αλλά και στο πλαίσιο προγραμμάτων χρηματοδότησης, όπως η πρωτοβουλία «Καινοτομία 2010» του ΕΤΕ.

| 7.2.6 | Το πέμπτο πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα, καθώς και ο ευρωπαϊκός χάρτης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, αναφέρουν ως σημαντικές δράσεις την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των επιχειρηματιών, το σχεδιασμό μέτρων τα οποία να επιτρέπουν τη φθηνότερη και ταχύτερη σύσταση επιχειρήσεων, τον εκσυγχρονισμό του νομικού και κανονιστικού πλαισίου, την κατάρτιση πρόσθετου εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε υπηρεσίες επιγραμμικής σύνδεσης (on line), τη βελτίωση των χρηματοπιστωτικών και φορολογικών συνθηκών, την ενίσχυση των τεχνολογικών ικανοτήτων των ΜΜΕ, τη βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης σε ήδη δοκιμασμένα πρότυπα και πρακτικές των υπηρεσιών του Κυβερνοχώρου (e-business). Η ΕΟΚΕ υποστήριζε ανέκαθεν με σθένος τις κοινοτικές δράσεις που θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και για τις βιομηχανικές συσπειρώσεις. |
| --- | --- |

7.2.6

Το πέμπτο πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα, καθώς και ο ευρωπαϊκός χάρτης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, αναφέρουν ως σημαντικές δράσεις την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των επιχειρηματιών, το σχεδιασμό μέτρων τα οποία να επιτρέπουν τη φθηνότερη και ταχύτερη σύσταση επιχειρήσεων, τον εκσυγχρονισμό του νομικού και κανονιστικού πλαισίου, την κατάρτιση πρόσθετου εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε υπηρεσίες επιγραμμικής σύνδεσης (on line), τη βελτίωση των χρηματοπιστωτικών και φορολογικών συνθηκών, την ενίσχυση των τεχνολογικών ικανοτήτων των ΜΜΕ, τη βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης σε ήδη δοκιμασμένα πρότυπα και πρακτικές των υπηρεσιών του Κυβερνοχώρου (e-business). Η ΕΟΚΕ υποστήριζε ανέκαθεν με σθένος τις κοινοτικές δράσεις που θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και για τις βιομηχανικές συσπειρώσεις.

| 7.2.7 | Η ΕΟΚΕ κρίνει επιθυμητό να συμπεριληφθούν στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας — ιδίως όσον αφορά το τμήμα που κάλυπταν παλαιότερα οι τομείς δράσεις 2 και 3 του προγράμματος INTERREG — οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες υποστήριξης των διαπεριφερειακών, ευρωπαϊκών και πανευρωπαϊκών δικτύων και οι δράσεις που σχετίζονται με τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και με τις βιομηχανικές συσπειρώσεις. |
| --- | --- |

7.2.7

Η ΕΟΚΕ κρίνει επιθυμητό να συμπεριληφθούν στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας — ιδίως όσον αφορά το τμήμα που κάλυπταν παλαιότερα οι τομείς δράσεις 2 και 3 του προγράμματος INTERREG — οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες υποστήριξης των διαπεριφερειακών, ευρωπαϊκών και πανευρωπαϊκών δικτύων και οι δράσεις που σχετίζονται με τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα και με τις βιομηχανικές συσπειρώσεις.

| 7.2.8 | Η EOKE προσβλέπει στην καθιέρωση συνεργασίας — σε επίπεδο κρατών μελών, με τους οργανισμούς απασχόλησης και, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με κάθε φορέα του θεσμικού συστήματος που ασχολείται με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης — προκειμένου να έχουν τα πάρκα τη δυνατότητα να δημιουργήσουν νέες θέσεις απασχόλησης, χρησιμοποιώντας τις ευκαιρίες που προκύπτουν από τη λειτουργία σε δίκτυο. Απαιτείται να εξασφαλισθεί ότι οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις εκπροσώπησης των μισθωτών εργαζομένων, οι τοπικές αρχές και οι ΜΚΟ θα συμμετάσχουν πλήρως στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης υψηλού επιπέδου και με σημαντική πρόσθετη (σιωπηρή) γνώση. Απαιτείται, επίσης, να διασφαλισθεί ότι τα άτομα που εργάζονται στα πάρκα θα μπορούν να συμμετέχουν επί μονίμου βάσεως σε δράσεις κατάρτισης, συνεχούς κατάρτισης και επαγγελματικού επαναπροσανατολισμού οι οποίες θα τους επιτρέπουν να προσαρμοσθούν στην βιομηχανική ανασυγκρότηση. Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (έγγρ. CESE 1073/2005), η οποία υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 28ης και 29ης Σεπτεμβρίου 2005 (CCMI /019), κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών. |
| --- | --- |

7.2.8

Η EOKE προσβλέπει στην καθιέρωση συνεργασίας — σε επίπεδο κρατών μελών, με τους οργανισμούς απασχόλησης και, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με κάθε φορέα του θεσμικού συστήματος που ασχολείται με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης — προκειμένου να έχουν τα πάρκα τη δυνατότητα να δημιουργήσουν νέες θέσεις απασχόλησης, χρησιμοποιώντας τις ευκαιρίες που προκύπτουν από τη λειτουργία σε δίκτυο. Απαιτείται να εξασφαλισθεί ότι οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις εκπροσώπησης των μισθωτών εργαζομένων, οι τοπικές αρχές και οι ΜΚΟ θα συμμετάσχουν πλήρως στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης υψηλού επιπέδου και με σημαντική πρόσθετη (σιωπηρή) γνώση. Απαιτείται, επίσης, να διασφαλισθεί ότι τα άτομα που εργάζονται στα πάρκα θα μπορούν να συμμετέχουν επί μονίμου βάσεως σε δράσεις κατάρτισης, συνεχούς κατάρτισης και επαγγελματικού επαναπροσανατολισμού οι οποίες θα τους επιτρέπουν να προσαρμοσθούν στην βιομηχανική ανασυγκρότηση. Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (έγγρ. CESE 1073/2005), η οποία υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 28ης και 29ης Σεπτεμβρίου 2005 (CCMI /019), κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών.

| 7.2.9 | Η ΕΟΚΕ εμμένει στα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και είναι σε θέση να υποστηρίξουν την ανάπτυξη νέων μεθόδων παραγωγής και κατανάλωσης φιλικών προς το περιβάλλον, ιδιαίτερα με την ανάληψη δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης που αποσκοπούν στην τροποποίηση των δικτύων βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και βιομηχανικών συσπειρώσεων. Η υλοποίηση νέων προγραμμάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης στα εν λόγω πάρκα και στις βιομηχανικές συσπειρώσεις θα μπορέσει να συμβάλει στο να καταστεί ελκυστικότερη για τη νεολαία της Ευρώπης η επαγγελματική σταδιοδρομία στον τομέα της βιομηχανίας και της τεχνολογίας που απαιτεί υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

7.2.9

Η ΕΟΚΕ εμμένει στα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και είναι σε θέση να υποστηρίξουν την ανάπτυξη νέων μεθόδων παραγωγής και κατανάλωσης φιλικών προς το περιβάλλον, ιδιαίτερα με την ανάληψη δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης που αποσκοπούν στην τροποποίηση των δικτύων βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και βιομηχανικών συσπειρώσεων. Η υλοποίηση νέων προγραμμάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης στα εν λόγω πάρκα και στις βιομηχανικές συσπειρώσεις θα μπορέσει να συμβάλει στο να καταστεί ελκυστικότερη για τη νεολαία της Ευρώπης η επαγγελματική σταδιοδρομία στον τομέα της βιομηχανίας και της τεχνολογίας που απαιτεί υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων.

| 7.2.10 | Σύμφωνα με τις προγενέστερες θέσεις της επί του θέματος — προπαντός με τη γνωμοδότησή της, έγγρ. CESE 374/2005, της 12ης Απριλίου 2005 για τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές περιοχές — η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας βιομηχανικών πάρκων και περιοχών, ως πόλους καινοτομίας (ευρωπαϊκή πλατφόρμα πόλων καινοτομίας), με σκοπό τη διαμόρφωση κοινών στρατηγικών θέσεων και κοινών δράσεων για την ανάπτυξη ικανότητας και για την ενθάρρυνση της πολιτιστικής ανάπτυξης των συνδικάτων των εργαζομένων και των επαγγελματικών οργανώσεων της βιομηχανίας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Σε αυτό το πλαίσιο, χρήζουν αξιοποίησης όλα τα ενδεδειγμένα μέσα για τη μεταφορά γνώσεων και για την καινοτομία: η ανταλλαγή δοκιμασμένων πρακτικών, ο προσδιορισμός εναρμονισμένων βασικών απαιτήσεων όσον αφορά την ταυτοποίηση, η απόφαση περί κοινών μέτρων κατάρτισης, η άμεση πρόσβαση στις επαγγελματικές γνώσεις του ΚΚΕρ, η ανάπτυξη κοινής ορολογίας και ταξινόμησης, η αξιοποίηση δυνητικών συνεργιών μεταξύ των βιομηχανικών πάρκων και των συσπειρώσεων διαφόρων χωρών, καθώς και η ενθάρρυνση της αξιοποίησης των εν λόγω συνεργιών, προσφέροντας στις δομές αυτές τη δυνατότητα άμεσης συμμετοχής στα κοινοτικά προγράμματα και στις πρωτοβουλίες. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αναπτυχθούν κοινά συστήματα αξιολόγησης, παρακολούθησης και σύγκρισης των επιδόσεων των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των ευρωπαϊκών βιομηχανικών περιοχών. |
| --- | --- |

7.2.10

Σύμφωνα με τις προγενέστερες θέσεις της επί του θέματος — προπαντός με τη γνωμοδότησή της, έγγρ. CESE 374/2005, της 12ης Απριλίου 2005 για τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές περιοχές — η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας βιομηχανικών πάρκων και περιοχών, ως πόλους καινοτομίας (ευρωπαϊκή πλατφόρμα πόλων καινοτομίας), με σκοπό τη διαμόρφωση κοινών στρατηγικών θέσεων και κοινών δράσεων για την ανάπτυξη ικανότητας και για την ενθάρρυνση της πολιτιστικής ανάπτυξης των συνδικάτων των εργαζομένων και των επαγγελματικών οργανώσεων της βιομηχανίας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Σε αυτό το πλαίσιο, χρήζουν αξιοποίησης όλα τα ενδεδειγμένα μέσα για τη μεταφορά γνώσεων και για την καινοτομία: η ανταλλαγή δοκιμασμένων πρακτικών, ο προσδιορισμός εναρμονισμένων βασικών απαιτήσεων όσον αφορά την ταυτοποίηση, η απόφαση περί κοινών μέτρων κατάρτισης, η άμεση πρόσβαση στις επαγγελματικές γνώσεις του ΚΚΕρ, η ανάπτυξη κοινής ορολογίας και ταξινόμησης, η αξιοποίηση δυνητικών συνεργιών μεταξύ των βιομηχανικών πάρκων και των συσπειρώσεων διαφόρων χωρών, καθώς και η ενθάρρυνση της αξιοποίησης των εν λόγω συνεργιών, προσφέροντας στις δομές αυτές τη δυνατότητα άμεσης συμμετοχής στα κοινοτικά προγράμματα και στις πρωτοβουλίες. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αναπτυχθούν κοινά συστήματα αξιολόγησης, παρακολούθησης και σύγκρισης των επιδόσεων των βιομηχανικών και τεχνολογικών πάρκων και των ευρωπαϊκών βιομηχανικών περιοχών.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/58 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση — Πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης:ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

COM (2005) 120 τελικό

(2006/C 65/12)

Στις 28 Απριλίου 2005, η Επιτροπή, αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο της 262 της Συνθήκης της ΕΕ σχετικά με την ανωτέρω πρόταση

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της, στις 23 Νοεμβρίου 2005. Εισηγητής ήταν ο κ. ZÖHRER, συνεισηγητής: ο κ. SOURY — LAVERGNE).

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της στις 14 και 15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 121 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 9 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

Σύνοψη

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή επέλεξε μία σφαιρική και εγκάρσια προσέγγιση. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή θίγει ένα θέμα που είναι σημαντικό τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζόμενους. Οι βιομηχανικές μεταλλαγές και η ικανότητα των ενδιαφερόμενων να προσαρμοστούν σε αυτές αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Η επιτυχία του εγχειρήματος αυτού εξαρτάται ωστόσο από την αντιμετώπιση των συνεπειών των μεταλλαγών σε κοινωνικό επίπεδο.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατά βάση με την ανάλυση της Επιτροπής για το εν λόγω φαινόμενο, αν και θα προτιμούσε μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση.

Οι αναδιαρθρώσεις προκαλούν πάντοτε φόβο, ιδίως στην περίπτωση των εργαζομένων, λόγω των αρνητικών συνεπειών που ενδέχεται να προκαλέσουν. Ωστόσο, η ορθή διαχείριση των αναδιαρθρώσεων συνεπάγεται επίσης νέες προκλήσεις και ευκαιρίες. ·Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η κατάσταση αυτή εντός των επιχειρήσεων, ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η διαχείριση των επιμέρους σταδίων, η συνεργασία των διαφόρων φορέων καθώς και η ανάπτυξη κοινού πνεύματος, που συμβάλλει στην αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρονται.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη σύμφωνα με την οποία οι απαντήσεις στις αναδιαρθρώσεις πρέπει να εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα ενός στενότερου συντονισμού στο εσωτερικό της Επιτροπής μέσω της σύστασης μιας εσωτερικής ειδικής ομάδας εργασίας καθώς και την προώθηση τακτικού διαλόγου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Επιτροπή όσον αφορά την αναθεώρηση της στρατηγικής για την απασχόληση. Η στρατηγική για την απασχόληση πρέπει να εξετάζεται ανεξάρτητα από το μακροοικονομικό πλαίσιο και τη βιομηχανικής πολιτική.

Σε ό,τι αφορά την μεταρρύθμιση των χρηματοδοτικών μέσων, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι πρέπει να προσανατολιστούν περισσότερο στην πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι όσον αφορά τη βιομηχανική πολιτική, κύριο μέλημα πρέπει να αποτελεί η εμβάθυνση της τομεακής προσέγγισης, η οποία καθιστά δυνατή την εύρεση προσεγγίσεων προσαρμοσμένων στους επιμέρους κλάδους. Η βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου που εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις είναι σημαντικό στοιχείο, αλλά πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πιο συγκεκριμένης και ακριβέστερης εξέτασης.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι τεχνολογικές πρωτοβουλίες, και ειδικότερα οι τεχνολογικές πλατφόρμες, αποτελούν ένα από τα καλύτερα μέσα για τη βελτίωση της κατάστασης. Εν προκειμένω, απαιτείται η δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την καινοτομία.

Όσον αφορά την πολιτική ανταγωνισμού, τίθεται το ερώτημα αν τα υφιστάμενα μέσα επαρκούν. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι χρήζει ιδιαίτερης προσοχής η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις κρατικές ενισχύσεις, τις αναδιαρθρώσεις και τις μετεγκαταστάσεις της παραγωγής.

Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής του Δουβλίνου οφείλει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη του τομεακού κοινωνικού διαλόγου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι κοινωνικοί εταίροι, λόγω των γνώσεων που διαθέτουν σχετικά με τους επιμέρους τομείς, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό προειδοποιητικό ρόλο. Ωστόσο, το μέσο αυτό δεν πρέπει να εφαρμόζεται μόνο σε καταστάσεις κρίσης.

Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την εξαγγελθείσα ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί κατ' αρχήν τη δημιουργία ενός Φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις». Στόχο του Φόρουμ πρέπει να αποτελεί η ανάπτυξη και παρουσίαση των βέλτιστων πρακτικών, αλλά και η ανάλυση των τοπικών εμποδίων (ρυθμίσεις) κατά την εφαρμογή τους.

Πέρα από τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση των κανονιστικών ρυθμίσεων που προβλέπονται στο πρόγραμμα δράσης της Λισσαβώνας και το οποίο πάντα επικροτεί η ΕΟΚΕ, η Επιτροπή ανακοινώνει μία Πράσινη Βίβλο για την εξέλιξη του εργατικού δικαίου. Ειδικά στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων, στόχος της εξέλιξης του εργατικού δικαίου πρέπει να είναι η σχέση ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας.

Όσον αφορά την προώθηση της κινητικότητας εντός της Ένωσης, η μοναδική σύσταση που διατυπώνει η Επιτροπή αφορά την υποβολή πρότασης οδηγίας σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των επικουρικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, η οποία είναι ανεπαρκής. Συνιστάται γι αυτό να μελετηθεί η θέσπιση σειράς κινήτρων που να προωθούν την κινητικότητα, λόγου χάρη κίνητρα σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα, την αγορά εργασίας, ή την κοινωνική και φορολογική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των διοικητικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν ευκταίο να συνεχίσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν οι κοινωνικοί εταίροι τις εργασίες τους σχετικά με το θέμα των αναδιαρθρώσεων.

Οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων διαδραματίζουν αρκετά σημαντικό ρόλο στις αναδιαρθρώσεις. Συνεπώς, μολονότι η διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων θα πρέπει να συνδέεται με το θέμα των αναδιαρθρώσεων, η διαβούλευση αυτή θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.

Η EOKE συμμερίζεται την πεποίθηση της Επιτροπής ότι οι αναδιαρθρώσεις δεν πρέπει να είναι συνώνυμες με την κοινωνική ύφεση και τις οικονομικές απώλειες.

Δεν είναι δυνατή η πλήρης αποφυγή των αρνητικών συνεπειών για τους εργαζομένους. Ως εκ τούτου, οι δράσεις που θα αναπτυχθούν σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να έχουν ως στόχο, εκτός από τις απαιτήσεις που διατυπώνει η Επιτροπή, και τη διασφάλιση της αναγκαίας προστασίας για τους εργαζομένους στις μεταβατικές φάσεις.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η κοινωνική ατζέντα που υιοθετήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2005, παράλληλα με την ανακοίνωση για την επανεξέταση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη (1), προβλέπει ότι η Επιτροπή θα αναπτύξει στρατηγική στον τομέα της διαχείρισης των αναδιαρθρώσεων για την καλύτερη αλληλεπίδραση των σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών, τη μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, την ενισχυμένη συνέργια μεταξύ των πολιτικών μέτρων και των οικονομικών μέσων και την αναπροσαρμογή των νομοθετικών και συμβατικών πλαισίων. |
| --- | --- |

1.1

Η κοινωνική ατζέντα που υιοθετήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2005, παράλληλα με την ανακοίνωση για την επανεξέταση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη (1), προβλέπει ότι η Επιτροπή θα αναπτύξει στρατηγική στον τομέα της διαχείρισης των αναδιαρθρώσεων για την καλύτερη αλληλεπίδραση των σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών, τη μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, την ενισχυμένη συνέργια μεταξύ των πολιτικών μέτρων και των οικονομικών μέσων και την αναπροσαρμογή των νομοθετικών και συμβατικών πλαισίων.

| 1.2 | Η ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή στις 31 Μαρτίου 2005 με τίτλο: «Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση» (2) καθορίζει τις ενέργειες που πρέπει να αναπτυχθούν ή να ενισχυθούν προκειμένου να επιστρατεύσει η Ένωση όλες τις δυνατότητες που διαθέτει. Σε αυτό το πλαίσιο εφαρμόζεται τόσο οριζόντια όσο και τομεακή προοπτική ενώ προτείνεται μια σειρά μέτρων στους διάφορους τομείς των κοινοτικών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.2

Η ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή στις 31 Μαρτίου 2005 με τίτλο: «Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση» (2) καθορίζει τις ενέργειες που πρέπει να αναπτυχθούν ή να ενισχυθούν προκειμένου να επιστρατεύσει η Ένωση όλες τις δυνατότητες που διαθέτει. Σε αυτό το πλαίσιο εφαρμόζεται τόσο οριζόντια όσο και τομεακή προοπτική ενώ προτείνεται μια σειρά μέτρων στους διάφορους τομείς των κοινοτικών πολιτικών.

| 1.3 | Επειδή η ανακοίνωση της Επιτροπής απευθύνεται στο ευρύ κοινό, στο κείμενο περιλαμβάνονται γενικές εκτιμήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αναδιάρθρωσης που αφορούν όλες τις επιχειρήσεις που θα πρέπει να προσαρμοστούν. |
| --- | --- |

1.3

Επειδή η ανακοίνωση της Επιτροπής απευθύνεται στο ευρύ κοινό, στο κείμενο περιλαμβάνονται γενικές εκτιμήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αναδιάρθρωσης που αφορούν όλες τις επιχειρήσεις που θα πρέπει να προσαρμοστούν.

2.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1 | Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι αναδιαρθρώσεις δεν πρέπει να είναι συνώνυμες με κοινωνική ύφεση και οικονομικές απώλειες. Αντίθετα, οι αναδιαρθρώσεις μπορεί να αποτελέσουν εγγύηση για οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι θα προβλέπονται ορθά, ότι οι επιχειρήσεις θα μπορούν να τις διαχειρίζονται αποτελεσματικά και ταχέως και ότι οι δημόσιες αρχές θα συμβάλλουν στην ορθή πλαισίωσή τους. |
| --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι αναδιαρθρώσεις δεν πρέπει να είναι συνώνυμες με κοινωνική ύφεση και οικονομικές απώλειες. Αντίθετα, οι αναδιαρθρώσεις μπορεί να αποτελέσουν εγγύηση για οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι θα προβλέπονται ορθά, ότι οι επιχειρήσεις θα μπορούν να τις διαχειρίζονται αποτελεσματικά και ταχέως και ότι οι δημόσιες αρχές θα συμβάλλουν στην ορθή πλαισίωσή τους.

| 2.2 | Παράλληλα, οι αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων συνεπάγονται συχνά δαπάνες οι οποίες μπορεί να είναι πολύ υψηλές, όχι μόνο για τους εργαζομένους αλλά και για την τοπική ή περιφερειακή οικονομία. Η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, που αποτελεί χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, απαιτεί την εφαρμογή συνοδευτικών πολιτικών με στόχο τη μείωση του κοινωνικού κόστους και την προώθηση της αναζήτησης εναλλακτικών πηγών για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εισοδημάτων. |
| --- | --- |

2.2

Παράλληλα, οι αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων συνεπάγονται συχνά δαπάνες οι οποίες μπορεί να είναι πολύ υψηλές, όχι μόνο για τους εργαζομένους αλλά και για την τοπική ή περιφερειακή οικονομία. Η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, που αποτελεί χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, απαιτεί την εφαρμογή συνοδευτικών πολιτικών με στόχο τη μείωση του κοινωνικού κόστους και την προώθηση της αναζήτησης εναλλακτικών πηγών για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εισοδημάτων.

| 2.3 | Συνεπώς, οι απαντήσεις που θα δοθούν σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις απαιτήσεις:






  — | Απαίτηση συνοχής μεταξύ των σχετικών πολιτικών, έτσι ώστε η ανάπτυξη και οι αναδιαρθρώσεις τις οποίες συνεπάγεται να μην οδηγήσουν σε απώλεια ανθρώπινου δυναμικού. |
| --- | --- | --- |

2.3

Συνεπώς, οι απαντήσεις που θα δοθούν σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις απαιτήσεις:

—

Απαίτηση συνοχής μεταξύ των σχετικών πολιτικών, έτσι ώστε η ανάπτυξη και οι αναδιαρθρώσεις τις οποίες συνεπάγεται να μην οδηγήσουν σε απώλεια ανθρώπινου δυναμικού.

| — | Απαίτηση μακροπρόθεσμης προοπτικής, στο πλαίσιο της οποίας θα εντάσσονται οι διάφορες κοινοτικές πολιτικές. Οι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες χρειάζονται προβλεψιμότητα προκειμένου να ενεργήσουν δεόντως. |
| --- | --- |

—

Απαίτηση μακροπρόθεσμης προοπτικής, στο πλαίσιο της οποίας θα εντάσσονται οι διάφορες κοινοτικές πολιτικές. Οι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες χρειάζονται προβλεψιμότητα προκειμένου να ενεργήσουν δεόντως.

| — | Απαίτηση συμμετοχής όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων και πρώτα-πρώτα των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

—

Απαίτηση συμμετοχής όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων και πρώτα-πρώτα των κοινωνικών εταίρων.

| — | Συνεκτίμηση της εδαφικής διάστασης, δεδομένου ότι η πρόβλεψη της αλλαγής είναι αποτελεσματικότερη σε τοπικό επίπεδο. Από αυτή την άποψη, η περιφερειακή πολιτική και η πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο. |
| --- | --- |

—

Συνεκτίμηση της εδαφικής διάστασης, δεδομένου ότι η πρόβλεψη της αλλαγής είναι αποτελεσματικότερη σε τοπικό επίπεδο. Από αυτή την άποψη, η περιφερειακή πολιτική και η πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο.

| 2.4 | Η ανακοίνωση καθορίζει τις ενέργειες που πρέπει να αναπτυχθούν ή να ενισχυθούν προκειμένου να επιστρατεύσει η Ένωση όλες τις δυνατότητες που διαθέτει. Σε αυτό το πλαίσιο εφαρμόζεται τόσο οριζόντια όσο και τομεακή προοπτική. Κατά την εφαρμογή των εν λόγω ενεργειών είναι αναγκαίο να περιοριστούν κατά το δυνατόν οι επιβαρύνσεις στις επιχειρήσεις, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, καλύτερη πρόβλεψη και διαχείριση των αναδιαρθρώσεων. |
| --- | --- |

2.4

Η ανακοίνωση καθορίζει τις ενέργειες που πρέπει να αναπτυχθούν ή να ενισχυθούν προκειμένου να επιστρατεύσει η Ένωση όλες τις δυνατότητες που διαθέτει. Σε αυτό το πλαίσιο εφαρμόζεται τόσο οριζόντια όσο και τομεακή προοπτική. Κατά την εφαρμογή των εν λόγω ενεργειών είναι αναγκαίο να περιοριστούν κατά το δυνατόν οι επιβαρύνσεις στις επιχειρήσεις, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, καλύτερη πρόβλεψη και διαχείριση των αναδιαρθρώσεων.

| 2.5 | Συγκεκριμένα, στο παράρτημα 1 της ανακοίνωσης προτείνεται μία δέσμη 12 μέτρων από τα οποία επισημαίνονται τα εξής:






  — | Αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, |
| --- | --- | --- |

2.5

Συγκεκριμένα, στο παράρτημα 1 της ανακοίνωσης προτείνεται μία δέσμη 12 μέτρων από τα οποία επισημαίνονται τα εξής:

—

Αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση,

| — | Μεταρρύθμιση των χρηματοδοτικών μέσων και δημιουργία ταμείου προσαρμογής στην ανάπτυξη, |
| --- | --- |

—

Μεταρρύθμιση των χρηματοδοτικών μέσων και δημιουργία ταμείου προσαρμογής στην ανάπτυξη,

| — | Δημιουργία ενός φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις», |
| --- | --- |

—

Δημιουργία ενός φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις»,

| — | Ενισχυμένη παρακολούθηση των τομέων που αναμένεται να σημειώσουν σημαντικές βραχυπρόθεσμες εξελίξεις. |
| --- | --- |

—

Ενισχυμένη παρακολούθηση των τομέων που αναμένεται να σημειώσουν σημαντικές βραχυπρόθεσμες εξελίξεις.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή επέλεξε μία σφαιρική και εγκάρσια προσέγγιση. Στην ανακοίνωσή της, εξετάζει ένα θέμα που είναι σημαντικό τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζόμενους. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τη θέση της για το θέμα αυτό σε πολλές γνωμοδοτήσεις της. Οι βιομηχανικές μεταλλαγές και η ικανότητα των ενδιαφερόμενων φορέων να προσαρμοστούν σε αυτές αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Η επιτυχία του εγχειρήματος αυτού εξαρτάται ωστόσο από τον τρόπο διαχείρισης της αλλαγής σε κοινωνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή επέλεξε μία σφαιρική και εγκάρσια προσέγγιση. Στην ανακοίνωσή της, εξετάζει ένα θέμα που είναι σημαντικό τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζόμενους. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τη θέση της για το θέμα αυτό σε πολλές γνωμοδοτήσεις της. Οι βιομηχανικές μεταλλαγές και η ικανότητα των ενδιαφερόμενων φορέων να προσαρμοστούν σε αυτές αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Η επιτυχία του εγχειρήματος αυτού εξαρτάται ωστόσο από τον τρόπο διαχείρισης της αλλαγής σε κοινωνικό επίπεδο.

| 3.2 | Εφόσον η Επιτροπή αναφέρει στην ανακοίνωσή στις αναδιαρθρώσεις, τίθεται βέβαια το θέμα του ορισμού της έννοιας αυτής. Σε πολλές από τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει προβεί σε διάκριση μεταξύ των «βιομηχανικών μεταλλαγών» που αποτελούν μια διαδικασία ανάπτυξης μιας επιχείρησης ή ενός σταθερά εν δράσει τομέα, και μεταξύ των «αναδιαρθρώσεων», που αποτελούν μια ειδική μορφή βιομηχανικών μεταλλαγών και, κατά γενικό κανόνα, μια ξαφνική διαδικασία προσαρμογής (συχνά αναγκαστική) μιας επιχείρησης στις απαιτήσεις που επιβάλλονται από το οικονομικό περιβάλλον, με στόχο να καταστεί εκ νέου ανταγωνιστική. |
| --- | --- |

3.2

Εφόσον η Επιτροπή αναφέρει στην ανακοίνωσή στις αναδιαρθρώσεις, τίθεται βέβαια το θέμα του ορισμού της έννοιας αυτής. Σε πολλές από τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει προβεί σε διάκριση μεταξύ των «βιομηχανικών μεταλλαγών» που αποτελούν μια διαδικασία ανάπτυξης μιας επιχείρησης ή ενός σταθερά εν δράσει τομέα, και μεταξύ των «αναδιαρθρώσεων», που αποτελούν μια ειδική μορφή βιομηχανικών μεταλλαγών και, κατά γενικό κανόνα, μια ξαφνική διαδικασία προσαρμογής (συχνά αναγκαστική) μιας επιχείρησης στις απαιτήσεις που επιβάλλονται από το οικονομικό περιβάλλον, με στόχο να καταστεί εκ νέου ανταγωνιστική.

| 3.2.1 | Ακόμη κι αν η Επιτροπή, για λόγους ευκολότερης κατανόησης, δεν κάνει αυτόν τον διαχωρισμό μεταξύ των δύο ορισμών, η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθεί μια πιο διαφοροποιημένη άποψη. Η επιτυχημένη αντιμετώπιση των μεταλλαγών εξαρτάται αναμφίβολα από την πρόβλεψη και την προενεργό αντιμετώπισή τους. Ωστόσο, οι αναδιαρθρώσεις στη βιομηχανία αποτελούν μια αυξανόμενη και πιο διαφοροποιημένη πρόκληση σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης. Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται διαφορετική προσέγγιση και χρειάζονται διαφορετικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.2.1

Ακόμη κι αν η Επιτροπή, για λόγους ευκολότερης κατανόησης, δεν κάνει αυτόν τον διαχωρισμό μεταξύ των δύο ορισμών, η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθεί μια πιο διαφοροποιημένη άποψη. Η επιτυχημένη αντιμετώπιση των μεταλλαγών εξαρτάται αναμφίβολα από την πρόβλεψη και την προενεργό αντιμετώπισή τους. Ωστόσο, οι αναδιαρθρώσεις στη βιομηχανία αποτελούν μια αυξανόμενη και πιο διαφοροποιημένη πρόκληση σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης. Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται διαφορετική προσέγγιση και χρειάζονται διαφορετικά μέτρα.

| 3.2.2 | Η ενθάρρυνση των μεταλλαγών δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Μια σαφώς καθορισμένη σε μακροπρόθεσμη βάση βιομηχανική πολιτική μπορεί να επηρεάσει θετικά τις μεταλλαγές αυτές και να αμβλύνει κατ' αυτόν τον τρόπο τις συνέπειές τους, ούτως ώστε να δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες. Υπό το πρίσμα αυτό, η ΕΟΚΕ προτίθεται να εξετάσει διεξοδικά τη νέα ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Μία νέα βιομηχανική πολιτική ...» COM (2005 — ... ). |
| --- | --- |

3.2.2

Η ενθάρρυνση των μεταλλαγών δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Μια σαφώς καθορισμένη σε μακροπρόθεσμη βάση βιομηχανική πολιτική μπορεί να επηρεάσει θετικά τις μεταλλαγές αυτές και να αμβλύνει κατ' αυτόν τον τρόπο τις συνέπειές τους, ούτως ώστε να δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες. Υπό το πρίσμα αυτό, η ΕΟΚΕ προτίθεται να εξετάσει διεξοδικά τη νέα ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Μία νέα βιομηχανική πολιτική ...» COM (2005 — ... ).

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί καταρχήν με την ανάλυση της Επιτροπής για το φαινόμενο αυτό. Η Επιτροπή απαριθμεί τέσσερις κύριες αιτίες για τις αναδιαρθρώσεις:






  — | η εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και το διεθνές άνοιγμα των οικονομιών |
| --- | --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί καταρχήν με την ανάλυση της Επιτροπής για το φαινόμενο αυτό. Η Επιτροπή απαριθμεί τέσσερις κύριες αιτίες για τις αναδιαρθρώσεις:

—

η εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και το διεθνές άνοιγμα των οικονομιών

| — | η τεχνολογική καινοτομία |
| --- | --- |

—

η τεχνολογική καινοτομία

| — | η εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου |
| --- | --- |

—

η εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου

| — | οι αλλαγές στην καταναλωτική ζήτηση. |
| --- | --- |

—

οι αλλαγές στην καταναλωτική ζήτηση.

| 3.3.1 | Κατά συνέπεια, η Επιτροπή περιορίζεται στην ανάλυσή της στους γνωστούς γενικούς παράγοντες. Καθοριστικής σημασίας είναι επίσης εάν οι αναδιαρθρώσεις προγραμματίζονται σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα προκειμένου να προβλεφθούν συγκεκριμένες εξελίξεις ή εάν εφαρμόζονται βραχυπρόθεσμα λόγω εξωγενών περιοριστικών παραγόντων ή εξαιτίας σφαλμάτων διαχείρισης. 'Eνα παράδειγμα αποτελεί η εξέλιξη της σχέσης μεταξύ του δυναμικού της αγοράς και του δυναμικού της παραγωγής. Αν δεν ληφθεί υπόψη η σχέση αυτή δημιουργούνται πλεονάσματα τα οποία οδηγούν και αυτά αργά ή γρήγορα σε αναδιαρθρώσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διενέργεια πιο εμπεριστατωμένης ανάλυσης, δεδομένου ότι από τις καταστάσεις αυτές μπορούν να προκύψουν διαφορετικές προσεγγίσεις. |
| --- | --- |

3.3.1

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή περιορίζεται στην ανάλυσή της στους γνωστούς γενικούς παράγοντες. Καθοριστικής σημασίας είναι επίσης εάν οι αναδιαρθρώσεις προγραμματίζονται σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα προκειμένου να προβλεφθούν συγκεκριμένες εξελίξεις ή εάν εφαρμόζονται βραχυπρόθεσμα λόγω εξωγενών περιοριστικών παραγόντων ή εξαιτίας σφαλμάτων διαχείρισης. 'Eνα παράδειγμα αποτελεί η εξέλιξη της σχέσης μεταξύ του δυναμικού της αγοράς και του δυναμικού της παραγωγής. Αν δεν ληφθεί υπόψη η σχέση αυτή δημιουργούνται πλεονάσματα τα οποία οδηγούν και αυτά αργά ή γρήγορα σε αναδιαρθρώσεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διενέργεια πιο εμπεριστατωμένης ανάλυσης, δεδομένου ότι από τις καταστάσεις αυτές μπορούν να προκύψουν διαφορετικές προσεγγίσεις.

| 3.3.2 | Οι αναδιαρθρώσεις προκαλούν πάντοτε φόβους, ιδίως στην περίπτωση των εργαζομένων, λόγω των αρνητικών συνεπειών που ενδέχεται να προκαλέσουν. Ωστόσο, η ορθή διαχείριση των αναδιαρθρώσεων συνεπάγεται επίσης νέες προκλήσεις και ευκαιρίες. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα επιτυχών και λιγότερο επιτυχών αναδιαρθρώσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η κατάσταση αυτή εντός των επιχειρήσεων, ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η διαχείριση των επιμέρους σταδίων, η συνεργασία των διαφόρων φορέων καθώς και η ανάπτυξη κοινού πνεύματος, που συμβάλλει στην αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρονται. |
| --- | --- |

3.3.2

Οι αναδιαρθρώσεις προκαλούν πάντοτε φόβους, ιδίως στην περίπτωση των εργαζομένων, λόγω των αρνητικών συνεπειών που ενδέχεται να προκαλέσουν. Ωστόσο, η ορθή διαχείριση των αναδιαρθρώσεων συνεπάγεται επίσης νέες προκλήσεις και ευκαιρίες. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα επιτυχών και λιγότερο επιτυχών αναδιαρθρώσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η κατάσταση αυτή εντός των επιχειρήσεων, ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η διαχείριση των επιμέρους σταδίων, η συνεργασία των διαφόρων φορέων καθώς και η ανάπτυξη κοινού πνεύματος, που συμβάλλει στην αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρονται.

| 3.4 | Στην ανακοίνωση προτείνονται λίγα συγκεκριμένα μέτρα και μερικά απλώς αναγγέλλονται. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να υπερβεί τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων. Θεωρεί, ωστόσο, την ανακοίνωση ως καλή βάση για την ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα αυτό, πολιτικής που απαιτεί τον συντονισμό των ενδιαφερόμενων γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.4

Στην ανακοίνωση προτείνονται λίγα συγκεκριμένα μέτρα και μερικά απλώς αναγγέλλονται. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να υπερβεί τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων. Θεωρεί, ωστόσο, την ανακοίνωση ως καλή βάση για την ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα αυτό, πολιτικής που απαιτεί τον συντονισμό των ενδιαφερόμενων γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής και των κρατών μελών.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη σύμφωνα με την οποία οι απαντήσεις στις αναδιαρθρώσεις πρέπει να εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η διαχείριση της αλλαγής μπορεί να συμβάλει τα μάλα στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη σύμφωνα με την οποία οι απαντήσεις στις αναδιαρθρώσεις πρέπει να εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η διαχείριση της αλλαγής μπορεί να συμβάλει τα μάλα στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

| 4.1.1 | Εν προκειμένω, η ΕΕ οφείλει να αναρωτηθεί πώς μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προωθώντας τη διαδικασία συζήτησης στο εσωτερικό των κρατών μελών και συμβάλλοντας στη συνειδητοποίηση του θέματος. Μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που διαθέτει για να προβλέψει την αλλαγή και να συνοδεύσει τις μετατροπές. |
| --- | --- |

4.1.1

Εν προκειμένω, η ΕΕ οφείλει να αναρωτηθεί πώς μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προωθώντας τη διαδικασία συζήτησης στο εσωτερικό των κρατών μελών και συμβάλλοντας στη συνειδητοποίηση του θέματος. Μπορεί, επίσης, να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που διαθέτει για να προβλέψει την αλλαγή και να συνοδεύσει τις μετατροπές.

4.2   Η κινητοποίηση των κοινοτικών οριζόντιων μέτρων

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα ενός στενότερου συντονισμού στο εσωτερικό της Επιτροπής μέσω της συγκρότησης μιας εσωτερικής ειδικής ομάδας εργασίας καθώς και την προώθηση τακτικού διαλόγου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσεων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη συνεργιών μεταξύ των διαφόρων τομέων δράσης, κοινός στόχος των οποίων είναι η πρόβλεψη και η διαχείριση της αλλαγής. Θεωρεί, ωστόσο, ότι πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ειδική ομάδα εργασίας θα επικεντρώνεται στον συντονιστικό της ρόλο, και η Επιτροπή θα διατηρεί σαφείς νομοθετικές αρμοδιότητες και αρμοδιότητες για την εφαρμογή των κοινοτικών μέτρων. |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα ενός στενότερου συντονισμού στο εσωτερικό της Επιτροπής μέσω της συγκρότησης μιας εσωτερικής ειδικής ομάδας εργασίας καθώς και την προώθηση τακτικού διαλόγου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσεων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη συνεργιών μεταξύ των διαφόρων τομέων δράσης, κοινός στόχος των οποίων είναι η πρόβλεψη και η διαχείριση της αλλαγής. Θεωρεί, ωστόσο, ότι πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ειδική ομάδα εργασίας θα επικεντρώνεται στον συντονιστικό της ρόλο, και η Επιτροπή θα διατηρεί σαφείς νομοθετικές αρμοδιότητες και αρμοδιότητες για την εφαρμογή των κοινοτικών μέτρων.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Επιτροπή όσον αφορά την αναθεώρηση της στρατηγικής για την απασχόληση. Εν προκειμένω, η κατάρτιση, η δια βίου μάθηση και η ποιότητα της οργάνωσης της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ορθής διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων, πρέπει να καταστούν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής. Η στρατηγική για την απασχόληση πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με το μακροοικονομικό κανονιστικό πλαίσιο και τη βιομηχανική πολιτική. Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών με την βιομηχανική πολιτική και τη στρατηγική για την απασχόληση μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση των μεταλλαγών.
  Η εξασφάλιση σταθερού, προβλέψιμου και εναρμονισμένου μακροοικονομικού κανονιστικού πλαισίου στην Ευρώπη συνιστά ζωτική βάση για την επιτυχή διαχείριση των μέτρων αναδιάρθρωσης.
  Οι τοπικές συνθήκες, κάτω από τις οποίες πραγματοποιούνται οι αναδιαρθρώσεις, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο και πρέπει να αποτελούν μέρος μιας γενικότερης πολιτικής. |
| --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Επιτροπή όσον αφορά την αναθεώρηση της στρατηγικής για την απασχόληση. Εν προκειμένω, η κατάρτιση, η δια βίου μάθηση και η ποιότητα της οργάνωσης της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ορθής διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων, πρέπει να καταστούν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής. Η στρατηγική για την απασχόληση πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με το μακροοικονομικό κανονιστικό πλαίσιο και τη βιομηχανική πολιτική. Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών με την βιομηχανική πολιτική και τη στρατηγική για την απασχόληση μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση των μεταλλαγών.

Η εξασφάλιση σταθερού, προβλέψιμου και εναρμονισμένου μακροοικονομικού κανονιστικού πλαισίου στην Ευρώπη συνιστά ζωτική βάση για την επιτυχή διαχείριση των μέτρων αναδιάρθρωσης.

Οι τοπικές συνθήκες, κάτω από τις οποίες πραγματοποιούνται οι αναδιαρθρώσεις, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο και πρέπει να αποτελούν μέρος μιας γενικότερης πολιτικής.

| 4.2.3 | Όσον αφορά την αναθεώρηση των χρηματοδοτικών μέσων, η ΕΟΚΕ δέχεται ότι πρέπει να αφορούν κυρίως την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων και επισημαίνει ότι παράλληλα πρέπει να διατηρούνται οι γενικοί στόχοι των υφιστάμενων ταμείων. |
| --- | --- |

4.2.3

Όσον αφορά την αναθεώρηση των χρηματοδοτικών μέσων, η ΕΟΚΕ δέχεται ότι πρέπει να αφορούν κυρίως την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων και επισημαίνει ότι παράλληλα πρέπει να διατηρούνται οι γενικοί στόχοι των υφιστάμενων ταμείων.

| 4.2.4 | Όσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα που προτείνει η Επιτροπή για την «Ικανότητα κοινοτικής παρέμβασης σε περίπτωση κρίσεων» το Συμβούλιο αντέδρασε μάλλον με επιφύλαξη. Δεν πρέπει, ωστόσο, να εγκαταλειφθεί η επί της ουσίας συζήτηση για τις δυνατότητες χρηματοδοτικής παρέμβασης προκειμένου να διευκολυνθούν οι μεταβάσεις σε περίπτωση απρόβλεπτων γεγονότων με ισχυρό περιφερειακό ή τομεακό και κοινωνικό αντίκτυπο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει συνεπώς την Επιτροπή στην προσπάθειά της να δημιουργήσει παρόμοιο μέσο. |
| --- | --- |

4.2.4

Όσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα που προτείνει η Επιτροπή για την «Ικανότητα κοινοτικής παρέμβασης σε περίπτωση κρίσεων» το Συμβούλιο αντέδρασε μάλλον με επιφύλαξη. Δεν πρέπει, ωστόσο, να εγκαταλειφθεί η επί της ουσίας συζήτηση για τις δυνατότητες χρηματοδοτικής παρέμβασης προκειμένου να διευκολυνθούν οι μεταβάσεις σε περίπτωση απρόβλεπτων γεγονότων με ισχυρό περιφερειακό ή τομεακό και κοινωνικό αντίκτυπο. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει συνεπώς την Επιτροπή στην προσπάθειά της να δημιουργήσει παρόμοιο μέσο.

| 4.2.5 | Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τη θέση της για τη βιομηχανική πολιτική στη γνωμοδότησή της του Δεκεμβρίου 2004 (3). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι επί του παρόντος κύριο μέλημα πρέπει να αποτελεί η εμβάθυνση της τομεακής προσέγγισης, η οποία καθιστά δυνατή την εύρεση προσεγγίσεων προσαρμοσμένων στους επιμέρους κλάδους. Ωστόσο, δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνο οι οικονομικοί τομείς που διανύουν κρίση, αλλά να διενεργηθούν αναλύσεις σε όσο το δυνατό περισσότερους σημαντικούς για την Ευρώπη τομείς, προκειμένου να αντιμετωπιστούν εγκαίρως οι μεταλλαγές και να εφαρμοστεί η προληπτική αντιμετώπισή τους. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό.
  Η βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου που εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις είναι βασικό στοιχείο, αλλά πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πιο συγκεκριμένης και ακριβέστερης εξέτασης. Στόχος είναι η επίτευξη μιας απλοποίησης για τις επιχειρήσεις χωρίς όμως να μειωθούν οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κανόνες. |
| --- | --- |

4.2.5

Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τη θέση της για τη βιομηχανική πολιτική στη γνωμοδότησή της του Δεκεμβρίου 2004 (3). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι επί του παρόντος κύριο μέλημα πρέπει να αποτελεί η εμβάθυνση της τομεακής προσέγγισης, η οποία καθιστά δυνατή την εύρεση προσεγγίσεων προσαρμοσμένων στους επιμέρους κλάδους. Ωστόσο, δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνο οι οικονομικοί τομείς που διανύουν κρίση, αλλά να διενεργηθούν αναλύσεις σε όσο το δυνατό περισσότερους σημαντικούς για την Ευρώπη τομείς, προκειμένου να αντιμετωπιστούν εγκαίρως οι μεταλλαγές και να εφαρμοστεί η προληπτική αντιμετώπισή τους. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό.

Η βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου που εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις είναι βασικό στοιχείο, αλλά πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο πιο συγκεκριμένης και ακριβέστερης εξέτασης. Στόχος είναι η επίτευξη μιας απλοποίησης για τις επιχειρήσεις χωρίς όμως να μειωθούν οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κανόνες.

| 4.2.6 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι τεχνολογικές πρωτοβουλίες, και ειδικότερα οι τεχνολογικές πλατφόρμες, αποτελούν ένα από τα καλύτερα μέσα για τη βελτίωση της κατάστασης. Οι τεχνολογικές καινοτομίες αποτελούν τον μοχλό υπέρβασης στάσιμων καταστάσεων, κυρίως σε θέματα ενέργειας, εκπομπές αερίων και ανακύκλωσης προϊόντων. Οι καινοτομίες αυτές θα συμβάλλουν στην τεχνολογική εξέλιξη με αποτέλεσμα να ανακτήσουν οι ενδιαφερόμενοι βιομηχανικοί τομείς την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

4.2.6

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι τεχνολογικές πρωτοβουλίες, και ειδικότερα οι τεχνολογικές πλατφόρμες, αποτελούν ένα από τα καλύτερα μέσα για τη βελτίωση της κατάστασης. Οι τεχνολογικές καινοτομίες αποτελούν τον μοχλό υπέρβασης στάσιμων καταστάσεων, κυρίως σε θέματα ενέργειας, εκπομπές αερίων και ανακύκλωσης προϊόντων. Οι καινοτομίες αυτές θα συμβάλλουν στην τεχνολογική εξέλιξη με αποτέλεσμα να ανακτήσουν οι ενδιαφερόμενοι βιομηχανικοί τομείς την ανταγωνιστικότητα.

| 4.2.6.1 | Συνεπώς, απαιτείται η δημιουργία περιβάλλοντος ευνοϊκού στην καινοτομία. Για το σκοπό αυτό, βασικές προϋποθέσεις αποτελούν τα φορολογικά κίνητρα και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Συγχρόνως, κατά τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη οργανωτικής και κοινωνικής καινοτομίας. |
| --- | --- |

4.2.6.1

Συνεπώς, απαιτείται η δημιουργία περιβάλλοντος ευνοϊκού στην καινοτομία. Για το σκοπό αυτό, βασικές προϋποθέσεις αποτελούν τα φορολογικά κίνητρα και η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Συγχρόνως, κατά τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη οργανωτικής και κοινωνικής καινοτομίας.

| 4.2.7 | Τίθεται επίσης το ερώτημα αν επαρκούν τα μέσα που διατίθενται για την πολιτική ανταγωνισμού. Ολοένα και περισσότεροι παράγοντες ανταγωνιστικότητας που δεν εξετάζονται από την πολιτική ανταγωνισμού διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο, όπως για παράδειγμα η φορολογία των επιχειρήσεων·
  Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η ανακοίνωση μιας μεταρρύθμισης που να κατευθύνει τις ενισχύσεις αυτές σε τομείς που συμβάλλουν περισσότερο στην ανάπτυξη και στην αύξηση της απασχόλησης δεν αποτελεί σαφή απάντηση. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι χρήζει ιδιαίτερης προσοχής η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις κρατικές ενισχύσεις, στις αναδιαρθρώσεις και στις μετεγκαταστάσεις της παραγωγής. Οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εξακολουθήσουν να μην εισάγουν διακρίσεις, ενώ πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η κοινωνική συνοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά οι πρακτικές που εφαρμόζονται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.2.7

Τίθεται επίσης το ερώτημα αν επαρκούν τα μέσα που διατίθενται για την πολιτική ανταγωνισμού. Ολοένα και περισσότεροι παράγοντες ανταγωνιστικότητας που δεν εξετάζονται από την πολιτική ανταγωνισμού διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο, όπως για παράδειγμα η φορολογία των επιχειρήσεων·

Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η ανακοίνωση μιας μεταρρύθμισης που να κατευθύνει τις ενισχύσεις αυτές σε τομείς που συμβάλλουν περισσότερο στην ανάπτυξη και στην αύξηση της απασχόλησης δεν αποτελεί σαφή απάντηση. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι χρήζει ιδιαίτερης προσοχής η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις κρατικές ενισχύσεις, στις αναδιαρθρώσεις και στις μετεγκαταστάσεις της παραγωγής. Οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εξακολουθήσουν να μην εισάγουν διακρίσεις, ενώ πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η κοινωνική συνοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά οι πρακτικές που εφαρμόζονται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 4.2.8 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την άποψή της για την εξωτερική πολιτική σε πολλές γνωμοδοτήσεις της. |
| --- | --- |

4.2.8

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει την άποψή της για την εξωτερική πολιτική σε πολλές γνωμοδοτήσεις της.

| 4.2.9 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής του Δουβλίνου οφείλει να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των απαραίτητων μέσων για την ανάλυση και παρακολούθηση των αναδιαρθρώσεων. Η ΣΕΒΜ πρέπει να εντείνει τη συνεργασία της με το Παρατηρητήριο της Αλλαγής. |
| --- | --- |

4.2.9

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής του Δουβλίνου οφείλει να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των απαραίτητων μέσων για την ανάλυση και παρακολούθηση των αναδιαρθρώσεων. Η ΣΕΒΜ πρέπει να εντείνει τη συνεργασία της με το Παρατηρητήριο της Αλλαγής.

4.3   Η ενίσχυση της εταιρικής σχέσης για την αλλαγή

| 4.3.1 | Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη του τομεακού κοινωνικού διαλόγου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι κοινωνικοί εταίροι λόγω των γνώσεων που διαθέτουν σχετικά με τους επιμέρους τομείς μπορούν να διαδραματίσουν προειδοποιητικό ρόλο. Το μέσο αυτό θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις στις οποίες οι κοινωνικοί εταίροι κρίνουν ότι επιβάλλεται η ανάληψη δράσης και όχι μόνον σε καταστάσεις κρίσης, όπου οι κοινωνικοί εταίροι διαπιστώνουν μια «ανησυχητική εξέλιξη». Αυτή η πρακτική ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις για πρόβλεψη και πλαισίωση των διαδικασιών αναδιάρθρωσης. |
| --- | --- |

4.3.1

Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη του τομεακού κοινωνικού διαλόγου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι κοινωνικοί εταίροι λόγω των γνώσεων που διαθέτουν σχετικά με τους επιμέρους τομείς μπορούν να διαδραματίσουν προειδοποιητικό ρόλο. Το μέσο αυτό θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις στις οποίες οι κοινωνικοί εταίροι κρίνουν ότι επιβάλλεται η ανάληψη δράσης και όχι μόνον σε καταστάσεις κρίσης, όπου οι κοινωνικοί εταίροι διαπιστώνουν μια «ανησυχητική εξέλιξη». Αυτή η πρακτική ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις για πρόβλεψη και πλαισίωση των διαδικασιών αναδιάρθρωσης.

| 4.3.2 | Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την εξαγγελθείσα ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, αντικείμενο της οποίας θα αποτελέσουν κατά κύριο λόγο οι θετικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη στην περίπτωση μιας αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, πέρα από την περαιτέρω ανάπτυξη της νομικής βάσης κρίνεται αναγκαία και η προβολή και προώθηση περαιτέρω ορθών πρακτικών για τη διαχείριση της αλλαγής. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή ιδιαίτερα στο γεγονός ότι στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης μιας επιχείρησης πρέπει να συνυπολογίζονται και οι έμμεσα ενδιαφερόμενοι παράγοντες (π.χ. προμηθευτές, πάροχοι υπηρεσιών, κλπ.).
  Εξάλλου, η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τη γνώμη της για την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων σε προηγούμενη γνωμοδότησή της. |
| --- | --- |

4.3.2

Η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την εξαγγελθείσα ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, αντικείμενο της οποίας θα αποτελέσουν κατά κύριο λόγο οι θετικές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη στην περίπτωση μιας αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, πέρα από την περαιτέρω ανάπτυξη της νομικής βάσης κρίνεται αναγκαία και η προβολή και προώθηση περαιτέρω ορθών πρακτικών για τη διαχείριση της αλλαγής. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή ιδιαίτερα στο γεγονός ότι στις διαδικασίες αναδιάρθρωσης μιας επιχείρησης πρέπει να συνυπολογίζονται και οι έμμεσα ενδιαφερόμενοι παράγοντες (π.χ. προμηθευτές, πάροχοι υπηρεσιών, κλπ.).

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τη γνώμη της για την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων σε προηγούμενη γνωμοδότησή της.

| 4.3.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί κατ' αρχήν τη δημιουργία ενός Φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις». Στόχο του Φόρουμ πρέπει να αποτελεί η ανάπτυξη και παρουσίαση των βέλτιστων πρακτικών, αλλά και η ανάλυση των τοπικών εμποδίων (ρυθμίσεις) κατά την εφαρμογή τους. Είναι ακόμη νωρίς για μια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ δηλώνει πρόθυμη να συμβάλει με την εμπειρογνωμοσύνη της σε αυτό το φόρουμ και να καταβάλει προσπάθειες ώστε αυτό να αποδώσει προστιθέμενη αξία στην ευρωπαϊκή πολιτική. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, βασική προϋπόθεση αποτελεί η ανάπτυξη μιας προσέγγισης που δεν επιφέρει νέα γραφειοκρατία, αλλά εστιάζεται σε θέματα που δεν εξετάστηκαν επαρκώς μέχρι σήμερα. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα συμμετοχής των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις ανωτέρω εργασίες. |
| --- | --- |

4.3.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί κατ' αρχήν τη δημιουργία ενός Φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις». Στόχο του Φόρουμ πρέπει να αποτελεί η ανάπτυξη και παρουσίαση των βέλτιστων πρακτικών, αλλά και η ανάλυση των τοπικών εμποδίων (ρυθμίσεις) κατά την εφαρμογή τους. Είναι ακόμη νωρίς για μια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ δηλώνει πρόθυμη να συμβάλει με την εμπειρογνωμοσύνη της σε αυτό το φόρουμ και να καταβάλει προσπάθειες ώστε αυτό να αποδώσει προστιθέμενη αξία στην ευρωπαϊκή πολιτική. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, βασική προϋπόθεση αποτελεί η ανάπτυξη μιας προσέγγισης που δεν επιφέρει νέα γραφειοκρατία, αλλά εστιάζεται σε θέματα που δεν εξετάστηκαν επαρκώς μέχρι σήμερα. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα συμμετοχής των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις ανωτέρω εργασίες.

4.4   Η προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου και του πλαισίου των συλλογικών συμβάσεων

| 4.4.1 | Πέρα από τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση των κανονιστικών ρυθμίσεων που προβλέπονται στο πρόγραμμα δράσης της Λισσαβώνας και το οποίο πάντα επικροτεί η ΕΟΚΕ, η Επιτροπή ανακοινώνει μία Πράσινη Βίβλο για την εξέλιξη του εργατικού δικαίου. Ειδικά στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων, στόχος της εξέλιξης του εργατικού δικαίου πρέπει να είναι η σχέση ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.4.1

Πέρα από τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση των κανονιστικών ρυθμίσεων που προβλέπονται στο πρόγραμμα δράσης της Λισσαβώνας και το οποίο πάντα επικροτεί η ΕΟΚΕ, η Επιτροπή ανακοινώνει μία Πράσινη Βίβλο για την εξέλιξη του εργατικού δικαίου. Ειδικά στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων, στόχος της εξέλιξης του εργατικού δικαίου πρέπει να είναι η σχέση ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας.

| 4.4.2 | Όσον αφορά την προώθηση της κινητικότητας εντός της Ένωσης, η πρόταση οδηγίας σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των επικουρικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων αποτελεί τη μοναδική πρόταση που διατυπώνει η Επιτροπή και είναι ανεπαρκής. Η κινητικότητα των εργαζομένων στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων αποτελεί ένα πολύ πιο πολύπτυχο ζήτημα. Η διασυνοριακή κινητικότητα συνιστά απλώς μια μικρή πτυχή του θέματος. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν την ικανότητα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται λόγω των αναδιαρθρώσεων. Σε έσχατη περίπτωση αυτό συνεπάγεται επαγγελματικό αναπροσανατολισμό ή αναζήτηση νέας θέσης εργασίας. Συνεπώς, θα πρέπει να εξεταστεί ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν σε κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να διευκολυνθεί αυτή η μετάβαση για τους εργαζομένους. Συνιστάται γι αυτό να μελετηθεί η θέσπιση σειράς κινήτρων που να προωθούν την κινητικότητα, λόγου χάρη κίνητρα σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα, την αγορά εργασίας, ή την κοινωνική και φορολογική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των διοικητικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.4.2

Όσον αφορά την προώθηση της κινητικότητας εντός της Ένωσης, η πρόταση οδηγίας σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των επικουρικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων αποτελεί τη μοναδική πρόταση που διατυπώνει η Επιτροπή και είναι ανεπαρκής. Η κινητικότητα των εργαζομένων στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων αποτελεί ένα πολύ πιο πολύπτυχο ζήτημα. Η διασυνοριακή κινητικότητα συνιστά απλώς μια μικρή πτυχή του θέματος. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν την ικανότητα να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται λόγω των αναδιαρθρώσεων. Σε έσχατη περίπτωση αυτό συνεπάγεται επαγγελματικό αναπροσανατολισμό ή αναζήτηση νέας θέσης εργασίας. Συνεπώς, θα πρέπει να εξεταστεί ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν σε κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να διευκολυνθεί αυτή η μετάβαση για τους εργαζομένους. Συνιστάται γι αυτό να μελετηθεί η θέσπιση σειράς κινήτρων που να προωθούν την κινητικότητα, λόγου χάρη κίνητρα σχετικά με τα επαγγελματικά προσόντα, την αγορά εργασίας, ή την κοινωνική και φορολογική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των διοικητικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.

4.5   Η δεύτερη φάση διαβούλευσης με τους ευρωπαίους για τις αναδιαρθρώσεις των επιχειρήσεων και τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων

| 4.5.1 | Η Επιτροπή ξεκίνησε για πρώτη φορά διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους μέσω μιας ανακοίνωσης απευθυνόμενης σε ευρύ κοινό, για δύο διαφορετικά θέματα. Η ΕΟΚΕ δεν αμφισβητεί την ενέργεια αυτή αλλά διερωτάται εάν ακολουθήθηκε η κατάλληλη διαδικασία. |
| --- | --- |

4.5.1

Η Επιτροπή ξεκίνησε για πρώτη φορά διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους μέσω μιας ανακοίνωσης απευθυνόμενης σε ευρύ κοινό, για δύο διαφορετικά θέματα. Η ΕΟΚΕ δεν αμφισβητεί την ενέργεια αυτή αλλά διερωτάται εάν ακολουθήθηκε η κατάλληλη διαδικασία.

| 4.5.2 | Ανεξάρτητα από αυτά τα διαδικαστικά ερωτήματα, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν ευκταίο να συνεχίσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν οι κοινωνικοί εταίροι τις εργασίες τους σχετικά με το θέμα των αναδιαρθρώσεων. |
| --- | --- |

4.5.2

Ανεξάρτητα από αυτά τα διαδικαστικά ερωτήματα, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν ευκταίο να συνεχίσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν οι κοινωνικοί εταίροι τις εργασίες τους σχετικά με το θέμα των αναδιαρθρώσεων.

| 4.5.3 | Οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων διαδραματίζουν αρκετά σημαντικό ρόλο στις αναδιαρθρώσεις. Συνεπώς, μολονότι η διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων πρέπει να συνδέεται με το θέμα των αναδιαρθρώσεων, η διαβούλευση θα πρέπει, ωστόσο, να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Πράγματι, το δικαίωμα ενημέρωσης των εργαζομένων και διαβούλευσης με αυτούς, όπως κατοχυρώνεται με την οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων, δεν περιορίζεται μόνο στις αναδιαρθρώσεις. |
| --- | --- |

4.5.3

Οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων διαδραματίζουν αρκετά σημαντικό ρόλο στις αναδιαρθρώσεις. Συνεπώς, μολονότι η διαβούλευση σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων πρέπει να συνδέεται με το θέμα των αναδιαρθρώσεων, η διαβούλευση θα πρέπει, ωστόσο, να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Πράγματι, το δικαίωμα ενημέρωσης των εργαζομένων και διαβούλευσης με αυτούς, όπως κατοχυρώνεται με την οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων, δεν περιορίζεται μόνο στις αναδιαρθρώσεις.

4.6   Συμπεράσματα της Επιτροπής

| 4.6.1 | Η EOKE συμμερίζεται την πεποίθηση της Επιτροπής ότι οι αναδιαρθρώσεις δεν πρέπει να είναι συνώνυμες με την κοινωνική ύφεση και τις οικονομικές απώλειες. Οι αναδιαρθρώσεις μπορούν να στηρίξουν καθοριστικά στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Ωστόσο, όπως ορθά παρατήρησε η Επιτροπή, ζωτικής σημασίας είναι υπό ποιες συνθήκες υλοποιούνται οι αναδιαρθρώσεις. |
| --- | --- |

4.6.1

Η EOKE συμμερίζεται την πεποίθηση της Επιτροπής ότι οι αναδιαρθρώσεις δεν πρέπει να είναι συνώνυμες με την κοινωνική ύφεση και τις οικονομικές απώλειες. Οι αναδιαρθρώσεις μπορούν να στηρίξουν καθοριστικά στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο. Ωστόσο, όπως ορθά παρατήρησε η Επιτροπή, ζωτικής σημασίας είναι υπό ποιες συνθήκες υλοποιούνται οι αναδιαρθρώσεις.

| 4.6.2 | Παρόλα αυτά, δεν είναι δυνατή η πλήρης αποφυγή αρνητικών συνεπειών για τους εργαζομένους. Ως εκ τούτου, οι δράσεις που θα αναπτυχθούν σε κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει να συνδυάζουν τις απαιτήσεις που διατυπώνει η Επιτροπή και να έχουν ως στόχο τη διασφάλιση της αναγκαίας προστασίας για τους εργαζομένους στις μεταβατικές φάσεις. |
| --- | --- |

4.6.2

Παρόλα αυτά, δεν είναι δυνατή η πλήρης αποφυγή αρνητικών συνεπειών για τους εργαζομένους. Ως εκ τούτου, οι δράσεις που θα αναπτυχθούν σε κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει να συνδυάζουν τις απαιτήσεις που διατυπώνει η Επιτροπή και να έχουν ως στόχο τη διασφάλιση της αναγκαίας προστασίας για τους εργαζομένους στις μεταβατικές φάσεις.

Βρυξέλλες 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  «Επανεξέταση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη 2005: πρώτος απολογισμός και μελλοντικές κατευθύνσεις» (COM(2005) 37 τελ..), 9 Φεβρουαρίου 2005

1

(2)  COM (2005) 120 τελικό

2

(3)  ΕΕ C 157 της 28.6.2005 – «Υποστήριξη των διαρθρωτικών αλλαγών: Μια βιομηχανική πολιτική για τη διευρυμένη Ευρώπη» (COM(2004) 274 τελικό).

3

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/63 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/63

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος “πρόληψη ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας”, για την περίοδο 2007-2013 – Γενικό πρόγραμμα “Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών”»

COM(2005) 124 τελικό — 2005/0034 (CNS)

(2006/C 65/13)

Στις 25 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. CABRA DE LUNA.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 126 ψήφους υπέρ και 10 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η Επιτροπή ανακοινώνει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πρότασή της για Απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος-πλαίσιο «Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών», το οποίο συνίσταται σε δύο μηχανισμούς: ένα ειδικό πρόγραμμα «πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας», και ένα δεύτερο, «πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας», και τα δύο για την περίοδο 2007-2013. Και τα δύο ειδικά προγράμματα ανταποκρίνονται στην πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει την ανάπτυξη του χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης, βάσει των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013, διευρύνοντας τον ορισμό σε «Ιθαγένεια, Ελευθερία, Ασφάλεια και Δικαιοσύνη», και συνεπώς εντάσσοντας την παραδοσιακή έννοια των όρων «Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις» (JAI) σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που ενσωματώνει και την ιθαγένεια, σύμφωνα με τις νέες τοποθετήσεις των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την Ασφάλεια των ανθρώπων και Μια ευρύτερη έννοια της ασφάλειας
   (1)
  . Η καινοτόμος αυτή λεπτομέρεια έχει ύψιστη σημασία και αντιπροσωπεύει σημαντική πρόοδο προς την καθιέρωση μιας έννοιας της ασφάλειας με την οποία θα συμφωνούν όλοι οι παράγοντες της κοινωνίας. Η προστιθέμενη αξία του προγράμματος-πλαίσιο έγκειται στην ευρωπαϊκή του διάσταση, γεγονός που του επιτρέπει τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του ευρωπαϊκού και του εθνικού πεδίου δράσης. |
| --- | --- |

1.1

Η Επιτροπή ανακοινώνει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πρότασή της για Απόφαση του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος-πλαίσιο «Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών», το οποίο συνίσταται σε δύο μηχανισμούς: ένα ειδικό πρόγραμμα «πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας», και ένα δεύτερο, «πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας», και τα δύο για την περίοδο 2007-2013. Και τα δύο ειδικά προγράμματα ανταποκρίνονται στην πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει την ανάπτυξη του χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης, βάσει των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013, διευρύνοντας τον ορισμό σε «Ιθαγένεια, Ελευθερία, Ασφάλεια και Δικαιοσύνη», και συνεπώς εντάσσοντας την παραδοσιακή έννοια των όρων «Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις» (JAI) σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που ενσωματώνει και την ιθαγένεια, σύμφωνα με τις νέες τοποθετήσεις των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την Ασφάλεια των ανθρώπων και Μια ευρύτερη έννοια της ασφάλειας
   (1)
  . Η καινοτόμος αυτή λεπτομέρεια έχει ύψιστη σημασία και αντιπροσωπεύει σημαντική πρόοδο προς την καθιέρωση μιας έννοιας της ασφάλειας με την οποία θα συμφωνούν όλοι οι παράγοντες της κοινωνίας. Η προστιθέμενη αξία του προγράμματος-πλαίσιο έγκειται στην ευρωπαϊκή του διάσταση, γεγονός που του επιτρέπει τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ του ευρωπαϊκού και του εθνικού πεδίου δράσης.

| 1.2 | Η Επιτροπή δηλώνει ότι, στον ευρωπαϊκό χώρο, τα στοιχεία «Ιθαγένεια, Ελευθερία, Ασφάλεια και Δικαιοσύνη» πρέπει να αναπτύσσονται παράλληλα και με ίση ένταση, εξασφαλίζοντας μια ισορροπία μεταξύ των αρχών της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου. Η Ένωση αυξάνει σταδιακά τις δράσεις της στο πεδίο αυτό: αρχίζοντας με το Σχέδιο Δράσης της Βιέννης (2), και ακολουθώντας τις κατευθύνσεις δράσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε του 1999, η Ένωση διάρθρωσε προοδευτικά μηχανισμούς νομοθετικής υφής και προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης. Επιπλέον, οι προαναφερθείσες κατευθύνσεις δράσης διασαφηνίστηκαν στη Συνθήκη της Ένωσης και στο Πρόγραμμα της Χάγης, που θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Νοεμβρίου του 2004. Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας και το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σηματοδοτούν επίσης τις κατευθύνσεις για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο χώρο της Ένωσης. |
| --- | --- |

1.2

Η Επιτροπή δηλώνει ότι, στον ευρωπαϊκό χώρο, τα στοιχεία «Ιθαγένεια, Ελευθερία, Ασφάλεια και Δικαιοσύνη» πρέπει να αναπτύσσονται παράλληλα και με ίση ένταση, εξασφαλίζοντας μια ισορροπία μεταξύ των αρχών της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου. Η Ένωση αυξάνει σταδιακά τις δράσεις της στο πεδίο αυτό: αρχίζοντας με το Σχέδιο Δράσης της Βιέννης (2), και ακολουθώντας τις κατευθύνσεις δράσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε του 1999, η Ένωση διάρθρωσε προοδευτικά μηχανισμούς νομοθετικής υφής και προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης. Επιπλέον, οι προαναφερθείσες κατευθύνσεις δράσης διασαφηνίστηκαν στη Συνθήκη της Ένωσης και στο Πρόγραμμα της Χάγης, που θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Νοεμβρίου του 2004. Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας και το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σηματοδοτούν επίσης τις κατευθύνσεις για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στο χώρο της Ένωσης.

| 1.3 | Όσον αφορά τη διασφάλιση και διαφύλαξη των ελευθεριών σε σχέση με τις πολιτικές που έχουν προταθεί και υιοθετηθεί στην Ε.Ε., είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου σε όλα αυτά τα θέματα. |
| --- | --- |

1.3

Όσον αφορά τη διασφάλιση και διαφύλαξη των ελευθεριών σε σχέση με τις πολιτικές που έχουν προταθεί και υιοθετηθεί στην Ε.Ε., είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου σε όλα αυτά τα θέματα.

| 1.4 | Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η δράση της Ένωσης όσον αφορά την ανάπτυξη του χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης επικεντρώθηκε στο νομοθετικό επίπεδο, με σχετικά χαμηλή χρηματοδότηση, γι' αυτό και τώρα οι προσπάθειες της Ένωσης πρέπει πλέον να επικεντρωθούν στις επιχειρησιακές πτυχές, ειδικότερα σχετικά με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας ως μιας εκδήλωσης εγκληματικότητας ιδιαίτερα δόλιας, που απαιτεί επείγουσα δράση (3). |
| --- | --- |

1.4

Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η δράση της Ένωσης όσον αφορά την ανάπτυξη του χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης επικεντρώθηκε στο νομοθετικό επίπεδο, με σχετικά χαμηλή χρηματοδότηση, γι' αυτό και τώρα οι προσπάθειες της Ένωσης πρέπει πλέον να επικεντρωθούν στις επιχειρησιακές πτυχές, ειδικότερα σχετικά με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας ως μιας εκδήλωσης εγκληματικότητας ιδιαίτερα δόλιας, που απαιτεί επείγουσα δράση (3).

| 1.5 | Η τρομοκρατία, ως εκδήλωση εγκληματικότητας, συνιστά μια από τις μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πολίτες. Η βάση του σκεπτικού του προγράμματος-πλαίσιο είναι ότι οι εγκληματικές ενέργειες απειλούν τις ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα, τις δημοκρατικές κοινωνίες και το κράτος δικαίου, και επομένως η ελευθερία είναι δυνατή μόνο μέσα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας και έννομων εγγυήσεων. Οι δημόσιοι οργανισμοί και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να αποκτήσουν ικανότητα ανταπόκρισης στον αυξανόμενο ρυθμό τελειοποίησης των μεθόδων των τρομοκρατών και των εγκληματιών που δρουν οργανωμένα σε διεθνές επίπεδο, γι' αυτό και θα είναι δυνατή η συγχρηματοδότηση διμερών και εθνικών σχεδίων, προκειμένου να προωθηθεί η καινοτομία και να μεταφέρονται οι εμπειρίες που αποκομίζονται στο διεθνικό επίπεδο ή στο επίπεδο της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5

Η τρομοκρατία, ως εκδήλωση εγκληματικότητας, συνιστά μια από τις μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πολίτες. Η βάση του σκεπτικού του προγράμματος-πλαίσιο είναι ότι οι εγκληματικές ενέργειες απειλούν τις ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα, τις δημοκρατικές κοινωνίες και το κράτος δικαίου, και επομένως η ελευθερία είναι δυνατή μόνο μέσα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας και έννομων εγγυήσεων. Οι δημόσιοι οργανισμοί και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να αποκτήσουν ικανότητα ανταπόκρισης στον αυξανόμενο ρυθμό τελειοποίησης των μεθόδων των τρομοκρατών και των εγκληματιών που δρουν οργανωμένα σε διεθνές επίπεδο, γι' αυτό και θα είναι δυνατή η συγχρηματοδότηση διμερών και εθνικών σχεδίων, προκειμένου να προωθηθεί η καινοτομία και να μεταφέρονται οι εμπειρίες που αποκομίζονται στο διεθνικό επίπεδο ή στο επίπεδο της ΕΕ.

| 1.6 | Το οργανωμένο έγκλημα αντιπροσωπεύει σημαντική απειλή για την ΕΕ. Σύμφωνα με την Europol, οι μισές περίπου από τις ομάδες οργανωμένου εγκλήματος της Ένωσης απαρτίζονται από πολίτες των κρατών μελών, και πολλές από αυτές έχουν διασυνδέσεις με χώρες εκτός της Ένωσης που σχετίζονται με ποικίλα αδικήματα, όπως για παράδειγμα η διακίνηση ναρκωτικών, η παράνομη μετανάστευση και η εμπορία ανθρώπων, το οικονομικό έγκλημα, το λαθρεμπόριο και διαφόρων ειδών αδικήματα κατά της ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

1.6

Το οργανωμένο έγκλημα αντιπροσωπεύει σημαντική απειλή για την ΕΕ. Σύμφωνα με την Europol, οι μισές περίπου από τις ομάδες οργανωμένου εγκλήματος της Ένωσης απαρτίζονται από πολίτες των κρατών μελών, και πολλές από αυτές έχουν διασυνδέσεις με χώρες εκτός της Ένωσης που σχετίζονται με ποικίλα αδικήματα, όπως για παράδειγμα η διακίνηση ναρκωτικών, η παράνομη μετανάστευση και η εμπορία ανθρώπων, το οικονομικό έγκλημα, το λαθρεμπόριο και διαφόρων ειδών αδικήματα κατά της ιδιοκτησίας.

| 1.7 | Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος δεν πρέπει να θέτει υπο αμφισβήτηση, αλλά αντίθετα να διαφυλάσσει, τις ατομικές ελευθερίες και το κράτος δικαίου. Το δημοκρατικό σύνταγμα, η εξέλιξη της έννοιας των ατομικών ελευθεριών και το τεκμήριο της αθωότητας δεν μπορούν να πάψουν να ισχύουν, και δεν πρέπει να τίθενται υπό αμφισβήτηση από τις πολιτικές για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος. |
| --- | --- |

1.7

Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος δεν πρέπει να θέτει υπο αμφισβήτηση, αλλά αντίθετα να διαφυλάσσει, τις ατομικές ελευθερίες και το κράτος δικαίου. Το δημοκρατικό σύνταγμα, η εξέλιξη της έννοιας των ατομικών ελευθεριών και το τεκμήριο της αθωότητας δεν μπορούν να πάψουν να ισχύουν, και δεν πρέπει να τίθενται υπό αμφισβήτηση από τις πολιτικές για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.

| 1.8 | Το γεγονός ότι η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ αυτών των ομάδων αυξάνεται είναι ανησυχητικό, όχι μόνο επειδή τους παρέχει περισσότερες ευκαιρίες διάπραξης αξιόποινων πράξεων, αλλά και επειδή δυσχεραίνει τη δράση των αστυνομικών και δικαστικών σωμάτων. Δεν μπορεί να καταπολεμηθεί το διασυνοριακό έγκλημα εάν οι αστυνομικές δυνάμεις δεν μπορούν να εξέλθουν από τα σύνορα των αντίστοιχων κρατών τους. Οι δράστες του οργανωμένου εγκλήματος εκμεταλλεύονται την αδυναμία αυτή διαμένοντας σε διαφορετικά κράτη μέλη από εκείνα όπου δρουν. Η ελευθερία διακίνησης αγαθών, προσώπων, κεφαλαίων και υπηρεσιών είχε πολλές θετικές πτυχές, το οργανωμένο έγκλημα όμως κατόρθωσε να επωφεληθεί από τις ελευθερίες που αυτή προσέφερε και από την ευελιξία ενός νομικού χώρου ακατάλληλου για την αναχαίτιση της δράσης του. |
| --- | --- |

1.8

Το γεγονός ότι η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ αυτών των ομάδων αυξάνεται είναι ανησυχητικό, όχι μόνο επειδή τους παρέχει περισσότερες ευκαιρίες διάπραξης αξιόποινων πράξεων, αλλά και επειδή δυσχεραίνει τη δράση των αστυνομικών και δικαστικών σωμάτων. Δεν μπορεί να καταπολεμηθεί το διασυνοριακό έγκλημα εάν οι αστυνομικές δυνάμεις δεν μπορούν να εξέλθουν από τα σύνορα των αντίστοιχων κρατών τους. Οι δράστες του οργανωμένου εγκλήματος εκμεταλλεύονται την αδυναμία αυτή διαμένοντας σε διαφορετικά κράτη μέλη από εκείνα όπου δρουν. Η ελευθερία διακίνησης αγαθών, προσώπων, κεφαλαίων και υπηρεσιών είχε πολλές θετικές πτυχές, το οργανωμένο έγκλημα όμως κατόρθωσε να επωφεληθεί από τις ελευθερίες που αυτή προσέφερε και από την ευελιξία ενός νομικού χώρου ακατάλληλου για την αναχαίτιση της δράσης του.

| 1.9 | Σήμερα, σύμφωνα με την Europol, υπάρχουν περίπου 3.000 ομάδες οργανωμένου εγκλήματος που αναπτύσσουν δραστηριότητα στην επικράτεια της Ένωσης, και εντός των οποίων έχουν εντοπιστεί περίπου 30.000 άτομα. Οι αριθμοί αυτοί, που στηρίζονται σε στοιχεία που παρείχαν τα κράτη μέλη, είναι ενδεικτικοί και μόνον· η πραγματικότητα, όμως, παρέχει πολύ μεγαλύτερους αριθμούς. Το μέγεθος, η δομή, η οργάνωση και άλλα χαρακτηριστικά διαφέρουν, τόσο στο εσωτερικό των κρατών μελών όσο και μεταξύ αυτών. Οι οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος εντός της ΕΕ διαπράττουν κάθε είδους εγκληματικές ενέργειες, ειδικότερα δε διακίνηση ναρκωτικών, παράνομη μετανάστευση, παράνομη διακίνηση ανθρώπων, λαθρεμπόριο, κλοπές έργων τέχνης από μουσεία και εκκλησίες, φοροδιαφυγή και οικονομικά εγκλήματα. |
| --- | --- |

1.9

Σήμερα, σύμφωνα με την Europol, υπάρχουν περίπου 3.000 ομάδες οργανωμένου εγκλήματος που αναπτύσσουν δραστηριότητα στην επικράτεια της Ένωσης, και εντός των οποίων έχουν εντοπιστεί περίπου 30.000 άτομα. Οι αριθμοί αυτοί, που στηρίζονται σε στοιχεία που παρείχαν τα κράτη μέλη, είναι ενδεικτικοί και μόνον· η πραγματικότητα, όμως, παρέχει πολύ μεγαλύτερους αριθμούς. Το μέγεθος, η δομή, η οργάνωση και άλλα χαρακτηριστικά διαφέρουν, τόσο στο εσωτερικό των κρατών μελών όσο και μεταξύ αυτών. Οι οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος εντός της ΕΕ διαπράττουν κάθε είδους εγκληματικές ενέργειες, ειδικότερα δε διακίνηση ναρκωτικών, παράνομη μετανάστευση, παράνομη διακίνηση ανθρώπων, λαθρεμπόριο, κλοπές έργων τέχνης από μουσεία και εκκλησίες, φοροδιαφυγή και οικονομικά εγκλήματα.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει εκ των προτέρων την άποψή της σχετικά με το ζήτημα αυτό, μέσω της γνωμοδότησής της (4) για το «Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής — Η σχέση μεταξύ της διασφάλισης της εσωτερικής ασφάλειας και της τήρησης των διεθνών υποχρεώσεων και πράξεων περί προστασίας»
   (5). Μεταξύ των συμπερασμάτων της προαναφερθείσας γνωμοδότησης, μπορούν να υπογραμμιστούν τα εξής:






  α) | Η ΕΟΚΕ, ενώ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα μια συντονισμένη δράση κατά της τρομοκρατίας σε κοινοτικό επίπεδο και επικροτεί την ανοικτή μέθοδο συντονισμού που συνιστά η Επιτροπή, ζητεί να υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή σύνεση και διεξοδικός προβληματισμός για τις μεθόδους προληπτικής καταπολέμησης και καταστολής της τρομοκρατίας, πέραν από τη βαθιά και εύλογη συγκίνηση που προκάλεσαν οι φρικτές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, καθώς και άλλες τρομοκρατικές ενέργειες που διαπράττονται σε διάφορες χώρες, ευρωπαϊκές και μη. |
| --- | --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει εκ των προτέρων την άποψή της σχετικά με το ζήτημα αυτό, μέσω της γνωμοδότησής της (4) για το «Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής — Η σχέση μεταξύ της διασφάλισης της εσωτερικής ασφάλειας και της τήρησης των διεθνών υποχρεώσεων και πράξεων περί προστασίας»
   (5). Μεταξύ των συμπερασμάτων της προαναφερθείσας γνωμοδότησης, μπορούν να υπογραμμιστούν τα εξής:

α)

Η ΕΟΚΕ, ενώ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα μια συντονισμένη δράση κατά της τρομοκρατίας σε κοινοτικό επίπεδο και επικροτεί την ανοικτή μέθοδο συντονισμού που συνιστά η Επιτροπή, ζητεί να υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή σύνεση και διεξοδικός προβληματισμός για τις μεθόδους προληπτικής καταπολέμησης και καταστολής της τρομοκρατίας, πέραν από τη βαθιά και εύλογη συγκίνηση που προκάλεσαν οι φρικτές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, καθώς και άλλες τρομοκρατικές ενέργειες που διαπράττονται σε διάφορες χώρες, ευρωπαϊκές και μη.

| β) | Η ΕΟΚΕ, ενώ επαναβεβαιώνει ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διεθνών πράξεων προστασίας πρέπει να υπερισχύει κάθε άλλης σκέψης, αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να βελτιωθεί η κοινή πολιτική εσωτερικής ασφάλειας και καταπολέμησης της τρομοκρατίας, χωρίς ωστόσο να αμφισβητούνται οι αρχές και ο πολιτικός και ανθρωπιστικός ηθικός κώδικας που εξασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία των ανθρώπων και των αγαθών, και ότι για τον λόγο αυτό, πρέπει να εξευρεθεί μια ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών απαιτήσεων που θέτει η υπεράσπιση των διαφόρων δικαιωμάτων και ελευθεριών. |
| --- | --- |

β)

Η ΕΟΚΕ, ενώ επαναβεβαιώνει ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διεθνών πράξεων προστασίας πρέπει να υπερισχύει κάθε άλλης σκέψης, αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να βελτιωθεί η κοινή πολιτική εσωτερικής ασφάλειας και καταπολέμησης της τρομοκρατίας, χωρίς ωστόσο να αμφισβητούνται οι αρχές και ο πολιτικός και ανθρωπιστικός ηθικός κώδικας που εξασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία των ανθρώπων και των αγαθών, και ότι για τον λόγο αυτό, πρέπει να εξευρεθεί μια ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών απαιτήσεων που θέτει η υπεράσπιση των διαφόρων δικαιωμάτων και ελευθεριών.

2.   Περίληψη της πρότασης της Επιτροπής

Η καλύτερη διαχείριση των κινδύνων για την ασφάλεια που απειλούν τους πολίτες της Ένωσης, με την εξασφάλιση των δικαιωμάτων και ελευθεριών τους, μέσω:

| 1) | της προώθησης και ανάπτυξης του συντονισμού, της συνεργασίας και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ αστυνομικών σωμάτων, εθνικών αρχών και άλλων συναφών σωμάτων, |
| --- | --- |

1)

της προώθησης και ανάπτυξης του συντονισμού, της συνεργασίας και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ αστυνομικών σωμάτων, εθνικών αρχών και άλλων συναφών σωμάτων,

| 2) | της ενθάρρυνσης, προώθησης και ανάπτυξης οριζόντιων μεθόδων και μέσων για τη χάραξη στρατηγικών καταπολέμησης της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, όπως εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, κώδικες συμπεριφοράς και ορθές πρακτικές, συγκριτικές στατιστικές, εγκληματολογικές τεχνικές, και |
| --- | --- |

2)

της ενθάρρυνσης, προώθησης και ανάπτυξης οριζόντιων μεθόδων και μέσων για τη χάραξη στρατηγικών καταπολέμησης της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, όπως εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, κώδικες συμπεριφοράς και ορθές πρακτικές, συγκριτικές στατιστικές, εγκληματολογικές τεχνικές, και

| 3) | της ανταλλαγής πληροφοριών, γνώσεων και προτύπων για την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, όσον αφορά την πολιτική προστασία, αλλά και την προστασία των θυμάτων τρομοκρατίας και την προστασία των μαρτύρων. |
| --- | --- |

3)

της ανταλλαγής πληροφοριών, γνώσεων και προτύπων για την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, όσον αφορά την πολιτική προστασία, αλλά και την προστασία των θυμάτων τρομοκρατίας και την προστασία των μαρτύρων.

2.1   Προτεινόμενες μορφές δράσης

| — | Σχέδια ευρωπαϊκής εμβέλειας προωθούμενα και διαχειριζόμενα από την Επιτροπή, μηχανισμοί συντονισμού και δίκτυα, μεταξύ άλλων, αναλυτικές δράσεις όπως μελέτες και δραστηριότητες που θα χρησιμεύσουν για τον προσδιορισμό λύσεων συνδεόμενων με συγκεκριμένες πολιτικές, κατάρτιση, ανταλλαγή προσωπικού· |
| --- | --- |

—

Σχέδια ευρωπαϊκής εμβέλειας προωθούμενα και διαχειριζόμενα από την Επιτροπή, μηχανισμοί συντονισμού και δίκτυα, μεταξύ άλλων, αναλυτικές δράσεις όπως μελέτες και δραστηριότητες που θα χρησιμεύσουν για τον προσδιορισμό λύσεων συνδεόμενων με συγκεκριμένες πολιτικές, κατάρτιση, ανταλλαγή προσωπικού·

| — | Διεθνικά σχέδια προωθούμενα και διαχειριζόμενα από τουλάχιστον δύο κράτη μέλη (ή ένα κράτος μέλος και μία αιτούσα χώρα)· |
| --- | --- |

—

Διεθνικά σχέδια προωθούμενα και διαχειριζόμενα από τουλάχιστον δύο κράτη μέλη (ή ένα κράτος μέλος και μία αιτούσα χώρα)·

| — | Εθνικά σχέδια με κράτη μέλη· |
| --- | --- |

—

Εθνικά σχέδια με κράτη μέλη·

| — | Επιδοτήσεις σε μη κυβερνητικές οργανώσεις που αναπτύσσουν αποστολές ευρωπαϊκής κλίμακας. |
| --- | --- |

—

Επιδοτήσεις σε μη κυβερνητικές οργανώσεις που αναπτύσσουν αποστολές ευρωπαϊκής κλίμακας.

2.2   Ειδικότερα θα υποστηριχθούν:

| — | Δράσεις σχετικές με την επιχειρησιακή συνεργασία και συντονισμό (ενίσχυση της δικτύωσης — σύνδεσμοι και σχέσεις, αμοιβαία εμπιστοσύνη και συνεννόηση, ανταλλαγή και διάδοση πληροφοριών, εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών)· |
| --- | --- |

—

Δράσεις σχετικές με την επιχειρησιακή συνεργασία και συντονισμό (ενίσχυση της δικτύωσης — σύνδεσμοι και σχέσεις, αμοιβαία εμπιστοσύνη και συνεννόηση, ανταλλαγή και διάδοση πληροφοριών, εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών)·

| — | Αναλυτικές δράσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης· |
| --- | --- |

—

Αναλυτικές δράσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης·

| — | Ανάπτυξη και μεταφορά τεχνολογίας και μεθοδολογίας· |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη και μεταφορά τεχνολογίας και μεθοδολογίας·

| — | Κατάρτιση, ανταλλαγή προσωπικού και εμπειρογνωμόνων και |
| --- | --- |

—

Κατάρτιση, ανταλλαγή προσωπικού και εμπειρογνωμόνων και

| — | Δραστηριότητες διάδοσης και γνώσης. |
| --- | --- |

—

Δραστηριότητες διάδοσης και γνώσης.

2.3   Τήρηση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας

Όσον αφορά την αρχή της επικουρικότητας, το πρόγραμμα-πλαίσιο δεν επιδιώκει να παρέμβει στους τομείς που καλύπτονται από προγράμματα τα οποία διαχειρίζονται οι εθνικές αρχές του εκάστοτε κράτους μέλους, αλλά επικεντρώνεται σε τομείς όπου μπορεί να δημιουργηθεί προστιθέμενη αξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Από αυτή την άποψη, συμπληρώνει τα εθνικά προγράμματα και μεγιστοποιεί τις συνέργιες διμερών ή πολυμερών δράσεων.

Όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας, δίδονται όσο το δυνατόν πιο γενικοί ορισμοί και απλουστεύονται όσο το δυνατόν περισσότερο οι διοικητικές και οικονομικές απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται κατά την εφαρμογή του.

2.4   Απλούστευση και εξορθολογισμός

Επιχειρείται η απλούστευση της νομικής διάρθρωσης και της διαχείρισης των προτεινόμενων μηχανισμών, με τον εξορθολογισμό της χρηματοδότησης, την αύξηση της ευελιξίας κατά τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων δράσης και την αύξηση της διαφάνειας. Οι εν δυνάμει δικαιούχοι θα μπορούν να υποβάλλουν τις αιτήσεις τους μέσω ενός τυποποιημένου συστήματος.

2.5   Προϋπολογισμός

Η πρόταση του προγράμματος-πλαίσιο διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 745 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 137,4 εκ. ευρώ αφορούν το μηχανισμό «Πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας» και τα 597,6 εκ. ευρώ το μηχανισμό «Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας».

2.6   Μορφές παρέμβασης και μέθοδοι εφαρμογής

| — | Επιδοτήσεις μετά από πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων. |
| --- | --- |

—

Επιδοτήσεις μετά από πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων.

| — | Δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών. |
| --- | --- |

—

Δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών.

3.   Γενικές παρατηρήσεις — Διαστάσεις του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας ως απειλών για την ευημερία των πολιτών στην ΕΕ

| 3.1 | Σύμφωνα με την Europol, οι οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος επωφελούνται από την πολιτική και οικονομική αστάθεια στις χώρες εκτός της Ένωσης προκειμένου να διευκολύνουν τις παράνομες δραστηριότητές τους, ειδικότερα σε χώρες προέλευσης και διέλευσης. Μέσω της διαφθοράς και της υπόσχεσης για ένα καλύτερο μέλλον, ο κόσμος μπορεί να εμπλακεί σταδιακά στο έγκλημα, ενεργά ή παθητικά. Ο πλουτισμός αυτός μέσω του εγκλήματος θα διαιωνίσει ορισμένες από τις διαρθρωτικές ελλείψεις που διευκόλυναν τις αρχικές ευκαιρίες για την εγκληματική δράση, για παράδειγμα, καθυστερώντας την καθιέρωση δημοκρατικών ή οικονομικών μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

3.1

Σύμφωνα με την Europol, οι οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος επωφελούνται από την πολιτική και οικονομική αστάθεια στις χώρες εκτός της Ένωσης προκειμένου να διευκολύνουν τις παράνομες δραστηριότητές τους, ειδικότερα σε χώρες προέλευσης και διέλευσης. Μέσω της διαφθοράς και της υπόσχεσης για ένα καλύτερο μέλλον, ο κόσμος μπορεί να εμπλακεί σταδιακά στο έγκλημα, ενεργά ή παθητικά. Ο πλουτισμός αυτός μέσω του εγκλήματος θα διαιωνίσει ορισμένες από τις διαρθρωτικές ελλείψεις που διευκόλυναν τις αρχικές ευκαιρίες για την εγκληματική δράση, για παράδειγμα, καθυστερώντας την καθιέρωση δημοκρατικών ή οικονομικών μεταρρυθμίσεων.

| 3.2 | Η τρομοκρατία, από την πλευρά της, προσβάλλει άμεσα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις πλέον στοιχειώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, αποτελεί άμεσα απειλή για όλα τα κράτη και όλους τους λαούς, μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε στιγμή και σε οποιοδήποτε τόπο, και συνιστά άμεση επίθεση ενάντια στις βασικές αξίες των κοινωνιών που συναπαρτίζουν την ΕΕ και άλλους διεθνείς θεσμούς (6): το κράτος δικαίου, την ασφάλεια των πολιτών, το σεβασμό και την ανεκτικότητα. Τα τρομοκρατικά εγκλήματα είναι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου· γεννούν μίσος και τρόμο και τροφοδοτούν τις διχόνοιες μεταξύ θρησκευτικών, ιδεολογικών και εθνικών ομάδων. |
| --- | --- |

3.2

Η τρομοκρατία, από την πλευρά της, προσβάλλει άμεσα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις πλέον στοιχειώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, αποτελεί άμεσα απειλή για όλα τα κράτη και όλους τους λαούς, μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε στιγμή και σε οποιοδήποτε τόπο, και συνιστά άμεση επίθεση ενάντια στις βασικές αξίες των κοινωνιών που συναπαρτίζουν την ΕΕ και άλλους διεθνείς θεσμούς (6): το κράτος δικαίου, την ασφάλεια των πολιτών, το σεβασμό και την ανεκτικότητα. Τα τρομοκρατικά εγκλήματα είναι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου· γεννούν μίσος και τρόμο και τροφοδοτούν τις διχόνοιες μεταξύ θρησκευτικών, ιδεολογικών και εθνικών ομάδων.

| 3.3 | Το φαινόμενο αυτό μαστίζει εδώ και δεκαετίες τους πολίτες ολόκληρου του κόσμου, δεδομένου ότι οι πόλεις όλων των ηπείρων είναι σημεία του παγκόσμιου γεωγραφικού χάρτη που σημαδεύτηκαν από διαφορετικής εμβέλειας επιθέσεις που επεδίωκαν τον ίδιο στόχο: δολοφονία ή πρόκληση της μέγιστης δυνατής σωματικής ζημίας σε ανθρώπους, εσκεμμένα, καταστροφή αγαθών και υποδομών, ερείπωση επιχειρήσεων και οικονομιών, για εκφοβισμό του πληθυσμού ή μιας ομάδας ατόμων και εκβιασμό της βούλησης των κυβερνήσεων ή διεθνών οργανισμών. |
| --- | --- |

3.3

Το φαινόμενο αυτό μαστίζει εδώ και δεκαετίες τους πολίτες ολόκληρου του κόσμου, δεδομένου ότι οι πόλεις όλων των ηπείρων είναι σημεία του παγκόσμιου γεωγραφικού χάρτη που σημαδεύτηκαν από διαφορετικής εμβέλειας επιθέσεις που επεδίωκαν τον ίδιο στόχο: δολοφονία ή πρόκληση της μέγιστης δυνατής σωματικής ζημίας σε ανθρώπους, εσκεμμένα, καταστροφή αγαθών και υποδομών, ερείπωση επιχειρήσεων και οικονομιών, για εκφοβισμό του πληθυσμού ή μιας ομάδας ατόμων και εκβιασμό της βούλησης των κυβερνήσεων ή διεθνών οργανισμών.

| 3.4 | Η κατάρρευση του World Trade Center της Νέας Υόρκης, το Σεπτέμβριο του 2001, σήμανε την κορύφωση μιας νέας έκφρασης τρομοκρατίας σε πλανητική κλίμακα, που ξεκίνησε με την επιχείρηση ανατίναξης των ίδιων κτιρίων, το 1993. Η τρομοκρατία που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι πρωτοφανής ως προς την εμβέλειά της και την ικανότητα πρόκλησης σοβαρής σύρραξης (7), καθώς και ως προς την αποφασιστικότητα για τη χρήση μέσων αδιάκριτης και μαζικής δολοφονίας ενάντια στον άμαχο πληθυσμό. Η πολιτική αεροπορία, οι κρίσιμες υποδομές και τα συστήματα ηλεκτρονικής διαχείρισης στα οποία βασίζονται οι περισσότερες διαδικασίες που εξασφαλίζουν ομαλότητα και εκσυγχρονισμό στη ζωή μας συνιστούν στόχους ευάλωτους σε δράσεις τρομοκρατικών ομάδων, απόλυτα αποφασισμένων να προκαλέσουν τη μεγαλύτερη δυνατή ζημία στις κοινωνίες μας, ως προς την πιο ευαίσθητη πλευρά τους: τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.4

Η κατάρρευση του World Trade Center της Νέας Υόρκης, το Σεπτέμβριο του 2001, σήμανε την κορύφωση μιας νέας έκφρασης τρομοκρατίας σε πλανητική κλίμακα, που ξεκίνησε με την επιχείρηση ανατίναξης των ίδιων κτιρίων, το 1993. Η τρομοκρατία που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι πρωτοφανής ως προς την εμβέλειά της και την ικανότητα πρόκλησης σοβαρής σύρραξης (7), καθώς και ως προς την αποφασιστικότητα για τη χρήση μέσων αδιάκριτης και μαζικής δολοφονίας ενάντια στον άμαχο πληθυσμό. Η πολιτική αεροπορία, οι κρίσιμες υποδομές και τα συστήματα ηλεκτρονικής διαχείρισης στα οποία βασίζονται οι περισσότερες διαδικασίες που εξασφαλίζουν ομαλότητα και εκσυγχρονισμό στη ζωή μας συνιστούν στόχους ευάλωτους σε δράσεις τρομοκρατικών ομάδων, απόλυτα αποφασισμένων να προκαλέσουν τη μεγαλύτερη δυνατή ζημία στις κοινωνίες μας, ως προς την πιο ευαίσθητη πλευρά τους: τους πολίτες.

| 3.5 | Η Ευρώπη έχει υποστεί σκληρές τρομοκρατικές επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης και της πιο πρόσφατης εκδήλωσης της παγκόσμιας τρομοκρατικής εκστρατείας, στο Λονδίνο, στις 21 Ιουλίου 2004. Το ενδεχόμενο πραγματοποίησης νέων επιθέσεων είναι υπαρκτό και συνεχές, και επομένως πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Πρώτον, για να τις αποφύγουμε, και, δεύτερον, για να διαχειριστούμε τις συνέπειες των επιθέσεων που δεν θα είμαστε ικανοί να αποφύγουμε, σε όλες τις πτυχές τους. Σιγά-σιγά συνηθίζουμε σε επιθέσεις με εκρηκτικά που προκαλούν δεκάδες ή εκατοντάδες θανάτους και χάος στις πόλεις. Ωστόσο, οι τρομοκρατικές ομάδες που αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιθέσεων αυτών έχουν την αναγκαία αποφασιστικότητα, υπομονή και μέσα για δράσεις μεγάλης εμβέλειας, όπως καταρρίψεις εμπορικών αεροσκαφών ή χρήση χημικών, βακτηριολογικών ή ακτινολογικών «όπλων» σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. |
| --- | --- |

3.5

Η Ευρώπη έχει υποστεί σκληρές τρομοκρατικές επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης και της πιο πρόσφατης εκδήλωσης της παγκόσμιας τρομοκρατικής εκστρατείας, στο Λονδίνο, στις 21 Ιουλίου 2004. Το ενδεχόμενο πραγματοποίησης νέων επιθέσεων είναι υπαρκτό και συνεχές, και επομένως πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Πρώτον, για να τις αποφύγουμε, και, δεύτερον, για να διαχειριστούμε τις συνέπειες των επιθέσεων που δεν θα είμαστε ικανοί να αποφύγουμε, σε όλες τις πτυχές τους. Σιγά-σιγά συνηθίζουμε σε επιθέσεις με εκρηκτικά που προκαλούν δεκάδες ή εκατοντάδες θανάτους και χάος στις πόλεις. Ωστόσο, οι τρομοκρατικές ομάδες που αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιθέσεων αυτών έχουν την αναγκαία αποφασιστικότητα, υπομονή και μέσα για δράσεις μεγάλης εμβέλειας, όπως καταρρίψεις εμπορικών αεροσκαφών ή χρήση χημικών, βακτηριολογικών ή ακτινολογικών «όπλων» σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.

| 3.6 | Τα όσα παρατίθενται παραπάνω δεν πρέπει να έρχονται σε σύγκρουση με το κράτος δικαίου και τις συνταγματικές εγγυήσεις που παρέχονται σε κάθε άτομο. Οι αρχές, που υπόκεινται πάντα σε δικαστικό έλεγχο, δεν μπορούν κατά κανένα τρόπο να ξεπεράσουν τα προβλεπόμενα όρια στη δράση που αναλαμβάνουν για την πρόληψη και καταστολή της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

3.6

Τα όσα παρατίθενται παραπάνω δεν πρέπει να έρχονται σε σύγκρουση με το κράτος δικαίου και τις συνταγματικές εγγυήσεις που παρέχονται σε κάθε άτομο. Οι αρχές, που υπόκεινται πάντα σε δικαστικό έλεγχο, δεν μπορούν κατά κανένα τρόπο να ξεπεράσουν τα προβλεπόμενα όρια στη δράση που αναλαμβάνουν για την πρόληψη και καταστολή της τρομοκρατίας.

| 3.7 | Τα μέτρα κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής μπορούν να συμβάλουν στο μετριασμό του αποκλεισμού και της αρνητικής επίπτωσης των ταχέων κοινωνικο-οικονομικών μεταβολών που ευνοούν τα εχθρικά αισθήματα, ένα στοιχείο που συχνά εκμεταλλεύονται οι τρομοκράτες. Γι' αυτό, ενδείκνυνται τα εξής μέτρα:






  — | Υιοθέτηση εμπορικών πολιτικών, χορήγηση επιδοτήσεων και πραγματοποίηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων που να συμβάλλουν στην ενσωμάτωση περιθωριακών ομάδων και την προώθηση της συμμετοχής τους. |
| --- | --- | --- |

3.7

Τα μέτρα κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής μπορούν να συμβάλουν στο μετριασμό του αποκλεισμού και της αρνητικής επίπτωσης των ταχέων κοινωνικο-οικονομικών μεταβολών που ευνοούν τα εχθρικά αισθήματα, ένα στοιχείο που συχνά εκμεταλλεύονται οι τρομοκράτες. Γι' αυτό, ενδείκνυνται τα εξής μέτρα:

—

Υιοθέτηση εμπορικών πολιτικών, χορήγηση επιδοτήσεων και πραγματοποίηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων που να συμβάλλουν στην ενσωμάτωση περιθωριακών ομάδων και την προώθηση της συμμετοχής τους.

| — | Νέες προσπάθειες για τον περιορισμό των διαρθρωτικών ανισοτήτων στις κοινωνίες, με την εξάλειψη των διακρίσεων έναντι συγκεκριμένων ομάδων. |
| --- | --- |

—

Νέες προσπάθειες για τον περιορισμό των διαρθρωτικών ανισοτήτων στις κοινωνίες, με την εξάλειψη των διακρίσεων έναντι συγκεκριμένων ομάδων.

| — | Προώθηση προγραμμάτων που θα επικεντρώνονται στην προαγωγή της εκπαίδευσης των παιδιών και των γυναικών, της απασχόλησης και της αντιπροσώπευσης των αποκλεισμένων. |
| --- | --- |

—

Προώθηση προγραμμάτων που θα επικεντρώνονται στην προαγωγή της εκπαίδευσης των παιδιών και των γυναικών, της απασχόλησης και της αντιπροσώπευσης των αποκλεισμένων.

| — | Επίτευξη των Στόχων Ανάπτυξης της Χιλιετίας έως το έτος 2015. |
| --- | --- |

—

Επίτευξη των Στόχων Ανάπτυξης της Χιλιετίας έως το έτος 2015.

| 3.8 | Η πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων κατέχει εξέχουσα θέση στον τομέα των πολιτικών της ΕΕ για την Ελευθερία, την Ασφάλεια και τη Δικαιοσύνη. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, οι 8 στους 10 ευρωπαίοι πολίτες φοβούνται την τρομοκρατία και το 83 % του πληθυσμού της Ένωσης πιστεύει στην προστιθέμενη αξία της δράσης της ΕΕ ενάντια στην τρομοκρατία και, συνεπώς, την επιζητά. Το κεντρικό έγγραφο που συγκεντρώνει την αντιτρομοκρατική ιδεολογία της ΕΕ είναι το
  «Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας»

   (8). Οι κύριες κατευθυντήριες γραμμές του εν λόγω εγγράφου είναι:






  1. | Περαιτέρω προώθηση της διεθνούς συναίνεσης και ενίσχυση των διεθνών προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας· |
| --- | --- | --- |

3.8

Η πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων κατέχει εξέχουσα θέση στον τομέα των πολιτικών της ΕΕ για την Ελευθερία, την Ασφάλεια και τη Δικαιοσύνη. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, οι 8 στους 10 ευρωπαίοι πολίτες φοβούνται την τρομοκρατία και το 83 % του πληθυσμού της Ένωσης πιστεύει στην προστιθέμενη αξία της δράσης της ΕΕ ενάντια στην τρομοκρατία και, συνεπώς, την επιζητά. Το κεντρικό έγγραφο που συγκεντρώνει την αντιτρομοκρατική ιδεολογία της ΕΕ είναι το
  «Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας»

   (8). Οι κύριες κατευθυντήριες γραμμές του εν λόγω εγγράφου είναι:

1.

Περαιτέρω προώθηση της διεθνούς συναίνεσης και ενίσχυση των διεθνών προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

| 2. | Ανάληψη δράσεων στα πλαίσια της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών προτεραιότητας, όπου είναι αναγκαία η ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής ικανότητας και η δέσμευση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας· |
| --- | --- |

2.

Ανάληψη δράσεων στα πλαίσια της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών προτεραιότητας, όπου είναι αναγκαία η ενίσχυση της αντιτρομοκρατικής ικανότητας και η δέσμευση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

| 3. | Διαχείριση των παραγόντων που συμβάλλουν στη στήριξη του φαινομένου και τη στρατολόγηση τρομοκρατών· |
| --- | --- |

3.

Διαχείριση των παραγόντων που συμβάλλουν στη στήριξη του φαινομένου και τη στρατολόγηση τρομοκρατών·

| 4. | Περιορισμός της πρόσβασης των τρομοκρατών σε οικονομικούς και χρηματοδοτικούς πόρους· |
| --- | --- |

4.

Περιορισμός της πρόσβασης των τρομοκρατών σε οικονομικούς και χρηματοδοτικούς πόρους·

| 5. | Μεγιστοποίηση της ικανότητας των σωμάτων της ΕΕ και των κρατών μελών για τον εντοπισμό, τη διερεύνηση, τη δίωξη και την αποτροπή των τρομοκρατικών επιθέσεων· |
| --- | --- |

5.

Μεγιστοποίηση της ικανότητας των σωμάτων της ΕΕ και των κρατών μελών για τον εντοπισμό, τη διερεύνηση, τη δίωξη και την αποτροπή των τρομοκρατικών επιθέσεων·

| 6. | Προστασία της ασφάλειας των διεθνών μεταφορών και εξασφάλιση αποτελεσματικών συστημάτων συνοριακού ελέγχου· |
| --- | --- |

6.

Προστασία της ασφάλειας των διεθνών μεταφορών και εξασφάλιση αποτελεσματικών συστημάτων συνοριακού ελέγχου·

| 7. | Ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ και των κρατών μελών για τη διαχείριση των συνεπειών των τρομοκρατικών επιθέσεων. |
| --- | --- |

7.

Ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ και των κρατών μελών για τη διαχείριση των συνεπειών των τρομοκρατικών επιθέσεων.

| 3.9 | Εφόσον η τρομοκρατία συνιστά παγκόσμιο φαινόμενο, η αντιμετώπισή της πρέπει να είναι επίσης παγκόσμια, όχι μόνο υπό την έννοια ότι είναι καθοριστική η διεθνής συνεργασία, μεταξύ κρατών και διεθνών οργανισμών και σωμάτων, αλλά επίσης από την άποψη ότι πρέπει να συμμετέχουν σ' αυτήν όλοι οι κλάδοι των κοινωνιών: οργανωμένη κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων, καθώς και των οργανώσεων γενικού συμφέροντος ή διαφόρων δραστηριοτήτων), κυβερνητικοί οργανισμοί κάθε είδους, και πολίτες γενικότερα. Μία διαδικασία πολιτικού διαλόγου και διαλόγου με τους πολίτες πρέπει να καθιερωθεί για τα ζητήματα αυτά, μέσα στο γενικό πλαίσιο της ασφάλειας και της προστασίας των ελευθεριών. |
| --- | --- |

3.9

Εφόσον η τρομοκρατία συνιστά παγκόσμιο φαινόμενο, η αντιμετώπισή της πρέπει να είναι επίσης παγκόσμια, όχι μόνο υπό την έννοια ότι είναι καθοριστική η διεθνής συνεργασία, μεταξύ κρατών και διεθνών οργανισμών και σωμάτων, αλλά επίσης από την άποψη ότι πρέπει να συμμετέχουν σ' αυτήν όλοι οι κλάδοι των κοινωνιών: οργανωμένη κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων, καθώς και των οργανώσεων γενικού συμφέροντος ή διαφόρων δραστηριοτήτων), κυβερνητικοί οργανισμοί κάθε είδους, και πολίτες γενικότερα. Μία διαδικασία πολιτικού διαλόγου και διαλόγου με τους πολίτες πρέπει να καθιερωθεί για τα ζητήματα αυτά, μέσα στο γενικό πλαίσιο της ασφάλειας και της προστασίας των ελευθεριών.

| 3.10 | Προς το σκοπό αυτόν, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών έχει την ικανότητα και την ειδική ευθύνη να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της πρόκλησης της τρομοκρατίας. Το γεγονός ότι η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών βασίζεται στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών, της προσδίδει μια πιο ευέλικτη, δημιουργική και ποικίλη τοποθέτηση για την ανάπτυξη δράσεων πρόληψης πιο αποτελεσματικών απ' ό,τι των δημοσίων διοικήσεων. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να προωθήσει την γνώση και την κατανόηση κατά τρόπο οριζόντιο και από τη βάση προς την κορυφή, στοιχεία απαραίτητα για την οικοδόμηση κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς, που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων μέσω της συνεργασίας των πολιτών, της οικονομικής δραστηριότητας και της παιδείας.
  Ομοίως, οι αρμόδιες δημόσιες αρχές θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη τις προτάσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με την αναγκαία ισορροπία μεταξύ των μέτρων που αποσκοπούν στην ασφάλεια και εκείνων που αποσκοπούν στη διαφύλαξη των ελευθεριών. |
| --- | --- |

3.10

Προς το σκοπό αυτόν, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών έχει την ικανότητα και την ειδική ευθύνη να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της πρόκλησης της τρομοκρατίας. Το γεγονός ότι η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών βασίζεται στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών, της προσδίδει μια πιο ευέλικτη, δημιουργική και ποικίλη τοποθέτηση για την ανάπτυξη δράσεων πρόληψης πιο αποτελεσματικών απ' ό,τι των δημοσίων διοικήσεων. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί να προωθήσει την γνώση και την κατανόηση κατά τρόπο οριζόντιο και από τη βάση προς την κορυφή, στοιχεία απαραίτητα για την οικοδόμηση κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς, που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων μέσω της συνεργασίας των πολιτών, της οικονομικής δραστηριότητας και της παιδείας.

Ομοίως, οι αρμόδιες δημόσιες αρχές θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη τις προτάσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με την αναγκαία ισορροπία μεταξύ των μέτρων που αποσκοπούν στην ασφάλεια και εκείνων που αποσκοπούν στη διαφύλαξη των ελευθεριών.

| 3.11 | Οι μη κυβερνητικοί παράγοντες, σε όλο το φάσμα τους, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς και κινήματα, μέσα επικοινωνίας, οργανώσεις διαφόρων ομάδων συμφερόντων, πανεπιστημιακοί κύκλοι, θρησκευτικοί ηγέτες, καλλιτεχνικοί και πολιτιστικοί κύκλοι, η παγκόσμια κοινή γνώμη — όλοι οφείλουν να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στο ζήτημα αυτό. |
| --- | --- |

3.11

Οι μη κυβερνητικοί παράγοντες, σε όλο το φάσμα τους, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς και κινήματα, μέσα επικοινωνίας, οργανώσεις διαφόρων ομάδων συμφερόντων, πανεπιστημιακοί κύκλοι, θρησκευτικοί ηγέτες, καλλιτεχνικοί και πολιτιστικοί κύκλοι, η παγκόσμια κοινή γνώμη — όλοι οφείλουν να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στο ζήτημα αυτό.

| 3.12 | Μια δυναμική κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαδραματίσει στρατηγικό ρόλο στην προστασία των τοπικών κοινοτήτων, αντιτιθέμενη στις εξτρεμιστικές ιδεολογίες και διαχειριζόμενη το ζήτημα της πολιτικής βίας. Η κοινωνία των πολιτών είναι χώρος ελεύθερος, όπου οι πολίτες μπορούν να ασχοληθούν οι ίδιοι με το μέλλον τους, είναι μορφή αντίστασης και αγώνα, πηγή γνώσης, δημόσιας συζήτησης και κοινωνικού προβληματισμού, είναι μηχανισμός διαμεσολάβησης, συμφιλίωσης και συναινέσεων. Η κοινωνία των πολιτών δίνει φωνή στις διάφορες ομάδες και κινήματα κοινωνικού προσανατολισμού, παρέχει ένα δίαυλο έκφρασης στις μειονότητες και στους διαφωνούντες, και προωθεί, μέσω της ίδιας της ποικιλομορφίας της, μια νοοτροπία ανεκτικότητας και πλουραλισμού. Η κοινωνία των πολιτών συμπεριλαμβάνει τους ριζοσπαστικούς και τους μετριοπαθείς, εκείνους που βρίσκονται μέσα στο σύστημα κι εκείνους που βρίσκονται στο περιθώριο, εκείνους που αντιστέκονται κι εκείνους που διαπραγματεύονται. |
| --- | --- |

3.12

Μια δυναμική κοινωνία των πολιτών μπορεί να διαδραματίσει στρατηγικό ρόλο στην προστασία των τοπικών κοινοτήτων, αντιτιθέμενη στις εξτρεμιστικές ιδεολογίες και διαχειριζόμενη το ζήτημα της πολιτικής βίας. Η κοινωνία των πολιτών είναι χώρος ελεύθερος, όπου οι πολίτες μπορούν να ασχοληθούν οι ίδιοι με το μέλλον τους, είναι μορφή αντίστασης και αγώνα, πηγή γνώσης, δημόσιας συζήτησης και κοινωνικού προβληματισμού, είναι μηχανισμός διαμεσολάβησης, συμφιλίωσης και συναινέσεων. Η κοινωνία των πολιτών δίνει φωνή στις διάφορες ομάδες και κινήματα κοινωνικού προσανατολισμού, παρέχει ένα δίαυλο έκφρασης στις μειονότητες και στους διαφωνούντες, και προωθεί, μέσω της ίδιας της ποικιλομορφίας της, μια νοοτροπία ανεκτικότητας και πλουραλισμού. Η κοινωνία των πολιτών συμπεριλαμβάνει τους ριζοσπαστικούς και τους μετριοπαθείς, εκείνους που βρίσκονται μέσα στο σύστημα κι εκείνους που βρίσκονται στο περιθώριο, εκείνους που αντιστέκονται κι εκείνους που διαπραγματεύονται.

| 3.13 | Η κοινωνία των πολιτών μπορεί να αναλάβει αποφασιστικό ρόλο για την ανοικοδόμηση μιας νέας προοπτικής για σφαιρική και συντονισμένη δράση, που μέχρι τώρα παρεμποδιζόταν από τις μονομερείς στάσεις και από τις διεθνείς πολιτικές διαφωνίες, στο πιο πρόσφατο παρελθόν. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, διάφοροι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών συνέπηξαν δυναμικές διεθνικές ενώσεις -που περιλαμβάνουν πρόσωπα και ομάδες από ολόκληρο τον κόσμο- για την προώθηση παγκόσμιων υποθέσεων, όπως ζητήματα ισότητας των φύλων, ειρήνη και ανθρώπινα δικαιώματα, καταπολέμηση του ΣΕΑΑ (AIDS), περιβάλλον, κινήματα για θεμιτούς όρους εμπορίου και την παγκόσμια δικαιοσύνη, κ.λπ. |
| --- | --- |

3.13

Η κοινωνία των πολιτών μπορεί να αναλάβει αποφασιστικό ρόλο για την ανοικοδόμηση μιας νέας προοπτικής για σφαιρική και συντονισμένη δράση, που μέχρι τώρα παρεμποδιζόταν από τις μονομερείς στάσεις και από τις διεθνείς πολιτικές διαφωνίες, στο πιο πρόσφατο παρελθόν. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, διάφοροι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών συνέπηξαν δυναμικές διεθνικές ενώσεις -που περιλαμβάνουν πρόσωπα και ομάδες από ολόκληρο τον κόσμο- για την προώθηση παγκόσμιων υποθέσεων, όπως ζητήματα ισότητας των φύλων, ειρήνη και ανθρώπινα δικαιώματα, καταπολέμηση του ΣΕΑΑ (AIDS), περιβάλλον, κινήματα για θεμιτούς όρους εμπορίου και την παγκόσμια δικαιοσύνη, κ.λπ.

| 3.14 | Αποτελεί όλο και ευρύτερα αποδεκτή πεποίθηση το ότι, για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, δεν επαρκεί η δράση των κρατών, εάν δεν συνοδεύεται από ενεργό δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών και των φορέων της. Ως βήμα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ βρίσκεται ενώπιον της ευκαιρίας, αλλά και της ευθύνης, να ενεργήσει στους τομείς που της αντιστοιχούν, στα πλαίσια των δράσεων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας που προωθούνται εντός της ΕΕ, καθώς και σε άλλους κατάλληλους χώρους. Ομοίως, οι προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει, κανονικά, να δώσουν τη δυνατότητα στην ΕΟΚΕ, στα πλαίσια του ρόλου της όσον αφορά την πρόληψη, τη συνεργασία και το διάλογο, να συμβάλει στη διαμόρφωση των αντιτρομοκρατικών πολιτικών που επηρεάζουν το πεδίο δράσης της. Η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος για την πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και για την πρόληψη της εγκληματικότητας παρέχει ένα ευρύ και ευέλικτο πλαίσιο για τη διαμόρφωση κάθε είδους πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

3.14

Αποτελεί όλο και ευρύτερα αποδεκτή πεποίθηση το ότι, για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, δεν επαρκεί η δράση των κρατών, εάν δεν συνοδεύεται από ενεργό δέσμευση της κοινωνίας των πολιτών και των φορέων της. Ως βήμα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ βρίσκεται ενώπιον της ευκαιρίας, αλλά και της ευθύνης, να ενεργήσει στους τομείς που της αντιστοιχούν, στα πλαίσια των δράσεων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας που προωθούνται εντός της ΕΕ, καθώς και σε άλλους κατάλληλους χώρους. Ομοίως, οι προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει, κανονικά, να δώσουν τη δυνατότητα στην ΕΟΚΕ, στα πλαίσια του ρόλου της όσον αφορά την πρόληψη, τη συνεργασία και το διάλογο, να συμβάλει στη διαμόρφωση των αντιτρομοκρατικών πολιτικών που επηρεάζουν το πεδίο δράσης της. Η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος για την πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας και για την πρόληψη της εγκληματικότητας παρέχει ένα ευρύ και ευέλικτο πλαίσιο για τη διαμόρφωση κάθε είδους πρωτοβουλιών.

| 3.15 | Σε γενικές γραμμές, κρίνονται σκόπιμες οι ακόλουθες γενικές παρατηρήσεις: |
| --- | --- |

3.15

Σε γενικές γραμμές, κρίνονται σκόπιμες οι ακόλουθες γενικές παρατηρήσεις:

| 3.15.1 | Η ΕΟΚΕ καταδικάζει αποφασιστικά οποιαδήποτε μορφή τρομοκρατίας και λαμβάνει θέση ως προς το ζήτημα αυτό. |
| --- | --- |

3.15.1

Η ΕΟΚΕ καταδικάζει αποφασιστικά οποιαδήποτε μορφή τρομοκρατίας και λαμβάνει θέση ως προς το ζήτημα αυτό.

| 3.15.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σταθερά την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας και επισημαίνει τη θετική αξία του διορισμού Συντονιστή της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, κ. Gijs de Vries. |
| --- | --- |

3.15.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σταθερά την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας και επισημαίνει τη θετική αξία του διορισμού Συντονιστή της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, κ. Gijs de Vries.

| 3.15.3 | Πρέπει να συνεχιστεί η πρόοδος ως προς τη διαδικασία εδραίωσης της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.15.3

Πρέπει να συνεχιστεί η πρόοδος ως προς τη διαδικασία εδραίωσης της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας εντός της ΕΕ.

| 3.15.4 | Επίσης, πρέπει να επιτευχθεί ένα επίπεδο πραγματικά αποτελεσματικής συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών σε θέματα αστυνομίας και πληροφοριών (με έμφαση στην αρχή της διάθεσης των κατάλληλων πληροφοριών), καθώς και στο δικαστικό τομέα, αλλά και ένα επίπεδο αποτελεσματικής και σταθερής συνεργασίας με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.15.4

Επίσης, πρέπει να επιτευχθεί ένα επίπεδο πραγματικά αποτελεσματικής συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών σε θέματα αστυνομίας και πληροφοριών (με έμφαση στην αρχή της διάθεσης των κατάλληλων πληροφοριών), καθώς και στο δικαστικό τομέα, αλλά και ένα επίπεδο αποτελεσματικής και σταθερής συνεργασίας με τρίτες χώρες.

| 3.15.5 | Ακόμη, πολύ σημαντικές είναι οι στρατηγικές εταιρικές σχέσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο της πρότασης της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.15.5

Ακόμη, πολύ σημαντικές είναι οι στρατηγικές εταιρικές σχέσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο της πρότασης της Επιτροπής.

| 3.16 | Ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μπορεί να διαρθρωθεί σε δύο επίπεδα: στην πρόληψη των επιθέσεων και στη διαχείριση των συνεπειών τους, είτε αυτές είναι σωματικής, είτε ψυχολογικής ή οικονομικής φύσεως. Σύμφωνα με τις μορφές δράσεων που προσδιορίζονται στην πρόταση, και επωφελούμενη από το γενικό χαρακτήρα των ορισμών, η ΕΟΚΕ μπορεί, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, να προωθήσει διαφόρων ειδών πρωτοβουλίες οι οποίες, γενικά και συνοπτικά, θα μπορούσαν να αρχίσουν να διαμορφώνονται γύρω από τους ίδιους τομείς στους οποίους επικεντρώθηκε ο προβληματισμός της Διεθνούς διάσκεψης κορυφής για τη δημοκρατία, την τρομοκρατία και την ασφάλεια, που έληξε στη Μαδρίτη, στις 11 Μαρτίου 2005. Στη συνάντηση αυτή, θεσπίστηκε σχέδιο δράσης γνωστό ως Ατζέντα της Μαδρίτης, όπου σκιαγραφείται ένα πλαίσιο εφαρμογής διαφόρων ετερογενών συστάσεων (9): |
| --- | --- |

3.16

Ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών μπορεί να διαρθρωθεί σε δύο επίπεδα: στην πρόληψη των επιθέσεων και στη διαχείριση των συνεπειών τους, είτε αυτές είναι σωματικής, είτε ψυχολογικής ή οικονομικής φύσεως. Σύμφωνα με τις μορφές δράσεων που προσδιορίζονται στην πρόταση, και επωφελούμενη από το γενικό χαρακτήρα των ορισμών, η ΕΟΚΕ μπορεί, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, να προωθήσει διαφόρων ειδών πρωτοβουλίες οι οποίες, γενικά και συνοπτικά, θα μπορούσαν να αρχίσουν να διαμορφώνονται γύρω από τους ίδιους τομείς στους οποίους επικεντρώθηκε ο προβληματισμός της Διεθνούς διάσκεψης κορυφής για τη δημοκρατία, την τρομοκρατία και την ασφάλεια, που έληξε στη Μαδρίτη, στις 11 Μαρτίου 2005. Στη συνάντηση αυτή, θεσπίστηκε σχέδιο δράσης γνωστό ως Ατζέντα της Μαδρίτης, όπου σκιαγραφείται ένα πλαίσιο εφαρμογής διαφόρων ετερογενών συστάσεων (9):

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου 2005/0034 (CNS) για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «πρόληψη ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας», για την περίοδο 2007-2013 |
| --- | --- |

4.1

Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου 2005/0034 (CNS) για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «πρόληψη ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας», για την περίοδο 2007-2013

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα κριτήρια της Επιτροπής ως προς τους γενικούς στόχους του Προγράμματος που περιλαμβάνονται στα άρθρα 3 και 4 της Πρότασης. |
| --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα κριτήρια της Επιτροπής ως προς τους γενικούς στόχους του Προγράμματος που περιλαμβάνονται στα άρθρα 3 και 4 της Πρότασης.

| 4.1.2 | Στα πλαίσια των επιλέξιμων δράσεων που καταγράφονται λεπτομερώς στο άρθρο 5 της πρότασης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα εξής: |
| --- | --- |

4.1.2

Στα πλαίσια των επιλέξιμων δράσεων που καταγράφονται λεπτομερώς στο άρθρο 5 της πρότασης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:

| 4.1.2.1 | «Δραστηριότητες ανάλυσης, παρακολούθησης, αξιολόγησης, ελέγχου και επιθεώρησης» [Άρθρο 5, παρ. 2, εδ. (β)]. Παρότι η βασική έρευνα στον τομέα αυτόν θα διεξάγεται μέσω του 7ου προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα, το οποίο αφιερώνει, σύμφωνα με την παρούσα πρόταση της Επιτροπής, ένα δισεκατομμύριο ευρώ για το σκοπό αυτόν, το πρόγραμμα τούτο οφείλει να προωθήσει την εφαρμοσμένη έρευνα σχετικά με τις συζητήσεις και τη διάδοση των γνώσεων που αναπτύσσονται σε «εργαστήρια ιδεών», πανεπιστημιακά ιδρύματα και διάφορα φόρουμ και οργανώσεις, που λειτουργούν ως κέντρα σκέψης και διαμόρφωσης προτάσεων για πολιτικές που θα ενισχύουν τους επίσημους και ανεπίσημους δεσμούς μεταξύ ερευνητών, αναλυτών και διανοουμένων, από τη μία πλευρά, και αρμόδιων για τη λήψη αποφάσεων, από την άλλη. |
| --- | --- |

4.1.2.1

«Δραστηριότητες ανάλυσης, παρακολούθησης, αξιολόγησης, ελέγχου και επιθεώρησης» [Άρθρο 5, παρ. 2, εδ. (β)]. Παρότι η βασική έρευνα στον τομέα αυτόν θα διεξάγεται μέσω του 7ου προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα, το οποίο αφιερώνει, σύμφωνα με την παρούσα πρόταση της Επιτροπής, ένα δισεκατομμύριο ευρώ για το σκοπό αυτόν, το πρόγραμμα τούτο οφείλει να προωθήσει την εφαρμοσμένη έρευνα σχετικά με τις συζητήσεις και τη διάδοση των γνώσεων που αναπτύσσονται σε «εργαστήρια ιδεών», πανεπιστημιακά ιδρύματα και διάφορα φόρουμ και οργανώσεις, που λειτουργούν ως κέντρα σκέψης και διαμόρφωσης προτάσεων για πολιτικές που θα ενισχύουν τους επίσημους και ανεπίσημους δεσμούς μεταξύ ερευνητών, αναλυτών και διανοουμένων, από τη μία πλευρά, και αρμόδιων για τη λήψη αποφάσεων, από την άλλη.

| 4.1.2.2 | «Κατάρτιση, ανταλλαγές προσωπικού και εμπειρογνωμόνων» [Άρθρο 4, παρ. 2, εδ. (δ)]· δράσεις που σχετίζονται με τις προηγούμενες, αλλά κυρίως με εκείνες που θα επιτρέπουν την έναρξη, ανάπτυξη και συνεχή διατήρηση ποιοτικών προγραμμάτων κατάρτισης και ειδίκευσης γλωσσολόγων, μεταφραστών και διερμηνέων σε γλώσσες για τις οποίες υπάρχουν σήμερα λίγοι ειδικοί και οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη διαβίβαση μηνυμάτων που σχετίζονται με την ανάθεση εγκλημάτων και τρομοκρατικών πράξεων και για την προπαγάνδα που τις δικαιολογεί και προσελκύει νέους οπαδούς. |
| --- | --- |

4.1.2.2

«Κατάρτιση, ανταλλαγές προσωπικού και εμπειρογνωμόνων» [Άρθρο 4, παρ. 2, εδ. (δ)]· δράσεις που σχετίζονται με τις προηγούμενες, αλλά κυρίως με εκείνες που θα επιτρέπουν την έναρξη, ανάπτυξη και συνεχή διατήρηση ποιοτικών προγραμμάτων κατάρτισης και ειδίκευσης γλωσσολόγων, μεταφραστών και διερμηνέων σε γλώσσες για τις οποίες υπάρχουν σήμερα λίγοι ειδικοί και οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη διαβίβαση μηνυμάτων που σχετίζονται με την ανάθεση εγκλημάτων και τρομοκρατικών πράξεων και για την προπαγάνδα που τις δικαιολογεί και προσελκύει νέους οπαδούς.

| 4.1.2.3 | «Δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και διάδοσης» [Άρθρο 5, παρ. 2, εδ. (ε)], συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στο σημείο 4.2.2.1, αλλά με την απόδοση ειδικής σημασίας στο ρόλο των μέσων επικοινωνίας, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν μέσον για την εξάλειψη των ηθικών ερεισμάτων της βίας, αλλά που σε ορισμένες περιπτώσεις επιτρέπουν την ανεμπόδιστη διάδοση της προπαγάνδας αναγνωρισμένων τρομοκρατικών και εγκληματικών ομάδων, συγχέοντας το αναφαίρετο δικαίωμα της διάδοσης της είδησης με απεριόριστη διευκόλυνση περιεχομένου, με την αρνητική παρενέργεια να χρησιμεύουν ως φερέφωνο της τρομοκρατικής πρόθεσης των εγκληματικών ομάδων: μεταδίδοντας ζωντανά εικόνες επιθέσεων, απαγωγών και δολοφονιών αιχμαλώτων και τρομοκρατημένων ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.1.2.3

«Δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και διάδοσης» [Άρθρο 5, παρ. 2, εδ. (ε)], συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιλαμβάνονται στο σημείο 4.2.2.1, αλλά με την απόδοση ειδικής σημασίας στο ρόλο των μέσων επικοινωνίας, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν μέσον για την εξάλειψη των ηθικών ερεισμάτων της βίας, αλλά που σε ορισμένες περιπτώσεις επιτρέπουν την ανεμπόδιστη διάδοση της προπαγάνδας αναγνωρισμένων τρομοκρατικών και εγκληματικών ομάδων, συγχέοντας το αναφαίρετο δικαίωμα της διάδοσης της είδησης με απεριόριστη διευκόλυνση περιεχομένου, με την αρνητική παρενέργεια να χρησιμεύουν ως φερέφωνο της τρομοκρατικής πρόθεσης των εγκληματικών ομάδων: μεταδίδοντας ζωντανά εικόνες επιθέσεων, απαγωγών και δολοφονιών αιχμαλώτων και τρομοκρατημένων ανθρώπων.

| 4.1.3 | Στο Άρθρο 6, θα ήταν ευκταίο να διευκρινίζεται σαφέστερα και λεπτομερέστερα ποιος μπορεί να υποβάλλει αιτήσεις, όπως συμβαίνει στο άρθρο 5 του επομένου Προγράμματος που εξετάζεται. Δεδομένου ότι η αντίστοιχη δράση αναπτύσσεται σε τομείς ιδιαίτερα ευαίσθητους, η Επιτροπή θα δημοσιεύει τον κατάλογο των δικαιούχων των επιδοτήσεων σε ετήσια βάση. |
| --- | --- |

4.1.3

Στο Άρθρο 6, θα ήταν ευκταίο να διευκρινίζεται σαφέστερα και λεπτομερέστερα ποιος μπορεί να υποβάλλει αιτήσεις, όπως συμβαίνει στο άρθρο 5 του επομένου Προγράμματος που εξετάζεται. Δεδομένου ότι η αντίστοιχη δράση αναπτύσσεται σε τομείς ιδιαίτερα ευαίσθητους, η Επιτροπή θα δημοσιεύει τον κατάλογο των δικαιούχων των επιδοτήσεων σε ετήσια βάση.

| 4.1.4 | Το Άρθρο 14, παράγραφος 3, ορίζει ότι η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης και ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος. Η ΕΟΚΕ θα έπρεπε επίσης να τηρείται ενήμερη, ως σημαντικό ενδιαφερόμενο μέρος, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. |
| --- | --- |

4.1.4

Το Άρθρο 14, παράγραφος 3, ορίζει ότι η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης και ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος. Η ΕΟΚΕ θα έπρεπε επίσης να τηρείται ενήμερη, ως σημαντικό ενδιαφερόμενο μέρος, κατά τη διαδικασία αξιολόγησης.

| 4.2 | Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου 2005/0035 (CNS) για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας» για την περίοδο 2007-2013 |
| --- | --- |

4.2

Πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου 2005/0035 (CNS) για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας» για την περίοδο 2007-2013

| 4.2.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους γενικούς και ειδικούς στόχους του προγράμματος (Άρθρα 2 και 3). |
| --- | --- |

4.2.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους γενικούς και ειδικούς στόχους του προγράμματος (Άρθρα 2 και 3).

| 4.2.2 | Παρότι η κοινωνική και νομική συνδρομή προς τα θύματα προβλέπεται στο πρόγραμμα θεμελιωδών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις πτυχές της προστασίας των θυμάτων και μαρτύρων και στην προώθηση και ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για θέματα προστασίας τους [Άρθρα 3, παρ. 1, εδ. (γ) και 3, παρ. 2, εδ. (γ)], καθώς και στις πτυχές που σχετίζονται με την εγκληματολογία που εφαρμόζεται στην πρόληψη της εγκληματικότητας και στην ανάπτυξη οριζόντιων μεθόδων και μέσων για στρατηγικές πρόληψης και καταπολέμησης της εγκληματικότητας [Άρθρα 3, παρ. 1, εδ. (β) και 3, παρ. 2, εδ. (β)]: Προς τους σκοπούς αυτούς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εργασίες της Επιτροπής σχετικά με τα πρότυπα σχέδια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της εμπορίας ανθρώπων και για την παροχή οικονομικής υποστήριξης στα θύματα της τρομοκρατίας. Με βάση την αξιολόγηση των εν λόγω πρότυπων σχεδίων, από τη στιγμή που θα έχουν τεθεί σε εφαρμογή, θα ήταν επιθυμητή η δημιουργία ενός μόνιμου αντισταθμιστικού ταμείου για τα θύματα της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

4.2.2

Παρότι η κοινωνική και νομική συνδρομή προς τα θύματα προβλέπεται στο πρόγραμμα θεμελιωδών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις πτυχές της προστασίας των θυμάτων και μαρτύρων και στην προώθηση και ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για θέματα προστασίας τους [Άρθρα 3, παρ. 1, εδ. (γ) και 3, παρ. 2, εδ. (γ)], καθώς και στις πτυχές που σχετίζονται με την εγκληματολογία που εφαρμόζεται στην πρόληψη της εγκληματικότητας και στην ανάπτυξη οριζόντιων μεθόδων και μέσων για στρατηγικές πρόληψης και καταπολέμησης της εγκληματικότητας [Άρθρα 3, παρ. 1, εδ. (β) και 3, παρ. 2, εδ. (β)]: Προς τους σκοπούς αυτούς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εργασίες της Επιτροπής σχετικά με τα πρότυπα σχέδια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της εμπορίας ανθρώπων και για την παροχή οικονομικής υποστήριξης στα θύματα της τρομοκρατίας. Με βάση την αξιολόγηση των εν λόγω πρότυπων σχεδίων, από τη στιγμή που θα έχουν τεθεί σε εφαρμογή, θα ήταν επιθυμητή η δημιουργία ενός μόνιμου αντισταθμιστικού ταμείου για τα θύματα της τρομοκρατίας.

| 4.2.2.1 | Όσον αφορά την προστασία των θυμάτων της τρομοκρατίας και των μελών της οικογενείας τους ή των εξαρτώμενων ατόμων, σε όλες της πτυχές της: Η «ανθρώπινη διάσταση» κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, επικεντρωμένη στην προώθηση και προστασία του ρόλου των θυμάτων και της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να ενσωματωθεί ως συστατικό στοιχείο οποιασδήποτε στρατηγικής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Τα θύματα υφίστανται «στο πετσί τους» μια βία που κατευθύνεται ενάντια στην κοινωνία στο σύνολό της, και ενάντια στις αξίες που αυτή εκπροσωπεί και, ως εκ τούτου, χρήζουν αναγνώρισης και ανταπόκρισης εκ μέρους της κοινωνίας αυτής, ως ηθικό και πολιτικό χρέος, με την υποχρέωση κάθε κράτους να προστατεύει τα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών του και να εγγυάται την ελεύθερη άσκησή τους, και πρώτα απ' όλα το δικαίωμα στη ζωή και στο να ζουν ελεύθεροι από οποιοδήποτε φόβο, απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή. Τα θύματα αντιπροσωπεύουν το αληθινό πρόσωπο και την πραγματικότητα της τρομοκρατίας και είναι η πρώτη «φωνή» και η πρώτη γραμμή κρούσης της κοινωνίας έναντι της τρομοκρατίας. Τα θύματα αποτελούν την ισχυρότερη μαρτυρία για τη συνειδητοποίηση του προβλήματος και την ανάληψη της αναγκαίας δέσμευσης από την κοινωνία ενάντια στην τρομοκρατία και για τη διαμόρφωση μιας αντιμετώπισης με επίγνωση των δικαιωμάτων των πολιτών. Αυτή η μαρτυρία είναι το ισχυρότερο μέσον για την πολιτική και ηθική απομόνωση της τρομοκρατίας και την εξάλειψη των ηθικών ερεισμάτων της. Γι' αυτό, λοιπόν, είναι αναγκαία τα εξής:






  — | Η αναγνώριση και αλληλεγγύη εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, με την αποστολή σαφούς μηνύματος όσον αφορά τον κεντρικό ρόλο του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. |
| --- | --- | --- |

4.2.2.1

Όσον αφορά την προστασία των θυμάτων της τρομοκρατίας και των μελών της οικογενείας τους ή των εξαρτώμενων ατόμων, σε όλες της πτυχές της: Η «ανθρώπινη διάσταση» κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, επικεντρωμένη στην προώθηση και προστασία του ρόλου των θυμάτων και της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να ενσωματωθεί ως συστατικό στοιχείο οποιασδήποτε στρατηγικής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Τα θύματα υφίστανται «στο πετσί τους» μια βία που κατευθύνεται ενάντια στην κοινωνία στο σύνολό της, και ενάντια στις αξίες που αυτή εκπροσωπεί και, ως εκ τούτου, χρήζουν αναγνώρισης και ανταπόκρισης εκ μέρους της κοινωνίας αυτής, ως ηθικό και πολιτικό χρέος, με την υποχρέωση κάθε κράτους να προστατεύει τα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών του και να εγγυάται την ελεύθερη άσκησή τους, και πρώτα απ' όλα το δικαίωμα στη ζωή και στο να ζουν ελεύθεροι από οποιοδήποτε φόβο, απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή. Τα θύματα αντιπροσωπεύουν το αληθινό πρόσωπο και την πραγματικότητα της τρομοκρατίας και είναι η πρώτη «φωνή» και η πρώτη γραμμή κρούσης της κοινωνίας έναντι της τρομοκρατίας. Τα θύματα αποτελούν την ισχυρότερη μαρτυρία για τη συνειδητοποίηση του προβλήματος και την ανάληψη της αναγκαίας δέσμευσης από την κοινωνία ενάντια στην τρομοκρατία και για τη διαμόρφωση μιας αντιμετώπισης με επίγνωση των δικαιωμάτων των πολιτών. Αυτή η μαρτυρία είναι το ισχυρότερο μέσον για την πολιτική και ηθική απομόνωση της τρομοκρατίας και την εξάλειψη των ηθικών ερεισμάτων της. Γι' αυτό, λοιπόν, είναι αναγκαία τα εξής:

—

Η αναγνώριση και αλληλεγγύη εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, με την αποστολή σαφούς μηνύματος όσον αφορά τον κεντρικό ρόλο του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

| — | Διεθνή μέτρα και μηχανισμοί για την προστασία και συνδρομή, για τα θύματα της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

—

Διεθνή μέτρα και μηχανισμοί για την προστασία και συνδρομή, για τα θύματα της τρομοκρατίας.

| — | Ο προβληματισμός σχετικά με τα θύματα στηρίζεται ευρέως στον προβληματισμό σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και απαιτεί τη διεύρυνση του προβληματισμού σχετικά με το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ατομικών ελευθεριών κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ώστε να συμβιβάζει και να συνενώνει, ως δύο συμπληρωματικές πτυχές, την υποχρέωση των κρατών να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την υποχρέωση των κρατών να υιοθετούν όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων έναντι της τρομοκρατίας. Δυστυχώς, στο υπό εξέταση έγγραφο της Επιτροπής, δεν γίνεται αναφορά στον προβληματισμό αυτό. |
| --- | --- |

—

Ο προβληματισμός σχετικά με τα θύματα στηρίζεται ευρέως στον προβληματισμό σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και απαιτεί τη διεύρυνση του προβληματισμού σχετικά με το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ατομικών ελευθεριών κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ώστε να συμβιβάζει και να συνενώνει, ως δύο συμπληρωματικές πτυχές, την υποχρέωση των κρατών να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την υποχρέωση των κρατών να υιοθετούν όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων έναντι της τρομοκρατίας. Δυστυχώς, στο υπό εξέταση έγγραφο της Επιτροπής, δεν γίνεται αναφορά στον προβληματισμό αυτό.

| — | Προώθηση μέτρων για την προαγωγή της δέσμευσης της κοινωνίας των πολιτών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, μέσω των οποίων θα εκφράζεται η γνώμη και η ενεργός συμμετοχή των πολιτικών φορέων και ειδικότερα των θυμάτων, στη διεθνή σκηνή. |
| --- | --- |

—

Προώθηση μέτρων για την προαγωγή της δέσμευσης της κοινωνίας των πολιτών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, μέσω των οποίων θα εκφράζεται η γνώμη και η ενεργός συμμετοχή των πολιτικών φορέων και ειδικότερα των θυμάτων, στη διεθνή σκηνή.

| 4.2.2.2 | Σχετικά με την πρόληψη της εγκληματικότητας: Η διακίνηση ναρκωτικών συνιστά το μεγαλύτερο πρόβλημα διεθνικού εγκλήματος στην ΕΕ. Εγκληματικές ομάδες καλά εγκατεστημένες σε όλα τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη διανομή σε μεγάλη κλίμακα σε ολόκληρη την Ένωση. Επιπλέον, η τάση για διακίνηση περισσότερων της μίας ουσίας εξακολουθεί να αυξάνεται.
  Η παράνομη διακίνηση ανθρώπων συνιστά αυξανόμενο πρόβλημα στην Ένωση. Τα οικονομικά οφέλη από τη δραστηριότητα αυτή είναι εξωφρενικά. Η ΕΕ οφείλει να ενισχύσει την επιχειρησιακή της ικανότητα για τη δρομολόγηση και την υποστήριξη ερευνών σχετικά με την παράνομη διακίνηση ανθρώπων και όλες τις σχετικές πτυχές, όπως η σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και γενικότερα η πορνεία. Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι επιβάλλεται η ανάληψη πρωτοβουλιών όπως η «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον τίτλο παραμονής μικρής διαρκείας που χορηγείται στα θύματα της διευκόλυνσης της λαθρομετανάστευσης ή της διακίνησης ανθρώπων που συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές» (10), που συνίσταται στην ενίσχυση των μέσων καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης, με τη χορήγηση τίτλου παραμονής στα θύματα της διευκόλυνσης της λαθρομετανάστευσης και της διακίνησης ανθρώπων (11).
  Η διαφθορά, το «ξέπλυμα» κεφαλαίων, τα οικονομικά εγκλήματα και η παραχάραξη χρήματος συνιστούν επίσης αντικείμενο ανησυχίας για την Ένωση. Το «ξέπλυμα» κεφαλαίων αποτελεί κεντρική δραστηριότητα των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος που δραστηριοποιούνται εντός της Ένωσης, δεδομένου ότι χρησιμεύει ως πηγή χρηματοδότησης. Η σύγκλιση όλων των προαναφερόμενων (διάφορες εκφάνσεις εγκληματικότητας και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας), δημιουργεί συνέργιες που ενισχύουν την εκμετάλλευση ανθρώπων (12). Είναι ιδιαιτέρως αναγκαία τα εξής:






  — | Προώθηση της συνεργασίας και των στρατηγικών συμμαχιών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών, καθώς και την καταπολέμηση του «ξεπλύματος» κεφαλαίων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και την τήρηση προτύπων διαφάνειας και επαγγελματικής ακεραιότητας στον χρηματοοικονομικό κλάδο και τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, σύμφωνα με τις συστάσεις του GAFI (13) (του κύριου διεθνούς οργανισμού που έχει επιφορτιστεί με την προστασία του διεθνούς χρηματοοικονομικού συστήματος έναντι του ξεπλύματος χρημάτων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας) και με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ (14). |
| --- | --- | --- |

4.2.2.2

Σχετικά με την πρόληψη της εγκληματικότητας: Η διακίνηση ναρκωτικών συνιστά το μεγαλύτερο πρόβλημα διεθνικού εγκλήματος στην ΕΕ. Εγκληματικές ομάδες καλά εγκατεστημένες σε όλα τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη διανομή σε μεγάλη κλίμακα σε ολόκληρη την Ένωση. Επιπλέον, η τάση για διακίνηση περισσότερων της μίας ουσίας εξακολουθεί να αυξάνεται.

Η παράνομη διακίνηση ανθρώπων συνιστά αυξανόμενο πρόβλημα στην Ένωση. Τα οικονομικά οφέλη από τη δραστηριότητα αυτή είναι εξωφρενικά. Η ΕΕ οφείλει να ενισχύσει την επιχειρησιακή της ικανότητα για τη δρομολόγηση και την υποστήριξη ερευνών σχετικά με την παράνομη διακίνηση ανθρώπων και όλες τις σχετικές πτυχές, όπως η σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και γενικότερα η πορνεία. Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι επιβάλλεται η ανάληψη πρωτοβουλιών όπως η «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον τίτλο παραμονής μικρής διαρκείας που χορηγείται στα θύματα της διευκόλυνσης της λαθρομετανάστευσης ή της διακίνησης ανθρώπων που συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές» (10), που συνίσταται στην ενίσχυση των μέσων καταπολέμησης της λαθρομετανάστευσης, με τη χορήγηση τίτλου παραμονής στα θύματα της διευκόλυνσης της λαθρομετανάστευσης και της διακίνησης ανθρώπων (11).

Η διαφθορά, το «ξέπλυμα» κεφαλαίων, τα οικονομικά εγκλήματα και η παραχάραξη χρήματος συνιστούν επίσης αντικείμενο ανησυχίας για την Ένωση. Το «ξέπλυμα» κεφαλαίων αποτελεί κεντρική δραστηριότητα των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος που δραστηριοποιούνται εντός της Ένωσης, δεδομένου ότι χρησιμεύει ως πηγή χρηματοδότησης. Η σύγκλιση όλων των προαναφερόμενων (διάφορες εκφάνσεις εγκληματικότητας και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας), δημιουργεί συνέργιες που ενισχύουν την εκμετάλλευση ανθρώπων (12). Είναι ιδιαιτέρως αναγκαία τα εξής:

—

Προώθηση της συνεργασίας και των στρατηγικών συμμαχιών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών, καθώς και την καταπολέμηση του «ξεπλύματος» κεφαλαίων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και την τήρηση προτύπων διαφάνειας και επαγγελματικής ακεραιότητας στον χρηματοοικονομικό κλάδο και τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, σύμφωνα με τις συστάσεις του GAFI (13) (του κύριου διεθνούς οργανισμού που έχει επιφορτιστεί με την προστασία του διεθνούς χρηματοοικονομικού συστήματος έναντι του ξεπλύματος χρημάτων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας) και με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ (14).

| — | Προώθηση συγκριτικών πλαισίων στατιστικής και εφαρμοσμένης εγκληματολογίας, καθώς και εφαρμογή τους σε πραγματικά μέτρα και πολιτικές. |
| --- | --- |

—

Προώθηση συγκριτικών πλαισίων στατιστικής και εφαρμοσμένης εγκληματολογίας, καθώς και εφαρμογή τους σε πραγματικά μέτρα και πολιτικές.

| 4.3 | Σχετικά με το Άρθρο 4, παράγραφος 2 (είδος δράσεων που θα χρηματοδοτούνται) |
| --- | --- |

4.3

Σχετικά με το Άρθρο 4, παράγραφος 2 (είδος δράσεων που θα χρηματοδοτούνται)

| 4.3.1 | Θα έπρεπε να γίνεται ειδική μνεία στον διάλογο μεταξύ θρησκειών και μεταξύ γενεών, για τον εντοπισμό φονταμενταλιστικών τοποθετήσεων, και να αξιοποιηθούν ορθές πρακτικές που θα ενισχύουν την αμοιβαία κατανόηση, τη μετριοπάθεια και τη δημοκρατική ανεκτικότητα, περιορίζοντας έτσι την τάση προς το ριζοσπαστισμό και τη στρατολόγηση οπαδών. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας απαιτεί να αφαιρεθούν από το φαινόμενο αυτό τα ηθικά του ερείσματα, και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με το διάλογο και την κατανόηση του άλλου. Πρέπει να προωθηθούν οι δράσεις που θα επιτρέπουν στους οπαδούς διαφόρων δογμάτων και τους αντίστοιχους ηγέτες τους να οικοδομήσουν «γέφυρες» κατανόησης και συνεννόησης που να προάγουν την ομόνοια και την ανεκτικότητα και να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός συνόλου γνώσεων που θα βοηθήσει να μάθουμε τι είναι αυτό που ξυπνά το μίσος και πώς μπορεί να «απενεργοποιηθεί». Οι διάφορες θρησκευτικές κοινότητες πρέπει να γνωριστούν καλύτερα μεταξύ τους και ο καλύτερος τρόπος γι' αυτό είναι η λήψη μέτρων που θα επιτρέπουν τη δημιουργία δικτύων μεταξύ των μελών τους. |
| --- | --- |

4.3.1

Θα έπρεπε να γίνεται ειδική μνεία στον διάλογο μεταξύ θρησκειών και μεταξύ γενεών, για τον εντοπισμό φονταμενταλιστικών τοποθετήσεων, και να αξιοποιηθούν ορθές πρακτικές που θα ενισχύουν την αμοιβαία κατανόηση, τη μετριοπάθεια και τη δημοκρατική ανεκτικότητα, περιορίζοντας έτσι την τάση προς το ριζοσπαστισμό και τη στρατολόγηση οπαδών. Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας απαιτεί να αφαιρεθούν από το φαινόμενο αυτό τα ηθικά του ερείσματα, και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με το διάλογο και την κατανόηση του άλλου. Πρέπει να προωθηθούν οι δράσεις που θα επιτρέπουν στους οπαδούς διαφόρων δογμάτων και τους αντίστοιχους ηγέτες τους να οικοδομήσουν «γέφυρες» κατανόησης και συνεννόησης που να προάγουν την ομόνοια και την ανεκτικότητα και να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός συνόλου γνώσεων που θα βοηθήσει να μάθουμε τι είναι αυτό που ξυπνά το μίσος και πώς μπορεί να «απενεργοποιηθεί». Οι διάφορες θρησκευτικές κοινότητες πρέπει να γνωριστούν καλύτερα μεταξύ τους και ο καλύτερος τρόπος γι' αυτό είναι η λήψη μέτρων που θα επιτρέπουν τη δημιουργία δικτύων μεταξύ των μελών τους.

| 4.3.2 | Χωρίς να θίγεται η παρέμβαση του προγράμματος για τις μεταναστευτικές ροές σε θέματα κοινωνικής και εργασιακής ένταξης προσώπων που ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες (εθνοτικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές ή μεταναστών), ειδικότερα δε σχετικά με τους νέους, το παρόν πρόγραμμα θα έπρεπε επίσης να αναπτύσσει ορθές πρακτικές σχετικά με επιτυχημένες μεθόδους στον τομέα αυτόν, και ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες κατάρτισης και ανταλλαγής προσωπικού και εμπειρογνωμόνων (άρθρο 4, παρ. 2). |
| --- | --- |

4.3.2

Χωρίς να θίγεται η παρέμβαση του προγράμματος για τις μεταναστευτικές ροές σε θέματα κοινωνικής και εργασιακής ένταξης προσώπων που ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες (εθνοτικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές ή μεταναστών), ειδικότερα δε σχετικά με τους νέους, το παρόν πρόγραμμα θα έπρεπε επίσης να αναπτύσσει ορθές πρακτικές σχετικά με επιτυχημένες μεθόδους στον τομέα αυτόν, και ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες κατάρτισης και ανταλλαγής προσωπικού και εμπειρογνωμόνων (άρθρο 4, παρ. 2).

| 4.3.3 | Σε ό,τι αφορά τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, είναι αναγκαίο να διατυπωθεί μια αρνητική παρατήρηση για την πρόσφατη προκαταρκτική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με έναν κώδικα συμπεριφοράς για την προώθηση της διαφάνειας και της οικονομικής υπευθυνότητας των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων. Η πρόταση αυτή υπάρχει κίνδυνος να επιφέρει αρνητικά αποτελέσματα για το σύνολο των ευρωπαϊκών μη κερδοσκοπικών οργανώσεων και να οδηγήσει σε δυσφήμηση του συνόλου των οργανώσεων αυτών, υπονομεύοντας το πιο πολύτιμο κοινωνικό τους κεφάλαιο: την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης καθώς και την εμπιστοσύνη των τοπικών, εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών.
  Η ΕΟΚΕ κατανοεί την μέριμνα για να υπάρξει προειδοποίηση για το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και άλλων εγκληματικών ενεργειών. Ωστόσο, για όλα αυτά πρέπει να κινητοποιηθούν τα κανονικά μέσα πρόληψης και καταστολής των αρχών των διαφόρων κρατών μελών. Πάντως, πάνω απ' όλα, είναι επιθυμητό συνεχιστούν οι εργασίες -που, δυστυχώς, έχουν διακοπεί- για τα Καθεστώτα του Ευρωπαϊκού Σωματείου και της Ευρωπαϊκής Αλληλασφαλιστικής Εταιρίας. |
| --- | --- |

4.3.3

Σε ό,τι αφορά τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, είναι αναγκαίο να διατυπωθεί μια αρνητική παρατήρηση για την πρόσφατη προκαταρκτική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με έναν κώδικα συμπεριφοράς για την προώθηση της διαφάνειας και της οικονομικής υπευθυνότητας των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων. Η πρόταση αυτή υπάρχει κίνδυνος να επιφέρει αρνητικά αποτελέσματα για το σύνολο των ευρωπαϊκών μη κερδοσκοπικών οργανώσεων και να οδηγήσει σε δυσφήμηση του συνόλου των οργανώσεων αυτών, υπονομεύοντας το πιο πολύτιμο κοινωνικό τους κεφάλαιο: την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης καθώς και την εμπιστοσύνη των τοπικών, εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών.

Η ΕΟΚΕ κατανοεί την μέριμνα για να υπάρξει προειδοποίηση για το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και άλλων εγκληματικών ενεργειών. Ωστόσο, για όλα αυτά πρέπει να κινητοποιηθούν τα κανονικά μέσα πρόληψης και καταστολής των αρχών των διαφόρων κρατών μελών. Πάντως, πάνω απ' όλα, είναι επιθυμητό συνεχιστούν οι εργασίες -που, δυστυχώς, έχουν διακοπεί- για τα Καθεστώτα του Ευρωπαϊκού Σωματείου και της Ευρωπαϊκής Αλληλασφαλιστικής Εταιρίας.

| 4.3.4 | Επαναλαμβάνονται τα όσα αναφέρονται στα προηγούμενα σημεία 4.1.2.2 και 4.1.2.3 σχετικά με «κατάρτιση, ανταλλαγές προσωπικού και εμπειρογνωμόνων» και με «δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και διάδοσης». |
| --- | --- |

4.3.4

Επαναλαμβάνονται τα όσα αναφέρονται στα προηγούμενα σημεία 4.1.2.2 και 4.1.2.3 σχετικά με «κατάρτιση, ανταλλαγές προσωπικού και εμπειρογνωμόνων» και με «δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και διάδοσης».

| 4.3.5 | Η τέχνη και ο πολιτισμός πρέπει επίσης να κατέχουν εξέχουσα θέση κατά τη διάρθρωση μιας υποδομής για την αντιμετώπιση, με πολιτική συνείδηση, του εγκλήματος και της τρομοκρατίας, αλλά και ως μέσον έκφρασης και κατανόησης των όσων αντιπροσωπεύουν άλλες απόψεις, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στην επικρατούσα στις χώρες μας αντίληψη. |
| --- | --- |

4.3.5

Η τέχνη και ο πολιτισμός πρέπει επίσης να κατέχουν εξέχουσα θέση κατά τη διάρθρωση μιας υποδομής για την αντιμετώπιση, με πολιτική συνείδηση, του εγκλήματος και της τρομοκρατίας, αλλά και ως μέσον έκφρασης και κατανόησης των όσων αντιπροσωπεύουν άλλες απόψεις, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στην επικρατούσα στις χώρες μας αντίληψη.

| 4.4 | Σχετικά με το άρθρο 14 (αξιολόγηση) επαναλαμβάνονται τα όσα εκτίθενται στο προηγούμενο σημείο 4.2.4. |
| --- | --- |

4.4

Σχετικά με το άρθρο 14 (αξιολόγηση) επαναλαμβάνονται τα όσα εκτίθενται στο προηγούμενο σημείο 4.2.4.

5.   Συμπέρασμα

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι δύο προτάσεις του εν λόγω προγράμματος-πλαίσιο είναι αναγκαίες, και επομένως πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω οικονομικά, εάν κατά τη διαδικασία ενδιάμεσης αξιολόγησης κριθεί ότι σημειώνεται πρόοδος προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι δύο προτάσεις του εν λόγω προγράμματος-πλαίσιο είναι αναγκαίες, και επομένως πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω οικονομικά, εάν κατά τη διαδικασία ενδιάμεσης αξιολόγησης κριθεί ότι σημειώνεται πρόοδος προς τη σωστή κατεύθυνση.

| 5.2 | Επίσης, είναι αναγκαίο να συμμετέχει ενεργά η ΕΟΚΕ, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, στη διαδικασία συνομιλιών με την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα πλαίσια της υλοποίησης των ετήσιων σχεδίων του προγράμματος, καθώς και στις αντίστοιχες διαδικασίες αξιολόγησης. |
| --- | --- |

5.2

Επίσης, είναι αναγκαίο να συμμετέχει ενεργά η ΕΟΚΕ, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, στη διαδικασία συνομιλιών με την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα πλαίσια της υλοποίησης των ετήσιων σχεδίων του προγράμματος, καθώς και στις αντίστοιχες διαδικασίες αξιολόγησης.

| 5.3 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι θα πρέπει να υπάρχει η ενδεδειγμένη ισορροπία ανάμεσα τους πόρους που χρησιμοποιούνται στα τρέχοντα ευρωπαϊκά προγράμματα για την ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών και την προστασία των ελευθεριών σύμφωνα με τα όσα παρατίθενται στη γνωμοδότηση με θέμα «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης». |
| --- | --- |

5.3

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι θα πρέπει να υπάρχει η ενδεδειγμένη ισορροπία ανάμεσα τους πόρους που χρησιμοποιούνται στα τρέχοντα ευρωπαϊκά προγράμματα για την ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών και την προστασία των ελευθεριών σύμφωνα με τα όσα παρατίθενται στη γνωμοδότηση με θέμα «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης».

| 5.4 | Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των ελευθεριών και της ασφάλειας, αποτελεί ευθύνη όλων μας πρέπει δε να αρχίζει ήδη από το δημοτικό σχολείο με τη διδασκαλία των κοινών αξιών και να εντάσσεται στην αδιάκοπη αναζήτηση μιας ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων «ελευθερίες — δημοκρατία — ασφάλεια». |
| --- | --- |

5.4

Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των ελευθεριών και της ασφάλειας, αποτελεί ευθύνη όλων μας πρέπει δε να αρχίζει ήδη από το δημοτικό σχολείο με τη διδασκαλία των κοινών αξιών και να εντάσσεται στην αδιάκοπη αναζήτηση μιας ισορροπίας μεταξύ των τριών πυλώνων «ελευθερίες — δημοκρατία — ασφάλεια».

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

(1)  Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών Human Security Now. http://www.humansecurity-chs.org

1

Human Security Now.

(2)  ΕΕ C 19 της 23.01.1999, σ. 1.

2

(3)  http://www.europol.eu.int/index.asp?page=publar2004#INTRODUCTION

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 24ης Απριλίου 2002 (μόνος εισηγητής: ο κ. RETUREAU – ΕΕ C 149 της 21/06/2002).

4

(5)  Σχετικά με το Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Η σχέση μεταξύ της διασφάλισης της εσωτερικής ασφάλειας και της τήρησης των διεθνών υποχρεώσεων και πράξεων περί προστασίας» [COM(2001) 743 τελικό].

5

(6)  Ομιλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στη Διάσκεψη Κορυφής για τη Δημοκρατία, την Τρομοκρατία και την Ασφάλεια της Ομάδας της Μαδρίτης, Μαδρίτη, Ισπανία, 11 Μαρτίου 2005. http://www.safe-democracy.org.

6

(7)  Rohan Gunaratna. Al Qaeda, viaje al interior del terrorismo islamista. σ. 27. Εκδ. Servi Doc., Βαρκελώνη, 2003.

7

Al Qaeda, viaje al interior del terrorismo islamista.

(8)  Σημείωμα προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 16ης –17ης Ιουνίου 2005, που υποβλήθηκε από την Προεδρία και το Συντονιστή της Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ.

8

ης

ης

http://www.consilium.eu.int/uedocs/cmsUpload/newWEBre01.en05.pdf

(9)  http://cumbre.clubmadrid.org/agenda/la-agenda-de-madrid.html

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 29.5.2002 (εισηγητής: ο κ. PARIZA CASTANOS) (EE C 221 της 17.9.2002)

10

(11)  COM(2002) 71τελικό της 11.2.2002

11

(12)  http://www.europol.eu.int/index.asp?page=publar2004#INTRODUCTION

12

(13)  http://www.fatf-gafi.org/document/28/0,2340,en_32250379_32236930_33658140_1_1_1_1,00.html#Introduction

13

(14)  Σημείωμα προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 16ης –17ης Ιουνίου 2005, που υποβλήθηκε από την Προεδρία και το Συντονιστή της Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ.

14

ης

ης

http://www.consilium.eu.int/uedocs/cmsUpload/newWEBre01.en05.pdf

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/70 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/70

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για όλους (2007) — Προς μια δίκαιη κοινωνία

[COM(2005) 225 τελικό — 2005/0107 (COD)]

(2006/C 65/14)

Στις 27 Οκτωβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, σημείο 2 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε την κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Δεκεμβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Mária HERCZOG.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ, ουδεμία κατά και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συνοπτική παρουσίαση της θέσης της ΕΟΚΕ

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιβεβαιώνει εκ νέου την πλήρη υποστήριξή της στο πρόγραμμα του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους (2007). Έχει αναλάβει δέσμευση να υποστηρίξει το θέμα των ίσων ευκαιριών καθώς και την κοινωνική συνοχή και τα θεμελιώδη δικαιώματα για όλους στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιβεβαιώνει εκ νέου την πλήρη υποστήριξή της στο πρόγραμμα του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους (2007). Έχει αναλάβει δέσμευση να υποστηρίξει το θέμα των ίσων ευκαιριών καθώς και την κοινωνική συνοχή και τα θεμελιώδη δικαιώματα για όλους στην Ευρώπη.

| 1.2 | Σε όλες τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις σχετικά με το ζήτημα, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε την ανάγκη πολύ πιο συγκεκριμένων προόδων σε σχέση με όσες έχουν επιτευχθεί έως σήμερα, ώστε να εξαλειφθεί κάθε μορφή διάκρισης σύμφωνα με το άρθρο 13 (1). Αναγνωρίζεται ότι έχουν ληφθεί πολλά διορθωτικά μέτρα υπέρ της ισότητας αλλά απομένουν ακόμη ζητήματα που δεν επιδέχονται αναβολή. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών (2007) μπορεί να αποτελέσει καλή ευκαιρία για τον προσδιορισμό και τη συνεκτίμηση των παραπάνω ομάδων ατόμων. |
| --- | --- |

1.2

Σε όλες τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις σχετικά με το ζήτημα, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε την ανάγκη πολύ πιο συγκεκριμένων προόδων σε σχέση με όσες έχουν επιτευχθεί έως σήμερα, ώστε να εξαλειφθεί κάθε μορφή διάκρισης σύμφωνα με το άρθρο 13 (1). Αναγνωρίζεται ότι έχουν ληφθεί πολλά διορθωτικά μέτρα υπέρ της ισότητας αλλά απομένουν ακόμη ζητήματα που δεν επιδέχονται αναβολή. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών (2007) μπορεί να αποτελέσει καλή ευκαιρία για τον προσδιορισμό και τη συνεκτίμηση των παραπάνω ομάδων ατόμων.

| 1.3 | H EOKE πιστεύει ότι θα πρέπει να εξασφαλίζονται για όλους τους πολίτες ίσες και άνευ διακρίσεων ευκαιρίες προκειμένου να απολαύσουν πλήρως όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: δικαιώματα του πολίτη, πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα. Κατά συνέπεια το Έτος θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να προωθηθεί η εξάλειψη κάθε είδους διακρίσεων. Μολονότι αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, το Έτος θα πρέπει να αποτελέσει αφορμή ευαισθητοποίησης όσον αφορά τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες ομάδες, οι οποίες δεν θεωρούνται κατά κανόνα ως αντικείμενο διακρίσεων, όπως τα παιδιά και ως προς τα ζητήματα που σχετίζονται με διακρίσεις που δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί. |
| --- | --- |

1.3

H EOKE πιστεύει ότι θα πρέπει να εξασφαλίζονται για όλους τους πολίτες ίσες και άνευ διακρίσεων ευκαιρίες προκειμένου να απολαύσουν πλήρως όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: δικαιώματα του πολίτη, πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα. Κατά συνέπεια το Έτος θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να προωθηθεί η εξάλειψη κάθε είδους διακρίσεων. Μολονότι αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, το Έτος θα πρέπει να αποτελέσει αφορμή ευαισθητοποίησης όσον αφορά τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες ομάδες, οι οποίες δεν θεωρούνται κατά κανόνα ως αντικείμενο διακρίσεων, όπως τα παιδιά και ως προς τα ζητήματα που σχετίζονται με διακρίσεις που δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής για την περίοδο 2005-2010 η οποία, με την επεξεργασία στρατηγικής δράσης στους τομείς των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής, θέτει τους δύο αυτούς τομείς στο επίκεντρο των προβληματισμών της. Με την επιφύλαξη των προσθηκών και τροπολογιών που προτείνονται παρακάτω, η ΕΟΚΕ αποδέχεται και υποστηρίζει τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών (2007) που διαρθρώνονται γύρω από τα δικαιώματα, την εκπροσώπηση και την αναγνώριση, γύρω από το σεβασμό και την ανοχή καθώς και γύρω από την ένταξη των προαναφερθέντων στόχων στην κυρίαρχη νοοτροπία. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής για την περίοδο 2005-2010 η οποία, με την επεξεργασία στρατηγικής δράσης στους τομείς των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής, θέτει τους δύο αυτούς τομείς στο επίκεντρο των προβληματισμών της. Με την επιφύλαξη των προσθηκών και τροπολογιών που προτείνονται παρακάτω, η ΕΟΚΕ αποδέχεται και υποστηρίζει τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών (2007) που διαρθρώνονται γύρω από τα δικαιώματα, την εκπροσώπηση και την αναγνώριση, γύρω από το σεβασμό και την ανοχή καθώς και γύρω από την ένταξη των προαναφερθέντων στόχων στην κυρίαρχη νοοτροπία.

2.   Κίνητρα για την κατάρτιση γνωμοδότησης και παρατηρήσεις

2.1   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1.1 | Στην ανακοίνωσή της για την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής για την περίοδο 2005-2010, η Επιτροπή υπογράμμισε τη σημασία της καταβολής προσπαθειών υπέρ των ίσων ευκαιριών για όλους με σκοπό την ανάπτυξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης στην κοινωνία. Ανακοίνωσε την πρόθεσή της (στην ανακοίνωση που συνοδεύει την υπό εξέταση πρόταση (2)) να επεξεργαστεί μία νέα στρατηγική — πλαίσιο για την εξάλειψη των διακρίσεων και τις ίσες ευκαιρίες για όλους. Η πρόταση, που αποσκοπεί να καταστήσει το έτος 2007 ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών, αποτελεί μία από τις κυριότερες πρωτοβουλίες που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση. Το ευρωπαϊκό έτος θα έχει ως γενικό στόχο την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού στα πλεονεκτήματα μίας δίκαιης και αλληλέγγυας κοινωνίας στην οποία οι ίσες ευκαιρίες θα αποτελούν πραγματικότητα για όλους. Στο πλαίσιο της προοπτικής αυτής, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια που παρακωλύουν τη συμμετοχή στην κοινωνία και να προωθηθεί η καθιέρωση ενός περιβάλλοντος στο οποίο η ευρωπαϊκή πολυμορφία θα θεωρείται ως πηγή κοινωνικής και πολιτιστικής ζωτικότητας. Οι συγκεκριμένοι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους είναι οι ακόλουθοι:






  — | Δικαιώματα — Ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στο δικαίωμα στην ισότητα και στην εξάλειψη των διακρίσεων |
| --- | --- | --- |

2.1.1

Στην ανακοίνωσή της για την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής για την περίοδο 2005-2010, η Επιτροπή υπογράμμισε τη σημασία της καταβολής προσπαθειών υπέρ των ίσων ευκαιριών για όλους με σκοπό την ανάπτυξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης στην κοινωνία. Ανακοίνωσε την πρόθεσή της (στην ανακοίνωση που συνοδεύει την υπό εξέταση πρόταση (2)) να επεξεργαστεί μία νέα στρατηγική — πλαίσιο για την εξάλειψη των διακρίσεων και τις ίσες ευκαιρίες για όλους. Η πρόταση, που αποσκοπεί να καταστήσει το έτος 2007 ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών, αποτελεί μία από τις κυριότερες πρωτοβουλίες που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση. Το ευρωπαϊκό έτος θα έχει ως γενικό στόχο την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού στα πλεονεκτήματα μίας δίκαιης και αλληλέγγυας κοινωνίας στην οποία οι ίσες ευκαιρίες θα αποτελούν πραγματικότητα για όλους. Στο πλαίσιο της προοπτικής αυτής, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια που παρακωλύουν τη συμμετοχή στην κοινωνία και να προωθηθεί η καθιέρωση ενός περιβάλλοντος στο οποίο η ευρωπαϊκή πολυμορφία θα θεωρείται ως πηγή κοινωνικής και πολιτιστικής ζωτικότητας. Οι συγκεκριμένοι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους είναι οι ακόλουθοι:

—

Δικαιώματα — Ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στο δικαίωμα στην ισότητα και στην εξάλειψη των διακρίσεων

| — | Εκπροσώπηση — Πρόκληση συζήτησης για τα μέσα ενίσχυσης της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συμμετοχής στην κοινωνία καθώς και της συμμετοχής των πολιτών |
| --- | --- |

—

Εκπροσώπηση — Πρόκληση συζήτησης για τα μέσα ενίσχυσης της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συμμετοχής στην κοινωνία καθώς και της συμμετοχής των πολιτών

| — | Αναγνώριση — Εγκωμιασμός και υποδοχή της πολυμορφίας |
| --- | --- |

—

Αναγνώριση — Εγκωμιασμός και υποδοχή της πολυμορφίας

| — | Σεβασμός και ανοχή — Δραστηριοποίηση υπέρ μίας πιο αλληλέγγυας κοινωνίας |
| --- | --- |

—

Σεβασμός και ανοχή — Δραστηριοποίηση υπέρ μίας πιο αλληλέγγυας κοινωνίας

Η υπό εξέταση πρόταση περιέχει τις διατάξεις που σχετίζονται με το ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών για όλους και ορίζει τον προϋπολογισμό για τη δράση αυτή. Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 13 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (3).

2.2   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 2.2.1 | Η καθιέρωση της ισότητας ευκαιριών αποτελεί προτεραιότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής και είναι σημαντικό να παραμείνει. Παρόλο που υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στη νομοθεσία σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο στον τομέα της καταπολέμησης των διακρίσεων, και κυρίως σε ό,τι αφορά τις διακρίσεις που αναφέρονται στο άρθρο 13, είναι απαραίτητη η ανάληψη επιπρόσθετων δράσεων για τη διασφάλιση συνεπέστερης εφαρμογής της ισότητας ευκαιριών και της αποφυγής διακρίσεων. Οι έμμεσες μορφές διακρίσεων διαπιστώνονται συχνά τη στιγμή που συμβαίνουν αλλά είναι δύσκολο να αποδειχτούν. Θα πρέπει να συνυπολογίζονται επίσης βάσει του προγράμματος του ευρωπαϊκού έτους 2007. |
| --- | --- |

2.2.1

Η καθιέρωση της ισότητας ευκαιριών αποτελεί προτεραιότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής και είναι σημαντικό να παραμείνει. Παρόλο που υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στη νομοθεσία σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο στον τομέα της καταπολέμησης των διακρίσεων, και κυρίως σε ό,τι αφορά τις διακρίσεις που αναφέρονται στο άρθρο 13, είναι απαραίτητη η ανάληψη επιπρόσθετων δράσεων για τη διασφάλιση συνεπέστερης εφαρμογής της ισότητας ευκαιριών και της αποφυγής διακρίσεων. Οι έμμεσες μορφές διακρίσεων διαπιστώνονται συχνά τη στιγμή που συμβαίνουν αλλά είναι δύσκολο να αποδειχτούν. Θα πρέπει να συνυπολογίζονται επίσης βάσει του προγράμματος του ευρωπαϊκού έτους 2007.

| 2.2.2 | Ένας άλλος τομέας που πρέπει να εξεταστεί αφορά τις διαφορές ως προς το επίπεδο και το εύρος της προστασίας κατά της άσκησης διακρίσεων για διάφορους λόγους. Η ΕΟΚΕ συνιστά να απαγορευθεί η άσκηση διακρίσεων για κάθε λόγο — φύλο, φυλή, εθνική προέλευση, θρησκεία ή πεποιθήσεις, αναπηρία, ηλικία και γενετήσιο προσανατολισμό — στους τομείς της απασχόλησης, κατάρτισης, εκπαίδευσης, κοινωνικής προστασίας, κοινωνικών πλεονεκτημάτων και πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ιεραρχία μεταξύ των ομάδων. |
| --- | --- |

2.2.2

Ένας άλλος τομέας που πρέπει να εξεταστεί αφορά τις διαφορές ως προς το επίπεδο και το εύρος της προστασίας κατά της άσκησης διακρίσεων για διάφορους λόγους. Η ΕΟΚΕ συνιστά να απαγορευθεί η άσκηση διακρίσεων για κάθε λόγο — φύλο, φυλή, εθνική προέλευση, θρησκεία ή πεποιθήσεις, αναπηρία, ηλικία και γενετήσιο προσανατολισμό — στους τομείς της απασχόλησης, κατάρτισης, εκπαίδευσης, κοινωνικής προστασίας, κοινωνικών πλεονεκτημάτων και πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ιεραρχία μεταξύ των ομάδων.

| 2.2.3 | Από επεξεργασίας του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αποκλειστικά ως διακρατική ένωση βασιζόμενη σε επιχειρήματα οικονομικής φύσεως. Πρέπει, συνεπώς, να συνυπολογιστούν, όπως αρμόζει, οι κοινωνικές ομάδες που υποφέρουν από διάφορες μορφές αποκλεισμού επειδή παρεμποδίστηκε η πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας και η συμμετοχή τους στην οικονομική ζωή, ή που ζούνε στην ανέχεια παρόλο που είναι ενεργές στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.3

Από επεξεργασίας του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αποκλειστικά ως διακρατική ένωση βασιζόμενη σε επιχειρήματα οικονομικής φύσεως. Πρέπει, συνεπώς, να συνυπολογιστούν, όπως αρμόζει, οι κοινωνικές ομάδες που υποφέρουν από διάφορες μορφές αποκλεισμού επειδή παρεμποδίστηκε η πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας και η συμμετοχή τους στην οικονομική ζωή, ή που ζούνε στην ανέχεια παρόλο που είναι ενεργές στην αγορά εργασίας.

| 2.2.4 | Κοινωνικές και οικονομικές εκτιμήσεις συνηγορούν υπέρ της διασφάλισης της ισότητας ευκαιριών για όλους και ιδίως για εκείνους που υφίστανται διακρίσεις ή δεν ευνοούνται λόγω κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών, γεωγραφικών ή άλλων συγκυριών. Εάν επωφελούνταν επαρκούς υποστήριξης, θα μπορούσαν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία συμβάλλοντας τόσο από κοινωνικής όσο και από οικονομικής άποψης. |
| --- | --- |

2.2.4

Κοινωνικές και οικονομικές εκτιμήσεις συνηγορούν υπέρ της διασφάλισης της ισότητας ευκαιριών για όλους και ιδίως για εκείνους που υφίστανται διακρίσεις ή δεν ευνοούνται λόγω κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών, γεωγραφικών ή άλλων συγκυριών. Εάν επωφελούνταν επαρκούς υποστήριξης, θα μπορούσαν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία συμβάλλοντας τόσο από κοινωνικής όσο και από οικονομικής άποψης.

| 2.2.5 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Έτους Ίσων Ευκαιριών για Όλους (2007) αποτελεί ευκαιρία να δοθεί σημασία σε εκείνους που μπορεί να παραμελούνται: π.χ. οι νέοι, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα παιδιά, οι οποίοι αντιμετωπίζουν διακρίσεις λόγω ηλικίας· τα άτομα που υφίστανται πολλαπλές διακρίσεις για διάφορους λόγους και όσοι ζουν σε απομακρυσμένες ή αραιοκατοικημένες περιοχές και οικισμούς οι οποίοι αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων αλλά μπορεί να μην έχουν πρόσβαση στις απαιτούμενες υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.2.5

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Έτους Ίσων Ευκαιριών για Όλους (2007) αποτελεί ευκαιρία να δοθεί σημασία σε εκείνους που μπορεί να παραμελούνται: π.χ. οι νέοι, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα παιδιά, οι οποίοι αντιμετωπίζουν διακρίσεις λόγω ηλικίας· τα άτομα που υφίστανται πολλαπλές διακρίσεις για διάφορους λόγους και όσοι ζουν σε απομακρυσμένες ή αραιοκατοικημένες περιοχές και οικισμούς οι οποίοι αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων αλλά μπορεί να μην έχουν πρόσβαση στις απαιτούμενες υπηρεσίες.

| 2.2.6 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το Έτος θα πρέπει επίσης να δώσει τη δυνατότητα να μελετηθούν περισσότερο ορισμένες κρίσιμες προκλήσεις, όπως το ζήτημα των πολλαπλών διακρίσεων που ασκούνται συχνά έναντι ορισμένων ομάδων (π.χ. ανάπηρα παιδιά, ηλικιωμένοι μετανάστες, γυναίκες της κοινότητας Ρομ). Τέλος, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη, σε όλες τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται κατά των διακρίσεων, ο διαφορετικός και ετερογενής χαρακτήρας των ομάδων που αντιμετωπίζουν κυρίως τις διακρίσεις. |
| --- | --- |

2.2.6

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το Έτος θα πρέπει επίσης να δώσει τη δυνατότητα να μελετηθούν περισσότερο ορισμένες κρίσιμες προκλήσεις, όπως το ζήτημα των πολλαπλών διακρίσεων που ασκούνται συχνά έναντι ορισμένων ομάδων (π.χ. ανάπηρα παιδιά, ηλικιωμένοι μετανάστες, γυναίκες της κοινότητας Ρομ). Τέλος, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη, σε όλες τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται κατά των διακρίσεων, ο διαφορετικός και ετερογενής χαρακτήρας των ομάδων που αντιμετωπίζουν κυρίως τις διακρίσεις.

| 2.2.7 | Το Ευρωπαϊκό 'Ετος θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για τη βελτίωση της κατάστασης ορισμένων ομάδων. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, έγγραφο που έχει επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έτσι ώστε να ενσωματωθεί μεταξύ των αρχών που υιοθετούν τα κράτη μέλη και η προστασία των παιδιών να καταστεί στο μέλλον ευρωπαϊκή απαίτηση. |
| --- | --- |

2.2.7

Το Ευρωπαϊκό 'Ετος θα πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για τη βελτίωση της κατάστασης ορισμένων ομάδων. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, έγγραφο που έχει επικυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έτσι ώστε να ενσωματωθεί μεταξύ των αρχών που υιοθετούν τα κράτη μέλη και η προστασία των παιδιών να καταστεί στο μέλλον ευρωπαϊκή απαίτηση.

| 2.2.8 | Θα ήταν ακόμη πρώιμη η διατύπωση άποψης σχετικά με τις βασικές εμπειρίες που αποκομίστηκαν κατά το ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με ειδικές ανάγκες (2003) που αποσκοπούσε στη βελτίωση των ίσων ευκαιριών των ατόμων με ειδικές ανάγκες και στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης (2004-2010) (4) που υιοθετήθηκε το 2003. Είναι, αντιθέτως, σαφές, (5) ότι η παραπάνω κοινωνική ομάδα, χάρη στον αντίκτυπο του Ευρωπαϊκού έτους επωφελήθηκε από το έντονο ενδιαφέρον των κρατών μελών και ότι οι πολίτες της Ένωσης διαθέτουν πιο εμπεριστατωμένες πληροφορίες σχετικά με τους συμπολίτες τους με ειδικές ανάγκες. Ωστόσο, προκειμένου να υπάρξει αληθινή αλλαγή, χρειάζεται απολύτως η κατάλληλη αξιολόγηση των προόδων που έχουν συντελεσθεί έως σήμερα και η παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους. Η ΕΟΚΕ βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας μίας γνωμοδότησης για την αξιολόγηση και παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους ατόμων με ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.2.8

Θα ήταν ακόμη πρώιμη η διατύπωση άποψης σχετικά με τις βασικές εμπειρίες που αποκομίστηκαν κατά το ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με ειδικές ανάγκες (2003) που αποσκοπούσε στη βελτίωση των ίσων ευκαιριών των ατόμων με ειδικές ανάγκες και στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης (2004-2010) (4) που υιοθετήθηκε το 2003. Είναι, αντιθέτως, σαφές, (5) ότι η παραπάνω κοινωνική ομάδα, χάρη στον αντίκτυπο του Ευρωπαϊκού έτους επωφελήθηκε από το έντονο ενδιαφέρον των κρατών μελών και ότι οι πολίτες της Ένωσης διαθέτουν πιο εμπεριστατωμένες πληροφορίες σχετικά με τους συμπολίτες τους με ειδικές ανάγκες. Ωστόσο, προκειμένου να υπάρξει αληθινή αλλαγή, χρειάζεται απολύτως η κατάλληλη αξιολόγηση των προόδων που έχουν συντελεσθεί έως σήμερα και η παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους. Η ΕΟΚΕ βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας μίας γνωμοδότησης για την αξιολόγηση και παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους ατόμων με ειδικές ανάγκες.

| 2.2.9 | Μεταξύ των έμμεσων επιπτώσεων του έτους 2007, κατά την επεξεργασία της νομοθεσίας, το κεφάλαιο που αφορά την παρακολούθηση δεν θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη μόνο το ποσοστό του πληθυσμού που έχει λάβει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται συστηματικά από διακρίσεις αλλά και τις συγκεκριμένες αλλαγές που επήλθαν στην καθημερινή ζωή και στις γραφειοκρατικές πρακτικές. |
| --- | --- |

2.2.9

Μεταξύ των έμμεσων επιπτώσεων του έτους 2007, κατά την επεξεργασία της νομοθεσίας, το κεφάλαιο που αφορά την παρακολούθηση δεν θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη μόνο το ποσοστό του πληθυσμού που έχει λάβει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται συστηματικά από διακρίσεις αλλά και τις συγκεκριμένες αλλαγές που επήλθαν στην καθημερινή ζωή και στις γραφειοκρατικές πρακτικές.

| 2.2.10 | Η ενσωμάτωση των διαφόρων αιτίων διάκρισης σε όλες τις πολιτικές και πρωτοβουλίες της ΕΕ καθώς και ο συνυπολογισμός των ειδικών απαιτήσεων μιας ιδιαίτερης ομάδας κατά τον σχεδιασμό δράσεων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση άλλων αιτίων (π.χ. να λαμβάνεται υπόψη το ζήτημα των ειδικών αναγκών, όταν μελετώνται άλλες αιτίες) είναι το κλειδί για την εξάλειψη των διακρίσεων και την προαγωγή των ίσων ευκαιριών. Η πείρα που αποκτήθηκε ως προς αυτό σε τομείς όπως οι ίσες ευκαιρίες ανδρών και γυναικών, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση άλλων αιτιών για την άσκηση διακρίσεων. |
| --- | --- |

2.2.10

Η ενσωμάτωση των διαφόρων αιτίων διάκρισης σε όλες τις πολιτικές και πρωτοβουλίες της ΕΕ καθώς και ο συνυπολογισμός των ειδικών απαιτήσεων μιας ιδιαίτερης ομάδας κατά τον σχεδιασμό δράσεων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση άλλων αιτίων (π.χ. να λαμβάνεται υπόψη το ζήτημα των ειδικών αναγκών, όταν μελετώνται άλλες αιτίες) είναι το κλειδί για την εξάλειψη των διακρίσεων και την προαγωγή των ίσων ευκαιριών. Η πείρα που αποκτήθηκε ως προς αυτό σε τομείς όπως οι ίσες ευκαιρίες ανδρών και γυναικών, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση άλλων αιτιών για την άσκηση διακρίσεων.

| 2.2.11 | Έχει ιδιαίτερη σημασία να υπογραμμιστούν, εκτός του απαράδεκτου χαρακτήρα της διάκρισης, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού, οι αξίες μίας πολυπολιτισμικής Ευρώπης και η σημασία της εφαρμογής των οδηγιών που υιοθετήθηκαν στον τομέα αυτό κατά το παρελθόν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την καταπολέμηση των διακρίσεων. |
| --- | --- |

2.2.11

Έχει ιδιαίτερη σημασία να υπογραμμιστούν, εκτός του απαράδεκτου χαρακτήρα της διάκρισης, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού, οι αξίες μίας πολυπολιτισμικής Ευρώπης και η σημασία της εφαρμογής των οδηγιών που υιοθετήθηκαν στον τομέα αυτό κατά το παρελθόν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

| 2.2.12 | Η ΕΟΚΕ ήδη δήλωσε σε πολλές γνωμοδοτήσεις (6) τη σημασία που αποδίδει στη συμμετοχή των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των παραπάνω μειονεκτουσών ομάδων, των εργοδοτών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, των φορέων της κοινωνικής οικονομίας, των μισθωτών υπαλλήλων και των εκπροσώπων των περιφερειών. Θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν τα άτομα που υπήρξαν θύματα διακρίσεων και οι ομάδες και οι οργανώσεις που τους εκπροσωπούν σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα στάδια υλοποίησης. Κατά τον προγραμματισμό, την υλοποίηση και τον έλεγχο των επιδοτήσεων, θα πρέπει να εφαρμόζεται αποτελεσματικότερη επιτήρηση (και, εάν χρειάζεται, μέσω εκθέσεων προερχόμενων και από άλλες πηγές) ως προς την ύπαρξη, παραδείγματος χάρη, επαρκούς επικοινωνίας με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

2.2.12

Η ΕΟΚΕ ήδη δήλωσε σε πολλές γνωμοδοτήσεις (6) τη σημασία που αποδίδει στη συμμετοχή των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των παραπάνω μειονεκτουσών ομάδων, των εργοδοτών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, των φορέων της κοινωνικής οικονομίας, των μισθωτών υπαλλήλων και των εκπροσώπων των περιφερειών. Θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν τα άτομα που υπήρξαν θύματα διακρίσεων και οι ομάδες και οι οργανώσεις που τους εκπροσωπούν σε όλα τα επίπεδα και σε όλα τα στάδια υλοποίησης. Κατά τον προγραμματισμό, την υλοποίηση και τον έλεγχο των επιδοτήσεων, θα πρέπει να εφαρμόζεται αποτελεσματικότερη επιτήρηση (και, εάν χρειάζεται, μέσω εκθέσεων προερχόμενων και από άλλες πηγές) ως προς την ύπαρξη, παραδείγματος χάρη, επαρκούς επικοινωνίας με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

| 2.2.13 | Ιδιαίτερη προσοχή και αναγνώριση αρμόζουν στον ρόλο που διαδραματίζουν οι ΜΚΟ και λοιπές οργανώσεις εκπροσώπησης των ομάδων που αντιμετωπίζουν διακρίσεις. Η συμμετοχή τους στο Ευρωπαϊκό έτος θα πρέπει να διασφαλισθεί σε όλα τα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό) και σε όλα τα στάδια (γενικός σχεδιασμός, εφαρμογή, αξιολόγηση και παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους.) Ειδικότερα, θα πρέπει να τονισθεί και να ληφθεί υπόψη ο ρόλος τον οποίον διαδραματίζουν οι εταιρείες και οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας (συνεταιρισμοί, ενώσεις, ιδρύματα και αλληλασφαλιστικές επιχειρήσεις) για την καταπολέμηση των διακρίσεων. |
| --- | --- |

2.2.13

Ιδιαίτερη προσοχή και αναγνώριση αρμόζουν στον ρόλο που διαδραματίζουν οι ΜΚΟ και λοιπές οργανώσεις εκπροσώπησης των ομάδων που αντιμετωπίζουν διακρίσεις. Η συμμετοχή τους στο Ευρωπαϊκό έτος θα πρέπει να διασφαλισθεί σε όλα τα επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό) και σε όλα τα στάδια (γενικός σχεδιασμός, εφαρμογή, αξιολόγηση και παρακολούθηση του Ευρωπαϊκού έτους.) Ειδικότερα, θα πρέπει να τονισθεί και να ληφθεί υπόψη ο ρόλος τον οποίον διαδραματίζουν οι εταιρείες και οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας (συνεταιρισμοί, ενώσεις, ιδρύματα και αλληλασφαλιστικές επιχειρήσεις) για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

| 2.2.14 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ευχαρίστηση ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να εργαστεί μαζί με τους εργοδότες προκειμένου να ενθαρρυνθεί και υποστηριχθεί η μη άσκηση διακρίσεων στον τόπο εργασίας και διαφοροποιημένων πολιτικών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί το ευρωπαϊκό έτος προκειμένου:






  — | Να επισημανθούν και προωθηθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και παραδειγμάτων ορθών πρακτικών |
| --- | --- | --- |

2.2.14

Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ευχαρίστηση ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να εργαστεί μαζί με τους εργοδότες προκειμένου να ενθαρρυνθεί και υποστηριχθεί η μη άσκηση διακρίσεων στον τόπο εργασίας και διαφοροποιημένων πολιτικών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να χρησιμοποιηθεί το ευρωπαϊκό έτος προκειμένου:

—

Να επισημανθούν και προωθηθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και παραδειγμάτων ορθών πρακτικών

| — | να συνειδητοποιήσουν καλύτερα οι εταιρείες ότι ο σεβασμός και η ενσωμάτωση των ίσων ευκαιριών στις πολιτικές τους για τις προσλήψεις και την προώθηση των σταδιοδρομιών επιφέρουν προστιθέμενη αξία |
| --- | --- |

—

να συνειδητοποιήσουν καλύτερα οι εταιρείες ότι ο σεβασμός και η ενσωμάτωση των ίσων ευκαιριών στις πολιτικές τους για τις προσλήψεις και την προώθηση των σταδιοδρομιών επιφέρουν προστιθέμενη αξία

| — | να δημιουργηθούν εταιρικές σχέσεις και βιώσιμα δίκτυα μεταξύ εργοδοτών και άλλων ενδιαφερομένων μερών, στα οποία περιλαμβάνονται και ΜΚΟ καθώς και οργανώσεις που εργάζονται με ομάδες που αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων |
| --- | --- |

—

να δημιουργηθούν εταιρικές σχέσεις και βιώσιμα δίκτυα μεταξύ εργοδοτών και άλλων ενδιαφερομένων μερών, στα οποία περιλαμβάνονται και ΜΚΟ καθώς και οργανώσεις που εργάζονται με ομάδες που αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων

| — | να συνδεθεί με το μελλοντικό πρόγραμμα της Επιτροπής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (που αναμένεται για τον Ιανουάριο του 2006). |
| --- | --- |

—

να συνδεθεί με το μελλοντικό πρόγραμμα της Επιτροπής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (που αναμένεται για τον Ιανουάριο του 2006).

| 2.2.15 | Θα πρέπει να γίνει καλή προετοιμασία του έτους ίσων ευκαιριών βάσει των προηγούμενων εμπειριών. Θα πρέπει να παρασχεθούν σαφείς πληροφορίες που να κατανοούνται από όλους, να εξασφαλιστούν δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης καθώς επίσης η προσοχή των ΜΜΕ, η συνδρομή των άλλων πολιτικών και η αναγκαία τεχνική βοήθεια. Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, να διατεθούν και να προσαρμοστούν σε ευρύτερο πεδίο τα σημερινά αποτελέσματα των ερευνών, οι καλές πρακτικές και τα προγράμματα που αποδείχτηκαν αποτελεσματικά. |
| --- | --- |

2.2.15

Θα πρέπει να γίνει καλή προετοιμασία του έτους ίσων ευκαιριών βάσει των προηγούμενων εμπειριών. Θα πρέπει να παρασχεθούν σαφείς πληροφορίες που να κατανοούνται από όλους, να εξασφαλιστούν δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης καθώς επίσης η προσοχή των ΜΜΕ, η συνδρομή των άλλων πολιτικών και η αναγκαία τεχνική βοήθεια. Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, να διατεθούν και να προσαρμοστούν σε ευρύτερο πεδίο τα σημερινά αποτελέσματα των ερευνών, οι καλές πρακτικές και τα προγράμματα που αποδείχτηκαν αποτελεσματικά.

| 2.2.16 | Γνώμη της ΕΟΚΕ είναι ότι ο προβλεπόμενος προϋπολογισμός είναι πολύ περιορισμένος σε σχέση με τις προσδοκίες και τις ανάγκες. Θα πρέπει να αποδοθεί η απαραίτητη προσοχή στην κατανομή των διαθέσιμων πόρων, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση των ενεχόμενων προσώπων. |
| --- | --- |

2.2.16

Γνώμη της ΕΟΚΕ είναι ότι ο προβλεπόμενος προϋπολογισμός είναι πολύ περιορισμένος σε σχέση με τις προσδοκίες και τις ανάγκες. Θα πρέπει να αποδοθεί η απαραίτητη προσοχή στην κατανομή των διαθέσιμων πόρων, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση των ενεχόμενων προσώπων.

| 2.2.17 | Επί τη ευκαιρία του έτους ίσων ευκαιριών για όλους, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι έχει σημασία να εξασφαλιστεί σε όλες τις χώρες της Ένωσης η δυνατότητα για τον καθένα — πέραν των ομάδων που αναφέρθηκαν στο άρθρο 13 και στην παρούσα γνωμοδότηση — να αναπτύξει καλύτερα τις ικανότητες και δυνατότητές του, καταρχήν μέσω της κοινωνικής ένταξης και της εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

2.2.17

Επί τη ευκαιρία του έτους ίσων ευκαιριών για όλους, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι έχει σημασία να εξασφαλιστεί σε όλες τις χώρες της Ένωσης η δυνατότητα για τον καθένα — πέραν των ομάδων που αναφέρθηκαν στο άρθρο 13 και στην παρούσα γνωμοδότηση — να αναπτύξει καλύτερα τις ικανότητες και δυνατότητές του, καταρχήν μέσω της κοινωνικής ένταξης και της εκπαίδευσης.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Οι γυναίκες και η φτώχεια στην Ευρώπη» (εισηγήτρια: η κα Brenda King) – ΕΕ C 24 της 31.1.2006· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής» (εισηγήτρια: η κα Ursula Engelen-Kefer) – ΕΕ C 294 της 25.11.2005· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο» (εισηγήτρια: η κα Ursula Engelen-Kefer) – ΕΕ C 234 της 22.9.2005· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Κοινοτικό πρόγραμμα για την απασχόληση και την κοινωνική αλληλεγγύη – PROGRESS» (εισηγητής: ο κ. Wolfgang Greif). CESE ΕΕ C 234 της 22.3.2006· SOC/167· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «EQUAL» (εισηγητής: ο κ. Sukhdev Sharma) – ΕΕ C 241 της 28.9.2004· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα: «Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Αναπηρίες» (εισηγητής: ο κ. Miguel Ángel Cabra de Luna) ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα: «Απαγόρευση των διακρίσεων και ίσες ευκαιρίες για όλους - Στρατηγική-πλαίσιο» (COM(2005) 224).

2

(3)  Άρθρο 13 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας: (1) Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων της παρούσας Συνθήκης και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που παρέχει αυτή στην Κοινότητα, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα, μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μπορεί να αναλάβει κατάλληλη δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. (2) Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, όταν το Συμβούλιο θεσπίζει κοινοτικά μέτρα ενθάρρυνσης, αποκλειόμενης της εναρμόνισης των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών, προς υποστήριξη των δράσεων των κρατών μελών οι οποίες αναλαμβάνονται για να συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων της παραγράφου 1, αποφασίζει σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251.

3

(4)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ SOC/163 – ΕΕ C 110 της 30.4.2004.

4

(5)  Βλέπε το Ευρωβαρόμετρο.

5

(6)  Βλέπε SOC/189 – ΕΕ C 234 της 22/9/2005.

6

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/73 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/73

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πως μπορεί να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης»

(2006/C 65/15)

Στις 2 Ιουλίου 2004, με επιστολή της Επιτρόπου κας Loyola de PALACIO, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Πως μπορεί να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης» (ΣΟΕΣ)

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 10 Νοεμβρίου 2005, με βάση την εισηγητική έκθεση του εισηγητή κ. Antonello Pezzini και του συνεισηγητή κ. Gérard Dantin.

Κατά τη 422η σύνοδο ολομέλειάς της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 125 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 7 αποχές την παρούσα γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

1.1   Το πλαίσιο της γνωμοδότησης

| 1.1.1 | Η παρούσα γνωμοδότηση ανταποκρίνεται σε αίτημα της Επιτρόπου κας Loyola Palacio. Στην από 2ας Ιουλίου 2004 επιστολή της, με την οποία υπέβαλε αίτηση για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η κα Palacio ανέφερε κατ'αρχήν ότι «η Επιτροπή εκτιμά τον ενεργό ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την προώθηση ανοικτού διαλόγου μεταξύ των μη κρατικών παραγόντων των χωρών ΑΚΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και καλούσε την ΕΟΚΕ να καταρτίσει «διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο είναι δυνατόν να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, ιδίως όσον αφορά τα προβλήματα της απασχόλησης, τα πρότυπα εργασίας, την κοινωνική ασφάλιση και τα ζητήματα φύλου». |
| --- | --- |

1.1.1

Η παρούσα γνωμοδότηση ανταποκρίνεται σε αίτημα της Επιτρόπου κας Loyola Palacio. Στην από 2ας Ιουλίου 2004 επιστολή της, με την οποία υπέβαλε αίτηση για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η κα Palacio ανέφερε κατ'αρχήν ότι «η Επιτροπή εκτιμά τον ενεργό ρόλο που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την προώθηση ανοικτού διαλόγου μεταξύ των μη κρατικών παραγόντων των χωρών ΑΚΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και καλούσε την ΕΟΚΕ να καταρτίσει «διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο είναι δυνατόν να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση στις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, ιδίως όσον αφορά τα προβλήματα της απασχόλησης, τα πρότυπα εργασίας, την κοινωνική ασφάλιση και τα ζητήματα φύλου».

| 1.1.2 | Οι Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) διέπονται από το άρθρο 37 της Συμφωνίας του Κοτονού. Οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να έχουν συναφθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2007 και αποσκοπούν «στην ομαλή σταδιακή ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία, με σεβασμό των πολιτικών τους επιλογών και των αναπτυξιακών τους προτεραιοτήτων, ενθαρρύνοντας κατ'αυτόν τον τρόπο την αειφόρο ανάπτυξή τους και συνεισφέροντας στην εξάλειψη της φτώχειας στις χώρες ΑΚΕ» (άρθρο 34(1)). Γενικότερα, οι προαναφερθείσες συμφωνίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της «αναπτυξιακής στρατηγικής», όπως αυτή ορίζεται στα άρθρα 19 έως 27 (Τίτλος 1) της Συμφωνίας του Κοτονού. |
| --- | --- |

1.1.2

Οι Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (ΣΟΕΣ) διέπονται από το άρθρο 37 της Συμφωνίας του Κοτονού. Οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να έχουν συναφθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2007 και αποσκοπούν «στην ομαλή σταδιακή ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία, με σεβασμό των πολιτικών τους επιλογών και των αναπτυξιακών τους προτεραιοτήτων, ενθαρρύνοντας κατ'αυτόν τον τρόπο την αειφόρο ανάπτυξή τους και συνεισφέροντας στην εξάλειψη της φτώχειας στις χώρες ΑΚΕ» (άρθρο 34(1)). Γενικότερα, οι προαναφερθείσες συμφωνίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της «αναπτυξιακής στρατηγικής», όπως αυτή ορίζεται στα άρθρα 19 έως 27 (Τίτλος 1) της Συμφωνίας του Κοτονού.

| 1.1.3 | Η επιστολή με την οποία η Επιτροπή αιτείται την κατάρτιση γνωμοδότησης εγγράφεται στο άρθρο 37 και στον Τίτλο 1 της Συμφωνίας του Κοτονού. Τα ανωτέρω διαμορφώνουν το πλαίσιο εντός του οποίου εμπίπτει η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

1.1.3

Η επιστολή με την οποία η Επιτροπή αιτείται την κατάρτιση γνωμοδότησης εγγράφεται στο άρθρο 37 και στον Τίτλο 1 της Συμφωνίας του Κοτονού. Τα ανωτέρω διαμορφώνουν το πλαίσιο εντός του οποίου εμπίπτει η παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση.

| 1.2 | Το εν λόγω αίτημα καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στη συνεκτίμηση της κοινωνικής διάστασης κατά τις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης. |
| --- | --- |

1.2

Το εν λόγω αίτημα καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στη συνεκτίμηση της κοινωνικής διάστασης κατά τις διαπραγματεύσεις για τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης.

| 1.2.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον ενδιαφέρον και τις ενέργειες της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.2.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον ενδιαφέρον και τις ενέργειες της Επιτροπής.

| 1.2.2 | Θα ήταν πράγματι αδύνατο να υπάρξει βέλτιστη οικονομική ανάπτυξη χωρίς αυτή να συνοδεύεται, εκ παραλλήλου, από κοινωνική ανάπτυξη. Αυτές οι δύο έννοιες πρέπει να συμπορεύονται, εφόσον βεβαίως επιθυμούμε να καταστεί η οικονομική πρόοδος πλήρως αποτελεσματική και να επιφέρει συνακόλουθα τη βελτίωση του τρόπου ζωής και την ευημερία των λαών. |
| --- | --- |

1.2.2

Θα ήταν πράγματι αδύνατο να υπάρξει βέλτιστη οικονομική ανάπτυξη χωρίς αυτή να συνοδεύεται, εκ παραλλήλου, από κοινωνική ανάπτυξη. Αυτές οι δύο έννοιες πρέπει να συμπορεύονται, εφόσον βεβαίως επιθυμούμε να καταστεί η οικονομική πρόοδος πλήρως αποτελεσματική και να επιφέρει συνακόλουθα τη βελτίωση του τρόπου ζωής και την ευημερία των λαών.

| 1.2.3 | Εξάλλου, η εφαρμογή των ΣΟΕΣ θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ανατρέποντας πολυάριθμα δεδομένα της σημερινής ζωής των κατοίκων των χωρών ΑΚΕ. Οι εν λόγω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις — οι οποίες συχνά θα βιωθούν δύσκολα από τον πληθυσμό — θα πρέπει να συνοδεύονται συγχρόνως και από κοινωνική πρόοδο, ειδάλλως υφίσταται κίνδυνος απόρριψης των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης από τους κατοίκους. |
| --- | --- |

1.2.3

Εξάλλου, η εφαρμογή των ΣΟΕΣ θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ανατρέποντας πολυάριθμα δεδομένα της σημερινής ζωής των κατοίκων των χωρών ΑΚΕ. Οι εν λόγω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις — οι οποίες συχνά θα βιωθούν δύσκολα από τον πληθυσμό — θα πρέπει να συνοδεύονται συγχρόνως και από κοινωνική πρόοδο, ειδάλλως υφίσταται κίνδυνος απόρριψης των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης από τους κατοίκους.

| 1.2.4 | Από αυτή την άποψη, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα διάφορα στάδια της διαδικασίας σύναψης των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης είναι καθοριστικής σημασίας. |
| --- | --- |

1.2.4

Από αυτή την άποψη, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα διάφορα στάδια της διαδικασίας σύναψης των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης είναι καθοριστικής σημασίας.

| 1.3 | Κατά γενικό κανόνα, η Συμφωνία του Κοτονού προβλέπει τη σταδιακή άρση των εμποδίων που παρακωλύουν τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών και εκτιμά ότι το διάστημα που απαιτείται για τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων είναι χρήσιμο και ενδεδειγμένο για την ανάπτυξη των ικανοτήτων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

1.3

Κατά γενικό κανόνα, η Συμφωνία του Κοτονού προβλέπει τη σταδιακή άρση των εμποδίων που παρακωλύουν τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών και εκτιμά ότι το διάστημα που απαιτείται για τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων είναι χρήσιμο και ενδεδειγμένο για την ανάπτυξη των ικανοτήτων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.

| 1.3.1 | Οι βασικοί στόχοι των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ — στοιχεία εφαρμογής της Συμφωνίας του Κοτονού — συνίστανται κατά κύριο λόγο στα εξής: εξάλειψη της φτώχειας· αειφόρος ανάπτυξη· ενεργός συμμετοχή των γυναικών· δραστηριοποίηση των μη κρατικών παραγόντων και μέριμνα για τη διατήρηση σε ικανοποιητικό επίπεδο των δημοσίων πόρων στους κοινωνικούς τομείς. (1) |
| --- | --- |

1.3.1

Οι βασικοί στόχοι των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ — στοιχεία εφαρμογής της Συμφωνίας του Κοτονού — συνίστανται κατά κύριο λόγο στα εξής: εξάλειψη της φτώχειας· αειφόρος ανάπτυξη· ενεργός συμμετοχή των γυναικών· δραστηριοποίηση των μη κρατικών παραγόντων και μέριμνα για τη διατήρηση σε ικανοποιητικό επίπεδο των δημοσίων πόρων στους κοινωνικούς τομείς. (1)

| 1.3.2 | Η Συμφωνία του Κοτονού προβλέπει ότι οι ΣΟΕΣ καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τομέων: την πολιτική ανταγωνισμού (2), τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (3), τα μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας (4), τα εμπορικά και περιβαλλοντικά ζητήματα (5), τα εμπορικά και εργασιακά πρότυπα (6), την προστασία των καταναλωτών (7), την ασφάλεια των τροφίμων (8) και τις επενδύσεις (9). |
| --- | --- |

1.3.2

Η Συμφωνία του Κοτονού προβλέπει ότι οι ΣΟΕΣ καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τομέων: την πολιτική ανταγωνισμού (2), τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (3), τα μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας (4), τα εμπορικά και περιβαλλοντικά ζητήματα (5), τα εμπορικά και εργασιακά πρότυπα (6), την προστασία των καταναλωτών (7), την ασφάλεια των τροφίμων (8) και τις επενδύσεις (9).

| 1.4 | Οι ΣΟΕΣ — το πλαίσιο των οποίων περιλαμβάνει αρκετές εκφάνσεις: (πρβλ. Παράρτημα ΙΙ) — εκλαμβάνονται ως αμοιβαίες συμφωνίες με στόχο την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών για τις οποίες απαιτείται η διεξαγωγή διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ή των περιφερειών ΑΚΕ. Ως προς τούτο, χρήζει υπενθύμισης η αρχή βάσει της οποίας οι ΣΟΕΣ οφείλουν να είναι σύμφωνες προς τους κανόνες του ΠΟΕ. |
| --- | --- |

1.4

Οι ΣΟΕΣ — το πλαίσιο των οποίων περιλαμβάνει αρκετές εκφάνσεις: (πρβλ. Παράρτημα ΙΙ) — εκλαμβάνονται ως αμοιβαίες συμφωνίες με στόχο την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών για τις οποίες απαιτείται η διεξαγωγή διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ή των περιφερειών ΑΚΕ. Ως προς τούτο, χρήζει υπενθύμισης η αρχή βάσει της οποίας οι ΣΟΕΣ οφείλουν να είναι σύμφωνες προς τους κανόνες του ΠΟΕ.

| 1.4.1 | Προς το σκοπό αυτό, οι χώρες ΑΚΕ και η ΕΕ είναι πεπεισμένες ότι απαιτείται να καθιερωθεί, στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ένα πιο ισορροπημένο και δίκαιο πολυμερές εμπορικό σύστημα βασισμένο σε έναν σαφή συσχετισμό μεταξύ εμπορίου και ανάπτυξης και σε μια πραγματικά διαφοροποιημένη αντιμετώπιση προς όφελος των αναπτυσσομένων χωρών — και κυρίως των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών (ΛΑΧ) και των μικρών νησιωτικών χωρών — και, επιπλέον, εδραζόμενο στη διαφάνεια και στην αποτελεσματική συμμετοχή κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.4.1

Προς το σκοπό αυτό, οι χώρες ΑΚΕ και η ΕΕ είναι πεπεισμένες ότι απαιτείται να καθιερωθεί, στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ένα πιο ισορροπημένο και δίκαιο πολυμερές εμπορικό σύστημα βασισμένο σε έναν σαφή συσχετισμό μεταξύ εμπορίου και ανάπτυξης και σε μια πραγματικά διαφοροποιημένη αντιμετώπιση προς όφελος των αναπτυσσομένων χωρών — και κυρίως των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών (ΛΑΧ) και των μικρών νησιωτικών χωρών — και, επιπλέον, εδραζόμενο στη διαφάνεια και στην αποτελεσματική συμμετοχή κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

| 1.5 | Οι διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μέχρι στιγμής (πρβλ. Παράρτημα ΙΙ) κατέδειξαν ορισμένες σοβαρές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως επισημάνθηκε από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5

Οι διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν μέχρι στιγμής (πρβλ. Παράρτημα ΙΙ) κατέδειξαν ορισμένες σοβαρές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως επισημάνθηκε από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ.

| 1.5.1 | Δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι, για πολλές χώρες ΑΚΕ, το εξωτερικό χρέος αποτελεί αξεπέραστο εμπόδιο που παρακωλύει την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή τους (10). Άλλωστε, αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το πρώτο στάδιο των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ δεν κατέληξε στη σύναψη δεσμευτικής συμφωνίας-πλαίσιο, όπως ωστόσο ήλπιζαν οι χώρες ΑΚΕ. |
| --- | --- |

1.5.1

Δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι, για πολλές χώρες ΑΚΕ, το εξωτερικό χρέος αποτελεί αξεπέραστο εμπόδιο που παρακωλύει την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή τους (10). Άλλωστε, αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το πρώτο στάδιο των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ δεν κατέληξε στη σύναψη δεσμευτικής συμφωνίας-πλαίσιο, όπως ωστόσο ήλπιζαν οι χώρες ΑΚΕ.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Πολλές χώρες ΑΚΕ, και ειδικότερα τα κράτη της Μεσημβρινής Αφρικής, θεωρούν ότι οι προοπτικές μιας περιφερειακής ολοκλήρωσης θα προκαλέσουν, σε ένα πρώτο στάδιο, απώλεια εισοδήματος, κυρίως λόγω της μείωσης των τελωνειακών δασμών. Συνεπώς, κατά το εν λόγω διάστημα, κρίνεται σκόπιμο να αναληφθεί μια αυξημένη δημοσιονομική δέσμευση σε συνάρτηση με τα διάφορα επίπεδα εισφορών. Εν συνεχεία, εφόσον τα έσοδα από τους δασμούς αποτελούν μεγάλο μέρος των δημοσίων εσόδων σε πολλές αφρικανικές χώρες, θα πρέπει να διαμορφωθεί, το ταχύτερο δυνατόν, ένα φορολογικό σύστημα το οποίο να είναι σε θέση να αποφέρει εισοδήματα τα οποία να αντισταθμίζουν τις εν λόγω απώλειες. Οι χώρες αυτές θα πρέπει να επικουρηθούν με στόχο την καθιέρωση αποτελεσματικών φορολογικών συστημάτων. Επιπλέον, οι χώρες ΑΚΕ έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο προς την κατεύθυνση της υλοποίησης απτών μορφών περιφερειακής εμπορικής συνεργασίας. Οι συμφωνίες που υφίστανται ήδη ή οδεύουν προς την κατάληξή τους, εκτός από το γεγονός ότι περιορίζονται σε ορισμένες μόνον περιφέρειες, δεν έχουν γενικώς επιτύχει το στόχο της αύξησης των περιφερειακών εμπορικών συναλλαγών. Στην πράξη, λίγες είναι οι ήδη υπάρχουσες περιοχές ολοκλήρωσης που έχουν να επιδείξουν αξιοσημείωτες εμπορικές συναλλαγές σε διαπεριφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.1

Πολλές χώρες ΑΚΕ, και ειδικότερα τα κράτη της Μεσημβρινής Αφρικής, θεωρούν ότι οι προοπτικές μιας περιφερειακής ολοκλήρωσης θα προκαλέσουν, σε ένα πρώτο στάδιο, απώλεια εισοδήματος, κυρίως λόγω της μείωσης των τελωνειακών δασμών. Συνεπώς, κατά το εν λόγω διάστημα, κρίνεται σκόπιμο να αναληφθεί μια αυξημένη δημοσιονομική δέσμευση σε συνάρτηση με τα διάφορα επίπεδα εισφορών. Εν συνεχεία, εφόσον τα έσοδα από τους δασμούς αποτελούν μεγάλο μέρος των δημοσίων εσόδων σε πολλές αφρικανικές χώρες, θα πρέπει να διαμορφωθεί, το ταχύτερο δυνατόν, ένα φορολογικό σύστημα το οποίο να είναι σε θέση να αποφέρει εισοδήματα τα οποία να αντισταθμίζουν τις εν λόγω απώλειες. Οι χώρες αυτές θα πρέπει να επικουρηθούν με στόχο την καθιέρωση αποτελεσματικών φορολογικών συστημάτων. Επιπλέον, οι χώρες ΑΚΕ έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο προς την κατεύθυνση της υλοποίησης απτών μορφών περιφερειακής εμπορικής συνεργασίας. Οι συμφωνίες που υφίστανται ήδη ή οδεύουν προς την κατάληξή τους, εκτός από το γεγονός ότι περιορίζονται σε ορισμένες μόνον περιφέρειες, δεν έχουν γενικώς επιτύχει το στόχο της αύξησης των περιφερειακών εμπορικών συναλλαγών. Στην πράξη, λίγες είναι οι ήδη υπάρχουσες περιοχές ολοκλήρωσης που έχουν να επιδείξουν αξιοσημείωτες εμπορικές συναλλαγές σε διαπεριφερειακό επίπεδο.

| 2.1.1 | Επί του παρόντος, έχει αποδειχθεί ότι οι διαπραγματεύσεις και για τα έξι περιφερειακά σχέδια που βρίσκονται ήδη στα σκαριά θα είναι μακροχρόνιες και πολυσύνθετες. Είναι πλέον βέβαιο ότι δεν θα τηρηθεί η προβλεπόμενη προθεσμία έως τα τέλη του 2007. Η μεταβατική περίοδος θα διαρκέσει περισσότερο και θα υπερβεί κατά πολύ το 2008. Οι σημαντικότερες δυσκολίες αναμένεται να προκύψουν, ειδικότερα, στη Μεσημβρινή και στην Ανατολική Αφρική. Τα αφρικανικά κράτη επιδεικνύουν πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα προβλήματα που σχετίζονται με τις υποδομές (οδοί, νοσοκομεία, κέντρα κατάρτισης, γεωργική ανάπτυξη κλπ.) παρά για εκείνα που αφορούν τις πτυχές της κοινωνίας των πολιτών (11). |
| --- | --- |

2.1.1

Επί του παρόντος, έχει αποδειχθεί ότι οι διαπραγματεύσεις και για τα έξι περιφερειακά σχέδια που βρίσκονται ήδη στα σκαριά θα είναι μακροχρόνιες και πολυσύνθετες. Είναι πλέον βέβαιο ότι δεν θα τηρηθεί η προβλεπόμενη προθεσμία έως τα τέλη του 2007. Η μεταβατική περίοδος θα διαρκέσει περισσότερο και θα υπερβεί κατά πολύ το 2008. Οι σημαντικότερες δυσκολίες αναμένεται να προκύψουν, ειδικότερα, στη Μεσημβρινή και στην Ανατολική Αφρική. Τα αφρικανικά κράτη επιδεικνύουν πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα προβλήματα που σχετίζονται με τις υποδομές (οδοί, νοσοκομεία, κέντρα κατάρτισης, γεωργική ανάπτυξη κλπ.) παρά για εκείνα που αφορούν τις πτυχές της κοινωνίας των πολιτών (11).

| 2.1.2 | Κάθε περιφέρεια διαθέτει ειδικές ομάδες (task forces) οι οποίες παρακολουθούν διαρκώς την πορεία των εμπορικών διαπραγματεύσεων (12). Εντούτοις, η εκάστοτε ειδική ομάδα πρέπει να συμβουλεύεται απαραιτήτως τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να ενημερώνεται για τις αναλύσεις τους, για τις προτάσεις τους σχετικά με τις κοινωνικές πτυχές και, γενικότερα, για το σύνολο των προβληματισμών που αφορούν την ανάπτυξη. Προς το σκοπό αυτό, οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών απαιτείται να συγκροτηθούν σε περιφερειακό επίπεδο και να οργανωθούν κατά τρόπο ο οποίος να τους επιτρέπει την από κοινού διαμόρφωση των θέσεών τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να συνεισφέρει στην απτή υλοποίηση του εν λόγω εγχειρήματος με τη διάθεση χρηματοοικονομικών πόρων και τεχνικών μέσων. |
| --- | --- |

2.1.2

Κάθε περιφέρεια διαθέτει ειδικές ομάδες (task forces) οι οποίες παρακολουθούν διαρκώς την πορεία των εμπορικών διαπραγματεύσεων (12). Εντούτοις, η εκάστοτε ειδική ομάδα πρέπει να συμβουλεύεται απαραιτήτως τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να ενημερώνεται για τις αναλύσεις τους, για τις προτάσεις τους σχετικά με τις κοινωνικές πτυχές και, γενικότερα, για το σύνολο των προβληματισμών που αφορούν την ανάπτυξη. Προς το σκοπό αυτό, οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών απαιτείται να συγκροτηθούν σε περιφερειακό επίπεδο και να οργανωθούν κατά τρόπο ο οποίος να τους επιτρέπει την από κοινού διαμόρφωση των θέσεών τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να συνεισφέρει στην απτή υλοποίηση του εν λόγω εγχειρήματος με τη διάθεση χρηματοοικονομικών πόρων και τεχνικών μέσων.

| 2.1.3 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ταχθεί υπέρ της ευρείας συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (13), λαμβανομένου δε υπόψη και του γεγονότος ότι — στη Συμφωνία του Κοτονού — οι διατάξεις περί συμμετοχής των μη κρατικών παραγόντων απαντώνται σε περισσότερα από 30 άρθρα, σε μια τελική δήλωση και στο παράρτημα IV που περιλαμβάνει τις διαδικασίες εφαρμογής και διαχείρισης. Οι δηλώσεις που αντικατοπτρίζουν καλύτερα την προσέγγιση αυτή αναφέρονται στις «Θεμελιώδεις αρχές» (άρθρο 2) και στο κεφάλαιο 2, το οποίο είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στους «Παράγοντες της εταιρικής σχέσης». |
| --- | --- |

2.1.3

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ταχθεί υπέρ της ευρείας συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (13), λαμβανομένου δε υπόψη και του γεγονότος ότι — στη Συμφωνία του Κοτονού — οι διατάξεις περί συμμετοχής των μη κρατικών παραγόντων απαντώνται σε περισσότερα από 30 άρθρα, σε μια τελική δήλωση και στο παράρτημα IV που περιλαμβάνει τις διαδικασίες εφαρμογής και διαχείρισης. Οι δηλώσεις που αντικατοπτρίζουν καλύτερα την προσέγγιση αυτή αναφέρονται στις «Θεμελιώδεις αρχές» (άρθρο 2) και στο κεφάλαιο 2, το οποίο είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στους «Παράγοντες της εταιρικής σχέσης».

| 2.1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να μεταδοθεί στις περιφέρειες ΑΚΕ η ευρωπαϊκή εμπειρία, η οποία αποκτήθηκε κυρίως στις περιφέρειες του Στόχου 1, με τη χρήση των Διαρθρωτικών Ταμείων (14). |
| --- | --- |

2.1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να μεταδοθεί στις περιφέρειες ΑΚΕ η ευρωπαϊκή εμπειρία, η οποία αποκτήθηκε κυρίως στις περιφέρειες του Στόχου 1, με τη χρήση των Διαρθρωτικών Ταμείων (14).

| 2.2 | Η κοινωνία των πολιτών, και δη η συμμετοχή της στην επίτευξη των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, αποτελεί μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την τελεσφόρηση των αποτελεσμάτων τους. |
| --- | --- |

2.2

Η κοινωνία των πολιτών, και δη η συμμετοχή της στην επίτευξη των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, αποτελεί μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την τελεσφόρηση των αποτελεσμάτων τους.

| 2.2.1 | Στο άρθρο 6 της Συμφωνίας του Κοτονού ορίζονται ως «Μη κρατικοί παράγοντες»: ο ιδιωτικός τομέας· οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων· και η κοινωνία των πολιτών, σε όλες της τις μορφές, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά (15). |
| --- | --- |

2.2.1

Στο άρθρο 6 της Συμφωνίας του Κοτονού ορίζονται ως «Μη κρατικοί παράγοντες»: ο ιδιωτικός τομέας· οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων· και η κοινωνία των πολιτών, σε όλες της τις μορφές, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά (15).

| 2.2.2 | Πολύ συχνή αναφορά στην κοινωνία των πολιτών γίνεται σε ολόκληρη τη Συμφωνία (16),και ιδιαίτερα στο άρθρο 4, όπου προσδιορίζεται ο τρόπος συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (17). |
| --- | --- |

2.2.2

Πολύ συχνή αναφορά στην κοινωνία των πολιτών γίνεται σε ολόκληρη τη Συμφωνία (16),και ιδιαίτερα στο άρθρο 4, όπου προσδιορίζεται ο τρόπος συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών (17).

| 2.2.3 | Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ, η κοινωνία των πολιτών είναι ελάχιστα οργανωμένη. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ αποτελούν ευκαιρία για τη βελτίωση της οργάνωσής της και, άρα, της ικανότητάς της να προβαίνει στην υποβολή προτάσεων. Μόνον υπό αυτή την προϋπόθεση θα μπορέσει εν συνεχεία η κοινωνία των πολιτών να διαδραματίσει μείζονα ρόλο, κατά τόπους, για την εφαρμογή των επιλεχθεισών κατευθυντηρίων γραμμών και να συμβάλει, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και με τη βελτίωση των κοινωνικών πτυχών. |
| --- | --- |

2.2.3

Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ, η κοινωνία των πολιτών είναι ελάχιστα οργανωμένη. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ αποτελούν ευκαιρία για τη βελτίωση της οργάνωσής της και, άρα, της ικανότητάς της να προβαίνει στην υποβολή προτάσεων. Μόνον υπό αυτή την προϋπόθεση θα μπορέσει εν συνεχεία η κοινωνία των πολιτών να διαδραματίσει μείζονα ρόλο, κατά τόπους, για την εφαρμογή των επιλεχθεισών κατευθυντηρίων γραμμών και να συμβάλει, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και με τη βελτίωση των κοινωνικών πτυχών.

| 2.2.4 | Ως προς τούτο, θεωρείται σημαντικός ο καθορισμός ορισμένων δεσμευτικών κριτηρίων με ισχύ σε όλες τις χώρες ΑΚΕ, μεταξύ των οποίων να περιλαμβάνεται ειδικότερα — πέραν μιας ορθολογικής ενσωμάτωσης στην παγκόσμια οικονομία — η ανάπτυξη του εμπορίου συνοδευόμενη από τα σχετικά κοινωνικά δικαιώματα, η μείωση της φτώχειας και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων
   (18). Αυτά είναι τα κριτήρια που θα πρέπει να λειτουργήσουν ως γνώμονας για τις περιφερειακές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

2.2.4

Ως προς τούτο, θεωρείται σημαντικός ο καθορισμός ορισμένων δεσμευτικών κριτηρίων με ισχύ σε όλες τις χώρες ΑΚΕ, μεταξύ των οποίων να περιλαμβάνεται ειδικότερα — πέραν μιας ορθολογικής ενσωμάτωσης στην παγκόσμια οικονομία — η ανάπτυξη του εμπορίου συνοδευόμενη από τα σχετικά κοινωνικά δικαιώματα, η μείωση της φτώχειας και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων
   (18). Αυτά είναι τα κριτήρια που θα πρέπει να λειτουργήσουν ως γνώμονας για τις περιφερειακές διαπραγματεύσεις.

| 2.2.5 | Πρέπει να επισημανθεί ότι πολλές πτυχές που αφορούν την απασχόληση, την κοινωνική ασφάλιση και τα ζητήματα φύλου, καθώς και η στενή σχέση που υφίσταται μεταξύ της ανάπτυξης του εμπορίου και των εργασιακών προτύπων, αναφέρονται κατά τρόπο μάλλον γενικό και μόνον στον πρόλογο της «Εντολής διαπραγματεύσεων» που δόθηκε στην Επιτροπή για τις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

2.2.5

Πρέπει να επισημανθεί ότι πολλές πτυχές που αφορούν την απασχόληση, την κοινωνική ασφάλιση και τα ζητήματα φύλου, καθώς και η στενή σχέση που υφίσταται μεταξύ της ανάπτυξης του εμπορίου και των εργασιακών προτύπων, αναφέρονται κατά τρόπο μάλλον γενικό και μόνον στον πρόλογο της «Εντολής διαπραγματεύσεων» που δόθηκε στην Επιτροπή για τις ΣΟΕΣ.

| 2.2.6 | Στα έγγραφα που εκπόνησε η Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα του πρώτου σταδίου των διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και των διάφορων περιφερειών ΑΚΕ, η εξέλιξη των κοινωνικών θεμάτων και των προβλημάτων που σχετίζονται με το φύλο δεν καλύπτεται επαρκώς. |
| --- | --- |

2.2.6

Στα έγγραφα που εκπόνησε η Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα του πρώτου σταδίου των διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και των διάφορων περιφερειών ΑΚΕ, η εξέλιξη των κοινωνικών θεμάτων και των προβλημάτων που σχετίζονται με το φύλο δεν καλύπτεται επαρκώς.

| 2.2.7 | Τούτο αντιδιαστέλλεται προς την αρχή σύμφωνα με την οποία οι ΣΟΕΣ αντιπροσωπεύουν την οικονομική συνιστώσα της Συμφωνίας του Κοτονού και, επομένως, οι αξίες που αναφέρονται στον άνθρωπο σε όλες του τις εκφάνσεις, και οι οποίες προβάλλονται ικανοποιητικά στη Συμφωνία του Κοτονού, απαιτείται να προστεθούν και να υποστηριχθούν κατά τις διαπραγματεύσεις για την οικονομική εταιρική σχέση. |
| --- | --- |

2.2.7

Τούτο αντιδιαστέλλεται προς την αρχή σύμφωνα με την οποία οι ΣΟΕΣ αντιπροσωπεύουν την οικονομική συνιστώσα της Συμφωνίας του Κοτονού και, επομένως, οι αξίες που αναφέρονται στον άνθρωπο σε όλες του τις εκφάνσεις, και οι οποίες προβάλλονται ικανοποιητικά στη Συμφωνία του Κοτονού, απαιτείται να προστεθούν και να υποστηριχθούν κατά τις διαπραγματεύσεις για την οικονομική εταιρική σχέση.

| 2.3 | Προκειμένου να επιτευχθεί η τελεσφόρηση των αποτελεσμάτων των ΣΟΕΣ από κοινωνικής πλευράς, κρίνεται σκόπιμη η διαμόρφωση ενός πλαισίου, για τους επαγγελματικούς κοινωνικούς παράγοντες, το οποίο να παρέχει μια μονάδα τόπου και μια μονάδα χρόνου. |
| --- | --- |

2.3

Προκειμένου να επιτευχθεί η τελεσφόρηση των αποτελεσμάτων των ΣΟΕΣ από κοινωνικής πλευράς, κρίνεται σκόπιμη η διαμόρφωση ενός πλαισίου, για τους επαγγελματικούς κοινωνικούς παράγοντες, το οποίο να παρέχει μια μονάδα τόπου και μια μονάδα χρόνου.

| 2.3.1 | Για την ικανοποιητική έκβαση των εν λόγω διαπραγματεύσεων και για την αποτελεσματική εφαρμογή του περιεχομένου τους, το προαναφερθέν πλαίσιο θα ευνοήσει την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής συμμετοχικής μεθοδολογίας η οποία να εμπεριέχει την ανάμειξη των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων ήδη από το στάδιο της επεξεργασίας των παρεμβάσεων. |
| --- | --- |

2.3.1

Για την ικανοποιητική έκβαση των εν λόγω διαπραγματεύσεων και για την αποτελεσματική εφαρμογή του περιεχομένου τους, το προαναφερθέν πλαίσιο θα ευνοήσει την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής συμμετοχικής μεθοδολογίας η οποία να εμπεριέχει την ανάμειξη των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων ήδη από το στάδιο της επεξεργασίας των παρεμβάσεων.

| 2.3.2 | Εντούτοις, μέχρι στιγμής, οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ έχουν ως βάση τις σοβαρές και αυξανόμενες ανισότητες που υφίστανται μεταξύ των δύο πλευρών από την άποψη τόσο της ανάπτυξης, της ποιότητας ζωής και των κοινωνικών δικαιωμάτων όσο και των εμπορικών συναλλαγών, αλλά και ακόμη περισσότερο όσον αφορά την αυτόνομη ικανότητα διατύπωσης προτάσεων, διαχείρισης και ελέγχου. Οι ανομοιογένειες και οι ανισότητες αυτές καθιστούν τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ εξαιρετικά πολύπλοκες και «ευαίσθητες». Ο εν λόγω πολυσύνθετος χαρακτήρας των διαπραγματεύσεων δεν πρέπει, εντούτοις, να παρεμποδίσει την αναγκαία συνεκτίμηση των κοινωνικών πτυχών κατά τις διαπραγματεύσεις, είτε άμεσα είτε ως απαραίτητη και σαφώς προσδιορισμένη συνιστώσα των επιλεγόμενων οικονομικών ή/και εμπορικών εναλλακτικών λύσεων. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην απασχόληση και στο επιχειρηματικό πνεύμα, στα εργασιακά πρότυπα, στην κοινωνική ασφάλιση και στα ζητήματα φύλου (19). |
| --- | --- |

2.3.2

Εντούτοις, μέχρι στιγμής, οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ έχουν ως βάση τις σοβαρές και αυξανόμενες ανισότητες που υφίστανται μεταξύ των δύο πλευρών από την άποψη τόσο της ανάπτυξης, της ποιότητας ζωής και των κοινωνικών δικαιωμάτων όσο και των εμπορικών συναλλαγών, αλλά και ακόμη περισσότερο όσον αφορά την αυτόνομη ικανότητα διατύπωσης προτάσεων, διαχείρισης και ελέγχου. Οι ανομοιογένειες και οι ανισότητες αυτές καθιστούν τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ εξαιρετικά πολύπλοκες και «ευαίσθητες». Ο εν λόγω πολυσύνθετος χαρακτήρας των διαπραγματεύσεων δεν πρέπει, εντούτοις, να παρεμποδίσει την αναγκαία συνεκτίμηση των κοινωνικών πτυχών κατά τις διαπραγματεύσεις, είτε άμεσα είτε ως απαραίτητη και σαφώς προσδιορισμένη συνιστώσα των επιλεγόμενων οικονομικών ή/και εμπορικών εναλλακτικών λύσεων. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην απασχόληση και στο επιχειρηματικό πνεύμα, στα εργασιακά πρότυπα, στην κοινωνική ασφάλιση και στα ζητήματα φύλου (19).

| 2.3.3 | Σε περιφερειακό επίπεδο, ορισμένοι «Χάρτες Πορείας» προβλέπουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα στάδια των διαπραγματεύσεων, καθώς και στη σύνθεση των εθνικών και περιφερειακών επιτροπών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία όσον αφορά το βαθμό συμμετοχής και ικανοποίησης των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη διαδικασία της εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

2.3.3

Σε περιφερειακό επίπεδο, ορισμένοι «Χάρτες Πορείας» προβλέπουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα στάδια των διαπραγματεύσεων, καθώς και στη σύνθεση των εθνικών και περιφερειακών επιτροπών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία όσον αφορά το βαθμό συμμετοχής και ικανοποίησης των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη διαδικασία της εταιρικής σχέσης.

| 2.3.4 | Η ΕΟΚΕ — δια της πραγματοποίησης περιοδικών συναντήσεων με τους κοινωνικοοικονομικούς εκπροσώπους των χωρών ΑΚΕ — είναι πάντως σε θέση να αξιολογήσει το βαθμό συμμετοχής τους στα διάφορα στάδια των διαδικασιών αυτών. |
| --- | --- |

2.3.4

Η ΕΟΚΕ — δια της πραγματοποίησης περιοδικών συναντήσεων με τους κοινωνικοοικονομικούς εκπροσώπους των χωρών ΑΚΕ — είναι πάντως σε θέση να αξιολογήσει το βαθμό συμμετοχής τους στα διάφορα στάδια των διαδικασιών αυτών.

3.   Συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών

| 3.1 | Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ, η κοινωνία των πολιτών συχνά είναι ελάχιστα ή άσχημα οργανωμένη. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία για τη βελτίωση της οργάνωσής της και, άρα, της ικανότητάς της να προβαίνει στην υποβολή προτάσεων. Αυτή είναι μια από τις προϋποθέσεις που θα δώσουν εν συνεχεία τη δυνατότητα στην κοινωνία των πολιτών να διαδραματίσει μείζονα ρόλο, επί τόπου, για την εφαρμογή των επιλεχθεισών κατευθυντηρίων γραμμών και να συμβάλει, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και με την προαγωγή των κοινωνικών πτυχών. Η βελτίωση της οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών και, άρα, της ικανότητάς της να αναλαμβάνει δράση δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί χωρίς την επίδειξη αποφασιστικότητας εκ μέρους της Επιτροπής και χωρίς την εκδήλωση της βούλησης των ενδιαφερομένων χωρών. |
| --- | --- |

3.1

Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ, η κοινωνία των πολιτών συχνά είναι ελάχιστα ή άσχημα οργανωμένη. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία για τη βελτίωση της οργάνωσής της και, άρα, της ικανότητάς της να προβαίνει στην υποβολή προτάσεων. Αυτή είναι μια από τις προϋποθέσεις που θα δώσουν εν συνεχεία τη δυνατότητα στην κοινωνία των πολιτών να διαδραματίσει μείζονα ρόλο, επί τόπου, για την εφαρμογή των επιλεχθεισών κατευθυντηρίων γραμμών και να συμβάλει, κατ'αυτόν τον τρόπο, στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και με την προαγωγή των κοινωνικών πτυχών. Η βελτίωση της οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών και, άρα, της ικανότητάς της να αναλαμβάνει δράση δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί χωρίς την επίδειξη αποφασιστικότητας εκ μέρους της Επιτροπής και χωρίς την εκδήλωση της βούλησης των ενδιαφερομένων χωρών.

| 3.1.1 | Η τακτική και συνεχής αξιολόγηση της συμμετοχής των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, πραγματοποιούμενη καθ'όλα τα στάδια που συνθέτουν την υλοποίηση των ΣΟΕΣ, θα αποτελούσε ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της επίτευξης σταθερής βελτίωσης. Η εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει να πραγματοποιείται από τους θεσμικά προβλεπόμενους διαπραγματευτές. |
| --- | --- |

3.1.1

Η τακτική και συνεχής αξιολόγηση της συμμετοχής των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, πραγματοποιούμενη καθ'όλα τα στάδια που συνθέτουν την υλοποίηση των ΣΟΕΣ, θα αποτελούσε ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της επίτευξης σταθερής βελτίωσης. Η εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει να πραγματοποιείται από τους θεσμικά προβλεπόμενους διαπραγματευτές.

| 3.1.2 | Η διεξαγωγή διαβουλεύσεων και η συμμετοχή των διαφόρων κλάδων της κοινωνίας των πολιτών κατά τα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων που συνθέτουν τη συγκεκριμένη διαδικασία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν, ειδικότερα, για την αιτιολόγηση και την απτή προβολή του αναληφθέντος έργου που αποσκοπεί — μέσω των ΣΟΕΣ και σύμφωνα με τις αρχές του Κοτονού — στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του συνόλου της κοινωνίας.
  Τα παραδείγματα ορθών πρακτικών θα πρέπει να μεταφράζονται στις τοπικές γλώσσες και να διαδίδονται ευρέως. |
| --- | --- |

3.1.2

Η διεξαγωγή διαβουλεύσεων και η συμμετοχή των διαφόρων κλάδων της κοινωνίας των πολιτών κατά τα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων που συνθέτουν τη συγκεκριμένη διαδικασία θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν, ειδικότερα, για την αιτιολόγηση και την απτή προβολή του αναληφθέντος έργου που αποσκοπεί — μέσω των ΣΟΕΣ και σύμφωνα με τις αρχές του Κοτονού — στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του συνόλου της κοινωνίας.

Τα παραδείγματα ορθών πρακτικών θα πρέπει να μεταφράζονται στις τοπικές γλώσσες και να διαδίδονται ευρέως.

| 3.2 | Για την εφαρμογή και την αξιοποίηση μιας αποτελεσματικής συμμετοχικής μεθοδολογίας — η οποία συνιστά απολύτως αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα και για την ποιοτική συμβολή της κοινωνίας των πολιτών — απαιτείται να δημιουργηθούν όλες οι προϋποθέσεις που παρέχουν τη δυνατότητα στους μη κρατικούς παράγοντες να συναντιούνται, να συζητούν, να θέτουν στόχους συλλογικά, να προτείνουν τους εν λόγω στόχους κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, να παρακολουθούν την εξέλιξή τους και, κυρίως, να διασφαλίζουν και να παρακολουθούν την εφαρμογή τους επί τόπου και να αξιολογούν τον αντίκτυπό τους. |
| --- | --- |

3.2

Για την εφαρμογή και την αξιοποίηση μιας αποτελεσματικής συμμετοχικής μεθοδολογίας — η οποία συνιστά απολύτως αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα και για την ποιοτική συμβολή της κοινωνίας των πολιτών — απαιτείται να δημιουργηθούν όλες οι προϋποθέσεις που παρέχουν τη δυνατότητα στους μη κρατικούς παράγοντες να συναντιούνται, να συζητούν, να θέτουν στόχους συλλογικά, να προτείνουν τους εν λόγω στόχους κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, να παρακολουθούν την εξέλιξή τους και, κυρίως, να διασφαλίζουν και να παρακολουθούν την εφαρμογή τους επί τόπου και να αξιολογούν τον αντίκτυπό τους.

| 3.2.1 | Η εκπλήρωση των προϋποθέσεων αυτών συναρτάται με την ανάγκη δημιουργίας ενός χώρου προοριζόμενου στους επαγγελματικούς κοινωνικούς παράγοντες, ο οποίος να εξασφαλίζει συγχρόνως μια μονάδα χρόνου και μια μονάδα τόπου. |
| --- | --- |

3.2.1

Η εκπλήρωση των προϋποθέσεων αυτών συναρτάται με την ανάγκη δημιουργίας ενός χώρου προοριζόμενου στους επαγγελματικούς κοινωνικούς παράγοντες, ο οποίος να εξασφαλίζει συγχρόνως μια μονάδα χρόνου και μια μονάδα τόπου.

| 3.2.2 | Για το σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — όπως ανέφερε και στην τελική δήλωση της «24ης

  συνεδρίασης των Ομάδων Οικονομικών και Κοινωνικών Συμφερόντων ΑΚΕ-ΕΕ
  » που πραγματοποιήθηκε στο τέλος Ιουνίου στις Βρυξέλλες — προτείνει τη δημιουργία Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου, με τη συμμετοχή των επαγγελματικών κοινωνικών παραγόντων και με στόχο τη διαμόρφωση, την προώθηση και τη διασφάλιση της εφαρμογής και της παρακολούθησης προγραμμάτων κοινωνικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.2.2

Για το σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — όπως ανέφερε και στην τελική δήλωση της «24ης

  συνεδρίασης των Ομάδων Οικονομικών και Κοινωνικών Συμφερόντων ΑΚΕ-ΕΕ
  » που πραγματοποιήθηκε στο τέλος Ιουνίου στις Βρυξέλλες — προτείνει τη δημιουργία Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου, με τη συμμετοχή των επαγγελματικών κοινωνικών παραγόντων και με στόχο τη διαμόρφωση, την προώθηση και τη διασφάλιση της εφαρμογής και της παρακολούθησης προγραμμάτων κοινωνικής ανάπτυξης.

| 3.2.3 | Εν γένει, οι αρμοδιότητες των Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου θα πρέπει να αφορούν κυρίως τα εξής:






  — | την εφαρμογή και τον έλεγχο των συμβάσεων της ΔΟΕ και, προπαντός, εκείνων που σχετίζονται με τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα· |
| --- | --- | --- |

3.2.3

Εν γένει, οι αρμοδιότητες των Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου θα πρέπει να αφορούν κυρίως τα εξής:

—

την εφαρμογή και τον έλεγχο των συμβάσεων της ΔΟΕ και, προπαντός, εκείνων που σχετίζονται με τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα·

| — | την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας και της κοινωνικής ανάπτυξης· |
| --- | --- |

—

την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας και της κοινωνικής ανάπτυξης·

| — | τον περιφερειακό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο τόσο των ΣΟΕΣ όσο και της περιφερειακής ολοκλήρωσης. |
| --- | --- |

—

τον περιφερειακό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο τόσο των ΣΟΕΣ όσο και της περιφερειακής ολοκλήρωσης.

| 3.2.3.1 | Ειδικότερα, οι εν λόγω Περιφερειακές Επιτροπές θα μπορούσαν να δώσουν έμφαση — ενδεχομένως και με τη βοήθεια ορισμένων ειδικευμένων ομάδων — στη διαμόρφωση προτάσεων σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:






  — | την προαγωγή της απασχόλησης: στόχοι και μέθοδοι. Αξιοπρεπής εργασία (αμοιβές, συνθήκες εργασίας, κλπ.) |
| --- | --- | --- |

3.2.3.1

Ειδικότερα, οι εν λόγω Περιφερειακές Επιτροπές θα μπορούσαν να δώσουν έμφαση — ενδεχομένως και με τη βοήθεια ορισμένων ειδικευμένων ομάδων — στη διαμόρφωση προτάσεων σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:

—

την προαγωγή της απασχόλησης: στόχοι και μέθοδοι. Αξιοπρεπής εργασία (αμοιβές, συνθήκες εργασίας, κλπ.)

| — | την εκπαίδευση· |
| --- | --- |

—

την εκπαίδευση·

| — | την επαγγελματική και τη δια βίου κατάρτιση· |
| --- | --- |

—

την επαγγελματική και τη δια βίου κατάρτιση·

| — | τα συστήματα κοινωνικής προστασίας· |
| --- | --- |

—

τα συστήματα κοινωνικής προστασίας·

| — | τις εξελίξεις βάσει διαπραγματεύσεων στους άτυπους τομείς· |
| --- | --- |

—

τις εξελίξεις βάσει διαπραγματεύσεων στους άτυπους τομείς·

| — | την ισότητα μεταξύ των δύο φύλων· |
| --- | --- |

—

την ισότητα μεταξύ των δύο φύλων·

| — | την αειφόρο ανάπτυξη, με ιδιαίτερη εστίαση της προσοχής στο περιβάλλον· |
| --- | --- |

—

την αειφόρο ανάπτυξη, με ιδιαίτερη εστίαση της προσοχής στο περιβάλλον·

| — | τις υποδομές και τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

—

τις υποδομές και τις επενδύσεις.

| 3.2.4 | Η ΔΟΕ θα μπορούσε να συνεργασθεί, από πλευράς οργανωτικής και λειτουργικής μεθοδολογίας, για τη δημιουργία των Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου. Πράγματι, η ΔΟΕ απεκόμισε σημαντική εμπειρία στο πλαίσιο του Περιφερειακού Προγράμματός της για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στη γαλλόφωνη Αφρική (Programme régional de promotion du dialogue social en Afrique francophone — PRODIAF). Η εν λόγω εμπειρία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των περιφερειακών επιτροπών. |
| --- | --- |

3.2.4

Η ΔΟΕ θα μπορούσε να συνεργασθεί, από πλευράς οργανωτικής και λειτουργικής μεθοδολογίας, για τη δημιουργία των Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου. Πράγματι, η ΔΟΕ απεκόμισε σημαντική εμπειρία στο πλαίσιο του Περιφερειακού Προγράμματός της για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στη γαλλόφωνη Αφρική (Programme régional de promotion du dialogue social en Afrique francophone — PRODIAF). Η εν λόγω εμπειρία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των περιφερειακών επιτροπών.

| 3.2.5 | Όσον αφορά τη σύνθεση της εκάστοτε Περιφερειακής Επιτροπής, τα συγκλίνοντα κριτήρια επιλεξιμότητας θα μπορούσαν να εμπνευσθούν από τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι χώρες ΑΚΕ και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την πρόσβαση στους πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ). |
| --- | --- |

3.2.5

Όσον αφορά τη σύνθεση της εκάστοτε Περιφερειακής Επιτροπής, τα συγκλίνοντα κριτήρια επιλεξιμότητας θα μπορούσαν να εμπνευσθούν από τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι χώρες ΑΚΕ και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την πρόσβαση στους πόρους του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ).

| 3.2.6 | Εάν τυχόν, σε ομοιογενείς περιοχές (Καραϊβική ...), υφίστανται ήδη πλατφόρμες, φόρουμ ή άλλες συγκροτημένες ομάδες μη κρατικών παραγόντων — που δημιουργήθηκαν για την αντιμετώπιση των αναγκών οι οποίες προκύπτουν κατά τη διαμόρφωση των εθνικών και περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων — τότε θα ήταν σκόπιμο να εξετασθεί η δυνατότητα τροποποίησής τους, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στους στόχους που αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου. |
| --- | --- |

3.2.6

Εάν τυχόν, σε ομοιογενείς περιοχές (Καραϊβική ...), υφίστανται ήδη πλατφόρμες, φόρουμ ή άλλες συγκροτημένες ομάδες μη κρατικών παραγόντων — που δημιουργήθηκαν για την αντιμετώπιση των αναγκών οι οποίες προκύπτουν κατά τη διαμόρφωση των εθνικών και περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων — τότε θα ήταν σκόπιμο να εξετασθεί η δυνατότητα τροποποίησής τους, κατά τρόπο ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στους στόχους που αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου.

| 3.2.7 | Για λόγους αποτελεσματικότητας, οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο έργο των ειδικών ομάδων (task forces) περιφερειακής προετοιμασίας. Οι εν λόγω ειδικές ομάδες διαδραματίζουν όντως καθοριστικό ρόλο, στο βαθμό που εξασφαλίζουν ότι ο προγραμματισμός της βοήθειας καλύπτει τις ανάγκες που έχουν επισημανθεί κατά τα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.7

Για λόγους αποτελεσματικότητας, οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο έργο των ειδικών ομάδων (task forces) περιφερειακής προετοιμασίας. Οι εν λόγω ειδικές ομάδες διαδραματίζουν όντως καθοριστικό ρόλο, στο βαθμό που εξασφαλίζουν ότι ο προγραμματισμός της βοήθειας καλύπτει τις ανάγκες που έχουν επισημανθεί κατά τα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων.

| 3.2.7.1 | Η ανάμειξη των προαναφερθεισών περιφερειακών επιτροπών θα προσέδιδε σημαντικότερο ρόλο στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και θα της παρείχε τη δυνατότητα να παρακολουθεί την αειφόρο ανάπτυξη, τόσο κατά τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων όσο κατά την ανάληψη συγκεκριμένων παρεμβάσεων σε περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.2.7.1

Η ανάμειξη των προαναφερθεισών περιφερειακών επιτροπών θα προσέδιδε σημαντικότερο ρόλο στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και θα της παρείχε τη δυνατότητα να παρακολουθεί την αειφόρο ανάπτυξη, τόσο κατά τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων όσο κατά την ανάληψη συγκεκριμένων παρεμβάσεων σε περιφερειακό επίπεδο.

| 3.2.7.2 | Όπως έχει επισημανθεί επανειλημμένως, τα προβλήματα που σχετίζονται με τη γεωργία και με τις διάφορες περιβαλλοντικές πτυχές παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις χώρες ΑΚΕ και θεωρείται σημαντικό να εντάσσονται διαρκώς στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, διαμέσου και της άμεσης εμπειρίας που διαθέτουν οι τοπικοί εκπρόσωποι ενός δεδομένου τομέα. |
| --- | --- |

3.2.7.2

Όπως έχει επισημανθεί επανειλημμένως, τα προβλήματα που σχετίζονται με τη γεωργία και με τις διάφορες περιβαλλοντικές πτυχές παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις χώρες ΑΚΕ και θεωρείται σημαντικό να εντάσσονται διαρκώς στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, διαμέσου και της άμεσης εμπειρίας που διαθέτουν οι τοπικοί εκπρόσωποι ενός δεδομένου τομέα.

| 3.2.7.3 | Οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου θα είναι σε θέση να διαδραματίζουν έναν ολοένα και πιο συγκεκριμένο ρόλο για τη διατύπωση προτάσεων, καθόσον θα διασαφηνίζονται διαρκώς περισσότερο τα προβλήματα από πλευράς οικονομικής διαθεσιμότητας και οργάνωσης. Θα έχουν, επίσης, τη δυνατότητα να προβαίνουν σε αντιπαραβολή στοιχείων με την «Επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ/ΕΕ» και να πλουτίζουν τις γνώσεις τους ανταλλάσσοντας εμπειρίες με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.2.7.3

Οι Περιφερειακές Επιτροπές Κοινωνικού Διαλόγου θα είναι σε θέση να διαδραματίζουν έναν ολοένα και πιο συγκεκριμένο ρόλο για τη διατύπωση προτάσεων, καθόσον θα διασαφηνίζονται διαρκώς περισσότερο τα προβλήματα από πλευράς οικονομικής διαθεσιμότητας και οργάνωσης. Θα έχουν, επίσης, τη δυνατότητα να προβαίνουν σε αντιπαραβολή στοιχείων με την «Επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ/ΕΕ» και να πλουτίζουν τις γνώσεις τους ανταλλάσσοντας εμπειρίες με την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

4.   Ανάπτυξη της απασχόλησης

| 4.1 | Η αξιοπρεπής εργασία αποτελεί το βασικότερο μέσο για την καταπολέμηση της φτώχειας, δεδομένου ότι:






  — | παράγει εισόδημα και άρα δημιουργεί αγοραστική δύναμη και αγορές, |
| --- | --- | --- |

4.1

Η αξιοπρεπής εργασία αποτελεί το βασικότερο μέσο για την καταπολέμηση της φτώχειας, δεδομένου ότι:

—

παράγει εισόδημα και άρα δημιουργεί αγοραστική δύναμη και αγορές,

| — | απαλλάσσει μεμονωμένα άτομα και ομάδες από την ανάγκη παροχής βοήθειας, |
| --- | --- |

—

απαλλάσσει μεμονωμένα άτομα και ομάδες από την ανάγκη παροχής βοήθειας,

| — | παράγει αγαθά και υπηρεσίες προσιτά στον πληθυσμό και απαραίτητα για την ικανοποίηση των αναγκών του, |
| --- | --- |

—

παράγει αγαθά και υπηρεσίες προσιτά στον πληθυσμό και απαραίτητα για την ικανοποίηση των αναγκών του,

| — | συμβάλει στη χρηματοδότηση ορισμένων κοινωνικών ευεργετημάτων, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, οι συντάξεις, τα επιδόματα ανεργίας, η υγειονομική περίθαλψη, τα οποία διαμορφώνουν αυτό που εν συντομία ονομάζεται «κοινωνική ασφάλιση». |
| --- | --- |

—

συμβάλει στη χρηματοδότηση ορισμένων κοινωνικών ευεργετημάτων, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, οι συντάξεις, τα επιδόματα ανεργίας, η υγειονομική περίθαλψη, τα οποία διαμορφώνουν αυτό που εν συντομία ονομάζεται «κοινωνική ασφάλιση».

| 4.1.1 | Οι πολιτικές απασχόλησης πρέπει να εμπνέουν δυναμισμό, συνδυάζοντας τη συνεισφορά του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα με τα επιτεύγματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. |
| --- | --- |

4.1.1

Οι πολιτικές απασχόλησης πρέπει να εμπνέουν δυναμισμό, συνδυάζοντας τη συνεισφορά του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα με τα επιτεύγματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας.

| 4.1.2 | Τα προγράμματα για την ανάπτυξη της απασχόλησης θα πρέπει να προβλέπουν τη σταδιακή και κατόπιν διαπραγματεύσεων ενσωμάτωση της άτυπης οικονομίας στον ιδιωτικό ή στο δημόσιο τομέα διαμέσου, αφενός, της προαγωγής των διεθνών εργασιακών προτύπων (κυρίως δε των θεμελιωδών δικαιωμάτων) και, αφετέρου, της δέσμευσης των επιχειρήσεων που λαμβάνουν κονδύλια προερχόμενα από προσκλήσεις υποβολής προσφορών (επενδύσεις, διάφορα έργα) να τηρούν τα διεθνή εργασιακά πρότυπα και τους κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος (κλίμα, βιοποικιλότητα, πρωτόκολλο του Κιότο, προστασία των δασών κλπ.). Όλα αυτά εμπίπτουν, εν μέρει, στο πλαίσιο της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.1.2

Τα προγράμματα για την ανάπτυξη της απασχόλησης θα πρέπει να προβλέπουν τη σταδιακή και κατόπιν διαπραγματεύσεων ενσωμάτωση της άτυπης οικονομίας στον ιδιωτικό ή στο δημόσιο τομέα διαμέσου, αφενός, της προαγωγής των διεθνών εργασιακών προτύπων (κυρίως δε των θεμελιωδών δικαιωμάτων) και, αφετέρου, της δέσμευσης των επιχειρήσεων που λαμβάνουν κονδύλια προερχόμενα από προσκλήσεις υποβολής προσφορών (επενδύσεις, διάφορα έργα) να τηρούν τα διεθνή εργασιακά πρότυπα και τους κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος (κλίμα, βιοποικιλότητα, πρωτόκολλο του Κιότο, προστασία των δασών κλπ.). Όλα αυτά εμπίπτουν, εν μέρει, στο πλαίσιο της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων.

| 4.1.3 | Επιπλέον, στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών θα πρέπει να διαμορφώνονται κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις απαιτούμενες οικονομικές, φορολογικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την καθιέρωση, παραδείγματος χάρη, εκπτώσεων φόρου και άλλων υπηρεσιών προοριζόμενων, κυρίως, στις ΜΜΕ και στη βιοτεχνία. |
| --- | --- |

4.1.3

Επιπλέον, στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών θα πρέπει να διαμορφώνονται κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις απαιτούμενες οικονομικές, φορολογικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την καθιέρωση, παραδείγματος χάρη, εκπτώσεων φόρου και άλλων υπηρεσιών προοριζόμενων, κυρίως, στις ΜΜΕ και στη βιοτεχνία.

| 4.1.4 | Οι στόχοι της εταιρικής σχέσης συνίστανται, ως γνωστόν, στην προώθηση και στην επιτάχυνση της οικονομικής, πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών ΑΚΕ. Ο δε πρωταρχικός στόχος έγκειται στον περιορισμό και, εν τέλει, στην εξάλειψη της φτώχειας. Οι ΣΟΕΣ θα πρέπει να εμπλουτίσουν την εταιρική σχέση, συμβάλλοντας στο άνοιγμα των οικονομιών, ιδίως στην περίπτωση των σχέσεων «Νότου-Νότου», και στην επίτευξη μεγαλύτερης φιλελευθεροποίησης, με σαφείς κανόνες οι οποίοι να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τους ντόπιους και τους ξένους επενδυτές. |
| --- | --- |

4.1.4

Οι στόχοι της εταιρικής σχέσης συνίστανται, ως γνωστόν, στην προώθηση και στην επιτάχυνση της οικονομικής, πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών ΑΚΕ. Ο δε πρωταρχικός στόχος έγκειται στον περιορισμό και, εν τέλει, στην εξάλειψη της φτώχειας. Οι ΣΟΕΣ θα πρέπει να εμπλουτίσουν την εταιρική σχέση, συμβάλλοντας στο άνοιγμα των οικονομιών, ιδίως στην περίπτωση των σχέσεων «Νότου-Νότου», και στην επίτευξη μεγαλύτερης φιλελευθεροποίησης, με σαφείς κανόνες οι οποίοι να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τους ντόπιους και τους ξένους επενδυτές.

| 4.1.5 | Προκειμένου να καταστεί δυνατό το πολιτιστικό και οικονομικό άνοιγμα των χωρών ΑΚΕ, απαιτείται να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια, αξιοποιώντας προπαντός την ευκαιρία που παρέχουν οι ΣΟΕΣ για την υλοποίηση μιας τελωνειακής ένωσης, η οποία να ικανοποιεί τα αμοιβαία συμφέροντα και να διευκολύνει διαρκώς περισσότερο την περιφερειακή ολοκλήρωση. |
| --- | --- |

4.1.5

Προκειμένου να καταστεί δυνατό το πολιτιστικό και οικονομικό άνοιγμα των χωρών ΑΚΕ, απαιτείται να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια, αξιοποιώντας προπαντός την ευκαιρία που παρέχουν οι ΣΟΕΣ για την υλοποίηση μιας τελωνειακής ένωσης, η οποία να ικανοποιεί τα αμοιβαία συμφέροντα και να διευκολύνει διαρκώς περισσότερο την περιφερειακή ολοκλήρωση.

| 4.2 | Δυστυχώς, κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων δεν πραγματοποιήθηκε μια μελέτη αντίκτυπου για την αξιολόγηση της κατάστασης «εξ αρχής». Μια τέτοια μελέτη θα παρείχε τη δυνατότητα καλύτερου υπολογισμού της συνακόλουθης προόδου. |
| --- | --- |

4.2

Δυστυχώς, κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων δεν πραγματοποιήθηκε μια μελέτη αντίκτυπου για την αξιολόγηση της κατάστασης «εξ αρχής». Μια τέτοια μελέτη θα παρείχε τη δυνατότητα καλύτερου υπολογισμού της συνακόλουθης προόδου.

| 4.2.1 | Η συνεργασία αποσκοπεί στην υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων και των οικονομικών και θεσμικών πολιτικών που απαιτούνται για τη δημιουργία κλίματος το οποίο να ευνοεί τις ιδιωτικές επενδύσεις και την ανάπτυξη ενός δυναμικού, αποτελεσματικού και ανταγωνιστικού ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί και ο δημόσιος τομέας, ιδιαίτερα με την πραγματοποίηση επενδύσεων για την κατάρτιση, την υγειονομική περίθαλψη και τις κοινωνικές υπηρεσίες εν γένει, προκειμένου να καταστεί δυνατό να υποστηριχθεί ο ιδιωτικός τομέας. |
| --- | --- |

4.2.1

Η συνεργασία αποσκοπεί στην υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων και των οικονομικών και θεσμικών πολιτικών που απαιτούνται για τη δημιουργία κλίματος το οποίο να ευνοεί τις ιδιωτικές επενδύσεις και την ανάπτυξη ενός δυναμικού, αποτελεσματικού και ανταγωνιστικού ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί και ο δημόσιος τομέας, ιδιαίτερα με την πραγματοποίηση επενδύσεων για την κατάρτιση, την υγειονομική περίθαλψη και τις κοινωνικές υπηρεσίες εν γένει, προκειμένου να καταστεί δυνατό να υποστηριχθεί ο ιδιωτικός τομέας.

| 4.2.2 | Εξάλλου, μέλημα της συνεργασίας αποτελεί:






  — | η προαγωγή του διαλόγου μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα· |
| --- | --- | --- |

4.2.2

Εξάλλου, μέλημα της συνεργασίας αποτελεί:

—

η προαγωγή του διαλόγου μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα·

| — | η ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων και η διαμόρφωση επιχειρηματικής νοοτροπίας· |
| --- | --- |

—

η ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων και η διαμόρφωση επιχειρηματικής νοοτροπίας·

| — | η υπερνίκηση της άτυπης δραστηριότητας, με σεβασμό του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

—

η υπερνίκηση της άτυπης δραστηριότητας, με σεβασμό του κράτους δικαίου.

| 4.2.3 | Οι παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο των προγενέστερων Συμφωνιών (20) απέφεραν ορισμένα αποτελέσματα, προφανώς όμως όχι τα αναμενόμενα, κυρίως δε όσον αφορά την προώθηση του ιδιωτικού τομέα και του ρόλου που διαδραματίζει για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της διαφοροποίησης της οικονομίας. |
| --- | --- |

4.2.3

Οι παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο των προγενέστερων Συμφωνιών (20) απέφεραν ορισμένα αποτελέσματα, προφανώς όμως όχι τα αναμενόμενα, κυρίως δε όσον αφορά την προώθηση του ιδιωτικού τομέα και του ρόλου που διαδραματίζει για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και της διαφοροποίησης της οικονομίας.

| 4.2.4 | Οι κοινωνικοί εταίροι, κατά τη διαμόρφωση του αναπτυξιακού προγράμματος, θα πρέπει να προβούν σε επακριβείς μελέτες για τη διερεύνηση των δυσκολιών που αντιμετωπίσθηκαν όσον αφορά την προώθηση, την προστασία και τη στήριξη των παρεμβάσεων που προορίζονται για τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.2.4

Οι κοινωνικοί εταίροι, κατά τη διαμόρφωση του αναπτυξιακού προγράμματος, θα πρέπει να προβούν σε επακριβείς μελέτες για τη διερεύνηση των δυσκολιών που αντιμετωπίσθηκαν όσον αφορά την προώθηση, την προστασία και τη στήριξη των παρεμβάσεων που προορίζονται για τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις.

| 4.3 | Οι κυριότερες αναπτυξιακές επιλογές, ιδίως στην Αφρική, στηρίζονται στη γεωργία η οποία θα εξακολουθήσει να αποτελεί για πολύ καιρό ακόμη τον κύριο άξονα περιστροφής των παρεμβάσεων, οι οποίες μπορούν να συγκεκριμενοποιηθούν μέσω:






  — | της εξέλιξης των παραδοσιακών γεωργικών πρακτικών και της αποδοτικότητάς τους· |
| --- | --- | --- |

4.3

Οι κυριότερες αναπτυξιακές επιλογές, ιδίως στην Αφρική, στηρίζονται στη γεωργία η οποία θα εξακολουθήσει να αποτελεί για πολύ καιρό ακόμη τον κύριο άξονα περιστροφής των παρεμβάσεων, οι οποίες μπορούν να συγκεκριμενοποιηθούν μέσω:

—

της εξέλιξης των παραδοσιακών γεωργικών πρακτικών και της αποδοτικότητάς τους·

| — | της δημιουργίας εκτεταμένων υποδομών και κοινωνικών υπηρεσιών· |
| --- | --- |

—

της δημιουργίας εκτεταμένων υποδομών και κοινωνικών υπηρεσιών·

| — | της ανάπτυξης βιοτεχνικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας, συχνά στον τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής. |
| --- | --- |

—

της ανάπτυξης βιοτεχνικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας, συχνά στον τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής.

| 4.3.1 | Για να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη και η εδραίωση του γεωργικού συστήματος, απαιτείται οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της ΕΕ να διεξάγονται, κυρίως κατά τα προσεχή έτη, βάσει ευπροσάρμοστων κανόνων οι οποίοι θα συντελούν στην υιοθέτηση των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων και θα παρέχουν στις νέες μικρές επιχειρήσεις την ευκαιρία να συσταθούν, να ενισχυθούν και να διαφοροποιηθούν, διαφυλάσσοντας συγχρόνως τις ενδεδειγμένες ρήτρες προστασίας. |
| --- | --- |

4.3.1

Για να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη και η εδραίωση του γεωργικού συστήματος, απαιτείται οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της ΕΕ να διεξάγονται, κυρίως κατά τα προσεχή έτη, βάσει ευπροσάρμοστων κανόνων οι οποίοι θα συντελούν στην υιοθέτηση των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων και θα παρέχουν στις νέες μικρές επιχειρήσεις την ευκαιρία να συσταθούν, να ενισχυθούν και να διαφοροποιηθούν, διαφυλάσσοντας συγχρόνως τις ενδεδειγμένες ρήτρες προστασίας.

| 4.3.2 | Οι παρεμβάσεις στο γεωργικό τομέα θα πρέπει, συν τω χρόνω, να έχουν ως αποτέλεσμα:






  — | τη θέσπιση προτύπων ασφαλείας στον τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής για τη διάνοιξη νέων εξαγωγικών προοπτικών· |
| --- | --- | --- |

4.3.2

Οι παρεμβάσεις στο γεωργικό τομέα θα πρέπει, συν τω χρόνω, να έχουν ως αποτέλεσμα:

—

τη θέσπιση προτύπων ασφαλείας στον τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής για τη διάνοιξη νέων εξαγωγικών προοπτικών·

| — | τη βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά γεωργικών προϊόντων, μέσω και της εμπορίας· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά γεωργικών προϊόντων, μέσω και της εμπορίας·

| — | την άρση των γραφειοκρατικών κωλυμάτων και τη βελτίωση της διοικητικής υποστήριξης· |
| --- | --- |

—

την άρση των γραφειοκρατικών κωλυμάτων και τη βελτίωση της διοικητικής υποστήριξης·

| — | την προαγωγή της κατάρτισης στον τομέα των υπηρεσιών και της έρευνας· |
| --- | --- |

—

την προαγωγή της κατάρτισης στον τομέα των υπηρεσιών και της έρευνας·

| — | τη δημιουργία αγροτικών και συνεταιριστικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία αγροτικών και συνεταιριστικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·

| — | την υιοθέτηση ασφαλών και κοινών κανόνων για την ακίνητη περιουσία |
| --- | --- |

—

την υιοθέτηση ασφαλών και κοινών κανόνων για την ακίνητη περιουσία

| — | την ενθάρρυνση της προοδευτικής μετάβασης από την απασχόληση στη γεωργία στην ανάπτυξη υπηρεσιών στον αγροτικό τομέα. |
| --- | --- |

—

την ενθάρρυνση της προοδευτικής μετάβασης από την απασχόληση στη γεωργία στην ανάπτυξη υπηρεσιών στον αγροτικό τομέα.

| 4.3.2.1 | Για την επίτευξη των στόχων που εκτέθηκαν ανωτέρω προϋποτίθεται μια συνεργασία, εν μέρει στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ και εν μέρει στο πλαίσιο των σχεδίων βοήθειας, επικεντρωμένη κατά κύριο λόγο στα εξής:






  — | σε ολοκληρωμένα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης· |
| --- | --- | --- |

4.3.2.1

Για την επίτευξη των στόχων που εκτέθηκαν ανωτέρω προϋποτίθεται μια συνεργασία, εν μέρει στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ και εν μέρει στο πλαίσιο των σχεδίων βοήθειας, επικεντρωμένη κατά κύριο λόγο στα εξής:

—

σε ολοκληρωμένα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης·

| — | στη δημιουργία και στην ενίσχυση των οργανώσεων των γεωργών, των εργαζομένων στη γεωργία, των γυναικών που αναλαμβάνουν γεωργικές εργασίες, του τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής και των αγροτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων· |
| --- | --- |

—

στη δημιουργία και στην ενίσχυση των οργανώσεων των γεωργών, των εργαζομένων στη γεωργία, των γυναικών που αναλαμβάνουν γεωργικές εργασίες, του τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής και των αγροτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·

| — | στην καταγραφή των ιδιόκτητων γεωργικών εκτάσεων· |
| --- | --- |

—

στην καταγραφή των ιδιόκτητων γεωργικών εκτάσεων·

| — | στη θέσπιση νομοθεσίας για την πιστοποίηση των ειδών διατροφής, σε συνδυασμό με τη δημιουργία Ινστιτούτων Πιστοποίησης και με τη διαμόρφωση φυτοϋγειονομικών προτύπων και προτύπων για την ανάλυση των εδαφών, σύμφωνων προς την αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος· |
| --- | --- |

—

στη θέσπιση νομοθεσίας για την πιστοποίηση των ειδών διατροφής, σε συνδυασμό με τη δημιουργία Ινστιτούτων Πιστοποίησης και με τη διαμόρφωση φυτοϋγειονομικών προτύπων και προτύπων για την ανάλυση των εδαφών, σύμφωνων προς την αρχή της προστασίας του περιβάλλοντος·

| — | σε παρεμβάσεις για τα αρδεύσιμα και τα πόσιμα ύδατα· |
| --- | --- |

—

σε παρεμβάσεις για τα αρδεύσιμα και τα πόσιμα ύδατα·

| — | στην προαγωγή της ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ οργανώσεων και ιδρυμάτων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

—

στην προαγωγή της ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ οργανώσεων και ιδρυμάτων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.

| 4.3.3 | Ακόμη και σήμερα, τεράστιες γεωργικές εκτάσεις πλήττονται από ξηρασία παρότι βρίσκονται κοντά σε λίμνες ή σε πηγές γλυκού νερού, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν διαθέτουν αρδευτικές υποδομές, αλλά ούτε και επαγγελματίες ικανούς να οργανώσουν τη μεταφορά του νερού χρησιμοποιώντας αντλίες. |
| --- | --- |

4.3.3

Ακόμη και σήμερα, τεράστιες γεωργικές εκτάσεις πλήττονται από ξηρασία παρότι βρίσκονται κοντά σε λίμνες ή σε πηγές γλυκού νερού, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν διαθέτουν αρδευτικές υποδομές, αλλά ούτε και επαγγελματίες ικανούς να οργανώσουν τη μεταφορά του νερού χρησιμοποιώντας αντλίες.

| 4.3.4 | Συχνά, υδραυλικά συστήματα αγορασμένα με τα μέσα που χορηγούνται στο πλαίσιο της συνεργασίας παραμένουν αχρησιμοποίητα επειδή δεν υπάρχουν επαγγελματίες οι οποίοι να γνωρίζουν πως να τα θέσουν σε λειτουργία ή, τις περισσότερες φορές, πως να τα επισκευάσουν. |
| --- | --- |

4.3.4

Συχνά, υδραυλικά συστήματα αγορασμένα με τα μέσα που χορηγούνται στο πλαίσιο της συνεργασίας παραμένουν αχρησιμοποίητα επειδή δεν υπάρχουν επαγγελματίες οι οποίοι να γνωρίζουν πως να τα θέσουν σε λειτουργία ή, τις περισσότερες φορές, πως να τα επισκευάσουν.

| 4.3.4.1 | Σε άλλες περιπτώσεις, τροχοπέδη για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί τόσο η βραδύτητα των δυνητικών τεχνολογικών μετατροπών όσο και οι περιορισμοί πολιτιστικής (21) και θεσμικής φύσεως. |
| --- | --- |

4.3.4.1

Σε άλλες περιπτώσεις, τροχοπέδη για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί τόσο η βραδύτητα των δυνητικών τεχνολογικών μετατροπών όσο και οι περιορισμοί πολιτιστικής (21) και θεσμικής φύσεως.

| 4.3.5 | Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις πάλι, τα αποτελέσματα περιορίζονται στην προβολή των σημαντικών ανισοτήτων ως προς την κατανομή των πόρων και της αδυναμίας των οργανωτικών προτύπων που ενδέχεται να διατηρήσουν, για μεγάλο ακόμη χρονικό διάστημα, πολυάριθμους πληθυσμούς υπό καθεστώς αβέβαιων συνθηκών και αυξανόμενων μεταναστευτικών πιέσεων. |
| --- | --- |

4.3.5

Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις πάλι, τα αποτελέσματα περιορίζονται στην προβολή των σημαντικών ανισοτήτων ως προς την κατανομή των πόρων και της αδυναμίας των οργανωτικών προτύπων που ενδέχεται να διατηρήσουν, για μεγάλο ακόμη χρονικό διάστημα, πολυάριθμους πληθυσμούς υπό καθεστώς αβέβαιων συνθηκών και αυξανόμενων μεταναστευτικών πιέσεων.

| 4.4 | Τα στάδια των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ θα πρέπει να συντελέσουν στην ενίσχυση της ικανότητας ανάλυσης των πραγματικών συνθηκών στον ιδιωτικό τομέα. Αλλά και πέραν των διαπραγματεύσεων, η αποκεντρωμένη συνεργασία θα συνέβαλε στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων του ιδιωτικού τομέα για την ανάληψη δράσης, με άμεση πάντοτε συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.4

Τα στάδια των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ θα πρέπει να συντελέσουν στην ενίσχυση της ικανότητας ανάλυσης των πραγματικών συνθηκών στον ιδιωτικό τομέα. Αλλά και πέραν των διαπραγματεύσεων, η αποκεντρωμένη συνεργασία θα συνέβαλε στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων του ιδιωτικού τομέα για την ανάληψη δράσης, με άμεση πάντοτε συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών.

| 4.4.1 | Η διαδικασία της ανάπτυξης νέου επιχειρηματικού πνεύματος, της σύστασης επιχειρήσεων, της αξιοποίησης της συνιστώσας του φύλου και της εξειδίκευσης και της προώθησης του ανθρώπινου δυναμικού απετέλεσε αντικείμενο ενημερωτικών εκθέσεων και γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ, ακόμη και πρόσφατων. |
| --- | --- |

4.4.1

Η διαδικασία της ανάπτυξης νέου επιχειρηματικού πνεύματος, της σύστασης επιχειρήσεων, της αξιοποίησης της συνιστώσας του φύλου και της εξειδίκευσης και της προώθησης του ανθρώπινου δυναμικού απετέλεσε αντικείμενο ενημερωτικών εκθέσεων και γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ, ακόμη και πρόσφατων.

| 4.5 | Στις χώρες ΑΚΕ, η βιομηχανία — και δη η μεταποιητική — είναι ελάχιστα, ή ακόμη και καθόλου, ανεπτυγμένη. Ο παραγωγικός ιστός συγκροτείται, όσον αφορά το 70 % των θέσεων απασχόλησης, από τον άτυπο τομέα και από τις βιοτεχνικές ΜΜΕ. Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας τους, αυτοί οι δύο τομείς, πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής και απαιτούν πολιτικές οι οποίες να ευνοούν τα ενδεδειγμένα είδη ανάπτυξης και ενίσχυσης. |
| --- | --- |

4.5

Στις χώρες ΑΚΕ, η βιομηχανία — και δη η μεταποιητική — είναι ελάχιστα, ή ακόμη και καθόλου, ανεπτυγμένη. Ο παραγωγικός ιστός συγκροτείται, όσον αφορά το 70 % των θέσεων απασχόλησης, από τον άτυπο τομέα και από τις βιοτεχνικές ΜΜΕ. Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας τους, αυτοί οι δύο τομείς, πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής και απαιτούν πολιτικές οι οποίες να ευνοούν τα ενδεδειγμένα είδη ανάπτυξης και ενίσχυσης.

| 4.5.1 | Οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν πολυάριθμα παραδοσιακά προβλήματα, όπως η έλλειψη χρηματοδότησης, η αδυναμία εκμετάλλευσης των τεχνολογιών, οι περιορισμένες ικανότητες διαχείρισης, η ελλιπής παραγωγικότητα και οι κανονιστικοί περιορισμοί, προβλήματα τα οποία επιδεινώνονται σε ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα και σε ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από την τεχνολογία, ειδικά όταν εμπίπτουν σε ένα πλαίσιο σαν αυτό των χωρών ΑΚΕ που χαρακτηρίζεται από σοβαρές ανεπάρκειες από πλευράς διαρθρώσεων και υποδομών. |
| --- | --- |

4.5.1

Οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν πολυάριθμα παραδοσιακά προβλήματα, όπως η έλλειψη χρηματοδότησης, η αδυναμία εκμετάλλευσης των τεχνολογιών, οι περιορισμένες ικανότητες διαχείρισης, η ελλιπής παραγωγικότητα και οι κανονιστικοί περιορισμοί, προβλήματα τα οποία επιδεινώνονται σε ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα και σε ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από την τεχνολογία, ειδικά όταν εμπίπτουν σε ένα πλαίσιο σαν αυτό των χωρών ΑΚΕ που χαρακτηρίζεται από σοβαρές ανεπάρκειες από πλευράς διαρθρώσεων και υποδομών.

| 4.5.2 | Ο στόχος της περιφερειακής ολοκλήρωσης, διαμέσου των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης θα έπρεπε να συνίσταται στην προαγωγή της δημιουργίας και της εδραίωσης ορισμένων διαρθρώσεων που είναι ζωτικές για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, στη συλλογή πληροφοριών, στις αγορές, στην κατάρτιση και στην προσαρμογή της τεχνολογίας στα νέα δεδομένα. Ωστόσο, οι διαρθρώσεις αυτές ρυθμίζονται με τη συμβολή των εκπροσώπων των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων, οι οποίοι πρέπει να έχουν την ευκαιρία να καταρτίζονται, να εξελίσσονται, να πολλαπλασιάζουν το σύνολο των εμπειριών τους έναντι των άλλων. Οι ΣΟΕΣ εξυπηρετούν και αυτόν το σκοπό. |
| --- | --- |

4.5.2

Ο στόχος της περιφερειακής ολοκλήρωσης, διαμέσου των Συμφωνιών Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης θα έπρεπε να συνίσταται στην προαγωγή της δημιουργίας και της εδραίωσης ορισμένων διαρθρώσεων που είναι ζωτικές για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, στη συλλογή πληροφοριών, στις αγορές, στην κατάρτιση και στην προσαρμογή της τεχνολογίας στα νέα δεδομένα. Ωστόσο, οι διαρθρώσεις αυτές ρυθμίζονται με τη συμβολή των εκπροσώπων των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων, οι οποίοι πρέπει να έχουν την ευκαιρία να καταρτίζονται, να εξελίσσονται, να πολλαπλασιάζουν το σύνολο των εμπειριών τους έναντι των άλλων. Οι ΣΟΕΣ εξυπηρετούν και αυτόν το σκοπό.

| 4.5.3 | Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αποτελούν μια από τις πρωταρχικές συνιστώσες. Ακριβώς όπως η παραγωγικότητα της εργασίας αυξάνεται σε συνάρτηση με τη βελτίωση της συνδικαλιστικής παρουσίας, έτσι και η αποδοτικότητα των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων δεν μπορεί να αυξηθεί χωρίς την εκ παραλλήλου ενδεδειγμένη ανάπτυξη των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων. |
| --- | --- |

4.5.3

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αποτελούν μια από τις πρωταρχικές συνιστώσες. Ακριβώς όπως η παραγωγικότητα της εργασίας αυξάνεται σε συνάρτηση με τη βελτίωση της συνδικαλιστικής παρουσίας, έτσι και η αποδοτικότητα των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων δεν μπορεί να αυξηθεί χωρίς την εκ παραλλήλου ενδεδειγμένη ανάπτυξη των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων.

| 4.5.4 | Διαμέσου των συνδικαλιστικών οργανώσεων καθίσταται δυνατή, αφενός, η προάσπιση των αξιών της επιχείρησης και του επιχειρηματικού πνεύματος προς τα έξω και, αφετέρου, η ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης, η προσαρμογή στα νέα δεδομένα και ο σεβασμός όλων εκείνων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της επιχείρησης και της κοινωνίας εκ των έσω. |
| --- | --- |

4.5.4

Διαμέσου των συνδικαλιστικών οργανώσεων καθίσταται δυνατή, αφενός, η προάσπιση των αξιών της επιχείρησης και του επιχειρηματικού πνεύματος προς τα έξω και, αφετέρου, η ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης, η προσαρμογή στα νέα δεδομένα και ο σεβασμός όλων εκείνων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της επιχείρησης και της κοινωνίας εκ των έσω.

| 4.5.5 | Εν ολίγοις, οι χώρες ΑΚΕ θα μπορέσουν και αυτές να ενστερνισθούν τις αξίες που διέπουν την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων εντός των απαιτούμενων προθεσμιών μόνον εάν ενσωματωθούν στις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης τα στοιχεία που επέτρεψαν στην Ευρώπη να αποτελέσει παράδειγμα «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς». Η εν λόγω μορφή οικονομίας προϋποθέτει την ύπαρξη ισχυρών και ώριμων οργανώσεων εκπροσώπησης τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών. |
| --- | --- |

4.5.5

Εν ολίγοις, οι χώρες ΑΚΕ θα μπορέσουν και αυτές να ενστερνισθούν τις αξίες που διέπουν την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων εντός των απαιτούμενων προθεσμιών μόνον εάν ενσωματωθούν στις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης τα στοιχεία που επέτρεψαν στην Ευρώπη να αποτελέσει παράδειγμα «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς». Η εν λόγω μορφή οικονομίας προϋποθέτει την ύπαρξη ισχυρών και ώριμων οργανώσεων εκπροσώπησης τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών.

| 4.6 | Λαμβανομένου υπόψη του εύρους των ανισοτήτων που εκτέθηκαν ανωτέρω, ορισμένα θέματα έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εμπορικές συναλλαγές και η οικονομική ολοκλήρωση — οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας και στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης — πρέπει να συντελούν στην ανύψωση του επιπέδου διαβίωσης και εργασίας, καθώς και στην προαγωγή των κοινωνικών δικαιωμάτων, και όχι στην επιδείνωσή τους. |
| --- | --- |

4.6

Λαμβανομένου υπόψη του εύρους των ανισοτήτων που εκτέθηκαν ανωτέρω, ορισμένα θέματα έχουν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εμπορικές συναλλαγές και η οικονομική ολοκλήρωση — οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας και στην προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης — πρέπει να συντελούν στην ανύψωση του επιπέδου διαβίωσης και εργασίας, καθώς και στην προαγωγή των κοινωνικών δικαιωμάτων, και όχι στην επιδείνωσή τους.

| 4.6.1 | Από αυτήν την άποψη, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να πραγματοποιηθούν μελέτες οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου (εκ των προτέρων και εκ των υστέρων), με τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων της εκάστοτε περιφέρειας (22). |
| --- | --- |

4.6.1

Από αυτήν την άποψη, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να πραγματοποιηθούν μελέτες οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου (εκ των προτέρων και εκ των υστέρων), με τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων της εκάστοτε περιφέρειας (22).

| 4.7 | Υπεροχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και κυρίως των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Οι ΣΟΕΣ οφείλουν να διασφαλίσουν την υπεροχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ειδικότερα των κοινωνικών δικαιωμάτων όπως αυτά ορίζονται από τη ΔΟΕ, έναντι οποιασδήποτε εμπορικής ή χρηματοοικονομικής πτυχής. Τα εν λόγω δικαιώματα χρήζουν συστηματικής ενσωμάτωσης σε όλες τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ σε περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7

Υπεροχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και κυρίως των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Οι ΣΟΕΣ οφείλουν να διασφαλίσουν την υπεροχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ειδικότερα των κοινωνικών δικαιωμάτων όπως αυτά ορίζονται από τη ΔΟΕ, έναντι οποιασδήποτε εμπορικής ή χρηματοοικονομικής πτυχής. Τα εν λόγω δικαιώματα χρήζουν συστηματικής ενσωμάτωσης σε όλες τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ σε περιφερειακό επίπεδο.

| 4.7.1 | Θα πρέπει, επίσης, να προβληθεί σαφώς ο συσχετισμός μεταξύ της μείωσης του εξωτερικού χρέους και της πραγματοποίησης μεγαλύτερων επενδύσεων για την εύστοχη χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας, με τη βοήθεια των δημοσίων πόρων που θα καταστούν διαθέσιμοι λόγω της μείωσης των τόκων του χρέους αυτού. |
| --- | --- |

4.7.1

Θα πρέπει, επίσης, να προβληθεί σαφώς ο συσχετισμός μεταξύ της μείωσης του εξωτερικού χρέους και της πραγματοποίησης μεγαλύτερων επενδύσεων για την εύστοχη χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας, με τη βοήθεια των δημοσίων πόρων που θα καταστούν διαθέσιμοι λόγω της μείωσης των τόκων του χρέους αυτού.

| 4.7.2 | Πράγματι, οι χώρες με μεγάλο εξωτερικό χρέος διαθέτουν περιορισμένη ελευθερία χειρισμών για την ανάληψη δράσεων κατά της φτώχειας (23). Κρίνεται σκόπιμο να προταθεί η ανάληψη νέων προσπαθειών για την ελάφρυνση των δανειακών υποχρεώσεων των περισσοτέρων χρεωμένων χωρών. Εντούτοις, ένα τέτοιο μέτρο θα πρέπει να συμβαδίζει με κυβερνητικές συμφωνίες για την επίτευξη εθνικών στόχων. |
| --- | --- |

4.7.2

Πράγματι, οι χώρες με μεγάλο εξωτερικό χρέος διαθέτουν περιορισμένη ελευθερία χειρισμών για την ανάληψη δράσεων κατά της φτώχειας (23). Κρίνεται σκόπιμο να προταθεί η ανάληψη νέων προσπαθειών για την ελάφρυνση των δανειακών υποχρεώσεων των περισσοτέρων χρεωμένων χωρών. Εντούτοις, ένα τέτοιο μέτρο θα πρέπει να συμβαδίζει με κυβερνητικές συμφωνίες για την επίτευξη εθνικών στόχων.

| 4.7.3 | Ένα απτό πρόγραμμα κοινωνικής ανάπτυξης. Η περίοδος των διαπραγματεύσεων απαιτείται να αξιοποιηθεί για την καθιέρωση ενός απτού προγράμματος κοινωνικής ανάπτυξης, σύμφωνου προς τους αναπτυξιακούς στόχους της Συμφωνίας του Κοτονού (24) και το οποίο να προβλέπει, επιπλέον, τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει, αφενός, αναπόσπαστο τμήμα των ΣΟΕΣ τόσο για την επιλογή των προσεγγίσεων και των στόχων όσο και για τη στρατηγική εφαρμογής και για τις μελέτες αντίκτυπου και, αφετέρου, απόρροιά τους, ενώ πρέπει απαραιτήτως να συνοδεύει την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής μεγέθυνσης που αναμένεται να προκύψει από την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών. |
| --- | --- |

4.7.3

Ένα απτό πρόγραμμα κοινωνικής ανάπτυξης. Η περίοδος των διαπραγματεύσεων απαιτείται να αξιοποιηθεί για την καθιέρωση ενός απτού προγράμματος κοινωνικής ανάπτυξης, σύμφωνου προς τους αναπτυξιακούς στόχους της Συμφωνίας του Κοτονού (24) και το οποίο να προβλέπει, επιπλέον, τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει, αφενός, αναπόσπαστο τμήμα των ΣΟΕΣ τόσο για την επιλογή των προσεγγίσεων και των στόχων όσο και για τη στρατηγική εφαρμογής και για τις μελέτες αντίκτυπου και, αφετέρου, απόρροιά τους, ενώ πρέπει απαραιτήτως να συνοδεύει την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής μεγέθυνσης που αναμένεται να προκύψει από την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών.

| 4.8 | Προς το σκοπό αυτό, θα ήταν χρήσιμο ένα πολυδιάστατο μακρόπνοο πρόγραμμα το οποίο θα μπορούσε να προβλέπει, ειδικότερα, τον επαναπροσανατολισμό των υπηρεσιών στον εκπαιδευτικό και στον υγειονομικό τομέα, τη λήψη μέτρων για την εξασφάλιση του εισοδήματος των μικρών γεωργικών παραγωγών και των αλιέων περιορισμένης κλίμακας, την ανάπτυξη ενεργών πολιτικών για την προαγωγή της προστασίας και της δημιουργίας θέσεων αξιοπρεπούς εργασίας (25), καθώς και την υιοθέτηση μιας αμιγώς συμμετοχικής προσέγγισης ανοικτής στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.8

Προς το σκοπό αυτό, θα ήταν χρήσιμο ένα πολυδιάστατο μακρόπνοο πρόγραμμα το οποίο θα μπορούσε να προβλέπει, ειδικότερα, τον επαναπροσανατολισμό των υπηρεσιών στον εκπαιδευτικό και στον υγειονομικό τομέα, τη λήψη μέτρων για την εξασφάλιση του εισοδήματος των μικρών γεωργικών παραγωγών και των αλιέων περιορισμένης κλίμακας, την ανάπτυξη ενεργών πολιτικών για την προαγωγή της προστασίας και της δημιουργίας θέσεων αξιοπρεπούς εργασίας (25), καθώς και την υιοθέτηση μιας αμιγώς συμμετοχικής προσέγγισης ανοικτής στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

| 4.8.1 | Το εν λόγω πρόγραμμα, επικεντρωμένο στο ανθρώπινο δυναμικό, θα μπορούσε να ακολουθήσει το παράδειγμα της ΕΕ και να αξιοποιήσει την κτηθείσα εμπειρία της από τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ). Οι παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην απόκτηση δεξιοτήτων ή στον επαγγελματικό επαναπροσανατολισμό, με στόχο την ανάπτυξη ενός ευρύτερου εμπορικού πνεύματος, κρίνεται σκόπιμο να συμφωνούνται από κοινού με τους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.8.1

Το εν λόγω πρόγραμμα, επικεντρωμένο στο ανθρώπινο δυναμικό, θα μπορούσε να ακολουθήσει το παράδειγμα της ΕΕ και να αξιοποιήσει την κτηθείσα εμπειρία της από τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ). Οι παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην απόκτηση δεξιοτήτων ή στον επαγγελματικό επαναπροσανατολισμό, με στόχο την ανάπτυξη ενός ευρύτερου εμπορικού πνεύματος, κρίνεται σκόπιμο να συμφωνούνται από κοινού με τους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

5.   Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα

| 5.1 | Σε πολλές χώρες ΑΚΕ η κατάσταση παραμένει δύσκολη όσον αφορά τους βασικούς κοινωνικούς δείκτες και την οικονομική δραστηριότητα. Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ συνιστούν αξιοσημείωτη ευκαιρία για τις χώρες ΑΚΕ και η ποιότητα των συμφωνιών θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα της μελλοντικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

5.1

Σε πολλές χώρες ΑΚΕ η κατάσταση παραμένει δύσκολη όσον αφορά τους βασικούς κοινωνικούς δείκτες και την οικονομική δραστηριότητα. Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ συνιστούν αξιοσημείωτη ευκαιρία για τις χώρες ΑΚΕ και η ποιότητα των συμφωνιών θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα της μελλοντικής ανάπτυξης.

| 5.1.1 | Σε αυτό το στάδιο, είναι επίσης σημαντικό να υπενθυμισθεί ότι οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, όπως και εκείνες που σχετίζονται με την ανθρωπιστική βοήθεια, έχουν ως πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη των χωρών ΑΚΕ και τη μείωση της φτώχειας. Οι δύο διαπραγματευόμενες πλευρές οφείλουν να ενεργήσουν συντονισμένα και να βεβαιωθούν ότι οι αντίστοιχες θέσεις τους αντικατοπτρίζουν δεόντως τις προτεραιότητες αυτές. Εξ ου και η ανάγκη συνεχούς συντονισμού. |
| --- | --- |

5.1.1

Σε αυτό το στάδιο, είναι επίσης σημαντικό να υπενθυμισθεί ότι οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, όπως και εκείνες που σχετίζονται με την ανθρωπιστική βοήθεια, έχουν ως πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη των χωρών ΑΚΕ και τη μείωση της φτώχειας. Οι δύο διαπραγματευόμενες πλευρές οφείλουν να ενεργήσουν συντονισμένα και να βεβαιωθούν ότι οι αντίστοιχες θέσεις τους αντικατοπτρίζουν δεόντως τις προτεραιότητες αυτές. Εξ ου και η ανάγκη συνεχούς συντονισμού.

| 5.2 | Η ιστορία του πολιτισμού καταδεικνύει ότι στη βάση της ανάπτυξης βρίσκεται η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση. Η πρώτη παρέχει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να διαβάζει, να καταλαβαίνει και να εισέρχεται στην ιστορία, ενώ η δεύτερη του επιτρέπει να εξασφαλίζει τα προς το ζην και να μετατρέπει την ύλη, συμβάλλοντας κατ'αυτόν τον τρόπο στη συνέχιση της δραστηριότητας που τείνει στην αδιάλειπτη διάπλαση του κόσμου (26). |
| --- | --- |

5.2

Η ιστορία του πολιτισμού καταδεικνύει ότι στη βάση της ανάπτυξης βρίσκεται η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση. Η πρώτη παρέχει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να διαβάζει, να καταλαβαίνει και να εισέρχεται στην ιστορία, ενώ η δεύτερη του επιτρέπει να εξασφαλίζει τα προς το ζην και να μετατρέπει την ύλη, συμβάλλοντας κατ'αυτόν τον τρόπο στη συνέχιση της δραστηριότητας που τείνει στην αδιάλειπτη διάπλαση του κόσμου (26).

| 5.2.1 | Η εμπειρία που αποκτήθηκε από τη συνεργασία καταδεικνύει ότι, μεταξύ των βασικών αιτίων που ευθύνονται για την αποτυχία των πρωτοβουλιών, συχνά απαντώνται τα εξής:






  — | η μη τοποθέτηση της κατάρτισης στο επίκεντρο των αναπτυξιακών πολιτικών· |
| --- | --- | --- |

5.2.1

Η εμπειρία που αποκτήθηκε από τη συνεργασία καταδεικνύει ότι, μεταξύ των βασικών αιτίων που ευθύνονται για την αποτυχία των πρωτοβουλιών, συχνά απαντώνται τα εξής:

—

η μη τοποθέτηση της κατάρτισης στο επίκεντρο των αναπτυξιακών πολιτικών·

| — | η δυσκολία των δικαιούχων χωρών να θέσουν σε εφαρμογή τις μεταρρυθμίσεις οι οποίες καθιστούν δυνατή την ορθολογική χρήση τόσο των εσωτερικών όσο και των διεθνών τους πόρων· |
| --- | --- |

—

η δυσκολία των δικαιούχων χωρών να θέσουν σε εφαρμογή τις μεταρρυθμίσεις οι οποίες καθιστούν δυνατή την ορθολογική χρήση τόσο των εσωτερικών όσο και των διεθνών τους πόρων·

| — | η ανεπαρκής συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων φορέων, προπαντός όταν πρόκειται για την αφομοίωση των τεχνολογιών, των καινοτόμων τεχνικών και του επιχειρηματικού πνεύματος. |
| --- | --- |

—

η ανεπαρκής συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων φορέων, προπαντός όταν πρόκειται για την αφομοίωση των τεχνολογιών, των καινοτόμων τεχνικών και του επιχειρηματικού πνεύματος.

| 5.2.2 | Η παράμετρος της κατάρτισης, ιδίως κατά τα στάδια της προετοιμασίας και της εφαρμογής των ΣΟΕΣ, είναι απολύτως αναγκαία για την επιτυχή έκβαση των πρωτοβουλιών συνεργασίας. Συχνά, η ρίζα του κακού για τις αποτυχίες που παρατηρούνται στα σχέδια συνεργασίας έγκειται στην ανεπαρκή μεταφορά πρακτικών γνώσεων, τεχνικών διαχείρισης, μιας σειράς στοιχείων που είναι απαραίτητα για τους δυνητικούς τοπικούς φορείς προκειμένου να είναι σε θέση να αξιολογούν, να λαμβάνουν λειτουργικές αποφάσεις ή να δράττονται των παρεχομένων ευκαιριών για τη διείσδυση στις περιφερειακές αγορές οι οποίες εξελίσσονται διαρκώς. |
| --- | --- |

5.2.2

Η παράμετρος της κατάρτισης, ιδίως κατά τα στάδια της προετοιμασίας και της εφαρμογής των ΣΟΕΣ, είναι απολύτως αναγκαία για την επιτυχή έκβαση των πρωτοβουλιών συνεργασίας. Συχνά, η ρίζα του κακού για τις αποτυχίες που παρατηρούνται στα σχέδια συνεργασίας έγκειται στην ανεπαρκή μεταφορά πρακτικών γνώσεων, τεχνικών διαχείρισης, μιας σειράς στοιχείων που είναι απαραίτητα για τους δυνητικούς τοπικούς φορείς προκειμένου να είναι σε θέση να αξιολογούν, να λαμβάνουν λειτουργικές αποφάσεις ή να δράττονται των παρεχομένων ευκαιριών για τη διείσδυση στις περιφερειακές αγορές οι οποίες εξελίσσονται διαρκώς.

| 5.2.3 | Οι επιλογές του εκσυγχρονισμού, της σταθεροποίησης της αγοράς και της εδραίωσης του ανταγωνισμού, της ενίσχυσης των επίσημων οικονομικών δομών, της ανάπτυξης μιας σύγχρονης γεωργίας, της ολοκλήρωσης των τομέων της γεωργίας και της βιομηχανίας, προσκρούουν — πριν και από το βασικό οικονομικό ζήτημα — στην έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και πολιτιστικών πόρων. |
| --- | --- |

5.2.3

Οι επιλογές του εκσυγχρονισμού, της σταθεροποίησης της αγοράς και της εδραίωσης του ανταγωνισμού, της ενίσχυσης των επίσημων οικονομικών δομών, της ανάπτυξης μιας σύγχρονης γεωργίας, της ολοκλήρωσης των τομέων της γεωργίας και της βιομηχανίας, προσκρούουν — πριν και από το βασικό οικονομικό ζήτημα — στην έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και πολιτιστικών πόρων.

| 5.3 | Είναι απολύτως αναγκαίο να επηρεασθούν οι ασθενείς παραγωγικές δομές με προγραμματισμένες παρεμβάσεις στον τομέα της κατάρτισης, βάσει μακροπρόθεσμης προσέγγισης. Ουσιαστικά, το ζητούμενο είναι η ενσωμάτωση τριών γραμμών δράσης: τομεακές πολιτικές, ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας· παρεμβάσεις επί του παραγωγικού συστήματος· και ενέργειες εστιασμένες στη διανομή. |
| --- | --- |

5.3

Είναι απολύτως αναγκαίο να επηρεασθούν οι ασθενείς παραγωγικές δομές με προγραμματισμένες παρεμβάσεις στον τομέα της κατάρτισης, βάσει μακροπρόθεσμης προσέγγισης. Ουσιαστικά, το ζητούμενο είναι η ενσωμάτωση τριών γραμμών δράσης: τομεακές πολιτικές, ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας· παρεμβάσεις επί του παραγωγικού συστήματος· και ενέργειες εστιασμένες στη διανομή.

| 5.3.1 | Απαιτείται η ανάληψη δέσμευσης με στόχο την ενδυνάμωση του ιδιωτικού τομέα μέσω:






  — | της πραγματοποίησης επενδύσεων όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό και την έρευνα, για την εισαγωγή γνώσεων δυνάμενων να προωθήσουν διαδικασίες μεταποίησης, κοινωνικά αποδεκτές και μακροπρόθεσμα βιώσιμες· |
| --- | --- | --- |

5.3.1

Απαιτείται η ανάληψη δέσμευσης με στόχο την ενδυνάμωση του ιδιωτικού τομέα μέσω:

—

της πραγματοποίησης επενδύσεων όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό και την έρευνα, για την εισαγωγή γνώσεων δυνάμενων να προωθήσουν διαδικασίες μεταποίησης, κοινωνικά αποδεκτές και μακροπρόθεσμα βιώσιμες·

| — | της ενίσχυσης της οργανωτικής και θεσμικής ικανότητας, στην οποία περιλαμβάνεται η δημιουργία θεσμών (institution building) για την κεντρική και την αποκεντρωμένη δημόσια διοίκηση, για τους οικονομικούς φορείς, αλλά και όλως ιδιαιτέρως για τις ενώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων· |
| --- | --- |

—

της ενίσχυσης της οργανωτικής και θεσμικής ικανότητας, στην οποία περιλαμβάνεται η δημιουργία θεσμών (institution building) για την κεντρική και την αποκεντρωμένη δημόσια διοίκηση, για τους οικονομικούς φορείς, αλλά και όλως ιδιαιτέρως για τις ενώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων·

| — | της ανάπτυξης και της διάδοσης «τεχνολογικών πακέτων» (27)· |
| --- | --- |

—

της ανάπτυξης και της διάδοσης «τεχνολογικών πακέτων» (27)·

| — | της διοργάνωσης πρακτικών μαθημάτων, τα οποία συντελούν στη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς δια της ενημέρωσης όσον αφορά την αποθήκευση, τη μεταφορά και τη μεταποίηση των προϊόντων. Σημαντική συμβολή υπό αυτή την έννοια μπορεί να αποτελέσει, προπαντός, η ανάπτυξη διαφόρων μορφών συνεργασίας, οι οποίες θα μπορούσαν να αντλούν εμπειρία από πολυάριθμα ευρωπαϊκά παραδείγματα και να υποστηρίζονται από ένα σύστημα παροχής κινήτρων στον ιδιωτικό τομέα προκειμένου να επιτευχθεί, εκτός από την εισαγωγή νέων διαδικασιών, και η μείωση του κόστους μεταφοράς και μεταποίησης. |
| --- | --- |

—

της διοργάνωσης πρακτικών μαθημάτων, τα οποία συντελούν στη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς δια της ενημέρωσης όσον αφορά την αποθήκευση, τη μεταφορά και τη μεταποίηση των προϊόντων. Σημαντική συμβολή υπό αυτή την έννοια μπορεί να αποτελέσει, προπαντός, η ανάπτυξη διαφόρων μορφών συνεργασίας, οι οποίες θα μπορούσαν να αντλούν εμπειρία από πολυάριθμα ευρωπαϊκά παραδείγματα και να υποστηρίζονται από ένα σύστημα παροχής κινήτρων στον ιδιωτικό τομέα προκειμένου να επιτευχθεί, εκτός από την εισαγωγή νέων διαδικασιών, και η μείωση του κόστους μεταφοράς και μεταποίησης.

| 5.3.2 | Η πραγματοποίηση επενδύσεων σε ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τη σημαντικότερη συνιστώσα των αναπτυξιακών διαδικασιών και πρέπει να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς κατά τις προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. Η βασική εκπαίδευση καθιστά δυνατή την απόκτηση και τη διάδοση κατάρτισης σε διάφορους τομείς, ευνοεί την ανάπτυξη συνεργασιών και συντελεί στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό. |
| --- | --- |

5.3.2

Η πραγματοποίηση επενδύσεων σε ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τη σημαντικότερη συνιστώσα των αναπτυξιακών διαδικασιών και πρέπει να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς κατά τις προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. Η βασική εκπαίδευση καθιστά δυνατή την απόκτηση και τη διάδοση κατάρτισης σε διάφορους τομείς, ευνοεί την ανάπτυξη συνεργασιών και συντελεί στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό.

| 5.3.3 | Η εκπαίδευση είναι επιπλέον εξαιρετικά επωφελής για τις γυναίκες διότι αυτές διαδραματίζουν σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό ρόλο. Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ οι γυναίκες συχνά αντιπροσωπεύουν τη μοναδική σίγουρη και σταθερή πηγή εισοδήματος στο εσωτερικό των χωριών. Τούτου λαμβανομένου υπόψη, ολόκληρη η οικονομία μπορεί να αποκομίσει οφέλη από την παροχή εκπαίδευσης ιδιαίτερα στις γυναίκες (28). |
| --- | --- |

5.3.3

Η εκπαίδευση είναι επιπλέον εξαιρετικά επωφελής για τις γυναίκες διότι αυτές διαδραματίζουν σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό ρόλο. Στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ οι γυναίκες συχνά αντιπροσωπεύουν τη μοναδική σίγουρη και σταθερή πηγή εισοδήματος στο εσωτερικό των χωριών. Τούτου λαμβανομένου υπόψη, ολόκληρη η οικονομία μπορεί να αποκομίσει οφέλη από την παροχή εκπαίδευσης ιδιαίτερα στις γυναίκες (28).

| 5.3.4 | ΟΙ ΣΟΕΣ θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίσουν και να βελτιώσουν σε κάθε περιφέρεια τα εξής:






  — | την πρόσβαση στην εκπαίδευση, χωρίς διακριτική μεταχείριση· |
| --- | --- | --- |

5.3.4

ΟΙ ΣΟΕΣ θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίσουν και να βελτιώσουν σε κάθε περιφέρεια τα εξής:

—

την πρόσβαση στην εκπαίδευση, χωρίς διακριτική μεταχείριση·

| — | την ανάπτυξη και τη διάδοση επαγγελματικής κατάρτισης επί τεχνικών θεμάτων· |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη και τη διάδοση επαγγελματικής κατάρτισης επί τεχνικών θεμάτων·

| — | την προαγωγή στενής συνεργασίας μεταξύ μη κρατικών παραγόντων και ΜΚΟ, με στόχο την ευρύτερη και αρτιότερη παροχή ευκαιριών στον τομέα της εκπαίδευσης· |
| --- | --- |

—

την προαγωγή στενής συνεργασίας μεταξύ μη κρατικών παραγόντων και ΜΚΟ, με στόχο την ευρύτερη και αρτιότερη παροχή ευκαιριών στον τομέα της εκπαίδευσης·

| — | την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ διαφόρων ευρωπαϊκών οργανώσεων (29) και των χωρών ΑΚΕ (30). |
| --- | --- |

—

την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ διαφόρων ευρωπαϊκών οργανώσεων (29) και των χωρών ΑΚΕ (30).

| 5.3.5 | Η σχέση μεταξύ του επιπέδου εκπαίδευσης και της δυνατότητας εξεύρεσης μιας σταθερής απασχόλησης είναι πράγματι στενή, αλλά θεωρείται επίσης απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον το οποίο να ωθεί τους καταρτισμένους νέους να επιδιώκουν να επωφεληθεί η χώρα και η περιφέρεια καταγωγής τους από τις δεξιότητές τους (31). |
| --- | --- |

5.3.5

Η σχέση μεταξύ του επιπέδου εκπαίδευσης και της δυνατότητας εξεύρεσης μιας σταθερής απασχόλησης είναι πράγματι στενή, αλλά θεωρείται επίσης απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον το οποίο να ωθεί τους καταρτισμένους νέους να επιδιώκουν να επωφεληθεί η χώρα και η περιφέρεια καταγωγής τους από τις δεξιότητές τους (31).

| 5.3.6 | Το παράδειγμα της «πρακτικής άσκησης» των νέων σε ιδιωτικές επιχειρήσεις ή σε δημόσιους οργανισμούς, το οποίο έχει αποδώσει άριστα αποτελέσματα στις ευρωπαϊκές χώρες, θα πρέπει να επεκταθεί στις χώρες ΑΚΕ και να εισαχθεί στις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

5.3.6

Το παράδειγμα της «πρακτικής άσκησης» των νέων σε ιδιωτικές επιχειρήσεις ή σε δημόσιους οργανισμούς, το οποίο έχει αποδώσει άριστα αποτελέσματα στις ευρωπαϊκές χώρες, θα πρέπει να επεκταθεί στις χώρες ΑΚΕ και να εισαχθεί στις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ.

| 5.3.7 | Εν ολίγοις, το μεγάλο θέμα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα πρέπει να καταστεί ζωτική συνιστώσα της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

5.3.7

Εν ολίγοις, το μεγάλο θέμα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα πρέπει να καταστεί ζωτική συνιστώσα της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων.

| 5.4 | Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τα γνωστά φαινόμενα της παγκοσμιοποίησης, η κοινωνία των πολιτών έχει δημιουργήσει έναν πολιτισμό βασισμένο στις αξίες και στις έννοιες που χαρακτηρίζουν μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, δηλαδή στην ατομική ευθύνη, στην αναγνώριση του κράτους δικαίου, στο σεβασμό του ατόμου και της ιδιοκτησίας, στη διαφάνεια, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στην ισότητα και στην ελευθερία, στην αναγνώριση των θεμελιωδών συνδικαλιστικών και εργατικών δικαιωμάτων, στην εδραίωση των συνδικαλιστικών σχέσεων, στην πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση για όλους, ανεξαρτήτως φύλου, και, τέλος, στην επίτευξη υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας. Οι αξίες και οι έννοιες αυτές αποτελούν τη βάση της προσέγγισης που υιοθέτησε η ΕΕ έναντι της παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

5.4

Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τα γνωστά φαινόμενα της παγκοσμιοποίησης, η κοινωνία των πολιτών έχει δημιουργήσει έναν πολιτισμό βασισμένο στις αξίες και στις έννοιες που χαρακτηρίζουν μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, δηλαδή στην ατομική ευθύνη, στην αναγνώριση του κράτους δικαίου, στο σεβασμό του ατόμου και της ιδιοκτησίας, στη διαφάνεια, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στην ισότητα και στην ελευθερία, στην αναγνώριση των θεμελιωδών συνδικαλιστικών και εργατικών δικαιωμάτων, στην εδραίωση των συνδικαλιστικών σχέσεων, στην πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση για όλους, ανεξαρτήτως φύλου, και, τέλος, στην επίτευξη υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας. Οι αξίες και οι έννοιες αυτές αποτελούν τη βάση της προσέγγισης που υιοθέτησε η ΕΕ έναντι της παγκοσμιοποίησης.

| 5.4.1 | Οι εν λόγω αξίες επιβεβαιώθηκαν και παγιώθηκαν κατά τις πρόσφατες δεκαετίες χάρη στη διαδικασία της περιφερειακής διαίρεσης που επηρέασε την Ευρώπη μετά από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Επιπλέον, οι αξίες αυτές, στις οποίες εδράζεται η ειρήνη και η πρόοδος, αποτελούν το θεμέλιο λίθο και την απτή εμπειρία επί των οποίων απαιτείται να οικοδομηθεί η διαδικασία των ΣΟΕΣ με τις χώρες ΑΚΕ. |
| --- | --- |

5.4.1

Οι εν λόγω αξίες επιβεβαιώθηκαν και παγιώθηκαν κατά τις πρόσφατες δεκαετίες χάρη στη διαδικασία της περιφερειακής διαίρεσης που επηρέασε την Ευρώπη μετά από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Επιπλέον, οι αξίες αυτές, στις οποίες εδράζεται η ειρήνη και η πρόοδος, αποτελούν το θεμέλιο λίθο και την απτή εμπειρία επί των οποίων απαιτείται να οικοδομηθεί η διαδικασία των ΣΟΕΣ με τις χώρες ΑΚΕ.

| 5.4.2 | Οι ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κυβερνητικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών στις αναπτυσσόμενες χώρες — πέραν του γεγονότος ότι είναι εξαιρετικά εποικοδομητική για την πολιτική συναίνεση — έχει ιδιαίτερη σημασία από την άποψη ότι συντελεί στην προσέγγιση των κέντρων λήψεως αποφάσεων με τα διάφορα αιτήματα τα οποία προκύπτουν από την πληθώρα αντικειμενικών συνθηκών που υφίστανται στην επικράτεια. |
| --- | --- |

5.4.2

Οι ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κυβερνητικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών στις αναπτυσσόμενες χώρες — πέραν του γεγονότος ότι είναι εξαιρετικά εποικοδομητική για την πολιτική συναίνεση — έχει ιδιαίτερη σημασία από την άποψη ότι συντελεί στην προσέγγιση των κέντρων λήψεως αποφάσεων με τα διάφορα αιτήματα τα οποία προκύπτουν από την πληθώρα αντικειμενικών συνθηκών που υφίστανται στην επικράτεια.

| 5.4.3 | Η ανάπτυξη μιας τέτοιας συνεργασίας αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα να ανταποκριθεί η πολιτική μιας χώρας στην απαίτηση της ευρύτερης δυνατής διάδοσης των ωφελημάτων της κοινωνικής και οικονομικής δημοκρατίας μεταξύ του τοπικού πληθυσμού, με συνακόλουθο αισθητό αντίκτυπο στη μείωση της φτώχειας και, άρα, στην αποτελεσματικότητα των κοινωνικών πολιτικών. |
| --- | --- |

5.4.3

Η ανάπτυξη μιας τέτοιας συνεργασίας αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα να ανταποκριθεί η πολιτική μιας χώρας στην απαίτηση της ευρύτερης δυνατής διάδοσης των ωφελημάτων της κοινωνικής και οικονομικής δημοκρατίας μεταξύ του τοπικού πληθυσμού, με συνακόλουθο αισθητό αντίκτυπο στη μείωση της φτώχειας και, άρα, στην αποτελεσματικότητα των κοινωνικών πολιτικών.

| 5.4.4 | Όμως η εξέλιξη της κοινωνίας των πολιτών και η έμπρακτη εφαρμογή της «δημοκρατίας της εγγύτητας» δεν προκύπτουν αυθόρμητα, αλλά αποτελούν καρπό ενός πνεύματος συμμετοχής προερχόμενου από πρακτικές και πρότυπα που έχουν μεν εδραιωθεί, αλλά τείνουν να τελειοποιούνται διαρκώς. Η αποτελεσματικότητα και η χρησιμότητα των προτύπων αυτών, καθώς και η εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή, αποτελούν το ισχυρό μήνυμα που πρέπει να συμπεριληφθεί στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

5.4.4

Όμως η εξέλιξη της κοινωνίας των πολιτών και η έμπρακτη εφαρμογή της «δημοκρατίας της εγγύτητας» δεν προκύπτουν αυθόρμητα, αλλά αποτελούν καρπό ενός πνεύματος συμμετοχής προερχόμενου από πρακτικές και πρότυπα που έχουν μεν εδραιωθεί, αλλά τείνουν να τελειοποιούνται διαρκώς. Η αποτελεσματικότητα και η χρησιμότητα των προτύπων αυτών, καθώς και η εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή, αποτελούν το ισχυρό μήνυμα που πρέπει να συμπεριληφθεί στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης.

| 5.4.5 | Εάν οι χώρες ΑΚΕ είχαν τη δυνατότητα να ενστερνισθούν τα πρότυπα αυτά και να τα εντάξουν στην κοινωνική πραγματικότητά τους, διαμέσου εκτενών πολιτιστικών διεργασιών και διαρκούς ανταλλαγής απόψεων με τις οργανώσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών, τότε θα κατόρθωναν ενδεχομένως να υπερνικήσουν τις σημαντικές υφιστάμενες ανισορροπίες σε πολύ συντομότερο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

5.4.5

Εάν οι χώρες ΑΚΕ είχαν τη δυνατότητα να ενστερνισθούν τα πρότυπα αυτά και να τα εντάξουν στην κοινωνική πραγματικότητά τους, διαμέσου εκτενών πολιτιστικών διεργασιών και διαρκούς ανταλλαγής απόψεων με τις οργανώσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών, τότε θα κατόρθωναν ενδεχομένως να υπερνικήσουν τις σημαντικές υφιστάμενες ανισορροπίες σε πολύ συντομότερο χρονικό διάστημα.

| 5.4.6 | Υπό αυτό το πρίσμα και με την ιδιότητά της ως όργανο εκπροσώπησης της κοινωνίας των πολιτών στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου «τον θεμελιώδη ρόλο των γυναικών ως παραγόντων πρώτου μεγέθους για την ανάπτυξη και επιμένει ότι είναι αναγκαίο να προωθηθούν οι οργανώσεις τους και να τους εξασφαλισθεί δίκαιη συμμετοχή στα όργανα διαβούλευσης και λήψεως αποφάσεων» (32). |
| --- | --- |

5.4.6

Υπό αυτό το πρίσμα και με την ιδιότητά της ως όργανο εκπροσώπησης της κοινωνίας των πολιτών στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου «τον θεμελιώδη ρόλο των γυναικών ως παραγόντων πρώτου μεγέθους για την ανάπτυξη και επιμένει ότι είναι αναγκαίο να προωθηθούν οι οργανώσεις τους και να τους εξασφαλισθεί δίκαιη συμμετοχή στα όργανα διαβούλευσης και λήψεως αποφάσεων» (32).

| 5.4.6.1 | Ο στόχος δεν έγκειται απλώς στην προώθηση της μεγαλύτερης ενσωμάτωσης των γυναικών στην κοινωνία των πολιτών, αλλά κυρίως στη δημιουργία των βασικών συνθηκών για την προαγωγή της πραγματικής συμμετοχής τους, της αξιοποίησής τους και της υποστήριξής τους, προκειμένου να αποκτήσουν καθεστώς ισότητας με τους άντρες (33) για να συμβάλουν στην ανάπτυξη της χώρας τους με τις ιδιαιτερότητες που συνεπάγεται ο δικός τους ρόλος στην κοινωνία. |
| --- | --- |

5.4.6.1

Ο στόχος δεν έγκειται απλώς στην προώθηση της μεγαλύτερης ενσωμάτωσης των γυναικών στην κοινωνία των πολιτών, αλλά κυρίως στη δημιουργία των βασικών συνθηκών για την προαγωγή της πραγματικής συμμετοχής τους, της αξιοποίησής τους και της υποστήριξής τους, προκειμένου να αποκτήσουν καθεστώς ισότητας με τους άντρες (33) για να συμβάλουν στην ανάπτυξη της χώρας τους με τις ιδιαιτερότητες που συνεπάγεται ο δικός τους ρόλος στην κοινωνία.

| 5.5 | Σύμφωνα με μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2003, η μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων και των μισθολογικών διακρίσεων, καθώς και η βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, εξαρτώνται από ένα υψηλό ποσοστό συνδικαλιστικής οργάνωσης και από υγιείς εργασιακές σχέσεις (34). Στην εν λόγω μελέτη τονίζεται επίσης ότι απαιτείται να αναληφθεί δράση για την επίτευξη ορθότερης ισορροπίας μεταξύ των οικονομικών και των κοινωνικών αξιών (35). |
| --- | --- |

5.5

Σύμφωνα με μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2003, η μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων και των μισθολογικών διακρίσεων, καθώς και η βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, εξαρτώνται από ένα υψηλό ποσοστό συνδικαλιστικής οργάνωσης και από υγιείς εργασιακές σχέσεις (34). Στην εν λόγω μελέτη τονίζεται επίσης ότι απαιτείται να αναληφθεί δράση για την επίτευξη ορθότερης ισορροπίας μεταξύ των οικονομικών και των κοινωνικών αξιών (35).

| 5.6 | Η κοινωνική διάσταση της Συμφωνίας του Κοτονού και η επίδρασή της στις ΣΟΕΣ απαιτείται, ειδικότερα, να διαρθρωθεί γύρω από τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ και, πιο συγκεκριμένα, γύρω από εκείνες που αφορούν:






  — | την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, της ανάληψης δράσης και της πραγματοποίησης συλλογικών διαπραγματεύσεων· |
| --- | --- | --- |

5.6

Η κοινωνική διάσταση της Συμφωνίας του Κοτονού και η επίδρασή της στις ΣΟΕΣ απαιτείται, ειδικότερα, να διαρθρωθεί γύρω από τις θεμελιώδεις συμβάσεις της ΔΟΕ και, πιο συγκεκριμένα, γύρω από εκείνες που αφορούν:

—

την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, της ανάληψης δράσης και της πραγματοποίησης συλλογικών διαπραγματεύσεων·

| — | την απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας· |
| --- | --- |

—

την απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας·

| — | την κατάργηση της παιδικής εργασίας· |
| --- | --- |

—

την κατάργηση της παιδικής εργασίας·

| — | τη μη διακριτική μεταχείριση και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. |
| --- | --- |

—

τη μη διακριτική μεταχείριση και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

| 5.6.1 | Στα ανωτέρω μπορούν να προστεθούν και τα εξής:






  — | η Σύμβαση αριθ. 183 (2000) σχετικά με την προστασία της μητρότητας· |
| --- | --- | --- |

5.6.1

Στα ανωτέρω μπορούν να προστεθούν και τα εξής:

—

η Σύμβαση αριθ. 183 (2000) σχετικά με την προστασία της μητρότητας·

| — | η Σύμβαση αριθ. 102 (1952) σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα στον τομέα της κοινωνικής προστασίας· |
| --- | --- |

—

η Σύμβαση αριθ. 102 (1952) σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα στον τομέα της κοινωνικής προστασίας·

| — | η Σύμβαση αριθ. 122 (1964) σχετικά με την προαγωγή της απασχόλησης· |
| --- | --- |

—

η Σύμβαση αριθ. 122 (1964) σχετικά με την προαγωγή της απασχόλησης·

| — | η Σύμβαση αριθ. 142 (1975) — Σύσταση περί αξιοποίησης του ανθρωπίνου δυναμικού· |
| --- | --- |

—

η Σύμβαση αριθ. 142 (1975) — Σύσταση περί αξιοποίησης του ανθρωπίνου δυναμικού·

| — | οι Συμβάσεις αριθ. 81 (βιομηχανικοί κλάδοι) και αριθ. 129 (γεωργία) σχετικά με την επιθεώρηση της εργασίας· |
| --- | --- |

—

οι Συμβάσεις αριθ. 81 (βιομηχανικοί κλάδοι) και αριθ. 129 (γεωργία) σχετικά με την επιθεώρηση της εργασίας·

| — | η Σύμβαση αριθ. 97 σχετικά με τους διακινούμενους εργαζομένους. |
| --- | --- |

—

η Σύμβαση αριθ. 97 σχετικά με τους διακινούμενους εργαζομένους.

| 5.6.2 | Το κριτήριο του κοινωνικού πλεονεκτήματος (δέσμευση περί διασφάλισης τουλάχιστον των 8 Συμβάσεων της ΔΟΕ για τα θεμελιώδη δικαιώματα) θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική προϋπόθεση για οποιαδήποτε επένδυση στις χώρες ΑΚΕ. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων στον τομέα των υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) ή από άλλα κονδύλια στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Κοτονού. |
| --- | --- |

5.6.2

Το κριτήριο του κοινωνικού πλεονεκτήματος (δέσμευση περί διασφάλισης τουλάχιστον των 8 Συμβάσεων της ΔΟΕ για τα θεμελιώδη δικαιώματα) θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική προϋπόθεση για οποιαδήποτε επένδυση στις χώρες ΑΚΕ. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων στον τομέα των υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) ή από άλλα κονδύλια στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Κοτονού.

| 5.6.3 | Ορισμένες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος, καθώς και στη δημιουργία και στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, θα πρέπει να συσχετισθούν με συγκεκριμένες ενέργειες προσανατολισμένες στην εταιρική κοινωνική ευθύνη. Παραδείγματος χάρη, θα μπορούσαν να παρασχεθούν κίνητρα τόσο στις επιχειρήσεις που οργανώνουν μαθήματα κατάρτισης για το προσωπικό τους όσο και στις πολύ μικρές και στις μικρές επιχειρήσεις των οποίων οι ιδιοκτήτες δείχνουν ότι γνωρίζουν και εφαρμόζουν τις προβλεπόμενες αρχές για την υγιεινή και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας. |
| --- | --- |

5.6.3

Ορισμένες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος, καθώς και στη δημιουργία και στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, θα πρέπει να συσχετισθούν με συγκεκριμένες ενέργειες προσανατολισμένες στην εταιρική κοινωνική ευθύνη. Παραδείγματος χάρη, θα μπορούσαν να παρασχεθούν κίνητρα τόσο στις επιχειρήσεις που οργανώνουν μαθήματα κατάρτισης για το προσωπικό τους όσο και στις πολύ μικρές και στις μικρές επιχειρήσεις των οποίων οι ιδιοκτήτες δείχνουν ότι γνωρίζουν και εφαρμόζουν τις προβλεπόμενες αρχές για την υγιεινή και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας.

6.   Ζητήματα φύλου

| 6.1 | Τα ζητήματα φύλου (36) πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη στο πλαίσιο τόσο της αναπτυξιακής βοήθειας όσο και των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

6.1

Τα ζητήματα φύλου (36) πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη στο πλαίσιο τόσο της αναπτυξιακής βοήθειας όσο και των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ.

| 6.1.1 | Οι μελέτες που έχουν εκπονηθεί μέχρι στιγμής και οι συγκεκριμένες απτές εμπειρίες στις χώρες ΑΚΕ καταδεικνύουν τα εξής:






  — | περιορισμένη πρόσβαση των νεαρών κοριτσιών και των γυναικών στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση (37)· |
| --- | --- | --- |

6.1.1

Οι μελέτες που έχουν εκπονηθεί μέχρι στιγμής και οι συγκεκριμένες απτές εμπειρίες στις χώρες ΑΚΕ καταδεικνύουν τα εξής:

—

περιορισμένη πρόσβαση των νεαρών κοριτσιών και των γυναικών στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση (37)·

| — | περιορισμένη πρόσβαση στους χρηματοοικονομικούς πόρους, και κυρίως στις μικροπιστώσεις (38)· |
| --- | --- |

—

περιορισμένη πρόσβαση στους χρηματοοικονομικούς πόρους, και κυρίως στις μικροπιστώσεις (38)·

| — | κωλύματα που παρεμποδίζουν την ιδιοκτησία ακίνητης περιουσίας από τις γυναίκες· |
| --- | --- |

—

κωλύματα που παρεμποδίζουν την ιδιοκτησία ακίνητης περιουσίας από τις γυναίκες·

| — | διαφορές ως προς την πρόσβαση στην αγορά της δηλωμένης εργασίας· |
| --- | --- |

—

διαφορές ως προς την πρόσβαση στην αγορά της δηλωμένης εργασίας·

| — | διαφορετικό επίπεδο αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών· |
| --- | --- |

—

διαφορετικό επίπεδο αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών·

| — | αύξηση του ποσοστού μόλυνσης των κοριτσιών και των γυναικών από τον ιό HIV· |
| --- | --- |

—

αύξηση του ποσοστού μόλυνσης των κοριτσιών και των γυναικών από τον ιό HIV·

| — | βίαιη και υπεροπτική αντιμετώπιση των γυναικών, πολλές φορές υπερβολικά συχνά. |
| --- | --- |

—

βίαιη και υπεροπτική αντιμετώπιση των γυναικών, πολλές φορές υπερβολικά συχνά.

| 6.2 | Στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ απαιτείται να εκπονηθούν ορισμένες στοχοθετημένες μελέτες, προς ανάθεση και παρακολούθηση από τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις περιφέρειες και στις χώρες ΑΚΕ, με στόχο τον εντοπισμό των γυναικείων οργανώσεων και την αξιολόγηση της δραστηριότητας και της επίδρασής τους. |
| --- | --- |

6.2

Στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ απαιτείται να εκπονηθούν ορισμένες στοχοθετημένες μελέτες, προς ανάθεση και παρακολούθηση από τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις περιφέρειες και στις χώρες ΑΚΕ, με στόχο τον εντοπισμό των γυναικείων οργανώσεων και την αξιολόγηση της δραστηριότητας και της επίδρασής τους.

| 6.2.1 | Ο πολιτισμός και η δημόσια συζήτηση σχετικά με τα ζητήματα φύλου πρέπει να αποτελούν πάγιο μέλημα των μονίμων υπαλλήλων των αντιπροσωπειών της Επιτροπής. Στις αντιπροσωπείες αυτές θα πρέπει να ανατεθεί μια συγκεκριμένη αποστολή με στόχο την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης των ίσων ευκαιριών μεταξύ των φύλων (mainstreaming) (39) και τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής για την ανάπτυξη ικανοτήτων (capacity building), ειδικά εστιασμένης στις γυναίκες (40). |
| --- | --- |

6.2.1

Ο πολιτισμός και η δημόσια συζήτηση σχετικά με τα ζητήματα φύλου πρέπει να αποτελούν πάγιο μέλημα των μονίμων υπαλλήλων των αντιπροσωπειών της Επιτροπής. Στις αντιπροσωπείες αυτές θα πρέπει να ανατεθεί μια συγκεκριμένη αποστολή με στόχο την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης των ίσων ευκαιριών μεταξύ των φύλων (mainstreaming) (39) και τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής για την ανάπτυξη ικανοτήτων (capacity building), ειδικά εστιασμένης στις γυναίκες (40).

| 6.2.2 | Εφόσον οι προγραμματισμένες παρεμβάσεις εκ μέρους των αντιπροσωπειών της ΕΕ και των ειδικών ομάδων (task force) περιφερειακής προετοιμασίας, οι οποίες έπονται των εργασιών για τις ΣΟΕΣ, καθώς και οι παρεμβάσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη, απαιτείται να εδράζονται αμφότερες στο κοινοτικό κεκτημένο (41), η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθούν στις μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου στατιστικές κατανεμημένες ανά φύλο, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ευχερέστερη παρακολούθηση της επίδρασης των διαφόρων εμπορικών μέτρων επί των ανδρών και επί των γυναικών, στις χώρες και στις περιφέρειες ΑΚΕ. |
| --- | --- |

6.2.2

Εφόσον οι προγραμματισμένες παρεμβάσεις εκ μέρους των αντιπροσωπειών της ΕΕ και των ειδικών ομάδων (task force) περιφερειακής προετοιμασίας, οι οποίες έπονται των εργασιών για τις ΣΟΕΣ, καθώς και οι παρεμβάσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη, απαιτείται να εδράζονται αμφότερες στο κοινοτικό κεκτημένο (41), η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθούν στις μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου στατιστικές κατανεμημένες ανά φύλο, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ευχερέστερη παρακολούθηση της επίδρασης των διαφόρων εμπορικών μέτρων επί των ανδρών και επί των γυναικών, στις χώρες και στις περιφέρειες ΑΚΕ.

| 6.3 | Εάν επιθυμούμε να ασχοληθούμε με τη συνιστώσα του φύλου στις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, τότε οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η μετάβαση προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τις γυναίκες, ως παραγωγούς και ως καταναλώτριες, καθιστώντας τες, επομένως, σημαντικό τμήμα της εν λόγω διαδικασίας (42). Η εκπόνηση μιας μελέτης αξιολόγησης του αντικτύπου θα παρείχε τη δυνατότητα να προσδιορισθεί σε ποιον τομέα της οικονομίας, η ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής για τις γυναίκες ως καταναλώτριες χωρίς να δυσχεράνει τη θέση τους ως παραγωγών. |
| --- | --- |

6.3

Εάν επιθυμούμε να ασχοληθούμε με τη συνιστώσα του φύλου στις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης, τότε οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η μετάβαση προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τις γυναίκες, ως παραγωγούς και ως καταναλώτριες, καθιστώντας τες, επομένως, σημαντικό τμήμα της εν λόγω διαδικασίας (42). Η εκπόνηση μιας μελέτης αξιολόγησης του αντικτύπου θα παρείχε τη δυνατότητα να προσδιορισθεί σε ποιον τομέα της οικονομίας, η ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής για τις γυναίκες ως καταναλώτριες χωρίς να δυσχεράνει τη θέση τους ως παραγωγών.

| 6.3.1 | Ως γνωστόν, στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ και κυρίως στην Αφρική, οι γυναίκες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον γεωργικό τομέα. Κατά συνέπεια, σε περίπτωση αύξησης των κοινοτικών γεωργικών εξαγωγών προς τις τοπικές και περιφερειακές αγορές, οι γυναίκες θα έμεναν εξαιρετικά εκτεθειμένες. |
| --- | --- |

6.3.1

Ως γνωστόν, στην πλειονότητα των χωρών ΑΚΕ και κυρίως στην Αφρική, οι γυναίκες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον γεωργικό τομέα. Κατά συνέπεια, σε περίπτωση αύξησης των κοινοτικών γεωργικών εξαγωγών προς τις τοπικές και περιφερειακές αγορές, οι γυναίκες θα έμεναν εξαιρετικά εκτεθειμένες.

| 6.3.2 | Δεδομένου ότι οι γυναίκες πλήττονται εκ των πραγμάτων περισσότερο από τους κανόνες του ΠΟΕ περί φιλελευθεροποίησης της γεωργίας (43), θα ήταν χρήσιμη η ανάλυση των τομέων που είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για τις γυναίκες, με στόχο:






  — | να εισαχθούν δυνητικά μέτρα προστασίας, απλά και αποτελεσματικά· |
| --- | --- | --- |

6.3.2

Δεδομένου ότι οι γυναίκες πλήττονται εκ των πραγμάτων περισσότερο από τους κανόνες του ΠΟΕ περί φιλελευθεροποίησης της γεωργίας (43), θα ήταν χρήσιμη η ανάλυση των τομέων που είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για τις γυναίκες, με στόχο:

—

να εισαχθούν δυνητικά μέτρα προστασίας, απλά και αποτελεσματικά·

| — | να εξαιρεθούν, ενδεχομένως, οι γυναίκες από τα προϊόντα που προορίζονται για τη μετάβαση προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών· |
| --- | --- |

—

να εξαιρεθούν, ενδεχομένως, οι γυναίκες από τα προϊόντα που προορίζονται για τη μετάβαση προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών·

| — | να προβλεφθούν ορισμένες ειδικές διατάξεις, οι οποίες να ανταποκρίνονται στα συγκεκριμένα συμφέροντα κάποιων περιφερειών. |
| --- | --- |

—

να προβλεφθούν ορισμένες ειδικές διατάξεις, οι οποίες να ανταποκρίνονται στα συγκεκριμένα συμφέροντα κάποιων περιφερειών.

| 6.3.3 | Κατά την αξιολόγηση των προβλημάτων που σχετίζονται με την ανάπτυξη και εξετάζονται στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ υπό το πρίσμα του φύλου, θα πρέπει να επιδιωχθεί, αφενός, να εντοπισθούν οι τομείς στους οποίους οι γυναίκες βρίσκονται σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση όσον αφορά την πρόσβαση στους παραγωγικούς πόρους και, αφετέρου, να προσδιορισθεί η ακολουθητέα πορεία για τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους, προκειμένου να μπορέσουν οι γυναίκες να προετοιμασθούν καλύτερα ενόψει της ελευθέρωσης των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ. |
| --- | --- |

6.3.3

Κατά την αξιολόγηση των προβλημάτων που σχετίζονται με την ανάπτυξη και εξετάζονται στο πλαίσιο των ΣΟΕΣ υπό το πρίσμα του φύλου, θα πρέπει να επιδιωχθεί, αφενός, να εντοπισθούν οι τομείς στους οποίους οι γυναίκες βρίσκονται σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση όσον αφορά την πρόσβαση στους παραγωγικούς πόρους και, αφετέρου, να προσδιορισθεί η ακολουθητέα πορεία για τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους, προκειμένου να μπορέσουν οι γυναίκες να προετοιμασθούν καλύτερα ενόψει της ελευθέρωσης των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ.

| 6.3.4 | Μια άλλη καθοριστική παράμετρος της εν λόγω αξιολόγησης συνίσταται στην προβολή του τρόπου κατά τον οποίο οι γυναίκες επωφελούνται ήδη από κυβερνητικά προγράμματα και από προγράμματα της ΕΕ που αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών πρόσβασής τους στους πόρους. |
| --- | --- |

6.3.4

Μια άλλη καθοριστική παράμετρος της εν λόγω αξιολόγησης συνίσταται στην προβολή του τρόπου κατά τον οποίο οι γυναίκες επωφελούνται ήδη από κυβερνητικά προγράμματα και από προγράμματα της ΕΕ που αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών πρόσβασής τους στους πόρους.

| 6.3.5 | Οι μελέτες που θα διενεργηθούν προς το σκοπό αυτό, θα καταστήσουν δυνατή την εστίαση της προσοχής στο είδος των ενισχύσεων που χρειάζονται περισσότερο οι γυναίκες για να ανταποκριθούν στην πρόκληση της ελευθέρωσης των εμπορικών συναλλαγών. |
| --- | --- |

6.3.5

Οι μελέτες που θα διενεργηθούν προς το σκοπό αυτό, θα καταστήσουν δυνατή την εστίαση της προσοχής στο είδος των ενισχύσεων που χρειάζονται περισσότερο οι γυναίκες για να ανταποκριθούν στην πρόκληση της ελευθέρωσης των εμπορικών συναλλαγών.

| 6.4 | Πέραν των γυναικών και των ενδεέστερων ατόμων, τα ζητήματα φύλου επηρεάζουν και τους μικροπαραγωγούς, οι οποίοι αποτελούν τον αδύναμο κρίκο των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ. Όσον αφορά τα χρηματοοικονομικά και δημοσιονομικά προβλήματα, δύο είναι οι τομείς που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τις γυναίκες και για τους μικροπαραγωγούς και που πρέπει, συνεπώς, να συνεκτιμηθούν στις συμφωνίες:






  — | οι κοινωνικές υπηρεσίες, όπως, παραδείγματος χάρη, η εκπαίδευση, η υγεία, η χρήση των υδάτων, η μέριμνα για τη μητρότητα· |
| --- | --- | --- |

6.4

Πέραν των γυναικών και των ενδεέστερων ατόμων, τα ζητήματα φύλου επηρεάζουν και τους μικροπαραγωγούς, οι οποίοι αποτελούν τον αδύναμο κρίκο των διαπραγματεύσεων για τις ΣΟΕΣ. Όσον αφορά τα χρηματοοικονομικά και δημοσιονομικά προβλήματα, δύο είναι οι τομείς που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τις γυναίκες και για τους μικροπαραγωγούς και που πρέπει, συνεπώς, να συνεκτιμηθούν στις συμφωνίες:

—

οι κοινωνικές υπηρεσίες, όπως, παραδείγματος χάρη, η εκπαίδευση, η υγεία, η χρήση των υδάτων, η μέριμνα για τη μητρότητα·

| — | οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κυρίως όσον αφορά τη γεωργία, τις υποδομές, τις αγροτικές οδούς, τις χρηματοδοτικές πολιτικές, την πρόσβαση στις μικροπιστώσεις και την καινοτομία. |
| --- | --- |

—

οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κυρίως όσον αφορά τη γεωργία, τις υποδομές, τις αγροτικές οδούς, τις χρηματοδοτικές πολιτικές, την πρόσβαση στις μικροπιστώσεις και την καινοτομία.

| 6.4.1 | Κατά κανόνα, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται από τις ΣΟΕΣ για τις κοινωνικές και για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες είναι μάλλον ανεπαρκής, εάν υποτεθεί ότι το ζητούμενο είναι η προστασία των περιφερειακών εσωτερικών αγορών ή η παροχή μιας εναλλακτικής ενίσχυσης έναντι των περιορισμών που τίθενται ως προς την προσφορά. Μια εμπεριστατωμένη μελέτη αξιολόγησης του αντικτύπου θα πρέπει να υποδεικνύει το επίπεδο των ενισχύσεων που καθίσταται αναγκαίο, εξαιτίας της μείωσης του εισοδήματος που θα προκληθεί στις χώρες ΑΚΕ λόγω της μετάβασης προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ. |
| --- | --- |

6.4.1

Κατά κανόνα, ο προϋπολογισμός που προβλέπεται από τις ΣΟΕΣ για τις κοινωνικές και για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες είναι μάλλον ανεπαρκής, εάν υποτεθεί ότι το ζητούμενο είναι η προστασία των περιφερειακών εσωτερικών αγορών ή η παροχή μιας εναλλακτικής ενίσχυσης έναντι των περιορισμών που τίθενται ως προς την προσφορά. Μια εμπεριστατωμένη μελέτη αξιολόγησης του αντικτύπου θα πρέπει να υποδεικνύει το επίπεδο των ενισχύσεων που καθίσταται αναγκαίο, εξαιτίας της μείωσης του εισοδήματος που θα προκληθεί στις χώρες ΑΚΕ λόγω της μετάβασης προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ.

| 6.5 | Για τη βελτίωση της ενσωμάτωσης και της συμμετοχής των γυναικών στην κοινωνική και οικονομική ζωή των χωρών ΑΚΕ απαιτείται να προγραμματισθούν και ορισμένες συγκεκριμένες παρεμβάσεις, όπως:






  — | η δημιουργία διόδων οι οποίες να καθιστούν δυνατή την αποκλειστική πρόσβαση των γυναικών στα ευρωπαϊκά κονδύλια για την υλοποίηση διαφόρων σχεδίων (ανάπτυξη ικανοτήτων, επιχειρηματικό πνεύμα, μικροπιστώσεις, σύσταση γυναικείων οργανώσεων, κατάρτιση, κλπ.) (44)· |
| --- | --- | --- |

6.5

Για τη βελτίωση της ενσωμάτωσης και της συμμετοχής των γυναικών στην κοινωνική και οικονομική ζωή των χωρών ΑΚΕ απαιτείται να προγραμματισθούν και ορισμένες συγκεκριμένες παρεμβάσεις, όπως:

—

η δημιουργία διόδων οι οποίες να καθιστούν δυνατή την αποκλειστική πρόσβαση των γυναικών στα ευρωπαϊκά κονδύλια για την υλοποίηση διαφόρων σχεδίων (ανάπτυξη ικανοτήτων, επιχειρηματικό πνεύμα, μικροπιστώσεις, σύσταση γυναικείων οργανώσεων, κατάρτιση, κλπ.) (44)·

| — | η παροχή μεγαλύτερης στήριξης σε σχέδια κατάρτισης προοριζόμενα για τις γυναίκες· |
| --- | --- |

—

η παροχή μεγαλύτερης στήριξης σε σχέδια κατάρτισης προοριζόμενα για τις γυναίκες·

| — | η ενίσχυση των παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών. |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση των παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών.

| 6.6 | Η σημαντικότερη παράμετρος έγκειται, ωστόσο, στην επιβεβαίωση του δικαιώματος ίσης πρόσβασης των γυναικών στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση, όπως άλλωστε προβλέπεται και στο τρίτο σημείο των «Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας» (ΑΣΧ). |
| --- | --- |

6.6

Η σημαντικότερη παράμετρος έγκειται, ωστόσο, στην επιβεβαίωση του δικαιώματος ίσης πρόσβασης των γυναικών στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση, όπως άλλωστε προβλέπεται και στο τρίτο σημείο των «Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας» (ΑΣΧ).

7.   Συμπεράσματα και Συστάσεις

| 7.1 | Επί του παρόντος, όλες οι ανεπτυγμένες χώρες αντιμετωπίζουν δυσκολίες για τη διαχείριση των πολλαπλών παραμέτρων της παγκοσμιοποίησης. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι το σταδιακό άνοιγμα των αγορών, από το οποίο εκπορεύεται το φαινόμενο αυτό, επηρεάζει ποικιλοτρόπως τις διάφορες χώρες. |
| --- | --- |

7.1

Επί του παρόντος, όλες οι ανεπτυγμένες χώρες αντιμετωπίζουν δυσκολίες για τη διαχείριση των πολλαπλών παραμέτρων της παγκοσμιοποίησης. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι το σταδιακό άνοιγμα των αγορών, από το οποίο εκπορεύεται το φαινόμενο αυτό, επηρεάζει ποικιλοτρόπως τις διάφορες χώρες.

| 7.1.1 | Οι χώρες που διαθέτουν ένα ικανοποιητικά ανεπτυγμένο σύστημα υπηρεσιών και μια οικονομία στο πλαίσιο της οποίας έχει μειωθεί η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (45) του μεταποιητικού τομέα (ΑΠΑ 2) βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση εντός ενός παγκοσμιοποιημένου συστήματος. Στην παρούσα ιστορική συγκυρία, περισσότερο από ό,τι κατά το παρελθόν, αυτό που συντελεί στον καθορισμό της επιτυχίας μιας οικονομίας είναι η ικανότητα παροχής προηγμένων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

7.1.1

Οι χώρες που διαθέτουν ένα ικανοποιητικά ανεπτυγμένο σύστημα υπηρεσιών και μια οικονομία στο πλαίσιο της οποίας έχει μειωθεί η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (45) του μεταποιητικού τομέα (ΑΠΑ 2) βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση εντός ενός παγκοσμιοποιημένου συστήματος. Στην παρούσα ιστορική συγκυρία, περισσότερο από ό,τι κατά το παρελθόν, αυτό που συντελεί στον καθορισμό της επιτυχίας μιας οικονομίας είναι η ικανότητα παροχής προηγμένων υπηρεσιών.

| 7.1.2 | Είναι γνωστό ότι οι παραγωγικές δομές των χωρών ΑΚΕ είναι αδύναμες ή ανύπαρκτες, καθώς και ότι το σύστημά τους στον τομέα των υπηρεσιών βρίσκεται σε ακόμη χειρότερη κατάσταση. Το ζητούμενο, επομένως, έγκειται στην παροχή βοήθειας προς τις χώρες αυτές με στόχο να αποκτήσουν τα αναγκαία μέσα για τη μείωση της πείνας και της φτώχειας, χάρη στην ευρύτερη διάδοση του εμπορίου και της παραγωγής. Τούτο σημαίνει, εντούτοις, ότι οι διαδικασίες φιλελευθεροποίησης και μείωσης των τελωνειακών δασμών θα είναι μακροχρόνιες και ότι θα πρέπει να παραταθούν περισσότερο από ό,τι είχε προβλεφθεί. |
| --- | --- |

7.1.2

Είναι γνωστό ότι οι παραγωγικές δομές των χωρών ΑΚΕ είναι αδύναμες ή ανύπαρκτες, καθώς και ότι το σύστημά τους στον τομέα των υπηρεσιών βρίσκεται σε ακόμη χειρότερη κατάσταση. Το ζητούμενο, επομένως, έγκειται στην παροχή βοήθειας προς τις χώρες αυτές με στόχο να αποκτήσουν τα αναγκαία μέσα για τη μείωση της πείνας και της φτώχειας, χάρη στην ευρύτερη διάδοση του εμπορίου και της παραγωγής. Τούτο σημαίνει, εντούτοις, ότι οι διαδικασίες φιλελευθεροποίησης και μείωσης των τελωνειακών δασμών θα είναι μακροχρόνιες και ότι θα πρέπει να παραταθούν περισσότερο από ό,τι είχε προβλεφθεί.

| 7.1.3 | Τούτο σημαίνει επίσης ότι η υφιστάμενη διαδικασία μπορεί να στεφθεί από επιτυχία, υπό την προϋπόθεση ότι ευνοεί και παρακινεί τη συμμετοχή του κοινωνικού συνόλου. Εντούτοις, η ανταπόκριση και η συναίνεση εκφράζονται διαμέσου οργανώσεων και ενώσεων οι οποίες είτε είναι ακόμη ευπαθείς είτε, σε πολλά κράτη, εξακολουθούν να παρακωλύονται. |
| --- | --- |

7.1.3

Τούτο σημαίνει επίσης ότι η υφιστάμενη διαδικασία μπορεί να στεφθεί από επιτυχία, υπό την προϋπόθεση ότι ευνοεί και παρακινεί τη συμμετοχή του κοινωνικού συνόλου. Εντούτοις, η ανταπόκριση και η συναίνεση εκφράζονται διαμέσου οργανώσεων και ενώσεων οι οποίες είτε είναι ακόμη ευπαθείς είτε, σε πολλά κράτη, εξακολουθούν να παρακωλύονται.

| 7.1.4 | Πρώτιστο, και μείζον, μέλημα των Συμφωνιών Εταιρικής Σχέσης στις διάφορες περιφέρειες πρέπει να αποτελέσει η ενίσχυση των ενώσεων των εργαζομένων, των επιχειρηματιών, των καταναλωτών, των οργανώσεων για την ισότητα των ευκαιριών, καθώς και πολλών άλλων που συντελούν στη δημιουργία πολιτισμού και στον προσανατολισμό της συναίνεσης σε μέτρα που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της προόδου του ανθρώπου, της κοινωνίας και της οικονομίας. |
| --- | --- |

7.1.4

Πρώτιστο, και μείζον, μέλημα των Συμφωνιών Εταιρικής Σχέσης στις διάφορες περιφέρειες πρέπει να αποτελέσει η ενίσχυση των ενώσεων των εργαζομένων, των επιχειρηματιών, των καταναλωτών, των οργανώσεων για την ισότητα των ευκαιριών, καθώς και πολλών άλλων που συντελούν στη δημιουργία πολιτισμού και στον προσανατολισμό της συναίνεσης σε μέτρα που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της προόδου του ανθρώπου, της κοινωνίας και της οικονομίας.

| 7.2 | Οι χώρες ΑΚΕ διαφέρουν αισθητά μεταξύ τους από την άποψη της γλώσσας, του πολιτισμού και της θρησκείας, και ως εκ τούτου οι πρακτικές της κοινωνίας των πολιτών ποικίλλουν επίσης αξιοσημείωτα. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά γνωρίσματα απετέλεσαν αντικείμενο διαφόρων μελετών (46) που θα μπορούσαν να αποδειχθούν σημαντικές κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

7.2

Οι χώρες ΑΚΕ διαφέρουν αισθητά μεταξύ τους από την άποψη της γλώσσας, του πολιτισμού και της θρησκείας, και ως εκ τούτου οι πρακτικές της κοινωνίας των πολιτών ποικίλλουν επίσης αξιοσημείωτα. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά γνωρίσματα απετέλεσαν αντικείμενο διαφόρων μελετών (46) που θα μπορούσαν να αποδειχθούν σημαντικές κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ.

| 7.2.1 | Τέτοιου είδους διαφορές μεταξύ των χωρών θα πρέπει να οδηγήσουν σε διαφοροποιημένες περιφέρειες, με συνακόλουθο αποτέλεσμα διαφορετικές ΣΟΕΣ ως προς το περιεχόμενό τους. |
| --- | --- |

7.2.1

Τέτοιου είδους διαφορές μεταξύ των χωρών θα πρέπει να οδηγήσουν σε διαφοροποιημένες περιφέρειες, με συνακόλουθο αποτέλεσμα διαφορετικές ΣΟΕΣ ως προς το περιεχόμενό τους.

| 7.2.2 | Παρότι, από τη μια πλευρά, η κατανομή των χωρών ΑΚΕ σε έξι μεγάλες περιοχές συμβάλλει στην ανάπτυξη των σχέσεων «Νότου-Νότου» και στην επέκταση του θετικού εγχειρήματος που έχει έως τώρα αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι τα επίπεδα ανάπτυξης που έχουν επιτευχθεί από τις διάφορες χώρες ΑΚΕ, οι οποίες καλούνται να διατηρούν οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους, είναι εξαιρετικά ετερογενή. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την καταβολή ιδιαίτερης προσπάθειας εκ μέρους της Επιτροπής για την επιλογή ορισμένων συγκεκριμένων αναγνωριστικών στοιχείων των μεμονωμένων περιφερειών, γύρω από τα οποία θα διαρθρωθούν τα ενδιαφέροντα και τα συμφέροντα της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

7.2.2

Παρότι, από τη μια πλευρά, η κατανομή των χωρών ΑΚΕ σε έξι μεγάλες περιοχές συμβάλλει στην ανάπτυξη των σχέσεων «Νότου-Νότου» και στην επέκταση του θετικού εγχειρήματος που έχει έως τώρα αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι τα επίπεδα ανάπτυξης που έχουν επιτευχθεί από τις διάφορες χώρες ΑΚΕ, οι οποίες καλούνται να διατηρούν οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους, είναι εξαιρετικά ετερογενή. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία την καταβολή ιδιαίτερης προσπάθειας εκ μέρους της Επιτροπής για την επιλογή ορισμένων συγκεκριμένων αναγνωριστικών στοιχείων των μεμονωμένων περιφερειών, γύρω από τα οποία θα διαρθρωθούν τα ενδιαφέροντα και τα συμφέροντα της κοινωνίας των πολιτών.

| 7.2.3 | Τα μεγάλα σχέδια που συζητήθηκαν στο Γιοχάνεσμπουργκ — στα οποία εδράζεται και το Πρόγραμμα Δράσης για τη νέα χιλιετία (υγειονομική περίθαλψη, πρόσβαση στην παροχή νερού, μείωση της πείνας, αειφόρος ανάπτυξη, ανάπτυξη ικανοτήτων κλπ.) — αποτελούν τις βασικές συνιστώσες στις οποίες πρέπει να εστιασθεί η προσοχή της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να έχει την αίσθηση ότι πρωταγωνιστεί στις διαδικασίες για την επίτευξη αλλαγής. |
| --- | --- |

7.2.3

Τα μεγάλα σχέδια που συζητήθηκαν στο Γιοχάνεσμπουργκ — στα οποία εδράζεται και το Πρόγραμμα Δράσης για τη νέα χιλιετία (υγειονομική περίθαλψη, πρόσβαση στην παροχή νερού, μείωση της πείνας, αειφόρος ανάπτυξη, ανάπτυξη ικανοτήτων κλπ.) — αποτελούν τις βασικές συνιστώσες στις οποίες πρέπει να εστιασθεί η προσοχή της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να έχει την αίσθηση ότι πρωταγωνιστεί στις διαδικασίες για την επίτευξη αλλαγής.

| 7.2.4 | Κατά τη διάρκεια τόσο των διαπραγματεύσεων όσο και των διαφόρων σταδίων υλοποίησης των σχεδίων, η ακολουθητέα προσέγγιση πρέπει να διακρίνεται προπαντός από επίδειξη προσοχής και ευαισθησίας. Ένας από τους στόχους στους οποίους θα πρέπει να επικεντρωθούν ειδικότερα οι προσπάθειες αφορά τον επιτυχημένο συνδυασμό των διαφόρων κοινωνικών παραμέτρων με τις οικονομικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές πτυχές. |
| --- | --- |

7.2.4

Κατά τη διάρκεια τόσο των διαπραγματεύσεων όσο και των διαφόρων σταδίων υλοποίησης των σχεδίων, η ακολουθητέα προσέγγιση πρέπει να διακρίνεται προπαντός από επίδειξη προσοχής και ευαισθησίας. Ένας από τους στόχους στους οποίους θα πρέπει να επικεντρωθούν ειδικότερα οι προσπάθειες αφορά τον επιτυχημένο συνδυασμό των διαφόρων κοινωνικών παραμέτρων με τις οικονομικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές πτυχές.

| 7.3 | Σύμφωνα και με όσα υποστήριξε ο Επίτροπος Peter Mandelson, κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, το εμπόριο πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ένας από τους παράγοντες ανάπτυξης. Παρότι είναι αδιαμφισβήτητο ότι αυτή καθ'εαυτή η ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών δεν αποτελεί ούτε ίαμα για την καταπολέμηση της πείνας και της φτώχειας, ούτε ιδεώδες μέσο για την επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης, θα πρέπει ωστόσο να εκληφθεί ως ένας από τους παράγοντες που δύνανται, στο πλαίσιο ενός σχεδίου εταιρικής σχέσης, να προωθήσουν την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

7.3

Σύμφωνα και με όσα υποστήριξε ο Επίτροπος Peter Mandelson, κατά τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ, το εμπόριο πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ένας από τους παράγοντες ανάπτυξης. Παρότι είναι αδιαμφισβήτητο ότι αυτή καθ'εαυτή η ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών δεν αποτελεί ούτε ίαμα για την καταπολέμηση της πείνας και της φτώχειας, ούτε ιδεώδες μέσο για την επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης, θα πρέπει ωστόσο να εκληφθεί ως ένας από τους παράγοντες που δύνανται, στο πλαίσιο ενός σχεδίου εταιρικής σχέσης, να προωθήσουν την ανταγωνιστικότητα.

| 7.3.1 | Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενδεδειγμένη διάθεση πόρων για την ενίσχυση της εκπροσώπησης της κοινωνίας των πολιτών στις έξι περιοχές των χωρών ΑΚΕ, καθώς και των σχέσεων — οι οποίες άλλωστε ήδη υφίστανται — μεταξύ της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών των χωρών της ΕΕ και εκείνης των χωρών ΑΚΕ. |
| --- | --- |

7.3.1

Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενδεδειγμένη διάθεση πόρων για την ενίσχυση της εκπροσώπησης της κοινωνίας των πολιτών στις έξι περιοχές των χωρών ΑΚΕ, καθώς και των σχέσεων — οι οποίες άλλωστε ήδη υφίστανται — μεταξύ της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών των χωρών της ΕΕ και εκείνης των χωρών ΑΚΕ.

| 7.3.2 | Ως εκ τούτου, όλα τα πολυσύνθετα στάδια που αναφέρονται στους κανόνες περί εμπορίου, θα πρέπει να συζητώνται και να αποφασίζονται με τη συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, δεδομένου ότι αυτοί είναι εκείνοι που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των σχετικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

7.3.2

Ως εκ τούτου, όλα τα πολυσύνθετα στάδια που αναφέρονται στους κανόνες περί εμπορίου, θα πρέπει να συζητώνται και να αποφασίζονται με τη συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, δεδομένου ότι αυτοί είναι εκείνοι που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των σχετικών αποφάσεων.

| 7.3.3 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει επειγόντως τη χρηματοδότηση δομών περιφερειακής συνεργασίας για τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, και πρωτίστως για τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο την προαγωγή του συνεταιρίζεσθαι και της άμεσης συμμετοχής των εν λόγω φορέων τόσο στη διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης των ΑΚΕ όσο και στην προετοιμασία των ΣΟΕΣ. Η επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ-ΕΕ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής συμφώνησε, από την πλευρά της, να ενθαρρύνει κατά προτεραιότητα την ανάπτυξη τέτοιων δικτύων περιφερειακής συνεργασίας της κοινωνίας των πολιτών σε συνάρτηση με την προετοιμασία των ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

7.3.3

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει επειγόντως τη χρηματοδότηση δομών περιφερειακής συνεργασίας για τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, και πρωτίστως για τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο την προαγωγή του συνεταιρίζεσθαι και της άμεσης συμμετοχής των εν λόγω φορέων τόσο στη διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης των ΑΚΕ όσο και στην προετοιμασία των ΣΟΕΣ. Η επιτροπή παρακολούθησης ΑΚΕ-ΕΕ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής συμφώνησε, από την πλευρά της, να ενθαρρύνει κατά προτεραιότητα την ανάπτυξη τέτοιων δικτύων περιφερειακής συνεργασίας της κοινωνίας των πολιτών σε συνάρτηση με την προετοιμασία των ΣΟΕΣ.

| 7.4 | Οι Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης θα αποδειχθούν πλήρως αποτελεσματικές και θα έχουν θετική επίδραση μόνον υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλισθεί η συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων στο σχεδιασμό, στην προετοιμασία και στην εφαρμογή τους — και κυρίως στις μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου — καθώς και στη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων και στον καθορισμό των κοινωνικών πτυχών που εμπεριέχονται στις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

7.4

Οι Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης θα αποδειχθούν πλήρως αποτελεσματικές και θα έχουν θετική επίδραση μόνον υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλισθεί η συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων στο σχεδιασμό, στην προετοιμασία και στην εφαρμογή τους — και κυρίως στις μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου — καθώς και στη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων και στον καθορισμό των κοινωνικών πτυχών που εμπεριέχονται στις ΣΟΕΣ.

| 7.4.1 | Οι θετικές πτυχές των ΣΟΕΣ (περιφερειακή ανάπτυξη, δημιουργία εθνικών και περιφερειακών εσωτερικών αγορών, κλπ.) ενδέχεται να παρεμποδισθούν:






  — | αφενός, εξαιτίας των σημαντικών διαφορών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ όσον αφορά τα επίπεδα ανάπτυξης· |
| --- | --- | --- |

7.4.1

Οι θετικές πτυχές των ΣΟΕΣ (περιφερειακή ανάπτυξη, δημιουργία εθνικών και περιφερειακών εσωτερικών αγορών, κλπ.) ενδέχεται να παρεμποδισθούν:

—

αφενός, εξαιτίας των σημαντικών διαφορών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ όσον αφορά τα επίπεδα ανάπτυξης·

| — | αφετέρου, λόγω της ανομοιογένειας που υφίσταται μεταξύ των εταίρων όσον αφορά τον έλεγχο των αγορών από τεχνικής και οικονομικής πλευράς. |
| --- | --- |

—

αφετέρου, λόγω της ανομοιογένειας που υφίσταται μεταξύ των εταίρων όσον αφορά τον έλεγχο των αγορών από τεχνικής και οικονομικής πλευράς.

| 7.5 | Με βάση τα πορίσματα των μελετών αξιολόγησης του αντικτύπου θα καταστεί δυνατό να αποφασισθεί είτε η συνέχιση των διαδικασιών ολοκλήρωσης, είτε η τροποποίησή τους, είτε ακόμη και η αναβολή τους με ρήτρες προστασίας ή με δικαιοστάσια που επιτρέπουν την τακτική επανεξέταση του θέματος. |
| --- | --- |

7.5

Με βάση τα πορίσματα των μελετών αξιολόγησης του αντικτύπου θα καταστεί δυνατό να αποφασισθεί είτε η συνέχιση των διαδικασιών ολοκλήρωσης, είτε η τροποποίησή τους, είτε ακόμη και η αναβολή τους με ρήτρες προστασίας ή με δικαιοστάσια που επιτρέπουν την τακτική επανεξέταση του θέματος.

| 7.6 | Οι μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου θα μπορέσουν να διατυπώσουν προτάσεις για την τροποποίηση των κανόνων του ΠΟΕ, προκειμένου να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ΣΟΕΣ στις ανάγκες των ΛΑΧ. |
| --- | --- |

7.6

Οι μελέτες αξιολόγησης του αντικτύπου θα μπορέσουν να διατυπώσουν προτάσεις για την τροποποίηση των κανόνων του ΠΟΕ, προκειμένου να καταστεί δυνατή η προσαρμογή των ΣΟΕΣ στις ανάγκες των ΛΑΧ.

| 7.6.1 | Είναι προφανές ότι, κατά το στάδιο της μετάβασης προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών, οι ΛΑΧ θα κληθούν να επωμισθούν αξιοσημείωτες — κοινωνικές και οικονομικές — δαπάνες, ενώ τα περισσότερα από τα οφέλη που θα προκύψουν ως επακόλουθο των ΣΟΕΣ θα είναι δύσκολο να προσδιορισθούν ποσοτικά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώξει, από κοινού με τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, τον προσδιορισμό του κόστους και των πλεονεκτημάτων που πραγματικά συνεπάγεται η σύναψη των ΣΟΕΣ με την ΕΕ. |
| --- | --- |

7.6.1

Είναι προφανές ότι, κατά το στάδιο της μετάβασης προς την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών, οι ΛΑΧ θα κληθούν να επωμισθούν αξιοσημείωτες — κοινωνικές και οικονομικές — δαπάνες, ενώ τα περισσότερα από τα οφέλη που θα προκύψουν ως επακόλουθο των ΣΟΕΣ θα είναι δύσκολο να προσδιορισθούν ποσοτικά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώξει, από κοινού με τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, τον προσδιορισμό του κόστους και των πλεονεκτημάτων που πραγματικά συνεπάγεται η σύναψη των ΣΟΕΣ με την ΕΕ.

| 7.7 | Εν πάση περιπτώσει, η επιτυχία της ΣΟΕΣ συνδέεται στενά με τη συμμετοχή της κοινωνίας, σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

7.7

Εν πάση περιπτώσει, η επιτυχία της ΣΟΕΣ συνδέεται στενά με τη συμμετοχή της κοινωνίας, σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων.

| 7.8 | Η ΕΟΚΕ, όπως άλλωστε έχει ήδη πράξει έως τώρα, προτίθεται να επιτείνει τη συνεργασία της με την Επιτροπή και να θέσει στη διάθεσή της την εμπειρία της, προκειμένου να ενταθεί ο διάλογος και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών με τους εκπροσώπους των περιφερειών των χωρών ΑΚΕ, προγραμματίζοντας συναντήσεις και σεμινάρια εργασίας και διοργανώνοντας περιόδους πρακτικής άσκησης για άτομα με συγκεκριμένες επαγγελματικές δεξιότητες τα οποία δραστηριοποιούνται στις ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

7.8

Η ΕΟΚΕ, όπως άλλωστε έχει ήδη πράξει έως τώρα, προτίθεται να επιτείνει τη συνεργασία της με την Επιτροπή και να θέσει στη διάθεσή της την εμπειρία της, προκειμένου να ενταθεί ο διάλογος και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών με τους εκπροσώπους των περιφερειών των χωρών ΑΚΕ, προγραμματίζοντας συναντήσεις και σεμινάρια εργασίας και διοργανώνοντας περιόδους πρακτικής άσκησης για άτομα με συγκεκριμένες επαγγελματικές δεξιότητες τα οποία δραστηριοποιούνται στις ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

| 7.9 | Στη σύνθεση των ειδικών ομάδων (task force) περιφερειακής προετοιμασίας που δρουν σε κάθε περιφέρεια κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθούν και ορισμένοι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, προερχόμενοι κυρίως από τον κόσμο των επιχειρήσεων και από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων. |
| --- | --- |

7.9

Στη σύνθεση των ειδικών ομάδων (task force) περιφερειακής προετοιμασίας που δρουν σε κάθε περιφέρεια κρίνεται σκόπιμο να συμπεριληφθούν και ορισμένοι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών των χωρών ΑΚΕ, προερχόμενοι κυρίως από τον κόσμο των επιχειρήσεων και από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων.

| 7.10 | Όπως είχε προταθεί κατά την «24η συνεδρίαση των Ομάδων Οικονομικών και Κοινωνικών Συμφερόντων ΑΚΕ-ΕΕ», η ΕΟΚΕ — με τη δεδηλωμένη, κατά την εν λόγω συνάντηση, συναίνεση του Επιτρόπου Mandelson — συνιστά «τη δημιουργία Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου, με τη συμμετοχή των επαγγελματικών κοινωνικών παραγόντων και με στόχο τη διαμόρφωση, την προώθηση και τη διασφάλιση της εφαρμογής και της παρακολούθησης προγραμμάτων κοινωνικής ανάπτυξης. Οι αρμοδιότητες των εν λόγω επιτροπών θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον περιφερειακό, οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο των ΣΟΕΣ, την εφαρμογή και τον έλεγχο των συμβάσεων της ΔΟΕ για τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, την προαγωγή της απασχόλησης και της κοινωνικής ανάπτυξης, την περαιτέρω προώθηση της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και τις κατόπιν διαπραγματεύσεων εξελίξεις της άτυπης οικονομίας». |
| --- | --- |

7.10

Όπως είχε προταθεί κατά την «24η συνεδρίαση των Ομάδων Οικονομικών και Κοινωνικών Συμφερόντων ΑΚΕ-ΕΕ», η ΕΟΚΕ — με τη δεδηλωμένη, κατά την εν λόγω συνάντηση, συναίνεση του Επιτρόπου Mandelson — συνιστά «τη δημιουργία Περιφερειακών Επιτροπών Κοινωνικού Διαλόγου, με τη συμμετοχή των επαγγελματικών κοινωνικών παραγόντων και με στόχο τη διαμόρφωση, την προώθηση και τη διασφάλιση της εφαρμογής και της παρακολούθησης προγραμμάτων κοινωνικής ανάπτυξης. Οι αρμοδιότητες των εν λόγω επιτροπών θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον περιφερειακό, οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο των ΣΟΕΣ, την εφαρμογή και τον έλεγχο των συμβάσεων της ΔΟΕ για τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, την προαγωγή της απασχόλησης και της κοινωνικής ανάπτυξης, την περαιτέρω προώθηση της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και τις κατόπιν διαπραγματεύσεων εξελίξεις της άτυπης οικονομίας».

| 7.11 | Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι, σύμφωνα με την εντολή που δόθηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Κοτονού, οι βασικές πτυχές που σχετίζονται με την κοινωνία και τα ζητήματα φύλου, η προαγωγή της ισότητας ευκαιριών στον τομέα της απασχόλησης, καθώς και η παροχή εγγυήσεων όσον αφορά την κοινωνική προστασία, χρήζουν ενσωμάτωσης στις διαπραγματεύσεις και απτής υλοποίησης, εν συνεχεία, με τα αποτελέσματα που θα επιτευχθούν κατά τις διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

7.11

Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι, σύμφωνα με την εντολή που δόθηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Κοτονού, οι βασικές πτυχές που σχετίζονται με την κοινωνία και τα ζητήματα φύλου, η προαγωγή της ισότητας ευκαιριών στον τομέα της απασχόλησης, καθώς και η παροχή εγγυήσεων όσον αφορά την κοινωνική προστασία, χρήζουν ενσωμάτωσης στις διαπραγματεύσεις και απτής υλοποίησης, εν συνεχεία, με τα αποτελέσματα που θα επιτευχθούν κατά τις διαπραγματεύσεις.

| 7.12 | Οι προαναφερθείσες πτυχές, οι οποίες είναι θεμελιώδεις για μια ικανοποιητική οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, οφείλουν να λαμβάνονται ούτως ή άλλως σοβαρά υπόψη στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής η οποία πρέπει να συνοδεύει και να συμπληρώνει τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ. |
| --- | --- |

7.12

Οι προαναφερθείσες πτυχές, οι οποίες είναι θεμελιώδεις για μια ικανοποιητική οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, οφείλουν να λαμβάνονται ούτως ή άλλως σοβαρά υπόψη στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής η οποία πρέπει να συνοδεύει και να συμπληρώνει τις διαπραγματεύσεις για τις ΣΟΕΣ.

| 7.13 | Η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης πιστεύεται ότι έχει πλέον φθάσει σε ένα στάδιο κατά το οποίο απαιτείται να επιδειχθεί μεγαλύτερη προσοχή «στις συλλογικές προτιμήσεις και ευαισθησίες» των πολιτών, προκειμένου να καταστεί δυνατό να περιορισθούν οι εγχώριες και οι διεθνείς εντάσεις και να αποφευχθούν οι «ιδεολογικές» εμπορικές διενέξεις που πολλαπλασιάζονται διαρκώς και οι οποίες δεν φαίνεται να μπορούν να διευθετηθούν μέσω μηχανισμών και κανόνων που επιβάλλονται έξωθεν ή με την παρέμβαση ειδικών. |
| --- | --- |

7.13

Η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης πιστεύεται ότι έχει πλέον φθάσει σε ένα στάδιο κατά το οποίο απαιτείται να επιδειχθεί μεγαλύτερη προσοχή «στις συλλογικές προτιμήσεις και ευαισθησίες» των πολιτών, προκειμένου να καταστεί δυνατό να περιορισθούν οι εγχώριες και οι διεθνείς εντάσεις και να αποφευχθούν οι «ιδεολογικές» εμπορικές διενέξεις που πολλαπλασιάζονται διαρκώς και οι οποίες δεν φαίνεται να μπορούν να διευθετηθούν μέσω μηχανισμών και κανόνων που επιβάλλονται έξωθεν ή με την παρέμβαση ειδικών.

| 7.14 | Συνοψίζοντας, η ΕΟΚΕ — όπως έχει ήδη εκφράσει και σε άλλες προγενέστερες γνωμοδοτήσεις της — είναι της γνώμης ότι οι ΣΟΕΣ αποτελούν μια εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση για την ΕΕ και για την παγκόσμια οικονομία. Οι εν λόγω συμφωνίες θα συναφθούν αργότερα από την προβλεπόμενη προθεσμία (47) και θα μπορέσουν να στεφθούν από επιτυχία μόνον εάν κατορθώσουν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και να προωθήσουν το ρόλο των γυναικών τόσο στο πλαίσιο των διαδικασιών λήψης αποφάσεων όσο και κατά την υλοποίηση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων. |
| --- | --- |

7.14

Συνοψίζοντας, η ΕΟΚΕ — όπως έχει ήδη εκφράσει και σε άλλες προγενέστερες γνωμοδοτήσεις της — είναι της γνώμης ότι οι ΣΟΕΣ αποτελούν μια εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση για την ΕΕ και για την παγκόσμια οικονομία. Οι εν λόγω συμφωνίες θα συναφθούν αργότερα από την προβλεπόμενη προθεσμία (47) και θα μπορέσουν να στεφθούν από επιτυχία μόνον εάν κατορθώσουν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και να προωθήσουν το ρόλο των γυναικών τόσο στο πλαίσιο των διαδικασιών λήψης αποφάσεων όσο και κατά την υλοποίηση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005.

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Άρθρο 25, Συμφωνία του Κοτονού.

1

(2)  Ψήφισμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ, Αντίς Αμπέμπα, Αιτιολογική Σκέψη Q, (3643/04/def.).

2

(3)  Άρθρο 46, Συμφωνία του Κοτονού.

3

(4)  Αυτόθι, Άρθρο 48, το οποίο περιλαμβάνει τις Συμφωνίες του ΠΟΕ.

4

(5)  Αυτόθι, Άρθρο 49.

5

(6)  Αυτόθι, Άρθρο 50.

6

(7)  Αυτόθι, Άρθρο 51.

7

(8)  Αυτόθι, Άρθρο 54.

8

(9)  Αυτόθι, Άρθρο 75.

9

(10)  Συμφωνία του Κοτονού, Άρθρο 45.

10

(11)  Εκτιμήσεις που εκφράσθηκαν κατά τις συναντήσεις με τους μονίμους υπαλλήλους της Επιτροπής.

11

(12)  Απαρτίζονται από εκπροσώπους κάθε κράτους και από εκπροσώπους της Επιτροπής, στο πλαίσιο των αντιπροσωπειών

12

(13)  Βλ. μεταξύ άλλων, CESE 493/2001 rev. 2, (εισηγητής: ο κ. PEZZINI) και CESE 521/2002 (εισηγητής: ο κ. BAEZ SANJUAN).

13

(14)  Η κάθετη εταιρική σχέση συνδυάζεται με την οριζόντια εταιρική σχέση, η οποία προβλέπει την υποχρεωτική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών κατά το σχεδιασμό και τη διαχείριση των Περιφερειακών Λειτουργικών Προγραμμάτων.

14

(15)  Στα έγγραφα της Επιτροπής (ΓΔ Ανάπτυξη) διευκρινίζονται οι εξής κατηγορίες, πέραν των Εργαζομένων και των Εργοδοτών: οργανώσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· οργανώσεις βάσης· γυναικείες οργανώσεις· οργανώσεις της νεολαίας· οργανώσεις για την προστασία των παιδιών· εκπρόσωποι των αυτοχθόνων πληθυσμών· οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος· γεωργικές οργανώσεις· ενώσεις καταναλωτών· εκπρόσωποι θρησκευτικών οργανώσεων· ΜΚΟ· πολιτιστικές ενώσεις και μέσα μαζικής ενημέρωσης.

15

(16)  Πρβλ. ειδικότερα τα ακόλουθα άρθρα: 2, από το σημ. 4 έως 7· 8· 9· 10· 15· 17· από το σημ. 19 έως 24· 25· 33· 37· 56· 57· 58· 65· 70· 71· 72· από το σημ. 74 έως 78· 81. Η κοινωνία των πολιτών αναφέρεται επιπλέον στην Κοινή Δήλωση όσον αφορά τους παράγοντες της εταιρικής σχέσης (Δήλωση 1 που έχει προσαρτηθεί στην Τελική Πράξη)· στο Παράρτημα IV, άρθρο 4· στην Επιτομή (Compendium) των στρατηγικών συνεργασίας και στις κατευθυντήριες γραμμές προγραμματισμού.

16

(17)  Οι παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να είναι διαρκώς ενήμεροι, ως αποδέκτες χρηματοοικονομικών πόρων να συμμετέχουν στην υλοποίηση των σχεδίων· και να τυγχάνουν οικονομικής και πολιτιστικής υποστήριξης για να οργανώνονται ολοένα και καλύτερα.

17

(18)  Άρθρο 50 της Συμφωνίας του Κοτονού και Θεμελιώδη Πρότυπα της ΔΟΕ.

18

(19)  ΕΕ C 74 23.3.2005.

19

(20)  Συμφωνία σύνδεσης της Συνθήκης της Ρώμης (Άρθρο 131/1957)· Σύμβαση της Γιαουντέ I και II· Σύμβαση της Λομέ I, II, III, IV και IV α.

20

(21)  Σύμφωνα με πολυάριθμους αφρικανικούς πολιτισμούς, τα αγαθά δεν ανήκουν σε μια μόνο οικογένεια αλλά στο «MBUMBA», δηλ. σε ολόκληρη τη διευρυμένη πατριαρχική οικογένεια που αποτελείται από πολλές δεκάδες άτομα. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει τη συσσώρευση του πλούτου, ο οποίος καθίσταται κληρονομιά όλων, ακόμη και εκείνων που δεν τον παρήγαγαν.

21

(22)  Πρβλ. υποσημείωση 17.

22

(23)  «Η καταπολέμηση της φτώχειας μέσω της προαγωγής της βιώσιμης ανάπτυξης: προσέγγιση μέσω εταιρικής σχέσης», έγγρ. CES 104/2003, εισηγητής: ο κ. Ehnmark.

23

(24)  Πρβλ. Άρθρα 19 έως 27.

24

(25)  Πρβλ. επίσης τη στρατηγική της ΔΟΕ για την «Αξιοπρεπή Εργασία».

25

(26)  Κατά τον Αριστοτέλη: «Ο άνθρωπος με το πνεύμα και τον πολιτισμό αντιλαμβάνεται τον κόσμο, με την παιδεία και τη χειρωνακτική εργασία συνεισφέρει σε αυτόν.»

26

(27)  Ποικιλίες σπόρων· τεχνικές παραγωγής· μηχανικός εξοπλισμός· μεταφορά, διατήρηση και διαχείριση των υδάτινων πόρων.

27

(28)  ΕΕ C 74 23.3.2005

28

(29)  εργοδοτών, εργαζομένων, καταναλωτών, ισότητας ευκαιριών, προστασίας των ζώων, κλπ.

29

(30)  Οι ευρωπαϊκές εμπειρίες όσον αφορά τη διαχείριση της επαγγελματικής κατάρτισης, σε κέντρα διοικούμενα από κοινού από εκπροσώπους των κοινωνικών δυνάμεων και από τις αρμόδιες αρχές, απέφεραν αξιόλογα αποτελέσματα τόσο για τη νεολαία όσο και για την αγορά εργασίας.

30

(31)  Πρόσφατες μελέτες του ΟΟΣΑ καταγγέλλουν ότι το 50 % των νέων που εγκαταλείπουν τις αναπτυσσόμενες χώρες διαθέτουν τίτλους επαγγελματικής κατάρτισης και, επομένως, θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμοι για την ανάπτυξη της χώρας τους.

31

(32)  Πρβλ. γνωμοδότηση CESE 775/1997 σχετικά με την «Πράσινη Βίβλο για τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΑΚΕ στο κατώφλι του 21ου αιώνα - προκλήσεις και εναλλακτικές προτάσεις για μια νέα εταιρική» (Εισηγητής: ο κ. MALOSSE) (REX/152).

32

(33)  ΕΕ C 74 23.3.2005.

33

(34)   «Unions and Collective Bargaining. Economic effects in a global environment» (Συνδικάτα και συλλογικές διαπραγματεύσεις: οικονομικά αποτελέσματα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον) Παγκόσμια Τράπεζα, Ουάσιγκτον, 2003.

34

(35)  ΕΕ C 221 8.9.2005.

35

(36)  Τα ζητήματα φύλου επηρεάζουν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες, αλλά και όλα τα άτομα που ενδέχεται να υποστούν διακριτική μεταχείριση λόγω οικονομικών, θρησκευτικών, φυλετικών, ηλικιακών ή πολιτισμικών αιτίων.

36

(37)  Πρβλ. γνωμοδότηση 1205/2004 (εισηγήτρια: η κα FLORIO): «Στις αναπτυσσόμενες χώρες, το 61 % των ανδρών έχει παρακολουθήσει τουλάχιστον τη βασική σχολική εκπαίδευση, έναντι του 41 % των γυναικών».

37

«

»

(38)  Σύμφωνα με μελέτες του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για τη Διατροφή και τη Γεωργία (FAO) οι γυναίκες στην Αφρική λαμβάνουν μόνο το 10 % των πιστώσεων που προορίζονται για τους μικρούς ιδιοκτήτες γης.

38

(39)  Πρβλ. προαναφερθείσα γνωμοδότηση 1205/2004.

39

(40)  Πρβλ. Άρθρο 3 της Συνθήκης «Σε όλες τις δραστηριότητές της, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας για την ανάπτυξη, η ΕΕ επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών».

40

συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας για την ανάπτυξη

να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών

(41)  «Πρόγραμμα Δράσης για την ενσωμάτωση της ισότητας των φύλων στις πολιτικές συνεργασίας της Κοινότητας (2001-2006)», COM(2001) 295 τελικό.

41

(42)  Ντακάρ, Οκτώβριος 2003, Διάσκεψη Aprodev με θέμα «Η διάσταση του φύλου στις ΣΟΕΣ».

42

(43)  GERA Programme, Phase II/Third World Network-Africa.

43

(44)  Η ΕΕ διαθέτει τεράστια εμπειρία στον εν λόγω τομέα. Πρβλ. το Πρόγραμμα της ΔΟΕ για τις ευρωπαίες γυναίκες κατά τη δεκαετία του '80 και τα πολυάριθμα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από την τότε ΓΔ V για την προαγωγή των ίσων ευκαιριών μεταξύ των ανδρών και των γυναικών. Πρέπει, δε, να αναφερθεί και το εν εξελίξει πρόγραμμα EQUAL.

44

(45)  ΑΠΑ 6 (Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία των έξι σημαντικότερων τομέων της οικονομίας που διαμορφώνουν, όλοι μαζί, το ΑΕγχΠ): ΑΠΑ 1: Γεωργία· ΑΠΑ 2: Μεταποιητικός τομέας· ΑΠΑ 3: Κατασκευαστικός τομέας· ΑΠΑ 4: Εμπόριο και Τουρισμός· ΑΠΑ 5: Πιστωτικός τομέας και υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις· ΑΠΑ 6: Διοίκηση.

45

(46)  Μπορούν να αναφερθούν, μεταξύ άλλων, εκείνες που διενεργήθηκαν για την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης.

46

(47)  Αρκεί να δει κανείς τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ακόμη η Ευρώπη, μια πεντηκονταετία μετά από τη σύστασή της.

47

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/86 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/86

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής — Έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία»

COM(2005) 436 τελικό

(2006/C 65/16)

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής — Έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία»

Το Προεδρείο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής αποφάσισε να αναθέσει στο ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Λόγω του επείγοντος των εργασιών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στη διάρκεια της 422ης συνόδου ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου 2005) όρισε γενικό εισηγητή τον κ. PEZZINI και υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 80 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

1.   Σύνοψη και υποδείξεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ δέχεται θετικά το έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία, μέσω του οποίου η Επιτροπή προτίθεται να συγκροτήσει ένα βέβαιο νομικό πλαίσιο, και παράλληλα να προσδιορίσει κριτήρια για τη χορήγηση πιο στοχοθετημένων ενισχύσεων και, τέλος, για να επιτευχθεί απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ δέχεται θετικά το έγγραφο διαβούλευσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία, μέσω του οποίου η Επιτροπή προτίθεται να συγκροτήσει ένα βέβαιο νομικό πλαίσιο, και παράλληλα να προσδιορίσει κριτήρια για τη χορήγηση πιο στοχοθετημένων ενισχύσεων και, τέλος, για να επιτευχθεί απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου.

| 1.1.1 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το έγγραφο της Επιτροπής ανοίγει για πρώτη φορά μία εμπεριστατωμένη συζήτηση για θέματα που σήμερα είναι στο κέντρο της επικαιρότητας:






  — | τι εννοούμε ως καινοτομία, |
| --- | --- | --- |

1.1.1

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το έγγραφο της Επιτροπής ανοίγει για πρώτη φορά μία εμπεριστατωμένη συζήτηση για θέματα που σήμερα είναι στο κέντρο της επικαιρότητας:

—

τι εννοούμε ως καινοτομία,

| — | ποιο είναι το όριο πέρα από το οποίο λήγει η φάση της καινοτομίας, που μπορεί να αποτελεί αντικείμενο υποστήριξης, και αρχίζει η φάση της εμπορίας, |
| --- | --- |

—

ποιο είναι το όριο πέρα από το οποίο λήγει η φάση της καινοτομίας, που μπορεί να αποτελεί αντικείμενο υποστήριξης, και αρχίζει η φάση της εμπορίας,

| — | ποιες παρεμβάσεις είναι σκόπιμες, προκειμένου να επιτραπεί στις ΜΜΕ να αντισταθμίσουν τα γνωστά όριά τους, από τα οποία εξαρτάται η ανάπτυξή τους, |
| --- | --- |

—

ποιες παρεμβάσεις είναι σκόπιμες, προκειμένου να επιτραπεί στις ΜΜΕ να αντισταθμίσουν τα γνωστά όριά τους, από τα οποία εξαρτάται η ανάπτυξή τους,

| — | στη σημερινή διαδικασία παγκοσμιοποίησης, πώς συμπεριφέρονται οι μεγαλύτεροι εταίροι μας, στα θέματα της καινοτομίας και ποια είναι τα όρια που έχουν επιβληθεί με την προσχώρηση στους κανόνες του ΠΟΕ. |
| --- | --- |

—

στη σημερινή διαδικασία παγκοσμιοποίησης, πώς συμπεριφέρονται οι μεγαλύτεροι εταίροι μας, στα θέματα της καινοτομίας και ποια είναι τα όρια που έχουν επιβληθεί με την προσχώρηση στους κανόνες του ΠΟΕ.

| 1.2 | Από την κατάληξη την απαντήσεων θα εξαρτηθεί το νέο νομικό πλαίσιο, που θα προταθεί από την Επιτροπή, και για το οποίο θα πρέπει να συγκλίνει η δέσμευση των κρατών μελών για να σχεδιαστεί από την μία πλευρά η ανάπτυξη και η πρόοδος και από την άλλη ο σεβασμός των κανόνων, κυρίως αυτών του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.2

Από την κατάληξη την απαντήσεων θα εξαρτηθεί το νέο νομικό πλαίσιο, που θα προταθεί από την Επιτροπή, και για το οποίο θα πρέπει να συγκλίνει η δέσμευση των κρατών μελών για να σχεδιαστεί από την μία πλευρά η ανάπτυξη και η πρόοδος και από την άλλη ο σεβασμός των κανόνων, κυρίως αυτών του ανταγωνισμού.

| 1.3 | Η ανεπαρκής ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στον περιορισμένο βαθμό καινοτομίας, που συχνά εξαρτάται από τις αποτυχίες της αγοράς. Στις περιπτώσεις αυτές οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να συμβάλουν στην ενθάρρυνση των παραγόντων της ίδιας της αγοράς προκειμένου να επενδύσουν περισσότερο στην καινοτομία του προϊόντος και της διαδικασίας (1). |
| --- | --- |

1.3

Η ανεπαρκής ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στον περιορισμένο βαθμό καινοτομίας, που συχνά εξαρτάται από τις αποτυχίες της αγοράς. Στις περιπτώσεις αυτές οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να συμβάλουν στην ενθάρρυνση των παραγόντων της ίδιας της αγοράς προκειμένου να επενδύσουν περισσότερο στην καινοτομία του προϊόντος και της διαδικασίας (1).

| 1.4 | Η εναλλακτική λύση στην καινοτομία είναι η παρακμή της Ένωσης στο πολιτιστικό και οικονομικό πεδίο. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος αυτού και για το λόγο αυτό, μέσω της συμμετοχής των μελών της στους διάφορους τομείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, αγωνίζεται με στόχο (μέσω επίσης κατάλληλης χρήσης των κρατικών ενισχύσεων):






  — | να ξεπεραστούν ή προσανατολιστούν οι εξωτερικοί παράγοντες της αγοράς, |
| --- | --- | --- |

1.4

Η εναλλακτική λύση στην καινοτομία είναι η παρακμή της Ένωσης στο πολιτιστικό και οικονομικό πεδίο. Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος αυτού και για το λόγο αυτό, μέσω της συμμετοχής των μελών της στους διάφορους τομείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, αγωνίζεται με στόχο (μέσω επίσης κατάλληλης χρήσης των κρατικών ενισχύσεων):

—

να ξεπεραστούν ή προσανατολιστούν οι εξωτερικοί παράγοντες της αγοράς,

| — | να ενισχυθεί το επιχειρηματικό πνεύμα, |
| --- | --- |

—

να ενισχυθεί το επιχειρηματικό πνεύμα,

| — | να προσδιοριστούν οι κατάλληλες δράσεις, στα διάφορα πεδία, προκειμένου να ενισχυθούν και καταστούν καινοτόμες οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, |
| --- | --- |

—

να προσδιοριστούν οι κατάλληλες δράσεις, στα διάφορα πεδία, προκειμένου να ενισχυθούν και καταστούν καινοτόμες οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις,

| — | να ευνοηθούν οι επιχειρηματίες και οι παράγοντες που δρουν στο κοινωνικό τομέα, να κατανοήσουν και να χρησιμοποιήσουν τις συνεχείς καινοτομίες, που υπεισέρχονται στη διαδικασία παγκοσμιοποίησης της αγοράς, |
| --- | --- |

—

να ευνοηθούν οι επιχειρηματίες και οι παράγοντες που δρουν στο κοινωνικό τομέα, να κατανοήσουν και να χρησιμοποιήσουν τις συνεχείς καινοτομίες, που υπεισέρχονται στη διαδικασία παγκοσμιοποίησης της αγοράς,

| — | να υλοποιηθούν μορφές ιδιωτικού ελέγχου («private enforcement»), διευκολύνοντας την τήρηση και την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων (2), |
| --- | --- |

—

να υλοποιηθούν μορφές ιδιωτικού ελέγχου («private enforcement»), διευκολύνοντας την τήρηση και την πλήρη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων (2),

| — | να υλοποιηθεί συγκεκριμένα ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ), μέσω της συντονισμένης δράσης των τεχνολογικών πόλων και των Σχολών ανώτατης κατάρτισης, ούτως ώστε να διοχετευθούν και συγκεκριμενοποιηθούν τα αποτελέσματα της έρευνας (3), |
| --- | --- |

—

να υλοποιηθεί συγκεκριμένα ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ), μέσω της συντονισμένης δράσης των τεχνολογικών πόλων και των Σχολών ανώτατης κατάρτισης, ούτως ώστε να διοχετευθούν και συγκεκριμενοποιηθούν τα αποτελέσματα της έρευνας (3),

| — | να υπάρξει παρέμβαση, με διάφορα μέσα, στην αρχική και συνεχή κατάρτιση, προκειμένου να προσαρμοστούν τα επαγγελματικά προσόντα στις απαιτούμενες και συνεχώς καινοτόμες, ανάγκες της αγοράς· για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να κατανοήσουν τις συνεχείς αλλαγές και για να διαδοθεί και παγιωθεί η αρχής της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων (ΚΕΕ) (4). |
| --- | --- |

—

να υπάρξει παρέμβαση, με διάφορα μέσα, στην αρχική και συνεχή κατάρτιση, προκειμένου να προσαρμοστούν τα επαγγελματικά προσόντα στις απαιτούμενες και συνεχώς καινοτόμες, ανάγκες της αγοράς· για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να κατανοήσουν τις συνεχείς αλλαγές και για να διαδοθεί και παγιωθεί η αρχής της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων (ΚΕΕ) (4).

| 1.5 | Έως σήμερα η Επιτροπή δεν έχει προωθήσει ειδικούς κανόνες στα θέματα των κρατικών ενισχύσεων για την καινοτομία. Στα πλαίσια των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης, έλαβε υπόψη της την καινοτομία στο πεδίο άλλων κατηγοριών ενισχύσεων: ενισχύσεις για περιφερειακούς λόγους, ενισχύσεις επιμόρφωσης, παρεμβάσεις επενδυτικών κεφαλαίων, ενισχύσεις για την απασχόληση, παρεμβάσεις υπέρ των ΜΜΕ |
| --- | --- |

1.5

Έως σήμερα η Επιτροπή δεν έχει προωθήσει ειδικούς κανόνες στα θέματα των κρατικών ενισχύσεων για την καινοτομία. Στα πλαίσια των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης, έλαβε υπόψη της την καινοτομία στο πεδίο άλλων κατηγοριών ενισχύσεων: ενισχύσεις για περιφερειακούς λόγους, ενισχύσεις επιμόρφωσης, παρεμβάσεις επενδυτικών κεφαλαίων, ενισχύσεις για την απασχόληση, παρεμβάσεις υπέρ των ΜΜΕ

| 1.5.1 | Η καινοτομία υπεισέρχονταν κατά κάποιο τρόπο στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη (5), που παρατάθηκε από τις 30 Ιουνίου 2002 έως τις 31.12.2005 (6). |
| --- | --- |

1.5.1

Η καινοτομία υπεισέρχονταν κατά κάποιο τρόπο στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη (5), που παρατάθηκε από τις 30 Ιουνίου 2002 έως τις 31.12.2005 (6).

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ, έχει εκφραστεί ομόφωνα ή με μεγάλη πλειοψηφία σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις για πολλά από τα ζητήματα που τίθενται από την Επιτροπή:






  — | να χορηγηθούν οι κατάλληλες κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αποτυχίες της αγοράς, |
| --- | --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ, έχει εκφραστεί ομόφωνα ή με μεγάλη πλειοψηφία σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις για πολλά από τα ζητήματα που τίθενται από την Επιτροπή:

—

να χορηγηθούν οι κατάλληλες κρατικές ενισχύσεις προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αποτυχίες της αγοράς,

| — | να υπάρξει παρέμβαση για να αντισταθμιστούν τα όρια των εξωτερικών παραγόντων, |
| --- | --- |

—

να υπάρξει παρέμβαση για να αντισταθμιστούν τα όρια των εξωτερικών παραγόντων,

| — | να συμφωνηθούν κοινά κριτήρια προκειμένου να καταρτιστούν κριτήρια ex-ante αξιολόγησης, κυρίως στο πεδίο των ΜΜΕ, |
| --- | --- |

—

να συμφωνηθούν κοινά κριτήρια προκειμένου να καταρτιστούν κριτήρια ex-ante αξιολόγησης, κυρίως στο πεδίο των ΜΜΕ,

| — | να θεωρηθούν σημαντικές οι καινοτόμες διαδικασίες, όχι μόνο στο τεχνολογικό πεδίο, αλλά επίσης στο πεδίο των υπηρεσιών, του εμπορίου και της διοίκησης. Καινοτομία προϊόντος και διαδικασίας, |
| --- | --- |

—

να θεωρηθούν σημαντικές οι καινοτόμες διαδικασίες, όχι μόνο στο τεχνολογικό πεδίο, αλλά επίσης στο πεδίο των υπηρεσιών, του εμπορίου και της διοίκησης. Καινοτομία προϊόντος και διαδικασίας,

| — | να προβλεφθεί αύξηση των ενισχύσεων στην καινοτομία, για τις περιφέρειες της συνοχής και για τις ζώνες γεωγραφικών δυσκολιών (ορεινές ζώνες, νησιωτικές περιοχές και απομονωμένες αγροτικές περιοχές), μέσω επίσης ορθής χρήσης της «πλεονεκτικής φορολογίας» (λιγότερο δαπανηρή φορολογική αντιμετώπιση) περιφερειακού χαρακτήρα (7), |
| --- | --- |

—

να προβλεφθεί αύξηση των ενισχύσεων στην καινοτομία, για τις περιφέρειες της συνοχής και για τις ζώνες γεωγραφικών δυσκολιών (ορεινές ζώνες, νησιωτικές περιοχές και απομονωμένες αγροτικές περιοχές), μέσω επίσης ορθής χρήσης της «πλεονεκτικής φορολογίας» (λιγότερο δαπανηρή φορολογική αντιμετώπιση) περιφερειακού χαρακτήρα (7),

| — | να καταρτιστούν και υποστηριχθούν νέες μορφές δημοσιονομικής ενίσχυσης για τις ΜΜΕ, όπως η ανάπτυξη μικροπιστώσεων και η υποστήριξη στις πιστώσεις λειτουργίας, πέρα από την τιτλοποίηση των πιστώσεων και των αντεγγυήσεων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που δύσκολα μπορούν να προσφύγουν σε μορφές κεφαλαίου κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη την επιχειρηματική μορφή τους που γενικώς είναι προσωπικού χαρακτήρα, |
| --- | --- |

—

να καταρτιστούν και υποστηριχθούν νέες μορφές δημοσιονομικής ενίσχυσης για τις ΜΜΕ, όπως η ανάπτυξη μικροπιστώσεων και η υποστήριξη στις πιστώσεις λειτουργίας, πέρα από την τιτλοποίηση των πιστώσεων και των αντεγγυήσεων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που δύσκολα μπορούν να προσφύγουν σε μορφές κεφαλαίου κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη την επιχειρηματική μορφή τους που γενικώς είναι προσωπικού χαρακτήρα,

| — | να υποστηριχθούν οι οργανισμοί, που βοηθούν, με διαβουλεύσεις και συγκεκριμένες δράσεις τις διαδικασίες καινοτομίας στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, |
| --- | --- |

—

να υποστηριχθούν οι οργανισμοί, που βοηθούν, με διαβουλεύσεις και συγκεκριμένες δράσεις τις διαδικασίες καινοτομίας στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις,

| — | να καταρτιστούν, έστω και με δημόσια παρέμβαση, επαγγελματικές μορφές, ανοικτές στα διάφορα πεδία γνώσης, που να είναι σε θέση να πλαισιώσουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις σε σχέση με τον προσανατολισμό προς τις διαδικασίες καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

να καταρτιστούν, έστω και με δημόσια παρέμβαση, επαγγελματικές μορφές, ανοικτές στα διάφορα πεδία γνώσης, που να είναι σε θέση να πλαισιώσουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις σε σχέση με τον προσανατολισμό προς τις διαδικασίες καινοτομίας,

| — | να ενισχυθούν τα κέντρα αριστείας, με δημόσιες, ιδιωτικές επενδύσεις που θα διευκολύνουν τις σχέσεις τους με τις επιχειρήσεις και τον «ακαδημαϊκό κόσμο». |
| --- | --- |

—

να ενισχυθούν τα κέντρα αριστείας, με δημόσιες, ιδιωτικές επενδύσεις που θα διευκολύνουν τις σχέσεις τους με τις επιχειρήσεις και τον «ακαδημαϊκό κόσμο».

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να υπογραμμίσει ότι οι κρατικές ενισχύσεις που αποβλέπουν στην ενθάρρυνση των επενδύσεων καινοτόμων σχεδίων, που εφαρμόζονται από τις ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη την ανάπτυξη των διαστάσεων των επιχειρήσεων και θα πρέπει να συνυπολογίζουν:






  — | την υποστήριξη στα περιφερειακά και διαπεριφερειακά δίκτυα καινοτομίας, |
| --- | --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να υπογραμμίσει ότι οι κρατικές ενισχύσεις που αποβλέπουν στην ενθάρρυνση των επενδύσεων καινοτόμων σχεδίων, που εφαρμόζονται από τις ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη την ανάπτυξη των διαστάσεων των επιχειρήσεων και θα πρέπει να συνυπολογίζουν:

—

την υποστήριξη στα περιφερειακά και διαπεριφερειακά δίκτυα καινοτομίας,

| — | την προώθηση της πολιτικής βιομηχανικών και τεχνολογικών ζωνών, |
| --- | --- |

—

την προώθηση της πολιτικής βιομηχανικών και τεχνολογικών ζωνών,

| — | την ενεργοποίηση οικονομικών αγγέλων (business angels) και μεσολαβητών υπηρεσιών, όπως είναι οι επιχειρηματικοί τεχνολόγοι, οι χρηματιστές και οι σύμβουλοι σε θέματα ευρεσιτεχνίας, |
| --- | --- |

—

την ενεργοποίηση οικονομικών αγγέλων (business angels) και μεσολαβητών υπηρεσιών, όπως είναι οι επιχειρηματικοί τεχνολόγοι, οι χρηματιστές και οι σύμβουλοι σε θέματα ευρεσιτεχνίας,

| — | τη δημιουργία κέντρων μεταφοράς της τεχνολογίας και επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital), |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία κέντρων μεταφοράς της τεχνολογίας και επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital),

| — | την κατάρτιση και την πρόσληψη ειδικευμένου τεχνικού προσωπικού (8). |
| --- | --- |

—

την κατάρτιση και την πρόσληψη ειδικευμένου τεχνικού προσωπικού (8).

2.   Αιτιολογία:

2.1   Κύρια στοιχεία της ανακοίνωσης

| 2.1.1 | Στόχος της ανακοίνωσης είναι να αρχίσει η συζήτηση που θα οδηγήσει στην βελτίωση των κοινοτικών κανόνων στα θέματα των κρατικών ενισχύσεων για τα σχέδια καινοτομίας. |
| --- | --- |

2.1.1

Στόχος της ανακοίνωσης είναι να αρχίσει η συζήτηση που θα οδηγήσει στην βελτίωση των κοινοτικών κανόνων στα θέματα των κρατικών ενισχύσεων για τα σχέδια καινοτομίας.

| 2.1.2 | Η Επιτροπή καθιστά ρητή την τοποθέτησή της στους ακόλουθους γενικούς τομείς:






  — | υποστήριξη στη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων και στην ανάπτυξή τους στη φάση εκκίνησης, |
| --- | --- | --- |

2.1.2

Η Επιτροπή καθιστά ρητή την τοποθέτησή της στους ακόλουθους γενικούς τομείς:

—

υποστήριξη στη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων και στην ανάπτυξή τους στη φάση εκκίνησης,

| — | χρήση κεφαλαίων κινδύνου, |
| --- | --- |

—

χρήση κεφαλαίων κινδύνου,

| — | διαδικασίες για την ενσωμάτωση, στο ισχύον καθεστώς, της καινοτομίας που εντάσσεται στα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης, |
| --- | --- |

—

διαδικασίες για την ενσωμάτωση, στο ισχύον καθεστώς, της καινοτομίας που εντάσσεται στα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης,

| — | ενισχύσεις στις ΜΜΕ προκειμένου να είναι σε θέση να αγοράσουν υπηρεσίες, που παρέχονται από ειδικευμένους διαμεσολαβητικούς οργανισμούς σε θέματα καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

ενισχύσεις στις ΜΜΕ προκειμένου να είναι σε θέση να αγοράσουν υπηρεσίες, που παρέχονται από ειδικευμένους διαμεσολαβητικούς οργανισμούς σε θέματα καινοτομίας,

| — | ενισχύσεις στις ΜΜΕ για να μπορούν να διαθέτουν τη συνεργασία ερευνητών και μηχανικών υψηλών προσόντων και για να πραγματοποιούν αποτελεσματικές ανταλλαγές με το Πανεπιστήμιο και τις μεγάλες επιχειρήσεις, |
| --- | --- |

—

ενισχύσεις στις ΜΜΕ για να μπορούν να διαθέτουν τη συνεργασία ερευνητών και μηχανικών υψηλών προσόντων και για να πραγματοποιούν αποτελεσματικές ανταλλαγές με το Πανεπιστήμιο και τις μεγάλες επιχειρήσεις,

| — | προώθηση και ανάπτυξη πόλων αριστείας, χρήσιμων για όλες τις επιχειρήσεις, με ενδιαφέρον ακόμη και για τους ιδιώτες επενδυτές. |
| --- | --- |

—

προώθηση και ανάπτυξη πόλων αριστείας, χρήσιμων για όλες τις επιχειρήσεις, με ενδιαφέρον ακόμη και για τους ιδιώτες επενδυτές.

| 2.1.3 | Υπό την προϋπόθεση ότι:






  — | η ενίσχυση προορίζεται για την κάλυψη ειδικής έλλειψης της αγοράς, |
| --- | --- | --- |

2.1.3

Υπό την προϋπόθεση ότι:

—

η ενίσχυση προορίζεται για την κάλυψη ειδικής έλλειψης της αγοράς,

| — | η ενίσχυση αποτελεί το καταλληλότερο μέσο, |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση αποτελεί το καταλληλότερο μέσο,

| — | η ενίσχυση ωθεί τους αποδέκτες στην καινοτομία και σε αναλογικά αποτελέσματα σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο, |
| --- | --- |

—

η ενίσχυση ωθεί τους αποδέκτες στην καινοτομία και σε αναλογικά αποτελέσματα σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο,

| — | οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι περιορισμένες. |
| --- | --- |

—

οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι περιορισμένες.

2.2   Η τρέχουσα κατάσταση:

| 2.2.1 | Στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της η ΕΟΚΕ είχε πάντα υπογραμμίσει τη σημασία που έχει ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων προκειμένου να συγκεκριμενοποιηθεί στο εσωτερικό της ΕΕ:






  — | μία πολιτική ανταγωνισμού, που οδηγεί σε σύγκλιση των διαφόρων οικονομιών των κρατών μελών, |
| --- | --- | --- |

2.2.1

Στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της η ΕΟΚΕ είχε πάντα υπογραμμίσει τη σημασία που έχει ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων προκειμένου να συγκεκριμενοποιηθεί στο εσωτερικό της ΕΕ:

—

μία πολιτική ανταγωνισμού, που οδηγεί σε σύγκλιση των διαφόρων οικονομιών των κρατών μελών,

| — | ένα επιχειρηματικό πνεύμα που προσανατολίζεται στην καινοτομία και τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, |
| --- | --- |

—

ένα επιχειρηματικό πνεύμα που προσανατολίζεται στην καινοτομία και τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες,

| — | μία προσεκτική ευαίσθητη πολιτική συνοχής προς τις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές, |
| --- | --- |

—

μία προσεκτική ευαίσθητη πολιτική συνοχής προς τις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές,

| — | μία βιώσιμη ανάπτυξη που σέβεται τις απαιτήσεις βελτίωσης του κόσμου της εργασίας, της επιχείρησης και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

—

μία βιώσιμη ανάπτυξη που σέβεται τις απαιτήσεις βελτίωσης του κόσμου της εργασίας, της επιχείρησης και του περιβάλλοντος.

| 2.2.2 | Εάν, από τη μία πλευρά, η πολιτική του ανταγωνισμού (9) είναι ουσιαστική για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, προκειμένου αυτή να αναπτυχθεί χωρίς εξαρτήσεις που προέρχονται από διαστρεβλωτικούς κανόνες, από την άλλη η παρέμβαση του κράτους μπορεί να είναι σκόπιμη και αναγκαία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα όρια και οι αποτυχίες της αγοράς. |
| --- | --- |

2.2.2

Εάν, από τη μία πλευρά, η πολιτική του ανταγωνισμού (9) είναι ουσιαστική για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, προκειμένου αυτή να αναπτυχθεί χωρίς εξαρτήσεις που προέρχονται από διαστρεβλωτικούς κανόνες, από την άλλη η παρέμβαση του κράτους μπορεί να είναι σκόπιμη και αναγκαία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα όρια και οι αποτυχίες της αγοράς.

| 2.2.2.1 | Η ίδια η στρατηγική της Λισσαβώνας, αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη με νέο πραγματισμό την Άνοιξη του 2005 (10), καλεί να δοθεί ειδική προσοχή:






  — | στις αποτυχίες της αγοράς, |
| --- | --- | --- |

2.2.2.1

Η ίδια η στρατηγική της Λισσαβώνας, αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη με νέο πραγματισμό την Άνοιξη του 2005 (10), καλεί να δοθεί ειδική προσοχή:

—

στις αποτυχίες της αγοράς,

| — | στην οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| --- | --- |

—

στην οικονομική και κοινωνική συνοχή

| — | στη βιώσιμη ανάπτυξη· |
| --- | --- |

—

στη βιώσιμη ανάπτυξη·

| — | στην καινοτομία. |
| --- | --- |

—

στην καινοτομία.

| 2.2.3 | Οι κρατικές ενισχύσεις μειώθηκαν ελαφρώς τα τελευταία χρόνια (11) και πάνω απ' όλα προσανατολίστηκαν κυρίως σε οριζόντιους στόχους. Το 2003 οι οριζόντιες ενισχύσεις αντιπροσώπευαν το 79 % όλων των ενισχύσεων· στο εσωτερικό αυτού του ποσοστού το 14 % προορίσθηκε για την έρευνα και την ανάπτυξη (12). Όλων αυτών έλαβε γνώση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Μάρτιο του 2005, που συζήτησε την αναγκαιότητα να επιτραπούν κατάλληλες εξαιρέσεις, στις περιπτώσεις που είναι αναγκαίες προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι ελλείψεις της αγοράς. |
| --- | --- |

2.2.3

Οι κρατικές ενισχύσεις μειώθηκαν ελαφρώς τα τελευταία χρόνια (11) και πάνω απ' όλα προσανατολίστηκαν κυρίως σε οριζόντιους στόχους. Το 2003 οι οριζόντιες ενισχύσεις αντιπροσώπευαν το 79 % όλων των ενισχύσεων· στο εσωτερικό αυτού του ποσοστού το 14 % προορίσθηκε για την έρευνα και την ανάπτυξη (12). Όλων αυτών έλαβε γνώση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Μάρτιο του 2005, που συζήτησε την αναγκαιότητα να επιτραπούν κατάλληλες εξαιρέσεις, στις περιπτώσεις που είναι αναγκαίες προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι ελλείψεις της αγοράς.

| 2.2.3.1 | Επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του: «Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας: συνέπειες των βιομηχανικών μεταλλαγών στην πολιτική και στο ρόλο των ΜΜΕ» (13) εκφράζει την ικανοποίησή του για τη μείωση του συνολικού όγκου των ενισχύσεων και τονίζει τη σκοπιμότητα των ενισχύσεων που προορίζονται για την έρευνα, την ανάπτυξη, την επιμόρφωση και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες για τις μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.2.3.1

Επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμά του: «Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας: συνέπειες των βιομηχανικών μεταλλαγών στην πολιτική και στο ρόλο των ΜΜΕ» (13) εκφράζει την ικανοποίησή του για τη μείωση του συνολικού όγκου των ενισχύσεων και τονίζει τη σκοπιμότητα των ενισχύσεων που προορίζονται για την έρευνα, την ανάπτυξη, την επιμόρφωση και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες για τις μικρές επιχειρήσεις.

| 2.2.4 | Στα πλαίσια της διαδικασίας μεταρρύθμισης του καθεστώτος ενισχύσεων (14), επί του οποίου έχει εκφραστεί επίσης η ΕΟΚΕ (15), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει την αναγκαιότητα κατάρτισης μίας σαφούς κατεύθυνσης στα θέματα μεταρρύθμισης των κρατικών ενισχύσεων στην καινοτομία, εννοούμενη με την ευρύτερη έννοιά της που δεν περιορίζεται στις τεχνολογικές πτυχές (16) και η οποία θα είναι σε θέση να δρα, οριζοντίως, σε όλους τους τομείς, μεταξύ των οποίων ο εμπορικός τομέας και οι υπηρεσίες, τομείς που είναι σε θέση να συμβάλλουν πραγματικά στη στρατηγική της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.2.4

Στα πλαίσια της διαδικασίας μεταρρύθμισης του καθεστώτος ενισχύσεων (14), επί του οποίου έχει εκφραστεί επίσης η ΕΟΚΕ (15), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει την αναγκαιότητα κατάρτισης μίας σαφούς κατεύθυνσης στα θέματα μεταρρύθμισης των κρατικών ενισχύσεων στην καινοτομία, εννοούμενη με την ευρύτερη έννοιά της που δεν περιορίζεται στις τεχνολογικές πτυχές (16) και η οποία θα είναι σε θέση να δρα, οριζοντίως, σε όλους τους τομείς, μεταξύ των οποίων ο εμπορικός τομέας και οι υπηρεσίες, τομείς που είναι σε θέση να συμβάλλουν πραγματικά στη στρατηγική της Λισσαβώνας.

| 2.2.5 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι το 2004 η Επιτροπή υπέβαλε διάφορες διαρθρωμένες προτάσεις για τη γενική μεταρρύθμιση των ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ανεπάρκειες της αγοράς. Οι προτάσεις αυτές, που είχαν γίνει θετικά δεκτές από την ΕΟΚΕ, καθίστανται σήμερα πραγματικότητα, μέσω των ανακοινώσεων που έχουν ήδη προωθηθεί. |
| --- | --- |

2.2.5

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι το 2004 η Επιτροπή υπέβαλε διάφορες διαρθρωμένες προτάσεις για τη γενική μεταρρύθμιση των ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ανεπάρκειες της αγοράς. Οι προτάσεις αυτές, που είχαν γίνει θετικά δεκτές από την ΕΟΚΕ, καθίστανται σήμερα πραγματικότητα, μέσω των ανακοινώσεων που έχουν ήδη προωθηθεί.

| 2.2.6 | Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι το θέμα χαρακτηρίζεται από δυναμισμό, δεδομένου ότι εξαρτάται από τις αλλαγές στο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό και νομικό πεδίο καθώς και από την επιτάχυνση της διαδικασίας παγκοσμιοποίησης των αγορών. Συνεπώς, είναι αναγκαίες ή σκόπιμες οι περιοδικές μεταβολές (17), διατηρώντας ωστόσο την σαφήνεια και την διαφάνεια στο νομικό πλαίσιο αναφοράς. |
| --- | --- |

2.2.6

Από την άλλη πλευρά, η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι το θέμα χαρακτηρίζεται από δυναμισμό, δεδομένου ότι εξαρτάται από τις αλλαγές στο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό και νομικό πεδίο καθώς και από την επιτάχυνση της διαδικασίας παγκοσμιοποίησης των αγορών. Συνεπώς, είναι αναγκαίες ή σκόπιμες οι περιοδικές μεταβολές (17), διατηρώντας ωστόσο την σαφήνεια και την διαφάνεια στο νομικό πλαίσιο αναφοράς.

| 2.2.7 | Στο επίπεδο της παγκοσμιοποίησης των αγορών ειδική προσοχή θα πρέπει να δοθεί, αφενός, στο πολυμερές πλαίσιο αναφοράς ΠΟΕ, και, αφετέρου, στο πλαίσιο των κυριότερων εμπορικών εταίρων της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.2.7

Στο επίπεδο της παγκοσμιοποίησης των αγορών ειδική προσοχή θα πρέπει να δοθεί, αφενός, στο πολυμερές πλαίσιο αναφοράς ΠΟΕ, και, αφετέρου, στο πλαίσιο των κυριότερων εμπορικών εταίρων της Ευρώπης.

| 2.2.8 | Στις ΗΠΑ, η United States Small Busines Administration (SBA) χορηγεί στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω ορισμένου αριθμού ομοσπονδιακών δημόσιων προγραμμάτων, μία σειρά ενισχύσεων στην καινοτομία, στις οποίες θα πρέπει να προστεθούν και οι ενισχύσεις που παρέχονται από τα ομόσπονδα κράτη πέρα από την ομοσπονδιακή πρωτοβουλία Small Busines Innovation Research Program — SBIR |
| --- | --- |

2.2.8

Στις ΗΠΑ, η United States Small Busines Administration (SBA) χορηγεί στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω ορισμένου αριθμού ομοσπονδιακών δημόσιων προγραμμάτων, μία σειρά ενισχύσεων στην καινοτομία, στις οποίες θα πρέπει να προστεθούν και οι ενισχύσεις που παρέχονται από τα ομόσπονδα κράτη πέρα από την ομοσπονδιακή πρωτοβουλία Small Busines Innovation Research Program — SBIR

| 2.2.8.1 | Η SBA αναπτύσσει μία σειρά προγραμμάτων:






  — | το Basic Loan Program, που προβλέπει εγγυήσεις (έως και 75 %) για δάνεια που μπορούν να φθάσουν και τα 2 εκατομμύρια δολλάρια ανά επιχείρηση, |
| --- | --- | --- |

2.2.8.1

Η SBA αναπτύσσει μία σειρά προγραμμάτων:

—

το Basic Loan Program, που προβλέπει εγγυήσεις (έως και 75 %) για δάνεια που μπορούν να φθάσουν και τα 2 εκατομμύρια δολλάρια ανά επιχείρηση,

| — | το SBA Investment Program, για επενδύσεις Angels Capital και Venture Capital, |
| --- | --- |

—

το SBA Investment Program, για επενδύσεις Angels Capital και Venture Capital,

| — | το Certified Development Company «504» Loan Program, με παρεμβάσεις για καινοτομία και εκσυγχρονισμό, έως και 4 εκατομμύρια δολλάρια, |
| --- | --- |

—

το Certified Development Company «504» Loan Program, με παρεμβάσεις για καινοτομία και εκσυγχρονισμό, έως και 4 εκατομμύρια δολλάρια,

| — | το Microloan Program, με βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, έως και 35.000 δολλάρια μέσω διαμεσολαβητών, |
| --- | --- |

—

το Microloan Program, με βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, έως και 35.000 δολλάρια μέσω διαμεσολαβητών,

| — | το Prequalification Loan Program, με παρεμβάσεις έως και 250.000 δολλάρια, πάντοτε μέσω διαμεσολαβητών, |
| --- | --- |

—

το Prequalification Loan Program, με παρεμβάσεις έως και 250.000 δολλάρια, πάντοτε μέσω διαμεσολαβητών,

| — | το Export Working Capital Program, με εγγύηση έως 90 %, και έως ένα μέγιστο ποσό 1,5 εκατομμύρια δολλάρια, |
| --- | --- |

—

το Export Working Capital Program, με εγγύηση έως 90 %, και έως ένα μέγιστο ποσό 1,5 εκατομμύρια δολλάρια,

| — | το SBA Express, με παρεμβάσεις έως και 350.000 δολλάρια και εγγύηση 50 %, |
| --- | --- |

—

το SBA Express, με παρεμβάσεις έως και 350.000 δολλάρια και εγγύηση 50 %,

| — | το SBA Community Express, με παρεμβάσεις έως και 250.000 δολλάρια, εγγυημένα κατά το 75 %, |
| --- | --- |

—

το SBA Community Express, με παρεμβάσεις έως και 250.000 δολλάρια, εγγυημένα κατά το 75 %,

| — | το SBA Secondary Market Program και το SBA Asset Sales Program, για διευκολύνσεις πρόσβασης στην αγορά μετοχών, |
| --- | --- |

—

το SBA Secondary Market Program και το SBA Asset Sales Program, για διευκολύνσεις πρόσβασης στην αγορά μετοχών,

| — | το SBA Women's Network for Entrepeneurial Training Initiative, για γυναικεία επιχειρηματικότητα. |
| --- | --- |

—

το SBA Women's Network for Entrepeneurial Training Initiative, για γυναικεία επιχειρηματικότητα.

| 2.2.8.2 | Η πρωτοβουλία SBIR, που επικεντρώνεται στη χορήγηση δημόσιων ενισχύσεων στην καινοτομία και στην έρευνα για τις μικρότερες επιχειρήσεις, προβλέπει παρεμβάσεις για μελέτες σκοπιμότητας έως 100.000 δολλάρια σε μία πρώτη φάση· παρεμβάσεις έως 750.000 δολλάρια στη δεύτερη φάση ανάπτυξης των πρωτοτύπων· για την τρίτη φάση, δεν προβλέπεται παρέμβαση των πόρων SBIR, αλλά διάφοροι μηχανισμοί έρευνας δημόσιων και ιδιωτικών πιστώσεων δρουν για τη φάση της εμπορίας. |
| --- | --- |

2.2.8.2

Η πρωτοβουλία SBIR, που επικεντρώνεται στη χορήγηση δημόσιων ενισχύσεων στην καινοτομία και στην έρευνα για τις μικρότερες επιχειρήσεις, προβλέπει παρεμβάσεις για μελέτες σκοπιμότητας έως 100.000 δολλάρια σε μία πρώτη φάση· παρεμβάσεις έως 750.000 δολλάρια στη δεύτερη φάση ανάπτυξης των πρωτοτύπων· για την τρίτη φάση, δεν προβλέπεται παρέμβαση των πόρων SBIR, αλλά διάφοροι μηχανισμοί έρευνας δημόσιων και ιδιωτικών πιστώσεων δρουν για τη φάση της εμπορίας.

| 2.2.9 | Πρόσφατες υποδείξεις του EURAB, του συμβουλευτικού οργανισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που συγκεντρώνει τον ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό κόσμο της Ευρώπης, υποστήριξαν την αναγκαιότητα υιοθέτησης παρόμοιου μηχανισμού τόσο στο επίπεδο της Κοινότητας όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών, ως συμπλήρωση των παρεμβάσεων του προγράμματος-πλαίσιο Ε&ΤΑ υπογραμμίζοντας ότι «αυτό μπορεί να απαιτήσει αλλαγή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις»
   (18). |
| --- | --- |

2.2.9

Πρόσφατες υποδείξεις του EURAB, του συμβουλευτικού οργανισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που συγκεντρώνει τον ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό κόσμο της Ευρώπης, υποστήριξαν την αναγκαιότητα υιοθέτησης παρόμοιου μηχανισμού τόσο στο επίπεδο της Κοινότητας όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών, ως συμπλήρωση των παρεμβάσεων του προγράμματος-πλαίσιο Ε&ΤΑ υπογραμμίζοντας ότι «αυτό μπορεί να απαιτήσει αλλαγή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις»
   (18).

| 2.2.10 | Στην Ιαπωνία, η υπηρεσία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων παρέχει διάφορους τύπους δημόσιας υποστήριξης στην καινοτομία όπως:






  — | το πρόγραμμα Start Up, που υποστηρίζει τμήμα του κόστους εφαρμογής της Ε&Α, της τεχνολογικής αξιολόγησης και της απόκτησης αδειών ευρεσιτεχνίας (μείωση κατά 50 % των δαπανών καταχώρισης και ανανέωσης για τρία χρόνια), |
| --- | --- | --- |

2.2.10

Στην Ιαπωνία, η υπηρεσία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων παρέχει διάφορους τύπους δημόσιας υποστήριξης στην καινοτομία όπως:

—

το πρόγραμμα Start Up, που υποστηρίζει τμήμα του κόστους εφαρμογής της Ε&Α, της τεχνολογικής αξιολόγησης και της απόκτησης αδειών ευρεσιτεχνίας (μείωση κατά 50 % των δαπανών καταχώρισης και ανανέωσης για τρία χρόνια),

| — | το πρόγραμμα Ε&Α δημιουργικών τεχνολογιών, |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα Ε&Α δημιουργικών τεχνολογιών,

| — | το πρόγραμμα τοπικής αναζωογόνησης και Ε&Α, |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα τοπικής αναζωογόνησης και Ε&Α,

| — | το πρόγραμμα προώθησης της συνεργασίας μεταξύ βιομηχανίας, ακαδημαϊκού κόσμου και δημόσιων και κυβερνητικών παραγόντων, |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα προώθησης της συνεργασίας μεταξύ βιομηχανίας, ακαδημαϊκού κόσμου και δημόσιων και κυβερνητικών παραγόντων,

| — | το Small Business Innovation Research System, το ιαπωνικό SBIR, που έχει ως σκοπό να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη των τεχνολογικών ικανοτήτων των ΜΜΕ, να χορηγήσει δημόσια υποστήριξη στις δημιουργικές δραστηριότητές τους και να χρηματοδοτήσει την εμπορία των αποτελεσμάτων της έρευνας, |
| --- | --- |

—

το Small Business Innovation Research System, το ιαπωνικό SBIR, που έχει ως σκοπό να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη των τεχνολογικών ικανοτήτων των ΜΜΕ, να χορηγήσει δημόσια υποστήριξη στις δημιουργικές δραστηριότητές τους και να χρηματοδοτήσει την εμπορία των αποτελεσμάτων της έρευνας,

| — | το πρόγραμμα που υποστηρίζει, με δημόσιες πιστώσεις, την εισαγωγή και ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφορίας στις επιχειρήσεις, |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα που υποστηρίζει, με δημόσιες πιστώσεις, την εισαγωγή και ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφορίας στις επιχειρήσεις,

| — | το πρόγραμμα «Subsidies for SMEs Business Innovation», |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα «Subsidies for SMEs Business Innovation»,

| — | το πρόγραμμα «Subsidies for Strengthening SMEs Business Resource», |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα «Subsidies for Strengthening SMEs Business Resource»,

| — | το πρόγραμμα «Εξαίρεσης πιστωτικών εγγυήσεων», |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα «Εξαίρεσης πιστωτικών εγγυήσεων»,

| — | τα μέτρα μείωσης επιτοκίου για δάνεια που χορηγεί το Japan Finance Corporation for Small and Medium Enterprise (JASME), η National Life Finance Corporation (NLFC) και η Shoko Chukin Bank, |
| --- | --- |

—

τα μέτρα μείωσης επιτοκίου για δάνεια που χορηγεί το Japan Finance Corporation for Small and Medium Enterprise (JASME), η National Life Finance Corporation (NLFC) και η Shoko Chukin Bank,

| — | το πρόγραμμα ευνοϊκή φορολογία για τις ΜΜΕ, |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα ευνοϊκή φορολογία για τις ΜΜΕ,

| — | το πρόγραμμα επενδύσεων έως 300.000 γιέν, εκ μέρους των «Small and Medium Business Investment and Consultation Companies», |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα επενδύσεων έως 300.000 γιέν, εκ μέρους των «Small and Medium Business Investment and Consultation Companies»,

| — | το πρόγραμμα κινήτρων, που προβλέπεται από το νόμο «Promotion of Improvement of Employment Management in Small and Medium sized Enterprises for Securing Manpower and Creating Quality Jobs». |
| --- | --- |

—

το πρόγραμμα κινήτρων, που προβλέπεται από το νόμο «Promotion of Improvement of Employment Management in Small and Medium sized Enterprises for Securing Manpower and Creating Quality Jobs».

| 2.2.11 | Στο επίπεδο των Πολυμερών Συμφωνιών OMC, προσδιορίζεται η έννοια της «ειδικής κρατικής ενίσχυσης» ως επιδότηση που χορηγείται μόνο σε μία επιχείρηση μία βιομηχανία ή ένα όμίλο βιομηχανιών σε κράτος μέλος που παρέχει την επιδότηση. Οι κανόνες ΠΟΕ εφαρμόζονται μόνο για τις ενισχύσεις αυτές, με εξαίρεση το γεωργικό τομέα, και προβλέπουν δύο κατηγορίες: απαγορευμένες ενισχύσεις και ενεργοποιήσιμες ενισχύσεις. |
| --- | --- |

2.2.11

Στο επίπεδο των Πολυμερών Συμφωνιών OMC, προσδιορίζεται η έννοια της «ειδικής κρατικής ενίσχυσης» ως επιδότηση που χορηγείται μόνο σε μία επιχείρηση μία βιομηχανία ή ένα όμίλο βιομηχανιών σε κράτος μέλος που παρέχει την επιδότηση. Οι κανόνες ΠΟΕ εφαρμόζονται μόνο για τις ενισχύσεις αυτές, με εξαίρεση το γεωργικό τομέα, και προβλέπουν δύο κατηγορίες: απαγορευμένες ενισχύσεις και ενεργοποιήσιμες ενισχύσεις.

| 2.2.12 | Απαγορευμένες είναι οι άμεσες ενισχύσεις των εξαγωγών ή η διευκόλυνση εθνικών αγαθών σε σχέση με εισαγόμενα αγαθά, με νόθευση έτσι του διεθνούς εμπορίου και συνεπώς με παρεμπόδιση του εμπορίου των άλλων χωρών: οι ενισχύσεις αυτές υπόκεινται στην εποπτεία του ΠΟΕ με επείγουσα διαδικασία για κατάργηση της ενίσχυσης ή για αντισταθμιστικά τελωνειακά μέσα που θα υιοθετηθούν εκ μέρους της χώρας ή των χωρών που έχουν υποστεί τη ζημία. |
| --- | --- |

2.2.12

Απαγορευμένες είναι οι άμεσες ενισχύσεις των εξαγωγών ή η διευκόλυνση εθνικών αγαθών σε σχέση με εισαγόμενα αγαθά, με νόθευση έτσι του διεθνούς εμπορίου και συνεπώς με παρεμπόδιση του εμπορίου των άλλων χωρών: οι ενισχύσεις αυτές υπόκεινται στην εποπτεία του ΠΟΕ με επείγουσα διαδικασία για κατάργηση της ενίσχυσης ή για αντισταθμιστικά τελωνειακά μέσα που θα υιοθετηθούν εκ μέρους της χώρας ή των χωρών που έχουν υποστεί τη ζημία.

| 2.2.13 | όσον αφορά τις ενεργοποιήσιμες ενισχύσεις, η χώρα που προβαίνει σε προσφυγή κατά της ενεργοποιημένης ενίσχυσης σε μία άλλη χώρα, θα πρέπει να αποδείξει ότι η ενίσχυση αυτή είχε πράγματι αρνητικές επιπτώσεις στα θεμιτά της συμφέροντα, βάσει τριών τυπολογιών «ζημίας» (19). Σε αντίθετη περίπτωση, το μέτρο της κρατικής ενίσχυσης επιτρέπεται. Σε περίπτωση ζημίας, που αποδεικνύεται και αναγνωρίζεται από το Dispute Settlement Body, η χώρα που ενεργοποίησε την ενίσχυση θα πρέπει να την καταργήσει διαφορετικά η χώρα που έχει υποστεί τη ζημία έχει τη δυνατότητα επιβολής αντισταθμιστικών τελών. |
| --- | --- |

2.2.13

όσον αφορά τις ενεργοποιήσιμες ενισχύσεις, η χώρα που προβαίνει σε προσφυγή κατά της ενεργοποιημένης ενίσχυσης σε μία άλλη χώρα, θα πρέπει να αποδείξει ότι η ενίσχυση αυτή είχε πράγματι αρνητικές επιπτώσεις στα θεμιτά της συμφέροντα, βάσει τριών τυπολογιών «ζημίας» (19). Σε αντίθετη περίπτωση, το μέτρο της κρατικής ενίσχυσης επιτρέπεται. Σε περίπτωση ζημίας, που αποδεικνύεται και αναγνωρίζεται από το Dispute Settlement Body, η χώρα που ενεργοποίησε την ενίσχυση θα πρέπει να την καταργήσει διαφορετικά η χώρα που έχει υποστεί τη ζημία έχει τη δυνατότητα επιβολής αντισταθμιστικών τελών.

2.3   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.3.1 | Η ΕΟΚΕ δέχεται θετικά την πρόταση της Επιτροπής που αποβλέπει στον προσδιορισμό της σχέσης που υφίσταται, και μπορεί να βελτιωθεί, μεταξύ κρατικών ενισχύσεων και καινοτομίας στην Ευρώπη. Είναι προφανές ότι η ανεπαρκής ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, σε σχέση με τις άλλες περιοχές προκύπτει, κατά μεγάλο μέρος από μία αδύναμη διαδικασία καινοτομίας, αδυναμία που έχει καταστεί πιο οξεία από τις διαδικασίες της παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

2.3.1

Η ΕΟΚΕ δέχεται θετικά την πρόταση της Επιτροπής που αποβλέπει στον προσδιορισμό της σχέσης που υφίσταται, και μπορεί να βελτιωθεί, μεταξύ κρατικών ενισχύσεων και καινοτομίας στην Ευρώπη. Είναι προφανές ότι η ανεπαρκής ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, σε σχέση με τις άλλες περιοχές προκύπτει, κατά μεγάλο μέρος από μία αδύναμη διαδικασία καινοτομίας, αδυναμία που έχει καταστεί πιο οξεία από τις διαδικασίες της παγκοσμιοποίησης.

| 2.3.1.1 | Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της και για το γεγονός ότι η προβληματική που συνδέει τις κρατικές ενισχύσεις με την καινοτομία αποτελεί το αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης που θα είναι σε θέση να ενεργοποιήσει για το ζήτημα αυτό τη γνώμη των άμεσα ενδιαφερόμενων παραγόντων. |
| --- | --- |

2.3.1.1

Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της και για το γεγονός ότι η προβληματική που συνδέει τις κρατικές ενισχύσεις με την καινοτομία αποτελεί το αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης που θα είναι σε θέση να ενεργοποιήσει για το ζήτημα αυτό τη γνώμη των άμεσα ενδιαφερόμενων παραγόντων.

| 2.3.1.2 | Οι προτάσεις που αναφέρονται στην ανακοίνωση είναι ευρύτατες, καλοδιατυπωμένες και περιλαμβάνουν το μεγαλύτερο τμήμα των προβληματικών, που μπορούν να αφορούν τις ελλείψεις της αγοράς και τη δυνατότητα απλοποίησης των διαδικασιών. Ο σύντομος χαρακτήρας του διατιθέμενου χρόνου και η έλλειψη σύγκρισης στις ομάδες μελέτης δεν επιτρέπουν στον εισηγητή να υπεισέλθει στην ουσία των επιμέρους ερωτήσεων και να δώσει αιτιολογημένες απαντήσεις για κάθε μία από αυτές. |
| --- | --- |

2.3.1.2

Οι προτάσεις που αναφέρονται στην ανακοίνωση είναι ευρύτατες, καλοδιατυπωμένες και περιλαμβάνουν το μεγαλύτερο τμήμα των προβληματικών, που μπορούν να αφορούν τις ελλείψεις της αγοράς και τη δυνατότητα απλοποίησης των διαδικασιών. Ο σύντομος χαρακτήρας του διατιθέμενου χρόνου και η έλλειψη σύγκρισης στις ομάδες μελέτης δεν επιτρέπουν στον εισηγητή να υπεισέλθει στην ουσία των επιμέρους ερωτήσεων και να δώσει αιτιολογημένες απαντήσεις για κάθε μία από αυτές.

| 2.3.2 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία δεν αντιπροσωπεύουν από μόνες τους τη λύση του προβλήματος της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Πολυάριθμα κοινοτικά έγγραφα και διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ έχουν επισημάνει τα όρια στα οποία υλοποιείται η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης:






  — | ανεπαρκές επίπεδο καινοτομίας, και όχι μόνο τεχνολογικής, |
| --- | --- | --- |

2.3.2

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι κρατικές ενισχύσεις στην καινοτομία δεν αντιπροσωπεύουν από μόνες τους τη λύση του προβλήματος της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Πολυάριθμα κοινοτικά έγγραφα και διάφορες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ έχουν επισημάνει τα όρια στα οποία υλοποιείται η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

—

ανεπαρκές επίπεδο καινοτομίας, και όχι μόνο τεχνολογικής,

| — | ανεπάρκεια κανόνων και κοινών δράσεων, |
| --- | --- |

—

ανεπάρκεια κανόνων και κοινών δράσεων,

| — | αδυναμία πιστωτικών αγορών που είναι ακόμα ιδιαίτερα κατακερματισμένη, |
| --- | --- |

—

αδυναμία πιστωτικών αγορών που είναι ακόμα ιδιαίτερα κατακερματισμένη,

| — | ανεπαρκής συντελεστής απασχόλησης, |
| --- | --- |

—

ανεπαρκής συντελεστής απασχόλησης,

| — | κακή λειτουργία της αγοράς προϊόντων, |
| --- | --- |

—

κακή λειτουργία της αγοράς προϊόντων,

| — | περιορισμένος συντονισμός των πολιτικών, |
| --- | --- |

—

περιορισμένος συντονισμός των πολιτικών,

| — | δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες αγοράς, |
| --- | --- |

—

δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες αγοράς,

| — | ανεπαρκής υποστήριξη σε νέες παραγωγές και παραγωγικούς συνδυασμούς που δημιουργούν πρόσθετη αξία και ποιοτικές θέσεις εργασίας και είναι σε θέση να διασφαλίσουν το ευρωπαϊκό εμπορικό συγκριτικό πλεονέκτημα (20). |
| --- | --- |

—

ανεπαρκής υποστήριξη σε νέες παραγωγές και παραγωγικούς συνδυασμούς που δημιουργούν πρόσθετη αξία και ποιοτικές θέσεις εργασίας και είναι σε θέση να διασφαλίσουν το ευρωπαϊκό εμπορικό συγκριτικό πλεονέκτημα (20).

| 2.3.3 | Όλα αυτά έχουν οδηγήσει σε μία ορισμένη νομική αβεβαιότητα, που μπορεί να ξεπεραστεί μόνο μέσω εμπεριστατωμένης εξέτασης των ορίων και των ευκαιριών που προσφέρονται από τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

2.3.3

Όλα αυτά έχουν οδηγήσει σε μία ορισμένη νομική αβεβαιότητα, που μπορεί να ξεπεραστεί μόνο μέσω εμπεριστατωμένης εξέτασης των ορίων και των ευκαιριών που προσφέρονται από τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα αυτό.

| 2.3.4 | Η καινοτομία, σε όλες τις πτυχές της, προϊόντος και διαδικασίας (21) έχει επιπτώσεις τελικώς στην αγορά και συνεπώς είναι σε θέση να επηρεάσει δραστηριότητες που μπορούν με τη σειρά τους να επηρεάσουν τον ανταγωνισμό και τις ανταλλαγές, ακόμη και με ουσιαστικό τρόπο. |
| --- | --- |

2.3.4

Η καινοτομία, σε όλες τις πτυχές της, προϊόντος και διαδικασίας (21) έχει επιπτώσεις τελικώς στην αγορά και συνεπώς είναι σε θέση να επηρεάσει δραστηριότητες που μπορούν με τη σειρά τους να επηρεάσουν τον ανταγωνισμό και τις ανταλλαγές, ακόμη και με ουσιαστικό τρόπο.

| 2.3.5 | Συνεπώς, για να μπορούν να εγκριθούν ex-ante, χρειάζεται να είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε ένα ειδικό πλαίσιο αναφοράς, διαφανές και αποδεκτό από όλους, σε ένα πνεύμα κοινοπραξίας και προενεργούς συνεργασίας, μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.3.5

Συνεπώς, για να μπορούν να εγκριθούν ex-ante, χρειάζεται να είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε ένα ειδικό πλαίσιο αναφοράς, διαφανές και αποδεκτό από όλους, σε ένα πνεύμα κοινοπραξίας και προενεργούς συνεργασίας, μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.

2.3.6   Ο ορισμός της καινοτομίας και της καινοτόμου δραστηριότητας.

| 2.3.6.1 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι ο προσδιορισμός της καινοτομίας, που είχε διατυπωθεί στο Πράσινο Βιβλίο, θα πρέπει να προσαρμοστεί λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία δέκα χρόνια. Από την άλλη πλευρά, είναι αναγκαίο να υπάρξει εμβάθυνση των φάσεων που υπάρχουν μεταξύ των διαδικασιών καινοτομίας και του ορίου πέρα από το οποίο αρχίζει η φάση της εμπορίας. Κι' αυτό για να μη στρεβλωθούν υπέρμετρα οι κανόνες του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

2.3.6.1

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση ότι ο προσδιορισμός της καινοτομίας, που είχε διατυπωθεί στο Πράσινο Βιβλίο, θα πρέπει να προσαρμοστεί λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία δέκα χρόνια. Από την άλλη πλευρά, είναι αναγκαίο να υπάρξει εμβάθυνση των φάσεων που υπάρχουν μεταξύ των διαδικασιών καινοτομίας και του ορίου πέρα από το οποίο αρχίζει η φάση της εμπορίας. Κι' αυτό για να μη στρεβλωθούν υπέρμετρα οι κανόνες του ανταγωνισμού.

| 2.3.6.2 | Παλαιότερα η εξέλιξη της κοινωνίας ήταν ιδιαίτερα βραδεία, για να μπορεί να γίνει αντιληπτή στη διάρκεια μίας ζωής. Σήμερα είναι τόσο ταχεία που είναι δύσκολο να κατανοηθεί. Η κοινωνία στο σύνολό της, αλλά κυρίως οι επιχειρήσεις, οι διοικήσεις και οι υπηρεσίες, υφίσταται σήμερα μία σειρά αλλαγών, που τείνουν να αχρηστεύσουν τις αποκτημένες γνώσεις. |
| --- | --- |

2.3.6.2

Παλαιότερα η εξέλιξη της κοινωνίας ήταν ιδιαίτερα βραδεία, για να μπορεί να γίνει αντιληπτή στη διάρκεια μίας ζωής. Σήμερα είναι τόσο ταχεία που είναι δύσκολο να κατανοηθεί. Η κοινωνία στο σύνολό της, αλλά κυρίως οι επιχειρήσεις, οι διοικήσεις και οι υπηρεσίες, υφίσταται σήμερα μία σειρά αλλαγών, που τείνουν να αχρηστεύσουν τις αποκτημένες γνώσεις.

| 2.3.6.3 | Η καινοτομία καθίσταται συνεπώς μία κοινωνική διαδικασία μέσω της οποίας τα πιο προικισμένα με γνώσεις άτομα, σύνολα και οργανισμοί, από τη στιγμή που αναλαμβάνουν να τη διερευνήσουν βοηθούν τους «άλλους» να συλλέξουν τις επιπτώσεις και να τις εγγράψουν στις επαγγελματικές δραστηριότητές τους καθώς και στις αντίστοιχες σχέσεις. |
| --- | --- |

2.3.6.3

Η καινοτομία καθίσταται συνεπώς μία κοινωνική διαδικασία μέσω της οποίας τα πιο προικισμένα με γνώσεις άτομα, σύνολα και οργανισμοί, από τη στιγμή που αναλαμβάνουν να τη διερευνήσουν βοηθούν τους «άλλους» να συλλέξουν τις επιπτώσεις και να τις εγγράψουν στις επαγγελματικές δραστηριότητές τους καθώς και στις αντίστοιχες σχέσεις.

| 2.3.6.4 | Εάν η ουτοπία είναι ένα σχέδιο που πρόκειται να υλοποιηθεί στο μέλλον, «η καινοτομία είναι η επαλήθευση κάθε ουτοπίας» (22). |
| --- | --- |

2.3.6.4

Εάν η ουτοπία είναι ένα σχέδιο που πρόκειται να υλοποιηθεί στο μέλλον, «η καινοτομία είναι η επαλήθευση κάθε ουτοπίας» (22).

| 2.3.6.5 | Μετά το Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή έχει επωφελώς προσδιορίσει την καινοτομία ως εξής «Η παραγωγή επιτυχίας, η αφομοίωση και η εκμετάλλευση του νέου στις οικονομικές και κοινωνικές σφαίρες»
   (23). |
| --- | --- |

2.3.6.5

Μετά το Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή έχει επωφελώς προσδιορίσει την καινοτομία ως εξής «Η παραγωγή επιτυχίας, η αφομοίωση και η εκμετάλλευση του νέου στις οικονομικές και κοινωνικές σφαίρες»
   (23).

| 2.3.6.6 | Η καινοτομία είναι μία πολύπλοκη διαδικασία. Δίπλα στην ανάπτυξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων και στην καλύτερη εφαρμογή της τεχνολογίας, πολυάριθμοι άλλοι παράγοντες και συνθήκες, που πολλές φορές αλλάζουν και αυτοί, συμβάλλουν στη δημιουργία καινοτομίας και μεταξύ αυτών μπορούν να αναφερθούν:






  — | ο χαρακτήρας της επιχείρησης που προσανατολίζεται προς την καινοτομία, |
| --- | --- | --- |

2.3.6.6

Η καινοτομία είναι μία πολύπλοκη διαδικασία. Δίπλα στην ανάπτυξη των ερευνητικών δραστηριοτήτων και στην καλύτερη εφαρμογή της τεχνολογίας, πολυάριθμοι άλλοι παράγοντες και συνθήκες, που πολλές φορές αλλάζουν και αυτοί, συμβάλλουν στη δημιουργία καινοτομίας και μεταξύ αυτών μπορούν να αναφερθούν:

—

ο χαρακτήρας της επιχείρησης που προσανατολίζεται προς την καινοτομία,

| — | το σύστημα των σχέσεων και των διασυνδέσεων με άλλες επιχειρήσεις, οργανισμούς και δημόσιες αρχές, που είναι σημαντικές για τη δημιουργία και τη διάδοση της γνώσης και της καινοτομίας, |
| --- | --- |

—

το σύστημα των σχέσεων και των διασυνδέσεων με άλλες επιχειρήσεις, οργανισμούς και δημόσιες αρχές, που είναι σημαντικές για τη δημιουργία και τη διάδοση της γνώσης και της καινοτομίας,

| — | το κανονιστικό και ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς, ειδικότερα σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, |
| --- | --- |

—

το κανονιστικό και ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς, ειδικότερα σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας,

| — | η πρόσβαση στην αγορά κεφαλαίων, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα κεφάλαια κινδύνου και την φάση της εκκίνησης, |
| --- | --- |

—

η πρόσβαση στην αγορά κεφαλαίων, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα κεφάλαια κινδύνου και την φάση της εκκίνησης,

| — | οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι σχέσεις μεταξύ επιστημονικού και ακαδημαϊκού κόσμου και επιχειρήσεων, |
| --- | --- |

—

οι υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι σχέσεις μεταξύ επιστημονικού και ακαδημαϊκού κόσμου και επιχειρήσεων,

| — | οι δομές στήριξης (όπως τα φυτώρια επιχειρήσεων, τα περιφερειακά δίκτυα, τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα), και διαμεσολάβησης για την καινοτομία. |
| --- | --- |

—

οι δομές στήριξης (όπως τα φυτώρια επιχειρήσεων, τα περιφερειακά δίκτυα, τα βιομηχανικά και τεχνολογικά πάρκα), και διαμεσολάβησης για την καινοτομία.

| 2.3.6.7 | Η ΕΟΚΕ είχε ήδη την ευκαιρία να δηλώσει ότι καινοτομία είναι μία κοινωνική διαδικασία (24), που τροφοδοτείται με την έρευνα, εφαρμόζεται σε καθεστώς ανταγωνισμού και αποκτά χώρο όταν είναι διαδεδομένη μία θετική συμπεριφορά προς τις αλλαγές και τον κίνδυνο. Το αποτέλεσμα παρουσιάζεται με αύξηση της ανταγωνιστικότητας, με καλύτερη συνοχή και καλύτερη κοινωνικοοικονομική ευημερία. |
| --- | --- |

2.3.6.7

Η ΕΟΚΕ είχε ήδη την ευκαιρία να δηλώσει ότι καινοτομία είναι μία κοινωνική διαδικασία (24), που τροφοδοτείται με την έρευνα, εφαρμόζεται σε καθεστώς ανταγωνισμού και αποκτά χώρο όταν είναι διαδεδομένη μία θετική συμπεριφορά προς τις αλλαγές και τον κίνδυνο. Το αποτέλεσμα παρουσιάζεται με αύξηση της ανταγωνιστικότητας, με καλύτερη συνοχή και καλύτερη κοινωνικοοικονομική ευημερία.

| 2.3.6.8 | Για να μπορέσει να βασιστεί σε αντικειμενικά κριτήρια, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προσδιορίσει καλύτερα, με την βοήθεια των αντιπροσωπευτικών οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών και με το συντονισμό του Eurostat, ποιες δραστηριότητες παραγωγής και υπηρεσίες μπορούν να συμπεριληφθούν στις δραστηριότητες που είναι δυνατόν σήμερα να προσδιοριστούν ως καινοτόμες. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να υπάρξουν κατευθυντήριες γραμμές στον εν λόγω ευαίσθητο τομέα. |
| --- | --- |

2.3.6.8

Για να μπορέσει να βασιστεί σε αντικειμενικά κριτήρια, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προσδιορίσει καλύτερα, με την βοήθεια των αντιπροσωπευτικών οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών και με το συντονισμό του Eurostat, ποιες δραστηριότητες παραγωγής και υπηρεσίες μπορούν να συμπεριληφθούν στις δραστηριότητες που είναι δυνατόν σήμερα να προσδιοριστούν ως καινοτόμες. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να υπάρξουν κατευθυντήριες γραμμές στον εν λόγω ευαίσθητο τομέα.

| 2.3.6.9 | Ενισχύσεις για την καινοτομία (σύμφωνα με τον ορισμό της Πράσινης Βίβλου) (25). Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, που είχε ήδη την ευκαιρία να εκφραστεί σχετικά (26), η σημερινή πλαισίωση θα πρέπει να επεκταθεί σε νέες τυπολογίες ενισχύσεων, που δεν περιλαμβάνονται στις σημερινές κατευθύνσεις ενώ παράλληλα θα πρέπει να προσδιοριστούν περαιτέρω κριτήρια συμβατότητας, που επιτρέπουν μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης στα κράτη μέλη, χωρίς την υποχρέωση κοινοποίησης. |
| --- | --- |

2.3.6.9

Ενισχύσεις για την καινοτομία (σύμφωνα με τον ορισμό της Πράσινης Βίβλου) (25). Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, που είχε ήδη την ευκαιρία να εκφραστεί σχετικά (26), η σημερινή πλαισίωση θα πρέπει να επεκταθεί σε νέες τυπολογίες ενισχύσεων, που δεν περιλαμβάνονται στις σημερινές κατευθύνσεις ενώ παράλληλα θα πρέπει να προσδιοριστούν περαιτέρω κριτήρια συμβατότητας, που επιτρέπουν μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης στα κράτη μέλη, χωρίς την υποχρέωση κοινοποίησης.

| 2.3.6.10 | Η ανακοίνωση δίνει έμφαση στις ειδικές απαιτήσεις των ΜΜΕ, που συχνά επαναλαμβάνονται στα έγγραφα του ΕΚ, του Συμβουλίου, της ΕΟΚΕ και της ίδιας της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ έχει επίσης την πεποίθηση ότι μία πραγματική ώθηση στην ανταγωνιστικότητα μπορεί να προέλθει κυρίως από καινοτόμες συγκεκριμένες και στοχοθετημένες παρεμβάσεις που απευθύνονται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.3.6.10

Η ανακοίνωση δίνει έμφαση στις ειδικές απαιτήσεις των ΜΜΕ, που συχνά επαναλαμβάνονται στα έγγραφα του ΕΚ, του Συμβουλίου, της ΕΟΚΕ και της ίδιας της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ έχει επίσης την πεποίθηση ότι μία πραγματική ώθηση στην ανταγωνιστικότητα μπορεί να προέλθει κυρίως από καινοτόμες συγκεκριμένες και στοχοθετημένες παρεμβάσεις που απευθύνονται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

| 2.3.6.11 | Οι διαδικασίες της καινοτομίας, στις μικρές όπως και στις μεγάλες επιχειρήσεις, χρειάζονται την προσχώρηση όλου του προσωπικού, με στράτευση σε διάφορα επίπεδα. Αυτό μπορεί να συντελεστεί εάν υπάρχει περιβάλλον ευαίσθητο στη συνεργασία κα ο καθένας είναι σε θέση να δεχθεί με ενδιαφέρον, τα ερεθίσματα για κάτι νέο. Για να επιτευχθεί αυτό είναι θεμελιώδης η προσφυγή στη συνεχή επιμόρφωση. |
| --- | --- |

2.3.6.11

Οι διαδικασίες της καινοτομίας, στις μικρές όπως και στις μεγάλες επιχειρήσεις, χρειάζονται την προσχώρηση όλου του προσωπικού, με στράτευση σε διάφορα επίπεδα. Αυτό μπορεί να συντελεστεί εάν υπάρχει περιβάλλον ευαίσθητο στη συνεργασία κα ο καθένας είναι σε θέση να δεχθεί με ενδιαφέρον, τα ερεθίσματα για κάτι νέο. Για να επιτευχθεί αυτό είναι θεμελιώδης η προσφυγή στη συνεχή επιμόρφωση.

| 2.3.6.12 | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι αναγκαίο όλα τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να καταστεί πιο κατανοητή η επιστήμη και για να αυξηθεί ο αριθμός των νέων που την προσεγγίζουν (27). Τα τηλεοπτικά προγράμματα μπορούν επίσης να συμβάλουν αισθητά στο πνεύμα καινοτομίας (28). Μέσω της επιμόρφωσης, ακόμη και της τηλεοπτικής, μπορούν να ενισχυθούν οι ικανότητες επικοινωνίας, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση και συνεπώς διάθεση καινοτομίας και ανταγωνισμού. Η στοχοθετημένη ενημέρωση που εκφράζεται με προσιτούς όρους συμβάλλει στην καλύτερη ευαισθητοποίηση των ατόμων σε ό,τι αφορά την επιστήμη και τη δημιουργία καινοτομίας. |
| --- | --- |

2.3.6.12

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι αναγκαίο όλα τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να καταστεί πιο κατανοητή η επιστήμη και για να αυξηθεί ο αριθμός των νέων που την προσεγγίζουν (27). Τα τηλεοπτικά προγράμματα μπορούν επίσης να συμβάλουν αισθητά στο πνεύμα καινοτομίας (28). Μέσω της επιμόρφωσης, ακόμη και της τηλεοπτικής, μπορούν να ενισχυθούν οι ικανότητες επικοινωνίας, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση και συνεπώς διάθεση καινοτομίας και ανταγωνισμού. Η στοχοθετημένη ενημέρωση που εκφράζεται με προσιτούς όρους συμβάλλει στην καλύτερη ευαισθητοποίηση των ατόμων σε ό,τι αφορά την επιστήμη και τη δημιουργία καινοτομίας.

Βρυξέλλες 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Το 2003 οι εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολγίας, σε ποσοστό επί συνόλου των εξαγωγών ήταν: για την ΕΕ-25 17,8 %· για την Ιαπωνία 22,7 %· για τις ΗΠΑ 26,9 % (Πηγή: Eurostat, Επιστήμη και τεχνολογία 8/2005).

1

(2)  INT. 268, σημείο 6.2

2

(3)  Ο στόχος είναι το ξεπέρασμα του «ευρωπαϊκού παραδόξου»: βρισκόμαστε στην πρωτοπορία της έρευνας, αλλά είμαστε αδύναμοι στην εμπορική χρήση των αποτελεσμάτων της έρευνας.

3

(4)  Πρβλ. Πράσινο Βιβλίο για την ΚΕΕ.

4

(5)  ΕΕ C 45 της l 17.2.1996 όπως τροποποιήθηκε ΕΕ C 48 της l 13.2.1998.

5

(6)  ΕΕ C 111 της 08.05.2002.

6

(7)  Βλ. Τη δημοσιονομική μηχανική και την κοινωνική λειτουργία των πιστώσεων.

7

(8)  INT. 268.

8

(9)  Συνθήκη, Τίτλος VI, Τμήμα II: Γνώση, φορολογία, προσέγγιση νομοθεσιών.

9

(10)  COM (2005) 24 τελικό της 22.02.05 .«Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μειώσουν και να επαναπροσανατολίσουν τις κρατικές ενισχύσεις για να ξεπεραστούν οι ελλείψεις της αγοράς στους τομείς που παρουσιάζουν δυναμικό ανάπτυξης και για να ενθαρρυνθεί η καινοτομία».

10

(11)  Την περίοδο 1999/2001 αντιπροσώπευσαν το 0,61 % του κοινοτικού ΑΕΠ. Την περίοδο 2001/2003 το 0,59 %. COM(2005) 147 τελικό της 14.07. 2004

11

(12)  Πηγή: COM (2005) 147 τελικό, της 20.04.05, Πίνακας 7: 23 % στο περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας· 21 % στην περιφερειακή ανάπτυξη· 13 % στις ΜΜΕ· 3 % στην απασχόληση· 2 % στον πολιτισμό και την προστασία της κληρονομιάς.

12

(13)  Ψήφισμα ΕΚ _6TA(2005)0230 (Ψήφισμα ΕΚ A6-0148/2005 del 12.05.05, Σημείο 36).

13

(14)  COM (2005) 107 τελικό.«Πρόγραμμα δράσης για τη μεταρρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων».

14

(15)  INT. 268.

15

(16)  Βλ. Σημείωση 5, Ψήφισμα ΕΚ, Σημείο 50.

16

(17)  Πρβλ. SEC(2005) 795 της 28.1.2004.

17

(18)  EURAB – European Research Advisory board, 02.053 final «improving innovation» . 2005.

18

(19)  Η συμφωνία προσδιορίζει τρεις τύπους ζημίας. Οι επιδοτήσεις μίας χώρας μπορούν να βλάψουν την εγχώρια βιομηχανία της χώρας εισαγωγής. Μπορούν να βλάψουν ανταγωνιστικές εξαγωγές άλλης χώρας όταν οι δύο ανταγωνίζονται σε τρίτες αγορές. Οι εγχώριες επιδοτήσεις σε μία χώρα μπορούν να βλάψουν εξαγωγές που επιχειρούν να ανταγωνιστούν στην εγχώρια αγορά της χώρας που επιδοτούν.

19

(20)  ΕΚ, Επιτροπή απασχόλησης και κοινωνικών θεμάτων. Γνωμοδότηση για την Επιτροπή ITRE A-6 0148/2005, Σημείο 4.

20

(21)  Βλ. Πράσινο Βιβλίο για την καινοτομία COM(95) 688 τελικό.

21

(22)  Oscar Wilde.

22

(23)  COM (2003) 112 τελικό «The successful production, assimilation and exploitation of novelty in the economic and social spheres».

23

(24)  Πρβλ. Γνωμοδότηση για το Πράσινο Βιβλίο για την καινοτομία, Sirkeinen, Konitzer, ΕΕ C 212/1996.

24

(25)  COM(1995) 688 τελικό.

25

(26)  INT. 268.

26

(27)  Το 2003 το 27 % του ενεργού πληθυσμού, περίπου 50 εκατ. άτομα της ΕΕ-25 εργάζονται στο ειδικό και τεχνικό επίπεδο, RHSTO. (Πηγή: Eurostat, Επιστήμη και τεχνολογία, 11/2004).

27

(28)  Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, 7 άτομα στα 10 αποκτούν την πληροφόρηση από τηλεοπτικά κανάλια.

28

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/92 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/92

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση

COM(2005) 494 τελικό

(2006/C 65/17)

Στις 10 Οκτωβρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η συμβολή της Επιτροπής κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση

και η ΕΟΚΕ αποφάσισε, κατά την 421η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 26 και 27 Οκτωβρίου 2005, να συγκροτήσει, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1, του Εσωτερικού Κανονισμού της, υποεπιτροπή για την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Η υποεπιτροπή «Περίοδος προβληματισμού και πέραν αυτής: Σχέδιο Δ για δημοκρατία, διάλογο και δημόσια συζήτηση», στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε το σχέδιο γνωμοδότησής της την 1η Δεκεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Jillian van Turnhout.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 83 ψήφους υπέρ, 7 ψήφους κατά και 13 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη

Η ΕΟΚΕ επέλεξε επίτηδες να δώσει μια σύντομη και εντελώς επιχειρησιακή απάντηση στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρουσιάζει ένα μικρό αριθμό συγκεκριμένων μέτρων, με τα οποία πιστεύει ότι θα μπορούσε, μόνη της και σε συνεργασία με τα άλλα όργανα, να παράσχει σημαντική συμβολή στην ευρεία συζήτηση κατά την περίοδο προβληματισμού και πέραν αυτής. Τα δύο βασικά μηνύματα είναι τα εξής: να προλάβουμε τις διατάξεις της Συνταγματικής Συνθήκης για τον δημοκρατικό βίο της Ένωσης καθιστώντας από τώρα τη συμμετοχική δημοκρατία πιο απτή πραγματικότητα, μέσω των δύο πυλώνων του διαλόγου των πολιτών και του ενισχυμένου ευρωπαϊκού πολιτικού διαλόγου, και να εξασφαλίσουμε ότι θα ακουστεί η φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των εκπροσώπων της στην ευρεία συζήτηση.

2.   Εισαγωγή

Λαμβάνοντας υπόψη:

| — | το πολύ μικρό διάστημα εντός του οποίου έπρεπε να συνταχθεί η γνωμοδότηση, |
| --- | --- |

—

το πολύ μικρό διάστημα εντός του οποίου έπρεπε να συνταχθεί η γνωμοδότηση,

| — | τη λεπτομερέστερη προσέγγιση που παρουσιάζεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 26ης Οκτωβρίου 2005 προς το Κοινοβούλιο σχετικά με την περίοδο προβληματισμού (1), |
| --- | --- |

—

τη λεπτομερέστερη προσέγγιση που παρουσιάζεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 26ης Οκτωβρίου 2005 προς το Κοινοβούλιο σχετικά με την περίοδο προβληματισμού (1),

| — | την επικείμενη υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Λευκής της Βίβλου για μια στρατηγική επικοινωνίας, |
| --- | --- |

—

την επικείμενη υιοθέτηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Λευκής της Βίβλου για μια στρατηγική επικοινωνίας,

| — | την πρόθεση που εξήγγειλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του (2) της 16ης και 17ης Ιουνίου 2005 να προβεί σε απολογισμό της κατάστασης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006 και, επομένως, την επείγουσα ανάγκη να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη δυνατή συζήτηση στην Ένωση και στα κράτη μέλη, μεταξύ των άλλων και στο επίπεδο της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, |
| --- | --- |

—

την πρόθεση που εξήγγειλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του (2) της 16ης και 17ης Ιουνίου 2005 να προβεί σε απολογισμό της κατάστασης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006 και, επομένως, την επείγουσα ανάγκη να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη δυνατή συζήτηση στην Ένωση και στα κράτη μέλη, μεταξύ των άλλων και στο επίπεδο της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών,

η ΕΟΚΕ αποφάσισε, για να βοηθήσει να αναπτυχθεί η ευρύτερη δυνατή συζήτηση με στόχο την υποστήριξη της συμμετοχικής δημοκρατίας στο τοπικό, το περιφερειακό, το εθνικό και το κοινοτικό επίπεδο, να περιοριστεί στην παρούσα γνωμοδότηση σε μερικές επιχειρησιακές συστάσεις, μέσω των οποίων θα μπορούσε να ενθαρρύνει η ίδια τη συζήτηση αυτή και να βελτιώσει τον ρόλο της ως γέφυρας ανάμεσα στην Ευρώπη και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να παρουσιάσει την ανακοίνωσή της για το «Σχέδιο Δ». Η ΕΟΚΕ είναι, ωστόσο, της γνώμης ότι, παρόλο που το σχέδιο είναι οπωσδήποτε φιλόδοξο ως προς τους στόχους του, υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά τον πραγματικό αντίκτυπο των προτάσεων που διατυπώνει, ιδίως ενόψει της έλλειψης συγκεκριμένων ενδείξεων σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των μέτρων που προτείνει. Η ΕΟΚΕ προσδοκά, συνεπώς, να εξετάσει σε εύθετο χρόνο τις συγκεκριμένες προτάσεις, τις οποίες περιμένει από την Επιτροπή να υποβάλει. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ δηλώνει την πρόθεσή της να συμβάλει στην έμπρακτη υλοποίηση των προτάσεων της Επιτροπής, ιδίως στους τομείς που αφορούν τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

3.   Συστάσεις

| 3.1 | Βασιζόμενη στην επιτυχία ενός πειραματικού σχεδίου, η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να γενικεύσει μεταξύ των μελών της τη χρήση του συστήματος του «ηλεκτρονικού επισκεπτηρίου», σύμφωνα με το οποίο εξατομικευμένα ενημερωτικά δελτία αποστέλλονται σε προσωπικούς ταχυδρομικούς καταλόγους, ενισχύοντας έτσι τη λειτουργία των μελών της ως γέφυρας. |
| --- | --- |

3.1

Βασιζόμενη στην επιτυχία ενός πειραματικού σχεδίου, η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να γενικεύσει μεταξύ των μελών της τη χρήση του συστήματος του «ηλεκτρονικού επισκεπτηρίου», σύμφωνα με το οποίο εξατομικευμένα ενημερωτικά δελτία αποστέλλονται σε προσωπικούς ταχυδρομικούς καταλόγους, ενισχύοντας έτσι τη λειτουργία των μελών της ως γέφυρας.

| 3.2 | Βασιζόμενη στην επιτυχία των φόρουμ των ενδιαφερόμενων μερών, που πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες τον Απρίλιο και τον Νοέμβριο του 2005 με θέματα τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη «γεφύρωση του χάσματος» αντιστοίχως, και ιδιαίτερα στην επιτυχημένη χρήση μιας προσαρμοσμένης μορφής της μεθόδου του «ανοικτού χώρου», η ΕΟΚΕ αναλαμβάνει να βοηθήσει τα μέλη της και τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια να διοργανώσουν παρόμοια φόρουμ των ενδιαφερομένων στο επίπεδο των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να βοηθήσει με τους εξής τρόπους:






  — | με τη συμμετοχή των διάφορων δικτύων των μελών της και των οργανώσεών τους, ώστε να μεγιστοποιηθεί το δυνητικό πολλαπλασιαστικό τους αποτέλεσμα, |
| --- | --- | --- |

3.2

Βασιζόμενη στην επιτυχία των φόρουμ των ενδιαφερόμενων μερών, που πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες τον Απρίλιο και τον Νοέμβριο του 2005 με θέματα τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη «γεφύρωση του χάσματος» αντιστοίχως, και ιδιαίτερα στην επιτυχημένη χρήση μιας προσαρμοσμένης μορφής της μεθόδου του «ανοικτού χώρου», η ΕΟΚΕ αναλαμβάνει να βοηθήσει τα μέλη της και τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια να διοργανώσουν παρόμοια φόρουμ των ενδιαφερομένων στο επίπεδο των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να βοηθήσει με τους εξής τρόπους:

—

με τη συμμετοχή των διάφορων δικτύων των μελών της και των οργανώσεών τους, ώστε να μεγιστοποιηθεί το δυνητικό πολλαπλασιαστικό τους αποτέλεσμα,

| — | παρέχοντας εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με τον συντονισμό των «ανοιχτών χώρων», |
| --- | --- |

—

παρέχοντας εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με τον συντονισμό των «ανοιχτών χώρων»,

| — | συντάσσοντας ένα εγχειρίδιο, με βάση τη μέχρι σήμερα πείρα της, για τον καλύτερο τρόπο διοργάνωσης τέτοιων φόρουμ, |
| --- | --- |

—

συντάσσοντας ένα εγχειρίδιο, με βάση τη μέχρι σήμερα πείρα της, για τον καλύτερο τρόπο διοργάνωσης τέτοιων φόρουμ,

| — | ζητώντας τη συμβολή των άλλων οργάνων και ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόσο ως συνδιοργανωτών όσο και ως συμμετεχόντων. |
| --- | --- |

—

ζητώντας τη συμβολή των άλλων οργάνων και ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόσο ως συνδιοργανωτών όσο και ως συμμετεχόντων.

Τα φόρουμ αυτά δεν μπορούν να λύσουν τα προβλήματα επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από μόνα τους, αλλά μπορούν να συμβάλουν, αν βελτιωθούν παράλληλα οι μηχανισμοί διαβούλευσης, στην αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στην ευρωπαϊκή δημόσια συζήτηση.

| 3.3 | Βασιζόμενη στις συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την περίοδο προβληματισμού, η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τα όργανα να προλάβουν τις διατάξεις της Συνταγματικής Συνθήκης για τη συμμετοχική δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ, ειδικότερα:






  — | καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει μία ή περισσότερες προτάσεις με νέους τρόπους και διαδικασίες για την ενίσχυση της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση των πολιτικών και στη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου I-47 της Συνταγματικής Συνθήκης· |
| --- | --- | --- |

3.3

Βασιζόμενη στις συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την περίοδο προβληματισμού, η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τα όργανα να προλάβουν τις διατάξεις της Συνταγματικής Συνθήκης για τη συμμετοχική δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ, ειδικότερα:

—

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει μία ή περισσότερες προτάσεις με νέους τρόπους και διαδικασίες για την ενίσχυση της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση των πολιτικών και στη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου I-47 της Συνταγματικής Συνθήκης·

| — | καλεί την Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αύξηση της άμεσης συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική διαδικασία στο επίπεδο της ΕΕ, εξετάζοντας το ενδεχόμενο παρουσίασης μιας πρότασης για την απόδοση νομικής ισχύος στην πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών, όπως προβλέπεται στο άρθρο I-47 παράγραφος 4 της Συνταγματικής Συνθήκης· |
| --- | --- |

—

καλεί την Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αύξηση της άμεσης συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική διαδικασία στο επίπεδο της ΕΕ, εξετάζοντας το ενδεχόμενο παρουσίασης μιας πρότασης για την απόδοση νομικής ισχύος στην πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών, όπως προβλέπεται στο άρθρο I-47 παράγραφος 4 της Συνταγματικής Συνθήκης·

| — | καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο παρουσίασης μιας πρότασης για μια πραγματική πολιτική επικοινωνίας· |
| --- | --- |

—

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο παρουσίασης μιας πρότασης για μια πραγματική πολιτική επικοινωνίας·

| — | αναμένει την πλήρη εφαρμογή και τήρηση του νέου πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3), το οποίο προβλέπει «ένα ενισχυμένο πνεύμα διαλόγου και διαβούλευσης με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους εκπροσώπους της κατά τη θέσπιση και την εφαρμογή των πολιτικών και των αποφάσεων της Ένωσης». |
| --- | --- |

—

αναμένει την πλήρη εφαρμογή και τήρηση του νέου πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3), το οποίο προβλέπει «ένα ενισχυμένο πνεύμα διαλόγου και διαβούλευσης με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους εκπροσώπους της κατά τη θέσπιση και την εφαρμογή των πολιτικών και των αποφάσεων της Ένωσης».

| 3.4 | Ανταποκρινόμενη στο πνεύμα του «Σχεδίου Δ» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ιδιαίτερα τις αντιπροσωπείες της στα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν την πλήρη συμμετοχή των μελών της ΕΟΚΕ σε όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της δημόσιας συζήτησης στο επίπεδο των κρατών μελών, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στη φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών να ακούγεται πιο συστηματικά και πιο ενδεδειγμένα. |
| --- | --- |

3.4

Ανταποκρινόμενη στο πνεύμα του «Σχεδίου Δ» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ιδιαίτερα τις αντιπροσωπείες της στα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν την πλήρη συμμετοχή των μελών της ΕΟΚΕ σε όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της δημόσιας συζήτησης στο επίπεδο των κρατών μελών, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στη φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών να ακούγεται πιο συστηματικά και πιο ενδεδειγμένα.

| 3.5 | Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει τις διάφορες ειδικές δράσεις που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την υποκίνηση ευρύτερης δημόσιας συζήτησης και την προαγωγή της συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία και της ζητά να διασφαλίζει την πλήρη συμμετοχή της ΕΟΚΕ και των μελών της, προπαντός όπου πρέπει να ακουστεί η φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.5

Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει τις διάφορες ειδικές δράσεις που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την υποκίνηση ευρύτερης δημόσιας συζήτησης και την προαγωγή της συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία και της ζητά να διασφαλίζει την πλήρη συμμετοχή της ΕΟΚΕ και των μελών της, προπαντός όπου πρέπει να ακουστεί η φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

| 3.6 | Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει το Μέρος 5 της ανακοίνωσης, που αφορά τη χρηματοδότηση, και ιδιαίτερα την πεποίθηση της Επιτροπής ότι «οι λοιποί πόροι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη πρωτοβουλιών των κρατών μελών και της κοινωνίας των πολιτών». Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αποκεντρώσει το επιτυχημένο της πρότυπο του φόρουμ των ενδιαφερομένων και θα ήταν, συνεπώς, διατεθειμένη να αναλάβει παρόμοιες δράσεις συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακόμη και με κοινή χρηματοδότηση, στο επίπεδο των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.6

Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει το Μέρος 5 της ανακοίνωσης, που αφορά τη χρηματοδότηση, και ιδιαίτερα την πεποίθηση της Επιτροπής ότι «οι λοιποί πόροι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη πρωτοβουλιών των κρατών μελών και της κοινωνίας των πολιτών». Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αποκεντρώσει το επιτυχημένο της πρότυπο του φόρουμ των ενδιαφερομένων και θα ήταν, συνεπώς, διατεθειμένη να αναλάβει παρόμοιες δράσεις συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακόμη και με κοινή χρηματοδότηση, στο επίπεδο των κρατών μελών.

Βρυξέλες, 14 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne- Marie SIGMUND

---

(1)  «Περίοδος προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο αξιολόγησης της συζήτησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση»

1

(2)  έγγρ. 10255/1/05 rev. 1

2

(3)  Υπογράφηκε στις Βρυξέλλες στις 7 Νοεμβρίου 2005. Το κείμενο είναι διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο της ΕΟΚΕ.

3

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/94 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/94

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης — Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισαβόνας

(2006/C 65/18)

Στις 22 Απριλίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η μελλοντική αυστριακή Προεδρία της ΕΕ αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το θέμα «Η πορεία προς την ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης — Η συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη στρατηγική της Λισαβόνας»

και η ΕΟΚΕ αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1 του Εσωτερικού της Κανονισμού, να συγκροτήσει μια υποεπιτροπή για την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Η υποεπιτροπή υιοθέτησε το σχέδιο γνωμοδότησής της στις 9 Νοεμβρίου 2005 με βάση την έκθεση του εισηγητή, κ. Jan Olsson, και των συνεισηγητών, κας Eva Belabed και κ. Joost van Iersel.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 14ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 127 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 8 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Συστάσεις και συμπεράσματα

| 1. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη και στα όργανα της ΕΕ να δεσμευθούν και πέρα από το 2010 για την ανάπτυξη ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, εντείνοντας τη συνεργασία τους στις πολιτικές για τη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα. Αυτό θα είναι ένα σημαντικό βήμα στην αναζωογόνηση της στρατηγικής της Λισαβόνας, αλλά και στην υποστήριξη του ευρωπαϊκού προτύπου κοινωνίας και, ως τέτοιο, θα συντείνει επίσης στη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στην Ευρώπη και τους πολίτες της. |
| --- | --- |

1.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη και στα όργανα της ΕΕ να δεσμευθούν και πέρα από το 2010 για την ανάπτυξη ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, εντείνοντας τη συνεργασία τους στις πολιτικές για τη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα. Αυτό θα είναι ένα σημαντικό βήμα στην αναζωογόνηση της στρατηγικής της Λισαβόνας, αλλά και στην υποστήριξη του ευρωπαϊκού προτύπου κοινωνίας και, ως τέτοιο, θα συντείνει επίσης στη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στην Ευρώπη και τους πολίτες της.

| 2. | Η αναζωογόνηση αυτή επιβάλλει στις δημόσιες αρχές και στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών κάθε χώρας να κινητοποιηθούν για την επίτευξη αυτού του στόχου, καθορίζοντας τις βασικές προτεραιότητες και προτείνοντας και εφαρμόζοντας, τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνεργασία μεταξύ τους, δράσεις, οι οποίες θα πρέπει να αντικατοπτριστούν και στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

2.

Η αναζωογόνηση αυτή επιβάλλει στις δημόσιες αρχές και στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών κάθε χώρας να κινητοποιηθούν για την επίτευξη αυτού του στόχου, καθορίζοντας τις βασικές προτεραιότητες και προτείνοντας και εφαρμόζοντας, τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνεργασία μεταξύ τους, δράσεις, οι οποίες θα πρέπει να αντικατοπτριστούν και στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης.

| 3. | Τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, οι επιχειρήσεις, οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και, βέβαια, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να δεσμευθούν υπέρ ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, ο οποίος θα απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, τις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις και θα βασίζεται σε σαφώς καθορισμένους στόχους, συγκριτικές αξιολογήσεις, χρονοδιαγράμματα και, βέβαια, σαφή προσδιορισμό των ευθυνών. |
| --- | --- |

3.

Τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, οι επιχειρήσεις, οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και, βέβαια, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να δεσμευθούν υπέρ ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, ο οποίος θα απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, τις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις και θα βασίζεται σε σαφώς καθορισμένους στόχους, συγκριτικές αξιολογήσεις, χρονοδιαγράμματα και, βέβαια, σαφή προσδιορισμό των ευθυνών.

| 4. | Η ενιαία αγορά παραμένει ο σπουδαιότερος ακρογωνιαίος λίθος της διαδικασίας ολοκλήρωσης, καθώς συντελεί στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, στην κοινωνική πρόοδο και στη βιωσιμότητα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και της ενιαίας αγοράς θα απελευθερώσει νέες αναπτυξιακές δυνατότητες. Επομένως, πρέπει να εξαλειφθούν όσο το δυνατόν συντομότερα τα εμπόδια στην ενιαία αγορά που παρακωλύουν τη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης. |
| --- | --- |

4.

Η ενιαία αγορά παραμένει ο σπουδαιότερος ακρογωνιαίος λίθος της διαδικασίας ολοκλήρωσης, καθώς συντελεί στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, στην κοινωνική πρόοδο και στη βιωσιμότητα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και της ενιαίας αγοράς θα απελευθερώσει νέες αναπτυξιακές δυνατότητες. Επομένως, πρέπει να εξαλειφθούν όσο το δυνατόν συντομότερα τα εμπόδια στην ενιαία αγορά που παρακωλύουν τη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης.

| 5. | Όλοι οι πολίτες, όλοι οι οικονομικοί κλάδοι και όλες οι περιφέρειες πρέπει να ενθαρρυνθούν να μετάσχουν και να επωφεληθούν από την κοινωνία της γνώσης, η οποία παρέχει μοναδικές δυνατότητες γεφύρωσης των υφιστάμενων χασμάτων. |
| --- | --- |

5.

Όλοι οι πολίτες, όλοι οι οικονομικοί κλάδοι και όλες οι περιφέρειες πρέπει να ενθαρρυνθούν να μετάσχουν και να επωφεληθούν από την κοινωνία της γνώσης, η οποία παρέχει μοναδικές δυνατότητες γεφύρωσης των υφιστάμενων χασμάτων.

| 6. | Η κινητικότητα είναι ένας τρόπος απόκτησης και μετάδοσης δεξιοτήτων. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, των ερευνητών και των σπουδαστών με αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

6.

Η κινητικότητα είναι ένας τρόπος απόκτησης και μετάδοσης δεξιοτήτων. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, των ερευνητών και των σπουδαστών με αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας.

| 7. | Η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να στρέψουν τις δημόσιες δαπάνες τους προς επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη. Τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς του ιδιωτικού τομέα, θα πρέπει να αναλάβουν τη δέσμευση να αναπτύξουν ένα «Εθνικό πρόγραμμα για την προώθηση της γνώσης» με χρηματοδοτική υποστήριξη της ΕΕ. |
| --- | --- |

7.

Η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να στρέψουν τις δημόσιες δαπάνες τους προς επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη. Τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς του ιδιωτικού τομέα, θα πρέπει να αναλάβουν τη δέσμευση να αναπτύξουν ένα «Εθνικό πρόγραμμα για την προώθηση της γνώσης» με χρηματοδοτική υποστήριξη της ΕΕ.

| 8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθούν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτομίας και της μάθησης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013. Το προτεινόμενο 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα πρέπει να υλοποιηθεί στο σύνολό του και να στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας καινοτομίας. |
| --- | --- |

8.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθούν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτομίας και της μάθησης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013. Το προτεινόμενο 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα πρέπει να υλοποιηθεί στο σύνολό του και να στοχεύει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας καινοτομίας.

| 9. | Η ΕΟΚΕ καλεί τις επιχειρήσεις, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τα ιδιωτικά ιδρύματα να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην οικονομία της γνώσης και ζητεί να υποστηριχθούν σε αυτό με φορολογικά κίνητρα. |
| --- | --- |

9.

Η ΕΟΚΕ καλεί τις επιχειρήσεις, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τα ιδιωτικά ιδρύματα να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην οικονομία της γνώσης και ζητεί να υποστηριχθούν σε αυτό με φορολογικά κίνητρα.

| 10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να έχει μεγαλύτερη εξουσία να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις και να παρακολουθεί την πρόοδο. Θα πρέπει να δημοσιεύει μία ετήσια έκθεση προόδου, η οποία θα συζητείται από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και από τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και το κοινό. |
| --- | --- |

10.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να έχει μεγαλύτερη εξουσία να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις και να παρακολουθεί την πρόοδο. Θα πρέπει να δημοσιεύει μία ετήσια έκθεση προόδου, η οποία θα συζητείται από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και από τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και το κοινό.

| 11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ξεκινήσει μια μόνιμη και διαρθρωμένη συζήτηση για να υποκινεί τους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα και να προάγει τον διάλογο με τους πολίτες. |
| --- | --- |

11.

Η ΕΟΚΕ συνιστά να ξεκινήσει μια μόνιμη και διαρθρωμένη συζήτηση για να υποκινεί τους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα και να προάγει τον διάλογο με τους πολίτες.

| 12. | Τα εθνικά κοινοβούλια και τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια έχουν καίριο ρόλο και πρέπει να συμμετάσχουν στη συζήτηση. Θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν οι τοπικοί και περιφερειακοί φορείς. |
| --- | --- |

12.

Τα εθνικά κοινοβούλια και τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια έχουν καίριο ρόλο και πρέπει να συμμετάσχουν στη συζήτηση. Θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν οι τοπικοί και περιφερειακοί φορείς.

| 13. | Οι εμπλεκόμενοι φορείς του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους με απτές συμβολές και δράσεις. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος των πολιτών είναι σημαντικά εργαλεία για την προώθηση των πολιτικών για τη διά βίου μάθηση, την καινοτομία και την τεχνολογία. |
| --- | --- |

13.

Οι εμπλεκόμενοι φορείς του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους με απτές συμβολές και δράσεις. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος των πολιτών είναι σημαντικά εργαλεία για την προώθηση των πολιτικών για τη διά βίου μάθηση, την καινοτομία και την τεχνολογία.

| 14. | Μια υγιής μακροοικονομική πολιτική με επίκεντρο την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση θα πρέπει να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης και θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα σε πολιτικές καθοδηγούμενες από τη ζήτηση νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

14.

Μια υγιής μακροοικονομική πολιτική με επίκεντρο την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση θα πρέπει να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης και θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα σε πολιτικές καθοδηγούμενες από τη ζήτηση νέων τεχνολογιών.

| 15. | Η διά βίου μάθηση είναι το κλειδί για την κοινωνία της γνώσης. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για ένα «Χάρτη για τη διά βίου μάθηση», ο οποίος θα εφαρμόζεται σε όλα τα επίπεδα. Η εφαρμογή του θα πρέπει να υποστηριχθεί όχι μόνο από τα διαρθρωτικά ταμεία, αλλά και με δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις. Οι πολιτικές για την απασχόληση και οι νέες μορφές κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την πλήρη συμμετοχή των εργαζομένων στη διά βίου μάθηση. Η προσέγγιση της «ευέλικτης ασφάλειας» της Δανίας μπορεί να μας εμπνεύσει ως παράδειγμα. |
| --- | --- |

15.

Η διά βίου μάθηση είναι το κλειδί για την κοινωνία της γνώσης. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για ένα «Χάρτη για τη διά βίου μάθηση», ο οποίος θα εφαρμόζεται σε όλα τα επίπεδα. Η εφαρμογή του θα πρέπει να υποστηριχθεί όχι μόνο από τα διαρθρωτικά ταμεία, αλλά και με δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις. Οι πολιτικές για την απασχόληση και οι νέες μορφές κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την πλήρη συμμετοχή των εργαζομένων στη διά βίου μάθηση. Η προσέγγιση της «ευέλικτης ασφάλειας» της Δανίας μπορεί να μας εμπνεύσει ως παράδειγμα.

| 16. | Οι υψηλές φιλοδοξίες για καλύτερη υγεία, βιώσιμο περιβάλλον, ποιότητα των αστικών και των αγροτικών υποδομών, έξυπνες λύσεις για τις μεταφορές, ασφαλείς και αναδιοργανωμένους χώρους εργασίας και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς θα συντελέσουν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και νέων, καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών και θα πρέπει να υποστηριχθούν με υγιείς συνθήκες για την καινοτομία και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

16.

Οι υψηλές φιλοδοξίες για καλύτερη υγεία, βιώσιμο περιβάλλον, ποιότητα των αστικών και των αγροτικών υποδομών, έξυπνες λύσεις για τις μεταφορές, ασφαλείς και αναδιοργανωμένους χώρους εργασίας και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς θα συντελέσουν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και νέων, καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών και θα πρέπει να υποστηριχθούν με υγιείς συνθήκες για την καινοτομία και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις επιχειρήσεις.

| 17. | Η διάδοση της γνώσης είναι βασικός παράγοντας των πολιτικών για την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας. Θα πρέπει να προωθηθούν οι βιομηχανικές περιοχές, τα τεχνολογικά πάρκα και άλλα καινοτόμα περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

17.

Η διάδοση της γνώσης είναι βασικός παράγοντας των πολιτικών για την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας. Θα πρέπει να προωθηθούν οι βιομηχανικές περιοχές, τα τεχνολογικά πάρκα και άλλα καινοτόμα περιβάλλοντα.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ πραγματεύεται τη δυνατή συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην κοινωνία της γνώσης. Θα επικεντρωθεί στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη ενός «Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης» ως μείζονος στοιχείου της στρατηγικής της Λισαβόνας. Υπογραμμίζει την ευθύνη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη να κινητοποιηθούν υπέρ αυτού του στόχου. Η γνωμοδότηση θα υποστηριχθεί με άλλες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ για συναφή θέματα, καθώς και με μία συγκεφαλαιωτική έκθεση, η οποία θα καταρτιστεί σε συνεργασία με τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια. |
| --- | --- |

1.1

Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ πραγματεύεται τη δυνατή συμβολή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην κοινωνία της γνώσης. Θα επικεντρωθεί στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη ενός «Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης» ως μείζονος στοιχείου της στρατηγικής της Λισαβόνας. Υπογραμμίζει την ευθύνη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη να κινητοποιηθούν υπέρ αυτού του στόχου. Η γνωμοδότηση θα υποστηριχθεί με άλλες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ για συναφή θέματα, καθώς και με μία συγκεφαλαιωτική έκθεση, η οποία θα καταρτιστεί σε συνεργασία με τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια.

2.   Πλαίσιο και ανάλυση

| 2.1 | Η Ευρώπη αποτελεί ένα σχέδιο από τους ανθρώπους για τους ανθρώπους. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις έχουν δημιουργήσει ένα χάσμα ανάμεσα στην Ευρώπη και στους πολίτες της. Ταυτόχρονα, η βιωσιμότητα του μοναδικού στον κόσμο κοινωνικού μας προτύπου, που βασίζεται στη δημοκρατία, στον κοινωνικό διάλογο, στον διάλογο των πολιτών, στην κοινωνική οικονομία της αγοράς και στη συνοχή, απειλείται από τον αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό, τον γηράσκοντα πληθυσμό και τις περιβαλλοντικές πιέσεις. Πίσω από τη σημερινή κρίση της ΕΕ κρύβονται διάφορες φιλοσοφίες ως προς τις πολιτικές κατευθύνσεις που πρέπει να ακολουθήσει. Για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό σχέδιο, οι πολιτικές πρέπει πρώτα από όλα να επανεστιαστούν στους αρχικούς τους στόχους της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Η κρίση που διανύουμε αποτελεί μια καθοριστική ευκαιρία για αναπροσανατολισμό. |
| --- | --- |

2.1

Η Ευρώπη αποτελεί ένα σχέδιο από τους ανθρώπους για τους ανθρώπους. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις έχουν δημιουργήσει ένα χάσμα ανάμεσα στην Ευρώπη και στους πολίτες της. Ταυτόχρονα, η βιωσιμότητα του μοναδικού στον κόσμο κοινωνικού μας προτύπου, που βασίζεται στη δημοκρατία, στον κοινωνικό διάλογο, στον διάλογο των πολιτών, στην κοινωνική οικονομία της αγοράς και στη συνοχή, απειλείται από τον αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό, τον γηράσκοντα πληθυσμό και τις περιβαλλοντικές πιέσεις. Πίσω από τη σημερινή κρίση της ΕΕ κρύβονται διάφορες φιλοσοφίες ως προς τις πολιτικές κατευθύνσεις που πρέπει να ακολουθήσει. Για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό σχέδιο, οι πολιτικές πρέπει πρώτα από όλα να επανεστιαστούν στους αρχικούς τους στόχους της οικονομικής και κοινωνικής προόδου και της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Η κρίση που διανύουμε αποτελεί μια καθοριστική ευκαιρία για αναπροσανατολισμό.

| 2.2 | Κεντρική παράμετρο αυτού του αναπροσανατολισμού αποτελούν οι πολιτικές για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης και την αύξηση του πραγματικού εισοδήματος μέσω της υλοποίησης μιας κοινωνίας της γνώσης, βασισμένης στους ανθρώπινους πόρους, στη μάθηση, στην έρευνα και στην καινοτομία.
  Οι επιχειρήσεις κατέχουν καίρια θέση για αυτόν τον αναπροσανατολισμό. Θα πρέπει να προσανατολίσουν τις επενδύσεις τους αναλόγως, αλλά για αυτό χρειάζονται συνθήκες πλαισίωσης οι οποίες να υποστηρίζουν τις δυνατότητές τους για καινοτομία, μεγέθυνση και δημιουργία θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.2

Κεντρική παράμετρο αυτού του αναπροσανατολισμού αποτελούν οι πολιτικές για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης και την αύξηση του πραγματικού εισοδήματος μέσω της υλοποίησης μιας κοινωνίας της γνώσης, βασισμένης στους ανθρώπινους πόρους, στη μάθηση, στην έρευνα και στην καινοτομία.

Οι επιχειρήσεις κατέχουν καίρια θέση για αυτόν τον αναπροσανατολισμό. Θα πρέπει να προσανατολίσουν τις επενδύσεις τους αναλόγως, αλλά για αυτό χρειάζονται συνθήκες πλαισίωσης οι οποίες να υποστηρίζουν τις δυνατότητές τους για καινοτομία, μεγέθυνση και δημιουργία θέσεων εργασίας.

| 2.3 | Η κοινωνία της γνώσης, η οποία πρέπει να αναπτυχθεί με ευθύνη των ιδιωτικών και των δημόσιων φορέων, θα συντελέσει στη δημιουργία μιας πιο συνεκτικής κοινωνίας, στην οποία οι κάθε είδους ανισότητες θα εξαλείφονται. Η κοινωνική συνοχή, με τη σειρά της, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλότερη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης. |
| --- | --- |

2.3

Η κοινωνία της γνώσης, η οποία πρέπει να αναπτυχθεί με ευθύνη των ιδιωτικών και των δημόσιων φορέων, θα συντελέσει στη δημιουργία μιας πιο συνεκτικής κοινωνίας, στην οποία οι κάθε είδους ανισότητες θα εξαλείφονται. Η κοινωνική συνοχή, με τη σειρά της, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλότερη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης.

| 2.4 | Οι προοπτικές φαίνονται μάλλον ανησυχητικές (1). Οι έρευνες που χρηματοδοτούνται από τις επιχειρήσεις μειώνονται από το 2000 και εξής. Οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ σε Ε&Α παραμένουν στάσιμες, κάτω από τον στόχο του 3 %. Βρίσκονται σήμερα στο 2 %, έναντι 2,7 % στις ΗΠΑ και πάνω από 3 % στην Ιαπωνία. Η διαρροή εγκεφάλων αποτελεί πολύ ανησυχητικό φαινόμενο. Επιπλέον, οι μεγάλες αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Κίνα τείνουν να καλύψουν την απόσταση που τις χώριζε από την ΕΕ όσον αφορά τις ερευνητικές δαπάνες.
  Ο Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων για την Καινοτομία δείχνει ότι η Ευρώπη υστερεί έναντι των ΗΠΑ σε 10 από τους 11 δείκτες. Αυτό οφείλεται στις ενεργητικές πολιτικές των ΗΠΑ για την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, μεταξύ άλλων μέσω δημόσιων συμβάσεων, φοροαπαλλαγών, εγγυήσεων για τα επιχειρηματικά κεφάλαια και δανείων στις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

2.4

Οι προοπτικές φαίνονται μάλλον ανησυχητικές (1). Οι έρευνες που χρηματοδοτούνται από τις επιχειρήσεις μειώνονται από το 2000 και εξής. Οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ σε Ε&Α παραμένουν στάσιμες, κάτω από τον στόχο του 3 %. Βρίσκονται σήμερα στο 2 %, έναντι 2,7 % στις ΗΠΑ και πάνω από 3 % στην Ιαπωνία. Η διαρροή εγκεφάλων αποτελεί πολύ ανησυχητικό φαινόμενο. Επιπλέον, οι μεγάλες αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Κίνα τείνουν να καλύψουν την απόσταση που τις χώριζε από την ΕΕ όσον αφορά τις ερευνητικές δαπάνες.

Ο Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων για την Καινοτομία δείχνει ότι η Ευρώπη υστερεί έναντι των ΗΠΑ σε 10 από τους 11 δείκτες. Αυτό οφείλεται στις ενεργητικές πολιτικές των ΗΠΑ για την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, μεταξύ άλλων μέσω δημόσιων συμβάσεων, φοροαπαλλαγών, εγγυήσεων για τα επιχειρηματικά κεφάλαια και δανείων στις ΜΜΕ.

| 2.5 | Ωστόσο, για την αξιολόγηση των ερευνητικών δαπανών και των επιδόσεων της Ευρώπης στην καινοτομία σε σύγκριση με τις ΗΠΑ απαιτείται βαθύτερη ανάλυση. Η Ευρώπη έχει δυνατά στοιχεία τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε τομεακό επίπεδο. Μπορούμε να αναφέρουμε ως παραδείγματα την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της αεροναυπηγικής και το σχέδιο Galileo, όπως και το γεγονός ότι ο αριθμός των φοιτητών μηχανολογίας είναι υψηλότερος από ό,τι στις ΗΠΑ. Για να αυξήσει την ικανότητά της για καινοτομία, η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, 700.000 επιπλέον ερευνητές, περισσότερους τεχνολογικούς πόλους και συσπειρώσεις, στήριξη για τις ΜΜΕ και καλύτερες μεθόδους διάδοσης των γνώσεων. |
| --- | --- |

2.5

Ωστόσο, για την αξιολόγηση των ερευνητικών δαπανών και των επιδόσεων της Ευρώπης στην καινοτομία σε σύγκριση με τις ΗΠΑ απαιτείται βαθύτερη ανάλυση. Η Ευρώπη έχει δυνατά στοιχεία τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε τομεακό επίπεδο. Μπορούμε να αναφέρουμε ως παραδείγματα την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της αεροναυπηγικής και το σχέδιο Galileo, όπως και το γεγονός ότι ο αριθμός των φοιτητών μηχανολογίας είναι υψηλότερος από ό,τι στις ΗΠΑ. Για να αυξήσει την ικανότητά της για καινοτομία, η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, 700.000 επιπλέον ερευνητές, περισσότερους τεχνολογικούς πόλους και συσπειρώσεις, στήριξη για τις ΜΜΕ και καλύτερες μεθόδους διάδοσης των γνώσεων.

| 2.6 | Οι δημόσιες επενδύσεις στην εκπαίδευση δεν προχωρούν τόσο γρήγορα όσο θα έπρεπε. Η μελέτη PISA [του ΟΟΣΑ] τονίζει ορισμένες από τις ανεπάρκειες του εκπαιδευτικού συστήματος. Η συμμετοχή στην εκπαίδευση των ενηλίκων έχει φθάσει μόνο στο 65 % του στόχου για το 2010. Ο αριθμός των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο συνεχίζεται στο ίδιο επίπεδο. Οι πτυχιούχοι πανεπιστημίου αντιμετωπίζουν ανεργία μετά την αποφοίτησή τους. Επιπλέον, μέχρι το 2015 θα πρέπει να προσληφθούν πάνω από ένα εκατομμύριο εκπαιδευτικοί στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (2). Η Επιτροπή θα μπορούσε να διενεργήσει μία έρευνα για τη βασική εκπαίδευση, προκειμένου να εντοπίσει τους παράγοντες επιτυχίας των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις σύμφωνα με τη διεθνή μελέτη PISA.
  Οι ιδιωτικοί και οι δημόσιοι φορείς πρέπει να αναγνωρίσουν ότι, για να βελτιωθούν οι επιδόσεις, χρειάζεται να μεταρρυθμιστεί ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα και να παρέχονται σε όλους, από τη νηπιακή ηλικία μέχρι το γήρας, δυνατότητες ενεργητικής συμμετοχής στην κοινωνία της γνώσης. Πρέπει να παράσχουν την πλήρη υποστήριξή τους σ' αυτή τη μεταρρύθμιση, για την οποία απαιτούνται επίσης νέες παιδαγωγικές αντιλήψεις και ειδικευμένο εκπαιδευτικό προσωπικό. |
| --- | --- |

2.6

Οι δημόσιες επενδύσεις στην εκπαίδευση δεν προχωρούν τόσο γρήγορα όσο θα έπρεπε. Η μελέτη PISA [του ΟΟΣΑ] τονίζει ορισμένες από τις ανεπάρκειες του εκπαιδευτικού συστήματος. Η συμμετοχή στην εκπαίδευση των ενηλίκων έχει φθάσει μόνο στο 65 % του στόχου για το 2010. Ο αριθμός των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο συνεχίζεται στο ίδιο επίπεδο. Οι πτυχιούχοι πανεπιστημίου αντιμετωπίζουν ανεργία μετά την αποφοίτησή τους. Επιπλέον, μέχρι το 2015 θα πρέπει να προσληφθούν πάνω από ένα εκατομμύριο εκπαιδευτικοί στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (2). Η Επιτροπή θα μπορούσε να διενεργήσει μία έρευνα για τη βασική εκπαίδευση, προκειμένου να εντοπίσει τους παράγοντες επιτυχίας των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις σύμφωνα με τη διεθνή μελέτη PISA.

Οι ιδιωτικοί και οι δημόσιοι φορείς πρέπει να αναγνωρίσουν ότι, για να βελτιωθούν οι επιδόσεις, χρειάζεται να μεταρρυθμιστεί ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα και να παρέχονται σε όλους, από τη νηπιακή ηλικία μέχρι το γήρας, δυνατότητες ενεργητικής συμμετοχής στην κοινωνία της γνώσης. Πρέπει να παράσχουν την πλήρη υποστήριξή τους σ' αυτή τη μεταρρύθμιση, για την οποία απαιτούνται επίσης νέες παιδαγωγικές αντιλήψεις και ειδικευμένο εκπαιδευτικό προσωπικό.

| 2.7 | Η μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης αλλάζει τη φύση και την οργάνωση της εργασίας και τη διάρθρωση των επιχειρήσεων. Η κοινωνία της γνώσης και οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες, εγκυμονούν όμως και νέους κινδύνους, καθότι πολλοί δεν μπορούν να συμβαδίσουν με αυτούς τους ρυθμούς εξέλιξης. Οι θέσεις απασχόλησης αναδιαρθρώνονται και τα καθήκοντα επαναπροσδιορίζονται.
  Υπάρχει επίσης κίνδυνος μετεγκατάστασης της κεντρικής έδρας, της έρευνας και της παραγωγής εκτός Ευρώπης.
  Πρέπει να δημιουργηθούν νέες και καλύτερες θέσεις εργασίας με αύξηση των επενδύσεων στη μάθηση, στην καινοτομία και στην τεχνολογία. Η διαρροή εγκεφάλων πρέπει να αντισταθμιστεί με την εξεύρεση νέων ελκυστικών πηγών απασχόλησης για τους πτυχιούχους πανεπιστημίου σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.7

Η μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης αλλάζει τη φύση και την οργάνωση της εργασίας και τη διάρθρωση των επιχειρήσεων. Η κοινωνία της γνώσης και οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες, εγκυμονούν όμως και νέους κινδύνους, καθότι πολλοί δεν μπορούν να συμβαδίσουν με αυτούς τους ρυθμούς εξέλιξης. Οι θέσεις απασχόλησης αναδιαρθρώνονται και τα καθήκοντα επαναπροσδιορίζονται.

Υπάρχει επίσης κίνδυνος μετεγκατάστασης της κεντρικής έδρας, της έρευνας και της παραγωγής εκτός Ευρώπης.

Πρέπει να δημιουργηθούν νέες και καλύτερες θέσεις εργασίας με αύξηση των επενδύσεων στη μάθηση, στην καινοτομία και στην τεχνολογία. Η διαρροή εγκεφάλων πρέπει να αντισταθμιστεί με την εξεύρεση νέων ελκυστικών πηγών απασχόλησης για τους πτυχιούχους πανεπιστημίου σε όλα τα κράτη μέλη.

| 2.8 | Η κοινωνία της γνώσης συνιστά θεμελιώδη επιλογή για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και αφορά πολλούς τομείς πολιτικής. Για την υλοποίησή της απαιτείται μια συνολική και ολοκληρωμένη προσέγγιση. Η πρόοδος προς την κοινωνία της γνώσης πρέπει να ιδωθεί από μια πιο μακροπρόθεσμη οπτική, η οποία να εκτείνεται και πέρα από το 2010. Οι πολιτικές πρέπει να συνεχιστούν αποφασιστικά. |
| --- | --- |

2.8

Η κοινωνία της γνώσης συνιστά θεμελιώδη επιλογή για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και αφορά πολλούς τομείς πολιτικής. Για την υλοποίησή της απαιτείται μια συνολική και ολοκληρωμένη προσέγγιση. Η πρόοδος προς την κοινωνία της γνώσης πρέπει να ιδωθεί από μια πιο μακροπρόθεσμη οπτική, η οποία να εκτείνεται και πέρα από το 2010. Οι πολιτικές πρέπει να συνεχιστούν αποφασιστικά.

| 2.9 | Η ενίσχυση της παγκόσμιας ανταγωνιστικής υπεροχής της, με βάση την ικανότητά της να αξιοποιεί την τεχνογνωσία και τη δημιουργικότητα των πολιτών της για να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, αποτελεί τόσο πρόκληση όσο και ευκαιρία για την Ευρώπη. Οι πόροι πρέπει να στραφούν προς τεχνολογίες που προωθούν την ανάπτυξη και προς καινοτόμα συστήματα, διασφαλίζοντας αλλά και προσαρμόζοντας, όταν είναι απαραίτητο, τα ουσιώδη στοιχεία του ευρωπαϊκού οικονομικού και κοινωνικού προτύπου στο ευρύτερο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.9

Η ενίσχυση της παγκόσμιας ανταγωνιστικής υπεροχής της, με βάση την ικανότητά της να αξιοποιεί την τεχνογνωσία και τη δημιουργικότητα των πολιτών της για να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, αποτελεί τόσο πρόκληση όσο και ευκαιρία για την Ευρώπη. Οι πόροι πρέπει να στραφούν προς τεχνολογίες που προωθούν την ανάπτυξη και προς καινοτόμα συστήματα, διασφαλίζοντας αλλά και προσαρμόζοντας, όταν είναι απαραίτητο, τα ουσιώδη στοιχεία του ευρωπαϊκού οικονομικού και κοινωνικού προτύπου στο ευρύτερο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης.

| 2.10 | Η δημιουργία, η εφαρμογή και η διάδοση της γνώσης πρέπει να ανταποκρίνονται στις κοινωνιακές ανάγκες. Όλοι έχουν το δικαίωμα να απολαύουν τα οφέλη της κοινωνίας της γνώσης και όλοι έχουν την ευθύνη να συμμετάσχουν και να συμβάλουν στην επίτευξη της κοινωνίας αυτής, αν τους δοθεί επαρκής υποστήριξη. |
| --- | --- |

2.10

Η δημιουργία, η εφαρμογή και η διάδοση της γνώσης πρέπει να ανταποκρίνονται στις κοινωνιακές ανάγκες. Όλοι έχουν το δικαίωμα να απολαύουν τα οφέλη της κοινωνίας της γνώσης και όλοι έχουν την ευθύνη να συμμετάσχουν και να συμβάλουν στην επίτευξη της κοινωνίας αυτής, αν τους δοθεί επαρκής υποστήριξη.

| 2.11 | Προτεραιότητα στον άνθρωπο σημαίνει επικέντρωση στη μάθηση, στην κατανόηση, στον πολιτισμό και στα χαρακτηριστικά πολιτιστικά στοιχεία για την προώθηση ενός περιβάλλοντος που ενθαρρύνει τη γνώση με την ευρύτερη δυνατή έννοια. Στόχος είναι η ικανοποίηση των ανθρώπινων προσδοκιών για γνώσεις που δεν βασίζονται πρωτίστως στο άμεσο όφελος και οι οποίες λειτουργούν ως βάση για το μίγμα των θεωρητικών, κοινωνικών και πρακτικών δεξιοτήτων που απαιτούνται για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.11

Προτεραιότητα στον άνθρωπο σημαίνει επικέντρωση στη μάθηση, στην κατανόηση, στον πολιτισμό και στα χαρακτηριστικά πολιτιστικά στοιχεία για την προώθηση ενός περιβάλλοντος που ενθαρρύνει τη γνώση με την ευρύτερη δυνατή έννοια. Στόχος είναι η ικανοποίηση των ανθρώπινων προσδοκιών για γνώσεις που δεν βασίζονται πρωτίστως στο άμεσο όφελος και οι οποίες λειτουργούν ως βάση για το μίγμα των θεωρητικών, κοινωνικών και πρακτικών δεξιοτήτων που απαιτούνται για το μέλλον.

| 2.12 | Η διά βίου μάθηση είναι το κλειδί για την κοινωνία της γνώσης. Η υψηλής ποιότητας διά βίου μάθηση, βάσει προτύπων που καθιστούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση προσιτή σε όλους, παρέχει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να ανανεώνουν τις ιδέες τους, να βελτιώνουν συνεχώς τις δεξιότητές τους και να συμμετέχουν πλήρως στις δραστηριότητες της κοινότητας, της οικογένειας, του κοινωνικού περίγυρου και του χώρου εργασίας τους. Συνιστά τη βάση για την καινοτομία, την κινητικότητα των εργαζομένων και την αύξηση της παραγωγικότητας. Η προώθηση της διά βίου μάθησης αρχίζει με την ενθάρρυνση της φιλομαθούς περιέργειας από τη νηπιακή ηλικία. |
| --- | --- |

2.12

Η διά βίου μάθηση είναι το κλειδί για την κοινωνία της γνώσης. Η υψηλής ποιότητας διά βίου μάθηση, βάσει προτύπων που καθιστούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση προσιτή σε όλους, παρέχει στους ανθρώπους τη δυνατότητα να ανανεώνουν τις ιδέες τους, να βελτιώνουν συνεχώς τις δεξιότητές τους και να συμμετέχουν πλήρως στις δραστηριότητες της κοινότητας, της οικογένειας, του κοινωνικού περίγυρου και του χώρου εργασίας τους. Συνιστά τη βάση για την καινοτομία, την κινητικότητα των εργαζομένων και την αύξηση της παραγωγικότητας. Η προώθηση της διά βίου μάθησης αρχίζει με την ενθάρρυνση της φιλομαθούς περιέργειας από τη νηπιακή ηλικία.

| 2.13 | Η ενίσχυση και ο συντονισμός των κρίκων στην αλυσίδα της γνώσης έχουν θεμελιώδη σημασία. Η διασύνδεση του τριγώνου ιδιωτικών και δημόσιων ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων (ιδίως ΜΜΕ) θα πρέπει να ενισχυθεί. Τόσο οι εθνικές όσο και οι διασυνοριακές ανταλλαγές ειδικευμένου προσωπικού μεταξύ βιομηχανίας και πανεπιστημίων μπορούν να παράσχουν μεγάλη βοήθεια. Η βασική εκπαίδευση — από τον παιδικό σταθμό μέχρι τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση — και η διά βίου μάθηση πρέπει να συνδεθούν με το πανεπιστήμιο, για να βελτιωθεί η ποιότητα του προσωπικού της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και να ενημερωθούν οι γνώσεις τους. |
| --- | --- |

2.13

Η ενίσχυση και ο συντονισμός των κρίκων στην αλυσίδα της γνώσης έχουν θεμελιώδη σημασία. Η διασύνδεση του τριγώνου ιδιωτικών και δημόσιων ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων (ιδίως ΜΜΕ) θα πρέπει να ενισχυθεί. Τόσο οι εθνικές όσο και οι διασυνοριακές ανταλλαγές ειδικευμένου προσωπικού μεταξύ βιομηχανίας και πανεπιστημίων μπορούν να παράσχουν μεγάλη βοήθεια. Η βασική εκπαίδευση — από τον παιδικό σταθμό μέχρι τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση — και η διά βίου μάθηση πρέπει να συνδεθούν με το πανεπιστήμιο, για να βελτιωθεί η ποιότητα του προσωπικού της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και να ενημερωθούν οι γνώσεις τους.

3.   Τα κενά της στρατηγικής της Λισαβόνας

| 3.1 | Όπως δήλωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2005 (3), κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισαβόνας «παράλληλα με αναμφισβήτητα βήματα προόδου, απαντούν και καταφανή κενά και αργοπορίες». |
| --- | --- |

3.1

Όπως δήλωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2005 (3), κατά την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισαβόνας «παράλληλα με αναμφισβήτητα βήματα προόδου, απαντούν και καταφανή κενά και αργοπορίες».

| 3.2 | Αυτά τα κενά και οι αργοπορίες οφείλονται σε πολλούς λόγους. |
| --- | --- |

3.2

Αυτά τα κενά και οι αργοπορίες οφείλονται σε πολλούς λόγους.

| 3.2.1 | Δεν υπάρχει επαρκής δέσμευση στη στρατηγική. Υπενθυμίζουμε ότι η στρατηγική της Λισαβόνας εγκαινιάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χωρίς σαφώς καθορισμένο ρόλο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη συνοχής μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής που πρέπει να εφαρμοστεί κυρίως σε εθνικό επίπεδο. Τα κράτη μέλη δεν έδειξαν πραγματική δέσμευση στους στόχους και στις δράσεις που συμφωνήθηκαν. Η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού (ΑΜΣ) δεν παρήγαγε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση, την κοινωνική ενσωμάτωση και άλλα πεδία μετατράπηκαν σε γραφειοκρατικές εκθέσεις δραστηριοτήτων και οι προθέσεις της στρατηγικής εφαρμόστηκαν μόνο εν μέρει. Ο κατακερματισμός μεταξύ των τομέων πολιτικής συνεχίζεται. Η στήριξη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ είναι πολύ μικρή. Οι ορθές πρακτικές από άλλα κράτη μέλη δεν λαμβάνονται υπόψη. Τα κράτη μέλη, άλλωστε, δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των πολιτικών τους στις άλλες χώρες. |
| --- | --- |

3.2.1

Δεν υπάρχει επαρκής δέσμευση στη στρατηγική. Υπενθυμίζουμε ότι η στρατηγική της Λισαβόνας εγκαινιάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χωρίς σαφώς καθορισμένο ρόλο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη συνοχής μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής που πρέπει να εφαρμοστεί κυρίως σε εθνικό επίπεδο. Τα κράτη μέλη δεν έδειξαν πραγματική δέσμευση στους στόχους και στις δράσεις που συμφωνήθηκαν. Η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού (ΑΜΣ) δεν παρήγαγε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση, την κοινωνική ενσωμάτωση και άλλα πεδία μετατράπηκαν σε γραφειοκρατικές εκθέσεις δραστηριοτήτων και οι προθέσεις της στρατηγικής εφαρμόστηκαν μόνο εν μέρει. Ο κατακερματισμός μεταξύ των τομέων πολιτικής συνεχίζεται. Η στήριξη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ είναι πολύ μικρή. Οι ορθές πρακτικές από άλλα κράτη μέλη δεν λαμβάνονται υπόψη. Τα κράτη μέλη, άλλωστε, δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των πολιτικών τους στις άλλες χώρες.

| 3.2.2 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαδραματίζει ελάσσονα μόνο ρόλο στη στρατηγική. Δεν έχει επαρκείς και πραγματικές εξουσίες να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις και να παρακολουθεί την πρόοδο. Στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, για παράδειγμα, δεν υπάρχει σύστημα συναγερμού που να επιτρέπει τις προειδοποιήσεις. |
| --- | --- |

3.2.2

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαδραματίζει ελάσσονα μόνο ρόλο στη στρατηγική. Δεν έχει επαρκείς και πραγματικές εξουσίες να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις και να παρακολουθεί την πρόοδο. Στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, για παράδειγμα, δεν υπάρχει σύστημα συναγερμού που να επιτρέπει τις προειδοποιήσεις.

| 3.2.3 | Η στρατηγική είναι υπερβολικά αόριστη. Καθώς έχει γίνει ως επί το πλείστον μία άσκηση για γραφειοκράτες και εμπειρογνώμονες, η στρατηγική της Λισαβόνας πρακτικά δεν υπάρχει ούτε στη σκέψη των ανθρώπων ούτε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στον πολιτικό διάλογο. Τα αποτελέσματά της δεν είναι ορατά. Η κοινή γνώμη δεν διαχωρίζει τον αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης από τον αντίκτυπο των ευρωπαϊκών και των εθνικών πολιτικών στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας. Οι διαφορές και οι διασυνδέσεις μεταξύ των διαφόρων επιπέδων πολιτικής πρέπει να υπογραμμιστούν, ώστε οι άνθρωποι να αποκτήσουν πλήρη και σαφέστερη εικόνα του τι αντιπροσωπεύει η ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.3

Η στρατηγική είναι υπερβολικά αόριστη. Καθώς έχει γίνει ως επί το πλείστον μία άσκηση για γραφειοκράτες και εμπειρογνώμονες, η στρατηγική της Λισαβόνας πρακτικά δεν υπάρχει ούτε στη σκέψη των ανθρώπων ούτε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στον πολιτικό διάλογο. Τα αποτελέσματά της δεν είναι ορατά. Η κοινή γνώμη δεν διαχωρίζει τον αντίκτυπο της παγκοσμιοποίησης από τον αντίκτυπο των ευρωπαϊκών και των εθνικών πολιτικών στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας. Οι διαφορές και οι διασυνδέσεις μεταξύ των διαφόρων επιπέδων πολιτικής πρέπει να υπογραμμιστούν, ώστε οι άνθρωποι να αποκτήσουν πλήρη και σαφέστερη εικόνα του τι αντιπροσωπεύει η ΕΕ.

| 3.2.4 | Η στρατηγική είναι μια διαδικασία από την κορυφή προς τη βάση. Παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξαν αρκετές διαβουλεύσεις, ιδίως στις χώρες με ισχυρή παράδοση κοινωνικού διαλόγου και διαλόγου των πολιτών, η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη παραμένει πάρα πολύ μικρή. Αυτό οπωσδήποτε ισχύει για την ΑΜΣ στους τομείς της έρευνας και της εκπαίδευσης. Οι διαβουλεύσεις είναι συχνά τυπικές και περιορίζονται στο εθνικό επίπεδο, χωρίς να παρέχουν επαρκείς δυνατότητες συμμετοχής στις ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών όλων των επιπέδων. Οι ενώσεις των εργοδοτών, οι συνδικαλιστικές ενώσεις και οι άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των ευθυνών και των ρόλων τους. Μικρή συμμετοχή σημαίνει επίσης ότι οι μεταρρυθμίσεις που αναλαμβάνονται μπορεί να μην επιτύχουν τον στόχο τους και να έχουν αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τους ενδιαφερομένους. Η ΕΕ επικεντρώνεται υπέρ το δέον στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ενώ εξακολουθεί να μην διαθέτει πολιτικές για τον εφοδιασμό των ανθρώπων και των οργανώσεών τους με τις κατάλληλες ικανότητες για να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις ενός μεταβαλλόμενου κόσμου. |
| --- | --- |

3.2.4

Η στρατηγική είναι μια διαδικασία από την κορυφή προς τη βάση. Παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξαν αρκετές διαβουλεύσεις, ιδίως στις χώρες με ισχυρή παράδοση κοινωνικού διαλόγου και διαλόγου των πολιτών, η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη παραμένει πάρα πολύ μικρή. Αυτό οπωσδήποτε ισχύει για την ΑΜΣ στους τομείς της έρευνας και της εκπαίδευσης. Οι διαβουλεύσεις είναι συχνά τυπικές και περιορίζονται στο εθνικό επίπεδο, χωρίς να παρέχουν επαρκείς δυνατότητες συμμετοχής στις ενδιαφερόμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών όλων των επιπέδων. Οι ενώσεις των εργοδοτών, οι συνδικαλιστικές ενώσεις και οι άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των ευθυνών και των ρόλων τους. Μικρή συμμετοχή σημαίνει επίσης ότι οι μεταρρυθμίσεις που αναλαμβάνονται μπορεί να μην επιτύχουν τον στόχο τους και να έχουν αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες για τους ενδιαφερομένους. Η ΕΕ επικεντρώνεται υπέρ το δέον στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ενώ εξακολουθεί να μην διαθέτει πολιτικές για τον εφοδιασμό των ανθρώπων και των οργανώσεών τους με τις κατάλληλες ικανότητες για να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις ενός μεταβαλλόμενου κόσμου.

4.   Η επανενεργοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας — Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2005

| 4.1 | Αυτά τα κενά και οι αργοπορίες έκαναν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να επανενεργοποιήσει τη στρατηγική της Λισαβόνας, δίνοντας προτεραιότητα στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση. «Η Ευρώπη πρέπει να ανανεώσει τις βάσεις της ανταγωνιστικότητάς της, να αυξήσει το δυναμικό οικονομικής αύξησης που διαθέτει καθώς και την παραγωγικότητά της και να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή, δίνοντας κατά κύριο λόγο έμφαση στη γνώση, την καινοτομία και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού»
   (4), δήλωνε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και συνέχιζε:

  «Πρέπει να ενθαρρυνθεί η διεξαγωγή πραγματικού διαλόγου μεταξύ των εμπλεκομένων δημόσιων και ιδιωτικών μερών της κοινωνίας της γνώσης»
   (5).
  Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθόρισε σαφώς προσδιορισμένους στόχους και πρότεινε μια σειρά δράσεων που θα ευνοήσουν την προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας (6).
  Θεσπίστηκαν 24 ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, οι οποίες προσδιόριζαν τρεις τομείς για μεταρρύθμιση: τον μακροοικονομικό, τον μικροοικονομικό και την απασχόληση (7). |
| --- | --- |

4.1

Αυτά τα κενά και οι αργοπορίες έκαναν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να επανενεργοποιήσει τη στρατηγική της Λισαβόνας, δίνοντας προτεραιότητα στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση. «Η Ευρώπη πρέπει να ανανεώσει τις βάσεις της ανταγωνιστικότητάς της, να αυξήσει το δυναμικό οικονομικής αύξησης που διαθέτει καθώς και την παραγωγικότητά της και να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή, δίνοντας κατά κύριο λόγο έμφαση στη γνώση, την καινοτομία και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού»
   (4), δήλωνε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και συνέχιζε:

«Πρέπει να ενθαρρυνθεί η διεξαγωγή πραγματικού διαλόγου μεταξύ των εμπλεκομένων δημόσιων και ιδιωτικών μερών της κοινωνίας της γνώσης»
   (5).

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθόρισε σαφώς προσδιορισμένους στόχους και πρότεινε μια σειρά δράσεων που θα ευνοήσουν την προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας (6).

Θεσπίστηκαν 24 ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, οι οποίες προσδιόριζαν τρεις τομείς για μεταρρύθμιση: τον μακροοικονομικό, τον μικροοικονομικό και την απασχόληση (7).

| 4.2 | Προκειμένου να καταστεί αποτελεσματική η επανεστίαση της στρατηγικής της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε βελτίωση της διακυβέρνησης με βάση τη μεγαλύτερη συμμετοχή των κρατών μελών (8).
  Τα κράτη μέλη όφειλαν να καταρτίσουν, μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης κατόπιν διαβουλεύσεων με όλους τους εμπλεκομένους, στα οποία να προσδιορίζουν τις κύριες προτεραιότητες της δράσης και να υπογραμμίζουν τις συμβολές και τις ευθύνες των κυριότερων εμπλεκόμενων φορέων. Ωστόσο, η μεταβαλλόμενη πολιτική κατάσταση σε ορισμένες χώρες προξένησε καθυστερήσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρησιμοποιηθεί η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού (ΑΜΣ). |
| --- | --- |

4.2

Προκειμένου να καταστεί αποτελεσματική η επανεστίαση της στρατηγικής της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε βελτίωση της διακυβέρνησης με βάση τη μεγαλύτερη συμμετοχή των κρατών μελών (8).

Τα κράτη μέλη όφειλαν να καταρτίσουν, μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, εθνικά προγράμματα μεταρρύθμισης κατόπιν διαβουλεύσεων με όλους τους εμπλεκομένους, στα οποία να προσδιορίζουν τις κύριες προτεραιότητες της δράσης και να υπογραμμίζουν τις συμβολές και τις ευθύνες των κυριότερων εμπλεκόμενων φορέων. Ωστόσο, η μεταβαλλόμενη πολιτική κατάσταση σε ορισμένες χώρες προξένησε καθυστερήσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρησιμοποιηθεί η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού (ΑΜΣ).

5.   Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος της Γνώσης

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί ένας Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος της Γνώσης, στον οποίο τα κράτη μέλη και τα όργανα της ΕΕ θα πρέπει να δεσμευθούν και πέρα από το 2010, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους της στρατηγικής της Λισαβόνας μέσω μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνεργασίας στους τομείς της μάθησης, της καινοτομίας και της έρευνας. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε από τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια στη δήλωση του Λουξεμβούργου (9). |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί ένας Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος της Γνώσης, στον οποίο τα κράτη μέλη και τα όργανα της ΕΕ θα πρέπει να δεσμευθούν και πέρα από το 2010, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους της στρατηγικής της Λισαβόνας μέσω μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνεργασίας στους τομείς της μάθησης, της καινοτομίας και της έρευνας. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε από τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια στη δήλωση του Λουξεμβούργου (9).

| 5.2 | Η συνεργασία θα πρέπει να βασίζεται σε σαφώς καθορισμένους στόχους, οι οποίοι θα συμπληρώνονται με κατάλληλα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα. Ένα βασικό της στοιχείο θα είναι η ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων για τη διάδοση των γνώσεων και την αξιοποίηση των βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

5.2

Η συνεργασία θα πρέπει να βασίζεται σε σαφώς καθορισμένους στόχους, οι οποίοι θα συμπληρώνονται με κατάλληλα νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα. Ένα βασικό της στοιχείο θα είναι η ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων για τη διάδοση των γνώσεων και την αξιοποίηση των βέλτιστων πρακτικών.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η συνταγματική βάση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης δεν είναι η ίδια με την αντίστοιχη βάση της ΚΓΠ, της ΟΝΕ ή της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, για να υπάρξει πρόοδος, θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως όλες οι σχετικές διατάξεις της Συνθήκης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντισταθμίσουν την έλλειψη συνταγματικής αρμοδιότητας για την υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης επιδεικνύοντας πολιτική βούληση και να θέσουν σε εφαρμογή κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές με καλύτερη και αποδοτικότερη συνεργασία. Ο ρόλος της Επιτροπής θα χρειαστεί να ενισχυθεί, ώστε να μπορεί να καθοδηγήσει τη διαδικασία. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η συνταγματική βάση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης δεν είναι η ίδια με την αντίστοιχη βάση της ΚΓΠ, της ΟΝΕ ή της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, για να υπάρξει πρόοδος, θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως όλες οι σχετικές διατάξεις της Συνθήκης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντισταθμίσουν την έλλειψη συνταγματικής αρμοδιότητας για την υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης επιδεικνύοντας πολιτική βούληση και να θέσουν σε εφαρμογή κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές με καλύτερη και αποδοτικότερη συνεργασία. Ο ρόλος της Επιτροπής θα χρειαστεί να ενισχυθεί, ώστε να μπορεί να καθοδηγήσει τη διαδικασία.

| 5.4 | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη έχουν επίσης ευθύνη για την πρόοδο προς τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Πρέπει να κινητοποιηθούν τα σημαντικότερα ιδιωτικά εμπλεκόμενα μέρη σε κάθε χώρα. Θα μπορέσουν, έτσι, να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον «πραγματικό διάλογο» που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και να αντισταθμίσουν εν μέρει την έλλειψη πολιτικής βούλησης. Πρέπει να προσδιορίσουν τις βασικές τους προτεραιότητες και να προτείνουν και να εφαρμόσουν δράσεις μόνες τους και σε συντονισμό με τις δημόσιες αρχές. Επιπροσθέτως, πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα των χρηματοδοτικών μέσων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να προσπαθήσουν να συνάψουν συμφωνίες για την προαγωγή της κοινωνίας της γνώσης. Άλλα τμήματα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η ερευνητική κοινότητα, πρέπει να συμβάλουν αναλόγως και να αναπτύξουν δικά τους βήματα διαλόγου για τη μεταρρύθμιση. |
| --- | --- |

5.4

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στα κράτη μέλη έχουν επίσης ευθύνη για την πρόοδο προς τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Πρέπει να κινητοποιηθούν τα σημαντικότερα ιδιωτικά εμπλεκόμενα μέρη σε κάθε χώρα. Θα μπορέσουν, έτσι, να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον «πραγματικό διάλογο» που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και να αντισταθμίσουν εν μέρει την έλλειψη πολιτικής βούλησης. Πρέπει να προσδιορίσουν τις βασικές τους προτεραιότητες και να προτείνουν και να εφαρμόσουν δράσεις μόνες τους και σε συντονισμό με τις δημόσιες αρχές. Επιπροσθέτως, πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα των χρηματοδοτικών μέσων. Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να προσπαθήσουν να συνάψουν συμφωνίες για την προαγωγή της κοινωνίας της γνώσης. Άλλα τμήματα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ των οποίων η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η ερευνητική κοινότητα, πρέπει να συμβάλουν αναλόγως και να αναπτύξουν δικά τους βήματα διαλόγου για τη μεταρρύθμιση.

| 5.5 | Η ενιαία αγορά παραμένει ο σπουδαιότερος ακρογωνιαίος λίθος της διαδικασίας ολοκλήρωσης, καθώς συντελεί στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, στην κοινωνική πρόοδο και στη βιωσιμότητα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και της ενιαίας αγοράς θα οδηγήσει σε συνέργειες, που θα απελευθερώσουν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες. Τα μέτρα για την προώθηση της μάθησης, της καινοτομίας και της έρευνας θα συντελέσουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Μια εύρυθμη ενιαία αγορά θα επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία, όχι μόνο των αγαθών, των εργαζομένων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, αλλά και των γνώσεων και των ιδεών. |
| --- | --- |

5.5

Η ενιαία αγορά παραμένει ο σπουδαιότερος ακρογωνιαίος λίθος της διαδικασίας ολοκλήρωσης, καθώς συντελεί στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, στην κοινωνική πρόοδο και στη βιωσιμότητα. Η αλληλεπίδραση μεταξύ του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και της ενιαίας αγοράς θα οδηγήσει σε συνέργειες, που θα απελευθερώσουν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες. Τα μέτρα για την προώθηση της μάθησης, της καινοτομίας και της έρευνας θα συντελέσουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Μια εύρυθμη ενιαία αγορά θα επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία, όχι μόνο των αγαθών, των εργαζομένων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, αλλά και των γνώσεων και των ιδεών.

| 5.5.1 | Επομένως, πρέπει να εξαλειφθούν όσο το δυνατόν συντομότερα ορισμένα εναπομένοντα εμπόδια στην ενιαία αγορά που παρακωλύουν τη μετάβαση στην οικονομία της γνώσης. Για να αξιοποιηθούν αυτές οι συνέργειες και οι δυνατότητες, είναι σημαντικό να υιοθετηθεί η νομοθεσία για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και για το καθεστώς των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

5.5.1

Επομένως, πρέπει να εξαλειφθούν όσο το δυνατόν συντομότερα ορισμένα εναπομένοντα εμπόδια στην ενιαία αγορά που παρακωλύουν τη μετάβαση στην οικονομία της γνώσης. Για να αξιοποιηθούν αυτές οι συνέργειες και οι δυνατότητες, είναι σημαντικό να υιοθετηθεί η νομοθεσία για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και για το καθεστώς των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

| 5.5.2 | Θα πρέπει να διευκολυνθούν οι επενδύσεις των επιχειρήσεων και των άλλων εμπλεκόμενων φορέων στη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα, μεταξύ άλλων μέσω των καθεστώτων για τις κρατικές ενισχύσεις και των δημόσιων συμβάσεων και στο πλαίσιο των κανόνων ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

5.5.2

Θα πρέπει να διευκολυνθούν οι επενδύσεις των επιχειρήσεων και των άλλων εμπλεκόμενων φορέων στη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα, μεταξύ άλλων μέσω των καθεστώτων για τις κρατικές ενισχύσεις και των δημόσιων συμβάσεων και στο πλαίσιο των κανόνων ανταγωνισμού.

| 5.5.3 | Μια εκσυγχρονισμένη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ, που να χαρακτηρίζεται από τομεακή προσέγγιση, αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης, διότι συντελεί στη συγκέντρωση της αριστείας και παρέχει σταθερές και προβλέψιμες συνθήκες πλαισίωσης για την ανάπτυξη της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

5.5.3

Μια εκσυγχρονισμένη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ, που να χαρακτηρίζεται από τομεακή προσέγγιση, αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης, διότι συντελεί στη συγκέντρωση της αριστείας και παρέχει σταθερές και προβλέψιμες συνθήκες πλαισίωσης για την ανάπτυξη της βιομηχανίας.

| 5.5.4 | Είναι επίσης σημαντικό να επιτραπεί γενικά μεγαλύτερη κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών και να ενθαρρυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών και των σπουδαστών. Η κινητικότητα είναι ένας φυσικός τρόπος απόκτησης και μετάδοσης δεξιοτήτων, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

5.5.4

Είναι επίσης σημαντικό να επιτραπεί γενικά μεγαλύτερη κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών και να ενθαρρυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των ερευνητών και των σπουδαστών. Η κινητικότητα είναι ένας φυσικός τρόπος απόκτησης και μετάδοσης δεξιοτήτων, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες εργασίας.

| 5.5.5 | Τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει να υποστηρίξουν τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης, προσδίδοντας ευρωπαϊκή διάσταση στις δραστηριότητές τους. Τα υφιστάμενα μέσα για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων πρέπει να προαχθούν (10). |
| --- | --- |

5.5.5

Τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει να υποστηρίξουν τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης, προσδίδοντας ευρωπαϊκή διάσταση στις δραστηριότητές τους. Τα υφιστάμενα μέσα για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων πρέπει να προαχθούν (10).

| 5.6 | Ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος της Γνώσης βασίζεται στο θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ανθρώπου να απολαύει τα οφέλη της έρευνας, των νέων τεχνολογιών, της καινοτομίας και της μάθησης. Πρέπει να μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι άνθρωποι, όλοι οι κλάδοι και όλες οι περιφέρειες. Πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για διά βίου μάθηση, στην οποία να μπορούν να συμμετάσχουν όλοι. Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνία της γνώσης και, ως δημόσια αγαθά, πρέπει να τελούν υπό τη διαχείριση των δημόσιων αρχών, ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων των πολιτών με τα ίδια δικαιώματα και ευκαιρίες. |
| --- | --- |

5.6

Ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος της Γνώσης βασίζεται στο θεμελιώδες δικαίωμα κάθε ανθρώπου να απολαύει τα οφέλη της έρευνας, των νέων τεχνολογιών, της καινοτομίας και της μάθησης. Πρέπει να μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι άνθρωποι, όλοι οι κλάδοι και όλες οι περιφέρειες. Πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για διά βίου μάθηση, στην οποία να μπορούν να συμμετάσχουν όλοι. Η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνία της γνώσης και, ως δημόσια αγαθά, πρέπει να τελούν υπό τη διαχείριση των δημόσιων αρχών, ώστε να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων των πολιτών με τα ίδια δικαιώματα και ευκαιρίες.

| 5.6.1 | Η κοινωνία της γνώσης δεν πρέπει να αποτελεί σχέδιο για ορισμένους επίλεκτους κύκλους, που είναι πεπεισμένοι για τα οφέλη των νέων τεχνολογιών. Αντίθετα, πρέπει να θεωρηθεί τμήμα ενός γενικότερου σχεδίου και να συναρθρωθεί με τις άλλες πολιτικές που στοχεύουν σε όλους τους πολίτες. Περιλαμβάνει προσωπική ανάπτυξη, αγωγή του πολίτη και διά βίου μάθηση που αντιστοιχούν στις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Αποτελεί μοναδική ευκαιρία να γεφυρωθούν τα υφιστάμενα χάσματα και να εξαλειφθούν τα υπάρχοντα εμπόδια. Γι' αυτό, έχει καθοριστική σημασία να καταστούν οι νέες τεχνολογίες προσιτές και στις μειονεκτούσες ομάδες όπως οι μετανάστες και τα άτομα με αναπηρίες. Οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες πρέπει, συνεπώς, να ωθούνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις πρωτοβουλίες και τη ζήτηση των χρηστών. |
| --- | --- |

5.6.1

Η κοινωνία της γνώσης δεν πρέπει να αποτελεί σχέδιο για ορισμένους επίλεκτους κύκλους, που είναι πεπεισμένοι για τα οφέλη των νέων τεχνολογιών. Αντίθετα, πρέπει να θεωρηθεί τμήμα ενός γενικότερου σχεδίου και να συναρθρωθεί με τις άλλες πολιτικές που στοχεύουν σε όλους τους πολίτες. Περιλαμβάνει προσωπική ανάπτυξη, αγωγή του πολίτη και διά βίου μάθηση που αντιστοιχούν στις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Αποτελεί μοναδική ευκαιρία να γεφυρωθούν τα υφιστάμενα χάσματα και να εξαλειφθούν τα υπάρχοντα εμπόδια. Γι' αυτό, έχει καθοριστική σημασία να καταστούν οι νέες τεχνολογίες προσιτές και στις μειονεκτούσες ομάδες όπως οι μετανάστες και τα άτομα με αναπηρίες. Οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες πρέπει, συνεπώς, να ωθούνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις πρωτοβουλίες και τη ζήτηση των χρηστών.

| 5.6.2 | Η βασική εκπαίδευση υψηλής ποιότητας έχει θεμελιώδη σημασία. Είναι σημαντικό να αποκτήσουν όλοι οι άνθρωποι τις βασικές δεξιότητες, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της εκπαίδευσης για όλους. Σε αυτό θα συντελέσουν οι ποιοτικές υπηρεσίες παιδικής μέριμνας, που θα παρέχουν σε όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το κοινωνικό τους υπόβαθρο, ίσες δυνατότητες μάθησης από τα πρώτα κιόλας στάδια της ζωής τους. |
| --- | --- |

5.6.2

Η βασική εκπαίδευση υψηλής ποιότητας έχει θεμελιώδη σημασία. Είναι σημαντικό να αποκτήσουν όλοι οι άνθρωποι τις βασικές δεξιότητες, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της εκπαίδευσης για όλους. Σε αυτό θα συντελέσουν οι ποιοτικές υπηρεσίες παιδικής μέριμνας, που θα παρέχουν σε όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το κοινωνικό τους υπόβαθρο, ίσες δυνατότητες μάθησης από τα πρώτα κιόλας στάδια της ζωής τους.

6.   Απαιτείται αύξηση της χρηματοδότησης για την επίτευξη της κοινωνίας της γνώσης

| 6.1 | Για την υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να αναπροσανατολίσουν τις δημόσιες δαπάνες τους προς επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη στη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να δεσμευθούν τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς του ιδιωτικού τομέα, ένα «Εθνικό πρόγραμμα για την προώθηση της γνώσης», με στόχο την αύξηση των επενδύσεων στις υποδομές της γνώσης και στις δυνατότητες μάθησης για όλους. |
| --- | --- |

6.1

Για την υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης, η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να αναπροσανατολίσουν τις δημόσιες δαπάνες τους προς επενδύσεις που προωθούν την ανάπτυξη στη μάθηση, την καινοτομία και την έρευνα. Η ΕΟΚΕ προτείνει να δεσμευθούν τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς του ιδιωτικού τομέα, ένα «Εθνικό πρόγραμμα για την προώθηση της γνώσης», με στόχο την αύξηση των επενδύσεων στις υποδομές της γνώσης και στις δυνατότητες μάθησης για όλους.

| 6.2 | Στην εφαρμογή αυτού του προγράμματος τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες μπορούν να υποστηριχθούν με χρηματοδότηση της ΕΕ από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&Α θα διαδραματίσει επίσης καίριο ρόλο. Άλλα σημαντικά μέσα υποστήριξης είναι το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (CIP), το πρόγραμμα για τη διά βίου μάθηση και τα προγράμματα Progress. |
| --- | --- |

6.2

Στην εφαρμογή αυτού του προγράμματος τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες μπορούν να υποστηριχθούν με χρηματοδότηση της ΕΕ από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&Α θα διαδραματίσει επίσης καίριο ρόλο. Άλλα σημαντικά μέσα υποστήριξης είναι το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (CIP), το πρόγραμμα για τη διά βίου μάθηση και τα προγράμματα Progress.

| 6.3 | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθούν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτομίας και της μάθησης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013. |
| --- | --- |

6.3

Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθούν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτομίας και της μάθησης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013.

| 6.4 | Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&Α αποτελεί μια σχετική δοκιμή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να διπλασιαστούν οι πόροι του σε 72 δισ. ευρώ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθεί αυτό το επίπεδο, διαφορετικά θα τεθεί σε κίνδυνο ο στόχος του 3 % όσον αφορά τις δαπάνες για την έρευνα. Αν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να μειώσουν το ύψος των δαπανών της ΕΕ που είχε προταθεί αρχικά, θα πρέπει να το αντισταθμίσουν παρέχοντας περισσότερους πόρους σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

6.4

Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&Α αποτελεί μια σχετική δοκιμή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να διπλασιαστούν οι πόροι του σε 72 δισ. ευρώ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διατηρηθεί αυτό το επίπεδο, διαφορετικά θα τεθεί σε κίνδυνο ο στόχος του 3 % όσον αφορά τις δαπάνες για την έρευνα. Αν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να μειώσουν το ύψος των δαπανών της ΕΕ που είχε προταθεί αρχικά, θα πρέπει να το αντισταθμίσουν παρέχοντας περισσότερους πόρους σε εθνικό επίπεδο.

| 6.5 | Η ΕΟΚΕ καλεί τις επιχειρήσεις, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τα ιδρύματα του ιδιωτικού τομέα να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην οικονομία της γνώσης. Είναι υπέρ των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο ως μεθόδου χρηματοδότησης των επενδύσεων. Συνιστά να καθιερωθούν σε όλη την ΕΕ φορολογικά κίνητρα για την προώθηση της Ε&Α μέσω επιδοτήσεων, φοροαπαλλαγών και εγγυήσεων των δανείων, υπό τον όρο ότι οι γνώσεις που θα παραχθούν θα είναι προσιτές σε όλους. Ειδική χρηματοδοτική και άλλη βοήθεια πρέπει να δοθεί στις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας, προκειμένου να συμμετάσχουν πλήρως στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Πρέπει επίσης να υπάρχουν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι και κίνητρα για τους πολίτες και τις οργανώσεις τους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή τους. |
| --- | --- |

6.5

Η ΕΟΚΕ καλεί τις επιχειρήσεις, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τα ιδρύματα του ιδιωτικού τομέα να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην οικονομία της γνώσης. Είναι υπέρ των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο ως μεθόδου χρηματοδότησης των επενδύσεων. Συνιστά να καθιερωθούν σε όλη την ΕΕ φορολογικά κίνητρα για την προώθηση της Ε&Α μέσω επιδοτήσεων, φοροαπαλλαγών και εγγυήσεων των δανείων, υπό τον όρο ότι οι γνώσεις που θα παραχθούν θα είναι προσιτές σε όλους. Ειδική χρηματοδοτική και άλλη βοήθεια πρέπει να δοθεί στις ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας, προκειμένου να συμμετάσχουν πλήρως στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Πρέπει επίσης να υπάρχουν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι και κίνητρα για τους πολίτες και τις οργανώσεις τους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή τους.

7.   Καλύτερη διακυβέρνηση

| 7.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη βελτίωση της διακυβέρνησης, καθώς αντιστοιχούν στις επίμονες εκκλήσεις της για συμμετοχή των κυβερνήσεων των κρατών μελών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων του περιφερειακού και του εθνικού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των κοινοβουλευτικών σωμάτων. Η ΕΟΚΕ έχει εμπιστοσύνη ότι τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων θα καταρτιστούν σε διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και με τη συμμετοχή των Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων σε όσες χώρες υπάρχουν. Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς αυτή τη διαβούλευση. |
| --- | --- |

7.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη βελτίωση της διακυβέρνησης, καθώς αντιστοιχούν στις επίμονες εκκλήσεις της για συμμετοχή των κυβερνήσεων των κρατών μελών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων του περιφερειακού και του εθνικού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των κοινοβουλευτικών σωμάτων. Η ΕΟΚΕ έχει εμπιστοσύνη ότι τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων θα καταρτιστούν σε διαβούλευση με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και με τη συμμετοχή των Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων σε όσες χώρες υπάρχουν. Η ΕΟΚΕ θα παρακολουθήσει εκ του σύνεγγυς αυτή τη διαβούλευση.

| 7.2 | Οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές που αποφασίστηκαν από το Συμβούλιο δεν αντανακλούν πραγματικά τη ανάγκη συνοχής μεταξύ των υπό μεταρρύθμιση τομέων, αλλά παραμένουν κατακερματισμένες. Ένα παράδειγμα είναι ότι γύρω στις δέκα κατευθυντήριες γραμμές σχετίζονται με την κοινωνία της γνώσης. Το Συμβούλιο θα πρέπει να μελετήσει την αναδιατύπωσή τους, προκειμένου να ενοποιηθούν οι διάφορες πρωτοβουλίες πολιτικής που αφορούν την καθιέρωση ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης. |
| --- | --- |

7.2

Οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές που αποφασίστηκαν από το Συμβούλιο δεν αντανακλούν πραγματικά τη ανάγκη συνοχής μεταξύ των υπό μεταρρύθμιση τομέων, αλλά παραμένουν κατακερματισμένες. Ένα παράδειγμα είναι ότι γύρω στις δέκα κατευθυντήριες γραμμές σχετίζονται με την κοινωνία της γνώσης. Το Συμβούλιο θα πρέπει να μελετήσει την αναδιατύπωσή τους, προκειμένου να ενοποιηθούν οι διάφορες πρωτοβουλίες πολιτικής που αφορούν την καθιέρωση ενός Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η διαχείριση και η αποτελεσματική εφαρμογή αποτελούν σημαντικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας. Για την εξασφάλισή τους απαιτούνται, αφενός, στόχοι, συγκριτικές αξιολογήσεις και χρονοδιαγράμματα και, αφετέρου, σαφείς ευθύνες για τη χάραξη, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των δράσεων. |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η διαχείριση και η αποτελεσματική εφαρμογή αποτελούν σημαντικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας. Για την εξασφάλισή τους απαιτούνται, αφενός, στόχοι, συγκριτικές αξιολογήσεις και χρονοδιαγράμματα και, αφετέρου, σαφείς ευθύνες για τη χάραξη, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των δράσεων.

| 7.4 | Έστω και αν η κύρια αρμοδιότητα για την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας ανήκει στα κράτη μέλη, θα πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα της Επιτροπής να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις, να παρακολουθεί την πρόοδο και να απευθύνει έντονες προειδοποιήσεις στις χώρες που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης, για παράδειγμα μέσω:






  — | του συντονισμού των σχετικών χρηματοδοτικών πόρων, προγραμμάτων και οργανισμών της ΕΕ στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου προγράμματος της ΕΕ για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης,, |
| --- | --- | --- |

7.4

Έστω και αν η κύρια αρμοδιότητα για την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας ανήκει στα κράτη μέλη, θα πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα της Επιτροπής να χαράσσει πολιτικές κατευθύνσεις, να παρακολουθεί την πρόοδο και να απευθύνει έντονες προειδοποιήσεις στις χώρες που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης, για παράδειγμα μέσω:

—

του συντονισμού των σχετικών χρηματοδοτικών πόρων, προγραμμάτων και οργανισμών της ΕΕ στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου προγράμματος της ΕΕ για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης,,

| — | της αναθεώρησης και, αν είναι απαραίτητο, της προσαρμογής των υφιστάμενων πινάκων επιδόσεων για τη μέτρηση της προόδου προς τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης, με ιδιαίτερη επικέντρωση στους στόχους, τις προθεσμίες και την αξιολόγηση των προσπαθειών των κρατών μελών, |
| --- | --- |

—

της αναθεώρησης και, αν είναι απαραίτητο, της προσαρμογής των υφιστάμενων πινάκων επιδόσεων για τη μέτρηση της προόδου προς τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης, με ιδιαίτερη επικέντρωση στους στόχους, τις προθεσμίες και την αξιολόγηση των προσπαθειών των κρατών μελών,

| — | της αξιολόγησης της πραγματικής συμμετοχής των ενδιαφερομένων στην επεξεργασία των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης, |
| --- | --- |

—

της αξιολόγησης της πραγματικής συμμετοχής των ενδιαφερομένων στην επεξεργασία των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης,

| — | της οικοδόμησης ενός πλαισίου σύγκλισης με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και της πραγματικής συμμετοχής των εμπλεκομένων στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, ιδίως στους τομείς της έρευνας, της εκπαίδευσης/κατάρτισης και της απασχόλησης, |
| --- | --- |

—

της οικοδόμησης ενός πλαισίου σύγκλισης με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και της πραγματικής συμμετοχής των εμπλεκομένων στην ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, ιδίως στους τομείς της έρευνας, της εκπαίδευσης/κατάρτισης και της απασχόλησης,

| — | της ανάπτυξης δεικτών, συγκριτικών αξιολογήσεων και δεδομένων που αντανακλούν τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών, |
| --- | --- |

—

της ανάπτυξης δεικτών, συγκριτικών αξιολογήσεων και δεδομένων που αντανακλούν τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των πολιτών,

| — | της συγκεφαλαίωσης της προόδου προς την κοινωνία της γνώσης σε μία ετήσια έκθεση. |
| --- | --- |

—

της συγκεφαλαίωσης της προόδου προς την κοινωνία της γνώσης σε μία ετήσια έκθεση.

| 7.5 | Αυτή η ετήσια έκθεση θα πρέπει να συζητείται από τα Συμβούλια Ανταγωνιστικότητας και Απασχόλησης, από το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και από τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και το κοινό. |
| --- | --- |

7.5

Αυτή η ετήσια έκθεση θα πρέπει να συζητείται από τα Συμβούλια Ανταγωνιστικότητας και Απασχόλησης, από το Ευρωπαϊκό και τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και από τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και το κοινό.

| 7.6 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να ξεκινήσει μια μόνιμη και διαρθρωμένη συζήτηση για την περαιτέρω προώθηση του δημόσιου διαλόγου και την υποκίνηση των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα να λάβουν υπόψη τις προσδοκίες και τις ανησυχίες των πολιτών και να αντικρούσουν έτσι τον αυξανόμενο σκεπτικισμό και την έλλειψη δέσμευσης. Η συζήτηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης το τοπικό, το περιφερειακό και το ευρωπαϊκό επίπεδο και να χρησιμοποιεί καινοτόμους μεθόδους για την εξέταση των μελλοντικών προκλήσεων και στρατηγικών επιλογών. |
| --- | --- |

7.6

Η ΕΟΚΕ συνιστά να ξεκινήσει μια μόνιμη και διαρθρωμένη συζήτηση για την περαιτέρω προώθηση του δημόσιου διαλόγου και την υποκίνηση των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα να λάβουν υπόψη τις προσδοκίες και τις ανησυχίες των πολιτών και να αντικρούσουν έτσι τον αυξανόμενο σκεπτικισμό και την έλλειψη δέσμευσης. Η συζήτηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης το τοπικό, το περιφερειακό και το ευρωπαϊκό επίπεδο και να χρησιμοποιεί καινοτόμους μεθόδους για την εξέταση των μελλοντικών προκλήσεων και στρατηγικών επιλογών.

| 7.7 | Τα εθνικά κοινοβούλια έχουν καίριο ρόλο και πρέπει να συμμετάσχουν στη συζήτηση. Η ΕΟΚΕ συνιστά μάλιστα να διοργανώνεται σε κάθε κοινοβούλιο συζήτηση για το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης πριν από τη συζήτηση στο Συμβούλιο, τον ίδιο μήνα και, αν είναι δυνατό, την ίδια εβδομάδα. Τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια και οι παρεμφερείς οργανισμοί έχουν επίσης ευθύνη εν προκειμένω, ενώ στις χώρες όπου δεν υπάρχουν τέτοια Συμβούλια θα πρέπει να προωθήσουν τη συζήτηση οι κοινωνικοί εταίροι και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

7.7

Τα εθνικά κοινοβούλια έχουν καίριο ρόλο και πρέπει να συμμετάσχουν στη συζήτηση. Η ΕΟΚΕ συνιστά μάλιστα να διοργανώνεται σε κάθε κοινοβούλιο συζήτηση για το εθνικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης πριν από τη συζήτηση στο Συμβούλιο, τον ίδιο μήνα και, αν είναι δυνατό, την ίδια εβδομάδα. Τα εθνικά Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια και οι παρεμφερείς οργανισμοί έχουν επίσης ευθύνη εν προκειμένω, ενώ στις χώρες όπου δεν υπάρχουν τέτοια Συμβούλια θα πρέπει να προωθήσουν τη συζήτηση οι κοινωνικοί εταίροι και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

| 7.8 | Η καινοτομία και η μάθηση έχουν τοπική βάση. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών φορέων στη δημιουργία του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και την κοινή τους ευθύνη με τα κράτη μέλη για την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας. Ειδικότερα οι αστικές και οι μητροπολιτικές περιοχές έχουν μεγάλη σημασία από αυτή την άποψη, αλλά πρέπει να προαχθεί και η συμμετοχή όλων των άλλων περιφερειών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το γεγονός ότι μία από τις τρεις προτεραιότητες της μελλοντικής πολιτικής για τη συνοχή είναι η ενθάρρυνση της καινοτομίας, του επιχειρηματικού πνεύματος και της οικονομίας της γνώσης. |
| --- | --- |

7.8

Η καινοτομία και η μάθηση έχουν τοπική βάση. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών φορέων στη δημιουργία του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης και την κοινή τους ευθύνη με τα κράτη μέλη για την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας. Ειδικότερα οι αστικές και οι μητροπολιτικές περιοχές έχουν μεγάλη σημασία από αυτή την άποψη, αλλά πρέπει να προαχθεί και η συμμετοχή όλων των άλλων περιφερειών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το γεγονός ότι μία από τις τρεις προτεραιότητες της μελλοντικής πολιτικής για τη συνοχή είναι η ενθάρρυνση της καινοτομίας, του επιχειρηματικού πνεύματος και της οικονομίας της γνώσης.

8.   Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών — Πώς μπορούν να συμβάλουν οι κυριότεροι εμπλεκόμενοι φορείς

| 8.1 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέτρεψε την ΕΟΚΕ να συγκροτήσει, μαζί με τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια των κρατών μελών και άλλες παρεμφερείς οργανώσεις, ένα αμφίδρομο δίκτυο πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση της εφαρμογής της στρατηγικής (11). Η διαδικασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει. Η συνεργασία για την παρούσα γνωμοδότηση και την συγκεφαλαιωτική έκθεση είναι ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Θα υπογραμμιστούν οι βέλτιστες πρακτικές και οι εμπειρίες της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στις δράσεις και τις πολιτικές για την επίτευξη της κοινωνίας της γνώσης (12). |
| --- | --- |

8.1

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προέτρεψε την ΕΟΚΕ να συγκροτήσει, μαζί με τα Οικονομικά και Κοινωνικά Συμβούλια των κρατών μελών και άλλες παρεμφερείς οργανώσεις, ένα αμφίδρομο δίκτυο πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση της εφαρμογής της στρατηγικής (11). Η διαδικασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει. Η συνεργασία για την παρούσα γνωμοδότηση και την συγκεφαλαιωτική έκθεση είναι ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Θα υπογραμμιστούν οι βέλτιστες πρακτικές και οι εμπειρίες της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στις δράσεις και τις πολιτικές για την επίτευξη της κοινωνίας της γνώσης (12).

| 8.2 | Πρέπει να γεφυρωθεί επειγόντως το υφιστάμενο έλλειμμα πληροφόρησης μεταξύ των πολιτών και της Ευρώπης, με επικέντρωση στις προσδοκίες και στις ανησυχίες τους. Απαιτείται μια σύγχρονη προσέγγιση της επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης, προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμμετοχή και η κινητοποίηση του κοινού και, ει δυνατόν, να πεισθούν οι πολίτες να αναλάβουν ευθύνες. Ο Τύπος και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να συμμετάσχουν περισσότερο στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. Σε σχέση με αυτό το θέμα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής, που προτάθηκε από την κα Wallström με βάση τις τρεις αρχές «Ακούμε, επικοινωνούμε, προσαρμοζόμαστε τοπικά» (13). Θα πρέπει να δοθεί συνέχεια στα συμπεράσματα του Φόρουμ των Ενδιαφερομένων, που διοργανώθηκε από την ΕΟΚΕ με τη συνεργασία της Επιτροπής στις 7 και 8 Νοεμβρίου. |
| --- | --- |

8.2

Πρέπει να γεφυρωθεί επειγόντως το υφιστάμενο έλλειμμα πληροφόρησης μεταξύ των πολιτών και της Ευρώπης, με επικέντρωση στις προσδοκίες και στις ανησυχίες τους. Απαιτείται μια σύγχρονη προσέγγιση της επικοινωνίας και της ευαισθητοποίησης, προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμμετοχή και η κινητοποίηση του κοινού και, ει δυνατόν, να πεισθούν οι πολίτες να αναλάβουν ευθύνες. Ο Τύπος και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να συμμετάσχουν περισσότερο στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. Σε σχέση με αυτό το θέμα, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής, που προτάθηκε από την κα Wallström με βάση τις τρεις αρχές «Ακούμε, επικοινωνούμε, προσαρμοζόμαστε τοπικά» (13). Θα πρέπει να δοθεί συνέχεια στα συμπεράσματα του Φόρουμ των Ενδιαφερομένων, που διοργανώθηκε από την ΕΟΚΕ με τη συνεργασία της Επιτροπής στις 7 και 8 Νοεμβρίου.

| 8.3 | Συμμετοχή σημαίνει επίσης ότι τα εμπλεκόμενα μέρη του ιδιωτικού τομέα πρέπει να αναλάβουν δράση και ευθύνη με απτές συμβολές και ενέργειες. Οι δημόσιες αρχές οφείλουν να επικροτούν και να υποστηρίζουν τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης. |
| --- | --- |

8.3

Συμμετοχή σημαίνει επίσης ότι τα εμπλεκόμενα μέρη του ιδιωτικού τομέα πρέπει να αναλάβουν δράση και ευθύνη με απτές συμβολές και ενέργειες. Οι δημόσιες αρχές οφείλουν να επικροτούν και να υποστηρίζουν τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην υλοποίηση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου της Γνώσης.

| 8.4 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τη δυνητική συμβολή μερικών από τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς:






  — | Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης. Είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν στον διάλογο αυτό και οι ΜΜΕ. Η διά βίου μάθηση, η καινοτομία και η επικουρική κοινωνική προστασία είναι μερικά από τα σημαντικά θέματα που μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- | --- |

8.4

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τη δυνητική συμβολή μερικών από τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς:

—

Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης. Είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν στον διάλογο αυτό και οι ΜΜΕ. Η διά βίου μάθηση, η καινοτομία και η επικουρική κοινωνική προστασία είναι μερικά από τα σημαντικά θέματα που μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου.

| — | Οι κοινωνικοί εταίροι σε πολλά κράτη μέλη έχουν παράσχει σημαντικές συμβολές, ιδίως μέσω κοινών δηλώσεων και συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμφωνιών για τη διά βίου μάθηση. Ωστόσο, οι κοινές αυτές συμφωνίες απέχουν πολύ από την κάλυψη όλων των εργαζομένων. Αν και πολύ διαφορετικές ως προς τη φύση τους, οι δράσεις έχουν κοινά στοιχεία όπως το δικαίωμα όλων των εργαζομένων να συμμετέχουν στη συνεχή κατάρτιση και η καθιέρωση συστημάτων εξέλιξης της σταδιοδρομίας και πλαισίων αξιολόγησης των επαγγελματικών προσόντων. Αξίζει να αξιολογηθεί η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο της συμφωνίας-πλαισίου που συνήφθη μεταξύ των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων το 2002. |
| --- | --- |

—

Οι κοινωνικοί εταίροι σε πολλά κράτη μέλη έχουν παράσχει σημαντικές συμβολές, ιδίως μέσω κοινών δηλώσεων και συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμφωνιών για τη διά βίου μάθηση. Ωστόσο, οι κοινές αυτές συμφωνίες απέχουν πολύ από την κάλυψη όλων των εργαζομένων. Αν και πολύ διαφορετικές ως προς τη φύση τους, οι δράσεις έχουν κοινά στοιχεία όπως το δικαίωμα όλων των εργαζομένων να συμμετέχουν στη συνεχή κατάρτιση και η καθιέρωση συστημάτων εξέλιξης της σταδιοδρομίας και πλαισίων αξιολόγησης των επαγγελματικών προσόντων. Αξίζει να αξιολογηθεί η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο της συμφωνίας-πλαισίου που συνήφθη μεταξύ των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων το 2002.

| — | Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις μπορούν να διορθώσουν τις αδυναμίες των επιχειρήσεων που δεν πραγματοποιούν επαρκείς επενδύσεις στην κατάρτιση (14). Με τις συλλογικές συμφωνίες τομεακού και πανεθνικού επιπέδου καθιερώνονται ομοιόμορφες συνθήκες ανταγωνισμού, που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην κατάρτιση και για τους εργαζομένους με λιγότερα προσόντα. Με την καθιέρωση της αμοιβαίας χρηματοδότησης των επενδύσεων στους ανθρώπινους πόρους, η πρόσβαση στη διά βίου μάθηση αυξήθηκε. |
| --- | --- |

—

Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις μπορούν να διορθώσουν τις αδυναμίες των επιχειρήσεων που δεν πραγματοποιούν επαρκείς επενδύσεις στην κατάρτιση (14). Με τις συλλογικές συμφωνίες τομεακού και πανεθνικού επιπέδου καθιερώνονται ομοιόμορφες συνθήκες ανταγωνισμού, που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην κατάρτιση και για τους εργαζομένους με λιγότερα προσόντα. Με την καθιέρωση της αμοιβαίας χρηματοδότησης των επενδύσεων στους ανθρώπινους πόρους, η πρόσβαση στη διά βίου μάθηση αυξήθηκε.

| — | Οι επιχειρήσεις είναι βασικοί παράγοντες για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Θα πρέπει να προβλέπουν και να διαχειρίζονται τις αλλαγές με την πραγματοποίηση στρατηγικών επενδύσεων στην παραγωγή και την εφαρμογή της γνώσης και να δημοσιεύουν εκθέσεις για τις δράσεις τους στους τομείς της διά βίου μάθησης, της καινοτομίας, της έρευνας και της αναδιάρθρωσης στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης. |
| --- | --- |

—

Οι επιχειρήσεις είναι βασικοί παράγοντες για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο της Γνώσης. Θα πρέπει να προβλέπουν και να διαχειρίζονται τις αλλαγές με την πραγματοποίηση στρατηγικών επενδύσεων στην παραγωγή και την εφαρμογή της γνώσης και να δημοσιεύουν εκθέσεις για τις δράσεις τους στους τομείς της διά βίου μάθησης, της καινοτομίας, της έρευνας και της αναδιάρθρωσης στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής τους ευθύνης.

| — | Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι οργανισμοί χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου μπορούν να παρέχουν ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια και κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου στις καινοτόμους επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ, και να αναπτύσσουν, μαζί με τις δημόσιες αρχές, ολοκληρωμένα πακέτα στήριξης. Θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες που παρέχει το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (CIP) (15) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ) και να βρουν νέες χρηματοδοτικές λύσεις. |
| --- | --- |

—

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι οργανισμοί χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου μπορούν να παρέχουν ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια και κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου στις καινοτόμους επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ, και να αναπτύσσουν, μαζί με τις δημόσιες αρχές, ολοκληρωμένα πακέτα στήριξης. Θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες που παρέχει το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (CIP) (15) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ) και να βρουν νέες χρηματοδοτικές λύσεις.

| — | Οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, που βασίζονται στην αλληλεγγύη, μπορούν να προωθήσουν τόσο οικονομικές όσο και κοινωνικές καινοτομίες για τη δημιουργία απασχόλησης και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού με την ενσωμάτωση των μειονεκτουσών ομάδων. |
| --- | --- |

—

Οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, που βασίζονται στην αλληλεγγύη, μπορούν να προωθήσουν τόσο οικονομικές όσο και κοινωνικές καινοτομίες για τη δημιουργία απασχόλησης και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού με την ενσωμάτωση των μειονεκτουσών ομάδων.

| — | Οι ανεπίσημοι οργανισμοί μάθησης που δεν ανήκουν στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα (για παράδειγμα, εκείνοι που διοικούνται από τους κοινωνικούς εταίρους ή από ενώσεις) έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικοί στην παροχή και στην προσαρμογή διαρθρώσεων και μεθόδων διά βίου μάθησης, ώστε να μπορούν όλες οι κοινωνικές ομάδες να συμμετέχουν στην κοινωνία της γνώσης. |
| --- | --- |

—

Οι ανεπίσημοι οργανισμοί μάθησης που δεν ανήκουν στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα (για παράδειγμα, εκείνοι που διοικούνται από τους κοινωνικούς εταίρους ή από ενώσεις) έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικοί στην παροχή και στην προσαρμογή διαρθρώσεων και μεθόδων διά βίου μάθησης, ώστε να μπορούν όλες οι κοινωνικές ομάδες να συμμετέχουν στην κοινωνία της γνώσης.

| — | Οι καταναλωτές μπορούν να ευνοήσουν και να ενθαρρύνουν τις καινοτομίες και τις τεχνολογίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής με τη δέουσα συνεκτίμηση των κοινωνικών και των ηθικών συνεπειών τους. |
| --- | --- |

—

Οι καταναλωτές μπορούν να ευνοήσουν και να ενθαρρύνουν τις καινοτομίες και τις τεχνολογίες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής με τη δέουσα συνεκτίμηση των κοινωνικών και των ηθικών συνεπειών τους.

| — | Οι νέοι μπορούν να ωφεληθούν ιδιαίτερα, διότι είναι ανοιχτοί στις νέες γνώσεις και τεχνολογίες. Μπορούν να συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων της Λισαβόνας μέσω του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Νεολαία (16). Σημαντικοί τομείς δράσης είναι η δημιουργία δυνατοτήτων απασχόλησης για τους σπουδαστές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα μέτρα για τη μείωση του ποσοστού των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. |
| --- | --- |

—

Οι νέοι μπορούν να ωφεληθούν ιδιαίτερα, διότι είναι ανοιχτοί στις νέες γνώσεις και τεχνολογίες. Μπορούν να συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων της Λισαβόνας μέσω του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Νεολαία (16). Σημαντικοί τομείς δράσης είναι η δημιουργία δυνατοτήτων απασχόλησης για τους σπουδαστές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα μέτρα για τη μείωση του ποσοστού των νέων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο.

| — | Οι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι μπορούν επίσης να διαδραματίσουν τον ρόλο τους στην κοινωνία της γνώσης μέσω της καθιέρωσης διά βίου μάθησης και επαγγελματικών προσόντων για την πρόσβαση στον κλάδο τους. |
| --- | --- |

—

Οι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι μπορούν επίσης να διαδραματίσουν τον ρόλο τους στην κοινωνία της γνώσης μέσω της καθιέρωσης διά βίου μάθησης και επαγγελματικών προσόντων για την πρόσβαση στον κλάδο τους.

| — | Τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά, δεδομένου ότι αποτελούν βασικά ιδρύματα για την πρόοδο προς την κοινωνία της γνώσης. Είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί η συνεργασία των πανεπιστημίων με τη βιομηχανία, προκειμένου να διαδοθούν τα αποτελέσματα της εφαρμοσμένης έρευνας και να προαχθεί επίσης η διεθνική κινητικότητα των σπουδαστών. |
| --- | --- |

—

Τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά, δεδομένου ότι αποτελούν βασικά ιδρύματα για την πρόοδο προς την κοινωνία της γνώσης. Είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί η συνεργασία των πανεπιστημίων με τη βιομηχανία, προκειμένου να διαδοθούν τα αποτελέσματα της εφαρμοσμένης έρευνας και να προαχθεί επίσης η διεθνική κινητικότητα των σπουδαστών.

| — | Η ερευνητική κοινότητα μπορεί, μαζί με τα κράτη μέλη, να ενισχύσει την αξία της έρευνας ως επαγγέλματος και να προωθήσει τη συμμετοχή των ερευνητών σε διεθνικές συνεργασίες, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του Ερευνητή και τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Δεοντολογίας για την Πρόσληψη Ερευνητών, καθιστώντας έτσι πιο ελκυστική την ερευνητική σταδιοδρομία. |
| --- | --- |

—

Η ερευνητική κοινότητα μπορεί, μαζί με τα κράτη μέλη, να ενισχύσει την αξία της έρευνας ως επαγγέλματος και να προωθήσει τη συμμετοχή των ερευνητών σε διεθνικές συνεργασίες, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του Ερευνητή και τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Δεοντολογίας για την Πρόσληψη Ερευνητών, καθιστώντας έτσι πιο ελκυστική την ερευνητική σταδιοδρομία.

9.   Τέσσερις προτάσεις προτεραιότητας

9.1   Δημιουργία θετικού μακροοικονομικού πλαισίου πολιτικής για την κοινωνία της γνώσης

| 9.1.1 | Στη σύνοδο κορυφής του, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την εισαγωγή μιας μεταρρύθμισης στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση αυτή, η μακροοικονομική σταθερότητα και η συμμόρφωση με τους κανόνες παραμένουν κεντρικό μέλημα (17). Ωστόσο, ο αναπροσανατολισμός των δημόσιων δαπανών προς την Ε&Α και την καινοτομία είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που πρέπει να λαμβάνει υπόψη η ΕΕ κατά την αξιολόγηση προσωρινών δημόσιων ελλειμμάτων που υπερβαίνουν το 3 % ή κατά τον καθορισμό προγραμμάτων προσαρμογής. |
| --- | --- |

9.1.1

Στη σύνοδο κορυφής του, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την εισαγωγή μιας μεταρρύθμισης στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση αυτή, η μακροοικονομική σταθερότητα και η συμμόρφωση με τους κανόνες παραμένουν κεντρικό μέλημα (17). Ωστόσο, ο αναπροσανατολισμός των δημόσιων δαπανών προς την Ε&Α και την καινοτομία είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που πρέπει να λαμβάνει υπόψη η ΕΕ κατά την αξιολόγηση προσωρινών δημόσιων ελλειμμάτων που υπερβαίνουν το 3 % ή κατά τον καθορισμό προγραμμάτων προσαρμογής.

| 9.1.2 | Η οικονομική μεγέθυνση και η απασχόληση είναι απαραίτητες, διότι διευκολύνουν την επίτευξη των στόχων των περισσότερων άλλων πολιτικών και αμβλύνουν τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η παρούσα πολιτική της ΕΕ δεν εστιάζει επαρκώς στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση. Το μείγμα πολιτικής που καθορίστηκε στους Γενικούς Προσανατολισμούς των Οικονομικών Πολιτικών δεν είναι ισορροπημένο, επειδή βασίζεται στην επίτευξη της σταθερότητας εις βάρος της οικονομικής μεγέθυνσης και επειδή εστιάζεται πρωτίστως σε μέτρα που αφορούν την πλευρά της προσφοράς. Παραβλέπει το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις για την αύξηση των δυνατοτήτων οικονομικής μεγέθυνσης πρέπει να συμπληρώνονται με μέτρα για την τόνωση της πραγματικής ζήτησης. |
| --- | --- |

9.1.2

Η οικονομική μεγέθυνση και η απασχόληση είναι απαραίτητες, διότι διευκολύνουν την επίτευξη των στόχων των περισσότερων άλλων πολιτικών και αμβλύνουν τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η παρούσα πολιτική της ΕΕ δεν εστιάζει επαρκώς στην οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση. Το μείγμα πολιτικής που καθορίστηκε στους Γενικούς Προσανατολισμούς των Οικονομικών Πολιτικών δεν είναι ισορροπημένο, επειδή βασίζεται στην επίτευξη της σταθερότητας εις βάρος της οικονομικής μεγέθυνσης και επειδή εστιάζεται πρωτίστως σε μέτρα που αφορούν την πλευρά της προσφοράς. Παραβλέπει το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις για την αύξηση των δυνατοτήτων οικονομικής μεγέθυνσης πρέπει να συμπληρώνονται με μέτρα για την τόνωση της πραγματικής ζήτησης.

| 9.1.3 | Επίσης σημαντικός, από αυτήν την άποψη, είναι ο στενότερος συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, καθώς και η σύνδεση του μακροοικονομικού διαλόγου με την τριμερή διάσκεψη κορυφής των κοινωνικών εταίρων και η έναρξη εμπεριστατωμένων συζητήσεων με την ΕΚΤ. |
| --- | --- |

9.1.3

Επίσης σημαντικός, από αυτήν την άποψη, είναι ο στενότερος συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, καθώς και η σύνδεση του μακροοικονομικού διαλόγου με την τριμερή διάσκεψη κορυφής των κοινωνικών εταίρων και η έναρξη εμπεριστατωμένων συζητήσεων με την ΕΚΤ.

| 9.1.4 | Υπό τις συνθήκες αυτές, οι μακροοικονομικές πολιτικές, συγκεκριμένα οι δημοσιονομικές και φορολογικές, θα πρέπει να προάγουν την κοινωνία της γνώσης, δίνοντας ιδίως προτεραιότητα στην προώθηση των νέων τεχνολογιών που καθοδηγούνται από τη ζήτηση. |
| --- | --- |

9.1.4

Υπό τις συνθήκες αυτές, οι μακροοικονομικές πολιτικές, συγκεκριμένα οι δημοσιονομικές και φορολογικές, θα πρέπει να προάγουν την κοινωνία της γνώσης, δίνοντας ιδίως προτεραιότητα στην προώθηση των νέων τεχνολογιών που καθοδηγούνται από τη ζήτηση.

9.2   Διαμόρφωση πλαισίου και εξασφάλιση πόρων για τη διά βίου μάθηση

| 9.2.1 | Στην εαρινή σύνοδο κορυφής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε ότι «η διά βίου μάθηση συνιστά προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας» (18). |
| --- | --- |

9.2.1

Στην εαρινή σύνοδο κορυφής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε ότι «η διά βίου μάθηση συνιστά προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας» (18).

| 9.2.2 | Σημειωτέον ότι οι χώρες με τις καλύτερες οικονομικές και κοινωνικές επιδόσεις έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό ενήλικου πληθυσμού που συμμετέχει στην εκπαίδευση και κατάρτιση, ενώ στις χώρες με τις χαμηλότερες επιδόσεις συμβαίνει το αντίθετο. Πρέπει να αναγνωριστεί η αρχή μιας «δεύτερης ευκαιρίας» και να προταθεί ένα συμβόλαιο σε όλους εκείνους που έχασαν την πρώτη τους ευκαιρία για αρχική κατάρτιση. Η ιδέα αυτή μπορεί να υλοποιηθεί με διάφορες μεθόδους, όπως η παροχή κατάρτισης ή μιας «επιταγής ελεύθερου χρόνου», η οποία θα μπορεί να «εξαργυρωθεί» σε οποιαδήποτε στιγμή του βίου, παρέχοντας την ευκαιρία ανάκτησης των βασικών γνώσεων. |
| --- | --- |

9.2.2

Σημειωτέον ότι οι χώρες με τις καλύτερες οικονομικές και κοινωνικές επιδόσεις έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό ενήλικου πληθυσμού που συμμετέχει στην εκπαίδευση και κατάρτιση, ενώ στις χώρες με τις χαμηλότερες επιδόσεις συμβαίνει το αντίθετο. Πρέπει να αναγνωριστεί η αρχή μιας «δεύτερης ευκαιρίας» και να προταθεί ένα συμβόλαιο σε όλους εκείνους που έχασαν την πρώτη τους ευκαιρία για αρχική κατάρτιση. Η ιδέα αυτή μπορεί να υλοποιηθεί με διάφορες μεθόδους, όπως η παροχή κατάρτισης ή μιας «επιταγής ελεύθερου χρόνου», η οποία θα μπορεί να «εξαργυρωθεί» σε οποιαδήποτε στιγμή του βίου, παρέχοντας την ευκαιρία ανάκτησης των βασικών γνώσεων.

| 9.2.3 | Έχει ουσιώδη σημασία να γίνουν τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής πραγματικότητα. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για έναν «Πανευρωπαϊκό Χάρτη για τη διά βίου μάθηση» (19). Η ΕΕ και τα κράτη μέλη, από κοινού με τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς, πρέπει να προσδιορίσουν τις βασικές προτεραιότητες και δράσεις και να τους παράσχουν νομική βάση και επαρκείς οικονομικούς πόρους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν ότι θα εφαρμόσουν τον Χάρτη σε όλα τα επίπεδα μέσω «συμφώνων για τη διά βίου μάθηση» ή παρόμοιων ρυθμίσεων. Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να καθοριστούν βάσει του δεδομένου ότι η διά βίου μάθηση αποτελεί υπηρεσία γενικού συμφέροντος. |
| --- | --- |

9.2.3

Έχει ουσιώδη σημασία να γίνουν τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής πραγματικότητα. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για έναν «Πανευρωπαϊκό Χάρτη για τη διά βίου μάθηση» (19). Η ΕΕ και τα κράτη μέλη, από κοινού με τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς, πρέπει να προσδιορίσουν τις βασικές προτεραιότητες και δράσεις και να τους παράσχουν νομική βάση και επαρκείς οικονομικούς πόρους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν ότι θα εφαρμόσουν τον Χάρτη σε όλα τα επίπεδα μέσω «συμφώνων για τη διά βίου μάθηση» ή παρόμοιων ρυθμίσεων. Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να καθοριστούν βάσει του δεδομένου ότι η διά βίου μάθηση αποτελεί υπηρεσία γενικού συμφέροντος.

| 9.2.4 | Είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις σε όλες τις φάσεις της διά βίου μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της νηπιακής ηλικίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμφωνήσουν επί ενός ποσοτικού στόχου, εκπεφρασμένου ως ποσοστού των επενδύσεων στην εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της διά βίου μάθησης. Ωστόσο, οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο από τους δημόσιους προϋπολογισμούς, οι οποίοι πρέπει να συμπληρωθούν με συλλογικές ή άλλες συμφωνίες μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων, από τις επιχειρήσεις και από τα άτομα ανάλογα με τις δυνατότητές τους. Οι δημόσιοι και οι ιδιωτικοί φορείς πρέπει να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν τη συμμετοχή των ατόμων και να τα καθιστούν υπεύθυνα για την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. |
| --- | --- |

9.2.4

Είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις σε όλες τις φάσεις της διά βίου μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της νηπιακής ηλικίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμφωνήσουν επί ενός ποσοτικού στόχου, εκπεφρασμένου ως ποσοστού των επενδύσεων στην εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης της διά βίου μάθησης. Ωστόσο, οι δαπάνες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο από τους δημόσιους προϋπολογισμούς, οι οποίοι πρέπει να συμπληρωθούν με συλλογικές ή άλλες συμφωνίες μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων, από τις επιχειρήσεις και από τα άτομα ανάλογα με τις δυνατότητές τους. Οι δημόσιοι και οι ιδιωτικοί φορείς πρέπει να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν τη συμμετοχή των ατόμων και να τα καθιστούν υπεύθυνα για την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

| 9.2.5 | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν να χορηγείται για τη διά βίου μάθηση ένα ελάχιστο επίπεδο πόρων των διαρθρωτικών ταμείων, για παράδειγμα τουλάχιστον το ένα τρίτο του συνόλου (20). Οι πόροι αυτοί θα πρέπει να εστιάζουν και να στηρίζουν «σύμφωνα διά βίου μάθησης», προκειμένου να αυξηθεί η πρόσβαση όλων των εργαζομένων στην κατάρτιση, καθώς και ειδικά διαμορφωμένες πρωτοβουλίες για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες. Το κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να αποδεικνύει ότι χρησιμοποιεί πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για να συμβάλει στην υλοποίηση του εθνικού του προγράμματος μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

9.2.5

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν να χορηγείται για τη διά βίου μάθηση ένα ελάχιστο επίπεδο πόρων των διαρθρωτικών ταμείων, για παράδειγμα τουλάχιστον το ένα τρίτο του συνόλου (20). Οι πόροι αυτοί θα πρέπει να εστιάζουν και να στηρίζουν «σύμφωνα διά βίου μάθησης», προκειμένου να αυξηθεί η πρόσβαση όλων των εργαζομένων στην κατάρτιση, καθώς και ειδικά διαμορφωμένες πρωτοβουλίες για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες. Το κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να αποδεικνύει ότι χρησιμοποιεί πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για να συμβάλει στην υλοποίηση του εθνικού του προγράμματος μεταρρύθμισης.

| 9.2.6 | Σε τοπικό επίπεδο, μπορούν να ιδρυθούν ανοιχτά κέντρα μάθησης, να συναφθούν σύμφωνα για την προώθηση της διά βίου μάθησης ή να εφαρμοστούν άλλα παρόμοια προγράμματα κατάρτισης στο πλαίσιο μιας ευρείας εταιρικής σχέσης. Τα πανεπιστήμια πρέπει επίσης να διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο στη διά βίου μάθηση. |
| --- | --- |

9.2.6

Σε τοπικό επίπεδο, μπορούν να ιδρυθούν ανοιχτά κέντρα μάθησης, να συναφθούν σύμφωνα για την προώθηση της διά βίου μάθησης ή να εφαρμοστούν άλλα παρόμοια προγράμματα κατάρτισης στο πλαίσιο μιας ευρείας εταιρικής σχέσης. Τα πανεπιστήμια πρέπει επίσης να διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο στη διά βίου μάθηση.

9.3   Πολιτικές προαγωγής εύχρηστων καινοτομιών και τεχνολογιών

| 9.3.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσον αφορά τη συμβολή του 7ου προγράμματος-πλαισίου Ε&Α στη γεφύρωση του τεχνολογικού χάσματος και την ανάγκη να αναπτύξουν τα κράτη μέλη ολοκληρωμένες πολιτικές για την καινοτομία, που θα υποστηριχθούν από το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, για να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα ιδίως των ΜΜΕ. Υποστηρίζει επίσης την πρόταση να αναπτύξει η Ευρώπη μια ενεργό βιομηχανική πολιτική μέσω διάφορων τεχνολογικών πρωτοβουλιών (21). |
| --- | --- |

9.3.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσον αφορά τη συμβολή του 7ου προγράμματος-πλαισίου Ε&Α στη γεφύρωση του τεχνολογικού χάσματος και την ανάγκη να αναπτύξουν τα κράτη μέλη ολοκληρωμένες πολιτικές για την καινοτομία, που θα υποστηριχθούν από το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, για να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα ιδίως των ΜΜΕ. Υποστηρίζει επίσης την πρόταση να αναπτύξει η Ευρώπη μια ενεργό βιομηχανική πολιτική μέσω διάφορων τεχνολογικών πρωτοβουλιών (21).

| 9.3.2 | Τα ερευνητικά προγράμματα θα πρέπει να παρακολουθούνται στενότερα και να αξιολογούνται, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι πόροι χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας καινοτομίας. Η καινοτομία πρέπει να νοείται ως σφαιρική έννοια και να μην εστιάζει μόνο στις διαδικασίες, τα προϊόντα και την τεχνολογία, αλλά και στη διακυβέρνηση, στην αειφόρο ανάπτυξη και στις οικονομικές απαντήσεις στα κοινωνικά ζητήματα, προκειμένου να υποστηριχθεί το ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνίας. Οι καινοτομίες θα πρέπει να διαπερνούν όλες τις κοινωνιακές διαδικασίες. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος των πολιτών είναι σημαντικά μέτρα υποστήριξης για την προώθηση της καινοτομίας. Η συμμετοχή των εργαζομένων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών στη διαμόρφωση των νέων προϊόντων και τεχνολογιών θα αμβλύνει τον αντίκτυπο των αναδιαρθρώσεων. |
| --- | --- |

9.3.2

Τα ερευνητικά προγράμματα θα πρέπει να παρακολουθούνται στενότερα και να αξιολογούνται, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι πόροι χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας καινοτομίας. Η καινοτομία πρέπει να νοείται ως σφαιρική έννοια και να μην εστιάζει μόνο στις διαδικασίες, τα προϊόντα και την τεχνολογία, αλλά και στη διακυβέρνηση, στην αειφόρο ανάπτυξη και στις οικονομικές απαντήσεις στα κοινωνικά ζητήματα, προκειμένου να υποστηριχθεί το ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνίας. Οι καινοτομίες θα πρέπει να διαπερνούν όλες τις κοινωνιακές διαδικασίες. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος των πολιτών είναι σημαντικά μέτρα υποστήριξης για την προώθηση της καινοτομίας. Η συμμετοχή των εργαζομένων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών στη διαμόρφωση των νέων προϊόντων και τεχνολογιών θα αμβλύνει τον αντίκτυπο των αναδιαρθρώσεων.

| 9.3.3 | Οι υψηλές φιλοδοξίες για καλύτερη υγεία, βιώσιμο περιβάλλον, ποιότητα των αστικών και των αγροτικών υποδομών, έξυπνες λύσεις για τις μεταφορές, ασφαλείς και αναδιοργανωμένους χώρους εργασίας και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς θα συντελέσουν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και νέων, καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες μπορούν, έτσι, να συντείνουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και εργασίας, εάν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς και συνεκτιμούν τις κοινωνικές και τις ηθικές συνέπειές τους. |
| --- | --- |

9.3.3

Οι υψηλές φιλοδοξίες για καλύτερη υγεία, βιώσιμο περιβάλλον, ποιότητα των αστικών και των αγροτικών υποδομών, έξυπνες λύσεις για τις μεταφορές, ασφαλείς και αναδιοργανωμένους χώρους εργασίας και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς θα συντελέσουν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και νέων, καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες μπορούν, έτσι, να συντείνουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και εργασίας, εάν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς και συνεκτιμούν τις κοινωνικές και τις ηθικές συνέπειές τους.

| 9.3.4 | Για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της, η Ευρώπη πρέπει να δώσει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στη διάδοση της τεχνολογίας, αξιοποιώντας τα αποτελέσματα του 7ου προγράμματος-πλαισίου και προάγοντας μια αγορά φιλική προς την καινοτομία. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στους κοινοτικούς και στους εθνικούς μηχανισμούς διάδοσης των γνώσεων — είτε πρόκειται για αποτελέσματα ερευνών είτε για νέες τεχνολογίες, καινοτόμα συστήματα ή μεθόδους μάθησης — και να διατεθούν περισσότεροι πόροι για τον σκοπό αυτό. Μπορεί να αναπτυχθεί μια νέα γενιά συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ως πρότυπο για την προαγωγή της διάδοσης της γνώσης. Θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ταχύτερη μετατροπή των τεχνολογικών εξελίξεων σε εμπορικά προϊόντα και υπηρεσίες. |
| --- | --- |

9.3.4

Για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της, η Ευρώπη πρέπει να δώσει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στη διάδοση της τεχνολογίας, αξιοποιώντας τα αποτελέσματα του 7ου προγράμματος-πλαισίου και προάγοντας μια αγορά φιλική προς την καινοτομία. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στους κοινοτικούς και στους εθνικούς μηχανισμούς διάδοσης των γνώσεων — είτε πρόκειται για αποτελέσματα ερευνών είτε για νέες τεχνολογίες, καινοτόμα συστήματα ή μεθόδους μάθησης — και να διατεθούν περισσότεροι πόροι για τον σκοπό αυτό. Μπορεί να αναπτυχθεί μια νέα γενιά συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ως πρότυπο για την προαγωγή της διάδοσης της γνώσης. Θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ταχύτερη μετατροπή των τεχνολογικών εξελίξεων σε εμπορικά προϊόντα και υπηρεσίες.

| 9.3.5 | Η ΕΟΚΕ ζητεί τακτικότερο και συστηματικότερο διάλογο με τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς σε όλα τα επίπεδα για την εφαρμογή και την παρακολούθηση των πολιτικών προαγωγής εύχρηστων καινοτομιών και τεχνολογιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει αυτή την προσέγγιση με τη δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων, καθώς και με τη συγκριτική αξιολόγηση των ορθών πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να προαχθούν οι βιομηχανικές περιοχές, τα τεχνολογικά πάρκα και άλλα καινοτόμα περιβάλλοντα. |
| --- | --- |

9.3.5

Η ΕΟΚΕ ζητεί τακτικότερο και συστηματικότερο διάλογο με τους κυριότερους εμπλεκόμενους φορείς σε όλα τα επίπεδα για την εφαρμογή και την παρακολούθηση των πολιτικών προαγωγής εύχρηστων καινοτομιών και τεχνολογιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει αυτή την προσέγγιση με τη δημοσίευση κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων, καθώς και με τη συγκριτική αξιολόγηση των ορθών πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να προαχθούν οι βιομηχανικές περιοχές, τα τεχνολογικά πάρκα και άλλα καινοτόμα περιβάλλοντα.

| 9.3.6 | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των ΜΜΕ και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και στην ανταπόκριση στις ανάγκες τους, με την εξασφάλιση της πρόσβασής τους στην Ε&ΤΑ και στις ερευνητικές υπηρεσίες, καθώς και της συμμετοχής τους στις δραστηριότητες Ε&ΤΑ. Οι ΜΜΕ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία περιφερειακών πόλων αριστείας. Πρέπει επίσης να εξεταστεί ως ενδεχόμενο η θέσπιση μέτρων για την αύξηση του μεριδίου των ΜΜΕ στις συμβάσεις του δημοσίου και εδώ μπορεί να χρησιμεύσει ως πρότυπο η θετική πείρα των ΗΠΑ στην υποστήριξη νέων, μικρών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. |
| --- | --- |

9.3.6

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των ΜΜΕ και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και στην ανταπόκριση στις ανάγκες τους, με την εξασφάλιση της πρόσβασής τους στην Ε&ΤΑ και στις ερευνητικές υπηρεσίες, καθώς και της συμμετοχής τους στις δραστηριότητες Ε&ΤΑ. Οι ΜΜΕ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία περιφερειακών πόλων αριστείας. Πρέπει επίσης να εξεταστεί ως ενδεχόμενο η θέσπιση μέτρων για την αύξηση του μεριδίου των ΜΜΕ στις συμβάσεις του δημοσίου και εδώ μπορεί να χρησιμεύσει ως πρότυπο η θετική πείρα των ΗΠΑ στην υποστήριξη νέων, μικρών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας.

| 9.3.7 | Οι τεχνολογικές πλατφόρμες που συνέστησαν οι εμπλεκόμενοι φορείς το 2003, υπό την καθοδήγηση της βιομηχανίας και με την υποστήριξη της Επιτροπής, προβλέπεται να εξελιχθούν σε ισχυρούς φορείς της ερευνητικής πολιτικής της ΕΕ και σε βάση της βιομηχανικής πολιτικής της. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αντιδράσει θετικά η βιομηχανία στο αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενισχυθεί ο ρόλος της στις τεχνολογικές πλατφόρμες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να είναι οι πλατφόρμες ανοιχτές στους κοινωνικούς εταίρους και τις άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν και αυτοί στον προσδιορισμό του ερευνητικού προγράμματος δράσης. |
| --- | --- |

9.3.7

Οι τεχνολογικές πλατφόρμες που συνέστησαν οι εμπλεκόμενοι φορείς το 2003, υπό την καθοδήγηση της βιομηχανίας και με την υποστήριξη της Επιτροπής, προβλέπεται να εξελιχθούν σε ισχυρούς φορείς της ερευνητικής πολιτικής της ΕΕ και σε βάση της βιομηχανικής πολιτικής της. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αντιδράσει θετικά η βιομηχανία στο αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενισχυθεί ο ρόλος της στις τεχνολογικές πλατφόρμες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να είναι οι πλατφόρμες ανοιχτές στους κοινωνικούς εταίρους και τις άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν και αυτοί στον προσδιορισμό του ερευνητικού προγράμματος δράσης.

9.4   Η κοινωνική προστασία πρέπει να διευκολύνει τη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης

| 9.4.1 | Για να παροτρυνθούν οι εργαζόμενοι να συμμετάσχουν ενεργά στη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης, απαιτείται έντονη αίσθηση επαγγελματικής ασφάλειας. Η ευελιξία πρέπει να συνδυαστεί με ενεργούς πολιτικές για την αγορά εργασίας, οι οποίες θα ενθαρρύνουν τους εργαζόμενους να συμμετέχουν στη διά βίου μάθηση. Η πείρα της Δανίας από την «ευέλικτη ασφάλεια» (flexicurity) θα μπορούσε να μας εμπνεύσει ως παράδειγμα. |
| --- | --- |

9.4.1

Για να παροτρυνθούν οι εργαζόμενοι να συμμετάσχουν ενεργά στη μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης, απαιτείται έντονη αίσθηση επαγγελματικής ασφάλειας. Η ευελιξία πρέπει να συνδυαστεί με ενεργούς πολιτικές για την αγορά εργασίας, οι οποίες θα ενθαρρύνουν τους εργαζόμενους να συμμετέχουν στη διά βίου μάθηση. Η πείρα της Δανίας από την «ευέλικτη ασφάλεια» (flexicurity) θα μπορούσε να μας εμπνεύσει ως παράδειγμα.

| 9.4.2 | Πρέπει να προσδιοριστούν νέες μορφές κοινωνικής προστασίας, προκειμένου να διευκολυνθούν η αναβάθμιση των προσόντων, η επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων και οι επιλογές τους μεταξύ επαγγελματικού βίου, κατάρτισης και οικογενειακής ζωής, αλλά και νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας και οι μεταβάσεις σε διαφορετικά επαγγελματικά καθεστώτα. Έτσι, μπορούν να αποφευχθούν συμβάσεις και συνθήκες στην αγορά εργασίας που απειλούν τα δικαιώματα των εργαζομένων και έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ικανότητα συμμετοχής τους στην κοινωνία της γνώσης. |
| --- | --- |

9.4.2

Πρέπει να προσδιοριστούν νέες μορφές κοινωνικής προστασίας, προκειμένου να διευκολυνθούν η αναβάθμιση των προσόντων, η επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων και οι επιλογές τους μεταξύ επαγγελματικού βίου, κατάρτισης και οικογενειακής ζωής, αλλά και νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας και οι μεταβάσεις σε διαφορετικά επαγγελματικά καθεστώτα. Έτσι, μπορούν να αποφευχθούν συμβάσεις και συνθήκες στην αγορά εργασίας που απειλούν τα δικαιώματα των εργαζομένων και έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ικανότητα συμμετοχής τους στην κοινωνία της γνώσης.

| 9.4.3 | Η έκθεση Kok I (22) υπογράμμισε ότι τα συστήματα επαγγελματικής ασφάλισης και κοινωνικής προστασίας πρέπει να υποστηρίζουν την ευελιξία, διευκολύνοντας αυτές τις μεταβάσεις κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του κάθε ατόμου. Μπορούν, λόγου χάρη, να δημιουργηθούν νέες μορφές ασφάλισης του κύκλου επαγγελματικής-οικογενειακής ζωής μέσω της καθιέρωσης προσωπικών «λογαριασμών μάθησης», που θα χρηματοδοτούνται εν μέρει με κοινωνικές εισφορές. |
| --- | --- |

9.4.3

Η έκθεση Kok I (22) υπογράμμισε ότι τα συστήματα επαγγελματικής ασφάλισης και κοινωνικής προστασίας πρέπει να υποστηρίζουν την ευελιξία, διευκολύνοντας αυτές τις μεταβάσεις κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του κάθε ατόμου. Μπορούν, λόγου χάρη, να δημιουργηθούν νέες μορφές ασφάλισης του κύκλου επαγγελματικής-οικογενειακής ζωής μέσω της καθιέρωσης προσωπικών «λογαριασμών μάθησης», που θα χρηματοδοτούνται εν μέρει με κοινωνικές εισφορές.

| 9.4.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας αυτό το ζήτημα και, μεταξύ άλλων, να εντοπίσει τις ορθές πρακτικές και να προτείνει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με αυτές τις νέες μορφές προστασίας. Η ΕΟΚΕ θα συμβάλει επίσης σ' αυτό το εγχείρημα με τη γνωμοδότησή της για την «Ευέλικτη ασφάλεια» (23). |
| --- | --- |

9.4.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας αυτό το ζήτημα και, μεταξύ άλλων, να εντοπίσει τις ορθές πρακτικές και να προτείνει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με αυτές τις νέες μορφές προστασίας. Η ΕΟΚΕ θα συμβάλει επίσης σ' αυτό το εγχείρημα με τη γνωμοδότησή της για την «Ευέλικτη ασφάλεια» (23).

Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  European Innovation Scoreboard 2004 – Comparative analysis of innovation performance [Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων για την Καινοτομία 2004 – Συγκριτική ανάλυση των επιδόσεων στην καινοτομία], έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, SEC(2004) 1475 της 19.11.2004 [δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά].

1

(2)  Progress towards the Lisbon objectives in education and training (2005 report) [Πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (έκθεση 2005)], έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, SEC(2005) 419 της 22.03.2005 [δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά].

2

(3)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημείο 4.

3

ας

ης

(4)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημείο 5.

4

ας

ης

(5)  Όπου προηγ., σημείο 10.

5

(6)  Όπου προηγ., σημεία 20-28.

6

(7)  Βλ. παράρτημα.

7

(8)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημεία 38-41.

8

ας

ης

(9)  Δήλωση του Λουξεμβούργου των Προέδρων των ΟΚΣ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ΕΟΚΕ, 26 Νοεμβρίου 2004.

9

(10)  Π.χ. το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων (ΕΠΠ), το Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς Ακαδημαϊκών Μονάδων (ECTS) και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς Ακαδημαϊκών Μονάδων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ECVET).

10

(11)  Όπου προηγ.

11

(12)  Έχει ανοίξει ειδική ιστοσελίδα στη διεύθυνση http://www.esc.eu.int/lisbon_strategy/index_en.asp. Περισσότερες λεπτομέρειες για αυτή την πρόταση παρέχονται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βελτίωση της εφαρμογής της στρατηγικής της Λισαβόνας», σημεία 6.4-6.9 (EΕ C 120 της 20.5.2005, σ. 79).

12

(13)  Σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της επικοινωνίας στην Ευρώπη.

13

(14)  «Facing the challenge», έκθεση της επιτροπής υψηλού επιπέδου υπό την προεδρία του κ. Wim Kok, Νοέμβριος 2004.

14

(15)  Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), COM(2005) 121 τελικό της 6.4.2005.

15

(16)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημείο 37 και Παράρτημα Ι.

16

ας

ης

(17)  Η ΕΟΚΕ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση με θέμα «Η ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης – Η μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης» (ECO/160).

17

(18)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημείο 34.

18

ας

ης

(19)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Βελτίωση της εφαρμογής της στρατηγικής της Λισαβόνας», EΕ C 120 της 20.5.2005, σ. 79.

19

(20)  Το 37 % των συνολικών πόρων που χορηγήθηκαν στην Ιρλανδία από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ δαπανήθηκε για επενδύσεις στους ανθρώπινους πόρους.

20

(21)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, Συμπεράσματα της Προεδρίας, σημεία 13, 14 και 16.

21

ας

ης

(22)  Έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου για το μέλλον της κοινωνικής πολιτικής στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση, Μάιος 2004.

22

(23)  «Ευέλικτη ασφάλεια: η περίπτωση της Δανίας» (ECO/167), που θα είναι διαθέσιμη το 2006.

23

«Ευέλικτη ασφάλεια: η περίπτωση της Δανίας»

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/103 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/103

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ όσον αφορά ορισμένα μέτρα που αποσκοπούν στην απλούστευση της διαδικασίας επιβολής του φόρου προστιθέμενης αξίας και στη συμβολή στην πάταξη των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, καθώς και για την κατάργηση ορισμένων αποφάσεων χορήγησης παρεκκλίσεων»

COM(2005) 89 τελικό — 2005/0019 (CNS)

(2006/C 65/19)

Στις 14 Απριλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 93 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Páleník.

Κατά την 422η σύνοδο ολομελείας της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 69 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές, την παρακάτω γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Το Μάρτιο του 2005, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου (1) για την τροποποίηση της έκτης οδηγίας ΦΠΑ (77/388/EΟΚ) σχετικά με την απλοποίηση της συλλογής ΦΠΑ και τη συμβολή στην πάταξη των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. |
| --- | --- |

1.1

Το Μάρτιο του 2005, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου (1) για την τροποποίηση της έκτης οδηγίας ΦΠΑ (77/388/EΟΚ) σχετικά με την απλοποίηση της συλλογής ΦΠΑ και τη συμβολή στην πάταξη των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής.

| 1.2 | Βάσει του άρθρου 27 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, το Συμβούλιο, ενεργώντας βάσει πρότασης της Επιτροπής, μπορεί να επιτρέψει σε κράτη μέλη την επιβολή ειδικών μέτρων για παρέκκλιση από τις διατάξεις της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, με σκοπό την απλούστευση της διαδικασίας συλλογής φόρου ή της αποτροπής φοροδιαφυγής. Η σχετική διάταξη εφαρμόζεται πολύ συχνά και επί του παρόντος τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν τουλάχιστον 140 παρεκκλίσεις από τη σχετική διάταξη. Η Επιτροπή προβλέπει ότι ο αριθμός των χορηγούμενων παρεκκλίσεων θα συνεχίσει να αυξάνεται στο προσεχές μέλλον λόγω των νέων κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2

Βάσει του άρθρου 27 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, το Συμβούλιο, ενεργώντας βάσει πρότασης της Επιτροπής, μπορεί να επιτρέψει σε κράτη μέλη την επιβολή ειδικών μέτρων για παρέκκλιση από τις διατάξεις της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, με σκοπό την απλούστευση της διαδικασίας συλλογής φόρου ή της αποτροπής φοροδιαφυγής. Η σχετική διάταξη εφαρμόζεται πολύ συχνά και επί του παρόντος τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν τουλάχιστον 140 παρεκκλίσεις από τη σχετική διάταξη. Η Επιτροπή προβλέπει ότι ο αριθμός των χορηγούμενων παρεκκλίσεων θα συνεχίσει να αυξάνεται στο προσεχές μέλλον λόγω των νέων κρατών μελών.

2.   Πρόταση της Επιτροπής — COM(2005) 89 τελικό

| 2.1 | Ως μέρος της στρατηγικής για τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος ΦΠΑ στην εσωτερική αγορά (2), η Επιτροπή ανέλαβε τον εξορθολογισμό του μεγάλου αριθμού ειδικών παρεκκλίσεων. Πολλές από αυτές αποδείχτηκαν αποτελεσματικές και εφαρμόστηκαν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Ωστόσο, το Συμβούλιο εξετάζει μεμονωμένα κάθε αίτηση για ειδική παρέκκλιση και, συνεπώς, η διαδικασία είναι χρονοβόρα. Το έγγραφο της Επιτροπής, συνεπώς, προτείνει τη συχνή χρήση παρεκκλίσεων από όλα τα κράτη μέλη μέσω τροποποίησης της έκτης οδηγίας ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.1

Ως μέρος της στρατηγικής για τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος ΦΠΑ στην εσωτερική αγορά (2), η Επιτροπή ανέλαβε τον εξορθολογισμό του μεγάλου αριθμού ειδικών παρεκκλίσεων. Πολλές από αυτές αποδείχτηκαν αποτελεσματικές και εφαρμόστηκαν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Ωστόσο, το Συμβούλιο εξετάζει μεμονωμένα κάθε αίτηση για ειδική παρέκκλιση και, συνεπώς, η διαδικασία είναι χρονοβόρα. Το έγγραφο της Επιτροπής, συνεπώς, προτείνει τη συχνή χρήση παρεκκλίσεων από όλα τα κράτη μέλη μέσω τροποποίησης της έκτης οδηγίας ΦΠΑ.

| 2.2 | Το έγγραφο της Επιτροπής προτείνει την ενσωμάτωση των ακόλουθων μέτρων στην έκτη οδηγία ΦΠΑ:






  — | Αλλαγές στους κανόνες του «συσχετισμού» και στις «μεταβιβάσεις επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία» για την αποφυγή αδικαιολόγητου οφέλους ή αδικαιολόγητης ζημίας για τους ενδιαφερόμενους, |
| --- | --- | --- |

2.2

Το έγγραφο της Επιτροπής προτείνει την ενσωμάτωση των ακόλουθων μέτρων στην έκτη οδηγία ΦΠΑ:

—

Αλλαγές στους κανόνες του «συσχετισμού» και στις «μεταβιβάσεις επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία» για την αποφυγή αδικαιολόγητου οφέλους ή αδικαιολόγητης ζημίας για τους ενδιαφερόμενους,

| — | Μέτρα για την αποφυγή της μη καταβολής του ΦΠΑ που αναλογεί στον επενδυτικό χρυσό, ο οποίος στη συνέχεια χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για την κατασκευή καταναλωτικών αγαθών, |
| --- | --- |

—

Μέτρα για την αποφυγή της μη καταβολής του ΦΠΑ που αναλογεί στον επενδυτικό χρυσό, ο οποίος στη συνέχεια χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για την κατασκευή καταναλωτικών αγαθών,

| — | Επανεκτίμηση σε ειδικές περιπτώσεις της φορολογήσιμης αξίας αγαθών ή υπηρεσιών βάσει της αγοραίας αξίας τους, |
| --- | --- |

—

Επανεκτίμηση σε ειδικές περιπτώσεις της φορολογήσιμης αξίας αγαθών ή υπηρεσιών βάσει της αγοραίας αξίας τους,

| — | Διευκρίνιση και έμφαση του καθεστώτος των υπηρεσιών κεφαλαίου, |
| --- | --- |

—

Διευκρίνιση και έμφαση του καθεστώτος των υπηρεσιών κεφαλαίου,

| — | Αλλαγές στο μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης σε συγκεκριμένους τομείς της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

—

Αλλαγές στο μηχανισμό αντιστροφής της επιβάρυνσης σε συγκεκριμένους τομείς της βιομηχανίας.

| 2.3 | Στην περίπτωση συσχετισμού υπηρεσιών και μεταβιβάσεων επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία, η Επιτροπή λαμβάνει την ευκαιρία για να ενισχύσει τις εξουσίες των κρατών μελών σε τομείς που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης με σκοπό τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή. Η πρότασή της, συνεπώς, επιτρέπει στα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι η λειτουργία των κανόνων οδηγεί σε δίκαιο αποτέλεσμα για την αποφυγή αδικαιολόγητου οφέλους ή αδικαιολόγητης ζημίας για τους ενδιαφερόμενους. |
| --- | --- |

2.3

Στην περίπτωση συσχετισμού υπηρεσιών και μεταβιβάσεων επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία, η Επιτροπή λαμβάνει την ευκαιρία για να ενισχύσει τις εξουσίες των κρατών μελών σε τομείς που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης με σκοπό τη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή. Η πρότασή της, συνεπώς, επιτρέπει στα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι η λειτουργία των κανόνων οδηγεί σε δίκαιο αποτέλεσμα για την αποφυγή αδικαιολόγητου οφέλους ή αδικαιολόγητης ζημίας για τους ενδιαφερόμενους.

| 2.4 | Ο επενδυτικός χρυσός, ο οποίος φυλάσσεται υπό μορφή ράβδων ή πλακών, παραδείγματος χάρη, απαλλάσσεται του ΦΠΑ. Όταν ο χρυσός πωλείται υπό μορφή η οποία δεν θεωρείται πλέον ως επενδυτικός χρυσός όταν, παραδείγματος χάρη, χρησιμοποιείται για κοσμήματα, πρέπει να καταβληθεί ο ΦΠΑ. Σε περίπτωση που ο πελάτης παρέχει ο ίδιος τον επενδυτικό χρυσό για επεξεργασία, το ποσό του καταβαλλόμενου φόρου θα περιορίζεται στις εργασίες επεξεργασίας του χρυσού. Ο ίδιος ο χρυσός δε θα φορολογείται παρά το γεγονός ότι ο χρυσός δεν χαρακτηρίζεται πλέον ως επενδυτικός και, ως εκ τούτου, δεν τυγχάνει πλέον απαλλαγής. Οι υφιστάμενες παρεκκλίσεις αποσκοπούν στην εξάλειψη αυτής ακριβώς της καταχρηστικής πρακτικής, και η Επιτροπή υποβάλλει συνεπώς πρόταση για έναν προαιρετικό κανόνα που να επιτρέπει σε όλα τα κράτη μέλη να ορίζουν ότι ο χρυσός που περιέχεται στο προϊόν θα φορολογείται βάσει της τρέχουσας αγοραίας αξίας του. |
| --- | --- |

2.4

Ο επενδυτικός χρυσός, ο οποίος φυλάσσεται υπό μορφή ράβδων ή πλακών, παραδείγματος χάρη, απαλλάσσεται του ΦΠΑ. Όταν ο χρυσός πωλείται υπό μορφή η οποία δεν θεωρείται πλέον ως επενδυτικός χρυσός όταν, παραδείγματος χάρη, χρησιμοποιείται για κοσμήματα, πρέπει να καταβληθεί ο ΦΠΑ. Σε περίπτωση που ο πελάτης παρέχει ο ίδιος τον επενδυτικό χρυσό για επεξεργασία, το ποσό του καταβαλλόμενου φόρου θα περιορίζεται στις εργασίες επεξεργασίας του χρυσού. Ο ίδιος ο χρυσός δε θα φορολογείται παρά το γεγονός ότι ο χρυσός δεν χαρακτηρίζεται πλέον ως επενδυτικός και, ως εκ τούτου, δεν τυγχάνει πλέον απαλλαγής. Οι υφιστάμενες παρεκκλίσεις αποσκοπούν στην εξάλειψη αυτής ακριβώς της καταχρηστικής πρακτικής, και η Επιτροπή υποβάλλει συνεπώς πρόταση για έναν προαιρετικό κανόνα που να επιτρέπει σε όλα τα κράτη μέλη να ορίζουν ότι ο χρυσός που περιέχεται στο προϊόν θα φορολογείται βάσει της τρέχουσας αγοραίας αξίας του.

| 2.5 | Για την πάταξη της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, η πρόταση της Επιτροπής δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να υπολογίζουν εκ νέου την αξία ορισμένων παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών, δεδομένου ότι πληρούνται ορισμένα κριτήρια. Η επανεκτίμηση αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο σε τρεις, με ακρίβεια καθορισμένες, περιπτώσεις και μόνο εάν υφίστανται δεσμοί μεταξύ των μερών της συναλλαγής. Για να μπορέσουν να εφαρμόσουν τον κανόνα, τα κράτη μέλη οφείλουν να προσδιορίσουν τους σχετικούς δεσμούς που υφίστανται μεταξύ των μερών. Η πρόταση απαιτεί την πραγματοποίηση επανεκτίμησης βάσει της αγοραίας αξίας. Ως αγοραία αξία νοείται το κανονικό ποσό το οποίο ένας λήπτης θα έπρεπε να καταβάλει στο εσωτερικό κράτους μέλους στο οποίο φορολογείται η παράδοση ή η παροχή υπηρεσιών, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο πραγματοποιείται η πράξη και υπό συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού. Η πρόταση ρητώς δηλώνει ότι, εκτός εάν δικαιολογείται από τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά, η κανονική αξία δεν πρέπει να είναι χαμηλότερη από το κόστος που υφίσταται ο προμηθευτής για την πραγματοποίηση της πράξης. |
| --- | --- |

2.5

Για την πάταξη της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, η πρόταση της Επιτροπής δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να υπολογίζουν εκ νέου την αξία ορισμένων παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών, δεδομένου ότι πληρούνται ορισμένα κριτήρια. Η επανεκτίμηση αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο σε τρεις, με ακρίβεια καθορισμένες, περιπτώσεις και μόνο εάν υφίστανται δεσμοί μεταξύ των μερών της συναλλαγής. Για να μπορέσουν να εφαρμόσουν τον κανόνα, τα κράτη μέλη οφείλουν να προσδιορίσουν τους σχετικούς δεσμούς που υφίστανται μεταξύ των μερών. Η πρόταση απαιτεί την πραγματοποίηση επανεκτίμησης βάσει της αγοραίας αξίας. Ως αγοραία αξία νοείται το κανονικό ποσό το οποίο ένας λήπτης θα έπρεπε να καταβάλει στο εσωτερικό κράτους μέλους στο οποίο φορολογείται η παράδοση ή η παροχή υπηρεσιών, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο πραγματοποιείται η πράξη και υπό συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού. Η πρόταση ρητώς δηλώνει ότι, εκτός εάν δικαιολογείται από τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά, η κανονική αξία δεν πρέπει να είναι χαμηλότερη από το κόστος που υφίσταται ο προμηθευτής για την πραγματοποίηση της πράξης.

| 2.6 | Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο διακανονισμός των εκπτώσεων του καταβληθέντος σε προηγούμενο στάδιο ΦΠΑ όσον αφορά τα επενδυτικά αγαθά βάσει του άρθρου 20 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ μπορεί εξίσου να εφαρμοστεί σε υπηρεσίες επενδυτικής φύσης, που θεωρούνται ως πάγια στοιχεία του ενεργητικού. |
| --- | --- |

2.6

Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο διακανονισμός των εκπτώσεων του καταβληθέντος σε προηγούμενο στάδιο ΦΠΑ όσον αφορά τα επενδυτικά αγαθά βάσει του άρθρου 20 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ μπορεί εξίσου να εφαρμοστεί σε υπηρεσίες επενδυτικής φύσης, που θεωρούνται ως πάγια στοιχεία του ενεργητικού.

| 2.7 | Συγχρόνως, η Επιτροπή επεκτείνει την εφαρμογή του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης σε συγκεκριμένες παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται σε υποκείμενους στο φόρο σε τομείς της οικονομίας, όσον αφορά τους οποίους έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει δυσκολία ελέγχου. Η εφαρμογή του παραπάνω μηχανισμού μεταβιβάζει την υποχρέωση καταβολής φόρου στον αποδέκτη μίας υπηρεσίας. Οι τομείς που καλύπτονται είναι οι υπηρεσίες που αφορούν τα κτίρια, η διάθεση προσωπικού που σχετίζεται με αυτές τις υπηρεσίες, η διάθεση οικοπέδων και κτιρίων όπως ορίζονται στο άρθρο 13 (B) στοιχεία ζ) και η), στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο προμηθευτής έχει επιλέξει τη φορολόγηση της παράδοσης σύμφωνα με το μέρος Γ στοιχείο β) αυτού του άρθρου, οι παραδόσεις απορριμμάτων, αποβλήτων και ανακυκλούμενων υλικών που προέρχονται από ορισμένες υπηρεσίες επεξεργασίας. Τα κράτη μέλη μπορούν, ομοίως, να εφαρμόσουν τον προαιρετικό μηχανισμό αντιστροφής σε ειδικές περιπτώσεις, στις οποίες η παράδοση πραγματοποιείται από πωλητή που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες και δεν είναι σε θέση να εξοφλήσει τις οφειλές του, περιλαμβανομένων των υποχρεώσεών του προς τις φορολογικές αρχές. Η εφαρμογή του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής στα κράτη μέλη υπόκειται σε διαβούλευση με την επιτροπή ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.7

Συγχρόνως, η Επιτροπή επεκτείνει την εφαρμογή του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης σε συγκεκριμένες παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται σε υποκείμενους στο φόρο σε τομείς της οικονομίας, όσον αφορά τους οποίους έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει δυσκολία ελέγχου. Η εφαρμογή του παραπάνω μηχανισμού μεταβιβάζει την υποχρέωση καταβολής φόρου στον αποδέκτη μίας υπηρεσίας. Οι τομείς που καλύπτονται είναι οι υπηρεσίες που αφορούν τα κτίρια, η διάθεση προσωπικού που σχετίζεται με αυτές τις υπηρεσίες, η διάθεση οικοπέδων και κτιρίων όπως ορίζονται στο άρθρο 13 (B) στοιχεία ζ) και η), στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο προμηθευτής έχει επιλέξει τη φορολόγηση της παράδοσης σύμφωνα με το μέρος Γ στοιχείο β) αυτού του άρθρου, οι παραδόσεις απορριμμάτων, αποβλήτων και ανακυκλούμενων υλικών που προέρχονται από ορισμένες υπηρεσίες επεξεργασίας. Τα κράτη μέλη μπορούν, ομοίως, να εφαρμόσουν τον προαιρετικό μηχανισμό αντιστροφής σε ειδικές περιπτώσεις, στις οποίες η παράδοση πραγματοποιείται από πωλητή που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες και δεν είναι σε θέση να εξοφλήσει τις οφειλές του, περιλαμβανομένων των υποχρεώσεών του προς τις φορολογικές αρχές. Η εφαρμογή του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής στα κράτη μέλη υπόκειται σε διαβούλευση με την επιτροπή ΦΠΑ.

| 2.8 | Σύμφωνα με την Επιτροπή, υπάρχουν δέκα αποφάσεις βάσει του άρθρου 27 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ στις οποίες θα μπορούσε να εφαρμοστεί η πρόταση και οι οποίες, συνεπώς, θα καταργηθούν από την οδηγία. Προσδιορίστηκαν επίσης επτά αποφάσεις στις οποίες θα μπορούσε να εφαρμοστεί η πρόταση, οι οποίες όμως δε θα χρειαστεί να καταργηθούν. |
| --- | --- |

2.8

Σύμφωνα με την Επιτροπή, υπάρχουν δέκα αποφάσεις βάσει του άρθρου 27 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ στις οποίες θα μπορούσε να εφαρμοστεί η πρόταση και οι οποίες, συνεπώς, θα καταργηθούν από την οδηγία. Προσδιορίστηκαν επίσης επτά αποφάσεις στις οποίες θα μπορούσε να εφαρμοστεί η πρόταση, οι οποίες όμως δε θα χρειαστεί να καταργηθούν.

3.   Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με την πρόταση

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απλούστευση του συστήματος ΦΠΑ στην εσωτερική αγορά σύμφωνα με τις διατάξεις της ανακοίνωσης της Επιτροπής COM(2000) 348 τελικό. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απλούστευση του συστήματος ΦΠΑ στην εσωτερική αγορά σύμφωνα με τις διατάξεις της ανακοίνωσης της Επιτροπής COM(2000) 348 τελικό.

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή σε ό,τι αφορά τον εξορθολογισμό του αριθμού ειδικών μέτρων για παρεκκλίσεις από τις διατάξεις της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, καθώς καθιστούν δύσκολο για τις εκτός συνόρων επιχειρήσεις να κατανοήσουν το φορολογικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την διαθεσιμότητα ορισμένων συχνά χρησιμοποιούμενων παρεκκλίσεων σε όλα τα κράτη μέλη μέσω τροποποίησης και επέκτασης της έκτης οδηγίας ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή σε ό,τι αφορά τον εξορθολογισμό του αριθμού ειδικών μέτρων για παρεκκλίσεις από τις διατάξεις της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, καθώς καθιστούν δύσκολο για τις εκτός συνόρων επιχειρήσεις να κατανοήσουν το φορολογικό σύστημα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την διαθεσιμότητα ορισμένων συχνά χρησιμοποιούμενων παρεκκλίσεων σε όλα τα κράτη μέλη μέσω τροποποίησης και επέκτασης της έκτης οδηγίας ΦΠΑ.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι παραπάνω αλλαγές και προσθήκες στην έκτη οδηγία ΦΠΑ, εάν εφαρμοστούν σωστά στα κράτη μέλη, θα αποτελέσουν αποτελεσματικό μέσο στην πάταξη του προβλήματος της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι παραπάνω αλλαγές και προσθήκες στην έκτη οδηγία ΦΠΑ, εάν εφαρμοστούν σωστά στα κράτη μέλη, θα αποτελέσουν αποτελεσματικό μέσο στην πάταξη του προβλήματος της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ δεν έχει ενστάσεις για την πρόταση της Επιτροπής, στις περιπτώσεις που αφορά συσχετισμούς επιχειρήσεων, μεταβιβάσεις επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία και φορολόγηση επενδυτικού χρυσού που χρησιμοποιείται, παραδείγματος χάρη, για την κατασκευή κοσμημάτων, και η ΕΟΚΕ κρίνει ότι αποτελεί λογική λύση σε προηγούμενες δυσκολίες. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ δεν έχει ενστάσεις για την πρόταση της Επιτροπής, στις περιπτώσεις που αφορά συσχετισμούς επιχειρήσεων, μεταβιβάσεις επιχειρήσεων εν πλήρη λειτουργία και φορολόγηση επενδυτικού χρυσού που χρησιμοποιείται, παραδείγματος χάρη, για την κατασκευή κοσμημάτων, και η ΕΟΚΕ κρίνει ότι αποτελεί λογική λύση σε προηγούμενες δυσκολίες.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι σε λίγες περιπτώσεις, όπου υπάρχει υποψία φοροδιαφυγής λόγω υπέρ- ή υποεκτίμησης πράξεων, η βάση επιβολής του φόρου πρέπει να είναι ίδια με την κανονική αξία. Στην πράξη ωστόσο, μπορεί να προκύψουν δυσκολίες στον προσδιορισμό σημαντικής διαφοροποίησης μεταξύ της αξίας μίας πράξης και της κανονικής αξίας, καθώς δεν υπάρχει σαφής προσδιορισμός μίας από τις δύο κανονικές αξίες, που να εξαρτάται από την εκτίμηση των ενδιαφερόμενων ή από σημαντική διαφορά αξίας. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι η έλλειψη σαφήνειας θα μπορούσε να προκαλέσει αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις. Η χρήση του μέσου στη νομοθεσία των κρατών μελών πρέπει, συνεπώς, να εξαρτάται από σαφή προσδιορισμό της κανονικής αξίας και από ποσοτικό προσδιορισμό του τι θεωρείται σημαντική διαφορά. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι σε λίγες περιπτώσεις, όπου υπάρχει υποψία φοροδιαφυγής λόγω υπέρ- ή υποεκτίμησης πράξεων, η βάση επιβολής του φόρου πρέπει να είναι ίδια με την κανονική αξία. Στην πράξη ωστόσο, μπορεί να προκύψουν δυσκολίες στον προσδιορισμό σημαντικής διαφοροποίησης μεταξύ της αξίας μίας πράξης και της κανονικής αξίας, καθώς δεν υπάρχει σαφής προσδιορισμός μίας από τις δύο κανονικές αξίες, που να εξαρτάται από την εκτίμηση των ενδιαφερόμενων ή από σημαντική διαφορά αξίας. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για το γεγονός ότι η έλλειψη σαφήνειας θα μπορούσε να προκαλέσει αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις. Η χρήση του μέσου στη νομοθεσία των κρατών μελών πρέπει, συνεπώς, να εξαρτάται από σαφή προσδιορισμό της κανονικής αξίας και από ποσοτικό προσδιορισμό του τι θεωρείται σημαντική διαφορά.

| 3.6 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να καταστεί σαφές πως ο διακανονισμός των εκπτώσεων του καταβληθέντος σε προηγούμενο στάδιο ΦΠΑ όσον αφορά τα επενδυτικά αγαθά εφαρμόζεται επίσης και σε υπηρεσίες της ίδιας φύσης. |
| --- | --- |

3.6

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να καταστεί σαφές πως ο διακανονισμός των εκπτώσεων του καταβληθέντος σε προηγούμενο στάδιο ΦΠΑ όσον αφορά τα επενδυτικά αγαθά εφαρμόζεται επίσης και σε υπηρεσίες της ίδιας φύσης.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο μηχανισμός αντιστροφής αποτελεί εργαλείο το οποίο μπορεί να είναι απαραίτητο για την παρεμπόδιση της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό όταν ο πωλητής αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες και υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι σε θέση να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του προς τις φορολογικές αρχές. Η πρακτική εμπειρία στον μηχανισμό αντιστροφής μπορεί να παρουσιάσει και άλλους τομείς στους οποίους μπορεί να ληφθεί υπόψη η προαιρετική του χρήση. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο μηχανισμός αντιστροφής αποτελεί εργαλείο το οποίο μπορεί να είναι απαραίτητο για την παρεμπόδιση της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό όταν ο πωλητής αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες και υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι σε θέση να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του προς τις φορολογικές αρχές. Η πρακτική εμπειρία στον μηχανισμό αντιστροφής μπορεί να παρουσιάσει και άλλους τομείς στους οποίους μπορεί να ληφθεί υπόψη η προαιρετική του χρήση.

4.   Γενικές παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 4.1 | Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου είναι ρεαλιστική σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της και ανταποκρίνεται στο στόχο της Επιτροπής — στον οποίο δεσμεύτηκε με την ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 7 Ιουνίου 2000 — για τον εξορθολογισμό ορισμένων από το μεγάλο αριθμό παρεκκλίσεων της έκτης οδηγίας ΦΠΑ που ισχύει σήμερα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, ωστόσο, ότι μία πιο περιεκτική λεπτομερής εξέταση της νομοθεσίας ΦΠΑ και περαιτέρω εναρμόνιση των φορολογικών κανόνων θα συνέβαλαν πολύ περισσότερο στο να καταστήσουν το κοινό σύστημα ΦΠΑ απλούστερο και αποτελεσματικότερο. |
| --- | --- |

4.1

Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου είναι ρεαλιστική σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της και ανταποκρίνεται στο στόχο της Επιτροπής — στον οποίο δεσμεύτηκε με την ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 7 Ιουνίου 2000 — για τον εξορθολογισμό ορισμένων από το μεγάλο αριθμό παρεκκλίσεων της έκτης οδηγίας ΦΠΑ που ισχύει σήμερα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, ωστόσο, ότι μία πιο περιεκτική λεπτομερής εξέταση της νομοθεσίας ΦΠΑ και περαιτέρω εναρμόνιση των φορολογικών κανόνων θα συνέβαλαν πολύ περισσότερο στο να καταστήσουν το κοινό σύστημα ΦΠΑ απλούστερο και αποτελεσματικότερο.

| 4.2 | Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αδικαιολόγητη πολυπλοκότητα των νομοθεσιών και των οδηγιών της ΕΕ γενικώς εμποδίζει τη σωστή και ταχεία εφαρμογή και την αποτελεσματική επιβολή στα κράτη μέλη. Υπό την έννοια αυτή, η πρόταση, εάν υποτεθεί ότι εφαρμόζεται στα κράτη μέλη αρκετά σωστά και γρήγορα, συνιστά ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση πρέπει να λάβει συνέχεια, ώστε να απλοποιηθεί το κοινό σύστημα ΦΠΑ. |
| --- | --- |

4.2

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αδικαιολόγητη πολυπλοκότητα των νομοθεσιών και των οδηγιών της ΕΕ γενικώς εμποδίζει τη σωστή και ταχεία εφαρμογή και την αποτελεσματική επιβολή στα κράτη μέλη. Υπό την έννοια αυτή, η πρόταση, εάν υποτεθεί ότι εφαρμόζεται στα κράτη μέλη αρκετά σωστά και γρήγορα, συνιστά ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση πρέπει να λάβει συνέχεια, ώστε να απλοποιηθεί το κοινό σύστημα ΦΠΑ.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 89 τελικό

1

(2)  COM(2000) 348 τελικό και COM(2003) 614 τελικό

2

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/105 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/105

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

(2006/C 65/20)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα: «Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας»

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 24 Νοεμβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Sirkeinen και του συνεισηγητή κ. Wolf.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 14/15 Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 142 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε πρόσφατα σημαντικές γνωμοδοτήσεις (1) σχετικά με θεμελιώδη ενεργειακά ζητήματα. Μέχρι σήμερα ξεχωριστή έμφαση έχει δοθεί σε επιμέρους μορφές ενέργειας και στις πηγές τους. Στρατηγικό στόχο αυτής της σειράς γνωμοδοτήσεων, η οποία ολοκληρώνεται με την παρούσα γνωμοδότηση και τη γνωμοδότηση (TEN/212) με θέμα τις παραδοσιακές ορυκτές πηγές ενέργειας –άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο — συνιστά η δημιουργία στέρεας βάσης για την ανάπτυξη βιώσιμων και ρεαλιστικών επιλογών σε ό,τι αφορά το μελλοντικό μείγμα ενεργειακών πηγών. Στη συνέχεια θα καταρτισθεί ειδική γνωμοδότηση με τίτλο «Ο ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ: στρατηγική για ένα βέλτιστο ενεργειακό μείγμα» που να συνθέτει όλες τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Η ωφέλιμη ενέργεια (2) αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομούνται ο σύγχρονος τρόπος ζωής και ο πολιτισμός μας. Μόνο η διάθεση ενέργειας σε επαρκείς ποσότητες μας επέτρεψε να φθάσουμε στο σημερινό βιοτικό επίπεδο. Η ανάγκη για ασφαλή, οικονομικό, φιλικό για το περιβάλλον και βιώσιμο εφοδιασμό με ωφέλιμη ενέργεια αποτελεί κεντρικό θέμα των αποφάσεων των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Λισσαβόνας, του Γκέτεμποργκ και της Βαρκελώνης. |
| --- | --- |

1.1

Η ωφέλιμη ενέργεια (2) αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομούνται ο σύγχρονος τρόπος ζωής και ο πολιτισμός μας. Μόνο η διάθεση ενέργειας σε επαρκείς ποσότητες μας επέτρεψε να φθάσουμε στο σημερινό βιοτικό επίπεδο. Η ανάγκη για ασφαλή, οικονομικό, φιλικό για το περιβάλλον και βιώσιμο εφοδιασμό με ωφέλιμη ενέργεια αποτελεί κεντρικό θέμα των αποφάσεων των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Λισσαβόνας, του Γκέτεμποργκ και της Βαρκελώνης.

| 1.2 | Παρατηρείται ραγδαία αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης, κυρίως στις πρόσφατα βιομηχανοποιημένες και σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες, σε ενεργειακούς πόρους από ορυκτές πηγές που είναι περιορισμένοι. Μεγάλο μέρος του ενεργειακού εφοδιασμού προέρχεται από περιοχές όπου δεν εφαρμόζονται οι συνήθεις κανόνες της αγοράς ή οι δέοντες πολιτικοί κανόνες, με αποτέλεσμα το ενεργειακό ζήτημα να περιέρχεται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος. Οι τιμές είναι ασταθείς και η τάση αυτή ενισχύεται. Όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πτυχές της ενέργειας, ορισμένοι ανταγωνιστές επιδεικνύουν μικρότερο ενδιαφέρον σε σύγκριση με άλλους, ειδικά σε ό,τι αφορά τις ενδεχόμενες επιδράσεις για το παγκόσμιο κλίμα. Οι ορυκτές πηγές ενέργειας αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ που καταρτίζεται παράλληλα με την παρούσα. |
| --- | --- |

1.2

Παρατηρείται ραγδαία αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης, κυρίως στις πρόσφατα βιομηχανοποιημένες και σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες, σε ενεργειακούς πόρους από ορυκτές πηγές που είναι περιορισμένοι. Μεγάλο μέρος του ενεργειακού εφοδιασμού προέρχεται από περιοχές όπου δεν εφαρμόζονται οι συνήθεις κανόνες της αγοράς ή οι δέοντες πολιτικοί κανόνες, με αποτέλεσμα το ενεργειακό ζήτημα να περιέρχεται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος. Οι τιμές είναι ασταθείς και η τάση αυτή ενισχύεται. Όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πτυχές της ενέργειας, ορισμένοι ανταγωνιστές επιδεικνύουν μικρότερο ενδιαφέρον σε σύγκριση με άλλους, ειδικά σε ό,τι αφορά τις ενδεχόμενες επιδράσεις για το παγκόσμιο κλίμα. Οι ορυκτές πηγές ενέργειας αποτελούν αντικείμενο ξεχωριστής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ που καταρτίζεται παράλληλα με την παρούσα.

| 1.3 | H ενεργειακή πολιτική της ΕΕ οφείλει να εστιασθεί σε τρεις βασικές προκλήσεις: Ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ικανοποίηση των οικονομικών αναγκών και περιορισμός των επιπτώσεων για το περιβάλλον. Η ασφάλεια του εφοδιασμού στην ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της υψηλής και αυξανόμενης εξάρτησης από τους ενεργειακούς πόρους τρίτων χωρών. Προκειμένου να διασφαλιστούν η κάλυψη των βασικών αναγκών των πολιτών σε προσιτές τιμές και η ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών, οι τιμές δεν πρέπει να αυξάνονται τεχνητά βάσει πολιτικών αποφάσεων, αλλά να παρέχουν κίνητρα για την επάρκεια των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν με αποδοτικό από οικονομική άποψη τρόπο, με την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους στις τιμές της ενέργειας και έχοντας κατά νου την ανάγκη για διασφάλιση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

1.3

H ενεργειακή πολιτική της ΕΕ οφείλει να εστιασθεί σε τρεις βασικές προκλήσεις: Ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ικανοποίηση των οικονομικών αναγκών και περιορισμός των επιπτώσεων για το περιβάλλον. Η ασφάλεια του εφοδιασμού στην ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της υψηλής και αυξανόμενης εξάρτησης από τους ενεργειακούς πόρους τρίτων χωρών. Προκειμένου να διασφαλιστούν η κάλυψη των βασικών αναγκών των πολιτών σε προσιτές τιμές και η ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών, οι τιμές δεν πρέπει να αυξάνονται τεχνητά βάσει πολιτικών αποφάσεων, αλλά να παρέχουν κίνητρα για την επάρκεια των επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν με αποδοτικό από οικονομική άποψη τρόπο, με την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους στις τιμές της ενέργειας και έχοντας κατά νου την ανάγκη για διασφάλιση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει σε σειρά γνωμοδοτήσεων ότι ο εφοδιασμός και η χρήση ενέργειας συνδέονται με τη ρύπανση του περιβάλλοντος, με διάφορους κινδύνους, με την εξάντληση των φυσικών πόρων και με το πρόβλημα της εξάρτησης από τρίτες χώρες και με αστάθμητους παράγοντες. Από τεχνικής άποψης, όλες οι εναλλακτικές λύσεις και τεχνικές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στον μελλοντικό ενεργειακό εφοδιασμό παρουσιάζουν ατέλειες, όλες συνεπάγονται επιπτώσεις για το περιβάλλον, καμία δεν επαρκεί για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών, ενώ δεν μπορεί να προβλεφθεί το δυναμικό τους για το μακροπρόθεσμο μέλλον. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει σε σειρά γνωμοδοτήσεων ότι ο εφοδιασμός και η χρήση ενέργειας συνδέονται με τη ρύπανση του περιβάλλοντος, με διάφορους κινδύνους, με την εξάντληση των φυσικών πόρων και με το πρόβλημα της εξάρτησης από τρίτες χώρες και με αστάθμητους παράγοντες. Από τεχνικής άποψης, όλες οι εναλλακτικές λύσεις και τεχνικές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στον μελλοντικό ενεργειακό εφοδιασμό παρουσιάζουν ατέλειες, όλες συνεπάγονται επιπτώσεις για το περιβάλλον, καμία δεν επαρκεί για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών, ενώ δεν μπορεί να προβλεφθεί το δυναμικό τους για το μακροπρόθεσμο μέλλον.

| 1.5 | Ως εκ τούτου, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον, η Ευρώπη πρέπει, πρώτα απ' όλα, να αξιοποιήσει το διαθέσιμο δυναμικό για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. Η ΕΟΚΕ προετοιμάζει διερευνητική γνωμοδότηση (κατόπιν αιτήσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) για το θέμα αυτό. Δεύτερον, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν να διαδραματίσουν προτιμησιακό ρόλο, εφόσον είναι εξ ορισμού βιώσιμες, μπορούν να παραχθούν σε τοπική κλίμακα και καθεαυτές δεν παράγουν αέρια του θερμοκηπίου, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Ωστόσο, στο ορατό μέλλον, δεν επαρκούν για την κάλυψη όλων των αναγκών. Η ΕΟΚΕ θα αρχίσει να καταρτίζει γνωμοδότηση με αντικείμενο το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης με βάση τα πορίσματα των γνωμοδοτήσεών της για τις διάφορες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

1.5

Ως εκ τούτου, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον, η Ευρώπη πρέπει, πρώτα απ' όλα, να αξιοποιήσει το διαθέσιμο δυναμικό για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. Η ΕΟΚΕ προετοιμάζει διερευνητική γνωμοδότηση (κατόπιν αιτήσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) για το θέμα αυτό. Δεύτερον, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν να διαδραματίσουν προτιμησιακό ρόλο, εφόσον είναι εξ ορισμού βιώσιμες, μπορούν να παραχθούν σε τοπική κλίμακα και καθεαυτές δεν παράγουν αέρια του θερμοκηπίου, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Ωστόσο, στο ορατό μέλλον, δεν επαρκούν για την κάλυψη όλων των αναγκών. Η ΕΟΚΕ θα αρχίσει να καταρτίζει γνωμοδότηση με αντικείμενο το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης με βάση τα πορίσματα των γνωμοδοτήσεών της για τις διάφορες πηγές ενέργειας.

| 1.6 | Το θέμα της παρούσας γνωμοδότησης είναι η τρέχουσα κατάσταση και το δυναμικό ανάπτυξης των ακόλουθων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: μικρής κλίμακας υδροηλεκτρική ενέργεια, αιολική ενέργεια, βιομάζα, ηλιακή ενέργεια και γεωθερμία. Εντούτοις, βάσει του ορισμού που περιλαμβάνεται στην οδηγία για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παραλείπεται η υδραυλική ενέργεια μεγάλης κλίμακας, ενώ από τεχνική άποψη συγκαταλέγεται σαφώς στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κανονικά συμπεριλαμβάνεται στις στατιστικές υπό την ίδια κατηγορία. |
| --- | --- |

1.6

Το θέμα της παρούσας γνωμοδότησης είναι η τρέχουσα κατάσταση και το δυναμικό ανάπτυξης των ακόλουθων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: μικρής κλίμακας υδροηλεκτρική ενέργεια, αιολική ενέργεια, βιομάζα, ηλιακή ενέργεια και γεωθερμία. Εντούτοις, βάσει του ορισμού που περιλαμβάνεται στην οδηγία για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παραλείπεται η υδραυλική ενέργεια μεγάλης κλίμακας, ενώ από τεχνική άποψη συγκαταλέγεται σαφώς στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κανονικά συμπεριλαμβάνεται στις στατιστικές υπό την ίδια κατηγορία.

| 1.7 | Στόχοι της παρούσας γνωμοδότησης είναι η διερεύνηση των βασικών πτυχών των τεχνολογιών αυτών σε ό,τι αφορά την ενεργειακή πολιτική (ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, διαφοροποίηση, ισόρροπη σχέση μεταξύ διάθεσης-ζήτησης), την οικονομική πολιτική (αποτελεσματικότητα του κόστους, ανταγωνισμός μεταξύ διαφόρων ενεργειακών φορέων, ρυθμίσεις υποστήριξης) και την περιβαλλοντική πολιτική (εκπομπές, Πρωτόκολλο του Κιότο) και η αξιολόγηση της πραγματικής συμβολής τους στο μελλοντικό ενεργειακό μείγμα. |
| --- | --- |

1.7

Στόχοι της παρούσας γνωμοδότησης είναι η διερεύνηση των βασικών πτυχών των τεχνολογιών αυτών σε ό,τι αφορά την ενεργειακή πολιτική (ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, διαφοροποίηση, ισόρροπη σχέση μεταξύ διάθεσης-ζήτησης), την οικονομική πολιτική (αποτελεσματικότητα του κόστους, ανταγωνισμός μεταξύ διαφόρων ενεργειακών φορέων, ρυθμίσεις υποστήριξης) και την περιβαλλοντική πολιτική (εκπομπές, Πρωτόκολλο του Κιότο) και η αξιολόγηση της πραγματικής συμβολής τους στο μελλοντικό ενεργειακό μείγμα.

| 1.8 | Η χρήση υδρογόνου αφορά μια νέα ενεργειακή τεχνολογία η οποία έχει κινήσει μεγάλο ενδιαφέρον και έχει δημιουργήσει προσδοκίες. Ως πηγή ενέργειας, θα μπορούσε να προσφέρει λύση στο πρόβλημα της αποθήκευσης ηλεκτρισμού (από ασταθείς πηγές ηλεκτρισμού). Το υδρογόνο μπορεί να παραχθεί από φυσικό αέριο, μία ορυκτή πρωτογενή πηγή ενέργειας της οποίας η ζήτηση είναι μεγάλη για άλλους σκοπούς, ή από νερό με υψηλή εισροή ηλεκτρισμού. Για να επιτευχθεί ενδεχομένως η ασφαλής και αποδοτική ως προς το κόστος παραγωγή υδρογόνου, χρειάζεται να γίνουν πολλές ακόμη προσπάθειες στο χώρο της Ε&Α. Η τεχνολογία κυψελών καυσίμων συνδέεται συχνά με την αποτελεσματική χρήση υδρογόνου, αλλά μπορεί καταρχήν να λειτουργήσει με άλλα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένων και των επεξεργασμένων ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Οι δυνατότητες αυτές δεν εξετάζονται κατ' ιδίαν στην παρούσα γνωμοδότηση, χρειάζονται όμως περαιτέρω διερεύνηση. |
| --- | --- |

1.8

Η χρήση υδρογόνου αφορά μια νέα ενεργειακή τεχνολογία η οποία έχει κινήσει μεγάλο ενδιαφέρον και έχει δημιουργήσει προσδοκίες. Ως πηγή ενέργειας, θα μπορούσε να προσφέρει λύση στο πρόβλημα της αποθήκευσης ηλεκτρισμού (από ασταθείς πηγές ηλεκτρισμού). Το υδρογόνο μπορεί να παραχθεί από φυσικό αέριο, μία ορυκτή πρωτογενή πηγή ενέργειας της οποίας η ζήτηση είναι μεγάλη για άλλους σκοπούς, ή από νερό με υψηλή εισροή ηλεκτρισμού. Για να επιτευχθεί ενδεχομένως η ασφαλής και αποδοτική ως προς το κόστος παραγωγή υδρογόνου, χρειάζεται να γίνουν πολλές ακόμη προσπάθειες στο χώρο της Ε&Α. Η τεχνολογία κυψελών καυσίμων συνδέεται συχνά με την αποτελεσματική χρήση υδρογόνου, αλλά μπορεί καταρχήν να λειτουργήσει με άλλα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένων και των επεξεργασμένων ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Οι δυνατότητες αυτές δεν εξετάζονται κατ' ιδίαν στην παρούσα γνωμοδότηση, χρειάζονται όμως περαιτέρω διερεύνηση.

2.   Ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ)

| 2.1 | Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Επιτροπής για το 2002, η ανανεώσιμη ενέργεια που χρησιμοποιείται στην ΕΕ των 25 ανέρχεται κατά προσέγγιση σε 1 100 TWh της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, που φθάνει στα 20.000 TWh. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα μερίδιο 5.7 % για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στο σύνολο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας των 3018TWh, οι ανανεώσιμες πηγές αντιπροσωπεύουν 387 TWh, δηλαδή το μερίδιό τους αγγίζει περίπου ποσοστό του 13 %. |
| --- | --- |

2.1

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Επιτροπής για το 2002, η ανανεώσιμη ενέργεια που χρησιμοποιείται στην ΕΕ των 25 ανέρχεται κατά προσέγγιση σε 1 100 TWh της συνολικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, που φθάνει στα 20.000 TWh. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα μερίδιο 5.7 % για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στο σύνολο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας των 3018TWh, οι ανανεώσιμες πηγές αντιπροσωπεύουν 387 TWh, δηλαδή το μερίδιό τους αγγίζει περίπου ποσοστό του 13 %.

| 2.2 | Η ΕΕ έχει αναλάβει ενεργό ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχοντας θέσει ως ενδεικτικούς στόχους την αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στο συνολικό ενεργειακό μείγμα από 6 % σε 12 % και του αντίστοιχου στην ηλεκτρική ενέργεια από 13 % σε 21 % στην Ε.Ε. των 25. Βάσει των ενδιάμεσων εκτιμήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι στόχοι αυτοί ενδεχομένως να μην υλοποιηθούν πλήρως, ωστόσο, η επιτευχθείσα πρόοδος είναι εντυπωσιακή. Υπάρχει γενική συναίνεση όσον αφορά την ανάγκη αύξησης του μεριδίου των ΑΠΕ στο μείγμα ενεργειακών πηγών και τη διαρκή αναγκαιότητα για οικονομική στήριξη. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΕ έχει αναλάβει ενεργό ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχοντας θέσει ως ενδεικτικούς στόχους την αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στο συνολικό ενεργειακό μείγμα από 6 % σε 12 % και του αντίστοιχου στην ηλεκτρική ενέργεια από 13 % σε 21 % στην Ε.Ε. των 25. Βάσει των ενδιάμεσων εκτιμήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι στόχοι αυτοί ενδεχομένως να μην υλοποιηθούν πλήρως, ωστόσο, η επιτευχθείσα πρόοδος είναι εντυπωσιακή. Υπάρχει γενική συναίνεση όσον αφορά την ανάγκη αύξησης του μεριδίου των ΑΠΕ στο μείγμα ενεργειακών πηγών και τη διαρκή αναγκαιότητα για οικονομική στήριξη.

| 2.3 | Τα ποσοστά χρήσης αιολικής ενέργειας έχουν σημειώσει τεράστια αύξηση τα τελευταία χρόνια, παρά την έντονη κριτική που ασκείται για περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λόγους. Στο μεταξύ, η αύξηση της χρήσης βιομάζας εξακολουθεί να παραμένει κάτω από τα αναμενόμενα επίπεδα, ενώ η αξιοποίησή της είναι ήδη σήμερα ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

2.3

Τα ποσοστά χρήσης αιολικής ενέργειας έχουν σημειώσει τεράστια αύξηση τα τελευταία χρόνια, παρά την έντονη κριτική που ασκείται για περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λόγους. Στο μεταξύ, η αύξηση της χρήσης βιομάζας εξακολουθεί να παραμένει κάτω από τα αναμενόμενα επίπεδα, ενώ η αξιοποίησή της είναι ήδη σήμερα ζωτικής σημασίας.

| 2.4 | Ενώ υπάρχει μια μακρά πολιτιστική παράδοση αξιοποίησης της ενέργειας των υδάτων φυσικής ροής ή των υδάτινων μαζών της ενδοχώρας όπου έχουν εγκατασταθεί φράγματα, η χρήση των θαλάσσιων ρευμάτων, των κυμάτων και των παλιρροϊκών ροών βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης. Σχετικά με αυτά τα σημεία, θα μπορούσε να καταρτιστεί ειδική γνωμοδότηση σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο. |
| --- | --- |

2.4

Ενώ υπάρχει μια μακρά πολιτιστική παράδοση αξιοποίησης της ενέργειας των υδάτων φυσικής ροής ή των υδάτινων μαζών της ενδοχώρας όπου έχουν εγκατασταθεί φράγματα, η χρήση των θαλάσσιων ρευμάτων, των κυμάτων και των παλιρροϊκών ροών βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης. Σχετικά με αυτά τα σημεία, θα μπορούσε να καταρτιστεί ειδική γνωμοδότηση σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο.

| 2.5 | Ο βαθμός αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών, ανάλογα με τα φυσικά δεδομένα και τις επιλογές που γίνονται στα πλαίσια της ενεργειακής πολιτικής. Μεγάλες διαφορές παρατηρούνται επίσης όσον αφορά την προαγωγή της χρήσης τους ως ανταπόκριση στις πολιτικές που εφαρμόζει η Ε.Ε., ενώ το ίδιο παρατηρείται και με τα μέτρα με τα οποία τα κράτη μέλη προωθούν την ενισχυμένη παραγωγή και χρήση τους. Σύμφωνα με την οδηγία 2001/77/ΕΚ για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ-Η), η οργάνωση της στήριξης των ανανεώσιμων πηγών εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, χωρίς να προβλέπεται εναρμόνιση των μηχανισμών στήριξης. Αυτό δεν εξυπηρετεί την αποτελεσματικότητα της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.5

Ο βαθμός αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών, ανάλογα με τα φυσικά δεδομένα και τις επιλογές που γίνονται στα πλαίσια της ενεργειακής πολιτικής. Μεγάλες διαφορές παρατηρούνται επίσης όσον αφορά την προαγωγή της χρήσης τους ως ανταπόκριση στις πολιτικές που εφαρμόζει η Ε.Ε., ενώ το ίδιο παρατηρείται και με τα μέτρα με τα οποία τα κράτη μέλη προωθούν την ενισχυμένη παραγωγή και χρήση τους. Σύμφωνα με την οδηγία 2001/77/ΕΚ για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ-Η), η οργάνωση της στήριξης των ανανεώσιμων πηγών εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, χωρίς να προβλέπεται εναρμόνιση των μηχανισμών στήριξης. Αυτό δεν εξυπηρετεί την αποτελεσματικότητα της εσωτερικής αγοράς.

| 2.6 | Η στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αιτιολογείται από τη στρατηγικής σημασίας ασφάλεια του εφοδιασμού και την πολιτική για την προστασία του κλίματος. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί από την άποψη του καταλογισμού του εσωτερικού κόστους ως αντιστάθμιση για το μη καταλογισμό του κόστους ή τη στήριξη, σήμερα ή στο παρελθόν, ορισμένων παραδοσιακών πηγών ενέργειας (3). Η στήριξη υποτίθεται ότι δεν στρεβλώνει τις αγορές όταν είναι προσανατολισμένη σε δραστηριότητες που απέχουν πολύ από το στάδιο της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

2.6

Η στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αιτιολογείται από τη στρατηγικής σημασίας ασφάλεια του εφοδιασμού και την πολιτική για την προστασία του κλίματος. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί από την άποψη του καταλογισμού του εσωτερικού κόστους ως αντιστάθμιση για το μη καταλογισμό του κόστους ή τη στήριξη, σήμερα ή στο παρελθόν, ορισμένων παραδοσιακών πηγών ενέργειας (3). Η στήριξη υποτίθεται ότι δεν στρεβλώνει τις αγορές όταν είναι προσανατολισμένη σε δραστηριότητες που απέχουν πολύ από το στάδιο της ανταγωνιστικότητας.

| 2.7 | Υπάρχουν κατεστημένα συμφέροντα που ενδέχεται να επιβραδύνουν τις αλλαγές και να εμποδίσουν το θεμιτό ανταγωνισμό στην αγορά ενέργειας, συμφέροντα στα οποία συμπεριλαμβάνονται και οι κυβερνητικές ανάγκες σε σταθερά έσοδα από φόρους ή από άλλες πηγές. Ορισμένες πηγές ενέργειας, και ιδιαιτέρως τα πετρελαϊκά προϊόντα, υπόκεινται σε βαριά φορολογία στην Ε.Ε.. |
| --- | --- |

2.7

Υπάρχουν κατεστημένα συμφέροντα που ενδέχεται να επιβραδύνουν τις αλλαγές και να εμποδίσουν το θεμιτό ανταγωνισμό στην αγορά ενέργειας, συμφέροντα στα οποία συμπεριλαμβάνονται και οι κυβερνητικές ανάγκες σε σταθερά έσοδα από φόρους ή από άλλες πηγές. Ορισμένες πηγές ενέργειας, και ιδιαιτέρως τα πετρελαϊκά προϊόντα, υπόκεινται σε βαριά φορολογία στην Ε.Ε..

3.   Βασικά χαρακτηριστικά και δυναμικό των διαφόρων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

3.1   Υδροηλεκτρική ενέργεια μικρής κλίμακας

| 3.1.1 | Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Η ηλεκτροπαραγωγή από υδροηλεκτρικές μονάδες ταξινομείται σε υδροηλεκτρική παραγωγή μεγάλης και μικρής κλίμακας. Οι πόροι για την κατασκευή μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικής ενέργειας (μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής — small hydroelectric power plants — SHPP· ισχύος μικρότερης από 10 MWe) βρίσκονται σε αφθονία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εξακολουθεί να είναι διαθέσιμο σημαντικό δυναμικό (σχεδόν 6 000 MW στην ΕΕ των 15 μόνο). Το συνολικό δυναμικό της μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικών σταθμών παραγωγής ενέργειας εν λειτουργία ανήλθε στα τέλη του 2003 στα 10.700 MW περίπου. |
| --- | --- |

3.1.1

Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Η ηλεκτροπαραγωγή από υδροηλεκτρικές μονάδες ταξινομείται σε υδροηλεκτρική παραγωγή μεγάλης και μικρής κλίμακας. Οι πόροι για την κατασκευή μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικής ενέργειας (μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής — small hydroelectric power plants — SHPP· ισχύος μικρότερης από 10 MWe) βρίσκονται σε αφθονία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εξακολουθεί να είναι διαθέσιμο σημαντικό δυναμικό (σχεδόν 6 000 MW στην ΕΕ των 15 μόνο). Το συνολικό δυναμικό της μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικών σταθμών παραγωγής ενέργειας εν λειτουργία ανήλθε στα τέλη του 2003 στα 10.700 MW περίπου.

| 3.1.2 | Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Οι μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής αποτελούν την ιδανική λύση για την ηλεκτροδότηση απομονωμένων περιοχών, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλουν στην εθνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όταν συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης αποτελεί το πρώτο και πλέον σημαντικό βήμα προκειμένου να εξασφαλιστεί στους ανεξάρτητους φορείς ηλεκτροπαραγωγής η αποτελεσματική λειτουργία στην αγορά. |
| --- | --- |

3.1.2

Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Οι μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής αποτελούν την ιδανική λύση για την ηλεκτροδότηση απομονωμένων περιοχών, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλουν στην εθνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όταν συνδέονται με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης αποτελεί το πρώτο και πλέον σημαντικό βήμα προκειμένου να εξασφαλιστεί στους ανεξάρτητους φορείς ηλεκτροπαραγωγής η αποτελεσματική λειτουργία στην αγορά.

| 3.1.3 | Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Οι SHPP διακρίνονται για την τεχνική τους εφικτότητα εδώ και αιώνες, και, εφόσον η τοποθεσία είναι ευνοϊκή, μπορούν να καταστούν ελκυστικές από οικονομική άποψη. Το κόστος επένδυσης στην ΕΕ (2001)κυμαινόταν μεταξύ 1 000 ευρώ/kW στην Ελλάδα και την Ισπανία έως 6 000 ευρώ/kW στη Γερμανία, ενώ το μέσο κόστος παραγωγής ποικίλει από 0,018 ευρώ/kWh στο Βέλγιο έως 0,14 ευρώ/kWh στην Αυστρία. |
| --- | --- |

3.1.3

Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Οι SHPP διακρίνονται για την τεχνική τους εφικτότητα εδώ και αιώνες, και, εφόσον η τοποθεσία είναι ευνοϊκή, μπορούν να καταστούν ελκυστικές από οικονομική άποψη. Το κόστος επένδυσης στην ΕΕ (2001)κυμαινόταν μεταξύ 1 000 ευρώ/kW στην Ελλάδα και την Ισπανία έως 6 000 ευρώ/kW στη Γερμανία, ενώ το μέσο κόστος παραγωγής ποικίλει από 0,018 ευρώ/kWh στο Βέλγιο έως 0,14 ευρώ/kWh στην Αυστρία.

| 3.1.4 | Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Οι μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής συνιστούν ασφαλή πηγή και μπορούν να συμβάλουν στην ασφάλεια της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι SHPP διαθέτουν την ικανότητα να παράγουν άμεσα ηλεκτρική ενέργεια, να εξασφαλίζουν ηλεκτροδότηση βασικού φορτίου και φορτίου αιχμής, έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, η συντήρησή τους είναι σχετικά απλή και βασίζονται σε εξαιρετικά αξιόπιστη και ώριμη τεχνολογία. |
| --- | --- |

3.1.4

Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Οι μικρές μονάδες υδροηλεκτρικής παραγωγής συνιστούν ασφαλή πηγή και μπορούν να συμβάλουν στην ασφάλεια της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι SHPP διαθέτουν την ικανότητα να παράγουν άμεσα ηλεκτρική ενέργεια, να εξασφαλίζουν ηλεκτροδότηση βασικού φορτίου και φορτίου αιχμής, έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, η συντήρησή τους είναι σχετικά απλή και βασίζονται σε εξαιρετικά αξιόπιστη και ώριμη τεχνολογία.

| 3.1.5 | Περιβαλλοντική επίδοση. Οι μικρές υδροηλεκτρικές μονάδες συνιστούν καθαρό ενεργειακό πόρο και η λειτουργία τους δεν συνεπάγεται καύσεις, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται οι εκπομπές ρύπων. Εντούτοις, υπάρχουν τοπικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, πρωτίστως λόγω των εργασιών για την κατασκευή τους και εξαιτίας των αλλαγών στην υδρο-οικολογία που επιφέρουν (για παράδειγμα, μέσω των φραγμάτων που παρεμποδίζουν τη μετανάστευση των ιχθύων)· ωστόσο, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν για τη μείωση ή εξάλειψη αυτών των επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.1.5

Περιβαλλοντική επίδοση. Οι μικρές υδροηλεκτρικές μονάδες συνιστούν καθαρό ενεργειακό πόρο και η λειτουργία τους δεν συνεπάγεται καύσεις, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται οι εκπομπές ρύπων. Εντούτοις, υπάρχουν τοπικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, πρωτίστως λόγω των εργασιών για την κατασκευή τους και εξαιτίας των αλλαγών στην υδρο-οικολογία που επιφέρουν (για παράδειγμα, μέσω των φραγμάτων που παρεμποδίζουν τη μετανάστευση των ιχθύων)· ωστόσο, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν για τη μείωση ή εξάλειψη αυτών των επιπτώσεων.

| 3.1.6 | Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Ο πρώτος στόχος που τέθηκε για το 2003 δεν επετεύχθη (12.500 MW). Όσον αφορά τους στόχους για το 2010, η ισχύς των ευρωπαϊκών μικρών μονάδων υδροηλεκτρικής παραγωγής κυμαίνεται γύρω στα 12.000 MW, εφόσον εφαρμοστεί ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης των τελευταίων τεσσάρων ετών. Το ποσοστό αυτό θα είναι επίσης χαμηλότερο από τους στόχους που τέθηκαν στη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.1.6

Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Ο πρώτος στόχος που τέθηκε για το 2003 δεν επετεύχθη (12.500 MW). Όσον αφορά τους στόχους για το 2010, η ισχύς των ευρωπαϊκών μικρών μονάδων υδροηλεκτρικής παραγωγής κυμαίνεται γύρω στα 12.000 MW, εφόσον εφαρμοστεί ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης των τελευταίων τεσσάρων ετών. Το ποσοστό αυτό θα είναι επίσης χαμηλότερο από τους στόχους που τέθηκαν στη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

3.2   Αιολική ενέργεια

| 3.2.1 | Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις
  . Η αιολική ενέργεια αποτελεί σήμερα την ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Σε συγκεκριμένες τοποθεσίες με ευνοϊκές συνθήκες, η αιολική ενέργεια μπορεί να είναι ακόμη και οικονομικά αποδοτική χωρίς την παροχή στήριξης. Οι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης άνω του 35 % μεταξύ 1996 και 2004 έχουν φέρει την Ευρώπη να προηγείται παγκοσμίως στον τομέα της αιολικής ενέργειας. Στα τέλη του 2004 η εγκατεστημένη ισχύς της αιολικής ενέργειας ανερχόταν σχεδόν στα 35 GW στην ΕΕ των 25 και στα 47 GW σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

3.2.1

Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις
  . Η αιολική ενέργεια αποτελεί σήμερα την ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Σε συγκεκριμένες τοποθεσίες με ευνοϊκές συνθήκες, η αιολική ενέργεια μπορεί να είναι ακόμη και οικονομικά αποδοτική χωρίς την παροχή στήριξης. Οι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης άνω του 35 % μεταξύ 1996 και 2004 έχουν φέρει την Ευρώπη να προηγείται παγκοσμίως στον τομέα της αιολικής ενέργειας. Στα τέλη του 2004 η εγκατεστημένη ισχύς της αιολικής ενέργειας ανερχόταν σχεδόν στα 35 GW στην ΕΕ των 25 και στα 47 GW σε παγκόσμιο επίπεδο.

| 3.2.2 | Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Η εντατική χρήση της αιολικής ενέργειας συνδέεται με ζωτικής σημασίας επιχειρησιακές προκλήσεις. Στις περισσότερες περιοχές, η διαθεσιμότητα της αιολικής ενέργειας δεν μπορεί να είναι εξασφαλισμένη σε όλες τις περιπτώσεις. Ωστόσο, το μειονέκτημα αυτό μπορεί να περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό μέσω της κατάλληλης διαχείρισης του αιτούμενου φορτίου σε συνδυασμό με τη χρήση άλλων ανανεώσιμων πηγών ενεργείας, όπως βιομάζας, βιοαερίου, υδροηλεκτρικών εργοστασίων ή εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας αλλά και νέων μεθόδων αποθεματοποίησης.
  Η εγγυημένη δυναμικότητα αιολικής ενέργειας (υποκατάσταση ισχύος) υπόκειται σε σαφείς εποχικές μεταβολές. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, από τη συνολική εγκατεστημένη δυναμικότητα αιολικής ενέργειας 36,000 MW που προβλέπεται για το 2015, 1,820 έως 2,300 MW μπορεί να θεωρηθεί ως εγγυημένη δυναμικότητα για την κάλυψη του μέγιστου εποχικού φορτίου (σε επίπεδο αξιοπιστίας ενεργειακού εφοδιασμού της τάξης του 99 %). Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 6 % της εγκατεστημένης δυναμικότητας αιολικής ενέργειας. Η απαιτούμενη ποσότητα σε σχετιζόμενη με την αιολική ενέργεια ρυθμιστική και εφεδρική ισχύ εξαρτάται από την ποιότητα των βραχυπρόθεσμων προβλέψεων για την αιολική ενέργεια και τη συνεπακόλουθη απόκλιση μεταξύ των προβλεπόμενων και των πραγματικών τιμών της ενσωματωμένης αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.2.2

Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Η εντατική χρήση της αιολικής ενέργειας συνδέεται με ζωτικής σημασίας επιχειρησιακές προκλήσεις. Στις περισσότερες περιοχές, η διαθεσιμότητα της αιολικής ενέργειας δεν μπορεί να είναι εξασφαλισμένη σε όλες τις περιπτώσεις. Ωστόσο, το μειονέκτημα αυτό μπορεί να περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό μέσω της κατάλληλης διαχείρισης του αιτούμενου φορτίου σε συνδυασμό με τη χρήση άλλων ανανεώσιμων πηγών ενεργείας, όπως βιομάζας, βιοαερίου, υδροηλεκτρικών εργοστασίων ή εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας αλλά και νέων μεθόδων αποθεματοποίησης.

Η εγγυημένη δυναμικότητα αιολικής ενέργειας (υποκατάσταση ισχύος) υπόκειται σε σαφείς εποχικές μεταβολές. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, από τη συνολική εγκατεστημένη δυναμικότητα αιολικής ενέργειας 36,000 MW που προβλέπεται για το 2015, 1,820 έως 2,300 MW μπορεί να θεωρηθεί ως εγγυημένη δυναμικότητα για την κάλυψη του μέγιστου εποχικού φορτίου (σε επίπεδο αξιοπιστίας ενεργειακού εφοδιασμού της τάξης του 99 %). Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 6 % της εγκατεστημένης δυναμικότητας αιολικής ενέργειας. Η απαιτούμενη ποσότητα σε σχετιζόμενη με την αιολική ενέργεια ρυθμιστική και εφεδρική ισχύ εξαρτάται από την ποιότητα των βραχυπρόθεσμων προβλέψεων για την αιολική ενέργεια και τη συνεπακόλουθη απόκλιση μεταξύ των προβλεπόμενων και των πραγματικών τιμών της ενσωματωμένης αιολικής ενέργειας.

| 3.2.3 | Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Καθώς η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αιολικές συνθήκες, η επιλογή της σωστής τοποθεσίας είναι κρίσιμη για την προσέγγιση της οικονομικής βιωσιμότητας (βλέπε ωστόσο το σημείο 3.2.2). Το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια σημειώνει σταθερή μείωση ενόσω η τεχνολογία αναπτύσσεται. Τα τελευταία 15 χρόνια έχει καταγραφεί μείωση πάνω από 50 % του κόστους παραγωγής ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια. Σήμερα, η αιολική ενέργεια προσεγγίζει από άποψη τιμών το επίπεδο ανταγωνιστικότητας άλλων καυσίμων. Για παράδειγμα, στο ΗΒ η χερσαία παραγωγή ενέργειας στοιχίζει σήμερα 3,2 p/kWh (η χονδρική τιμή για τον ηλεκτρισμό είναι 3p/kWh. Το πρόσθετο κόστος για την παραγωγή διαλείπουσας ενέργειας (π.χ. εφεδρική ισχύς) ανέρχεται σε 0,17p/kWh, όσο το μερίδιο της αιολικής ενέργειας στο δίκτυο ανέρχεται μόλις σε 20 % ή λιγότερο. |
| --- | --- |

3.2.3

Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Καθώς η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αιολικές συνθήκες, η επιλογή της σωστής τοποθεσίας είναι κρίσιμη για την προσέγγιση της οικονομικής βιωσιμότητας (βλέπε ωστόσο το σημείο 3.2.2). Το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια σημειώνει σταθερή μείωση ενόσω η τεχνολογία αναπτύσσεται. Τα τελευταία 15 χρόνια έχει καταγραφεί μείωση πάνω από 50 % του κόστους παραγωγής ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια. Σήμερα, η αιολική ενέργεια προσεγγίζει από άποψη τιμών το επίπεδο ανταγωνιστικότητας άλλων καυσίμων. Για παράδειγμα, στο ΗΒ η χερσαία παραγωγή ενέργειας στοιχίζει σήμερα 3,2 p/kWh (η χονδρική τιμή για τον ηλεκτρισμό είναι 3p/kWh. Το πρόσθετο κόστος για την παραγωγή διαλείπουσας ενέργειας (π.χ. εφεδρική ισχύς) ανέρχεται σε 0,17p/kWh, όσο το μερίδιο της αιολικής ενέργειας στο δίκτυο ανέρχεται μόλις σε 20 % ή λιγότερο.

| 3.2.4 | Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η αυξανόμενη χρήση αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη είχε ως αποτέλεσμα διακυμάνσεις που πλέον απαντώνται και στον τομέα της παραγωγής, λόγω του ασταθούς χαρακτήρα της τροφοδοτούμενης αιολικής ενέργειας, ενισχύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις απαιτήσεις ελέγχου και αυξάνοντας επίσης το κόστος δικτύου ηλεκτροδότησης. Για τη διασφάλιση της σταθερής λειτουργίας του δικτύου παρά την υψηλή αστάθεια της τροφοδοτούμενης αιολικής ενέργειας, οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς εξαρτώνται από τις πλέον ακριβείς προβλέψεις ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια.
  Η αναμενόμενη περαιτέρω επέκταση της αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη σημαίνει ότι στο μέλλον πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή απ' ότι παλαιότερα στην αξιοπιστία του ενεργειακού εφοδιασμού κατά τη σχεδίαση νέων αιολικών σταθμών. Λόγω της μαζικής και διαρκούς επέκτασης της αιολικής ενέργειας, είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να διασφαλιστεί η σταθερότητα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας — ειδικά στην περίπτωση διακοπής ισχύος. Οι μελλοντικές υπεράκτιες αιολικές εγκαταστάσεις ενδέχεται να παρέχουν περισσότερες ισοδύναμες ώρες ηλεκτρικής ενέργειας εν συγκρίσει με τους παράκτιους αιολικούς σταθμούς. |
| --- | --- |

3.2.4

Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η αυξανόμενη χρήση αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη είχε ως αποτέλεσμα διακυμάνσεις που πλέον απαντώνται και στον τομέα της παραγωγής, λόγω του ασταθούς χαρακτήρα της τροφοδοτούμενης αιολικής ενέργειας, ενισχύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις απαιτήσεις ελέγχου και αυξάνοντας επίσης το κόστος δικτύου ηλεκτροδότησης. Για τη διασφάλιση της σταθερής λειτουργίας του δικτύου παρά την υψηλή αστάθεια της τροφοδοτούμενης αιολικής ενέργειας, οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς εξαρτώνται από τις πλέον ακριβείς προβλέψεις ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια.

Η αναμενόμενη περαιτέρω επέκταση της αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη σημαίνει ότι στο μέλλον πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή απ' ότι παλαιότερα στην αξιοπιστία του ενεργειακού εφοδιασμού κατά τη σχεδίαση νέων αιολικών σταθμών. Λόγω της μαζικής και διαρκούς επέκτασης της αιολικής ενέργειας, είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να διασφαλιστεί η σταθερότητα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας — ειδικά στην περίπτωση διακοπής ισχύος. Οι μελλοντικές υπεράκτιες αιολικές εγκαταστάσεις ενδέχεται να παρέχουν περισσότερες ισοδύναμες ώρες ηλεκτρικής ενέργειας εν συγκρίσει με τους παράκτιους αιολικούς σταθμούς.

| 3.2.5 | Περιβαλλοντική επίδοση. Πρακτικά, οι ανεμογεννήτριες δεν προξενούν καμία ρύπανση ούτε εκπομπές κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους και ελάχιστο είναι το ποσοστό ρύπανσης που προκαλείται κατά την κατασκευή, εγκατάσταση, συντήρηση και κατάργησή τους. Ενώ η αιολική ενέργεια συνιστά μια καθαρή τεχνολογία, ωστόσο, έχει επιπτώσεις για το περιβάλλον. Τα βασικά ζητήματα που τίθενται για το περιβάλλον σχετίζονται με τον οπτικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

3.2.5

Περιβαλλοντική επίδοση. Πρακτικά, οι ανεμογεννήτριες δεν προξενούν καμία ρύπανση ούτε εκπομπές κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους και ελάχιστο είναι το ποσοστό ρύπανσης που προκαλείται κατά την κατασκευή, εγκατάσταση, συντήρηση και κατάργησή τους. Ενώ η αιολική ενέργεια συνιστά μια καθαρή τεχνολογία, ωστόσο, έχει επιπτώσεις για το περιβάλλον. Τα βασικά ζητήματα που τίθενται για το περιβάλλον σχετίζονται με τον οπτικό αντίκτυπο.

| 3.2.6 | Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αιολική ενέργεια στην Ευρώπη αναμένεται να φτάσει στη συνολική ισχύ των 70 GW περίπου έως το 2010. Ατενίζοντας ακόμη παραπέρα, η EWEA (Ευρωπαϊκή Ένωση Αιολικής Ενέργειας) έχει θέσει ως στόχο την αύξηση της συνολικής ισχύος στα 180 GW έως το 2020, 70 GW της οποίας θα προέρχεται από υπεράκτιες αιολικές εγκαταστάσεις. Έως το 2010 η ισχύς αυτή αναμένεται να αντιστοιχεί στο 50 % της αμιγούς αύξησης και έως το 2020 μόλις στο 70 %. |
| --- | --- |

3.2.6

Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αιολική ενέργεια στην Ευρώπη αναμένεται να φτάσει στη συνολική ισχύ των 70 GW περίπου έως το 2010. Ατενίζοντας ακόμη παραπέρα, η EWEA (Ευρωπαϊκή Ένωση Αιολικής Ενέργειας) έχει θέσει ως στόχο την αύξηση της συνολικής ισχύος στα 180 GW έως το 2020, 70 GW της οποίας θα προέρχεται από υπεράκτιες αιολικές εγκαταστάσεις. Έως το 2010 η ισχύς αυτή αναμένεται να αντιστοιχεί στο 50 % της αμιγούς αύξησης και έως το 2020 μόλις στο 70 %.

3.3   Βιομάζα

| 3.3.1 | Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Το 2001 η συνολική χρήση βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς ανήλθε σε 650 TWh. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος των ΑΠΕ του 12 %, χρειάζεται επιπλέον ισχύς 860 TWh έως το 2010. Κάθε τομέας πρέπει να συνεισφέρει: η ηλεκτρική ενέργεια 370 TWh, η θερμότητα 280 TWh, και τα βιοκαύσιμα 210 TWh. Το άθροισμα θα συνεπαγόταν μια συνολική παραγωγή σωρευμένης ενέργειας από βιομάζα περίπου 1 500 TWh το 2010. Αυτή η πρόσθετη παραγωγή βιομάζας μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα μόνο με τη λήψη δραστικών και στοχοθετημένων μέτρων και στους τρεις τομείς. Το μερίδιο των υγρών βιοκαυσίμων που καταναλώνεται σήμερα για μεταφορές στην ΕΕ εκτιμάται στο 1 %. Ωστόσο, το ποσοστό φαίνεται ότι θα αυξηθεί ραγδαία, διότι η ΕΕ έχει εκδώσει σχετική οδηγία στην οποία θέτει συγκεκριμένους στόχους, δηλαδή, το μερίδιο των βιοκαυσίμων να είναι 2 % το 2005 και σχεδόν 6 % το 2010. Τα καύσιμα αυτά είναι βιοαποδομήσιμα και γι αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα στη γεωργία και στη δασοκομία, στις πλωτές μεταφορές, καθώς και στους τομείς εκείνους από τους οποίους το περιβάλλον θα μπορεί να έχει ιδιαίτερο όφελος, π.χ. σε αγροτικά κέντρα όπου για μεγάλο μέρος των μέσων μαζικής μεταφοράς χρησιμοποιείται ήδη βιοενέργεια. |
| --- | --- |

3.3.1

Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Το 2001 η συνολική χρήση βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς ανήλθε σε 650 TWh. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος των ΑΠΕ του 12 %, χρειάζεται επιπλέον ισχύς 860 TWh έως το 2010. Κάθε τομέας πρέπει να συνεισφέρει: η ηλεκτρική ενέργεια 370 TWh, η θερμότητα 280 TWh, και τα βιοκαύσιμα 210 TWh. Το άθροισμα θα συνεπαγόταν μια συνολική παραγωγή σωρευμένης ενέργειας από βιομάζα περίπου 1 500 TWh το 2010. Αυτή η πρόσθετη παραγωγή βιομάζας μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα μόνο με τη λήψη δραστικών και στοχοθετημένων μέτρων και στους τρεις τομείς. Το μερίδιο των υγρών βιοκαυσίμων που καταναλώνεται σήμερα για μεταφορές στην ΕΕ εκτιμάται στο 1 %. Ωστόσο, το ποσοστό φαίνεται ότι θα αυξηθεί ραγδαία, διότι η ΕΕ έχει εκδώσει σχετική οδηγία στην οποία θέτει συγκεκριμένους στόχους, δηλαδή, το μερίδιο των βιοκαυσίμων να είναι 2 % το 2005 και σχεδόν 6 % το 2010. Τα καύσιμα αυτά είναι βιοαποδομήσιμα και γι αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα στη γεωργία και στη δασοκομία, στις πλωτές μεταφορές, καθώς και στους τομείς εκείνους από τους οποίους το περιβάλλον θα μπορεί να έχει ιδιαίτερο όφελος, π.χ. σε αγροτικά κέντρα όπου για μεγάλο μέρος των μέσων μαζικής μεταφοράς χρησιμοποιείται ήδη βιοενέργεια.

| 3.3.2 | Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Η ηλεκτρική ενέργεια από βιομάζα μπορεί να παραχθεί από καλλιέργειες ενεργειακών φυτών, από βιομάζα γεωργικών και βιομηχανικών αποβλήτων ή μέσω της ζύμωσης της βιομάζας και μετατροπή της σε βιοαέριο σε μονάδες συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού. Οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιομάζα έχουν την ικανότητα παροχής βασικού φορτίου ηλεκτρικού ρεύματος. |
| --- | --- |

3.3.2

Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Η ηλεκτρική ενέργεια από βιομάζα μπορεί να παραχθεί από καλλιέργειες ενεργειακών φυτών, από βιομάζα γεωργικών και βιομηχανικών αποβλήτων ή μέσω της ζύμωσης της βιομάζας και μετατροπή της σε βιοαέριο σε μονάδες συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού. Οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιομάζα έχουν την ικανότητα παροχής βασικού φορτίου ηλεκτρικού ρεύματος.

| 3.3.3 | Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων των συστημάτων στήριξης. Το κόστος παραγωγής βιομάζας διαφέρει ανάλογα με τον τύπο της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται, το μέγεθος του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής και το κόστος τροφοδοσίας βιοκαυσίμων. Υπάρχουν διάφορα συστήματα και ποικίλα επίπεδα στήριξης της βιομάζας στις ευρωπαϊκές χώρες (το 2003). Τα συστήματα καθορισμένων τιμών εκτείνονται από 0,03 έως 0,10 ευρώ/kWh και οι αποζημιώσεις από εισφορές ή τιμές πιστοποιητικών ποικίλουν από 0,006 ευρώ/kWh έως πάνω από 0,08 ευρώ/kWh. |
| --- | --- |

3.3.3

Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων των συστημάτων στήριξης. Το κόστος παραγωγής βιομάζας διαφέρει ανάλογα με τον τύπο της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται, το μέγεθος του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής και το κόστος τροφοδοσίας βιοκαυσίμων. Υπάρχουν διάφορα συστήματα και ποικίλα επίπεδα στήριξης της βιομάζας στις ευρωπαϊκές χώρες (το 2003). Τα συστήματα καθορισμένων τιμών εκτείνονται από 0,03 έως 0,10 ευρώ/kWh και οι αποζημιώσεις από εισφορές ή τιμές πιστοποιητικών ποικίλουν από 0,006 ευρώ/kWh έως πάνω από 0,08 ευρώ/kWh.

| 3.3.4 | Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Το δυναμικό της βιομάζας στην Ευρώπη θεωρείται μεγάλο, η αξιοποίησή του όμως είναι ανεπαρκής. Αυτό είναι προφανές σε ορισμένα κράτη μέλη. Η βιομάζα μπορεί να προέρχεται από διάφορες τοποθεσίες και ποικίλους πόρους — δάση, γεωργία ή ροές αποβλήτων. Η ξυλεία που προέρχεται από τη δασοκομία και τους βιομηχανικούς κλάδους που βασίζονται στην ξυλεία αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή βιομάζας και η διαχείριση των προμηθειών από τα δάση στις μονάδες παραγωγής βιοενέργειας υφίστανται σημαντικές βελτιώσεις. Η κατανεμημένη χρήση, κυρίως ξυλείας από τη δασοκομία και υπολειμμάτων ξύλου σε εγκαταστάσεις καύσης υπολειμμάτων ξύλου (για σκοπούς θέρμανσης και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας) καθώς και η παραγωγή πεπιεσμένων κυλίνδρων από υπολείμματα ξύλου, προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες για την ενίσχυση των περιφερειακών οικονομικών δραστηριοτήτων, για τη δημιουργία απασχόλησης στην ύπαιθρο και για τον περιορισμό των εισαγωγών αργού πετρελαίου στην ΕΕ. Ωστόσο, εκφράζονται προβληματισμοί όσον αφορά την υπερβολική προώθηση της χρήσης βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς εις βάρος άλλων, μη υποστηριζόμενων χρήσεών της. |
| --- | --- |

3.3.4

Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Το δυναμικό της βιομάζας στην Ευρώπη θεωρείται μεγάλο, η αξιοποίησή του όμως είναι ανεπαρκής. Αυτό είναι προφανές σε ορισμένα κράτη μέλη. Η βιομάζα μπορεί να προέρχεται από διάφορες τοποθεσίες και ποικίλους πόρους — δάση, γεωργία ή ροές αποβλήτων. Η ξυλεία που προέρχεται από τη δασοκομία και τους βιομηχανικούς κλάδους που βασίζονται στην ξυλεία αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή βιομάζας και η διαχείριση των προμηθειών από τα δάση στις μονάδες παραγωγής βιοενέργειας υφίστανται σημαντικές βελτιώσεις. Η κατανεμημένη χρήση, κυρίως ξυλείας από τη δασοκομία και υπολειμμάτων ξύλου σε εγκαταστάσεις καύσης υπολειμμάτων ξύλου (για σκοπούς θέρμανσης και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας) καθώς και η παραγωγή πεπιεσμένων κυλίνδρων από υπολείμματα ξύλου, προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες για την ενίσχυση των περιφερειακών οικονομικών δραστηριοτήτων, για τη δημιουργία απασχόλησης στην ύπαιθρο και για τον περιορισμό των εισαγωγών αργού πετρελαίου στην ΕΕ. Ωστόσο, εκφράζονται προβληματισμοί όσον αφορά την υπερβολική προώθηση της χρήσης βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς εις βάρος άλλων, μη υποστηριζόμενων χρήσεών της.

| 3.3.5 | Περιβαλλοντική επίδοση. Η ξυλεία είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας η οποία μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα και, επιπλέον, είναι η σημαντικότερη ανανεώσιμη πηγή για την παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας στην Ευρώπη. Η χρήση της υπό τη μορφή ενέργειας συμβάλλει στην αντιμετώπιση της θέρμανσης του πλανήτη, δεδομένου ότι, σε αντίθεση με τις ορυκτές πηγές ενέργειας, το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται κατά την καύση επαναπορροφάται από τα αναπτυσσόμενα δάση. Ωστόσο, η αποτέφρωση βιομάζας από ξυλεία εκπέμπει ορισμένους πρόσθετους ρύπους, εάν δεν φιλτραριστεί σωστά. Ελλοχεύει ωστόσο ο κίνδυνος, η εντατική καλλιέργεια ποικιλιών βιομάζας που αναπτύσσονται ραγδαία και/ή αποφέρουν υψηλή απόδοση να επηρεάσει σημαντικά την τοπική ή — αν σκεφτεί κανείς την αποψίλωση πρωτογενών δασών για την παραγωγή βιομάζας — ακόμη και να διαταράξει την παγκόσμια περιβαλλοντική ισορροπία. Και την προστασία της φύσης. |
| --- | --- |

3.3.5

Περιβαλλοντική επίδοση. Η ξυλεία είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας η οποία μπορεί να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα και, επιπλέον, είναι η σημαντικότερη ανανεώσιμη πηγή για την παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας στην Ευρώπη. Η χρήση της υπό τη μορφή ενέργειας συμβάλλει στην αντιμετώπιση της θέρμανσης του πλανήτη, δεδομένου ότι, σε αντίθεση με τις ορυκτές πηγές ενέργειας, το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται κατά την καύση επαναπορροφάται από τα αναπτυσσόμενα δάση. Ωστόσο, η αποτέφρωση βιομάζας από ξυλεία εκπέμπει ορισμένους πρόσθετους ρύπους, εάν δεν φιλτραριστεί σωστά. Ελλοχεύει ωστόσο ο κίνδυνος, η εντατική καλλιέργεια ποικιλιών βιομάζας που αναπτύσσονται ραγδαία και/ή αποφέρουν υψηλή απόδοση να επηρεάσει σημαντικά την τοπική ή — αν σκεφτεί κανείς την αποψίλωση πρωτογενών δασών για την παραγωγή βιομάζας — ακόμη και να διαταράξει την παγκόσμια περιβαλλοντική ισορροπία. Και την προστασία της φύσης.

| 3.3.6 | Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Για να συμβάλει η παραγωγή ενέργειας από βιομάζα ουσιαστικά στην υλοποίηση των στόχων της κοινοτικής πολιτικής, χρειάζεται η εντατική συμμετοχή της βιομηχανίας σε όλα τα είδη έρευνας, εκτός από τη βασική. |
| --- | --- |

3.3.6

Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Για να συμβάλει η παραγωγή ενέργειας από βιομάζα ουσιαστικά στην υλοποίηση των στόχων της κοινοτικής πολιτικής, χρειάζεται η εντατική συμμετοχή της βιομηχανίας σε όλα τα είδη έρευνας, εκτός από τη βασική.

| 3.3.7 | Βιοκαύσιμα. Σήμερα, υπάρχουν αμφιβολίες (4) για το αν μπορεί πάντα να επιτευχθεί καθαρή ενεργειακή απόδοση ή ακόμη και καθαρό περιβαλλοντικό όφελος από υγρά βιοκαύσιμα, όταν η ενέργεια που έχει επενδυθεί (με λιπάσματα, αγροτικές μηχανές, κατεργασία κ.τλ) συγκριθεί με την δυνητική απόδοση ενέργειας από τα παραγόμενα βιοκαύσιμα. Από την άλλη πλευρά, από μελέτες που διενεργήθηκαν με εντολή της Επιτροπής, προκύπτει ένα γενικά θετικό ισοζύγιο, προφανώς όμως το καθαρό όφελος ποικίλει ανάλογα με την καλλιέργεια. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνιστά να διασαφηνιστεί το θέμα, π.χ. με τη διενέργεια περαιτέρω μελετών, εφόσον το πρόβλημα της παγκοσμίου κλίμακας υψηλής εξάρτησης από το πετρέλαιο συμπεριλαμβάνεται στις πρώτες θέσεις της πολιτικής ημερήσιας διάταξης. Ένα άλλο, συναφές θέμα που πρέπει να διερευνηθεί είναι η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ε.Ε. και οι σχετικές οικονομικές και εμπορικές πτυχές της αυξανόμενης χρήσης υγρών βιοκαυσίμων. |
| --- | --- |

3.3.7

Βιοκαύσιμα. Σήμερα, υπάρχουν αμφιβολίες (4) για το αν μπορεί πάντα να επιτευχθεί καθαρή ενεργειακή απόδοση ή ακόμη και καθαρό περιβαλλοντικό όφελος από υγρά βιοκαύσιμα, όταν η ενέργεια που έχει επενδυθεί (με λιπάσματα, αγροτικές μηχανές, κατεργασία κ.τλ) συγκριθεί με την δυνητική απόδοση ενέργειας από τα παραγόμενα βιοκαύσιμα. Από την άλλη πλευρά, από μελέτες που διενεργήθηκαν με εντολή της Επιτροπής, προκύπτει ένα γενικά θετικό ισοζύγιο, προφανώς όμως το καθαρό όφελος ποικίλει ανάλογα με την καλλιέργεια. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνιστά να διασαφηνιστεί το θέμα, π.χ. με τη διενέργεια περαιτέρω μελετών, εφόσον το πρόβλημα της παγκοσμίου κλίμακας υψηλής εξάρτησης από το πετρέλαιο συμπεριλαμβάνεται στις πρώτες θέσεις της πολιτικής ημερήσιας διάταξης. Ένα άλλο, συναφές θέμα που πρέπει να διερευνηθεί είναι η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ε.Ε. και οι σχετικές οικονομικές και εμπορικές πτυχές της αυξανόμενης χρήσης υγρών βιοκαυσίμων.

3.4   Φωτοβολταϊκά

| 3.4.1 | Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Το 2003 τέθηκαν σε λειτουργία στην ΕΕ πρόσθετες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις ισχύος 180 MWp. 'Ετσι, η συνολική ευρωπαϊκή ισχύς έφτασε σχεδόν στα 570 MWp. Επιπλέον, ακόμη μεγαλύτερο μέρος αυτής της εγκατεστημένης ισχύος έχει συνδεθεί σήμερα με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας: οι συνδεδεμένες με το δίκτυο εγκαταστάσεις καλύπτουν το 86 % της συνολικής σωρευμένης ισχύος στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.1

Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις. Το 2003 τέθηκαν σε λειτουργία στην ΕΕ πρόσθετες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις ισχύος 180 MWp. 'Ετσι, η συνολική ευρωπαϊκή ισχύς έφτασε σχεδόν στα 570 MWp. Επιπλέον, ακόμη μεγαλύτερο μέρος αυτής της εγκατεστημένης ισχύος έχει συνδεθεί σήμερα με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας: οι συνδεδεμένες με το δίκτυο εγκαταστάσεις καλύπτουν το 86 % της συνολικής σωρευμένης ισχύος στην Ευρώπη.

| 3.4.2 | Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Στις ανεπτυγμένες χώρες, ο πλέον δημοφιλής τύπος συστήματος ηλιακών Φ/Β για τις οικίες και τις επιχειρήσεις είναι συνδεδεμένος με το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Η σύνδεση με το τοπικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας παρέχει τη δυνατότητα πώλησης οποιασδήποτε ενέργειας παράγεται με τον εν λόγω τρόπο στο φορέα διανομής.
  Διαφορετικά, εφόσον λειτουργεί ανεξάρτητα από το δίκτυο, το σύστημα χρειάζεται σύνδεση με συσσωρευτή που καθιστά δυνατή τη χρήση συνηθισμένων συσκευών, χωρίς παροχή από το κεντρικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Οι τυπικές εφαρμογές εκτός δικτύου είναι οι βιομηχανικές εφαρμογές, όπως σταθμοί αναμετάδοσης για την κινητή τηλεφωνία ή την ηλεκτροδότηση της υπαίθρου. |
| --- | --- |

3.4.2

Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Στις ανεπτυγμένες χώρες, ο πλέον δημοφιλής τύπος συστήματος ηλιακών Φ/Β για τις οικίες και τις επιχειρήσεις είναι συνδεδεμένος με το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Η σύνδεση με το τοπικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας παρέχει τη δυνατότητα πώλησης οποιασδήποτε ενέργειας παράγεται με τον εν λόγω τρόπο στο φορέα διανομής.

Διαφορετικά, εφόσον λειτουργεί ανεξάρτητα από το δίκτυο, το σύστημα χρειάζεται σύνδεση με συσσωρευτή που καθιστά δυνατή τη χρήση συνηθισμένων συσκευών, χωρίς παροχή από το κεντρικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Οι τυπικές εφαρμογές εκτός δικτύου είναι οι βιομηχανικές εφαρμογές, όπως σταθμοί αναμετάδοσης για την κινητή τηλεφωνία ή την ηλεκτροδότηση της υπαίθρου.

| 3.4.3 | Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Σήμερα, το επενδυτικό κόστος, το, οποίο παραμένει υψηλό, αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια για την ανάπτυξη αγορών φωτοβολταϊκών εφαρμογών στο βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, μολονότι διαχρονικά παρατηρείται καθοδική τάση όσον αφορά τις τιμές των συστημάτων, καθώς αυξάνεται η παραγωγή και με τη συνεχή πρόοδο των τεχνολογικών καινοτομιών. Ωστόσο, κατά μέσο όρο, η τιμή των πλαισίων μειώθηκε περίπου κατά 5 % ετησίως τα τελευταία 20 χρόνια, και προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται, κινούμενη ωστόσο στο φάσμα των 0,5 ευρώ/kWh. Το τρέχον κεφαλαιουχικό κόστος ενός τυπικού εγκατεστημένου φωτοβολταϊκού συστήματος κυμαίνεται από 5 ευρώ/W έως 8 ευρώ/W, πράγμα που καθιστά τον ηλεκτρισμό που παράγεται από φωτοβολταϊκές εφαρμογές το ακριβότερο είδος ανανεώσιμης ενέργειας στη σημερινή αγορά. |
| --- | --- |

3.4.3

Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Σήμερα, το επενδυτικό κόστος, το, οποίο παραμένει υψηλό, αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια για την ανάπτυξη αγορών φωτοβολταϊκών εφαρμογών στο βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, μολονότι διαχρονικά παρατηρείται καθοδική τάση όσον αφορά τις τιμές των συστημάτων, καθώς αυξάνεται η παραγωγή και με τη συνεχή πρόοδο των τεχνολογικών καινοτομιών. Ωστόσο, κατά μέσο όρο, η τιμή των πλαισίων μειώθηκε περίπου κατά 5 % ετησίως τα τελευταία 20 χρόνια, και προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται, κινούμενη ωστόσο στο φάσμα των 0,5 ευρώ/kWh. Το τρέχον κεφαλαιουχικό κόστος ενός τυπικού εγκατεστημένου φωτοβολταϊκού συστήματος κυμαίνεται από 5 ευρώ/W έως 8 ευρώ/W, πράγμα που καθιστά τον ηλεκτρισμό που παράγεται από φωτοβολταϊκές εφαρμογές το ακριβότερο είδος ανανεώσιμης ενέργειας στη σημερινή αγορά.

| 3.4.4 | Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η ηλιακή ακτινοβολία παρέχει στη γη τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Η συνολική ποσότητα ενέργειας που εκπέμπεται από τον ήλιο στην επιφάνεια της γης μέσα σε ένα έτος είναι κατά 10.000 φορές περίπου μεγαλύτερη από την ετήσια ενεργειακή κατανάλωση στον πλανήτη μας. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα μπορούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια σε όλες τις περιπτώσεις: συστήματα συνδεδεμένα με το δίκτυο, αυτόνομα ή υβριδικά συστήματα. |
| --- | --- |

3.4.4

Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η ηλιακή ακτινοβολία παρέχει στη γη τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Η συνολική ποσότητα ενέργειας που εκπέμπεται από τον ήλιο στην επιφάνεια της γης μέσα σε ένα έτος είναι κατά 10.000 φορές περίπου μεγαλύτερη από την ετήσια ενεργειακή κατανάλωση στον πλανήτη μας. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα μπορούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια σε όλες τις περιπτώσεις: συστήματα συνδεδεμένα με το δίκτυο, αυτόνομα ή υβριδικά συστήματα.

| 3.4.5 | Περιβαλλοντική επίδοση. Ενώ η παραγωγή ηλεκτρισμού από την ηλιακή ενέργεια δεν συνδέεται με κανέναν από τους προβληματισμούς που εκφράζονται για τις συμβατικές τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής όσον αφορά τις εκπομπές ρύπων ή την περιβαλλοντική ασφάλεια, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών κυττάρων αφορά επίσης τεχνολογίες που χρησιμοποιούν δηλητηριώδεις ουσίες. Ορισμένα προβλήματα όσον αφορά το περιβάλλον και το τοπίο, τα οποία προκύπτουν από την οικοδόμηση μεγάλων μονάδων στην ύπαιθρο, δεν υφίστανται στην περίπτωση που για την εγκατάσταση ανάλογων μονάδων χρησιμοποιούνται υφιστάμενα κτίρια. |
| --- | --- |

3.4.5

Περιβαλλοντική επίδοση. Ενώ η παραγωγή ηλεκτρισμού από την ηλιακή ενέργεια δεν συνδέεται με κανέναν από τους προβληματισμούς που εκφράζονται για τις συμβατικές τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής όσον αφορά τις εκπομπές ρύπων ή την περιβαλλοντική ασφάλεια, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών κυττάρων αφορά επίσης τεχνολογίες που χρησιμοποιούν δηλητηριώδεις ουσίες. Ορισμένα προβλήματα όσον αφορά το περιβάλλον και το τοπίο, τα οποία προκύπτουν από την οικοδόμηση μεγάλων μονάδων στην ύπαιθρο, δεν υφίστανται στην περίπτωση που για την εγκατάσταση ανάλογων μονάδων χρησιμοποιούνται υφιστάμενα κτίρια.

| 3.4.6 | Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Η συνολική ισχύς στο φάσμα των 520 MWp αναμενόταν να επιτευχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα τέλη του 2003. Τέλη 2004 είχαν εγκατασταθεί στη Γερμανία 800 Mwp, που αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 94 % κατά τη διάρκεια του έτους 2004. Συνεπώς, ξεπεράστηκε ο στόχος των 650 MWp που τέθηκε στην «εκστρατεία εκκίνησης». Η μελλοντική ισχύς των εγκαταστάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται να ανέλθει στα 1.400 MWp το 2010. Οι προβλέψεις του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Φωτοβολταϊκών Βιομηχανιών (EPIA)είναι πολύ πιο αισιόδοξες. Το σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επίτευξη ισχύος 3.000 MWp μέχρι το τέλος του 2010 είναι σε γενικές γραμμές υλοποιήσιμο, ωστόσο, η επιτυχία του εξαρτάται πρωτίστως από την πολιτική βούληση κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

3.4.6

Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Η συνολική ισχύς στο φάσμα των 520 MWp αναμενόταν να επιτευχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα τέλη του 2003. Τέλη 2004 είχαν εγκατασταθεί στη Γερμανία 800 Mwp, που αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 94 % κατά τη διάρκεια του έτους 2004. Συνεπώς, ξεπεράστηκε ο στόχος των 650 MWp που τέθηκε στην «εκστρατεία εκκίνησης». Η μελλοντική ισχύς των εγκαταστάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται να ανέλθει στα 1.400 MWp το 2010. Οι προβλέψεις του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Φωτοβολταϊκών Βιομηχανιών (EPIA)είναι πολύ πιο αισιόδοξες. Το σενάριο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επίτευξη ισχύος 3.000 MWp μέχρι το τέλος του 2010 είναι σε γενικές γραμμές υλοποιήσιμο, ωστόσο, η επιτυχία του εξαρτάται πρωτίστως από την πολιτική βούληση κάθε κράτους μέλους.

3.5   Ηλιοθερμική ενέργεια

3.5.1   Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις.

Το τεράστιο δυναμικό της ηλιοθερμικής ενέργειας συνιστά καθοριστικό παράγοντα για την προώθηση του τομέα θέρμανσης και ψύξης προς την αειφορία, μειώνοντας έτσι τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο καθώς και τις εισαγωγές ενέργειας. Το συνολικό τεχνικό δυναμικό εκτιμάται στα 1,4 δισεκατομμύρια m2 επιφάνειας συλλεκτών, που συνεπάγεται ετήσια ηλιακή απόδοση ισοδύναμη με περίπου 700 TWh/κατ' έτος. Η αγορά της ΕΕ έχει υπερδιπλασιαστεί σε σύγκριση με τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και είναι τριπλάσια από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Μεταξύ 1990 και 2001, ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της αγοράς ήταν 13.6 %. Από το 2000, η αγορά ξεπέρασε σαφώς το όριο του ενός εκατομμυρίου m2 επιφάνειας νέων εγκατεστημένων συλλεκτών ετησίως. Ύστερα από σημαντικό περιορισμό το 2002, που σημειώθηκε κατεξοχήν στη Γερμανία, το 2003 ξεπεράστηκε το όριο των 1,4 εκατομμυρίων m2. Η χρήση ηλιοθερμικής ενέργειας είναι μέχρι σήμερα άνισα κατανεμημένη στην ΕΕ, με την Αυστρία να πρωτοστατεί στον τομέα, τη στιγμή που σε ορισμένες μεσογειακές χώρες η ανάπτυξη είναι ελάχιστη, παρά το γεγονός ότι από αυτή την άποψη το κλίμα τις ευνοεί, ενώ σε άλλες (π.χ. στην Ελλάδα) η χρήση της είναι ευρέως διαδεδομένη, γεγονός που αποδεικνύει ότι αυτό δεν οφείλεται σε οικονομικούς λόγους.

3.5.2   Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα.

Η ηλιοθερμική ενέργεια μπορεί να μεταφερθεί μόνον όπου υπάρχουν αστικά συστήματα κεντρικής θέρμανσης. Δεν υπάρχει ακόμη άμεσος αντίκτυπος των συστημάτων ηλιοθερμικής ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα. Η παραγωγή ηλεκτρισμού με τη μετατροπή της ηλιοθερμικής ενέργειας με τα συστήματα Συγκεντρωμένης Θερμικής Ηλιακής Ενέργειας («Ηλιακοί κάδοι» ή «Ηλιακοί πύργοι», κάτοπτρα ευρείας κλίμακας και τεχνολογία εστίασης για την παραγωγή θερμότητας σε υψηλή θερμοκρασία που μετατρέπεται σε ηλεκτρισμό) μόλις εξέρχεται από το στάδιο της έρευνας (5) και εισέρχεται στο στάδιο της επίδειξης και εμπορευματοποίησης με ορισμένες μονάδες στην Ισπανία.

3.5.3   Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων των συστημάτων στήριξης.

Η ηλιοθερμική ενέργεια ανταγωνίζεται κυρίως τα συμβατικά συστήματα θέρμανσης που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα ή τον ηλεκτρισμό. Σε σύγκριση με αυτά, η αναλογία του κόστους επένδυσης είναι πολύ υψηλότερη (90 % — 99 % του συνολικού κόστους)αλλά οι δαπάνες λειτουργίας είναι χαμηλές. Το συνολικό κόστος για ένα τυπικό οικιακό ηλιακό σύστημα θέρμανσης νερού για μια οικογένεια κυμαίνεται από 700 έως 5 000 ευρώ. Καλά σχεδιασμένα ηλιοθερμικά συστήματα παράγουν/υποκαθιστούν σήμερα θερμότητα της τάξης του 0,03-0,09 ευρώ /kWh. Λαμβανομένων υπόψη των σημερινών τιμών του ηλεκτρισμού, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καθώς και των αναμενόμενων αυξήσεων, τα σύγχρονα συστήματα αποθεματοποίησης σε συνδυασμό με μια αποτελεσματική θερμομόνωση επιτρέπουν τόσο την ευρεία διάθεση ζεστού νερού όσο και θέρμανσης.

3.5.4   Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Το θεωρητικό δυναμικό της ηλιακής ενέργειας είναι ανυπολόγιστο. Ωστόσο, η πρακτική ισχύς της ηλιοθερμικής ενέργειας περιορίζεται από τεχνικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. Επίσης, τις συννεφιασμένες μέρες του χειμώνα, όταν η ζήτηση σε θερμότητα βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, η διαθεσιμότητα ενέργειας περιορίζεται στο ελάχιστο.

3.5.5   Περιβαλλοντική επίδοση.

Τα ηλιοθερμικά συστήματα δεν προκαλούν καμία ρύπανση ούτε εκπομπές κατά τη λειτουργία τους. Οι επιπτώσεις είναι μεγαλύτερες κατά την κατασκευή, εγκατάσταση, συντήρηση και κατάργησή τους. Ενώ η ηλιοθερμική ενέργεια είναι μια καθαρή τεχνολογία, έχει επιπτώσεις για το περιβάλλον.

3.5.6   Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος.

Εάν οι σχετικές πολιτικές εξακολουθήσουν να στηρίζουν στον ίδιο βαθμό την ηλιοθερμική ενέργεια, αναμένεται ότι η επιφάνεια που βρίσκεται λειτουργία στην ΕΕ θα αυξάνεται περίπου κατά 12 % ετησίως. Εφόσον οι ρυθμοί παραμένουν σταθεροί, το 50 % της αύξησης σε απόλυτες τιμές θα σημειωθεί μεταξύ 2010 και 2015. Εάν οι τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν στα σημερινά ύψη (περίπου 60 δολ. το βαρέλι), η παραγωγή ηλιοθερμικής ενέργειας θα αυξηθεί ραγδαίως στις ηλιακές ζώνες της Ασίας και της Αφρικής.

3.6   Γεωθερμία

3.6.1   Πρόσφατη ανάπτυξη και εξελίξεις

3.6.1.1   Ηλεκτρισμός

Πέντε μόνο ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν τους απαιτούμενους φυσικούς πόρους για την παραγωγή ηλεκτρισμού από γεωθερμική ενέργεια με εύλογη αποδοτικότητα. Στο τέλος του 2003, το δυναμικό των εγκαταστάσεων γεωθερμίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την παραγωγή ηλεκτρισμού ήταν 820 MWe. Πάνω από 96 % (790,5 MWe) αυτής της εγκατεστημένης ισχύος εντοπίζεται στην Ιταλία.

3.6.1.2   Θερμότητα

Η παραγωγή θερμότητας από γεωθερμική ενέργεια επιτυγχάνεται με δύο πολύ διαφορετικούς τρόπους. Ο πρώτος αφορά την άμεση εκμετάλλευση των υδροφόρων οριζόντων, η θερμοκρασία των οποίων βρίσκεται μεταξύ 30 °C και 150 °C (οι λεγόμενες χαμηλής και μέσης ενέργειας εφαρμογές). Ο δεύτερος τρόπος παραγωγής θερμότητας χρησιμοποιεί γεωθερμικές αντλίες θερμότητας. Βάσει εκτιμήσεων, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς για τον χαμηλής ενέργειας γεωθερμικό τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 1.130 MWth, δηλ. 7,5 % αύξηση σε σύγκριση με το 2002.

| 3.6.2 | Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Μέχρι σήμερα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τη γεωθερμία μπορεί να συμβάλει στην ηλεκτροπαραγωγή μόνο σε περιοχές όπου υφίσταται γεωθερμικό δυναμικό. |
| --- | --- |

3.6.2

Ρόλος στα ηλεκτρικά συστήματα και αντίκτυπος για τα δίκτυα. Μέχρι σήμερα η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τη γεωθερμία μπορεί να συμβάλει στην ηλεκτροπαραγωγή μόνο σε περιοχές όπου υφίσταται γεωθερμικό δυναμικό.

| 3.6.3 | Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Η εκμετάλλευση της γεωθερμίας θεωρείται επένδυση υψηλού κινδύνου. Σε περίπτωση επένδυσης σε μονάδα παραγωγής ηλεκτρισμού, το ποσοστό της επένδυσης στο εκάστοτε στάδιο μπορεί να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στη συγκεκριμένη τοποθεσία.
  Το κόστος επένδυσης και λειτουργίας για την παραγωγή θερμότητας ποικίλει μεταξύ των χωρών και ανάλογα με τον τύπο χρήσης της, ενώ εξαρτάται και από τα χαρακτηριστικά του κάθε πόρου (τοπικές γεωλογικές συνθήκες), την τοπική ζήτηση σε θερμότητα και τα πρότυπα κατανάλωσης θερμότητας (όπως τα αστικά συστήματα θέρμανσης, ή τα ατομικά ή κεντρικά συστήματα άντλησης γεωθερμικής θερμότητας). Το ενδεικτικό κόστος στις ευρωπαϊκές χώρες κυμαίνεται στο παρακάτω φάσμα:






  — | το κόστος επένδυσης ποικίλει από 0,2 — 1,2 εκατομμύρια ευρώ/MW |
| --- | --- | --- |

3.6.3

Οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένων και των συστημάτων στήριξης. Η εκμετάλλευση της γεωθερμίας θεωρείται επένδυση υψηλού κινδύνου. Σε περίπτωση επένδυσης σε μονάδα παραγωγής ηλεκτρισμού, το ποσοστό της επένδυσης στο εκάστοτε στάδιο μπορεί να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στη συγκεκριμένη τοποθεσία.

Το κόστος επένδυσης και λειτουργίας για την παραγωγή θερμότητας ποικίλει μεταξύ των χωρών και ανάλογα με τον τύπο χρήσης της, ενώ εξαρτάται και από τα χαρακτηριστικά του κάθε πόρου (τοπικές γεωλογικές συνθήκες), την τοπική ζήτηση σε θερμότητα και τα πρότυπα κατανάλωσης θερμότητας (όπως τα αστικά συστήματα θέρμανσης, ή τα ατομικά ή κεντρικά συστήματα άντλησης γεωθερμικής θερμότητας). Το ενδεικτικό κόστος στις ευρωπαϊκές χώρες κυμαίνεται στο παρακάτω φάσμα:

—

το κόστος επένδυσης ποικίλει από 0,2 — 1,2 εκατομμύρια ευρώ/MW

| — | το κόστος παραγωγής ποικίλει από 5 — 45 ευρώ/MW. |
| --- | --- |

—

το κόστος παραγωγής ποικίλει από 5 — 45 ευρώ/MW.

| 3.6.4 | Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η θερμική ενέργεια της γης είναι τεράστια, χωρίς όμως την πραγματοποίηση βαθύτερων γεωτρήσεων (τεχνολογία, κόστος), μπορεί να αξιοποιηθεί ένα μικρό μόνο μέρος της. Έως τώρα, αυτό το είδος ενέργειας χρησιμοποιείτο κυρίως σε περιοχές με γεωθερμικές ανωμαλίες, στις οποίες οι γεωλογικές συνθήκες επιτρέπουν τη μεταφορά θερμότητας από βαθιές θερμές ζώνες στην επιφάνεια. Οι πόροι θερμών ξηρών πετρωμάτων («Hot Dry Rock»)ή άλλες τεχνολογίες βαθιάς γεώτρησης (από 3 έως 5 χλμ.)(βλέπε σημείο 3.6.6), οι οποίες επί του παρόντος βρίσκονται σε ερευνητικό στάδιο, υπάρχει αισιοδοξία ότι θα ανοίξουν νέους δρόμους στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη δεκαετία. |
| --- | --- |

3.6.4

Διαθεσιμότητα και ρόλος για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η θερμική ενέργεια της γης είναι τεράστια, χωρίς όμως την πραγματοποίηση βαθύτερων γεωτρήσεων (τεχνολογία, κόστος), μπορεί να αξιοποιηθεί ένα μικρό μόνο μέρος της. Έως τώρα, αυτό το είδος ενέργειας χρησιμοποιείτο κυρίως σε περιοχές με γεωθερμικές ανωμαλίες, στις οποίες οι γεωλογικές συνθήκες επιτρέπουν τη μεταφορά θερμότητας από βαθιές θερμές ζώνες στην επιφάνεια. Οι πόροι θερμών ξηρών πετρωμάτων («Hot Dry Rock»)ή άλλες τεχνολογίες βαθιάς γεώτρησης (από 3 έως 5 χλμ.)(βλέπε σημείο 3.6.6), οι οποίες επί του παρόντος βρίσκονται σε ερευνητικό στάδιο, υπάρχει αισιοδοξία ότι θα ανοίξουν νέους δρόμους στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη δεκαετία.

| 3.6.5 | Περιβαλλοντική επίδοση. Η εφαρμογή της γεωθερμικής ενέργειας μπορεί να έχει σημαντικό, αμιγώς θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, σε σύγκριση με την ανάπτυξη των ορυκτών καυσίμων. Περιβαλλοντικά προβλήματα δημιουργούνται κατά τη λειτουργία των γεωθερμικών μονάδων. Τα γεωθερμικά υγρά (ατμός ή ζεστό νερό)περιέχουν συνήθως αέρια όπως διοξείδιο του άνθρακα (CO2), υδρόθειο (H2S), αμμωνία (NH3), μεθάνιο (CH4)και ίχνη άλλων αερίων, καθώς και διαλυμένες ουσίες, οι συγκεντρώσεις των οποίων αυξάνονται με τη θερμοκρασία. Το χλωριούχο νάτριο (NaCl), το βόριο (B), το αρσενικό (As)και ο υδράργυρος (Hg)συνιστούν λόγου χάρη πηγή ρύπανσης εάν εκχυθούν στο περιβάλλον. Με τη χρήση στεγανών ομοαξονικών αγωγών θερμότητας αποφεύγεται η μεταφορά αυτών των ουσιών στην επιφάνεια. |
| --- | --- |

3.6.5

Περιβαλλοντική επίδοση. Η εφαρμογή της γεωθερμικής ενέργειας μπορεί να έχει σημαντικό, αμιγώς θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, σε σύγκριση με την ανάπτυξη των ορυκτών καυσίμων. Περιβαλλοντικά προβλήματα δημιουργούνται κατά τη λειτουργία των γεωθερμικών μονάδων. Τα γεωθερμικά υγρά (ατμός ή ζεστό νερό)περιέχουν συνήθως αέρια όπως διοξείδιο του άνθρακα (CO2), υδρόθειο (H2S), αμμωνία (NH3), μεθάνιο (CH4)και ίχνη άλλων αερίων, καθώς και διαλυμένες ουσίες, οι συγκεντρώσεις των οποίων αυξάνονται με τη θερμοκρασία. Το χλωριούχο νάτριο (NaCl), το βόριο (B), το αρσενικό (As)και ο υδράργυρος (Hg)συνιστούν λόγου χάρη πηγή ρύπανσης εάν εκχυθούν στο περιβάλλον. Με τη χρήση στεγανών ομοαξονικών αγωγών θερμότητας αποφεύγεται η μεταφορά αυτών των ουσιών στην επιφάνεια.

| 3.6.6 | Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Κατ' αρχήν ο ηλεκτρισμός: Οι προσπάθειες που καταβάλλονται κυρίως στην Αυστρία αναμένεται να φέρουν τη συνολική ισχύ της Ευρώπης σχεδόν στα 1 GWe. Προκειμένου να αντληθεί αξιοποιήσιμη από τεχνική άποψη ενέργεια, κυρίως για την ηλεκτροπαραγωγή, τα γεωθερμικά αποθέματα πρέπει κατά κανόνα να βρίσκονται σε ικανοποιητικό βάθος. Δεδομένου ότι γι' αυτό απαιτείται μεγάλο βάθος, τουλάχιστον 2,5 χλμ., ή κατά προτίμηση 4-5 χλμ. ή και περισσότερο, είναι αναγκαία η πραγματοποίηση δαπανηρών γεωτρήσεων σε μεγάλο βάθος.
  Ο δεύτερος ευρωπαϊκός στόχος αφορά την παραγωγή θερμότητας. Οι προβλέψεις βασίζονται σε μέση αύξηση των 50 MWth κατ' έτος. Όλες αυτές οι προσπάθειες αναμένεται να αυξήσουν την ισχύ του εν λόγω τομέα στα 8.200 MWth, σαφώς πολύ υψηλότερη από το στόχο των 5.000 MWth. Ωστόσο, η χαμηλής επιφάνειας αντλίες θερμότητας, οι οποίες συχνά θεωρείται ότι συγκαταλέγονται στο «Γεωθερμικό είδος», διαθέτουν ένα μεγάλο δυναμικό αποτελεσματικών εφαρμογών χαμηλής θερμοκρασίας, όπως η θέρμανση κτιρίων κ.τλ.
  Η στρατηγική που εφαρμόζεται πρέπει να προσδίδει τη δέουσα έμφαση στα μέτρα Ε&Α που απαιτούνται για την ανάπτυξη της γεωθερμίας, έως ότου καταστεί εφικτή, στο πλαίσιο μιας μεταβαλλόμενης αγοράς ενέργειας, η ακριβέστερη εκτίμηση και αξιολόγηση του μακροπρόθεσμου κόστους και του δυναμικού μιας τέτοιας τεχνολογίας. |
| --- | --- |

3.6.6

Προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης και αντίστοιχος ρόλος. Κατ' αρχήν ο ηλεκτρισμός: Οι προσπάθειες που καταβάλλονται κυρίως στην Αυστρία αναμένεται να φέρουν τη συνολική ισχύ της Ευρώπης σχεδόν στα 1 GWe. Προκειμένου να αντληθεί αξιοποιήσιμη από τεχνική άποψη ενέργεια, κυρίως για την ηλεκτροπαραγωγή, τα γεωθερμικά αποθέματα πρέπει κατά κανόνα να βρίσκονται σε ικανοποιητικό βάθος. Δεδομένου ότι γι' αυτό απαιτείται μεγάλο βάθος, τουλάχιστον 2,5 χλμ., ή κατά προτίμηση 4-5 χλμ. ή και περισσότερο, είναι αναγκαία η πραγματοποίηση δαπανηρών γεωτρήσεων σε μεγάλο βάθος.

Ο δεύτερος ευρωπαϊκός στόχος αφορά την παραγωγή θερμότητας. Οι προβλέψεις βασίζονται σε μέση αύξηση των 50 MWth κατ' έτος. Όλες αυτές οι προσπάθειες αναμένεται να αυξήσουν την ισχύ του εν λόγω τομέα στα 8.200 MWth, σαφώς πολύ υψηλότερη από το στόχο των 5.000 MWth. Ωστόσο, η χαμηλής επιφάνειας αντλίες θερμότητας, οι οποίες συχνά θεωρείται ότι συγκαταλέγονται στο «Γεωθερμικό είδος», διαθέτουν ένα μεγάλο δυναμικό αποτελεσματικών εφαρμογών χαμηλής θερμοκρασίας, όπως η θέρμανση κτιρίων κ.τλ.

Η στρατηγική που εφαρμόζεται πρέπει να προσδίδει τη δέουσα έμφαση στα μέτρα Ε&Α που απαιτούνται για την ανάπτυξη της γεωθερμίας, έως ότου καταστεί εφικτή, στο πλαίσιο μιας μεταβαλλόμενης αγοράς ενέργειας, η ακριβέστερη εκτίμηση και αξιολόγηση του μακροπρόθεσμου κόστους και του δυναμικού μιας τέτοιας τεχνολογίας.

4.   Απόψεις σχετικά με το ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030-2040

| 4.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει διάφορα ενεργειακά σενάρια για την περίοδο μέχρι το 2030. Σύμφωνα με την έκδοση της Επιτροπής με τίτλο «Ενέργεια και Μεταφορές στην Ευρώπη — Τάσεις έως το 2030 (6)», το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υπό βασικές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων της αιολικής ενέργειας, της υδραυλικής ενέργειας, της βιομάζας και άλλων ανανεώσιμων πηγών, με δυσκολία θα ανέλθει στο 8,6 % της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας και στο 17 % της παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2030. Σ' αυτό το σενάριο δεν λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των πολιτικών που εφαρμόζει η Ε.Ε. η για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες καθιερώθηκαν τα πρώτα χρόνια του τρέχοντος αιώνα. |
| --- | --- |

4.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει διάφορα ενεργειακά σενάρια για την περίοδο μέχρι το 2030. Σύμφωνα με την έκδοση της Επιτροπής με τίτλο «Ενέργεια και Μεταφορές στην Ευρώπη — Τάσεις έως το 2030 (6)», το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υπό βασικές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων της αιολικής ενέργειας, της υδραυλικής ενέργειας, της βιομάζας και άλλων ανανεώσιμων πηγών, με δυσκολία θα ανέλθει στο 8,6 % της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας και στο 17 % της παραγωγής ηλεκτρισμού έως το 2030. Σ' αυτό το σενάριο δεν λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των πολιτικών που εφαρμόζει η Ε.Ε. η για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες καθιερώθηκαν τα πρώτα χρόνια του τρέχοντος αιώνα.

| 4.2. | Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) προβλέπει τον παγκόσμιο διπλασιασμό της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, αύξηση που θα καταγραφεί πρωτίστως στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αυξηθεί παγκοσμίως από 2 % έως και 6 % μέχρι το 2030. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα ενισχυθεί από 6,4 % το 2000 σε 8 % το 2030. |
| --- | --- |

4.2.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) προβλέπει τον παγκόσμιο διπλασιασμό της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, αύξηση που θα καταγραφεί πρωτίστως στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αυξηθεί παγκοσμίως από 2 % έως και 6 % μέχρι το 2030. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα ενισχυθεί από 6,4 % το 2000 σε 8 % το 2030.

| 4.3. | Ο ΔΟΕ έχει επίσης καταρτίσει σενάρια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, προβλέποντας ότι η Ευρώπη θα καταλάβει την πρώτη θέση στον βιομηχανοποιημένο κόσμο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σύμφωνα με το «σενάριο αναφοράς», το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ θα φτάσει το πολύ στο 20 % έως το 2030. Εάν στην Ευρώπη εφαρμοστεί ολόκληρο το φάσμα πολιτικών μέτρων, που επί του παρόντος βρίσκονται υπό εξέταση, το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αγγίξει το 33 % έως το 2003. («εναλλακτικό σενάριο»). Για το σκοπό αυτό, απαιτείται αναμφισβήτητα ένα πλήρες φάσμα πολιτικών στήριξης, οι οποίες θα αξιοποιηθούν στο έπακρο. |
| --- | --- |

4.3.

Ο ΔΟΕ έχει επίσης καταρτίσει σενάρια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, προβλέποντας ότι η Ευρώπη θα καταλάβει την πρώτη θέση στον βιομηχανοποιημένο κόσμο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σύμφωνα με το «σενάριο αναφοράς», το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ θα φτάσει το πολύ στο 20 % έως το 2030. Εάν στην Ευρώπη εφαρμοστεί ολόκληρο το φάσμα πολιτικών μέτρων, που επί του παρόντος βρίσκονται υπό εξέταση, το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αγγίξει το 33 % έως το 2003. («εναλλακτικό σενάριο»). Για το σκοπό αυτό, απαιτείται αναμφισβήτητα ένα πλήρες φάσμα πολιτικών στήριξης, οι οποίες θα αξιοποιηθούν στο έπακρο.

| 4.4. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανιών Ηλεκτροπαραγωγής EURELECTRIC χαράσσει σενάρια, βάσει των οποίων το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, περιλαμβανομένης και της υδραυλικής, θα αυξηθεί το πολύ από 16 % το 2000 (ΕΕ-15)σε 22,5 % το 2020 (ΕΕ-25), συμπεριλαμβανομένης της Νορβηγίας και της Ελβετίας. |
| --- | --- |

4.4.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανιών Ηλεκτροπαραγωγής EURELECTRIC χαράσσει σενάρια, βάσει των οποίων το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, περιλαμβανομένης και της υδραυλικής, θα αυξηθεί το πολύ από 16 % το 2000 (ΕΕ-15)σε 22,5 % το 2020 (ΕΕ-25), συμπεριλαμβανομένης της Νορβηγίας και της Ελβετίας.

| 4.5. | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (EREC)δημοσίευσε πρόσφατα το δικό του όραμα, θέτοντας ως στόχο το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην παγκόσμια κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας να ανέρχεται στο 50 % έως το 2040. Το EREC οραματίζεται επίσης ότι μέχρι το 2040 το 80 % της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

4.5.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (EREC)δημοσίευσε πρόσφατα το δικό του όραμα, θέτοντας ως στόχο το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην παγκόσμια κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας να ανέρχεται στο 50 % έως το 2040. Το EREC οραματίζεται επίσης ότι μέχρι το 2040 το 80 % της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

| 4.6. | Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ενέργειας εκτιμά ότι, βραχυπρόθεσμα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα διαδραματίσουν μάλλον περιθωριακό ρόλο σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά η σημασία τους θα ενισχυθεί μακροπρόθεσμα. Το ΠΣΕ δεν υποστηρίζει τη θέση δεσμευτικών στόχων για την ανανεώσιμη ενέργεια. |
| --- | --- |

4.6.

Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ενέργειας εκτιμά ότι, βραχυπρόθεσμα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα διαδραματίσουν μάλλον περιθωριακό ρόλο σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά η σημασία τους θα ενισχυθεί μακροπρόθεσμα. Το ΠΣΕ δεν υποστηρίζει τη θέση δεσμευτικών στόχων για την ανανεώσιμη ενέργεια.

| 4.7. | Συνοψίζοντας τα ανωτέρω σενάρια, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι διάφοροι οργανισμοί προβλέπουν κατά βάση μια μάλλον σταδιακή μεταβολή στην κατανάλωση καυσίμων, με την σημαντική εξαίρεση του EREC, το οποίο προβλέπει ένα μάλλον επαναστατικό όραμα για το μέλλον. |
| --- | --- |

4.7.

Συνοψίζοντας τα ανωτέρω σενάρια, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι διάφοροι οργανισμοί προβλέπουν κατά βάση μια μάλλον σταδιακή μεταβολή στην κατανάλωση καυσίμων, με την σημαντική εξαίρεση του EREC, το οποίο προβλέπει ένα μάλλον επαναστατικό όραμα για το μέλλον.

| 4.8 | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε (ολομέλεια Σεπτεμβρίου) έκθεση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην οποία περιλαμβανόταν ο στόχος της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό 20 % έως το 2020 στην Ε.Ε.. |
| --- | --- |

4.8

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε (ολομέλεια Σεπτεμβρίου) έκθεση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην οποία περιλαμβανόταν ο στόχος της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό 20 % έως το 2020 στην Ε.Ε..

| 4.9 | Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την ανακοίνωσή της σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί με την οδηγία RES/E πριν το τέλος του 2005. Στην ανακοίνωση θα περιλαμβάνεται εκτίμηση των στόχων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2010 και ενδεχομένως προτάσεις περαιτέρω δράσεων που θα καλύπτουν και την εναρμόνιση των συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.9

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την ανακοίνωσή της σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί με την οδηγία RES/E πριν το τέλος του 2005. Στην ανακοίνωση θα περιλαμβάνεται εκτίμηση των στόχων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2010 και ενδεχομένως προτάσεις περαιτέρω δράσεων που θα καλύπτουν και την εναρμόνιση των συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη.

5.   Συμπεράσματα

| 5.1. | Τα προηγούμενα κεφάλαια κατέδειξαν ότι η ανανεώσιμη ενέργεια διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο μείγμα ενεργειακών πηγών της Ευρώπης και διαθέτει αξιόλογο δυναμικό για αύξηση του μεριδίου της στην συνολική κατανάλωση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Πολλές μορφές ανανεώσιμης ενέργειας ενδείκνυνται ειδικά για τις μικρής κλίμακας τοπικές λύσεις. |
| --- | --- |

5.1.

Τα προηγούμενα κεφάλαια κατέδειξαν ότι η ανανεώσιμη ενέργεια διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο μείγμα ενεργειακών πηγών της Ευρώπης και διαθέτει αξιόλογο δυναμικό για αύξηση του μεριδίου της στην συνολική κατανάλωση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Πολλές μορφές ανανεώσιμης ενέργειας ενδείκνυνται ειδικά για τις μικρής κλίμακας τοπικές λύσεις.

| 5.2. | Καμία μορφή ενέργειας και κανένας τομέας δεν μπορεί να πληροί τη συνολική ζήτηση στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση και την αυξανόμενη ζήτηση παγκοσμίως. Η ΕΕ έχει ανάγκη από ένα ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα, που να αντιστοιχεί στους στόχους της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας διαθέτουν το δυναμικό να αποτελέσουν σημαντική παράμετρο αυτού του μελλοντικού μείγματος ενεργειακών πηγών, ωστόσο, για την αξιοποίηση αυτού του δυναμικού, που έχει προβλεφθεί και εκ μέρους της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρέπει να λυθούν πολλά άλλα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το ενεργειακό μείγμα. |
| --- | --- |

5.2.

Καμία μορφή ενέργειας και κανένας τομέας δεν μπορεί να πληροί τη συνολική ζήτηση στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση και την αυξανόμενη ζήτηση παγκοσμίως. Η ΕΕ έχει ανάγκη από ένα ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα, που να αντιστοιχεί στους στόχους της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας διαθέτουν το δυναμικό να αποτελέσουν σημαντική παράμετρο αυτού του μελλοντικού μείγματος ενεργειακών πηγών, ωστόσο, για την αξιοποίηση αυτού του δυναμικού, που έχει προβλεφθεί και εκ μέρους της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρέπει να λυθούν πολλά άλλα προβλήματα. Η ΕΟΚΕ καταρτίζει επί του παρόντος γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το ενεργειακό μείγμα.

| 5.3. | Μεγάλο μέρος της ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ε.Ε. βασίζεται σε διαλείπουσες πηγές, όπως η αιολική ενέργεια και οι φωτροβολταϊκές πλάκες, που συμπληρώνουν, παρά αντικαθιστούν, το δυναμικό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τις ανάγκες δικτύου. Αυτό εγείρει ουσιαστικά ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή ενισχύσεων σε ό,τι αφορά τη μεταφορά και τις επιχειρησιακές πτυχές με στόχο την ασφάλεια της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Ενώ δεν υπάρχει ακόμη γενική συναίνεση όσον αφορά το δυνατό εύρος απορρόφησης των διαλειπουσών πηγών ενέργειας από το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, ωστόσο, συχνά γίνεται αναφορά στο όριο του 15 % έως 20 % της συνολικής απόδοσης σε ηλεκτρική ενέργεια.. Πέραν του ορίου αυτού, μπορούν να βοηθήσουν μόνο οι πρόσθετες τεχνολογίες αποθήκευσης (π.χ. υδρογόνο). |
| --- | --- |

5.3.

Μεγάλο μέρος της ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ε.Ε. βασίζεται σε διαλείπουσες πηγές, όπως η αιολική ενέργεια και οι φωτροβολταϊκές πλάκες, που συμπληρώνουν, παρά αντικαθιστούν, το δυναμικό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τις ανάγκες δικτύου. Αυτό εγείρει ουσιαστικά ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή ενισχύσεων σε ό,τι αφορά τη μεταφορά και τις επιχειρησιακές πτυχές με στόχο την ασφάλεια της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Ενώ δεν υπάρχει ακόμη γενική συναίνεση όσον αφορά το δυνατό εύρος απορρόφησης των διαλειπουσών πηγών ενέργειας από το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, ωστόσο, συχνά γίνεται αναφορά στο όριο του 15 % έως 20 % της συνολικής απόδοσης σε ηλεκτρική ενέργεια.. Πέραν του ορίου αυτού, μπορούν να βοηθήσουν μόνο οι πρόσθετες τεχνολογίες αποθήκευσης (π.χ. υδρογόνο).

| 5.4 | Το θέμα της παγκόσμιας εξάρτησης από το πετρέλαιο συμπεριλαμβάνεται στις ύψιστες προτεραιότητες της πολιτικής ημερήσιας διάταξης. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω μελέτη των θεμάτων της καθαρής ενεργειακής απόδοσης και του καθαρού περιβαλλοντικού οφέλους που προκύπτουν από τη χρήση υγρών βιοκαυσίμων, με βάση διάφορες καλλιέργειες. Επίσης, πρέπει να εξεταστεί με σοβαρότητα το θέμα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμό στην Ε.Ε. και οι σχετικές οικονομικές και εμπορικές πτυχές που προκύπτουν από την αυξανόμενη χρήση υγρών βιοκαυσίμων. |
| --- | --- |

5.4

Το θέμα της παγκόσμιας εξάρτησης από το πετρέλαιο συμπεριλαμβάνεται στις ύψιστες προτεραιότητες της πολιτικής ημερήσιας διάταξης. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω μελέτη των θεμάτων της καθαρής ενεργειακής απόδοσης και του καθαρού περιβαλλοντικού οφέλους που προκύπτουν από τη χρήση υγρών βιοκαυσίμων, με βάση διάφορες καλλιέργειες. Επίσης, πρέπει να εξεταστεί με σοβαρότητα το θέμα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμό στην Ε.Ε. και οι σχετικές οικονομικές και εμπορικές πτυχές που προκύπτουν από την αυξανόμενη χρήση υγρών βιοκαυσίμων.

| 5.5 | Η τεχνολογική ανάπτυξη πρέπει να χρησιμοποιήσει το πλήρες δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η άντληση θερμότητας ή ψύχους από το περιβάλλον με τη χρήση αντλιών θερμότητας — τεχνολογία με τεράστιο δυναμικό — δεν λαμβάνεται σχεδόν καθόλου υπόψη στην πολιτική της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατά εξίσου περίεργο τρόπο, στα πλαίσια της ανάπτυξης ΑΠΕ, λίγη προσοχή δίνεται στη χρήση ηλιοθερμικών πλακών για την παραγωγή ζεστού νερού –άλλη μια τεχνολογία που ευρίσκεται πολύ πλησιέστερα στις συνθήκες της αγοράς σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν σημαντικοί τομείς όπου οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να υποκαταστήσουν τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή θερμότητας και μάλιστα χωρίς μεγάλες δαπάνες. |
| --- | --- |

5.5

Η τεχνολογική ανάπτυξη πρέπει να χρησιμοποιήσει το πλήρες δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η άντληση θερμότητας ή ψύχους από το περιβάλλον με τη χρήση αντλιών θερμότητας — τεχνολογία με τεράστιο δυναμικό — δεν λαμβάνεται σχεδόν καθόλου υπόψη στην πολιτική της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατά εξίσου περίεργο τρόπο, στα πλαίσια της ανάπτυξης ΑΠΕ, λίγη προσοχή δίνεται στη χρήση ηλιοθερμικών πλακών για την παραγωγή ζεστού νερού –άλλη μια τεχνολογία που ευρίσκεται πολύ πλησιέστερα στις συνθήκες της αγοράς σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν σημαντικοί τομείς όπου οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να υποκαταστήσουν τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή θερμότητας και μάλιστα χωρίς μεγάλες δαπάνες.

| 5.6 | Για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτείται οικονομική υποστήριξη, διότι, προς το παρόν, πολλές τεχνολογίες παραγωγής ΑΠΕ δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό της αγοράς. Όμως, οι αλλαγές που συντελούνται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ιδιαιτέρως η αύξηση και ο ευμετάβλητο χαρακτήρας των τιμών του πετρελαίου, καθώς και οι ανησυχίες που επικρατούν σχετικά με την ασφάλεια του εφοδιασμού αλλάζουν την κατάσταση. Τα περιθώρια που προσφέρουν για την εισαγωγή καινοτομιών και, μετά την επιτυχή καθιέρωσή τους στην αγορά, για την ίδρυση επιχειρήσεων και τη σύσταση θέσεων απασχόλησης είναι ολοένα και περισσότερο σημαντικά. Ως πρωτοπόρος στον χώρο της τεχνολογίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ε.Ε. μπορεί επίσης να προάγει την επιτυχία επιχειρήσεων του κλάδου αυτού σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

5.6

Για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτείται οικονομική υποστήριξη, διότι, προς το παρόν, πολλές τεχνολογίες παραγωγής ΑΠΕ δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό της αγοράς. Όμως, οι αλλαγές που συντελούνται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ιδιαιτέρως η αύξηση και ο ευμετάβλητο χαρακτήρας των τιμών του πετρελαίου, καθώς και οι ανησυχίες που επικρατούν σχετικά με την ασφάλεια του εφοδιασμού αλλάζουν την κατάσταση. Τα περιθώρια που προσφέρουν για την εισαγωγή καινοτομιών και, μετά την επιτυχή καθιέρωσή τους στην αγορά, για την ίδρυση επιχειρήσεων και τη σύσταση θέσεων απασχόλησης είναι ολοένα και περισσότερο σημαντικά. Ως πρωτοπόρος στον χώρο της τεχνολογίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ε.Ε. μπορεί επίσης να προάγει την επιτυχία επιχειρήσεων του κλάδου αυτού σε παγκόσμια κλίμακα.

| 5.7 | Παρόλο που η προαγωγή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί δυνατότητες για την ίδρυση νέων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου είδους απασχόλησης, εάν δεν τύχει της κατάλληλης διαχείρισης, μπορεί επίσης να μετατραπεί σε σημαντικό βάρος μεγάλων τμημάτων της οικονομίας και ιδιαιτέρως σε βάρος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων η υψηλής ενεργειακής έντασης η άσκηση πολιτικών που συμβάλλουν στη διαρκή αύξηση των τιμών της ενέργειας μπορεί να αποβούν επικίνδυνες στην περίπτωση πολλές προσπάθειες πρέπει να προσανατολιστούν στην κατεύθυνση της στρατηγικής της Λισσαβόνας, δηλαδή στην ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρώπη σύμφωνα με την αρχή της βιωσιμότητας. Ενώ οι υψηλές τιμές του πετρελαίου πλήττουν την οικονομία όλων των χωρών του κόσμου, η υπερβολική αύξηση των τιμών του ηλεκτρισμού ενδέχεται να πλήξει ιδιαιτέρως την Ε.Ε. των 25. |
| --- | --- |

5.7

Παρόλο που η προαγωγή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί δυνατότητες για την ίδρυση νέων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου είδους απασχόλησης, εάν δεν τύχει της κατάλληλης διαχείρισης, μπορεί επίσης να μετατραπεί σε σημαντικό βάρος μεγάλων τμημάτων της οικονομίας και ιδιαιτέρως σε βάρος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων η υψηλής ενεργειακής έντασης η άσκηση πολιτικών που συμβάλλουν στη διαρκή αύξηση των τιμών της ενέργειας μπορεί να αποβούν επικίνδυνες στην περίπτωση πολλές προσπάθειες πρέπει να προσανατολιστούν στην κατεύθυνση της στρατηγικής της Λισσαβόνας, δηλαδή στην ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρώπη σύμφωνα με την αρχή της βιωσιμότητας. Ενώ οι υψηλές τιμές του πετρελαίου πλήττουν την οικονομία όλων των χωρών του κόσμου, η υπερβολική αύξηση των τιμών του ηλεκτρισμού ενδέχεται να πλήξει ιδιαιτέρως την Ε.Ε. των 25.

| 5.8 | Ορισμένα από τα εθνικά συστήματα στήριξης τείνουν να είναι πολύ δαπανηρά, θέτοντας σε κίνδυνο τόσο τα συμφέροντα των καταναλωτών όσο και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Με δεδομένο ότι οι κοινοτικοί στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα επιτευχθούν το 2010, τα συστήματα στήριξης και οι δαπάνες δικτύου, αντιπροσωπεύουν αύξηση της τάξης του 13 % στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ή ακόμη και 25 %, εάν τα επίπεδα στήριξης — που ήδη τηρούνται στη Γερμανία — αποτελέσουν απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση αυτού του στόχου. Συμπεριλαμβανομένων των δαπανών δικτύου και του κόστους ρύθμισης το ποσοστό ανεβαίνει στο 34 %. Το συνεπαγόμενο ισοδύναμο κόστος ανά τόνο εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα που αποφεύγεται εκτιμάται στα 88 ευρώ, 109 ευρώ και 150 ευρώ αντιστοίχως. |
| --- | --- |

5.8

Ορισμένα από τα εθνικά συστήματα στήριξης τείνουν να είναι πολύ δαπανηρά, θέτοντας σε κίνδυνο τόσο τα συμφέροντα των καταναλωτών όσο και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Με δεδομένο ότι οι κοινοτικοί στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα επιτευχθούν το 2010, τα συστήματα στήριξης και οι δαπάνες δικτύου, αντιπροσωπεύουν αύξηση της τάξης του 13 % στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ή ακόμη και 25 %, εάν τα επίπεδα στήριξης — που ήδη τηρούνται στη Γερμανία — αποτελέσουν απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση αυτού του στόχου. Συμπεριλαμβανομένων των δαπανών δικτύου και του κόστους ρύθμισης το ποσοστό ανεβαίνει στο 34 %. Το συνεπαγόμενο ισοδύναμο κόστος ανά τόνο εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα που αποφεύγεται εκτιμάται στα 88 ευρώ, 109 ευρώ και 150 ευρώ αντιστοίχως.

| 5.9 | Κατά συνέπεια, οι μηχανισμοί στήριξης πρέπει να μελετηθούν και να σχεδιαστούν με ιδιαίτερη προσοχή. Πρέπει να είναι αποτελεσματικοί και αποδοτικοί, προσφέροντας τα επιθυμητά αποτελέσματα με όσο το δυνατόν λιγότερο κόστος. Για ορισμένα είδη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που διακυμαίνονται κοντά στο επίπεδο των τιμών της αγοράς δεν χρειάζεται σχεδόν καθόλου στήριξη, ενώ για άλλες χρειάζεται που μόνο η στήριξη μέτρων στο χώρο της Ε&A. Στην περίπτωση της βιομάζας, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι μη υποστηριζόμενες χρήσεις των προϊόντων από περιορισμένες περιοχές. Η αύξηση των γενικών τιμών της ενέργειας (κυρίως των ορυκτών) αποτελεί αφορμή για την επαναξιολόγηση των αναγκών και των επιπέδων στήριξης. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο αντίκτυπος του συστήματος εμπορίας εκπομπών της Ε.Ε., το οποίο έχει προκαλέσει ήδη αύξηση των τιμών του ηλεκτρισμού. Για να επιτεθεί ο ίδιος στόχος, πρέπει να αποφευχθεί η επανάληψη ή αλληλεπικάλυψη μέτρων. |
| --- | --- |

5.9

Κατά συνέπεια, οι μηχανισμοί στήριξης πρέπει να μελετηθούν και να σχεδιαστούν με ιδιαίτερη προσοχή. Πρέπει να είναι αποτελεσματικοί και αποδοτικοί, προσφέροντας τα επιθυμητά αποτελέσματα με όσο το δυνατόν λιγότερο κόστος. Για ορισμένα είδη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που διακυμαίνονται κοντά στο επίπεδο των τιμών της αγοράς δεν χρειάζεται σχεδόν καθόλου στήριξη, ενώ για άλλες χρειάζεται που μόνο η στήριξη μέτρων στο χώρο της Ε&A. Στην περίπτωση της βιομάζας, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι μη υποστηριζόμενες χρήσεις των προϊόντων από περιορισμένες περιοχές. Η αύξηση των γενικών τιμών της ενέργειας (κυρίως των ορυκτών) αποτελεί αφορμή για την επαναξιολόγηση των αναγκών και των επιπέδων στήριξης. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο αντίκτυπος του συστήματος εμπορίας εκπομπών της Ε.Ε., το οποίο έχει προκαλέσει ήδη αύξηση των τιμών του ηλεκτρισμού. Για να επιτεθεί ο ίδιος στόχος, πρέπει να αποφευχθεί η επανάληψη ή αλληλεπικάλυψη μέτρων.

| 5.10 | Ενώ είναι απαραίτητη η ύπαρξη συστημάτων στήριξης για την ωρίμανση και είσοδο των νέων τεχνολογιών στην αγορά, δεν είναι εφικτή η διατήρησή τους επ'άπειρον. Οι επιδράσεις στην απασχόληση πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά, ούτως ώστε να μη δημιουργηθούν θέσεις εργασίας που θα χαθούν μόλις πάψει η στήριξη. |
| --- | --- |

5.10

Ενώ είναι απαραίτητη η ύπαρξη συστημάτων στήριξης για την ωρίμανση και είσοδο των νέων τεχνολογιών στην αγορά, δεν είναι εφικτή η διατήρησή τους επ'άπειρον. Οι επιδράσεις στην απασχόληση πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά, ούτως ώστε να μη δημιουργηθούν θέσεις εργασίας που θα χαθούν μόλις πάψει η στήριξη.

| 5.11 | Βάσει της κοινοτικής οδηγίας για την προαγωγή της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΗΕ-ΑΠΕ), η οργάνωση αυτής της στήριξης υπάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Αυτό έχει οδηγήσει σε ένα μη συνεκτικό, και σε ορισμένες περιπτώσεις, στρεβλωτικό για την αγορά συνονθύλευμα μηχανισμών στήριξης. Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια συνεργιών και, σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ, η έλλειψη κινήτρων και παραγόντων ώθησης της αγοράς, ενώ αλλού παρατηρείται ένα αδικαιολόγητα υψηλό κόστος. Οι περισσότερες απ' αυτές τις συνέπειες μπορούν να αποφευχθούν μέσω μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει το πρόβλημα αυτό στη γνωμοδότησή της για την οδηγία ΗΕ-ΑΠΕ (βλέπε υποσημείωση 1). Ενώ δεν φαίνεται ακόμη να υπάρχει ιδανική λύση σε ευρωπαϊκή κλίμακα, η επιλογή των εθνικών συστημάτων στήριξης μοιάζει να τείνει προς την αύξηση της χρήσης «πράσινων πιστοποιητικών». Με την πείρα που αποκτάται, το θέμα πρέπει να μελετηθεί και να προωθηθεί περαιτέρω. |
| --- | --- |

5.11

Βάσει της κοινοτικής οδηγίας για την προαγωγή της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΗΕ-ΑΠΕ), η οργάνωση αυτής της στήριξης υπάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Αυτό έχει οδηγήσει σε ένα μη συνεκτικό, και σε ορισμένες περιπτώσεις, στρεβλωτικό για την αγορά συνονθύλευμα μηχανισμών στήριξης. Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια συνεργιών και, σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ, η έλλειψη κινήτρων και παραγόντων ώθησης της αγοράς, ενώ αλλού παρατηρείται ένα αδικαιολόγητα υψηλό κόστος. Οι περισσότερες απ' αυτές τις συνέπειες μπορούν να αποφευχθούν μέσω μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει το πρόβλημα αυτό στη γνωμοδότησή της για την οδηγία ΗΕ-ΑΠΕ (βλέπε υποσημείωση 1). Ενώ δεν φαίνεται ακόμη να υπάρχει ιδανική λύση σε ευρωπαϊκή κλίμακα, η επιλογή των εθνικών συστημάτων στήριξης μοιάζει να τείνει προς την αύξηση της χρήσης «πράσινων πιστοποιητικών». Με την πείρα που αποκτάται, το θέμα πρέπει να μελετηθεί και να προωθηθεί περαιτέρω.

| 5.12 | Μετά το αρχικό στάδιο του «πειραματισμού», επιβάλλεται η επανεκτίμηση των κοινοτικών πολιτικών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά η ρευστή κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με τις υψηλές και ευμετάβλητες τιμές, ο αντίκτυπος των σχετικών πολιτικών και μέτρων της Ε.Ε. και ιδιαιτέρως το εμπόριο εκπομπών, μαζί με τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Το ενδιαφέρον πρέπει να επικεντρωθεί στην εξασφάλιση μιας σταθερής μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, με βάση την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.12

Μετά το αρχικό στάδιο του «πειραματισμού», επιβάλλεται η επανεκτίμηση των κοινοτικών πολιτικών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά η ρευστή κατάσταση που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με τις υψηλές και ευμετάβλητες τιμές, ο αντίκτυπος των σχετικών πολιτικών και μέτρων της Ε.Ε. και ιδιαιτέρως το εμπόριο εκπομπών, μαζί με τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Το ενδιαφέρον πρέπει να επικεντρωθεί στην εξασφάλιση μιας σταθερής μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, με βάση την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Βλέπε: Προαγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: Μέσα δράσης και μηχανισμοί χρηματοδότησης
  ΕΕ C 108 της 30.4.2004, Πυρηνική σύντηξη
  ΕΕ C 302 της 7.12.2004, Χρήση της γεωθερμίας
  ΕΕ C 108 της 30.4.2004.

1

Προαγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: Μέσα δράσης και μηχανισμοί χρηματοδότησης

Πυρηνική σύντηξη

Χρήση της γεωθερμίας

(2)  Στην πραγματικότητα η ενέργεια δεν καταναλώνεται, απλώς μετατρέπεται και στην πορεία αξιοποιείται. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω κατάλληλων διαδικασιών μετατροπής, όπως μέσω της καύσης άνθρακα, της μετατροπής αιολικής ενέργειας σε ηλεκτρική, μέσω της πυρηνικής σχάσης (διατήρηση της ενέργειας· E = mc2). Ωστόσο, χρησιμοποιούνται επίσης οι όροι «ενεργειακός εφοδιασμός», «παραγωγή ενέργειας» και «κατανάλωση ενέργειας».

2

2

(3)  Σε ορισμένα κράτη μέλη ( Γερμανία) - με λίγες εξαιρέσεις - η χρήση κάθε είδους ενέργειες υπόκειται σε φορολογία (οικολογικός φόρος).

3

(4)  David Pimentel, Ted. W. Patzek, Natural Resources Research Vol, 14, No 1, 2005

4

(5)  http://europa.eu.int/comm/research/energy/pdf/cst_en.pdf

5

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική διεύθυνση ενέργειας και μεταφορών, Ιανουάριος 2003

6

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/113 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/113

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το Πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη στην ΕΕ

COM(2005) 327 τελικό

(2006/C 65/21)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε στις 19 Ιουλίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της ΣΕΚ να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το: «Πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη στην ΕΕ»

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 11 Νοεμβρίου 2005, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BURANI.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005, (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005) υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Περίληψη της θέσεως που υιοθετείται

| 1.1 | Το πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη για τις κατοικίες στην Ε.Ε. εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής ολοκλήρωσης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προς το παρόν το πράσινο βιβλίο εξετάζεται από τους ενδιαφερόμενους τομείς. |
| --- | --- |

1.1

Το πράσινο βιβλίο για την ενυπόθηκη πίστη για τις κατοικίες στην Ε.Ε. εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής ολοκλήρωσης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προς το παρόν το πράσινο βιβλίο εξετάζεται από τους ενδιαφερόμενους τομείς.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ, συμφωνεί με τους στόχους που προτείνει η Επιτροπή, αλλά θεωρεί δύσκολο να επιτευχθεί η πλήρης ολοκλήρωση βραχυπρόθεσμα. Πράγματι, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι αγορές ενυπόθηκης πίστης στην Ε.Ε. διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ τους και ότι η κάθε μία παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ, συμφωνεί με τους στόχους που προτείνει η Επιτροπή, αλλά θεωρεί δύσκολο να επιτευχθεί η πλήρης ολοκλήρωση βραχυπρόθεσμα. Πράγματι, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι αγορές ενυπόθηκης πίστης στην Ε.Ε. διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ τους και ότι η κάθε μία παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

| 1.3 | Στο πράσινο βιβλίο η Επιτροπή διατυπώνει ορισμένα ερωτήματα, στα οποία η ΕΟΚΕ προσπαθεί να απαντήσει. Η πρώτη σειρά ερωτημάτων αφορά την προστασία του καταναλωτή: στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ ζητά να συντάσσεται ο κώδικας δεοντολογίας από ενώσεις των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, σε διαβούλευση με τις ενώσεις καταναλωτών, να ελέγχεται από τους εθνικούς διαμεσολαβητές και να καταχωρείται σε δικαστήρια ή εμπορικά επιμελητήρια. Προτείνει επίσης να παρέχεται σαφής και διαφανής πληροφόρηση (και πριν από τη σύναψη της σύμβασης) η οποία θα πρέπει ίσως να απαιτείται από τους οικονομικούς μεσάζοντες. Όσον αφορά την πρόωρη εξόφληση η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται οικονομικοί μαθηματικοί τύποι που λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό κόστος που βαρύνει τον δανειστή. Σχετικά με το εάν θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που να καλύπτει τόσο τη μέθοδο υπολογισμού όσο και τα στοιχεία του κόστους, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής θα μπορούσε να αποτελείται από τις δαπάνες για την πρακτική διαδικασία, το κόστος για τη σύσταση της υποθήκης, τις σαφώς προσδιοριζόμενες διοικητικές δαπάνες και το κόστος της ασφάλειας. Υπενθυμίζει ωστόσο ότι οι κανόνες τυποποίησης δεν πρέπει να εμποδίζουν την προσφορά νέων προϊόντων, διότι διαφορετικά τίθεται τροχοπέδη στην καινοτομία. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την εισαγωγή μηχανισμών διαμεσολάβησης αλλά όχι μηχανισμών διαιτησίας διότι δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο προστασίας του καταναλωτή. |
| --- | --- |

1.3

Στο πράσινο βιβλίο η Επιτροπή διατυπώνει ορισμένα ερωτήματα, στα οποία η ΕΟΚΕ προσπαθεί να απαντήσει. Η πρώτη σειρά ερωτημάτων αφορά την προστασία του καταναλωτή: στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ ζητά να συντάσσεται ο κώδικας δεοντολογίας από ενώσεις των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, σε διαβούλευση με τις ενώσεις καταναλωτών, να ελέγχεται από τους εθνικούς διαμεσολαβητές και να καταχωρείται σε δικαστήρια ή εμπορικά επιμελητήρια. Προτείνει επίσης να παρέχεται σαφής και διαφανής πληροφόρηση (και πριν από τη σύναψη της σύμβασης) η οποία θα πρέπει ίσως να απαιτείται από τους οικονομικούς μεσάζοντες. Όσον αφορά την πρόωρη εξόφληση η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται οικονομικοί μαθηματικοί τύποι που λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό κόστος που βαρύνει τον δανειστή. Σχετικά με το εάν θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που να καλύπτει τόσο τη μέθοδο υπολογισμού όσο και τα στοιχεία του κόστους, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής θα μπορούσε να αποτελείται από τις δαπάνες για την πρακτική διαδικασία, το κόστος για τη σύσταση της υποθήκης, τις σαφώς προσδιοριζόμενες διοικητικές δαπάνες και το κόστος της ασφάλειας. Υπενθυμίζει ωστόσο ότι οι κανόνες τυποποίησης δεν πρέπει να εμποδίζουν την προσφορά νέων προϊόντων, διότι διαφορετικά τίθεται τροχοπέδη στην καινοτομία. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με την εισαγωγή μηχανισμών διαμεσολάβησης αλλά όχι μηχανισμών διαιτησίας διότι δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο προστασίας του καταναλωτή.

| 1.4 | Η δεύτερη σειρά ερωτημάτων άπτεται νομικών θεμάτων. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ, περιορίζεται σε σύντομες παρατηρήσεις. Επισημαίνει καταρχάς ότι ο κανόνας της χώρας κατοικίας του καταναλωτή περιορίζει σημαντικά την προσφορά και υπενθυμίζει ότι είναι απαραίτητο να οριστεί με σαφήνεια η γλώσσα που πρέπει να χρησιμοποιείται στη σύμβαση, στις επαφές και στην αλληλογραφία. |
| --- | --- |

1.4

Η δεύτερη σειρά ερωτημάτων άπτεται νομικών θεμάτων. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ, περιορίζεται σε σύντομες παρατηρήσεις. Επισημαίνει καταρχάς ότι ο κανόνας της χώρας κατοικίας του καταναλωτή περιορίζει σημαντικά την προσφορά και υπενθυμίζει ότι είναι απαραίτητο να οριστεί με σαφήνεια η γλώσσα που πρέπει να χρησιμοποιείται στη σύμβαση, στις επαφές και στην αλληλογραφία.

| 1.5 | Η τρίτη σειρά ερωτημάτων αφορά τις εξασφαλίσεις ενυπόθηκων δανείων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει το έργο της με στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ιδιοκτητών και των ελεγκτών των κτηματολογίων (συντάσσοντας ετησίως μία έκθεση για τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σχέδιο της ευρωυποθήκης πρέπει να ενθαρρυνθεί. |
| --- | --- |

1.5

Η τρίτη σειρά ερωτημάτων αφορά τις εξασφαλίσεις ενυπόθηκων δανείων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει το έργο της με στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ιδιοκτητών και των ελεγκτών των κτηματολογίων (συντάσσοντας ετησίως μία έκθεση για τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σχέδιο της ευρωυποθήκης πρέπει να ενθαρρυνθεί.

| 1.6 | Το τελευταίο ερώτημα αφορά την χρηματοδότηση των ενυπόθηκων δανείων. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα ενός πανευρωπαϊκού συστήματος χρηματοδότησης όπως προτείνει η Επιτροπή, αλλά θεωρεί ότι παρόμοιος στόχος θα μπορούσε να τεθεί μόνο μακροχρόνια και επιφυλάσσεται να εκθέσει τις απόψεις της μεταγενέστερα. |
| --- | --- |

1.6

Το τελευταίο ερώτημα αφορά την χρηματοδότηση των ενυπόθηκων δανείων. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα ενός πανευρωπαϊκού συστήματος χρηματοδότησης όπως προτείνει η Επιτροπή, αλλά θεωρεί ότι παρόμοιος στόχος θα μπορούσε να τεθεί μόνο μακροχρόνια και επιφυλάσσεται να εκθέσει τις απόψεις της μεταγενέστερα.

2.   Αιτιολογία

| 2.1 | Στο πλαίσιο της πολιτικής της για την ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή εξετάζει το θέμα της ενυπόθηκης πίστης για κατοικία στην ΕΕ, προτείνοντας συγκεκριμένες ρυθμιστικές δράσεις εάν οι τρέχουσες μελέτες και επαφές έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αγοράς «περισσότερο αποτελεσματικής και ανταγωνιστικής προς όφελος όλων». Το υπό εξέταση Πράσινο Βιβλίο βασίζεται σε μια μελέτη («Η χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών αγορών ενυπόθηκων δανείων» {The Integration of the EU Mortgage Credit Markets}) που συντάχθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής από την «Ομάδα φόρουμ για τις ενυπόθηκες πιστώσεις» («Forum Group on Mortgage Credit» (FGMC)), έστω και αν δεν υπάρχει πάντα συμφωνία. |
| --- | --- |

2.1

Στο πλαίσιο της πολιτικής της για την ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή εξετάζει το θέμα της ενυπόθηκης πίστης για κατοικία στην ΕΕ, προτείνοντας συγκεκριμένες ρυθμιστικές δράσεις εάν οι τρέχουσες μελέτες και επαφές έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αγοράς «περισσότερο αποτελεσματικής και ανταγωνιστικής προς όφελος όλων». Το υπό εξέταση Πράσινο Βιβλίο βασίζεται σε μια μελέτη («Η χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών αγορών ενυπόθηκων δανείων» {The Integration of the EU Mortgage Credit Markets}) που συντάχθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής από την «Ομάδα φόρουμ για τις ενυπόθηκες πιστώσεις» («Forum Group on Mortgage Credit» (FGMC)), έστω και αν δεν υπάρχει πάντα συμφωνία.

| 2.2 | Οι απαντήσεις όλων των ενδιαφερόμενων τομέων στο Πράσινο Βιβλίο αναμένονται περί τα τέλη Νοεμβρίου 2005 και τον Δεκέμβριο θα πραγματοποιηθεί η σχετική ακρόαση. Στη συνέχεια η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν και ποια μέτρα είναι απαραίτητο να ληφθούν. |
| --- | --- |

2.2

Οι απαντήσεις όλων των ενδιαφερόμενων τομέων στο Πράσινο Βιβλίο αναμένονται περί τα τέλη Νοεμβρίου 2005 και τον Δεκέμβριο θα πραγματοποιηθεί η σχετική ακρόαση. Στη συνέχεια η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν και ποια μέτρα είναι απαραίτητο να ληφθούν.

3.   Το Πράσινο Βιβλίο (ΠΒ): σχόλια της ΕΟΚΕ

3.1   Η σκοπιμότητα ενδεχόμενης ενέργειας της Επιτροπής (σημείο I του ΠΒ)

| 3.1.1 | Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά ενυπόθηκων δανείων είναι από τις πιο σύνθετες χρηματοπιστωτικές αγορές, είτε λόγω της πληθώρας των εμπλεκόμενων φορέων είτε λόγω της ποικιλίας των τεχνικών μορφών που μπορεί λάβει. Εξάλλου υπάρχει άμεση σχέση της αγοράς ενυπόθηκων δανείων με την μακροοικονομία, με την έννοια ότι κάθε αλλαγή των οικονομικών κύκλων και των επιτοκίων επηρεάζει τον όγκο και την εξέλιξη του ενυπόθηκου δανείου. Συγκεκριμένα, ή αύξηση του όγκου των πιστώσεων στην ΕΕ επηρεάστηκε τόσο από μακροοικονομικούς παράγοντες (όπως η μείωση των επιτοκίων και η μεγάλη αύξηση της τιμής των κατοικιών σε ορισμένες χώρες) όσο και από διαρθρωτικές εξελίξεις (όπως η αυξανόμενη ελευθέρωση και ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών). |
| --- | --- |

3.1.1

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά ενυπόθηκων δανείων είναι από τις πιο σύνθετες χρηματοπιστωτικές αγορές, είτε λόγω της πληθώρας των εμπλεκόμενων φορέων είτε λόγω της ποικιλίας των τεχνικών μορφών που μπορεί λάβει. Εξάλλου υπάρχει άμεση σχέση της αγοράς ενυπόθηκων δανείων με την μακροοικονομία, με την έννοια ότι κάθε αλλαγή των οικονομικών κύκλων και των επιτοκίων επηρεάζει τον όγκο και την εξέλιξη του ενυπόθηκου δανείου. Συγκεκριμένα, ή αύξηση του όγκου των πιστώσεων στην ΕΕ επηρεάστηκε τόσο από μακροοικονομικούς παράγοντες (όπως η μείωση των επιτοκίων και η μεγάλη αύξηση της τιμής των κατοικιών σε ορισμένες χώρες) όσο και από διαρθρωτικές εξελίξεις (όπως η αυξανόμενη ελευθέρωση και ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών).

| 3.1.2 | Παρά τις κοινές αυτές τάσεις, οι αγορές ενυπόθηκης πίστης της ΕΕ παραμένουν διαφορετικές σε μεγάλο βαθμό: η κάθε μια έχει τα δικά της χαρακτηριστικά σε ό,τι αφορά τα προϊόντα, τα χαρακτηριστικά των δανειστών, τις διαρθρώσεις διανομής, τη διάρκεια των δανείων, τη φορολόγηση των ακινήτων και τους μηχανισμούς αναχρηματοδότησης. Οι διαφορές αυτές είναι αποτέλεσμα της στάσης των κρατών μελών όσον αφορά τις κανονιστικές ρυθμίσεις, αλλά και στοιχείων ιστορικού, οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα, στοιχείων που μέχρι σήμερα δε μπορούν να οδηγήσουν εύκολα σε έναν κοινό παρονομαστή. Στην περαιτέρω πολυπλοκότητα του πλαισίου συμβάλλουν οι κρατικές παρεμβάσεις στις κοινωνικές κατοικίες, η φορολογία, οι κανόνες προληπτικής εποπτείας, το επίπεδο του ανταγωνισμού και οι κίνδυνοι αδυναμίας εξόφλησης των χρεών, που διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη. |
| --- | --- |

3.1.2

Παρά τις κοινές αυτές τάσεις, οι αγορές ενυπόθηκης πίστης της ΕΕ παραμένουν διαφορετικές σε μεγάλο βαθμό: η κάθε μια έχει τα δικά της χαρακτηριστικά σε ό,τι αφορά τα προϊόντα, τα χαρακτηριστικά των δανειστών, τις διαρθρώσεις διανομής, τη διάρκεια των δανείων, τη φορολόγηση των ακινήτων και τους μηχανισμούς αναχρηματοδότησης. Οι διαφορές αυτές είναι αποτέλεσμα της στάσης των κρατών μελών όσον αφορά τις κανονιστικές ρυθμίσεις, αλλά και στοιχείων ιστορικού, οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα, στοιχείων που μέχρι σήμερα δε μπορούν να οδηγήσουν εύκολα σε έναν κοινό παρονομαστή. Στην περαιτέρω πολυπλοκότητα του πλαισίου συμβάλλουν οι κρατικές παρεμβάσεις στις κοινωνικές κατοικίες, η φορολογία, οι κανόνες προληπτικής εποπτείας, το επίπεδο του ανταγωνισμού και οι κίνδυνοι αδυναμίας εξόφλησης των χρεών, που διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη.

| 3.1.3 | Ενώπιον αυτής της κατάστασης δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτές οι αγορές δεν παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ολοκλήρωσης, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι διασυνοριακές πωλήσεις ακινήτων αντιπροσωπεύουν μόλις το 1 % της συνολικής αγοράς κατασκευής οικιών. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα δυνητικά οφέλη της ολοκλήρωσης θα είναι η μείωση του κόστους των ενυπόθηκων δανείων, η μεγαλύτερη προστασία του καταναλωτή που θα εξασφαλίζεται διά νόμου και η αύξηση των πιθανών χρηστών των δανείων, εφόσον θα συμπεριληφθούν και όσοι έχουν χαμηλή ή μη πλήρη βαθμολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας. |
| --- | --- |

3.1.3

Ενώπιον αυτής της κατάστασης δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτές οι αγορές δεν παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ολοκλήρωσης, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι διασυνοριακές πωλήσεις ακινήτων αντιπροσωπεύουν μόλις το 1 % της συνολικής αγοράς κατασκευής οικιών. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα δυνητικά οφέλη της ολοκλήρωσης θα είναι η μείωση του κόστους των ενυπόθηκων δανείων, η μεγαλύτερη προστασία του καταναλωτή που θα εξασφαλίζεται διά νόμου και η αύξηση των πιθανών χρηστών των δανείων, εφόσον θα συμπεριληφθούν και όσοι έχουν χαμηλή ή μη πλήρη βαθμολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας.

| 3.1.4 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους που προτείνει η Επιτροπή· θεωρεί ωστόσο ότι οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων αγορών που αναφέρει η Επιτροπή (και άλλων που θα αναδειχθούν στο παρόν έγγραφο) είναι τέτοιες που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι θα είναι πολύ δύσκολη η πλήρης ολοκλήρωση βραχυπρόθεσμα. Στο άμεσο μέλλον η ολοκλήρωση θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στους τομείς όπου η εναρμόνιση δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, με το ερώτημα κάθε φορά εάν αξίζει τον κόπο, και χωρίς τη φιλοδοξία υπαγόρευσης κανόνων — ή αλλαγής τους- μόνο και μόνο για την ικανοποίηση της υπακοής σε προγραμματικές ή ιδεολογικές επιταγές. |
| --- | --- |

3.1.4

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους που προτείνει η Επιτροπή· θεωρεί ωστόσο ότι οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων αγορών που αναφέρει η Επιτροπή (και άλλων που θα αναδειχθούν στο παρόν έγγραφο) είναι τέτοιες που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι θα είναι πολύ δύσκολη η πλήρης ολοκλήρωση βραχυπρόθεσμα. Στο άμεσο μέλλον η ολοκλήρωση θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στους τομείς όπου η εναρμόνιση δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, με το ερώτημα κάθε φορά εάν αξίζει τον κόπο, και χωρίς τη φιλοδοξία υπαγόρευσης κανόνων — ή αλλαγής τους- μόνο και μόνο για την ικανοποίηση της υπακοής σε προγραμματικές ή ιδεολογικές επιταγές.

| 3.1.5 | Ένα στοιχείο κυρίως πρέπει να επισημανθεί. Όπως έχει λεχθεί οι διασυνοριακές αγορές ακινήτων αποτελούν μονάχα το 1 % της αγοράς και αφορούν σχεδόν αποκλειστικά εξοχικές κατοικίες ή κατοικίες που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές· δεν είναι συνεπώς αληθοφανές ότι αυτό το μικρό κομμάτι της αγοράς αποτελεί τον κύριο στόχο της Επιτροπής, αλλά μάλλον τον στρατηγικό στόχο που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο 3.1.3. Με άλλα λόγια η Επιτροπή προσβλέπει σε μια ολοκλήρωση που να επιτρέπει σε κάθε πολίτη της Ένωσης να αγοράσει ένα ακίνητο, στη χώρα του ή σε μια άλλη χώρα, απευθυνόμενος σε έναν χρηματομεσίτη είτε της χώρας του, είτε της χώρας όπου βρίσκεται το ακίνητο, είτε ακόμη τρίτης χώρας. |
| --- | --- |

3.1.5

Ένα στοιχείο κυρίως πρέπει να επισημανθεί. Όπως έχει λεχθεί οι διασυνοριακές αγορές ακινήτων αποτελούν μονάχα το 1 % της αγοράς και αφορούν σχεδόν αποκλειστικά εξοχικές κατοικίες ή κατοικίες που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές· δεν είναι συνεπώς αληθοφανές ότι αυτό το μικρό κομμάτι της αγοράς αποτελεί τον κύριο στόχο της Επιτροπής, αλλά μάλλον τον στρατηγικό στόχο που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο 3.1.3. Με άλλα λόγια η Επιτροπή προσβλέπει σε μια ολοκλήρωση που να επιτρέπει σε κάθε πολίτη της Ένωσης να αγοράσει ένα ακίνητο, στη χώρα του ή σε μια άλλη χώρα, απευθυνόμενος σε έναν χρηματομεσίτη είτε της χώρας του, είτε της χώρας όπου βρίσκεται το ακίνητο, είτε ακόμη τρίτης χώρας.

3.2   Προστασία του καταναλωτή (σημείο II του ΠΒ)

| 3.2.1 | Όσον αφορά το πρόβλημα της πληροφόρησης, η Επιτροπή θέτει τέσσερα ερωτήματα. Σχετικά με το πρώτο που αφορά τον κώδικα δεοντολογίας
   (1), η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι εξ ορισμού οι κώδικες είναι προαιρετικοί το πρόβλημα έγκειται στο περιεχόμενο, που θα πρέπει να έχουν συντάξει οι ενώσεις των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών σε συνεργασία με τις ενώσεις καταναλωτών, και να προβλέπει άμεσους μηχανισμούς επιβολής κυρώσεων ή σε αντίθετη περίπτωση να ελέγχεται από εθνικούς διαμεσολαβητές και να καταχωρείται σε δικαστήρια ή σε εμπορικά επιμελητήρια. Οι κώδικες αυτοί θα πρέπει να υπογράφονται από όλους τους σχετικούς φορείς και στις συμβάσεις και στον φάκελο πληροφοριών θα πρέπει να αναφέρεται ρητά το γεγονός ότι ο δανειζόμενος αποδέχεται τον κώδικα δεοντολογίας. |
| --- | --- |

3.2.1

Όσον αφορά το πρόβλημα της πληροφόρησης, η Επιτροπή θέτει τέσσερα ερωτήματα. Σχετικά με το πρώτο που αφορά τον κώδικα δεοντολογίας
   (1), η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι εξ ορισμού οι κώδικες είναι προαιρετικοί το πρόβλημα έγκειται στο περιεχόμενο, που θα πρέπει να έχουν συντάξει οι ενώσεις των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών σε συνεργασία με τις ενώσεις καταναλωτών, και να προβλέπει άμεσους μηχανισμούς επιβολής κυρώσεων ή σε αντίθετη περίπτωση να ελέγχεται από εθνικούς διαμεσολαβητές και να καταχωρείται σε δικαστήρια ή σε εμπορικά επιμελητήρια. Οι κώδικες αυτοί θα πρέπει να υπογράφονται από όλους τους σχετικούς φορείς και στις συμβάσεις και στον φάκελο πληροφοριών θα πρέπει να αναφέρεται ρητά το γεγονός ότι ο δανειζόμενος αποδέχεται τον κώδικα δεοντολογίας.

| 3.2.2 | Το δεύτερο ερώτημα αφορά το περιεχόμενο της πληροφορίας, που είναι στοιχείο καθοριστικής σημασίας: όλες πτυχές της σύμβασης — νομικές, τεχνικές και λογιστικές- πρέπει να είναι σαφείς για τον καταναλωτή, αλλά δεν είναι εύκολο να βρεθεί ένας ικανοποιητικός συμβιβασμός μεταξύ διαφάνειας, ακρίβειας και κατανόησης. Η ανάγκη εξήγησης των τεχνικών όρων αυξάνει τον όγκο των κειμένων και δεν συμβάλλει αναγκαστικά στη διευκρίνισή τους. Ακόμη και η εξέταση ανά περίπτωση των αδυναμιών της σύμβασης και των επακόλουθων συνεπειών θα έπρεπε να αποτελεί τμήμα της πληροφόρησης: η ΕΟΚΕ προτείνει οι πληροφορίες σχετικά με τις πλέον επαναλαμβανόμενες πτυχές να ενταχθούν στους κώδικες δεοντολογίας, με ένα τυποποιημένο κείμενο. |
| --- | --- |

3.2.2

Το δεύτερο ερώτημα αφορά το περιεχόμενο της πληροφορίας, που είναι στοιχείο καθοριστικής σημασίας: όλες πτυχές της σύμβασης — νομικές, τεχνικές και λογιστικές- πρέπει να είναι σαφείς για τον καταναλωτή, αλλά δεν είναι εύκολο να βρεθεί ένας ικανοποιητικός συμβιβασμός μεταξύ διαφάνειας, ακρίβειας και κατανόησης. Η ανάγκη εξήγησης των τεχνικών όρων αυξάνει τον όγκο των κειμένων και δεν συμβάλλει αναγκαστικά στη διευκρίνισή τους. Ακόμη και η εξέταση ανά περίπτωση των αδυναμιών της σύμβασης και των επακόλουθων συνεπειών θα έπρεπε να αποτελεί τμήμα της πληροφόρησης: η ΕΟΚΕ προτείνει οι πληροφορίες σχετικά με τις πλέον επαναλαμβανόμενες πτυχές να ενταχθούν στους κώδικες δεοντολογίας, με ένα τυποποιημένο κείμενο.

| 3.2.3 | Τρίτο ερώτημα: οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν, εν μέρει τουλάχιστον, και για την πληροφόρηση πριν τη σύναψη της σύμβασης· η πληροφόρηση αυτή θα επιτρέψει συγκρίσεις με άλλες προσφορές, και κατά συνέπεια θα συμβάλει σε μια ενημερωμένη επιλογή, σε εθνικό επίπεδο, σε αυτή τη φάση όμως δεν θα συμβάλει ουσιαστικά στη σύγκριση με τις πιστώσεις που προσφέρουν άλλες χώρες. Εν προκειμένω υπάρχει εξάλλου μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που προωθείται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, που έχουν υιοθετήσει το «Ευρωπαϊκό Δελτίο Πληροφοριών», το οποίο συντάχθηκε με τη συνδρομή των ενώσεων των καταναλωτών. Παρόλο που η πρωτοβουλία αυτή υποστηρίχθηκε από τα περισσότερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ορισμένοι διατείνονται ότι στην πράξη δεν υλοποιείται με μεγάλη πεποίθηση σε ορισμένες χώρες. Η Επιτροπή προβαίνει σε έρευνες για το θέμα αυτό και θα μπορούσε να υιοθετήσει εάν χρειαστεί, καταναγκαστικά μέτρα, ακόμη και αποδίδοντας μορφή ρύθμισης στο κείμενο της σύμβασης. |
| --- | --- |

3.2.3

Τρίτο ερώτημα: οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν, εν μέρει τουλάχιστον, και για την πληροφόρηση πριν τη σύναψη της σύμβασης· η πληροφόρηση αυτή θα επιτρέψει συγκρίσεις με άλλες προσφορές, και κατά συνέπεια θα συμβάλει σε μια ενημερωμένη επιλογή, σε εθνικό επίπεδο, σε αυτή τη φάση όμως δεν θα συμβάλει ουσιαστικά στη σύγκριση με τις πιστώσεις που προσφέρουν άλλες χώρες. Εν προκειμένω υπάρχει εξάλλου μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που προωθείται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, που έχουν υιοθετήσει το «Ευρωπαϊκό Δελτίο Πληροφοριών», το οποίο συντάχθηκε με τη συνδρομή των ενώσεων των καταναλωτών. Παρόλο που η πρωτοβουλία αυτή υποστηρίχθηκε από τα περισσότερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ορισμένοι διατείνονται ότι στην πράξη δεν υλοποιείται με μεγάλη πεποίθηση σε ορισμένες χώρες. Η Επιτροπή προβαίνει σε έρευνες για το θέμα αυτό και θα μπορούσε να υιοθετήσει εάν χρειαστεί, καταναγκαστικά μέτρα, ακόμη και αποδίδοντας μορφή ρύθμισης στο κείμενο της σύμβασης.

| 3.2.4 | Τέταρτο ερώτημα: δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι διατάξεις που αφορούν την πληροφόρηση πρέπει να εφαρμοστούν, ίσως και με μεγαλύτερη αυστηρότητα, στους μεσολαβητές για τη χορήγηση του δανείου (μεσίτες και άλλοι). |
| --- | --- |

3.2.4

Τέταρτο ερώτημα: δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι διατάξεις που αφορούν την πληροφόρηση πρέπει να εφαρμοστούν, ίσως και με μεγαλύτερη αυστηρότητα, στους μεσολαβητές για τη χορήγηση του δανείου (μεσίτες και άλλοι).

| 3.2.5 | Όσον αφορά την παροχή συμβουλών στον δανειζόμενο η Επιτροπή θέτει δύο ερωτήματα. Το πρώτο αφορά ένα θέμα που έχει συζητηθεί πολύ: πρέπει να υπάρχει η υποχρέωση του δανειοδοτικού φορέα να παρέχει συμβουλές όσον αφορά την καλύτερη μορφή του δανείου, τη διάρκεια, την τιμή, κλπ.; Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η παροχή γραπτών συμβουλών — όπως ζητούν οι καταναλωτές- εκθέτει τον δανειστή σε κινδύνους νομικής φύσης και σε ενέργειες αποζημίωσης. Δύσκολα ένας δανειστής θα δεχτεί να αναλάβει παρόμοιους κινδύνους, κυρίως διότι εκ των υστέρων θα του είναι πολύ δύσκολο να αποδείξει ότι δεν είχε όλα τα απαραίτητα στοιχεία αξιολόγησης ή ότι έλαβε υπόψη πιθανά μελλοντικά ενδεχόμενα. Η επιβολή της υποχρεωτικής παροχής συμβουλών ενδέχεται να μειώσει σημαντικά την προσφορά δανείων και συνεπώς δεν είναι επιθυμητή· δεν πρέπει ωστόσο να αποκλειστεί ότι, υπό την πίεση του ανταγωνισμού, ορισμένοι δανειστές ή μεσάζοντες μπορεί να αποφασίσουν να παρέχουν την υπηρεσία αυτή δωρεάν ή επί πληρωμή. |
| --- | --- |

3.2.5

Όσον αφορά την παροχή συμβουλών στον δανειζόμενο η Επιτροπή θέτει δύο ερωτήματα. Το πρώτο αφορά ένα θέμα που έχει συζητηθεί πολύ: πρέπει να υπάρχει η υποχρέωση του δανειοδοτικού φορέα να παρέχει συμβουλές όσον αφορά την καλύτερη μορφή του δανείου, τη διάρκεια, την τιμή, κλπ.; Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η παροχή γραπτών συμβουλών — όπως ζητούν οι καταναλωτές- εκθέτει τον δανειστή σε κινδύνους νομικής φύσης και σε ενέργειες αποζημίωσης. Δύσκολα ένας δανειστής θα δεχτεί να αναλάβει παρόμοιους κινδύνους, κυρίως διότι εκ των υστέρων θα του είναι πολύ δύσκολο να αποδείξει ότι δεν είχε όλα τα απαραίτητα στοιχεία αξιολόγησης ή ότι έλαβε υπόψη πιθανά μελλοντικά ενδεχόμενα. Η επιβολή της υποχρεωτικής παροχής συμβουλών ενδέχεται να μειώσει σημαντικά την προσφορά δανείων και συνεπώς δεν είναι επιθυμητή· δεν πρέπει ωστόσο να αποκλειστεί ότι, υπό την πίεση του ανταγωνισμού, ορισμένοι δανειστές ή μεσάζοντες μπορεί να αποφασίσουν να παρέχουν την υπηρεσία αυτή δωρεάν ή επί πληρωμή.

| 3.2.6 | Σχετικά με το δεύτερο ερώτημα, που αφορά την ευθύνη για οποιαδήποτε συμβουλή ή πληροφορία που παρέχεται γραπτώς, είτε υποχρεωτικά είτε προαιρετικά, πρέπει να γίνει διαχωρισμός μεταξύ

  συμβουλής και πληροφορίας
  : όσον αφορά τη συμβουλή, η απάντηση υπάρχει στο δεύτερο μέρος της προηγούμενης παραγράφου. Αντιθέτως, κάθε πληροφορία εσφαλμένη ή σιωπηρή — ηθελημένη ή εξ αμελείας — συνεπάγεται την ευθύνη του δανειστή. Πρέπει όμως να καταστεί σαφής η σημασία της πληροφορίας: δεν μπορεί να περιορίζεται στην απλή εξήγηση των τεχνικών πτυχών, αλλά πρέπει — ή θα έπρεπε- να συμβάλει έτσι ώστε ο καταναλωτής να έχει στη διάθεσή του κάθε χρήσιμο στοιχείο που να του επιτρέπει να προβεί στην τελική ανεξάρτητη και λογική επιλογή. Οι κώδικες δεοντολογίας, ή τουλάχιστον ο αστικός κώδικας, θα πρέπει να παρέχουν κατευθύνσεις για την επίλυση των ενδεχόμενων διαφορών. |
| --- | --- |

3.2.6

Σχετικά με το δεύτερο ερώτημα, που αφορά την ευθύνη για οποιαδήποτε συμβουλή ή πληροφορία που παρέχεται γραπτώς, είτε υποχρεωτικά είτε προαιρετικά, πρέπει να γίνει διαχωρισμός μεταξύ

  συμβουλής και πληροφορίας
  : όσον αφορά τη συμβουλή, η απάντηση υπάρχει στο δεύτερο μέρος της προηγούμενης παραγράφου. Αντιθέτως, κάθε πληροφορία εσφαλμένη ή σιωπηρή — ηθελημένη ή εξ αμελείας — συνεπάγεται την ευθύνη του δανειστή. Πρέπει όμως να καταστεί σαφής η σημασία της πληροφορίας: δεν μπορεί να περιορίζεται στην απλή εξήγηση των τεχνικών πτυχών, αλλά πρέπει — ή θα έπρεπε- να συμβάλει έτσι ώστε ο καταναλωτής να έχει στη διάθεσή του κάθε χρήσιμο στοιχείο που να του επιτρέπει να προβεί στην τελική ανεξάρτητη και λογική επιλογή. Οι κώδικες δεοντολογίας, ή τουλάχιστον ο αστικός κώδικας, θα πρέπει να παρέχουν κατευθύνσεις για την επίλυση των ενδεχόμενων διαφορών.

| 3.2.7 | Σε ό,τι αγορά την πρόωρη εξόφληση (ΠΕ) η Επιτροπή θέτει τρία ερωτήματα. Το πρώτο θέτει επί τάπητος ένα πολυσυζητημένο ζήτημα: η δυνατότητα πρόωρης εξόφλησης πρέπει να είναι δικαίωμα που εξασφαλίζεται από το νόμο ή επιλογή μεταξύ των μερών; Γενικά ο καταναλωτής καταφεύγει στην ΠΕ, είτε για δάνεια με σταθερό επιτόκιο είτε για δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, στην περίπτωση που οι διακυμάνσεις του επιτοκίου είναι δυσμενείς γι αυτόν, όπως συνέβη στο παρελθόν και σε ορισμένες χώρες μετά από μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού. Εν πάση περιπτώσει, η ΠΕ ζητείται πάντα από τον καταναλωτή και σπανίως απορρίπτεται από τον δανειστή ανεξαρτήτως του γεγονότος εάν προβλέπεται ή όχι στη σύμβαση. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η δυνατότητα ή μη της ΠΕ όσο το πρόβλημα που θέτει η ερώτηση που ακολουθεί. |
| --- | --- |

3.2.7

Σε ό,τι αγορά την πρόωρη εξόφληση (ΠΕ) η Επιτροπή θέτει τρία ερωτήματα. Το πρώτο θέτει επί τάπητος ένα πολυσυζητημένο ζήτημα: η δυνατότητα πρόωρης εξόφλησης πρέπει να είναι δικαίωμα που εξασφαλίζεται από το νόμο ή επιλογή μεταξύ των μερών; Γενικά ο καταναλωτής καταφεύγει στην ΠΕ, είτε για δάνεια με σταθερό επιτόκιο είτε για δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, στην περίπτωση που οι διακυμάνσεις του επιτοκίου είναι δυσμενείς γι αυτόν, όπως συνέβη στο παρελθόν και σε ορισμένες χώρες μετά από μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού. Εν πάση περιπτώσει, η ΠΕ ζητείται πάντα από τον καταναλωτή και σπανίως απορρίπτεται από τον δανειστή ανεξαρτήτως του γεγονότος εάν προβλέπεται ή όχι στη σύμβαση. Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η δυνατότητα ή μη της ΠΕ όσο το πρόβλημα που θέτει η ερώτηση που ακολουθεί.

| 3.2.8 | Πώς θα πρέπει να υπολογιστούν οι ποινές για μια ΠΕ; Οι τεχνικές χρηματοδότησης της ενυπόθηκης πίστης ποικίλουν από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά ως γενικός κανόνας ισχύει ότι ο δανειστής εφοδιάζεται με κεφάλαια με την έκδοση ομολογιών που διασφαλίζονται από τις υποθήκες των ακινήτων που πωλεί στην πρωτογενή και δευτερογενή αγορά. Οι τεχνικές και τα προϊόντα, μεταξύ των οποίων το νέο προϊόν equity release, (μηχανισμός ενυπόθηκης προσόδου) διαφέρουν εξάλλου σημαντικά ανάλογα με τη διάρκεια των δανείων, τα σταθερά ή κυμαινόμενα επιτόκια, τους όρους εξυπηρέτησης του δανείου, τις τεχνικές και τις χρήσεις της αγοράς. Η ΠΕ συνεπάγεται, μαζί με το όφελος για τον καταναλωτή, δαπάνη για τον δανειστή, ο οποίος πρέπει — γενικά και πολύ απλά — να χρησιμοποιήσει εκ νέου το ποσό της προεξόφλησης για την εξαγορά των ομολογιών που μένουν ακάλυπτες από εγγύηση. Τα οικονομικά μαθηματικά παρέχουν τον τύπο για τον υπολογισμό του κόστους για τον δανειστή, κόστος που ποικίλλει ανάλογα με την περίοδο που απομένει, την πορεία των επιτοκίων και την κατάσταση της αγοράς. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έγκειται στην εφαρμογή της αρχής της ισότητας: απέναντι στο όφελος για τον καταναλωτή πρέπει να υπολογιστεί το πραγματικό κόστος του δανειστή λόγω της ΠΕ. |
| --- | --- |

3.2.8

Πώς θα πρέπει να υπολογιστούν οι ποινές για μια ΠΕ; Οι τεχνικές χρηματοδότησης της ενυπόθηκης πίστης ποικίλουν από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά ως γενικός κανόνας ισχύει ότι ο δανειστής εφοδιάζεται με κεφάλαια με την έκδοση ομολογιών που διασφαλίζονται από τις υποθήκες των ακινήτων που πωλεί στην πρωτογενή και δευτερογενή αγορά. Οι τεχνικές και τα προϊόντα, μεταξύ των οποίων το νέο προϊόν equity release, (μηχανισμός ενυπόθηκης προσόδου) διαφέρουν εξάλλου σημαντικά ανάλογα με τη διάρκεια των δανείων, τα σταθερά ή κυμαινόμενα επιτόκια, τους όρους εξυπηρέτησης του δανείου, τις τεχνικές και τις χρήσεις της αγοράς. Η ΠΕ συνεπάγεται, μαζί με το όφελος για τον καταναλωτή, δαπάνη για τον δανειστή, ο οποίος πρέπει — γενικά και πολύ απλά — να χρησιμοποιήσει εκ νέου το ποσό της προεξόφλησης για την εξαγορά των ομολογιών που μένουν ακάλυπτες από εγγύηση. Τα οικονομικά μαθηματικά παρέχουν τον τύπο για τον υπολογισμό του κόστους για τον δανειστή, κόστος που ποικίλλει ανάλογα με την περίοδο που απομένει, την πορεία των επιτοκίων και την κατάσταση της αγοράς. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έγκειται στην εφαρμογή της αρχής της ισότητας: απέναντι στο όφελος για τον καταναλωτή πρέπει να υπολογιστεί το πραγματικό κόστος του δανειστή λόγω της ΠΕ.

| 3.2.9 | Οι κανόνες για τον υπολογισμό θα πρέπει να περιλαμβάνονται στον κώδικα δεοντολογίας ή, ακόμη καλύτερα, σε κάθε επιμέρους σύμβαση. Οι μοναδικοί τυποποιημένοι κανόνες που υπάρχουν για το θέμα αυτό είναι οι κανόνες των οικονομικών μαθηματικών: δεν υπάρχουν ιδιαίτερες δυσκολίες για τον υπολογισμό των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων με βάση την περίοδο που έχει διανυθεί και την περίοδο που έχει απομείνει, τα επιτόκια που έχουν εφαρμοστεί και τα τρέχοντα επιτόκια. Το καθαρά μαθηματικό αποτέλεσμα ενσωματώνεται στον υπολογισμό των κερδών ή των απωλειών για το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, που απορρέουν κατά την υπό εξέταση περίοδο από την εκ νέου επένδυση του ποσού της πρόωρης εξόφλησης. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποκλειστεί η πληρωμή ποινής. |
| --- | --- |

3.2.9

Οι κανόνες για τον υπολογισμό θα πρέπει να περιλαμβάνονται στον κώδικα δεοντολογίας ή, ακόμη καλύτερα, σε κάθε επιμέρους σύμβαση. Οι μοναδικοί τυποποιημένοι κανόνες που υπάρχουν για το θέμα αυτό είναι οι κανόνες των οικονομικών μαθηματικών: δεν υπάρχουν ιδιαίτερες δυσκολίες για τον υπολογισμό των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων με βάση την περίοδο που έχει διανυθεί και την περίοδο που έχει απομείνει, τα επιτόκια που έχουν εφαρμοστεί και τα τρέχοντα επιτόκια. Το καθαρά μαθηματικό αποτέλεσμα ενσωματώνεται στον υπολογισμό των κερδών ή των απωλειών για το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, που απορρέουν κατά την υπό εξέταση περίοδο από την εκ νέου επένδυση του ποσού της πρόωρης εξόφλησης. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποκλειστεί η πληρωμή ποινής.

| 3.2.10 | Το τρίτο ερώτημα, για το πώς θα πρέπει να ενημερώνεται ο καταναλωτής σχετικά με την πρόωρη εξόφληση, έχει ήδη απαντηθεί στο τελευταίο τμήμα του προηγούμενου σημείου: δεν υπάρχει, πράγματι, λόγος να μην περιλαμβάνεται η ΠΕ είτε στην προληπτική πληροφόρηση είτε στην συγκεκριμένη πληροφόρηση και- ακόμη καλύτερα- στη σύμβαση. |
| --- | --- |

3.2.10

Το τρίτο ερώτημα, για το πώς θα πρέπει να ενημερώνεται ο καταναλωτής σχετικά με την πρόωρη εξόφληση, έχει ήδη απαντηθεί στο τελευταίο τμήμα του προηγούμενου σημείου: δεν υπάρχει, πράγματι, λόγος να μην περιλαμβάνεται η ΠΕ είτε στην προληπτική πληροφόρηση είτε στην συγκεκριμένη πληροφόρηση και- ακόμη καλύτερα- στη σύμβαση.

| 3.2.11 | Τέσσερα ερωτήματα αφορούν το ετήσιο ποσοστό επιβάρυνσης (ΕΠΕ) (

  annual percentage rate
  —
  APR σύμφωνα με τα αγγλικά αρκτικόλεξα

  ). Το πρώτο αναφέρεται σε ένα θέμα που έχει συζητηθεί ευρέως κατά τις φάσεις προετοιμασίας της σχετικής οδηγίας, και συνίσταται στο εάν ο σκοπός του ΕΠΕ είναι η πληροφόρηση, η σύγκριση ή και τα δύο. Το γεγονός ότι μετά από χρόνια η Επιτροπή θέτει εκ νέου το ερώτημα σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη αμφιβολίες για το θέμα αυτό. Ο τύπος που έχει υιοθετηθεί για τον υπολογισμό του ΕΠΕ ανταποκρίνεται σε μια ακριβή μαθηματική και οικονομική λογική και, κατά τον νομοθέτη, θα πρέπει να ανταποκρίνεται και σε κριτήρια πληροφόρησης, διαφάνειας και δυνατότητας σύγκρισης. Στην πράξη όμως, ο καταναλωτής, που δεν είναι ειδικός στα οικονομικά μαθηματικά, δεν μπορεί παρά να λάβει γνώση του αριθμητικού στοιχείου που του ανακοινώνεται: συνεπώς μόνον τυπικά τηρούνται οι απαιτήσεις πληροφόρησης και διαφάνειας. Όσον αφορά τις συγκρίσεις με άλλες προσφορές, αυτές είναι δυνατές μόνον υπό την προϋπόθεση ότι οι διάφοροι προτείνοντες προσφέρουν

  ακριβώς

  το ίδιο προϊόν και έχουν ακολουθήσει τις ίδιες μεθόδους υπολογισμού και ότι τα αριθμητικά στοιχεία που έχουν χρησιμοποιηθεί για τους υπολογισμούς εξηγούνται λεπτομερώς. |
| --- | --- |

3.2.11

Τέσσερα ερωτήματα αφορούν το ετήσιο ποσοστό επιβάρυνσης (ΕΠΕ) (

  annual percentage rate
  —
  APR σύμφωνα με τα αγγλικά αρκτικόλεξα

  ). Το πρώτο αναφέρεται σε ένα θέμα που έχει συζητηθεί ευρέως κατά τις φάσεις προετοιμασίας της σχετικής οδηγίας, και συνίσταται στο εάν ο σκοπός του ΕΠΕ είναι η πληροφόρηση, η σύγκριση ή και τα δύο. Το γεγονός ότι μετά από χρόνια η Επιτροπή θέτει εκ νέου το ερώτημα σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη αμφιβολίες για το θέμα αυτό. Ο τύπος που έχει υιοθετηθεί για τον υπολογισμό του ΕΠΕ ανταποκρίνεται σε μια ακριβή μαθηματική και οικονομική λογική και, κατά τον νομοθέτη, θα πρέπει να ανταποκρίνεται και σε κριτήρια πληροφόρησης, διαφάνειας και δυνατότητας σύγκρισης. Στην πράξη όμως, ο καταναλωτής, που δεν είναι ειδικός στα οικονομικά μαθηματικά, δεν μπορεί παρά να λάβει γνώση του αριθμητικού στοιχείου που του ανακοινώνεται: συνεπώς μόνον τυπικά τηρούνται οι απαιτήσεις πληροφόρησης και διαφάνειας. Όσον αφορά τις συγκρίσεις με άλλες προσφορές, αυτές είναι δυνατές μόνον υπό την προϋπόθεση ότι οι διάφοροι προτείνοντες προσφέρουν

  ακριβώς

  το ίδιο προϊόν και έχουν ακολουθήσει τις ίδιες μεθόδους υπολογισμού και ότι τα αριθμητικά στοιχεία που έχουν χρησιμοποιηθεί για τους υπολογισμούς εξηγούνται λεπτομερώς.

| 3.2.12 | Το δεύτερο ερώτημα για το εάν θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που να καλύπτει τόσο τη μέθοδο υπολογισμού όσο και τα στοιχεία του κόστους, επιδέχεται το δίχως άλλο μιας κατ' αρχήν θετικής απάντησης. Στην πράξη όμως, ο καθορισμός ενός παρόμοιου προτύπου δεν είναι δυνατός εάν δεν υπάρξουν εναρμονισμένα συστήματα, επακριβώς συγκρίσιμα προϊόντα και τυποποιημένες διοικητικές διαδικασίες: στόχος που βραχυπρόθεσμα δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί. |
| --- | --- |

3.2.12

Το δεύτερο ερώτημα για το εάν θα έπρεπε να υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που να καλύπτει τόσο τη μέθοδο υπολογισμού όσο και τα στοιχεία του κόστους, επιδέχεται το δίχως άλλο μιας κατ' αρχήν θετικής απάντησης. Στην πράξη όμως, ο καθορισμός ενός παρόμοιου προτύπου δεν είναι δυνατός εάν δεν υπάρξουν εναρμονισμένα συστήματα, επακριβώς συγκρίσιμα προϊόντα και τυποποιημένες διοικητικές διαδικασίες: στόχος που βραχυπρόθεσμα δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί.

| 3.2.13 | Για το τρίτο ερώτημα σχετικά με το ποια στοιχεία του κόστους θα έπρεπε να περιλαμβάνει αυτό το ευρωπαϊκό πρότυπο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να καθοριστεί ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής αποτελούμενος από τις δαπάνες για την πρακτική διαδικασία, από το κόστος της σύστασης υποθήκης, από τις σαφώς προσδιοριζόμενες διοικητικές δαπάνες και από το κόστος της ασφάλειας. Σε πρώτη φάση τούτο είναι αρκετό για τον καταναλωτή προκειμένου να συγκρίνει τις διάφορες προσφορές· ωστόσο, κάθε δανειστής θα πρέπει να εφιστά την προσοχή των καταναλωτών σε μια πολύ εύκολη επιλογή που βασίζεται μόνο σε ένα ΕΠΕ που έχει υπολογιστεί με τον ανωτέρω τρόπο. |
| --- | --- |

3.2.13

Για το τρίτο ερώτημα σχετικά με το ποια στοιχεία του κόστους θα έπρεπε να περιλαμβάνει αυτό το ευρωπαϊκό πρότυπο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να καθοριστεί ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής αποτελούμενος από τις δαπάνες για την πρακτική διαδικασία, από το κόστος της σύστασης υποθήκης, από τις σαφώς προσδιοριζόμενες διοικητικές δαπάνες και από το κόστος της ασφάλειας. Σε πρώτη φάση τούτο είναι αρκετό για τον καταναλωτή προκειμένου να συγκρίνει τις διάφορες προσφορές· ωστόσο, κάθε δανειστής θα πρέπει να εφιστά την προσοχή των καταναλωτών σε μια πολύ εύκολη επιλογή που βασίζεται μόνο σε ένα ΕΠΕ που έχει υπολογιστεί με τον ανωτέρω τρόπο.

| 3.2.14 | Το τελευταίο ερώτημα, δηλαδή εάν είναι επιθυμητό ο δανειστής να παρέχει χωριστή πληροφόρηση για όλα τα στοιχεία κόστους που δεν λαμβάνονται υπόψη στο ΕΠΕ, καθώς και σχετικά με την παρουσίαση των επιπτώσεων του ΕΠΕ με συγκεκριμένα στοιχεία, όπως το μηνιαίο κόστος ή το συνολικό κόστος του δανείου, επιδέχεται δύο ξεχωριστών απαντήσεων. Για το πρώτο τμήμα της ερώτησης η απάντηση της ΕΟΚΕ είναι καταφατική, επειδή μεταξύ άλλων η παρουσίαση των στοιχείων κόστους που δεν λαμβάνονται υπόψη στο ΕΠΕ καθιστά δυνατή την άρση των επιφυλάξεων για τη σύγκριση των όρων που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο. Όσον αφορά την παρουσίαση των επιπτώσεων του ΕΠΕ με «συγκεκριμένα» στοιχεία όπως αναφέρει η Επιτροπή, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι τούτο είναι δυνατό και ότι υπάρχουν προγράμματα της πληροφορικής ικανά να ανταποκριθούν σε αυτή την απαίτηση– εάν πρόκειται πραγματικά για απαίτηση. Η αμφιβολία εμφανίζεται για τους λόγους που αναφέρονται στο σημείο 3.2.11: ο καταναλωτής κινδυνεύει πράγματι να μπερδευτεί αργότερα εάν τίθεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με ένα χρηματοοικονομικό σχέδιο εξόφλησης — αυτό που πραγματικά του χρησιμεύει — και με ένα άλλα σχέδιο που, αν και σωστό από την άποψη των οικονομικών μαθηματικών, αποκλίνει από το πρώτο. |
| --- | --- |

3.2.14

Το τελευταίο ερώτημα, δηλαδή εάν είναι επιθυμητό ο δανειστής να παρέχει χωριστή πληροφόρηση για όλα τα στοιχεία κόστους που δεν λαμβάνονται υπόψη στο ΕΠΕ, καθώς και σχετικά με την παρουσίαση των επιπτώσεων του ΕΠΕ με συγκεκριμένα στοιχεία, όπως το μηνιαίο κόστος ή το συνολικό κόστος του δανείου, επιδέχεται δύο ξεχωριστών απαντήσεων. Για το πρώτο τμήμα της ερώτησης η απάντηση της ΕΟΚΕ είναι καταφατική, επειδή μεταξύ άλλων η παρουσίαση των στοιχείων κόστους που δεν λαμβάνονται υπόψη στο ΕΠΕ καθιστά δυνατή την άρση των επιφυλάξεων για τη σύγκριση των όρων που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο. Όσον αφορά την παρουσίαση των επιπτώσεων του ΕΠΕ με «συγκεκριμένα» στοιχεία όπως αναφέρει η Επιτροπή, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι τούτο είναι δυνατό και ότι υπάρχουν προγράμματα της πληροφορικής ικανά να ανταποκριθούν σε αυτή την απαίτηση– εάν πρόκειται πραγματικά για απαίτηση. Η αμφιβολία εμφανίζεται για τους λόγους που αναφέρονται στο σημείο 3.2.11: ο καταναλωτής κινδυνεύει πράγματι να μπερδευτεί αργότερα εάν τίθεται ταυτόχρονα αντιμέτωπος με ένα χρηματοοικονομικό σχέδιο εξόφλησης — αυτό που πραγματικά του χρησιμεύει — και με ένα άλλα σχέδιο που, αν και σωστό από την άποψη των οικονομικών μαθηματικών, αποκλίνει από το πρώτο.

| 3.2.15 | Η Επιτροπή θέτει τέσσερα ερωτήματα σχετικά με τις ρυθμίσεις για την τοκογλυφία και τη διακύμανση των επιτοκίων. Όσον αφορά το πρώτο, για το ποιες είναι οι επιπτώσεις των κανόνων τοκογλυφίας για την ολοκλήρωση της αγοράς (που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη), πρέπει να γίνει μια εισαγωγή: στα κράτη μέλη όπου η νομοθεσία προβλέπει ορισμένα ανώτατα όρια όσον αφορά τα επιτόκια, φαίνεται ότι τα όρια αυτά έχουν τεθεί για τα καταναλωτικά δάνεια, τους ακάλυπτους τρέχοντες λογαριασμούς και τα προσωπικά δάνεια, αλλά όχι –κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ- τα ενυπόθηκα δάνεια. Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα είναι λεπτό: ένα κράτος μέλος που έχει θεσπίσει όρια ενδέχεται να θέλει να διώξει δικαστικά τον δανειστή άλλου κράτους μέλους ότι παραβίασε έναν κανόνα ο οποίος δεν αφορά τον εν λόγω δανειστή, αλλά αφορά μία έγκυρη σύμβαση στην επικράτειά του. Οι εθνικοί κανόνες για την τοκογλυφία αποτελούν συνεπώς εμπόδια για την ολοκλήρωση της αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.15

Η Επιτροπή θέτει τέσσερα ερωτήματα σχετικά με τις ρυθμίσεις για την τοκογλυφία και τη διακύμανση των επιτοκίων. Όσον αφορά το πρώτο, για το ποιες είναι οι επιπτώσεις των κανόνων τοκογλυφίας για την ολοκλήρωση της αγοράς (που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη), πρέπει να γίνει μια εισαγωγή: στα κράτη μέλη όπου η νομοθεσία προβλέπει ορισμένα ανώτατα όρια όσον αφορά τα επιτόκια, φαίνεται ότι τα όρια αυτά έχουν τεθεί για τα καταναλωτικά δάνεια, τους ακάλυπτους τρέχοντες λογαριασμούς και τα προσωπικά δάνεια, αλλά όχι –κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ- τα ενυπόθηκα δάνεια. Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα είναι λεπτό: ένα κράτος μέλος που έχει θεσπίσει όρια ενδέχεται να θέλει να διώξει δικαστικά τον δανειστή άλλου κράτους μέλους ότι παραβίασε έναν κανόνα ο οποίος δεν αφορά τον εν λόγω δανειστή, αλλά αφορά μία έγκυρη σύμβαση στην επικράτειά του. Οι εθνικοί κανόνες για την τοκογλυφία αποτελούν συνεπώς εμπόδια για την ολοκλήρωση της αγοράς.

| 3.2.16 | Το δεύτερο ερώτημα αφορά τη δυνατότητα εξέτασης του θέματος της τοκογλυφίας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που δεν αφορά το συγκεκριμένο τομέα των ενυπόθηκων δανείων. Η απάντηση της ΕΟΚΕ στο ερώτημα αυτό είναι καταφατική: εάν με περαιτέρω αναλύσεις αποδειχθεί αναγκαίο, μια κοινοτική νομοθεσία θα μπορούσε να αντικαταστήσει επωφελώς τις διάφορες υφιστάμενες εθνικές ρυθμίσεις. Η ΕΟΚΕ ωστόσο επισημαίνει τον κίνδυνο των παρά πολύ απλών λύσεων: σ' ένα ενιαίο επιτόκιο τοκογλυφίας ενδέχεται να μην ληφθούν υπόψη τα ατομικά χαρακτηριστικά των αγορών. Ιδιαίτερα, ο καθορισμός ενιαίου επιτοκίου θα ήταν άσκοπος και θα έπρεπε να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους, αφού επιλυθεί το πρόβλημα που θίγεται στο τελευταίο μέρος σημείου 3.2.15. |
| --- | --- |

3.2.16

Το δεύτερο ερώτημα αφορά τη δυνατότητα εξέτασης του θέματος της τοκογλυφίας σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που δεν αφορά το συγκεκριμένο τομέα των ενυπόθηκων δανείων. Η απάντηση της ΕΟΚΕ στο ερώτημα αυτό είναι καταφατική: εάν με περαιτέρω αναλύσεις αποδειχθεί αναγκαίο, μια κοινοτική νομοθεσία θα μπορούσε να αντικαταστήσει επωφελώς τις διάφορες υφιστάμενες εθνικές ρυθμίσεις. Η ΕΟΚΕ ωστόσο επισημαίνει τον κίνδυνο των παρά πολύ απλών λύσεων: σ' ένα ενιαίο επιτόκιο τοκογλυφίας ενδέχεται να μην ληφθούν υπόψη τα ατομικά χαρακτηριστικά των αγορών. Ιδιαίτερα, ο καθορισμός ενιαίου επιτοκίου θα ήταν άσκοπος και θα έπρεπε να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους, αφού επιλυθεί το πρόβλημα που θίγεται στο τελευταίο μέρος σημείου 3.2.15.

| 3.2.17 | Το τρίτο ερώτημα αφορά το γεγονός εάν οι περιορισμοί που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη για την εφαρμογή των επιτοκίων εμποδίζουν την ολοκλήρωση της αγοράς. Η απάντηση της ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να είναι η ίδια με αυτή των επιτοκίων της τοκογλυφίας, της προηγουμένης παραγράφου. Η Επιτροπή θα πρέπει εξάλλου να ελέγξει το επίπεδο των απλών επιτοκίων στις χώρες που δεν εφαρμόζουν ανατοκισμό: εάν αυτά είναι κατά μέσο όρο ανώτερα από εκείνα άλλων χωρών για παρόμοιες υπηρεσίες, ενδέχεται να εμφανιστεί η υποψία ότι η απώλεια του ανατοκισμού αντισταθμίζεται από μεγαλύτερα απλά επιτόκια, σύμφωνα με τη λογική μιας μη διαφανούς αγοράς και χωρίς οφέλη για τον καταναλωτή. |
| --- | --- |

3.2.17

Το τρίτο ερώτημα αφορά το γεγονός εάν οι περιορισμοί που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη για την εφαρμογή των επιτοκίων εμποδίζουν την ολοκλήρωση της αγοράς. Η απάντηση της ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να είναι η ίδια με αυτή των επιτοκίων της τοκογλυφίας, της προηγουμένης παραγράφου. Η Επιτροπή θα πρέπει εξάλλου να ελέγξει το επίπεδο των απλών επιτοκίων στις χώρες που δεν εφαρμόζουν ανατοκισμό: εάν αυτά είναι κατά μέσο όρο ανώτερα από εκείνα άλλων χωρών για παρόμοιες υπηρεσίες, ενδέχεται να εμφανιστεί η υποψία ότι η απώλεια του ανατοκισμού αντισταθμίζεται από μεγαλύτερα απλά επιτόκια, σύμφωνα με τη λογική μιας μη διαφανούς αγοράς και χωρίς οφέλη για τον καταναλωτή.

| 3.2.18 | Το τέταρτο ερώτημα αφορά το προϊόν «equity release» (μηχανισμός ενυπόθηκης προσόδου) και ρωτά ποιες είναι οι επιπτώσεις των περιορισμών στην εφαρμογή ανατοκισμού στην ανάπτυξη του προϊόντος αυτού. Επειδή πρόκειται για ένα νέο προϊόν, για το οποίο δεν υπάρχει επαρκής εμπειρία, η ΕΟΚΕ δεν λαμβάνει θέση και αφήνει την απάντηση στους τεχνικούς με ειδική εμπειρία της αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.18

Το τέταρτο ερώτημα αφορά το προϊόν «equity release» (μηχανισμός ενυπόθηκης προσόδου) και ρωτά ποιες είναι οι επιπτώσεις των περιορισμών στην εφαρμογή ανατοκισμού στην ανάπτυξη του προϊόντος αυτού. Επειδή πρόκειται για ένα νέο προϊόν, για το οποίο δεν υπάρχει επαρκής εμπειρία, η ΕΟΚΕ δεν λαμβάνει θέση και αφήνει την απάντηση στους τεχνικούς με ειδική εμπειρία της αγοράς.

| 3.2.19 | Όσον αφορά την τυποποίηση των συμβάσεων δανείων, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το θέμα αυτό εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για το ευρωπαϊκό δίκαιο των συμβάσεων· η τυποποίηση μπορεί να επιτευχθεί είτε με μια κλασσική εναρμόνιση είτε με το λεγόμενο 26ο καθεστώς, ένα παράλληλο με τις εθνικές νομοθεσίες νομικό μέσο, που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί, εφόσον συμφωνούν τα μέρη, ως εναλλακτική δυνατότητα προς αυτές. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η πρώτη εναλλακτική λύση είναι πρόωρη αυτή τη στιγμή, και ότι η δεύτερη μπορεί να αποτελέσει πραγματική επιλογή μόνον εάν πιστοποιηθεί, με εμβριθή μελέτη των νόμων και των συμβάσεων και των 25 χωρών, ότι το «παράλληλο» μέσο δεν αντίκειται στις ρυθμίσεις και στους νόμους τους. Εν πάση περιπτώσει, οι κανόνες τυποποίησης δεν πρέπει να εμποδίζουν την προσφορά νέων προϊόντων, και να θέτουν τροχοπέδη στην καινοτομία. Εν αναμονή όμως της επίλυσης των διαφόρων προβλημάτων, δεν θα πρέπει να είναι δύσκολη η επίτευξη μιας συμφωνίας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των καταναλωτών και της Επιτροπής για ένα βασικό σχέδιο σύμβασης που να περιλαμβάνει τουλάχιστον τις πλέον συνήθεις και τρέχουσες ρήτρες κάθε τύπου σύμβασης. |
| --- | --- |

3.2.19

Όσον αφορά την τυποποίηση των συμβάσεων δανείων, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το θέμα αυτό εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για το ευρωπαϊκό δίκαιο των συμβάσεων· η τυποποίηση μπορεί να επιτευχθεί είτε με μια κλασσική εναρμόνιση είτε με το λεγόμενο 26ο καθεστώς, ένα παράλληλο με τις εθνικές νομοθεσίες νομικό μέσο, που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί, εφόσον συμφωνούν τα μέρη, ως εναλλακτική δυνατότητα προς αυτές. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η πρώτη εναλλακτική λύση είναι πρόωρη αυτή τη στιγμή, και ότι η δεύτερη μπορεί να αποτελέσει πραγματική επιλογή μόνον εάν πιστοποιηθεί, με εμβριθή μελέτη των νόμων και των συμβάσεων και των 25 χωρών, ότι το «παράλληλο» μέσο δεν αντίκειται στις ρυθμίσεις και στους νόμους τους. Εν πάση περιπτώσει, οι κανόνες τυποποίησης δεν πρέπει να εμποδίζουν την προσφορά νέων προϊόντων, και να θέτουν τροχοπέδη στην καινοτομία. Εν αναμονή όμως της επίλυσης των διαφόρων προβλημάτων, δεν θα πρέπει να είναι δύσκολη η επίτευξη μιας συμφωνίας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των καταναλωτών και της Επιτροπής για ένα βασικό σχέδιο σύμβασης που να περιλαμβάνει τουλάχιστον τις πλέον συνήθεις και τρέχουσες ρήτρες κάθε τύπου σύμβασης.

| 3.2.20 | Τα δύο τελευταία ερωτήματα αφορούν τα νομικά μέσα προσφυγής για την προστασία των καταναλωτών. Σε κάθε χώρα υπάρχουν μέσα διαμεσολάβησης ή διαιτησίας, εναλλακτικά των δικαστικών που συχνά είναι χρονοβόρα και δαπανηρά για τους καταναλωτές: η Επιτροπή ζητεί κατ' αρχήν απόψεις για τη δυνατότητα επιβολής στα κράτη μέλη της υποχρέωσης θέσπισης μηχανισμών διαμεσολάβησης ή διαιτησίας ειδικά για τα ενυπόθηκα δάνεια. Η ΕΟΚΕ σε γενικές γραμμές συμφωνεί με τους μηχανισμούς διαμεσολάβησης αλλά όχι με τους μηχανισμούς διαιτησίας διότι δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο προστασίας του καταναλωτή. Επισημαίνει ωστόσο ότι το δίκαιο της ενυπόθηκης πίστης από τη φύση του συνδέεται με μια σειρά άλλων νομοθετικών ή ρυθμιστικών κανόνων: η πολιτική δικονομία, η διαδοχή, η πτώχευση, η ιδιοκτησία, οι ρυθμίσεις του κτηματολογίου και οι φορολογικοί κανόνες. Μία δομή εναλλακτική των δικαστηρίων, οι αποφάσεις της οποίας να αντέχουν σε εύκολες προσφυγές, ενδέχεται να έχει την ανάγκη να εφοδιαστεί με δομές και πόρους ανάλογους των δικαστηρίων. Δεδομένου όμως ότι ορισμένα κράτη μέλη φαίνονται ανοικτά σε αυτή δυνατότητα, θα μπορούσαν, μετά από μια κατάλληλη περίοδο δοκιμών, να ανακοινώσουν τις παρατηρήσεις τους ή να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για την γενική υιοθέτηση ενός παρόμοιου συστήματος. |
| --- | --- |

3.2.20

Τα δύο τελευταία ερωτήματα αφορούν τα νομικά μέσα προσφυγής για την προστασία των καταναλωτών. Σε κάθε χώρα υπάρχουν μέσα διαμεσολάβησης ή διαιτησίας, εναλλακτικά των δικαστικών που συχνά είναι χρονοβόρα και δαπανηρά για τους καταναλωτές: η Επιτροπή ζητεί κατ' αρχήν απόψεις για τη δυνατότητα επιβολής στα κράτη μέλη της υποχρέωσης θέσπισης μηχανισμών διαμεσολάβησης ή διαιτησίας ειδικά για τα ενυπόθηκα δάνεια. Η ΕΟΚΕ σε γενικές γραμμές συμφωνεί με τους μηχανισμούς διαμεσολάβησης αλλά όχι με τους μηχανισμούς διαιτησίας διότι δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο προστασίας του καταναλωτή. Επισημαίνει ωστόσο ότι το δίκαιο της ενυπόθηκης πίστης από τη φύση του συνδέεται με μια σειρά άλλων νομοθετικών ή ρυθμιστικών κανόνων: η πολιτική δικονομία, η διαδοχή, η πτώχευση, η ιδιοκτησία, οι ρυθμίσεις του κτηματολογίου και οι φορολογικοί κανόνες. Μία δομή εναλλακτική των δικαστηρίων, οι αποφάσεις της οποίας να αντέχουν σε εύκολες προσφυγές, ενδέχεται να έχει την ανάγκη να εφοδιαστεί με δομές και πόρους ανάλογους των δικαστηρίων. Δεδομένου όμως ότι ορισμένα κράτη μέλη φαίνονται ανοικτά σε αυτή δυνατότητα, θα μπορούσαν, μετά από μια κατάλληλη περίοδο δοκιμών, να ανακοινώσουν τις παρατηρήσεις τους ή να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για την γενική υιοθέτηση ενός παρόμοιου συστήματος.

| 3.2.21 | Η Επιτροπή καλεί συνεπώς τα ενδιαφερόμενα μέρη να διατυπώσουν τις απόψεις τους για τον τρόπο ενίσχυσης της αξιοπιστίας των υφιστάμενων εναλλακτικών συστημάτων προσφυγής, ιδίως στον τομέα των ενυπόθηκων δανείων. Από όσο γνωρίζει η ΕΟΚΕ, τα υφιστάμενα συστήματα έχουν αρκετά καλά αποτελέσματα, που σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να βελτιωθούν επισπεύδοντας τις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων. Όσον αφορά ειδικότερα τα ενυπόθηκα δάνεια, και υπενθυμίζοντας το προηγούμενο σημείο, επισημαίνεται ότι οι μηχανισμοί διαμεσολάβησης και διαιτησίας πρέπει να είναι αξιόπιστοι και για τις δύο πλευρές και όχι μόνον για τον καταναλωτή: το αρκετά υψηλό κόστος κάθε διαφοράς απαιτεί οι αποφάσεις να είναι δίκαιες και απρόσβλητες ακόμη και από νομικής άποψης για να αποφευχθεί η επακόλουθη προσφυγή στα δικαστήρια. |
| --- | --- |

3.2.21

Η Επιτροπή καλεί συνεπώς τα ενδιαφερόμενα μέρη να διατυπώσουν τις απόψεις τους για τον τρόπο ενίσχυσης της αξιοπιστίας των υφιστάμενων εναλλακτικών συστημάτων προσφυγής, ιδίως στον τομέα των ενυπόθηκων δανείων. Από όσο γνωρίζει η ΕΟΚΕ, τα υφιστάμενα συστήματα έχουν αρκετά καλά αποτελέσματα, που σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να βελτιωθούν επισπεύδοντας τις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων. Όσον αφορά ειδικότερα τα ενυπόθηκα δάνεια, και υπενθυμίζοντας το προηγούμενο σημείο, επισημαίνεται ότι οι μηχανισμοί διαμεσολάβησης και διαιτησίας πρέπει να είναι αξιόπιστοι και για τις δύο πλευρές και όχι μόνον για τον καταναλωτή: το αρκετά υψηλό κόστος κάθε διαφοράς απαιτεί οι αποφάσεις να είναι δίκαιες και απρόσβλητες ακόμη και από νομικής άποψης για να αποφευχθεί η επακόλουθη προσφυγή στα δικαστήρια.

3.3   Νομικά θέματα (σημείο III του ΠΒ)

| 3.3.1 | Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο τα νομικά θέματα που αφορούν τον τομέα των ενυπόθηκων δανείων, να εξεταστούν στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας αναθεώρησης της Σύμβασης της Ρώμης του 1980, η οποία θα μετατραπεί σε κανονισμό της ΕΕ. Όσον αφορά την εφαρμοστέα νομοθεσία, εξετάζονται τρεις λύσεις:






  — | να προβλεφθεί ειδικό καθεστώς για την εφαρμοστέα νομοθεσία στις συμβάσεις ενυπόθηκων δανείων: θα μπορούσε να εναρμονιστεί η νομοθεσία που εφαρμόζεται στις συμβάσεις ενυπόθηκων με τη νομοθεσία της χώρας στην οποία βρίσκεται το ακίνητο, |
| --- | --- | --- |

3.3.1

Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο τα νομικά θέματα που αφορούν τον τομέα των ενυπόθηκων δανείων, να εξεταστούν στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας αναθεώρησης της Σύμβασης της Ρώμης του 1980, η οποία θα μετατραπεί σε κανονισμό της ΕΕ. Όσον αφορά την εφαρμοστέα νομοθεσία, εξετάζονται τρεις λύσεις:

—

να προβλεφθεί ειδικό καθεστώς για την εφαρμοστέα νομοθεσία στις συμβάσεις ενυπόθηκων δανείων: θα μπορούσε να εναρμονιστεί η νομοθεσία που εφαρμόζεται στις συμβάσεις ενυπόθηκων με τη νομοθεσία της χώρας στην οποία βρίσκεται το ακίνητο,

| — | να εξακολουθήσουν να ισχύουν οι γενικές αρχές της Σύμβασης της Ρώμης, αφήνοντας στα μέρη την ελευθερία να αποφασίσουν σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία, εφόσον εφαρμόζονται οι υποχρεωτικοί κανόνες για το κράτος μέλος κατοικίας του καταναλωτή, |
| --- | --- |

—

να εξακολουθήσουν να ισχύουν οι γενικές αρχές της Σύμβασης της Ρώμης, αφήνοντας στα μέρη την ελευθερία να αποφασίσουν σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία, εφόσον εφαρμόζονται οι υποχρεωτικοί κανόνες για το κράτος μέλος κατοικίας του καταναλωτή,

| — | να εξαιρεθεί, στις συμβάσεις ενυπόθηκων δανείων, η εφαρμογή των υποχρεωτικών κανόνων που ισχύουν στη χώρα διαμονής του καταναλωτή, με την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή σε επίπεδο ΕΕ, |
| --- | --- |

—

να εξαιρεθεί, στις συμβάσεις ενυπόθηκων δανείων, η εφαρμογή των υποχρεωτικών κανόνων που ισχύουν στη χώρα διαμονής του καταναλωτή, με την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή σε επίπεδο ΕΕ,

| — | σχετικά με την «εγγύηση» (το υποθηκευμένο ακίνητο) η Επιτροπή δεν βλέπει καταρχήν κανένα λόγο να μην εφαρμόζεται η καθιερωμένη αρχή ότι ισχύει η νομοθεσία της χώρας στην οποία βρίσκεται το ακίνητο, — και στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως. |
| --- | --- |

—

σχετικά με την «εγγύηση» (το υποθηκευμένο ακίνητο) η Επιτροπή δεν βλέπει καταρχήν κανένα λόγο να μην εφαρμόζεται η καθιερωμένη αρχή ότι ισχύει η νομοθεσία της χώρας στην οποία βρίσκεται το ακίνητο, — και στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως.

| 3.3.1.1 | Για τις τρεις λύσεις που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο θα χρειαζόταν ξεχωριστή γνωμοδότηση: το θέμα είναι πράγματι πολύπλοκο και κάθε λύση έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ, περιορίζεται σε μερικές σύντομες ουσιαστικές παρατηρήσεις:






  α) | καμιά από τις τρεις λύσεις δεν εφαρμόζεται χωρίς απρόοπτα στην περίπτωση ενός καταναλωτή που διαμένει στη χώρα A, του δανειστή που διαμένει στη χώρα B και του ακινήτου που βρίσκεται στη χώρα Γ (που θα μπορούσε να είναι και εκτός ΕΕ)· |
| --- | --- | --- |

3.3.1.1

Για τις τρεις λύσεις που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο θα χρειαζόταν ξεχωριστή γνωμοδότηση: το θέμα είναι πράγματι πολύπλοκο και κάθε λύση έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Εν προκειμένω η ΕΟΚΕ, περιορίζεται σε μερικές σύντομες ουσιαστικές παρατηρήσεις:

α)

καμιά από τις τρεις λύσεις δεν εφαρμόζεται χωρίς απρόοπτα στην περίπτωση ενός καταναλωτή που διαμένει στη χώρα A, του δανειστή που διαμένει στη χώρα B και του ακινήτου που βρίσκεται στη χώρα Γ (που θα μπορούσε να είναι και εκτός ΕΕ)·

| β) | ο κανόνας της χώρας κατοικίας του καταναλωτή περιορίζει σημαντικά την προσφορά — ή για να το πούμε καλύτερα τη δυνατότητα πρόσβασης του καταναλωτή στις υπηρεσίες ενός δανειστή που κατοικεί σε άλλη χώρα: ο δανειστής είναι γενικά απρόθυμος να υπογράψει μία σύμβαση που διέπεται από νόμους που δεν γνωρίζει, έχοντας επίγνωση ότι σε περίπτωση διαφοράς θα πρέπει να προσφύγει σε νομική βοήθεια στο εξωτερικό και θα πρέπει να χρησιμοποιεί μία γλώσσα που δεν είναι η δική του· |
| --- | --- |

β)

ο κανόνας της χώρας κατοικίας του καταναλωτή περιορίζει σημαντικά την προσφορά — ή για να το πούμε καλύτερα τη δυνατότητα πρόσβασης του καταναλωτή στις υπηρεσίες ενός δανειστή που κατοικεί σε άλλη χώρα: ο δανειστής είναι γενικά απρόθυμος να υπογράψει μία σύμβαση που διέπεται από νόμους που δεν γνωρίζει, έχοντας επίγνωση ότι σε περίπτωση διαφοράς θα πρέπει να προσφύγει σε νομική βοήθεια στο εξωτερικό και θα πρέπει να χρησιμοποιεί μία γλώσσα που δεν είναι η δική του·

| γ) | είναι απαραίτητο να οριστεί με σαφήνεια η γλώσσα που πρέπει να χρησιμοποιείται στη σύμβαση, στις επαφές και στην αλληλογραφία: εάν ληφθεί η απόφαση να χρησιμοποιείται η γλώσσα του καταναλωτή, τούτο συνιστά περαιτέρω αποτρεπτικό παράγοντα για τον δανειστή, που προστίθεται στα όσα αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο β). |
| --- | --- |

γ)

είναι απαραίτητο να οριστεί με σαφήνεια η γλώσσα που πρέπει να χρησιμοποιείται στη σύμβαση, στις επαφές και στην αλληλογραφία: εάν ληφθεί η απόφαση να χρησιμοποιείται η γλώσσα του καταναλωτή, τούτο συνιστά περαιτέρω αποτρεπτικό παράγοντα για τον δανειστή, που προστίθεται στα όσα αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο β).

| 3.3.2 | Εξετάζοντας στη συνέχεια το θέμα της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη, η Επιτροπή αναφέρει διάφορα προβλήματα, που έχουν ήδη εξεταστεί σε έναν ανάλογο τομέα (καταναλωτικά δάνεια), και εκτιμά ότι το πλέον επείγον πρόβλημα είναι να δοθεί προτεραιότητα στην εξασφάλιση της διασυνοριακής πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων χωρίς να εισάγονται διακρίσεις. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ,
  το δικαίωμα πρόσβασης είναι αναγκαίο
  , αλλά για να διασφαλιστεί θα πρέπει να υιοθετηθούν οι κατάλληλοι κανόνες που να ορίζουν ποιος απολαύει του δικαιώματος αυτού, υπό ποίους όρους και με ποιες εγγυήσεις για τον καταναλωτή. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή σε μια πτυχή που δεν έχει αναφερθεί ποτέ: συχνά ο αγοραστής ενός ακινήτου, είτε πρόκειται για πρώτη κατοικία ή για εξοχική κατοικία, δεν υπάρχει σε καμιά τράπεζα δεδομένων εφόσον δεν έχει προσφύγει ποτέ σε δανεισμό· η αναζήτηση αξιόπιστων πληροφοριών καθίσταται εν προκειμένω προβληματική, χρονοβόρα και δαπανηρή. |
| --- | --- |

3.3.2

Εξετάζοντας στη συνέχεια το θέμα της πιστοληπτικής ικανότητας του πελάτη, η Επιτροπή αναφέρει διάφορα προβλήματα, που έχουν ήδη εξεταστεί σε έναν ανάλογο τομέα (καταναλωτικά δάνεια), και εκτιμά ότι το πλέον επείγον πρόβλημα είναι να δοθεί προτεραιότητα στην εξασφάλιση της διασυνοριακής πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων χωρίς να εισάγονται διακρίσεις. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ,
  το δικαίωμα πρόσβασης είναι αναγκαίο
  , αλλά για να διασφαλιστεί θα πρέπει να υιοθετηθούν οι κατάλληλοι κανόνες που να ορίζουν ποιος απολαύει του δικαιώματος αυτού, υπό ποίους όρους και με ποιες εγγυήσεις για τον καταναλωτή. Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή σε μια πτυχή που δεν έχει αναφερθεί ποτέ: συχνά ο αγοραστής ενός ακινήτου, είτε πρόκειται για πρώτη κατοικία ή για εξοχική κατοικία, δεν υπάρχει σε καμιά τράπεζα δεδομένων εφόσον δεν έχει προσφύγει ποτέ σε δανεισμό· η αναζήτηση αξιόπιστων πληροφοριών καθίσταται εν προκειμένω προβληματική, χρονοβόρα και δαπανηρή.

| 3.3.3 | Η Επιτροπή εξετάζει συνεπώς το ζήτημα της εκτίμησης της αξίας του ακινήτου, ρωτώντας εάν μπορεί να αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο ενός ευρωπαϊκού προτύπου, ή εάν πρέπει να αναληφθεί πρωτοβουλία για να εξασφαλιστεί η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών προτύπων εκτίμησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η πρώτη υπόθεση πρέπει να απορριφθεί χωρίς περαιτέρω αναλύσεις. Όσον αφορά τη δεύτερη, οι εμπειρογνώμονες παρατηρούν ότι τα εθνικά πρότυπα ή έστω τα περιφερειακά, αποτελούν μια ουτοπία που θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή. Υπερβολικά μεγάλος αριθμός μεταβλητών συμβάλλει στη δημιουργία μιας αγοράς ακινήτων της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι σαφώς τοπικά. Κάθε απόπειρα τυποποίησης κινδυνεύει να προκαλέσει στρεβλώσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτή την άποψη. |
| --- | --- |

3.3.3

Η Επιτροπή εξετάζει συνεπώς το ζήτημα της εκτίμησης της αξίας του ακινήτου, ρωτώντας εάν μπορεί να αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο ενός ευρωπαϊκού προτύπου, ή εάν πρέπει να αναληφθεί πρωτοβουλία για να εξασφαλιστεί η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών προτύπων εκτίμησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η πρώτη υπόθεση πρέπει να απορριφθεί χωρίς περαιτέρω αναλύσεις. Όσον αφορά τη δεύτερη, οι εμπειρογνώμονες παρατηρούν ότι τα εθνικά πρότυπα ή έστω τα περιφερειακά, αποτελούν μια ουτοπία που θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή. Υπερβολικά μεγάλος αριθμός μεταβλητών συμβάλλει στη δημιουργία μιας αγοράς ακινήτων της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι σαφώς τοπικά. Κάθε απόπειρα τυποποίησης κινδυνεύει να προκαλέσει στρεβλώσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτή την άποψη.

| 3.3.4 | Υποβάλλεται συνεπώς προς συζήτηση μια άλλη σημαντική πτυχή δηλαδή η αναγκαστική πώληση του υποθηκευμένου ακινήτου. Το ΠΒ διαπιστώνει ότι σε αυτόν τον τομέα υπάρχει μεγάλη ποικιλία διαδικασιών, διάρκειας, κόστους και ότι τούτο αποτελεί εμπόδιο για τις διασυνοριακές πιστωτικές δραστηριότητες. Προτείνει συνεπώς μία σταδιακή προσέγγιση έτσι ώστε να βελτιωθούν οι διαδικασίες αναγκαστικής πώλησης: καταρχήν συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με το κόστος και τη διάρκεια των διαδικασιών αυτών ούτως ώστε να καταρτιστεί ένας «πίνακας βαθμολόγησης» που θα ενημερώνεται τακτικά και, εάν τα μέτρα αυτά δεν αποδειχθούν αποτελεσματικά να αντιμετωπιστεί η δυνατότητα θέσπισης αυστηρότερων μέτρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συλλογή πληροφοριών και η κατάρτιση πίνακα βαθμολόγησης αποτελεί ένα είδος «ηθικής πίεσης» έναντι των κρατών μελών που έχουν μη αποδοτικές και πολυδάπανες διαδικασίες· τούτο ενδέχεται να δώσει στους δανειστές και στις ενώσεις καταναλωτών ένα ισχυρό κίνητρο για να ασκήσουν πίεση στις εθνικές τους αρχές ώστε να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα βελτίωσης. Αλλά η απειλή για αυστηρότερα μέτρα δεν είναι ρεαλιστική: μια παρόμοια πρωτοβουλία δεν θα είχε καμιά πιθανότητα να γίνει αποδεκτή από τα κράτη μέλη. Εξάλλου η υπόθεση κατάργησης ολόκληρων συστημάτων αναγκαστικής εκτέλεσης μόνο και μόνο για την προώθηση των διασυνοριακών ενυπόθηκων δανείων (που αντιπροσωπεύουν μόνο το 1 % του συνόλου στην Ευρώπη, και για τα οποία οι μελλοντικές προβλέψεις φτάνουν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, έως το 5 %) δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη την πραγματική έννοια των αναλογιών. |
| --- | --- |

3.3.4

Υποβάλλεται συνεπώς προς συζήτηση μια άλλη σημαντική πτυχή δηλαδή η αναγκαστική πώληση του υποθηκευμένου ακινήτου. Το ΠΒ διαπιστώνει ότι σε αυτόν τον τομέα υπάρχει μεγάλη ποικιλία διαδικασιών, διάρκειας, κόστους και ότι τούτο αποτελεί εμπόδιο για τις διασυνοριακές πιστωτικές δραστηριότητες. Προτείνει συνεπώς μία σταδιακή προσέγγιση έτσι ώστε να βελτιωθούν οι διαδικασίες αναγκαστικής πώλησης: καταρχήν συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με το κόστος και τη διάρκεια των διαδικασιών αυτών ούτως ώστε να καταρτιστεί ένας «πίνακας βαθμολόγησης» που θα ενημερώνεται τακτικά και, εάν τα μέτρα αυτά δεν αποδειχθούν αποτελεσματικά να αντιμετωπιστεί η δυνατότητα θέσπισης αυστηρότερων μέτρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συλλογή πληροφοριών και η κατάρτιση πίνακα βαθμολόγησης αποτελεί ένα είδος «ηθικής πίεσης» έναντι των κρατών μελών που έχουν μη αποδοτικές και πολυδάπανες διαδικασίες· τούτο ενδέχεται να δώσει στους δανειστές και στις ενώσεις καταναλωτών ένα ισχυρό κίνητρο για να ασκήσουν πίεση στις εθνικές τους αρχές ώστε να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα βελτίωσης. Αλλά η απειλή για αυστηρότερα μέτρα δεν είναι ρεαλιστική: μια παρόμοια πρωτοβουλία δεν θα είχε καμιά πιθανότητα να γίνει αποδεκτή από τα κράτη μέλη. Εξάλλου η υπόθεση κατάργησης ολόκληρων συστημάτων αναγκαστικής εκτέλεσης μόνο και μόνο για την προώθηση των διασυνοριακών ενυπόθηκων δανείων (που αντιπροσωπεύουν μόνο το 1 % του συνόλου στην Ευρώπη, και για τα οποία οι μελλοντικές προβλέψεις φτάνουν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, έως το 5 %) δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη την πραγματική έννοια των αναλογιών.

| 3.3.5 | Ένα άλλο εμπόδιο για την πλήρη ολοκλήρωση των αγορών, εμπόδιο που προς το παρόν παραμένει ανυπέρβλητο, είναι το πρόβλημα της φορολογίας· η Επιτροπή, έχοντας συναίσθηση της πραγματικότητας, δεν προγραμματίζει δράσεις εναρμόνισης σε αυτό το πεδίο. Υπάρχουν όμως άλλα εμπόδια, τα οποία μπορούν να αρθούν. Διάφορα κράτη μέλη αρνούνται την έκπτωση φόρου για τόκους που καταβάλλουν οι φορολογούμενοί τους για ενυπόθηκα δάνεια σε αλλοδαπούς δανειοδοτικούς φορείς· σε άλλες περιπτώσεις οι τόκοι που εισπράττουν οι εγχώριοι δανειοδοτικοί φορείς φορολογούνται μετά την αφαίρεση των τόκων που έχουν πληρωθεί για την αναχρηματοδότηση των δανείων, ενώ οι αλλοδαποί δανειοδοτικοί φορείς υπόκεινται στην πληρωμή του ακαθάριστου ποσού των τόκων εις βάρος των εγχώριων δανειζομένων. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για παραβίαση των Συνθηκών ή της κοινοτικής νομοθεσίας: η πρώτη αντίκειται στα άρθρα 49 και 56 της Συνθήκης όπως έχουν ορίσει και δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου, η δεύτερη θα αποτελέσει αντικείμενο άμεσης δράσης της Επιτροπής, την οποία η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά. |
| --- | --- |

3.3.5

Ένα άλλο εμπόδιο για την πλήρη ολοκλήρωση των αγορών, εμπόδιο που προς το παρόν παραμένει ανυπέρβλητο, είναι το πρόβλημα της φορολογίας· η Επιτροπή, έχοντας συναίσθηση της πραγματικότητας, δεν προγραμματίζει δράσεις εναρμόνισης σε αυτό το πεδίο. Υπάρχουν όμως άλλα εμπόδια, τα οποία μπορούν να αρθούν. Διάφορα κράτη μέλη αρνούνται την έκπτωση φόρου για τόκους που καταβάλλουν οι φορολογούμενοί τους για ενυπόθηκα δάνεια σε αλλοδαπούς δανειοδοτικούς φορείς· σε άλλες περιπτώσεις οι τόκοι που εισπράττουν οι εγχώριοι δανειοδοτικοί φορείς φορολογούνται μετά την αφαίρεση των τόκων που έχουν πληρωθεί για την αναχρηματοδότηση των δανείων, ενώ οι αλλοδαποί δανειοδοτικοί φορείς υπόκεινται στην πληρωμή του ακαθάριστου ποσού των τόκων εις βάρος των εγχώριων δανειζομένων. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για παραβίαση των Συνθηκών ή της κοινοτικής νομοθεσίας: η πρώτη αντίκειται στα άρθρα 49 και 56 της Συνθήκης όπως έχουν ορίσει και δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου, η δεύτερη θα αποτελέσει αντικείμενο άμεσης δράσης της Επιτροπής, την οποία η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά.

3.4   Εξασφαλίσεις ενυπόθηκων δανείων (σημείο IV του ΠΒ)

| 3.4.1 | Το κτηματολόγιο είναι βασικό στοιχείο για την ασφάλεια του δικαιώματος της ιδιοκτησίας· εξάλλου φαίνεται ότι τα κτηματολόγια δεν καταγράφουν πάντα με ακρίβεια τα δικαιώματα τρίτων στην ιδιοκτησία. Για την ορθή λειτουργία των διασυνοριακών ενυπόθηκων δανείων (συμπεριλαμβανομένης και της εκ νέου χρηματοδότησης) απαιτείται να υπάρχει σαφής κατανόηση του περιεχομένου και της λειτουργίας των κτηματολογίων. Η Επιτροπή έχει χρηματοδοτήσει ένα πειραματικό σχέδιο (EULIS) με στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ιδιοκτητών και των ελεγκτών των κτηματολογίων, σχέδιο το οποίο θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο για πολλά από τα νέα κράτη μέλη. Προς το παρόν ερωτά εάν πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε αυτή την πρωτοβουλία και εάν, δεδομένου του ενδιαφέροντος που έχουν τα κτηματολόγια για τους δανειστές και τους επενδυτές, μήπως οι ίδιοι θα πρέπει να συμβάλλουν και να επενδύσουν σε παρόμοιες πρωτοβουλίες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει το έργο της για την προώθηση της συνεργασίας, και να συντάσσει ετησίως μία έκθεση για τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Δεν θεωρεί ωστόσο ότι η χρηματοδότηση των σχεδίων συνεργασίας αφορά μόνο μία κατηγορία χρηστών (που δεν είναι και η κυριότερη), εφόσον η τήρηση των κτηματολογίων είναι προς όφελος του κράτους και των τοπικών αρχών και ότι οι καταχωρίσεις και η πρόσβαση είναι ήδη επί πληρωμή. |
| --- | --- |

3.4.1

Το κτηματολόγιο είναι βασικό στοιχείο για την ασφάλεια του δικαιώματος της ιδιοκτησίας· εξάλλου φαίνεται ότι τα κτηματολόγια δεν καταγράφουν πάντα με ακρίβεια τα δικαιώματα τρίτων στην ιδιοκτησία. Για την ορθή λειτουργία των διασυνοριακών ενυπόθηκων δανείων (συμπεριλαμβανομένης και της εκ νέου χρηματοδότησης) απαιτείται να υπάρχει σαφής κατανόηση του περιεχομένου και της λειτουργίας των κτηματολογίων. Η Επιτροπή έχει χρηματοδοτήσει ένα πειραματικό σχέδιο (EULIS) με στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των ιδιοκτητών και των ελεγκτών των κτηματολογίων, σχέδιο το οποίο θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο για πολλά από τα νέα κράτη μέλη. Προς το παρόν ερωτά εάν πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε αυτή την πρωτοβουλία και εάν, δεδομένου του ενδιαφέροντος που έχουν τα κτηματολόγια για τους δανειστές και τους επενδυτές, μήπως οι ίδιοι θα πρέπει να συμβάλλουν και να επενδύσουν σε παρόμοιες πρωτοβουλίες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει το έργο της για την προώθηση της συνεργασίας, και να συντάσσει ετησίως μία έκθεση για τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Δεν θεωρεί ωστόσο ότι η χρηματοδότηση των σχεδίων συνεργασίας αφορά μόνο μία κατηγορία χρηστών (που δεν είναι και η κυριότερη), εφόσον η τήρηση των κτηματολογίων είναι προς όφελος του κράτους και των τοπικών αρχών και ότι οι καταχωρίσεις και η πρόσβαση είναι ήδη επί πληρωμή.

| 3.4.2 | Το σχέδιο μιας ευρωυποθήκης (Euromortgage) δεν είναι νέο, αλλά δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στην αγορά, τουλάχιστον ως πειραματικό σχέδιο. Στην ουσία, στόχος της ευρωυποθήκης είναι η χαλάρωση του συνδέσμου μεταξύ της εξασφάλισης και του ενυπόθηκου δανείου: η ευρωυποθήκη θα μπορούσε να ανήκει σε έναν ευρωπαϊκό όμιλο εγγυήσεων με κάλυψη τίτλων που έχουν διατεθεί στην αγορά. Το σχέδιο φαίνεται ελκυστικό και ανταποκρίνεται στην ιδέα της ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων· η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σχέδιο αυτό πρέπει να ενθαρρυνθεί. Εάν υλοποιηθεί θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ολοκλήρωση των αγορών, ολοκλήρωση που θα προκύψει από την ίδια την αγορά αλλά και από την κανονιστική ώθηση. |
| --- | --- |

3.4.2

Το σχέδιο μιας ευρωυποθήκης (Euromortgage) δεν είναι νέο, αλλά δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στην αγορά, τουλάχιστον ως πειραματικό σχέδιο. Στην ουσία, στόχος της ευρωυποθήκης είναι η χαλάρωση του συνδέσμου μεταξύ της εξασφάλισης και του ενυπόθηκου δανείου: η ευρωυποθήκη θα μπορούσε να ανήκει σε έναν ευρωπαϊκό όμιλο εγγυήσεων με κάλυψη τίτλων που έχουν διατεθεί στην αγορά. Το σχέδιο φαίνεται ελκυστικό και ανταποκρίνεται στην ιδέα της ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων· η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το σχέδιο αυτό πρέπει να ενθαρρυνθεί. Εάν υλοποιηθεί θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για την ολοκλήρωση των αγορών, ολοκλήρωση που θα προκύψει από την ίδια την αγορά αλλά και από την κανονιστική ώθηση.

3.5   Χρηματοδότηση των ενυπόθηκων δανείων (σημείο V του ΠΒ)

| 3.5.1 | Τα συστήματα αναχρηματοδότησης διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ουσιαστικά όμως βασίζονται σε ομόλογα που εξασφαλίζονται με υποθήκες σε ακίνητα. Στους ενδιαφερόμενους τομείς υπάρχει η ιδέα ότι η περαιτέρω ολοκλήρωση της αγοράς θα διευκολυνθεί από τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς τίτλων αυτού του τύπου. Η Επιτροπή συμμερίζεται τις σκέψεις αυτές, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το θέμα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω. Οι πανευρωπαϊκοί μηχανισμοί αναχρηματοδότησης θα επέτρεπαν, κατά την άποψη της Επιτροπής, την ανάπτυξη των πηγών χρηματοδότησης, την αύξηση της ρευστότητας της αγοράς και γενικότερα τη διαφοροποίηση των κινδύνων. Η περαιτέρω ολοκλήρωση των δευτερογενών αγορών χρηματοδότησης των δανείων εξαρτάται ωστόσο από την ολοκλήρωση της πρωτογενούς αγοράς. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί αλλά συμμερίζεται και την άποψη όσων διατείνονται ότι ο στόχος αυτός είναι μακροπρόθεσμος. |
| --- | --- |

3.5.1

Τα συστήματα αναχρηματοδότησης διαφέρουν από χώρα σε χώρα, ουσιαστικά όμως βασίζονται σε ομόλογα που εξασφαλίζονται με υποθήκες σε ακίνητα. Στους ενδιαφερόμενους τομείς υπάρχει η ιδέα ότι η περαιτέρω ολοκλήρωση της αγοράς θα διευκολυνθεί από τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς τίτλων αυτού του τύπου. Η Επιτροπή συμμερίζεται τις σκέψεις αυτές, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το θέμα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω. Οι πανευρωπαϊκοί μηχανισμοί αναχρηματοδότησης θα επέτρεπαν, κατά την άποψη της Επιτροπής, την ανάπτυξη των πηγών χρηματοδότησης, την αύξηση της ρευστότητας της αγοράς και γενικότερα τη διαφοροποίηση των κινδύνων. Η περαιτέρω ολοκλήρωση των δευτερογενών αγορών χρηματοδότησης των δανείων εξαρτάται ωστόσο από την ολοκλήρωση της πρωτογενούς αγοράς. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί αλλά συμμερίζεται και την άποψη όσων διατείνονται ότι ο στόχος αυτός είναι μακροπρόθεσμος.

| 3.5.2 | Μία βασική πτυχή είναι η μεταβιβασιμότητα των ενυπόθηκων δανείων. Η Επιτροπή σκοπεύει να δημιουργήσει μία ad hoc ομάδα εργασίας στην οποία θα συμμετέχουν τα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό να εξεταστεί η ανάγκη και το είδος ενδεχόμενων ενεργειών στον τομέα της αναχρηματοδότησης και δηλώνει το ενδιαφέρον της να αξιολογήσει σε ποιο βαθμό μια πανευρωπαϊκή αγορά χρηματοδότησης των ενυπόθηκων δανείων θα μπορούσε να προωθηθεί με την προσφυγή στις δυνάμεις της αγοράς, (π.χ. σχετικά με τα πρότυπα τεκμηρίωσης και τους ορισμούς των υποδειγμάτων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για διασυνοριακές δραστηριότητες χρηματοδότησης). Η ΕΟΚΕ αφήνει να απαντήσουν οι φορείς της αγοράς, που είναι οι μόνοι που διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για να δώσουν αξιόπιστα στοιχεία που βασίζονται στην εμπειρία. |
| --- | --- |

3.5.2

Μία βασική πτυχή είναι η μεταβιβασιμότητα των ενυπόθηκων δανείων. Η Επιτροπή σκοπεύει να δημιουργήσει μία ad hoc ομάδα εργασίας στην οποία θα συμμετέχουν τα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό να εξεταστεί η ανάγκη και το είδος ενδεχόμενων ενεργειών στον τομέα της αναχρηματοδότησης και δηλώνει το ενδιαφέρον της να αξιολογήσει σε ποιο βαθμό μια πανευρωπαϊκή αγορά χρηματοδότησης των ενυπόθηκων δανείων θα μπορούσε να προωθηθεί με την προσφυγή στις δυνάμεις της αγοράς, (π.χ. σχετικά με τα πρότυπα τεκμηρίωσης και τους ορισμούς των υποδειγμάτων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για διασυνοριακές δραστηριότητες χρηματοδότησης). Η ΕΟΚΕ αφήνει να απαντήσουν οι φορείς της αγοράς, που είναι οι μόνοι που διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις για να δώσουν αξιόπιστα στοιχεία που βασίζονται στην εμπειρία.

| 3.5.3 | Το τελευταίο ερώτημα της Επιτροπής θέτει ένα πρόβλημα θεμελιώδους σημασίας για το μέλλον των αγορών: αν η δραστηριότητα χορήγησης ενυπόθηκων δανείων θα πρέπει αναγκαστικά να αποτελεί δραστηριότητα που περιορίζεται σε πιστωτικά ιδρύματα ή εάν και κάτω από ποιους όρους μια τέτοια δραστηριότητα θα μπορούσε να ασκηθεί από ιδρύματα που δεν δέχονται καταθέσεις ή άλλα εξοφλητέα ποσά και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στο πεδίο του ευρωπαϊκού ορισμού του πιστωτικού ιδρύματος και κατά συνέπεια δεν υπάγονται στους σχετικούς κανόνες προληπτικής εποπτείας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει αρχικά ότι για τη σταθερότητα και την ευρωστία των αγορών δεν αρκεί ο έλεγχος των αρμόδιων αρχών για την αγορά ακινήτων και ότι απαιτείται ο αποτελεσματικός έλεγχος των κάθε τύπου πιστωτικών οργανισμών που συμμετέχουν στην αγορά αυτή. Η προστασία του καταναλωτή οδήγησε στη θέσπιση κανόνων προληπτικού ελέγχου, και κάθε νέα πρόταση πρέπει να εξετάζεται υπ' αυτή την οπτική γωνία. |
| --- | --- |

3.5.3

Το τελευταίο ερώτημα της Επιτροπής θέτει ένα πρόβλημα θεμελιώδους σημασίας για το μέλλον των αγορών: αν η δραστηριότητα χορήγησης ενυπόθηκων δανείων θα πρέπει αναγκαστικά να αποτελεί δραστηριότητα που περιορίζεται σε πιστωτικά ιδρύματα ή εάν και κάτω από ποιους όρους μια τέτοια δραστηριότητα θα μπορούσε να ασκηθεί από ιδρύματα που δεν δέχονται καταθέσεις ή άλλα εξοφλητέα ποσά και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στο πεδίο του ευρωπαϊκού ορισμού του πιστωτικού ιδρύματος και κατά συνέπεια δεν υπάγονται στους σχετικούς κανόνες προληπτικής εποπτείας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει αρχικά ότι για τη σταθερότητα και την ευρωστία των αγορών δεν αρκεί ο έλεγχος των αρμόδιων αρχών για την αγορά ακινήτων και ότι απαιτείται ο αποτελεσματικός έλεγχος των κάθε τύπου πιστωτικών οργανισμών που συμμετέχουν στην αγορά αυτή. Η προστασία του καταναλωτή οδήγησε στη θέσπιση κανόνων προληπτικού ελέγχου, και κάθε νέα πρόταση πρέπει να εξετάζεται υπ' αυτή την οπτική γωνία.

| 3.5.4 | Τα ιδρύματα αυτού του τύπου θα πρέπει να λειτουργούν μόνον με τα δικά τους μέσα: πράγμα δύσκολο να υλοποιηθεί και που απαιτεί συνεχή εποπτεία για να ελέγχέται ότι τηρούνται στον χρόνο οι αρχικοί όροι. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είναι αναπόφευκτη η προσφυγή σε εξωτερικά ταμεία — ανεξαρτήτως της τεχνικής μορφής που χρησιμοποιείται. Η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα ιδρύματα του τύπου που περιγράφει η Επιτροπή πρέπει να υπόκεινται σε προληπτικούς ελέγχους, ανεξαρτήτως εάν είναι τραπεζικού ή άλλου τύπου· κατά δεύτερο λόγο είναι σημαντική η
  διατήρηση της ισότητας των όρων του ανταγωνισμού
  ,
  για τους οποίους οι κανόνες που εφαρμόζονται στα πιστωτικά ιδρύματα –ιδιαίτερα οι κανόνες που αφορούν τη φερεγγυότητα και τη ρευστότητα
  — πρέπει να ισχύουν και γι αυτά τα αλλά πιθανά ιδρύματα. Εάν οι αρχές που διέπουν την προληπτική εποπτεία έχουν ακόμη κάποιο νόημα, δεν υπάρχει λόγος να προβλέπουν εξαιρέσεις. |
| --- | --- |

3.5.4

Τα ιδρύματα αυτού του τύπου θα πρέπει να λειτουργούν μόνον με τα δικά τους μέσα: πράγμα δύσκολο να υλοποιηθεί και που απαιτεί συνεχή εποπτεία για να ελέγχέται ότι τηρούνται στον χρόνο οι αρχικοί όροι. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είναι αναπόφευκτη η προσφυγή σε εξωτερικά ταμεία — ανεξαρτήτως της τεχνικής μορφής που χρησιμοποιείται. Η ΕΟΚΕ συμπεραίνει ότι τα ιδρύματα του τύπου που περιγράφει η Επιτροπή πρέπει να υπόκεινται σε προληπτικούς ελέγχους, ανεξαρτήτως εάν είναι τραπεζικού ή άλλου τύπου· κατά δεύτερο λόγο είναι σημαντική η
  διατήρηση της ισότητας των όρων του ανταγωνισμού
  ,
  για τους οποίους οι κανόνες που εφαρμόζονται στα πιστωτικά ιδρύματα –ιδιαίτερα οι κανόνες που αφορούν τη φερεγγυότητα και τη ρευστότητα
  — πρέπει να ισχύουν και γι αυτά τα αλλά πιθανά ιδρύματα. Εάν οι αρχές που διέπουν την προληπτική εποπτεία έχουν ακόμη κάποιο νόημα, δεν υπάρχει λόγος να προβλέπουν εξαιρέσεις.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne Marie SIGMUND

---

(1)  EE C 221 της 8.9.2005

1

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/120 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/120

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης»

COM(2005) 184 τελικό

(2006/C 65/22)

Την 10η Μαΐου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Νοεμβρίου 2005 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. PARIZA.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης και 5ης Νοεμβρίου 2004 ενέκρινε το δεύτερο πολυετές πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση — το «πρόγραμμα της Χάγης» (1). Το πρόγραμμα αυτό θεσπίζει γενικούς και ειδικούς προσανατολισμούς για την επόμενη πενταετία (2005-2009) όσον αφορά τις πολιτικές ανάπτυξης του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

1.1

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης και 5ης Νοεμβρίου 2004 ενέκρινε το δεύτερο πολυετές πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση — το «πρόγραμμα της Χάγης» (1). Το πρόγραμμα αυτό θεσπίζει γενικούς και ειδικούς προσανατολισμούς για την επόμενη πενταετία (2005-2009) όσον αφορά τις πολιτικές ανάπτυξης του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

| 1.2 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει ένα «σχέδιο δράσης», στο οποίο οι προσανατολισμοί του προγράμματος της Χάγης θα μετατρέπονται σε συγκεκριμένες ενέργειες. Έτσι, στις 10 Μαΐου 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μία ανακοίνωση με τίτλο «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης» (2), η οποία παρουσιάζει τους στρατηγικούς στόχους για την επόμενη πενταετία και περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτηση της δέσμης των πολιτικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών σε αυτά τα πεδία. |
| --- | --- |

1.2

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει ένα «σχέδιο δράσης», στο οποίο οι προσανατολισμοί του προγράμματος της Χάγης θα μετατρέπονται σε συγκεκριμένες ενέργειες. Έτσι, στις 10 Μαΐου 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μία ανακοίνωση με τίτλο «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία — Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης» (2), η οποία παρουσιάζει τους στρατηγικούς στόχους για την επόμενη πενταετία και περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτηση της δέσμης των πολιτικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών σε αυτά τα πεδία.

2.   Συμπεράσματα

| 2.1 | Πέντε χρόνια μετά το Τάμπερε, δεν έχουν επιτευχθεί οι προβλεπόμενοι στόχοι. Η ΕΕ δεν αποτελεί κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Αν και το πρόγραμμα της Χάγης είναι λιγότερο φιλόδοξο, οι στόχοι του είναι πολύ σημαντικοί. |
| --- | --- |

2.1

Πέντε χρόνια μετά το Τάμπερε, δεν έχουν επιτευχθεί οι προβλεπόμενοι στόχοι. Η ΕΕ δεν αποτελεί κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Αν και το πρόγραμμα της Χάγης είναι λιγότερο φιλόδοξο, οι στόχοι του είναι πολύ σημαντικοί.

| 2.2 | Για τη δημιουργία ενός πραγματικού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης απαιτείται κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των τριών διαστάσεων. Το πρόγραμμα της Χάγης δεν τηρεί επαρκώς αυτήν την ισορροπία. Οι πολιτικές που υιοθετούνται στον τομέα της ασφάλειας πρέπει να προστατεύουν τις αξίες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η βάση για τις πολιτικές αυτές πρέπει να είναι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2

Για τη δημιουργία ενός πραγματικού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης απαιτείται κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των τριών διαστάσεων. Το πρόγραμμα της Χάγης δεν τηρεί επαρκώς αυτήν την ισορροπία. Οι πολιτικές που υιοθετούνται στον τομέα της ασφάλειας πρέπει να προστατεύουν τις αξίες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η βάση για τις πολιτικές αυτές πρέπει να είναι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να είναι η πολιτική ασφαλείας αποτελεσματική και να υπερασπίζεται τους πολίτες σε μία ελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία, όπου βασιλεύει ο νόμος και η δικαιοσύνη, στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. Την ημέρα που, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, θα υιοθετηθούν δυσανάλογοι νόμοι, οι οποίοι θα θυσιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στον βωμό της ασφάλειας, θα δίνουμε στους τρομοκράτες την πρώτη νίκη. Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών πρέπει να διαδραματίσει καίριο και ενεργητικό ρόλο σε αυτό το θέμα. |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να είναι η πολιτική ασφαλείας αποτελεσματική και να υπερασπίζεται τους πολίτες σε μία ελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία, όπου βασιλεύει ο νόμος και η δικαιοσύνη, στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. Την ημέρα που, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, θα υιοθετηθούν δυσανάλογοι νόμοι, οι οποίοι θα θυσιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στον βωμό της ασφάλειας, θα δίνουμε στους τρομοκράτες την πρώτη νίκη. Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών πρέπει να διαδραματίσει καίριο και ενεργητικό ρόλο σε αυτό το θέμα.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναπτυχθεί μια ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα είναι μία ιθαγένεια ενεργητική. Προτείνει μια ιθαγένεια καλύτερης ποιότητας, πιο ανοιχτή, ισόνομη και συμμετοχική, που δεν θα κάνει κανενός είδους διακρίσεις. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναπτυχθεί μια ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα είναι μία ιθαγένεια ενεργητική. Προτείνει μια ιθαγένεια καλύτερης ποιότητας, πιο ανοιχτή, ισόνομη και συμμετοχική, που δεν θα κάνει κανενός είδους διακρίσεις.

| 2.5 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αποκτήσει κοινή διαδικασία χορήγησης ασύλου και ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες στα πλαίσια σεβασμού της Σύμβασης της Γενεύης. |
| --- | --- |

2.5

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αποκτήσει κοινή διαδικασία χορήγησης ασύλου και ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες στα πλαίσια σεβασμού της Σύμβασης της Γενεύης.

| 2.6 | Η ΕΕ χρειάζεται μια κοινή πολιτική για τη μετανάστευση, με εναρμονισμένη νομοθεσία, όχι μόνο για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης ανθρώπων, αλλά και για την εισδοχή νέων μεταναστών με νόμιμες, διαφανείς και ευέλικτες διαδικασίες. |
| --- | --- |

2.6

Η ΕΕ χρειάζεται μια κοινή πολιτική για τη μετανάστευση, με εναρμονισμένη νομοθεσία, όχι μόνο για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης ανθρώπων, αλλά και για την εισδοχή νέων μεταναστών με νόμιμες, διαφανείς και ευέλικτες διαδικασίες.

| 2.7 | Πρέπει να διασφαλιστεί η δίκαιη μεταχείριση των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο, σύμφωνα με το ανθρωπιστικό δίκαιο, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και τη νομοθεσία για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν πολιτικές για την υποδοχή και την ενσωμάτωση των μεταναστών. |
| --- | --- |

2.7

Πρέπει να διασφαλιστεί η δίκαιη μεταχείριση των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο, σύμφωνα με το ανθρωπιστικό δίκαιο, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και τη νομοθεσία για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν πολιτικές για την υποδοχή και την ενσωμάτωση των μεταναστών.

| 2.8 | Το πρόγραμμα της Χάγης πρέπει να ενισχύσει την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη και να παγιώσει την αποτελεσματικότητα, τη νομιμότητα, την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την ισότητα και την αναλογικότητα. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί το κοινοτικό κεκτημένο και όλος ο θεσμικός μηχανισμός που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ. |
| --- | --- |

2.8

Το πρόγραμμα της Χάγης πρέπει να ενισχύσει την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη και να παγιώσει την αποτελεσματικότητα, τη νομιμότητα, την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την ισότητα και την αναλογικότητα. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί το κοινοτικό κεκτημένο και όλος ο θεσμικός μηχανισμός που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ.

| 2.9 | Είναι απαραίτητο να αρθεί η σημερινή νομική και θεσμική πολυπλοκότητα αυτών των πολιτικών. Η διατήρηση πολλών από αυτά τα θέματα στο διακυβερνητικό πλαίσιο (τρίτος πυλώνας) δυσχεραίνει την αποτελεσματικότητα και περιορίζει τις δυνατότητες της κοινοτικής μεθόδου. Το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης παρέχει μια αποτελεσματική και συνεκτική απάντηση σε πολλά από τα προβλήματα της συνεργασίας στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

2.9

Είναι απαραίτητο να αρθεί η σημερινή νομική και θεσμική πολυπλοκότητα αυτών των πολιτικών. Η διατήρηση πολλών από αυτά τα θέματα στο διακυβερνητικό πλαίσιο (τρίτος πυλώνας) δυσχεραίνει την αποτελεσματικότητα και περιορίζει τις δυνατότητες της κοινοτικής μεθόδου. Το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης παρέχει μια αποτελεσματική και συνεκτική απάντηση σε πολλά από τα προβλήματα της συνεργασίας στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης.

| 2.10 | Αν και το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης περιέχει νέες νομικές βάσεις για την ανάπτυξη των πολιτικών αυτών, η ισχύουσα Συνθήκη περιέχει χρήσιμα μέσα, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

2.10

Αν και το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης περιέχει νέες νομικές βάσεις για την ανάπτυξη των πολιτικών αυτών, η ισχύουσα Συνθήκη περιέχει χρήσιμα μέσα, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν.

| 2.11 | Ο ευρωπαϊκός χώρος δικαιοσύνης θα πρέπει να βασίζεται στην εμπιστοσύνη και στην αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων. Απαιτούνται, επίσης, νέα νομοθετικά μέσα. |
| --- | --- |

2.11

Ο ευρωπαϊκός χώρος δικαιοσύνης θα πρέπει να βασίζεται στην εμπιστοσύνη και στην αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων. Απαιτούνται, επίσης, νέα νομοθετικά μέσα.

| 2.12 | Πρέπει να διασφαλιστεί ότι καθένα από τα νομοθετικά μέσα που θα αναπτυχθούν σε σχέση με την «ασφάλεια» θα υπόκειται σε εξαντλητική και τακτική αξιολόγηση, όπως και σε δημοκρατικό έλεγχο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε πραγματικά έναν κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.12

Πρέπει να διασφαλιστεί ότι καθένα από τα νομοθετικά μέσα που θα αναπτυχθούν σε σχέση με την «ασφάλεια» θα υπόκειται σε εξαντλητική και τακτική αξιολόγηση, όπως και σε δημοκρατικό έλεγχο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε πραγματικά έναν κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 2.13 | Κανένας από τους στόχους που προβλέπονται στο πρόγραμμα της Χάγης και στο σχέδιο δράσης δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τους κατάλληλους χρηματοδοτικούς πόρους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει τρία προγράμματα-πλαίσια (Απρίλιος 2005), τα οποία αποτελούν αντικείμενο αντίστοιχων γνωμοδοτήσεων (3) της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.13

Κανένας από τους στόχους που προβλέπονται στο πρόγραμμα της Χάγης και στο σχέδιο δράσης δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τους κατάλληλους χρηματοδοτικούς πόρους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει τρία προγράμματα-πλαίσια (Απρίλιος 2005), τα οποία αποτελούν αντικείμενο αντίστοιχων γνωμοδοτήσεων (3) της ΕΟΚΕ.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Μετά την κοινοτικοποίηση των πτυχών της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε (15 και 16 Οκτωβρίου 1999) υιοθέτησε το πρώτο πολυετές πρόγραμμα για αυτές τις πολιτικές — το «πρόγραμμα του Τάμπερε». |
| --- | --- |

3.1

Μετά την κοινοτικοποίηση των πτυχών της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε (15 και 16 Οκτωβρίου 1999) υιοθέτησε το πρώτο πολυετές πρόγραμμα για αυτές τις πολιτικές — το «πρόγραμμα του Τάμπερε».

| 3.2 | Πέντε χρόνια αργότερα, η πρόοδος που έχει συντελεσθεί προς τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης είναι μεγάλη. Κατά την άποψη του Συμβουλίου, «τέθηκαν τα θεμέλια για μια κοινή πολιτική στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης, προετοιμάσθηκε η εναρμόνιση των συνοριακών ελέγχων, βελτιώθηκε η αστυνομική συνεργασία και έχουν προχωρήσει οι προκαταρκτικές εργασίες για τη δικαστική συνεργασία με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων»
   (4)
  . |
| --- | --- |

3.2

Πέντε χρόνια αργότερα, η πρόοδος που έχει συντελεσθεί προς τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης είναι μεγάλη. Κατά την άποψη του Συμβουλίου, «τέθηκαν τα θεμέλια για μια κοινή πολιτική στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης, προετοιμάσθηκε η εναρμόνιση των συνοριακών ελέγχων, βελτιώθηκε η αστυνομική συνεργασία και έχουν προχωρήσει οι προκαταρκτικές εργασίες για τη δικαστική συνεργασία με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων»
   (4)
  .

| 3.3 | Ωστόσο, η τελευταία διετής έκθεση ή «πίνακας» αποτελεσμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αξιολογούσε την πρόοδο που είχε επιτευχθεί μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2004 (5), αφήνει να διαφανεί ότι το επίπεδο σύγκλισης που επιτεύχθηκε στους διάφορους τομείς πολιτικής δεν ήταν το αναμενόμενο. |
| --- | --- |

3.3

Ωστόσο, η τελευταία διετής έκθεση ή «πίνακας» αποτελεσμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αξιολογούσε την πρόοδο που είχε επιτευχθεί μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2004 (5), αφήνει να διαφανεί ότι το επίπεδο σύγκλισης που επιτεύχθηκε στους διάφορους τομείς πολιτικής δεν ήταν το αναμενόμενο.

| 3.4 | Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες για την υιοθέτηση κοινών πολιτικών και εναρμονισμένων κανόνων στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης: διαφέρουν τα νομικά συστήματα, οι πολιτικοί προσανατολισμοί, ενίοτε δε και τα εθνικά συμφέροντα. Η πείρα από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση σε άλλες πολιτικές δείχνει ότι με ισχυρή πολιτική βούληση μεταξύ των κρατών και με τη σαφή καθοδήγηση της Επιτροπής είναι δυνατόν να υπερνικηθούν τα εμπόδια. |
| --- | --- |

3.4

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες για την υιοθέτηση κοινών πολιτικών και εναρμονισμένων κανόνων στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης: διαφέρουν τα νομικά συστήματα, οι πολιτικοί προσανατολισμοί, ενίοτε δε και τα εθνικά συμφέροντα. Η πείρα από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση σε άλλες πολιτικές δείχνει ότι με ισχυρή πολιτική βούληση μεταξύ των κρατών και με τη σαφή καθοδήγηση της Επιτροπής είναι δυνατόν να υπερνικηθούν τα εμπόδια.

| 3.5 | Για την ΕΟΚΕ ο συνολικός απολογισμός είναι ανεπαρκής. Πολλοί από τους ειδικούς στόχους που είχαν συμφωνηθεί στο Τάμπερε δεν επιτεύχθηκαν και η ποιότητα πολλών από τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν δεν ήταν η αναμενόμενη. |
| --- | --- |

3.5

Για την ΕΟΚΕ ο συνολικός απολογισμός είναι ανεπαρκής. Πολλοί από τους ειδικούς στόχους που είχαν συμφωνηθεί στο Τάμπερε δεν επιτεύχθηκαν και η ποιότητα πολλών από τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν δεν ήταν η αναμενόμενη.

| 3.6 | Το πρόγραμμα της Χάγης πήρε τώρα τη σκυτάλη στο δύσκολο έργο της ενίσχυσης και της προώθησης της δημιουργίας ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Οι προκλήσεις είναι ποικίλες και σύνθετες (6). |
| --- | --- |

3.6

Το πρόγραμμα της Χάγης πήρε τώρα τη σκυτάλη στο δύσκολο έργο της ενίσχυσης και της προώθησης της δημιουργίας ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Οι προκλήσεις είναι ποικίλες και σύνθετες (6).

| 3.7 | Αντίθετα από το Τάμπερε, το πρόγραμμα της Χάγης δεν περιέχει καινοτόμους πολιτικές. Η οπτική του είναι ελάχιστα φιλόδοξη και βασίζεται στην ανάγκη αποτελεσματικότερης εφαρμογής και αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων πολιτικών για την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

3.7

Αντίθετα από το Τάμπερε, το πρόγραμμα της Χάγης δεν περιέχει καινοτόμους πολιτικές. Η οπτική του είναι ελάχιστα φιλόδοξη και βασίζεται στην ανάγκη αποτελεσματικότερης εφαρμογής και αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων πολιτικών για την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη.

| 3.8 | Το πρόγραμμα δεν παρέχει, άλλωστε, ούτε τα απαραίτητα μέσα για την επιτυχή εξάλειψη των φραγμών που εμποδίζουν τη μεγαλύτερη σύγκλιση των πολιτικών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, με το χαμηλό επίπεδο φιλοδοξίας του προγράμματος της Χάγης, δεν πρόκειται να επιτευχθεί ένα συνεκτικό, ποιοτικό, ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο το οποίο να εξασφαλίζει «κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». |
| --- | --- |

3.8

Το πρόγραμμα δεν παρέχει, άλλωστε, ούτε τα απαραίτητα μέσα για την επιτυχή εξάλειψη των φραγμών που εμποδίζουν τη μεγαλύτερη σύγκλιση των πολιτικών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, με το χαμηλό επίπεδο φιλοδοξίας του προγράμματος της Χάγης, δεν πρόκειται να επιτευχθεί ένα συνεκτικό, ποιοτικό, ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο το οποίο να εξασφαλίζει «κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης».

| 3.9 | Οι φραγμοί αυτοί παραμένουν βαθιά ριζωμένοι στις πολιτικές των κρατών μελών: έλλειψη αποτελεσματικότητας, αλληλεγγύης, διαφάνειας, αμοιβαίας εμπιστοσύνης, αναλογικότητας και ισορροπίας μεταξύ της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

3.9

Οι φραγμοί αυτοί παραμένουν βαθιά ριζωμένοι στις πολιτικές των κρατών μελών: έλλειψη αποτελεσματικότητας, αλληλεγγύης, διαφάνειας, αμοιβαίας εμπιστοσύνης, αναλογικότητας και ισορροπίας μεταξύ της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης.

| 3.10 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε στο σχέδιο δράσης της την «προάσπιση και τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ιθαγένειας» ως πρώτη από τις δέκα προτεραιότητες για την ανάπτυξη του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης κατά την επόμενη πενταετία. |
| --- | --- |

3.10

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε στο σχέδιο δράσης της την «προάσπιση και τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ιθαγένειας» ως πρώτη από τις δέκα προτεραιότητες για την ανάπτυξη του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης κατά την επόμενη πενταετία.

| 3.11 | Ως θετικό στοιχείο μπορεί να υπογραμμιστεί το γεγονός ότι, ταυτόχρονα με την έγκριση του προγράμματος της Χάγης, εγκρίθηκε και η απόφαση για την εφαρμογή της διαδικασίας συναπόφασης και της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία σε όλα τα μέτρα του Τίτλου IV, πράγμα που σημαίνει, τουλάχιστον, ότι αίρεται άλλος ένας από τους σημαντικότερους φραγμούς που υπήρχαν μέχρι σήμερα. Εκφράζουμε, ωστόσο, τη λύπη μας για την εξαίρεση της νόμιμης μετανάστευσης από αυτό το μέτρο. |
| --- | --- |

3.11

Ως θετικό στοιχείο μπορεί να υπογραμμιστεί το γεγονός ότι, ταυτόχρονα με την έγκριση του προγράμματος της Χάγης, εγκρίθηκε και η απόφαση για την εφαρμογή της διαδικασίας συναπόφασης και της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία σε όλα τα μέτρα του Τίτλου IV, πράγμα που σημαίνει, τουλάχιστον, ότι αίρεται άλλος ένας από τους σημαντικότερους φραγμούς που υπήρχαν μέχρι σήμερα. Εκφράζουμε, ωστόσο, τη λύπη μας για την εξαίρεση της νόμιμης μετανάστευσης από αυτό το μέτρο.

| 3.12 | Στους ειδικούς προσανατολισμούς του, το πρόγραμμα της Χάγης κακώς αναμιγνύει τα ιδιαίτερα στοιχεία της διάστασης «ασφάλεια» με τα στοιχεία της διάστασης «ελευθερία». Πολιτικές που σχετίζονται άμεσα με την ασφάλεια λαμβάνουν σαφή προτεραιότητα και αναμιγνύονται με πτυχές που σχετίζονται με την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις πρωτοβουλίες που αφορούν τη χρήση συστημάτων βιομετρίας και νέων τεχνολογιών, τη διαλειτουργικότητα των βάσεων δεδομένων, την ενίσχυση των ελέγχων στα εσωτερικά και εξωτερικά σύνορα και την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, που παραδόξως όλες υπάγονται στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ελευθερίας». |
| --- | --- |

3.12

Στους ειδικούς προσανατολισμούς του, το πρόγραμμα της Χάγης κακώς αναμιγνύει τα ιδιαίτερα στοιχεία της διάστασης «ασφάλεια» με τα στοιχεία της διάστασης «ελευθερία». Πολιτικές που σχετίζονται άμεσα με την ασφάλεια λαμβάνουν σαφή προτεραιότητα και αναμιγνύονται με πτυχές που σχετίζονται με την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις πρωτοβουλίες που αφορούν τη χρήση συστημάτων βιομετρίας και νέων τεχνολογιών, τη διαλειτουργικότητα των βάσεων δεδομένων, την ενίσχυση των ελέγχων στα εσωτερικά και εξωτερικά σύνορα και την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, που παραδόξως όλες υπάγονται στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ελευθερίας».

| 3.13 | Για την πλήρη ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης, πρέπει να τηρηθεί αυστηρά μια δίκαιη και ορθή ισορροπία μεταξύ των τριών διαστάσεων, ώστε να μην θίγονται οι θεμελιώδεις αξίες (ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών) και οι δημοκρατικές αρχές (κράτος δικαίου), τις οποίες ασπάζεται όλη η Ένωση. Η ελευθερία δεν πρέπει να υποταγεί στον στόχο της ασφάλειας. Ορισμένες πολιτικές προτάσεις επαναλαμβάνουν το σφάλμα που είχε διαπραχθεί σε παλαιότερες εποχές: θυσιάζουν την ελευθερία για τη βελτίωση της ασφάλειας. Η Ιστορία μάς έχει δείξει ότι οι ανοιχτές και ελεύθερες κοινωνίες είναι πιο αποτελεσματικές στην προστασία της ασφάλειας. Η προστασία των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων βρίσκεται στον πυρήνα των αξιών στις οποίες πιστεύουμε σήμερα όλοι οι Ευρωπαίοι. Την ημέρα που, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, θα υιοθετηθούν δυσανάλογοι νόμοι οι οποίοι θα θυσιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στον βωμό της ασφάλειας, θα δίνουμε στους τρομοκράτες την πρώτη νίκη. Οι αξίες που μας δίνουν δύναμη έναντι των τρομοκρατών είναι οι αξίες της ελευθερίας. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να προστατεύουν αποτελεσματικά τόσο την ασφάλεια όσο και τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ελευθερία. |
| --- | --- |

3.13

Για την πλήρη ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης, πρέπει να τηρηθεί αυστηρά μια δίκαιη και ορθή ισορροπία μεταξύ των τριών διαστάσεων, ώστε να μην θίγονται οι θεμελιώδεις αξίες (ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών) και οι δημοκρατικές αρχές (κράτος δικαίου), τις οποίες ασπάζεται όλη η Ένωση. Η ελευθερία δεν πρέπει να υποταγεί στον στόχο της ασφάλειας. Ορισμένες πολιτικές προτάσεις επαναλαμβάνουν το σφάλμα που είχε διαπραχθεί σε παλαιότερες εποχές: θυσιάζουν την ελευθερία για τη βελτίωση της ασφάλειας. Η Ιστορία μάς έχει δείξει ότι οι ανοιχτές και ελεύθερες κοινωνίες είναι πιο αποτελεσματικές στην προστασία της ασφάλειας. Η προστασία των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων βρίσκεται στον πυρήνα των αξιών στις οποίες πιστεύουμε σήμερα όλοι οι Ευρωπαίοι. Την ημέρα που, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, θα υιοθετηθούν δυσανάλογοι νόμοι οι οποίοι θα θυσιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στον βωμό της ασφάλειας, θα δίνουμε στους τρομοκράτες την πρώτη νίκη. Οι αξίες που μας δίνουν δύναμη έναντι των τρομοκρατών είναι οι αξίες της ελευθερίας. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να προστατεύουν αποτελεσματικά τόσο την ασφάλεια όσο και τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ελευθερία.

| 3.14 | Στις δημοσιονομικές προοπτικές παρατηρείται επίσης η ίδια έλλειψη ισορροπίας των κοινοτικών πολιτικών, με την ασφάλεια να απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων (7). |
| --- | --- |

3.14

Στις δημοσιονομικές προοπτικές παρατηρείται επίσης η ίδια έλλειψη ισορροπίας των κοινοτικών πολιτικών, με την ασφάλεια να απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων (7).

| 3.15 | Το πρόγραμμα της Χάγης πρέπει να προωθήσει, να ενισχύσει και να παγιώσει την αποτελεσματικότητα, τη νομιμότητα, την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την ισότητα, την αναλογικότητα και την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Είναι απαραίτητο να ξεπεραστεί η σημερινή νομική και θεσμική πολυπλοκότητα των πολιτικών που σχετίζονται με την ασφάλεια και να κατοχυρωθεί αυστηρά ο επαρκής δημοκρατικός τους έλεγχος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η δικαστική τους εποπτεία από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. |
| --- | --- |

3.15

Το πρόγραμμα της Χάγης πρέπει να προωθήσει, να ενισχύσει και να παγιώσει την αποτελεσματικότητα, τη νομιμότητα, την αμοιβαία εμπιστοσύνη, την ισότητα, την αναλογικότητα και την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Είναι απαραίτητο να ξεπεραστεί η σημερινή νομική και θεσμική πολυπλοκότητα των πολιτικών που σχετίζονται με την ασφάλεια και να κατοχυρωθεί αυστηρά ο επαρκής δημοκρατικός τους έλεγχος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η δικαστική τους εποπτεία από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

| 3.16 | Η προαγωγή και η αυστηρή προστασία της «ελευθερίας» είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις στις οποίες πρέπει να αντεπεξέλθει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον αιώνα μας, μεταξύ των οποίων και οι τρομοκρατικές απειλές. |
| --- | --- |

3.16

Η προαγωγή και η αυστηρή προστασία της «ελευθερίας» είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις στις οποίες πρέπει να αντεπεξέλθει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον αιώνα μας, μεταξύ των οποίων και οι τρομοκρατικές απειλές.

| 3.17 | Οι οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και γενικά όλες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν να επιτελέσουν ένα πολύ σημαντικό έργο στην εφαρμογή των πολιτικών που απορρέουν από το πρόγραμμα της Χάγης. |
| --- | --- |

3.17

Οι οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και γενικά όλες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν να επιτελέσουν ένα πολύ σημαντικό έργο στην εφαρμογή των πολιτικών που απορρέουν από το πρόγραμμα της Χάγης.

| 3.18 | Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να προωθεί μια πολιτική συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, για να εξασφαλιστεί η κατάλληλη ισορροπία κατά την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι η ελευθερία, η ασφάλεια και η δικαιοσύνη ανήκουν στα γενικά συμφέροντα της κοινωνίας που είναι κοινά για τις επιχειρήσεις, τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ. |
| --- | --- |

3.18

Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να προωθεί μια πολιτική συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, για να εξασφαλιστεί η κατάλληλη ισορροπία κατά την εφαρμογή του προγράμματος της Χάγης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι η ελευθερία, η ασφάλεια και η δικαιοσύνη ανήκουν στα γενικά συμφέροντα της κοινωνίας που είναι κοινά για τις επιχειρήσεις, τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ.

| 3.19 | Η περίοδος αβεβαιότητας που άρχισε με τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και στην Ολλανδία θέτει μια νέα πρόκληση για την ανάπτυξη των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, όπως και όλων των θεμάτων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης του προγράμματος της Χάγης. Αν και το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης περιέχει νέες νομικές βάσεις για την ανάπτυξη των πολιτικών αυτών, η ισχύουσα Συνθήκη περιέχει χρήσιμα μέσα, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν. |
| --- | --- |

3.19

Η περίοδος αβεβαιότητας που άρχισε με τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και στην Ολλανδία θέτει μια νέα πρόκληση για την ανάπτυξη των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου, όπως και όλων των θεμάτων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης του προγράμματος της Χάγης. Αν και το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης περιέχει νέες νομικές βάσεις για την ανάπτυξη των πολιτικών αυτών, η ισχύουσα Συνθήκη περιέχει χρήσιμα μέσα, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις για την ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης

4.1   Ενίσχυση της ελευθερίας

| 4.1.1 | Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες του σχεδίου ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ένας από τους κυριότερους στόχους της Ένωσης. Η δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης πρέπει να θεμελιωθεί στον πλήρη σεβασμό της διάστασης της ελευθερίας, η οποία κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων βασικών μέσων, από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη Σύμβαση της Γενεύης σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων. |
| --- | --- |

4.1.1

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες του σχεδίου ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ένας από τους κυριότερους στόχους της Ένωσης. Η δημιουργία ενός κοινού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης πρέπει να θεμελιωθεί στον πλήρη σεβασμό της διάστασης της ελευθερίας, η οποία κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων βασικών μέσων, από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη Σύμβαση της Γενεύης σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων.

| 4.1.2 | Στο πρόγραμμα της Χάγης αντικατοπτρίζεται η θετική υποδοχή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της μετεξέλιξης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας σε Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων για την προστασία και την προαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στα τέλη Ιουνίου 2005 μία πρόταση κανονισμού (8) για τη σύσταση αυτού του Οργανισμού. Ο Οργανισμός θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διάσταση της ελευθερίας, παρέχοντας στα κοινοτικά όργανα και στα κράτη μέλη τα μέσα για την εκπλήρωση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. Θα αποτελεί επίσης εξαίρετο σημείο επαφής με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.2

Στο πρόγραμμα της Χάγης αντικατοπτρίζεται η θετική υποδοχή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της μετεξέλιξης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας σε Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων για την προστασία και την προαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στα τέλη Ιουνίου 2005 μία πρόταση κανονισμού (8) για τη σύσταση αυτού του Οργανισμού. Ο Οργανισμός θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διάσταση της ελευθερίας, παρέχοντας στα κοινοτικά όργανα και στα κράτη μέλη τα μέσα για την εκπλήρωση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. Θα αποτελεί επίσης εξαίρετο σημείο επαφής με την κοινωνία των πολιτών.

4.1.3   Ιθαγένεια της Ένωσης

| 4.1.3.1 | Για να αναπτυχθεί μια πιο ποιοτική, πιο ενεργητική, πιο ανοιχτή, πιο συμμετοχική και πιο ισότιμη ιθαγένεια της Ένωσης, πρέπει να εξαλειφθούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν για την άσκηση δικαιωμάτων τα οποία έχουν ήδη καθοριστεί, ενώ σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις απαιτείται επέκταση των δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.1.3.1

Για να αναπτυχθεί μια πιο ποιοτική, πιο ενεργητική, πιο ανοιχτή, πιο συμμετοχική και πιο ισότιμη ιθαγένεια της Ένωσης, πρέπει να εξαλειφθούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν για την άσκηση δικαιωμάτων τα οποία έχουν ήδη καθοριστεί, ενώ σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις απαιτείται επέκταση των δικαιωμάτων.

| 4.1.3.2 | Εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες για την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, όπως η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ ή το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις τοπικές εκλογές. Πρέπει να αναπτυχθούν τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψη αυτών των δυσκολιών. Επίσης, οι οδηγίες για την απαγόρευση των διακρίσεων δεν έχουν μεταφερθεί επαρκώς σε ορισμένες εθνικές νομοθεσίες. |
| --- | --- |

4.1.3.2

Εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες για την άσκηση ορισμένων δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, όπως η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ ή το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις τοπικές εκλογές. Πρέπει να αναπτυχθούν τα κατάλληλα μέτρα για την εξάλειψη αυτών των δυσκολιών. Επίσης, οι οδηγίες για την απαγόρευση των διακρίσεων δεν έχουν μεταφερθεί επαρκώς σε ορισμένες εθνικές νομοθεσίες.

| 4.1.3.3 | Οι πολίτες των νέων κρατών μελών πρέπει να απολαύουν χωρίς άλλη καθυστέρηση όλων των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης. Ο προσωρινός περιορισμός των δικαιωμάτων τους είναι μια ανωμαλία η οποία πρέπει να εξαλειφθεί ταχέως. Οι περιορισμοί αυτοί δημιουργούν σε αυτούς τους πολίτες πολυάριθμα εργασιακά και κοινωνικά προβλήματα και αποτελούν απαράδεκτη διάκριση εις βάρος τους, θέτοντάς τους σε θέση «πολιτών β' κατηγορίας». |
| --- | --- |

4.1.3.3

Οι πολίτες των νέων κρατών μελών πρέπει να απολαύουν χωρίς άλλη καθυστέρηση όλων των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης. Ο προσωρινός περιορισμός των δικαιωμάτων τους είναι μια ανωμαλία η οποία πρέπει να εξαλειφθεί ταχέως. Οι περιορισμοί αυτοί δημιουργούν σε αυτούς τους πολίτες πολυάριθμα εργασιακά και κοινωνικά προβλήματα και αποτελούν απαράδεκτη διάκριση εις βάρος τους, θέτοντάς τους σε θέση «πολιτών β' κατηγορίας».

| 4.1.3.4 | Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει (9) να καθιερωθεί ένα νέο κριτήριο χορήγησης της ιθαγένειας της Ένωσης: να είναι πολίτες της Ένωσης και οι υπήκοοι τρίτων χωρών που κατοικούν μόνιμα στην ΕΕ για μεγάλο χρονικό διάστημα, που διαθέτουν δηλαδή το καθεστώς του «επί μακρόν διαμένοντος». Τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια και, ιδιαίτερα, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές αποτελούν θεμελιώδες μέσο για την ενσωμάτωση των μεταναστών. |
| --- | --- |

4.1.3.4

Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει (9) να καθιερωθεί ένα νέο κριτήριο χορήγησης της ιθαγένειας της Ένωσης: να είναι πολίτες της Ένωσης και οι υπήκοοι τρίτων χωρών που κατοικούν μόνιμα στην ΕΕ για μεγάλο χρονικό διάστημα, που διαθέτουν δηλαδή το καθεστώς του «επί μακρόν διαμένοντος». Τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια και, ιδιαίτερα, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές αποτελούν θεμελιώδες μέσο για την ενσωμάτωση των μεταναστών.

| 4.1.3.5 | H ενσωμάτωση των μεταναστών έχει ζωτική σημασία για την κοινωνική συνοχή στα κράτη μέλη. Χωρίς αυτήν, οι μετανάστες — και τα παιδιά και τα εγγόνια τους, που έχουν γεννηθεί και ανατραφεί στην ΕΕ — κινδυνεύουν να αποτελέσουν θύματα κοινωνικού αποκλεισμού και αλλοτρίωσης. |
| --- | --- |

4.1.3.5

H ενσωμάτωση των μεταναστών έχει ζωτική σημασία για την κοινωνική συνοχή στα κράτη μέλη. Χωρίς αυτήν, οι μετανάστες — και τα παιδιά και τα εγγόνια τους, που έχουν γεννηθεί και ανατραφεί στην ΕΕ — κινδυνεύουν να αποτελέσουν θύματα κοινωνικού αποκλεισμού και αλλοτρίωσης.

4.1.4   Κοινός χώρος ασύλου
   (10)

| 4.1.4.1 | Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει πάλι προθεσμία άλλων πέντε ετών για την επίτευξη ενός στόχου που είχε θέσει και πέντε χρόνια νωρίτερα: να αποκτήσει κοινή διαδικασία χορήγησης ασύλου και ενιαίο καθεστώς για τα άτομα στα οποία χορηγείται άσυλο ή επικουρική προστασία. Με τη νέα πενταετή προθεσμία φαίνεται ότι θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος· προφανώς, όμως, θα πρέπει να μειωθούν οι αντιστάσεις που υπήρχαν μέχρι σήμερα, ώστε να μπορέσουν να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα. Εξάλλου, όσο σημαντικό είναι να προχωρήσουμε χωρίς καθυστέρηση, άλλο τόσο σημαντικό είναι να προχωρήσουμε βάσει ρυθμίσεων που συνάδουν με τα θεμελιώδη δικαιώματα που συνδέονται με το άσυλο. Το σύστημα της ειδικής πλειοψηφίας στο Συμβούλιο και η συναπόφαση με το Κοινοβούλιο θα δώσουν τη δυνατότητα να υιοθετηθεί νομοθεσία καλύτερης ποιότητας. |
| --- | --- |

4.1.4.1

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει πάλι προθεσμία άλλων πέντε ετών για την επίτευξη ενός στόχου που είχε θέσει και πέντε χρόνια νωρίτερα: να αποκτήσει κοινή διαδικασία χορήγησης ασύλου και ενιαίο καθεστώς για τα άτομα στα οποία χορηγείται άσυλο ή επικουρική προστασία. Με τη νέα πενταετή προθεσμία φαίνεται ότι θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος· προφανώς, όμως, θα πρέπει να μειωθούν οι αντιστάσεις που υπήρχαν μέχρι σήμερα, ώστε να μπορέσουν να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα. Εξάλλου, όσο σημαντικό είναι να προχωρήσουμε χωρίς καθυστέρηση, άλλο τόσο σημαντικό είναι να προχωρήσουμε βάσει ρυθμίσεων που συνάδουν με τα θεμελιώδη δικαιώματα που συνδέονται με το άσυλο. Το σύστημα της ειδικής πλειοψηφίας στο Συμβούλιο και η συναπόφαση με το Κοινοβούλιο θα δώσουν τη δυνατότητα να υιοθετηθεί νομοθεσία καλύτερης ποιότητας.

| 4.1.4.2 | Στο σχέδιο δράσης προβλέπεται η αξιολόγηση, το 2007, της μεταφοράς και της εφαρμογής των ήδη υφιστάμενων νομικών μέσων που σχετίζονται με το άσυλο. Η αξιολόγηση αυτή είναι βεβαίως απαραίτητη, ενόψει των διαφορών που προκύπτουν κατά τη μεταφορά και εφαρμογή των ισχυουσών οδηγιών (προσωρινή προστασία, στοιχειώδεις κανόνες υποδοχής, Δουβλίνο ΙΙ κλπ.). Η αξιολόγηση θα πρέπει να καθοδηγηθεί από τον στόχο της εφαρμογής των υφιστάμενων νομικών μέσων σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951. |
| --- | --- |

4.1.4.2

Στο σχέδιο δράσης προβλέπεται η αξιολόγηση, το 2007, της μεταφοράς και της εφαρμογής των ήδη υφιστάμενων νομικών μέσων που σχετίζονται με το άσυλο. Η αξιολόγηση αυτή είναι βεβαίως απαραίτητη, ενόψει των διαφορών που προκύπτουν κατά τη μεταφορά και εφαρμογή των ισχυουσών οδηγιών (προσωρινή προστασία, στοιχειώδεις κανόνες υποδοχής, Δουβλίνο ΙΙ κλπ.). Η αξιολόγηση θα πρέπει να καθοδηγηθεί από τον στόχο της εφαρμογής των υφιστάμενων νομικών μέσων σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951.

| 4.1.4.3 | Όσον αφορά τα νέα μέσα που προβλέπονται, η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικές όλες τις προόδους στον συντονισμό των πρακτικών χορήγησης ασύλου μεταξύ των κρατών μελών, την ανάπτυξη του καθεστώτος του «επί μακρόν διαμένοντος» για τους πρόσφυγες, την αξιολόγηση της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων κλπ. |
| --- | --- |

4.1.4.3

Όσον αφορά τα νέα μέσα που προβλέπονται, η ΕΟΚΕ θεωρεί θετικές όλες τις προόδους στον συντονισμό των πρακτικών χορήγησης ασύλου μεταξύ των κρατών μελών, την ανάπτυξη του καθεστώτος του «επί μακρόν διαμένοντος» για τους πρόσφυγες, την αξιολόγηση της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων κλπ.

| 4.1.4.4 | Ωστόσο, δεν είναι ορθό το αίτημα να υποβάλλονται οι αιτήσεις ασύλου εκτός του εδάφους της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του να προωθήσει η ΕΕ τη βελτίωση του επιπέδου ανθρωπιστικής προστασίας στις τρίτες χώρες, αλλά δεν πρέπει να περιοριστεί ή να απαγορευθεί το διεθνώς αναγνωρισμένο δικαίωμα των ατόμων που χρήζουν προστασίας να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ για να υποβάλουν την αίτησή τους. |
| --- | --- |

4.1.4.4

Ωστόσο, δεν είναι ορθό το αίτημα να υποβάλλονται οι αιτήσεις ασύλου εκτός του εδάφους της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του να προωθήσει η ΕΕ τη βελτίωση του επιπέδου ανθρωπιστικής προστασίας στις τρίτες χώρες, αλλά δεν πρέπει να περιοριστεί ή να απαγορευθεί το διεθνώς αναγνωρισμένο δικαίωμα των ατόμων που χρήζουν προστασίας να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ για να υποβάλουν την αίτησή τους.

4.1.5   Νόμιμη μετανάστευση και διαδικασίες εισδοχής

| 4.1.5.1 | Έχουν περάσει ήδη πέντε χρόνια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε και όμως δεν έχουν επιτευχθεί οι προβλεπόμενοι στόχοι — να αποκτήσει δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση κοινή πολιτική για τη μετανάστευση. Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, η Επιτροπή έχει καταρτίσει πολυάριθμες πολιτικές και νομοθετικές προτάσεις, το Κοινοβούλιο έχει επίσης υιοθετήσει πολυάριθμα ψηφίσματα και πρωτοβουλίες, οι οποίες όμως δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη από το Συμβούλιο. Η ΕΟΚΕ συνεργάστηκε ενεργά με την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο και κατήρτισε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις, προκειμένου να αποκτήσει η Ένωση πραγματική κοινή σχετική πολιτική και εναρμονισμένη νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.1.5.1

Έχουν περάσει ήδη πέντε χρόνια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε και όμως δεν έχουν επιτευχθεί οι προβλεπόμενοι στόχοι — να αποκτήσει δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση κοινή πολιτική για τη μετανάστευση. Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, η Επιτροπή έχει καταρτίσει πολυάριθμες πολιτικές και νομοθετικές προτάσεις, το Κοινοβούλιο έχει επίσης υιοθετήσει πολυάριθμα ψηφίσματα και πρωτοβουλίες, οι οποίες όμως δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη από το Συμβούλιο. Η ΕΟΚΕ συνεργάστηκε ενεργά με την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο και κατήρτισε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις, προκειμένου να αποκτήσει η Ένωση πραγματική κοινή σχετική πολιτική και εναρμονισμένη νομοθεσία.

| 4.1.5.2 | Η κοινή πολιτική μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι θετική για όλους:






  — | για τα άτομα που έρχονται στην ΕΕ για να αναζητήσουν καλύτερες ευκαιρίες και πρέπει να έχουν δίκαιη μεταχείριση, |
| --- | --- | --- |

4.1.5.2

Η κοινή πολιτική μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι θετική για όλους:

—

για τα άτομα που έρχονται στην ΕΕ για να αναζητήσουν καλύτερες ευκαιρίες και πρέπει να έχουν δίκαιη μεταχείριση,

| — | για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες υποδοχής, |
| --- | --- |

—

για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες υποδοχής,

| — | αλλά και για την ανάπτυξη των χωρών καταγωγής. |
| --- | --- |

—

αλλά και για την ανάπτυξη των χωρών καταγωγής.

| 4.1.5.3 | Κατά τα προσεχή έτη, η Ευρώπη θα χρειαστεί νέους οικονομικούς μετανάστες, για να συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη (11). Η δημογραφική κατάσταση μας δείχνει ότι η στρατηγική της Λισαβόνας ενδέχεται να καταρρεύσει, αν δεν τροποποιήσουμε τις πολιτικές για τη μετανάστευση. Χρειάζονται ενεργητικές πολιτικές για την εισδοχή εργαζομένων τόσο υψηλής όσο και χαμηλότερης εξειδίκευσης. Αν και κάθε κράτος έχει τις δικές του ανάγκες και τα δικά του χαρακτηριστικά, από όλα τα κράτη λείπουν τα πολιτικά και νομοθετικά μέσα που να επιτρέπουν τη νόμιμη είσοδο νέων μεταναστών, διατηρώντας τις ισορροπίες των αγορών εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.5.3

Κατά τα προσεχή έτη, η Ευρώπη θα χρειαστεί νέους οικονομικούς μετανάστες, για να συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη (11). Η δημογραφική κατάσταση μας δείχνει ότι η στρατηγική της Λισαβόνας ενδέχεται να καταρρεύσει, αν δεν τροποποιήσουμε τις πολιτικές για τη μετανάστευση. Χρειάζονται ενεργητικές πολιτικές για την εισδοχή εργαζομένων τόσο υψηλής όσο και χαμηλότερης εξειδίκευσης. Αν και κάθε κράτος έχει τις δικές του ανάγκες και τα δικά του χαρακτηριστικά, από όλα τα κράτη λείπουν τα πολιτικά και νομοθετικά μέσα που να επιτρέπουν τη νόμιμη είσοδο νέων μεταναστών, διατηρώντας τις ισορροπίες των αγορών εργασίας.

| 4.1.5.4 | Δεν καταλαβαίνουμε γιατί στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένες κυβερνήσεις προέβαλαν βέτο στις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής και διατηρούν τις παλιές περιοριστικές πρακτικές προηγούμενων εποχών. Εν τω μεταξύ, αυξάνεται η παραοικονομία και η αδήλωτη εργασία, που αποτελεί τον πραγματικό «κράχτη προσέλευσης» για τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. Ελλείψει κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, τα κράτη μέλη υιοθετούν νέες νομοθεσίες με πολύ διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, προσθέτοντας νέα προβλήματα για την εναρμόνιση. Οι διαφορετικές αυτές πολιτικές προσεγγίσεις και οι νομοθετικές αποκλίσεις προξενούν σύγχυση και αβεβαιότητα στους πολίτες. |
| --- | --- |

4.1.5.4

Δεν καταλαβαίνουμε γιατί στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένες κυβερνήσεις προέβαλαν βέτο στις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής και διατηρούν τις παλιές περιοριστικές πρακτικές προηγούμενων εποχών. Εν τω μεταξύ, αυξάνεται η παραοικονομία και η αδήλωτη εργασία, που αποτελεί τον πραγματικό «κράχτη προσέλευσης» για τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. Ελλείψει κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, τα κράτη μέλη υιοθετούν νέες νομοθεσίες με πολύ διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, προσθέτοντας νέα προβλήματα για την εναρμόνιση. Οι διαφορετικές αυτές πολιτικές προσεγγίσεις και οι νομοθετικές αποκλίσεις προξενούν σύγχυση και αβεβαιότητα στους πολίτες.

| 4.1.5.5 | Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να εγκαταλείψει τον κανόνα της ομοφωνίας και να λαμβάνει τις αποφάσεις του με ειδική πλειοψηφία και σε συναπόφαση με το Κοινοβούλιο. Μόνο έτσι θα μπορέσει να αναπτυχθεί ποιοτική νομοθεσία. Η αλλαγή αυτή πρέπει να γίνει επειγόντως, πριν από τη μελέτη των νέων νομοθετικών προτάσεων. Η νομοθεσία που θα υιοθετηθεί θα πρέπει να έχει υψηλό βαθμό εναρμόνισης. Μια ευρωπαϊκή νομοθεσία μινιμαλιστικού χαρακτήρα, που αφήνει τις ουσιώδεις πτυχές στη διακριτική ευχέρεια του εθνικού νομοθέτη, θα παρατείνει και στο μέλλον τα σημερινά προβλήματα. |
| --- | --- |

4.1.5.5

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να εγκαταλείψει τον κανόνα της ομοφωνίας και να λαμβάνει τις αποφάσεις του με ειδική πλειοψηφία και σε συναπόφαση με το Κοινοβούλιο. Μόνο έτσι θα μπορέσει να αναπτυχθεί ποιοτική νομοθεσία. Η αλλαγή αυτή πρέπει να γίνει επειγόντως, πριν από τη μελέτη των νέων νομοθετικών προτάσεων. Η νομοθεσία που θα υιοθετηθεί θα πρέπει να έχει υψηλό βαθμό εναρμόνισης. Μια ευρωπαϊκή νομοθεσία μινιμαλιστικού χαρακτήρα, που αφήνει τις ουσιώδεις πτυχές στη διακριτική ευχέρεια του εθνικού νομοθέτη, θα παρατείνει και στο μέλλον τα σημερινά προβλήματα.

| 4.1.5.6 | Για τη νέα νομοθεσία όσον αφορά την εισδοχή, είναι καλύτερο να θεσπιστεί ένα γενικό, οριζόντιο νομοθετικό πλαίσιο μάλλον παρά τομεακοί κανόνες (12). Η πρόταση οδηγίας για την εισδοχή που κατήρτισε στο παρελθόν η Επιτροπή και που η ΕΟΚΕ υποστήριξε με ορισμένες τροποποιήσεις (13), εξακολουθεί να αποτελεί ορθή νομοθετική πρόταση. Συμπληρωματικά, μπορούν να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες για τομεακά ζητήματα και ειδικές συνθήκες. Αν το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιλέξει μια τομεακή προσέγγιση, μόνο για την εισδοχή μεταναστών με υψηλή επαγγελματική ειδίκευση, δεν θα είναι χρήσιμη για τη ρύθμιση μεγάλου μέρους της μετανάστευσης και, επιπλέον, θα εισάγει διακρίσεις. Αυτή η επιλογή μπορεί να είναι πιο εύκολη για το Συμβούλιο, όμως απομακρύνεται από τις ευρωπαϊκές ανάγκες. |
| --- | --- |

4.1.5.6

Για τη νέα νομοθεσία όσον αφορά την εισδοχή, είναι καλύτερο να θεσπιστεί ένα γενικό, οριζόντιο νομοθετικό πλαίσιο μάλλον παρά τομεακοί κανόνες (12). Η πρόταση οδηγίας για την εισδοχή που κατήρτισε στο παρελθόν η Επιτροπή και που η ΕΟΚΕ υποστήριξε με ορισμένες τροποποιήσεις (13), εξακολουθεί να αποτελεί ορθή νομοθετική πρόταση. Συμπληρωματικά, μπορούν να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες για τομεακά ζητήματα και ειδικές συνθήκες. Αν το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιλέξει μια τομεακή προσέγγιση, μόνο για την εισδοχή μεταναστών με υψηλή επαγγελματική ειδίκευση, δεν θα είναι χρήσιμη για τη ρύθμιση μεγάλου μέρους της μετανάστευσης και, επιπλέον, θα εισάγει διακρίσεις. Αυτή η επιλογή μπορεί να είναι πιο εύκολη για το Συμβούλιο, όμως απομακρύνεται από τις ευρωπαϊκές ανάγκες.

| 4.1.5.7 | Το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης καθορίζει τα όρια της κοινής νομοθεσίας: το δικαίωμα των κρατών μελών να καθορίζουν τον όγκο των μεταναστών που πρέπει να γίνουν δεκτοί στο έδαφός τους. Ο περιορισμός αυτός δεν αποτελεί εμπόδιο για την επίτευξη υψηλού βαθμού νομοθετικής εναρμόνισης. Είναι περισσότερο κίνητρο για να γίνεται η εθνική διαχείριση της οικονομικής μετανάστευσης με διαφανείς διαδικασίες. Στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας, η αρμόδια αρχή για την έκδοση των αδειών εργασίας και διαμονής θα είναι η αντίστοιχη αρχή κάθε κράτους μέλους. Έτσι, κάθε κράτος θα μπορεί να αποφασίζει σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους τα χαρακτηριστικά των μεταναστών που χρειάζεται — αν θα είναι υψηλής ή χαμηλής επαγγελματικής ειδίκευσης, αν θα προορίζονται για βιομηχανικές δραστηριότητες, για τη γεωργία, για οικοδομικές κατασκευές, για τις υπηρεσίες ή για όλα αυτά. |
| --- | --- |

4.1.5.7

Το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης καθορίζει τα όρια της κοινής νομοθεσίας: το δικαίωμα των κρατών μελών να καθορίζουν τον όγκο των μεταναστών που πρέπει να γίνουν δεκτοί στο έδαφός τους. Ο περιορισμός αυτός δεν αποτελεί εμπόδιο για την επίτευξη υψηλού βαθμού νομοθετικής εναρμόνισης. Είναι περισσότερο κίνητρο για να γίνεται η εθνική διαχείριση της οικονομικής μετανάστευσης με διαφανείς διαδικασίες. Στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας, η αρμόδια αρχή για την έκδοση των αδειών εργασίας και διαμονής θα είναι η αντίστοιχη αρχή κάθε κράτους μέλους. Έτσι, κάθε κράτος θα μπορεί να αποφασίζει σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους τα χαρακτηριστικά των μεταναστών που χρειάζεται — αν θα είναι υψηλής ή χαμηλής επαγγελματικής ειδίκευσης, αν θα προορίζονται για βιομηχανικές δραστηριότητες, για τη γεωργία, για οικοδομικές κατασκευές, για τις υπηρεσίες ή για όλα αυτά.

| 4.1.5.8 | Η οικονομική μετανάστευση έχει μεγάλη σχέση με τις αγορές εργασίας, γι' αυτό και είναι απαραίτητο να συμμετέχουν επαρκώς οι κοινωνικοί εταίροι στη χάραξη και στη διαχείριση αυτών των πολιτικών. |
| --- | --- |

4.1.5.8

Η οικονομική μετανάστευση έχει μεγάλη σχέση με τις αγορές εργασίας, γι' αυτό και είναι απαραίτητο να συμμετέχουν επαρκώς οι κοινωνικοί εταίροι στη χάραξη και στη διαχείριση αυτών των πολιτικών.

| 4.1.5.9 | Μόνο όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτήσει κοινή νομοθεσία για την εισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών για εργασιακούς λόγους, θα υπάρχει μεγαλύτερη συνεργασία όλων των κρατών μελών στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και πιο διαφανείς διαδικασίες. |
| --- | --- |

4.1.5.9

Μόνο όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτήσει κοινή νομοθεσία για την εισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών για εργασιακούς λόγους, θα υπάρχει μεγαλύτερη συνεργασία όλων των κρατών μελών στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και πιο διαφανείς διαδικασίες.

| 4.1.5.10 | Οι διαδικασίες εισδοχής θα πρέπει να έχουν δύο σκέλη: την απόδειξη ότι υπάρχουν οικονομικές ανάγκες και μια προσωρινή άδεια διάρκειας έξι μηνών έως ενός έτους για την αναζήτηση εργασίας, την οποία κάθε κράτος μέλος θα διαχειρίζεται σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.1.5.10

Οι διαδικασίες εισδοχής θα πρέπει να έχουν δύο σκέλη: την απόδειξη ότι υπάρχουν οικονομικές ανάγκες και μια προσωρινή άδεια διάρκειας έξι μηνών έως ενός έτους για την αναζήτηση εργασίας, την οποία κάθε κράτος μέλος θα διαχειρίζεται σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους.

| 4.1.5.11 | Οι άνθρωποι που μεταναστεύουν στην Ευρώπη πρέπει να έχουν δίκαιη μεταχείριση. Η κοινοτική νομοθεσία για την εισδοχή πρέπει να περιλαμβάνει και τα δικαιώματα των μεταναστών. Η νομοθεσία για τη μετανάστευση πρέπει να σέβεται τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου, τους κανόνες της ΔΟΕ και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Σύμφωνα με τις οδηγίες για την απαγόρευση των διακρίσεων, οι μετανάστες εργαζόμενοι πρέπει να έχουν τα ίδια οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης) με τους κοινοτικούς εργαζόμενους. |
| --- | --- |

4.1.5.11

Οι άνθρωποι που μεταναστεύουν στην Ευρώπη πρέπει να έχουν δίκαιη μεταχείριση. Η κοινοτική νομοθεσία για την εισδοχή πρέπει να περιλαμβάνει και τα δικαιώματα των μεταναστών. Η νομοθεσία για τη μετανάστευση πρέπει να σέβεται τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου, τους κανόνες της ΔΟΕ και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Σύμφωνα με τις οδηγίες για την απαγόρευση των διακρίσεων, οι μετανάστες εργαζόμενοι πρέπει να έχουν τα ίδια οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης) με τους κοινοτικούς εργαζόμενους.

| 4.1.5.12 | Η οδηγία για το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντα περιέχει ευρύτερα δικαιώματα όσον αφορά την ασφάλεια του καθεστώτος και την κινητικότητα εντός της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει τα άτομα αυτά να έχουν επίσης δικαίωμα ιθαγένειας. Έχει εκδώσει μία γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που απηύθυνε στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση, στην οποία πρότεινε να χορηγείται η ιθαγένεια της Ένωσης στους υπηκόους τρίτων χωρών που κατοικούν μόνιμα ή επί μακρόν στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.5.12

Η οδηγία για το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντα περιέχει ευρύτερα δικαιώματα όσον αφορά την ασφάλεια του καθεστώτος και την κινητικότητα εντός της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει τα άτομα αυτά να έχουν επίσης δικαίωμα ιθαγένειας. Έχει εκδώσει μία γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που απηύθυνε στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση, στην οποία πρότεινε να χορηγείται η ιθαγένεια της Ένωσης στους υπηκόους τρίτων χωρών που κατοικούν μόνιμα ή επί μακρόν στην ΕΕ.

| 4.1.5.13 | Είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η συνεργασία με τις χώρες καταγωγής, όχι μόνο για να αποφευχθεί η παράνομη μετανάστευση, αλλά και για να μετατραπεί η μετανάστευση σε παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών αυτών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτό που είπε πριν από ένα χρόνο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, κ. Κόφι Ανάν, ο οποίος πρότεινε να εγγραφεί το ζήτημα των μεταναστεύσεων στην ημερήσια διάταξη της διεθνούς κοινότητας και να εξεταστεί από πολυμερή οπτική. |
| --- | --- |

4.1.5.13

Είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η συνεργασία με τις χώρες καταγωγής, όχι μόνο για να αποφευχθεί η παράνομη μετανάστευση, αλλά και για να μετατραπεί η μετανάστευση σε παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών αυτών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτό που είπε πριν από ένα χρόνο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, κ. Κόφι Ανάν, ο οποίος πρότεινε να εγγραφεί το ζήτημα των μεταναστεύσεων στην ημερήσια διάταξη της διεθνούς κοινότητας και να εξεταστεί από πολυμερή οπτική.

| 4.1.5.14 | Η ΕΟΚΕ εξέδωσε μια γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (14), στην οποία καλούσε τα κράτη μέλη να προσυπογράψουν τη «Διεθνή Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων όλων των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των οικογενειών τους», η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1990 και τέθηκε σε ισχύ το 2003 και η οποία, ωστόσο, δεν έχει επικυρωθεί από τα μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.5.14

Η ΕΟΚΕ εξέδωσε μια γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (14), στην οποία καλούσε τα κράτη μέλη να προσυπογράψουν τη «Διεθνή Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων όλων των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των οικογενειών τους», η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1990 και τέθηκε σε ισχύ το 2003 και η οποία, ωστόσο, δεν έχει επικυρωθεί από τα μέλη της ΕΕ.

| 4.1.5.15 | Η κοινή πολιτική για τη μετανάστευση που επιθυμεί η ΕΟΚΕ είναι ευρύτερη από τη νομοθεσία για την εισδοχή. Είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή μια κοινοτική μέθοδος συντονισμού για να βελτιωθούν:






  — | η καταπολέμηση της παραοικονομίας και της αδήλωτης εργασίας, |
| --- | --- | --- |

4.1.5.15

Η κοινή πολιτική για τη μετανάστευση που επιθυμεί η ΕΟΚΕ είναι ευρύτερη από τη νομοθεσία για την εισδοχή. Είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή μια κοινοτική μέθοδος συντονισμού για να βελτιωθούν:

—

η καταπολέμηση της παραοικονομίας και της αδήλωτης εργασίας,

| — | ο έλεγχος των συνόρων και η καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων εμπορίας ανθρώπων, |
| --- | --- |

—

ο έλεγχος των συνόρων και η καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων εμπορίας ανθρώπων,

| — | οι πολιτικές ενσωμάτωσης, για τις οποίες η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει διάφορες προτάσεις. |
| --- | --- |

—

οι πολιτικές ενσωμάτωσης, για τις οποίες η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει διάφορες προτάσεις.

| 4.1.5.16 | Είναι λάθος να θεωρούμε ότι οι μετανάστες θα παραμείνουν στην Ευρώπη ως προσωρινοί προσκεκλημένοι. Μερικοί θα επιστρέψουν εκουσίως στη χώρα καταγωγής τους, ενώ άλλοι θα εγκατασταθούν στην Ευρώπη επί μακρόν ή μόνιμα. Η ΕΟΚΕ διοργάνωσε το 2002 μία διάσκεψη προκειμένου να καταστεί η ενσωμάτωση βασική πτυχή της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση. Στη διάσκεψη αυτή έλαβαν μέρος πολυάριθμοι εμπειρογνώμονες, οι κοινωνικοί εταίροι και οι σημαντικότερες ΜΚΟ των 25 κρατών μελών. Στα συμπεράσματα προτάθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα «Πρόγραμμα για την ενσωμάτωση». |
| --- | --- |

4.1.5.16

Είναι λάθος να θεωρούμε ότι οι μετανάστες θα παραμείνουν στην Ευρώπη ως προσωρινοί προσκεκλημένοι. Μερικοί θα επιστρέψουν εκουσίως στη χώρα καταγωγής τους, ενώ άλλοι θα εγκατασταθούν στην Ευρώπη επί μακρόν ή μόνιμα. Η ΕΟΚΕ διοργάνωσε το 2002 μία διάσκεψη προκειμένου να καταστεί η ενσωμάτωση βασική πτυχή της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση. Στη διάσκεψη αυτή έλαβαν μέρος πολυάριθμοι εμπειρογνώμονες, οι κοινωνικοί εταίροι και οι σημαντικότερες ΜΚΟ των 25 κρατών μελών. Στα συμπεράσματα προτάθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα «Πρόγραμμα για την ενσωμάτωση».

| 4.1.5.17 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ευρωπαϊκό πλαίσιο ενσωμάτωσης που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και για τη συμπερίληψη στόχων ενσωμάτωσης στο πρόγραμμα της Χάγης. Στις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013 προβλέπονται επίσης σημαντικά κονδύλια για τις πολιτικές ενσωμάτωσης, πράγμα με το οποίο συμφωνεί η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.1.5.17

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ευρωπαϊκό πλαίσιο ενσωμάτωσης που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και για τη συμπερίληψη στόχων ενσωμάτωσης στο πρόγραμμα της Χάγης. Στις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013 προβλέπονται επίσης σημαντικά κονδύλια για τις πολιτικές ενσωμάτωσης, πράγμα με το οποίο συμφωνεί η ΕΟΚΕ.

| 4.1.5.18 | Η ενσωμάτωση (15) είναι μια αμφίδρομη διεργασία μεταξύ της κοινωνίας υποδοχής και των μεταναστών. Όμως, εκείνες που διαθέτουν πολιτικά και δημοσιονομικά μέσα είναι οι κυβερνήσεις, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές και, βέβαια, η Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

4.1.5.18

Η ενσωμάτωση (15) είναι μια αμφίδρομη διεργασία μεταξύ της κοινωνίας υποδοχής και των μεταναστών. Όμως, εκείνες που διαθέτουν πολιτικά και δημοσιονομικά μέσα είναι οι κυβερνήσεις, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές και, βέβαια, η Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 4.1.5.19 | Το πρόγραμμα για την ενσωμάτωση πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις εξής πτυχές:






  — | Αρχική υποδοχή: πληροφορίες και συμβουλές. Διδασκαλία της γλώσσας και των εθίμων. |
| --- | --- | --- |

4.1.5.19

Το πρόγραμμα για την ενσωμάτωση πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις εξής πτυχές:

—

Αρχική υποδοχή: πληροφορίες και συμβουλές. Διδασκαλία της γλώσσας και των εθίμων.

| — | Επαγγελματική ενσωμάτωση υπό συνθήκες ίσης μεταχείρισης. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων εδώ έχει θεμελιώδη σημασία, γι' αυτό η ΕΟΚΕ έχει συστήσει στους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους να συμπεριλάβουν αυτό το θέμα στην ημερήσια διάταξη του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

—

Επαγγελματική ενσωμάτωση υπό συνθήκες ίσης μεταχείρισης. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων εδώ έχει θεμελιώδη σημασία, γι' αυτό η ΕΟΚΕ έχει συστήσει στους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους να συμπεριλάβουν αυτό το θέμα στην ημερήσια διάταξη του κοινωνικού διαλόγου.

| — | Πρόσβαση στην εκπαίδευση χωρίς διακρίσεις. |
| --- | --- |

—

Πρόσβαση στην εκπαίδευση χωρίς διακρίσεις.

| — | Ενσωμάτωση στην πόλη, με αποφυγή των υποβαθμισμένων αστικών γκέτο και των διαχωρισμών που δημιουργούν. Απαιτούνται νέες πολιτικές δεσμεύσεις από πλευράς των δημοτικών και των περιφερειακών αρχών. |
| --- | --- |

—

Ενσωμάτωση στην πόλη, με αποφυγή των υποβαθμισμένων αστικών γκέτο και των διαχωρισμών που δημιουργούν. Απαιτούνται νέες πολιτικές δεσμεύσεις από πλευράς των δημοτικών και των περιφερειακών αρχών.

| — | Πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις άλλες δημόσιες υπηρεσίες υπό συνθήκες ισότητας. |
| --- | --- |

—

Πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις άλλες δημόσιες υπηρεσίες υπό συνθήκες ισότητας.

| — | Η νέα ευρωπαϊκή κοινωνία είναι πολυπολιτισμική· οι πολιτισμικές ταυτότητες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς διαχωρισμού ξενοφοβικής υποκίνησης. |
| --- | --- |

—

Η νέα ευρωπαϊκή κοινωνία είναι πολυπολιτισμική· οι πολιτισμικές ταυτότητες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς διαχωρισμού ξενοφοβικής υποκίνησης.

| 4.1.5.20 | Οι οδηγίες που έχουν υιοθετηθεί για την απαγόρευση των διακρίσεων αποτελούν εξαίρετες νομικές πράξεις, αλλά δεν λύνουν όλα τα προβλήματα. Απαιτούνται ενεργητικές πολιτικές, καθώς και νέες δεσμεύσεις από πλευράς της κοινωνίας των πολιτών, η οποία πρέπει να προωθεί νοοτροπίες κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να προωθεί τον διάλογο μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και, για τον σκοπό αυτό, θα καταρτίσει εντός των προσεχών μηνών μία νέα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με στόχο την προώθηση νέων δεσμεύσεων υπέρ της ενσωμάτωσης από πλευράς των περιφερειακών και των δημοτικών αρχών. |
| --- | --- |

4.1.5.20

Οι οδηγίες που έχουν υιοθετηθεί για την απαγόρευση των διακρίσεων αποτελούν εξαίρετες νομικές πράξεις, αλλά δεν λύνουν όλα τα προβλήματα. Απαιτούνται ενεργητικές πολιτικές, καθώς και νέες δεσμεύσεις από πλευράς της κοινωνίας των πολιτών, η οποία πρέπει να προωθεί νοοτροπίες κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να προωθεί τον διάλογο μεταξύ των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και, για τον σκοπό αυτό, θα καταρτίσει εντός των προσεχών μηνών μία νέα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με στόχο την προώθηση νέων δεσμεύσεων υπέρ της ενσωμάτωσης από πλευράς των περιφερειακών και των δημοτικών αρχών.

4.1.6   Καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης

| 4.1.6.1 | Το πρόγραμμα της Χάγης εντάσσει την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης στο ίδιο κεφάλαιο με τους συνοριακούς ελέγχους. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί θετικά για την ίδρυση του Οργανισμού Διαχείρισης των Συνόρων (16), για τη δημιουργία μεσοπρόθεσμα ενός ευρωπαϊκού συστήματος συνοριακών φρουρών και για τη βελτίωση του συντονισμού των εθνικών συνοριακών αρχών. Ο στόχος πρέπει να είναι διττός: αφενός, η αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων και, αφετέρου, η ανθρωπιστική αρωγή και η δίκαιη μεταχείριση που πρέπει να έχουν τα θύματα. |
| --- | --- |

4.1.6.1

Το πρόγραμμα της Χάγης εντάσσει την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης στο ίδιο κεφάλαιο με τους συνοριακούς ελέγχους. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί θετικά για την ίδρυση του Οργανισμού Διαχείρισης των Συνόρων (16), για τη δημιουργία μεσοπρόθεσμα ενός ευρωπαϊκού συστήματος συνοριακών φρουρών και για τη βελτίωση του συντονισμού των εθνικών συνοριακών αρχών. Ο στόχος πρέπει να είναι διττός: αφενός, η αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων και, αφετέρου, η ανθρωπιστική αρωγή και η δίκαιη μεταχείριση που πρέπει να έχουν τα θύματα.

| 4.1.6.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέσα που έχει θέσει σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Ένωση στην πορεία του χρόνου για την καταπολέμηση της διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων. Ανάμεσά τους διακρίνουμε την οδηγία για τον ορισμό της υποβοήθησης της παράνομης μετανάστευσης (17), την απόφαση-πλαίσιο για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (18) και την οδηγία σχετικά με τη χορήγηση τίτλου παραμονής στα θύματα που συνεργάζονται με τη δικαιοσύνη (19). Η ΕΟΚΕ διατύπωσε επικρίσεις για ορισμένες πτυχές αυτών των μέσων, αλλά επικρότησε τη γενική τους προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.1.6.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέσα που έχει θέσει σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Ένωση στην πορεία του χρόνου για την καταπολέμηση της διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων. Ανάμεσά τους διακρίνουμε την οδηγία για τον ορισμό της υποβοήθησης της παράνομης μετανάστευσης (17), την απόφαση-πλαίσιο για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (18) και την οδηγία σχετικά με τη χορήγηση τίτλου παραμονής στα θύματα που συνεργάζονται με τη δικαιοσύνη (19). Η ΕΟΚΕ διατύπωσε επικρίσεις για ορισμένες πτυχές αυτών των μέσων, αλλά επικρότησε τη γενική τους προσέγγιση.

| 4.1.6.3 | Όμως, για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης, απαιτείται δράση και σε άλλους τομείς. Είναι απαραίτητο να παρέχουμε στους μετανάστες νόμιμες, διαφανείς και ευέλικτες διαδικασίες εισδοχής και είναι επίσης απαραίτητο να καταπολεμήσουμε την παραοικονομία και την αδήλωτη εργασία, για να αποτρέψουμε την εργασιακή εκμετάλλευση στην οποία υποβάλλονται συχνά πολλοί παράνομοι μετανάστες. |
| --- | --- |

4.1.6.3

Όμως, για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης, απαιτείται δράση και σε άλλους τομείς. Είναι απαραίτητο να παρέχουμε στους μετανάστες νόμιμες, διαφανείς και ευέλικτες διαδικασίες εισδοχής και είναι επίσης απαραίτητο να καταπολεμήσουμε την παραοικονομία και την αδήλωτη εργασία, για να αποτρέψουμε την εργασιακή εκμετάλλευση στην οποία υποβάλλονται συχνά πολλοί παράνομοι μετανάστες.

| 4.1.6.4 | Είναι επίσης αναγκαίο να βελτιωθεί η συνεργασία με τις γειτονικές χώρες και τις χώρες διέλευσης για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.1.6.4

Είναι επίσης αναγκαίο να βελτιωθεί η συνεργασία με τις γειτονικές χώρες και τις χώρες διέλευσης για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων.

4.2   Ενίσχυση της ασφάλειας

| 4.2.1 | Στα πλαίσια του προγράμματος της Χάγης επισημαίνεται ότι «η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της έχει γίνει πιο επείγον ζήτημα, κυρίως ύστερα από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες και της 11ης Μαρτίου 2004 στη Μαδρίτη», ενώ προτείνεται αποτελεσματικότερη συντονισμένη δράση για τα κοινά διασυνοριακά προβλήματα, με ιδιαίτερη προσοχή στον τομέα της ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.2.1

Στα πλαίσια του προγράμματος της Χάγης επισημαίνεται ότι «η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της έχει γίνει πιο επείγον ζήτημα, κυρίως ύστερα από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες και της 11ης Μαρτίου 2004 στη Μαδρίτη», ενώ προτείνεται αποτελεσματικότερη συντονισμένη δράση για τα κοινά διασυνοριακά προβλήματα, με ιδιαίτερη προσοχή στον τομέα της ασφάλειας.

| 4.2.2 | Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας της 12ης Δεκεμβρίου 2003 (20), η οποία καθορίζει τον ρόλο και την ευθύνη της ΕΕ στο νέο πλαίσιο της παγκόσμιας ασφάλειας, συγκατέλεξε την τρομοκρατία μεταξύ των σημαντικότερων απειλών του αιώνα μας. Η στρατηγική αυτή κατέστησε επίσης σαφή τη στενή σύνδεση των εσωτερικών και των εξωτερικών πτυχών της ασφάλειας σε μια Ευρώπη με κοινά εξωτερικά σύνορα, χωρίς εσωτερικά σύνορα και με ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. |
| --- | --- |

4.2.2

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας της 12ης Δεκεμβρίου 2003 (20), η οποία καθορίζει τον ρόλο και την ευθύνη της ΕΕ στο νέο πλαίσιο της παγκόσμιας ασφάλειας, συγκατέλεξε την τρομοκρατία μεταξύ των σημαντικότερων απειλών του αιώνα μας. Η στρατηγική αυτή κατέστησε επίσης σαφή τη στενή σύνδεση των εσωτερικών και των εξωτερικών πτυχών της ασφάλειας σε μια Ευρώπη με κοινά εξωτερικά σύνορα, χωρίς εσωτερικά σύνορα και με ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων.

| 4.2.3 | Η τρομοκρατία προσβάλει τους ίδιους τους πυλώνες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου: τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στη ζωή. Μια συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση είναι, πράγματι, απολύτως απαραίτητη. Για να μπορούν οι πολίτες να ασκούν πλήρως τις ελευθερίες και τα δικαιώματά τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να διασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας. Σύμφωνα με το άρθρο 29 της ΣΕΕ, η Ένωση έχει την υποχρέωση «να παρέχει στους πολίτες υψηλό επίπεδο προστασίας εντός ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». Κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του το φαινόμενο που ονομάζεται «τρομοκρατία». Η συνεργασία και ο συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά της εγκληματικότητας και του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να ενισχυθούν με τη θέσπιση μιας κοινής στρατηγικής. |
| --- | --- |

4.2.3

Η τρομοκρατία προσβάλει τους ίδιους τους πυλώνες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου: τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στη ζωή. Μια συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση είναι, πράγματι, απολύτως απαραίτητη. Για να μπορούν οι πολίτες να ασκούν πλήρως τις ελευθερίες και τα δικαιώματά τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να διασφαλίσει ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας. Σύμφωνα με το άρθρο 29 της ΣΕΕ, η Ένωση έχει την υποχρέωση «να παρέχει στους πολίτες υψηλό επίπεδο προστασίας εντός ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». Κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του το φαινόμενο που ονομάζεται «τρομοκρατία». Η συνεργασία και ο συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά της εγκληματικότητας και του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να ενισχυθούν με τη θέσπιση μιας κοινής στρατηγικής.

| 4.2.4 | Οι επιθέσεις του Ιουλίου 2005 στο Λονδίνο κατέστησαν για μία ακόμη φορά εμφανή μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σημερινής εποχής: πώς να αποτρέψουμε και να καταπολεμήσουμε αποτελεσματικά την τρομοκρατία, σεβόμενοι πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών και ενισχύοντας τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

4.2.4

Οι επιθέσεις του Ιουλίου 2005 στο Λονδίνο κατέστησαν για μία ακόμη φορά εμφανή μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σημερινής εποχής: πώς να αποτρέψουμε και να καταπολεμήσουμε αποτελεσματικά την τρομοκρατία, σεβόμενοι πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών και ενισχύοντας τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

| 4.2.5 | Σε έκτακτη σύνοδό του στις 13 Ιουλίου 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε τη «Δήλωση σχετικά με την απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατόπιν των επιθέσεων στο Λονδίνο», στην οποία επισημαίνει την αναγκαιότητα επίσπευσης της εφαρμογής του σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της τρομοκρατίας, το οποίο είχε υιοθετηθεί στις 21 Σεπτεμβρίου 2001. Πολλές από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που παρουσιάζονταν σε αυτή τη δήλωση επέσυραν τις επικρίσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των ΜΚΟ και της κοινωνίας των πολιτών. Οι επικρίσεις αυτές βασίζονταν στην αμφιβολία όσον αφορά τη συμβατότητά τους με τις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας και της αποτελεσματικότητας (21). |
| --- | --- |

4.2.5

Σε έκτακτη σύνοδό του στις 13 Ιουλίου 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε τη «Δήλωση σχετικά με την απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατόπιν των επιθέσεων στο Λονδίνο», στην οποία επισημαίνει την αναγκαιότητα επίσπευσης της εφαρμογής του σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της τρομοκρατίας, το οποίο είχε υιοθετηθεί στις 21 Σεπτεμβρίου 2001. Πολλές από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που παρουσιάζονταν σε αυτή τη δήλωση επέσυραν τις επικρίσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των ΜΚΟ και της κοινωνίας των πολιτών. Οι επικρίσεις αυτές βασίζονταν στην αμφιβολία όσον αφορά τη συμβατότητά τους με τις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας και της αποτελεσματικότητας (21).

| 4.2.6 | Υπάρχει πλήθος παραγόντων που περιορίζουν την αποδοτικότητα μιας κοινής στρατηγικής ασφαλείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο: η έλλειψη αποτελεσματικότητας του νομικού πλαισίου με βάση το οποίο αναπτύσσονται οι πολιτικές αυτές, ο αποκλεισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ο πολύπλοκος χαρακτήρας των καταβολών, των αιτίων και της λειτουργίας της διεθνούς τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, η έλλειψη βούλησης ορισμένων κρατών μελών να αναγνωρίσουν και να μελετήσουν τις ιδιαιτερότητες, η ανυπαρξία κοινού ορισμού της τρομοκρατίας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των αστυνομικών και των δικαστικών αρχών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.2.6

Υπάρχει πλήθος παραγόντων που περιορίζουν την αποδοτικότητα μιας κοινής στρατηγικής ασφαλείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο: η έλλειψη αποτελεσματικότητας του νομικού πλαισίου με βάση το οποίο αναπτύσσονται οι πολιτικές αυτές, ο αποκλεισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ο πολύπλοκος χαρακτήρας των καταβολών, των αιτίων και της λειτουργίας της διεθνούς τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, η έλλειψη βούλησης ορισμένων κρατών μελών να αναγνωρίσουν και να μελετήσουν τις ιδιαιτερότητες, η ανυπαρξία κοινού ορισμού της τρομοκρατίας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, η έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των αστυνομικών και των δικαστικών αρχών των κρατών μελών.

| 4.2.7 | Η θέση σε εφαρμογή πολιτικών ασφαλείας που δεν εξασφαλίζουν τη δέουσα ισορροπία με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ένα σφάλμα που μειώνει την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. |
| --- | --- |

4.2.7

Η θέση σε εφαρμογή πολιτικών ασφαλείας που δεν εξασφαλίζουν τη δέουσα ισορροπία με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ένα σφάλμα που μειώνει την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

| 4.2.8 | Μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της ευρωπαϊκής συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας είναι το γεγονός ότι οι σχετικές πολιτικές παραμένουν εκτός του κοινοτικού πλαισίου και αναπτύσσονται κυρίως με τη διακυβερνητική μέθοδο (τρίτος πυλώνας της ΕΕ). Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι, κατά συνέπεια, πολύ περιορισμένος. Το γεγονός αυτό έχει αρκετές αρνητικές συνέπειες, όπως για παράδειγμα η έλλειψη αποτελεσματικότητας (η οποία οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στη χρήση του κανόνα της ομοφωνίας) και διαφάνειας στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και ο αποκλεισμός της συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Όσο για την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στον τρίτο πυλώνα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να την αποδεχθούν με σχετική δήλωση (22). |
| --- | --- |

4.2.8

Μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της ευρωπαϊκής συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας είναι το γεγονός ότι οι σχετικές πολιτικές παραμένουν εκτός του κοινοτικού πλαισίου και αναπτύσσονται κυρίως με τη διακυβερνητική μέθοδο (τρίτος πυλώνας της ΕΕ). Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι, κατά συνέπεια, πολύ περιορισμένος. Το γεγονός αυτό έχει αρκετές αρνητικές συνέπειες, όπως για παράδειγμα η έλλειψη αποτελεσματικότητας (η οποία οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στη χρήση του κανόνα της ομοφωνίας) και διαφάνειας στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και ο αποκλεισμός της συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Όσο για την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στον τρίτο πυλώνα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να την αποδεχθούν με σχετική δήλωση (22).

| 4.2.9 | Ένα σαφές παράδειγμα του γεγονότος ότι οι διαστάσεις «της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης» εξακολουθούν να αναπτύσσονται σε καθαρά κυβερνητικό πλαίσιο είναι η Συνθήκη του Prüm (ή Σένγκεν ΙΙΙ) της 27ης Μαΐου 2005 σχετικά με την εμβάθυνση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως σε θέματα καταπολέμησης της τρομοκρατίας, του διασυνοριακού εγκλήματος και της παράνομης μετανάστευσης. Στη διαπραγμάτευση και την υιοθέτηση αυτής της Συνθήκης έλαβαν μέρος μόνο επτά κράτη μέλη (23). Η απόφαση ελήφθη με αδιαφανή διαδικασία, παρά τη μεγάλη σπουδαιότητα των καλυπτόμενων πολιτικών και θεμάτων (24). |
| --- | --- |

4.2.9

Ένα σαφές παράδειγμα του γεγονότος ότι οι διαστάσεις «της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης» εξακολουθούν να αναπτύσσονται σε καθαρά κυβερνητικό πλαίσιο είναι η Συνθήκη του Prüm (ή Σένγκεν ΙΙΙ) της 27ης Μαΐου 2005 σχετικά με την εμβάθυνση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως σε θέματα καταπολέμησης της τρομοκρατίας, του διασυνοριακού εγκλήματος και της παράνομης μετανάστευσης. Στη διαπραγμάτευση και την υιοθέτηση αυτής της Συνθήκης έλαβαν μέρος μόνο επτά κράτη μέλη (23). Η απόφαση ελήφθη με αδιαφανή διαδικασία, παρά τη μεγάλη σπουδαιότητα των καλυπτόμενων πολιτικών και θεμάτων (24).

| 4.2.10 | Αυτός ο τύπος αποκλειστικά διακυβερνητικής συνεργασίας αποδυναμώνει το ευρωπαϊκό σχέδιο και όλον τον κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και οδηγεί σε μείωση της ολοκλήρωσης της Ευρώπης. Η ολοκλήρωση της Ευρώπης πρέπει, αντίθετα, να προαχθεί και να ενισχυθεί σε αυτούς τους τομείς πολιτικής, με τη χρήση της κοινοτικής μεθόδου και του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου. Η κοινοτική μέθοδος παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη, πιο αποτελεσματική, πιο σφαιρική και πιο συνεκτική προσέγγιση και σύστημα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εποχής μας. |
| --- | --- |

4.2.10

Αυτός ο τύπος αποκλειστικά διακυβερνητικής συνεργασίας αποδυναμώνει το ευρωπαϊκό σχέδιο και όλον τον κοινό χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και οδηγεί σε μείωση της ολοκλήρωσης της Ευρώπης. Η ολοκλήρωση της Ευρώπης πρέπει, αντίθετα, να προαχθεί και να ενισχυθεί σε αυτούς τους τομείς πολιτικής, με τη χρήση της κοινοτικής μεθόδου και του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου. Η κοινοτική μέθοδος παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη, πιο αποτελεσματική, πιο σφαιρική και πιο συνεκτική προσέγγιση και σύστημα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εποχής μας.

| 4.2.11 | Η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και η αναγνώριση στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων γενικής αρμοδιότητας για αυτές τις πολιτικές θα συντελούσαν σημαντικά στον σεβασμό των δημοκρατικών αξιών και του κράτους δικαίου. Είναι απαραίτητος ο κοινοβουλευτικός και δικαστικός έλεγχος όλων των νομικών πράξεων που υιοθετούνται και προτείνονται για την ασφάλεια στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα της ΕΕ, όπως και της λειτουργίας και των δραστηριοτήτων των οργανισμών που έχουν συσταθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τον σκοπό αυτό (Ευρωπόλ, Eurojust, Ευρωπαϊκή Αστυνομική Ακαδημία/CEPOL, Task Force των Αρχηγών Αστυνομίας, Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή κλπ.). |
| --- | --- |

4.2.11

Η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και η αναγνώριση στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων γενικής αρμοδιότητας για αυτές τις πολιτικές θα συντελούσαν σημαντικά στον σεβασμό των δημοκρατικών αξιών και του κράτους δικαίου. Είναι απαραίτητος ο κοινοβουλευτικός και δικαστικός έλεγχος όλων των νομικών πράξεων που υιοθετούνται και προτείνονται για την ασφάλεια στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα της ΕΕ, όπως και της λειτουργίας και των δραστηριοτήτων των οργανισμών που έχουν συσταθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τον σκοπό αυτό (Ευρωπόλ, Eurojust, Ευρωπαϊκή Αστυνομική Ακαδημία/CEPOL, Task Force των Αρχηγών Αστυνομίας, Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή κλπ.).

| 4.2.12 | Η ασφάλεια είναι το πρώτιστο μέλημα του προγράμματος της Χάγης, και αποτελεί τον σπουδαιότερο στρατηγικό στόχο του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Η διάσταση της ασφάλειας είναι παρούσα και στα τμήματα του προγράμματος που αφορούν την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Επομένως, είναι εσφαλμένη η συμπερίληψη στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ελευθερίας»: της καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης, των συστημάτων βιομετρίας και πληροφοριών (ανάπτυξη και διαλειτουργικότητα βάσεων δεδομένων), της πολιτικής επιστροφής και επανεισδοχής, της ενίσχυσης των ελέγχων των συνόρων, της πολιτικής θεωρήσεων κλπ. |
| --- | --- |

4.2.12

Η ασφάλεια είναι το πρώτιστο μέλημα του προγράμματος της Χάγης, και αποτελεί τον σπουδαιότερο στρατηγικό στόχο του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης. Η διάσταση της ασφάλειας είναι παρούσα και στα τμήματα του προγράμματος που αφορούν την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Επομένως, είναι εσφαλμένη η συμπερίληψη στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ελευθερίας»: της καταπολέμησης της παράνομης μετανάστευσης, των συστημάτων βιομετρίας και πληροφοριών (ανάπτυξη και διαλειτουργικότητα βάσεων δεδομένων), της πολιτικής επιστροφής και επανεισδοχής, της ενίσχυσης των ελέγχων των συνόρων, της πολιτικής θεωρήσεων κλπ.

| 4.2.13 | Εξάλλου, το πρόγραμμα της Χάγης δίνει προτεραιότητα στην ανάγκη αποτελεσματικότερης και καταλληλότερης εφαρμογής και αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων μέτρων για την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη (25). Πριν αναπτυχθεί και προαχθεί οποιαδήποτε πολιτική σε ένα από τα τρία αυτά πεδία, θα πρέπει να διενεργείται λεπτομερής μελέτη της αποτελεσματικότητας, της αναλογικότητας και της νομιμότητας των αντίστοιχων μέτρων, διότι απαιτείται νομοθεσία καλής ποιότητας. |
| --- | --- |

4.2.13

Εξάλλου, το πρόγραμμα της Χάγης δίνει προτεραιότητα στην ανάγκη αποτελεσματικότερης και καταλληλότερης εφαρμογής και αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων μέτρων για την ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη (25). Πριν αναπτυχθεί και προαχθεί οποιαδήποτε πολιτική σε ένα από τα τρία αυτά πεδία, θα πρέπει να διενεργείται λεπτομερής μελέτη της αποτελεσματικότητας, της αναλογικότητας και της νομιμότητας των αντίστοιχων μέτρων, διότι απαιτείται νομοθεσία καλής ποιότητας.

| 4.2.14 | Είναι απαραίτητο ένα συνεκτικό και σαφές νομικό πλαίσιο για την πλήρη προστασία των προσωπικών δεδομένων και τον δικαστικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να έχουν οι υπηρεσίες της τη δυνατότητα να προβαίνουν σε συστηματική, τακτική και αυστηρή διακρίβωση (αξιολόγηση αντικτύπου) της τήρησης του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στις νομοθετικές της προτάσεις είναι πολύ θετική (26). Ωστόσο, η διακρίβωση αυτή θα πρέπει να διενεργείται και για την τελική μορφή των μέτρων που υιοθετούνται από το Συμβούλιο. Σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και πρακτικής εφαρμογής πρέπει να τηρείται η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων (ελευθερία) — όπως προβλέπεται π.χ. στο άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και στην οδηγία 95/46/EΚ (27) — και την ασφάλεια κατά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αστυνομικών αρχών και άλλων υπηρεσιών ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.2.14

Είναι απαραίτητο ένα συνεκτικό και σαφές νομικό πλαίσιο για την πλήρη προστασία των προσωπικών δεδομένων και τον δικαστικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να έχουν οι υπηρεσίες της τη δυνατότητα να προβαίνουν σε συστηματική, τακτική και αυστηρή διακρίβωση (αξιολόγηση αντικτύπου) της τήρησης του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στις νομοθετικές της προτάσεις είναι πολύ θετική (26). Ωστόσο, η διακρίβωση αυτή θα πρέπει να διενεργείται και για την τελική μορφή των μέτρων που υιοθετούνται από το Συμβούλιο. Σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και πρακτικής εφαρμογής πρέπει να τηρείται η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων (ελευθερία) — όπως προβλέπεται π.χ. στο άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και στην οδηγία 95/46/EΚ (27) — και την ασφάλεια κατά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αστυνομικών αρχών και άλλων υπηρεσιών ασφαλείας.

| 4.2.15 | Η διεύρυνση της αποστολής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ώστε να συμπεριλάβει και πτυχές που σχετίζονται με τον τρίτο πυλώνα της ΕΕ (Τίτλος VI της ΣΕΕ), θα αποτελούσε σημαντικό στοιχείο για τη διασφάλιση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στις πολιτικές που αναπτύσσει η Ένωση (28). |
| --- | --- |

4.2.15

Η διεύρυνση της αποστολής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ώστε να συμπεριλάβει και πτυχές που σχετίζονται με τον τρίτο πυλώνα της ΕΕ (Τίτλος VI της ΣΕΕ), θα αποτελούσε σημαντικό στοιχείο για τη διασφάλιση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στις πολιτικές που αναπτύσσει η Ένωση (28).

| 4.2.16 | Το πρόγραμμα της Χάγης αποδίδει μεγάλη σημασία σε μια σειρά μέτρων κατά της τρομοκρατίας, τα οποία αποσκοπούν κυρίως στην ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την ύπαρξη απειλών κατά της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας των κρατών μελών, στην καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, στη στρατηγική ανάλυση της τρομοκρατικής απειλής από τις υπηρεσίες πληροφοριών και ασφαλείας και την Ευρωπόλ, στην προστασία των κρίσιμων υποδομών και στη διαχείριση των συνεπειών. |
| --- | --- |

4.2.16

Το πρόγραμμα της Χάγης αποδίδει μεγάλη σημασία σε μια σειρά μέτρων κατά της τρομοκρατίας, τα οποία αποσκοπούν κυρίως στην ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την ύπαρξη απειλών κατά της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφαλείας των κρατών μελών, στην καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, στη στρατηγική ανάλυση της τρομοκρατικής απειλής από τις υπηρεσίες πληροφοριών και ασφαλείας και την Ευρωπόλ, στην προστασία των κρίσιμων υποδομών και στη διαχείριση των συνεπειών.

| 4.2.17 | Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα της Χάγης, στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ασφάλειας», είναι η αρχή της διαθεσιμότητας των πληροφοριών. Η αρχή αυτή θεσπίζει μια νέα προσέγγιση για τη βελτίωση της διασυνοριακής ανταλλαγής αστυνομικών πληροφοριών στην ΕΕ, η οποία βασίζεται στη δυνατότητα των διωκτικών αρχών ενός κράτους μέλους να λαμβάνουν από άλλο κράτος μέλος όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για τις έρευνές τους (29). Το ακριβές περιεχόμενο, ο πραγματικός αντίκτυπος, το πεδίο εφαρμογής και οι συνθήκες χρήσης της επαναστατικής αυτής αρχής δεν είναι καθόλου σαφή επί του παρόντος. Για την εφαρμογή της θα χρειαστεί υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης μεταξύ των αστυνομικών αρχών των ενδιαφερόμενων κρατών. Η έλλειψη αυτής της εμπιστοσύνης ήταν ένας από τους αποφασιστικούς παράγοντες που ανέκοπταν τη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι σήμερα. Είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η συνεργασία των οργανισμών, των οργάνων και των φορέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι αρμόδιοι για τα θέματα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Εξάλλου, θα πρέπει να διασφαλιστεί ο δικαστικός έλεγχος της λειτουργίας στην πράξη της αρχής της διαθεσιμότητας και των δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν με βάση την αρχή αυτή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων που διαβιβάζονται στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (30). |
| --- | --- |

4.2.17

Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα της Χάγης, στο κεφάλαιο «Ενίσχυση της ασφάλειας», είναι η αρχή της διαθεσιμότητας των πληροφοριών. Η αρχή αυτή θεσπίζει μια νέα προσέγγιση για τη βελτίωση της διασυνοριακής ανταλλαγής αστυνομικών πληροφοριών στην ΕΕ, η οποία βασίζεται στη δυνατότητα των διωκτικών αρχών ενός κράτους μέλους να λαμβάνουν από άλλο κράτος μέλος όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για τις έρευνές τους (29). Το ακριβές περιεχόμενο, ο πραγματικός αντίκτυπος, το πεδίο εφαρμογής και οι συνθήκες χρήσης της επαναστατικής αυτής αρχής δεν είναι καθόλου σαφή επί του παρόντος. Για την εφαρμογή της θα χρειαστεί υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης μεταξύ των αστυνομικών αρχών των ενδιαφερόμενων κρατών. Η έλλειψη αυτής της εμπιστοσύνης ήταν ένας από τους αποφασιστικούς παράγοντες που ανέκοπταν τη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι σήμερα. Είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η συνεργασία των οργανισμών, των οργάνων και των φορέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι αρμόδιοι για τα θέματα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Εξάλλου, θα πρέπει να διασφαλιστεί ο δικαστικός έλεγχος της λειτουργίας στην πράξη της αρχής της διαθεσιμότητας και των δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν με βάση την αρχή αυτή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων που διαβιβάζονται στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (30).

| 4.2.18 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπάρχει επαρκής συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών οργανισμών στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Το πρόγραμμα της Χάγης υποστηρίζει την ενίσχυση στην πράξη της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των εθνικών αστυνομικών, δικαστικών και τελωνειακών αρχών, καθώς και μεταξύ αυτών και της Ευρωπόλ. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τον χαρακτήρα της Ευρωπόλ ως οργάνου ευρωπαϊκού επιπέδου και να της δώσουν τη δυνατότητα να διαδραματίζει, μαζί με τη Eurojust, αποφασιστικό ρόλο στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας. Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί και εφαρμοστεί από όλα τα κράτη μέλη τα πρωτόκολλα για την τροποποίηση της Σύμβασης για την Ευρωπόλ. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον, αν θέλουμε πραγματικά να παράσχουμε στην Ευρωπόλ την υποστήριξη και τα απαραίτητα μέσα για να λειτουργεί αποτελεσματικά ως ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής αστυνομικής συνεργασίας. Αντί να ανακαθορίσουν τις αρμοδιότητές της, τα κράτη μέλη πρέπει να πειστούν για την προστιθέμενη αξία της και για την αναγκαιότητα της πλήρους συνεργασίας μαζί της. Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα επισημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2006 η Ευρωπόλ θα αντικαταστήσει τις ετήσιες εκθέσεις της για την κατάσταση της εγκληματικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με «αξιολογήσεις των απειλών» σχετικά με σοβαρές μορφές οργανωμένου εγκλήματος. Η μεγαλύτερη αυτή πρακτική χρησιμότητα του ρόλου της Ευρωπόλ πρέπει να συνοδευθεί με μια εξαντλητική δημοκρατική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια, όπως και το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, πρέπει να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη δημοκρατική εποπτεία και τον δικαστικό έλεγχο των δραστηριοτήτων της. |
| --- | --- |

4.2.18

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπάρχει επαρκής συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών οργανισμών στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Το πρόγραμμα της Χάγης υποστηρίζει την ενίσχυση στην πράξη της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των εθνικών αστυνομικών, δικαστικών και τελωνειακών αρχών, καθώς και μεταξύ αυτών και της Ευρωπόλ. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τον χαρακτήρα της Ευρωπόλ ως οργάνου ευρωπαϊκού επιπέδου και να της δώσουν τη δυνατότητα να διαδραματίζει, μαζί με τη Eurojust, αποφασιστικό ρόλο στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας. Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί και εφαρμοστεί από όλα τα κράτη μέλη τα πρωτόκολλα για την τροποποίηση της Σύμβασης για την Ευρωπόλ. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον, αν θέλουμε πραγματικά να παράσχουμε στην Ευρωπόλ την υποστήριξη και τα απαραίτητα μέσα για να λειτουργεί αποτελεσματικά ως ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής αστυνομικής συνεργασίας. Αντί να ανακαθορίσουν τις αρμοδιότητές της, τα κράτη μέλη πρέπει να πειστούν για την προστιθέμενη αξία της και για την αναγκαιότητα της πλήρους συνεργασίας μαζί της. Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα επισημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2006 η Ευρωπόλ θα αντικαταστήσει τις ετήσιες εκθέσεις της για την κατάσταση της εγκληματικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με «αξιολογήσεις των απειλών» σχετικά με σοβαρές μορφές οργανωμένου εγκλήματος. Η μεγαλύτερη αυτή πρακτική χρησιμότητα του ρόλου της Ευρωπόλ πρέπει να συνοδευθεί με μια εξαντλητική δημοκρατική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια, όπως και το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, πρέπει να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη δημοκρατική εποπτεία και τον δικαστικό έλεγχο των δραστηριοτήτων της.

| 4.2.19 | Μια άλλη σειρά μέτρων στα οποία έχει δοθεί σαφής προτεραιότητα στο πολιτικό πρόγραμμα εργασίας είναι εκείνα που βασίζονται στα συστήματα βιομετρίας και πληροφοριών. Η μη συμβατότητα των περισσότερων από αυτά τα μέτρα με τις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας και της αποτελεσματικότητας επικρίνεται τακτικά από την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (31) και από τις οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η έλλειψη επαρκών εγγυήσεων και αποτελεσματικών νομικών μέσων για την ανάπτυξή τους ενισχύει αυτά τα επιχειρήματα. Ανεξάρτητα από τις επικρίσεις που έχουν εκφραστεί για αυτά τα μέσα, στη δήλωση που υιοθετήθηκε κατά την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2005 σχετικά με την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις επιθέσεις στο Λονδίνο τονίστηκε η ανάγκη επείγουσας υιοθέτησής τους (32). |
| --- | --- |

4.2.19

Μια άλλη σειρά μέτρων στα οποία έχει δοθεί σαφής προτεραιότητα στο πολιτικό πρόγραμμα εργασίας είναι εκείνα που βασίζονται στα συστήματα βιομετρίας και πληροφοριών. Η μη συμβατότητα των περισσότερων από αυτά τα μέτρα με τις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας και της αποτελεσματικότητας επικρίνεται τακτικά από την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (31) και από τις οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η έλλειψη επαρκών εγγυήσεων και αποτελεσματικών νομικών μέσων για την ανάπτυξή τους ενισχύει αυτά τα επιχειρήματα. Ανεξάρτητα από τις επικρίσεις που έχουν εκφραστεί για αυτά τα μέσα, στη δήλωση που υιοθετήθηκε κατά την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2005 σχετικά με την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις επιθέσεις στο Λονδίνο τονίστηκε η ανάγκη επείγουσας υιοθέτησής τους (32).

| 4.2.20 | Το πρόγραμμα της Χάγης δίνει σαφή προτεραιότητα στη θέσπιση μηχανισμών αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων πολιτικών. Πριν υιοθετηθούν οι προβλεπόμενες πρωτοβουλίες, είναι απαραίτητο να διενεργηθεί λεπτομερής και ανεξάρτητη μελέτη της αποτελεσματικότητας, της προστιθέμενης αξίας, της αναλογικότητας και του ηθικού ερείσματός τους (σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών). Δεν είναι δυνατόν, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, να αναπτυχθεί μια πολιτική με ανεπανόρθωτες συνέπειες στην προστασία της ελευθερίας και της δημοκρατίας, η οποία να δημιουργήσει στη συνέχεια μεγαλύτερη ανασφάλεια για όλους. |
| --- | --- |

4.2.20

Το πρόγραμμα της Χάγης δίνει σαφή προτεραιότητα στη θέσπιση μηχανισμών αξιολόγησης των ήδη υφιστάμενων πολιτικών. Πριν υιοθετηθούν οι προβλεπόμενες πρωτοβουλίες, είναι απαραίτητο να διενεργηθεί λεπτομερής και ανεξάρτητη μελέτη της αποτελεσματικότητας, της προστιθέμενης αξίας, της αναλογικότητας και του ηθικού ερείσματός τους (σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών). Δεν είναι δυνατόν, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, να αναπτυχθεί μια πολιτική με ανεπανόρθωτες συνέπειες στην προστασία της ελευθερίας και της δημοκρατίας, η οποία να δημιουργήσει στη συνέχεια μεγαλύτερη ανασφάλεια για όλους.

| 4.2.21 | Όσον αφορά τα μέτρα για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων από τις εγκληματικές οργανώσεις, απαιτείται κατάλληλη προσέγγιση και μεταφορά των νομικών πράξεων που διευκολύνουν την αποτελεσματικότερη εποπτεία των χρηματοοικονομικών ροών για τις οποίες υπάρχει υποψία ότι χρηματοδοτούν εγκληματικές δραστηριότητες, ιδίως στο πλαίσιο της καταπολέμησης της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων (33). |
| --- | --- |

4.2.21

Όσον αφορά τα μέτρα για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων από τις εγκληματικές οργανώσεις, απαιτείται κατάλληλη προσέγγιση και μεταφορά των νομικών πράξεων που διευκολύνουν την αποτελεσματικότερη εποπτεία των χρηματοοικονομικών ροών για τις οποίες υπάρχει υποψία ότι χρηματοδοτούν εγκληματικές δραστηριότητες, ιδίως στο πλαίσιο της καταπολέμησης της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων (33).

| 4.2.22 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα έναν κώδικα ορθών πρακτικών για την αποφυγή της χρησιμοποίησης ΜΚΟ για τη χρηματοδότηση εγκληματικών οργανώσεων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έναρξη διαδικασίας διαβούλευσης της Επιτροπής με την κοινωνία των πολιτών και τις ΜΚΟ για αυτό το θέμα και εκφράζει την ανησυχία της για την αβάσιμη σύνδεση που κάνει η Επιτροπή μεταξύ ΜΚΟ και τρομοκρατίας, επειδή δημιουργεί σύγχυση και είναι εσφαλμένη. Οι ΜΚΟ και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος (34). |
| --- | --- |

4.2.22

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα έναν κώδικα ορθών πρακτικών για την αποφυγή της χρησιμοποίησης ΜΚΟ για τη χρηματοδότηση εγκληματικών οργανώσεων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έναρξη διαδικασίας διαβούλευσης της Επιτροπής με την κοινωνία των πολιτών και τις ΜΚΟ για αυτό το θέμα και εκφράζει την ανησυχία της για την αβάσιμη σύνδεση που κάνει η Επιτροπή μεταξύ ΜΚΟ και τρομοκρατίας, επειδή δημιουργεί σύγχυση και είναι εσφαλμένη. Οι ΜΚΟ και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος (34).

| 4.2.23 | Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας και την προτεραιότητα που δίδει στην ανάπτυξη μιας συνεκτικής εξωτερικής διάστασης της πολιτικής ασφαλείας, το πρόγραμμα της Χάγης προβλέπει ως ουσιώδες συμπλήρωμα της στρατηγικής αυτής την ανάπτυξη, το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 2006, ενός ολοκληρωμένου και συντονισμένου μηχανισμού διαχείρισης των εσωτερικών κρίσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις. Ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση των δυνατοτήτων όλων των κρατών μελών, δημιουργία αποθεμάτων, κατάρτιση, κοινές ασκήσεις και επιχειρησιακά σχέδια για τη διαχείριση μη στρατιωτικών κρίσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημοσιεύσει, εντός του 2005, μία απόφαση για τη δημιουργία γενικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης (ARGUS) και κέντρου διαχείρισης κρίσεων που θα συντονίζει τα υπάρχοντα συστήματα προειδοποίησης, καθώς και μία πρόταση για τη δημιουργία ενός δικτύου προειδοποίησης για τις υποδομές ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

4.2.23

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας και την προτεραιότητα που δίδει στην ανάπτυξη μιας συνεκτικής εξωτερικής διάστασης της πολιτικής ασφαλείας, το πρόγραμμα της Χάγης προβλέπει ως ουσιώδες συμπλήρωμα της στρατηγικής αυτής την ανάπτυξη, το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 2006, ενός ολοκληρωμένου και συντονισμένου μηχανισμού διαχείρισης των εσωτερικών κρίσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις. Ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση των δυνατοτήτων όλων των κρατών μελών, δημιουργία αποθεμάτων, κατάρτιση, κοινές ασκήσεις και επιχειρησιακά σχέδια για τη διαχείριση μη στρατιωτικών κρίσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δημοσιεύσει, εντός του 2005, μία απόφαση για τη δημιουργία γενικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης (ARGUS) και κέντρου διαχείρισης κρίσεων που θα συντονίζει τα υπάρχοντα συστήματα προειδοποίησης, καθώς και μία πρόταση για τη δημιουργία ενός δικτύου προειδοποίησης για τις υποδομές ζωτικής σημασίας.

| 4.2.24 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει για την κοινή στρατηγική ασφαλείας μια νέα προσέγγιση η οποία να χαρακτηρίζεται από αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα, ηθικό έρεισμα και αναλογικότητα. Για τις διάφορες μορφές τρομοκρατίας χρειάζονται διαφορετικές λύσεις και ειδικά μέσα, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε εγκληματικής πράξης. |
| --- | --- |

4.2.24

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει για την κοινή στρατηγική ασφαλείας μια νέα προσέγγιση η οποία να χαρακτηρίζεται από αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα, ηθικό έρεισμα και αναλογικότητα. Για τις διάφορες μορφές τρομοκρατίας χρειάζονται διαφορετικές λύσεις και ειδικά μέσα, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε εγκληματικής πράξης.

| 4.2.25 | Είναι επίσης απαραίτητο να μελετηθούν τα αίτια του βίαιου εξτρεμισμού των ευάλωτων ομάδων και οι διαδικασίες στρατολόγησης των τρομοκρατών, προκειμένου να αποτραπεί η ανάπτυξή τους. Η μελέτη αυτή πρέπει, επιπλέον, να συνοδευθεί με πολιτική ώθηση και δέσμευση υπέρ του συνεχούς και ανοιχτού διαλόγου μεταξύ των θρησκειών και των πολιτισμών και με καταπολέμηση της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του βίαιου εξτρεμισμού. |
| --- | --- |

4.2.25

Είναι επίσης απαραίτητο να μελετηθούν τα αίτια του βίαιου εξτρεμισμού των ευάλωτων ομάδων και οι διαδικασίες στρατολόγησης των τρομοκρατών, προκειμένου να αποτραπεί η ανάπτυξή τους. Η μελέτη αυτή πρέπει, επιπλέον, να συνοδευθεί με πολιτική ώθηση και δέσμευση υπέρ του συνεχούς και ανοιχτού διαλόγου μεταξύ των θρησκειών και των πολιτισμών και με καταπολέμηση της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του βίαιου εξτρεμισμού.

| 4.2.26 | Η Επιτροπή πρέπει να μελετήσει τη δυνατότητα συμπερίληψης της τρομοκρατίας στα εγκλήματα που αποτελούν αρμοδιότητα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. |
| --- | --- |

4.2.26

Η Επιτροπή πρέπει να μελετήσει τη δυνατότητα συμπερίληψης της τρομοκρατίας στα εγκλήματα που αποτελούν αρμοδιότητα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

4.3   Ενίσχυση της δικαιοσύνης

| 4.3.1 | Σύμφωνα με τη λογική που είχε υποστηριχθεί παλαιότερα, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε του 1999, το πρόγραμμα της Χάγης δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

4.3.1

Σύμφωνα με τη λογική που είχε υποστηριχθεί παλαιότερα, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε του 1999, το πρόγραμμα της Χάγης δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

| 4.3.2 | Έχει καταστεί εμφανές σε διάφορους τομείς (35) ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των επιμέρους δικαστικών αρχών και νομικών συστημάτων. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης είναι βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές και αστικές υποθέσεις. Οι δικαστικές αρχές και, γενικά, όλα τα όργανα που συμμετέχουν στη δικαστική διαδικασία πρέπει να θεωρούν τις αποφάσεις των αρχών των άλλων κρατών μελών ισοδύναμες με τις δικές τους. Δεν πρέπει να αμφισβητείται ούτε η δικαιοδοσία και η ποιότητα των δικαστικών αποφάσεων ούτε ο σεβασμός του δικαιώματος δίκαιης δίκης. Η έλλειψη εμπιστοσύνης, οι διαφορές μεταξύ των νομικών συστημάτων τόσο ποινικού όσο και αστικού δικαίου των κρατών μελών και η έλλειψη πλήρους και αμοιβαίας γνώσης αυτών των συστημάτων εξακολουθούν να παρεμβάλλουν εμπόδια στο διασυνοριακό όραμα για αυτές τις πολιτικές και την εδραίωση της δικαστικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.3.2

Έχει καταστεί εμφανές σε διάφορους τομείς (35) ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των επιμέρους δικαστικών αρχών και νομικών συστημάτων. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης είναι βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές και αστικές υποθέσεις. Οι δικαστικές αρχές και, γενικά, όλα τα όργανα που συμμετέχουν στη δικαστική διαδικασία πρέπει να θεωρούν τις αποφάσεις των αρχών των άλλων κρατών μελών ισοδύναμες με τις δικές τους. Δεν πρέπει να αμφισβητείται ούτε η δικαιοδοσία και η ποιότητα των δικαστικών αποφάσεων ούτε ο σεβασμός του δικαιώματος δίκαιης δίκης. Η έλλειψη εμπιστοσύνης, οι διαφορές μεταξύ των νομικών συστημάτων τόσο ποινικού όσο και αστικού δικαίου των κρατών μελών και η έλλειψη πλήρους και αμοιβαίας γνώσης αυτών των συστημάτων εξακολουθούν να παρεμβάλλουν εμπόδια στο διασυνοριακό όραμα για αυτές τις πολιτικές και την εδραίωση της δικαστικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 4.3.3 | Το πρόγραμμα της Χάγης προβλέπει την ανάπτυξη «ευρωπαϊκής δικαστικής παιδείας» βασισμένης στην εγγενή πολυμορφία των νομικών συστημάτων και παραδόσεων που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο. Εξάλλου, το πρόγραμμα ζητεί να καταβληθεί περισσότερη προσπάθεια για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και την ίδια τη δικαστική συνεργασία. Επιπλέον, τονίζεται ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη (36) πρέπει να βασίζεται στη βεβαιότητα ότι όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες έχουν πρόσβαση σε ένα δικαστικό σύστημα υψηλής ποιότητας (37). |
| --- | --- |

4.3.3

Το πρόγραμμα της Χάγης προβλέπει την ανάπτυξη «ευρωπαϊκής δικαστικής παιδείας» βασισμένης στην εγγενή πολυμορφία των νομικών συστημάτων και παραδόσεων που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο. Εξάλλου, το πρόγραμμα ζητεί να καταβληθεί περισσότερη προσπάθεια για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και την ίδια τη δικαστική συνεργασία. Επιπλέον, τονίζεται ότι η αμοιβαία εμπιστοσύνη (36) πρέπει να βασίζεται στη βεβαιότητα ότι όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες έχουν πρόσβαση σε ένα δικαστικό σύστημα υψηλής ποιότητας (37).

| 4.3.4 | Αντίθετα από το πολυετές πρόγραμμα που είχε θεσπιστεί στο Τάμπερε, το πρόγραμμα της Χάγης είναι σε γενικές γραμμές λιγότερο φιλόδοξο. Αντί να παρουσιάζει μεγάλο αριθμό μέτρων και νέων νομοθετικών προτάσεων, δίνει μεγαλύτερη σημασία στη θέσπιση ενός συστήματος αντικειμενικής και αμερόληπτης αξιολόγησης και στην εφαρμογή των ήδη υφιστάμενων μέτρων για τη δικαιοσύνη, με σεβασμό της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας. |
| --- | --- |

4.3.4

Αντίθετα από το πολυετές πρόγραμμα που είχε θεσπιστεί στο Τάμπερε, το πρόγραμμα της Χάγης είναι σε γενικές γραμμές λιγότερο φιλόδοξο. Αντί να παρουσιάζει μεγάλο αριθμό μέτρων και νέων νομοθετικών προτάσεων, δίνει μεγαλύτερη σημασία στη θέσπιση ενός συστήματος αντικειμενικής και αμερόληπτης αξιολόγησης και στην εφαρμογή των ήδη υφιστάμενων μέτρων για τη δικαιοσύνη, με σεβασμό της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας.

| 4.3.5 | Εκτός από την έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών, άλλη πολύ σημαντική αδυναμία της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις είναι η υπαγωγή της στον τρίτο πυλώνα της ΕΕ και άρα εκτός της κοινοτικής αρμοδιότητας (της κοινοτικής μεθόδου). Ο ρόλος της ΕΕ είναι, συνεπώς, πολύ περιορισμένος, γεγονός που έχει αρκετές αρνητικές συνέπειες όπως, για παράδειγμα, η έλλειψη αποτελεσματικότητας, διαφάνειας και συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία και η έλλειψη γενικής δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα, τα κράτη μέλη πρέπει να αποδεχθούν την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να αποφαίνεται για την ερμηνεία και το κύρος των αναπτυσσόμενων πολιτικών με σχετική δήλωση. |
| --- | --- |

4.3.5

Εκτός από την έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών, άλλη πολύ σημαντική αδυναμία της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις είναι η υπαγωγή της στον τρίτο πυλώνα της ΕΕ και άρα εκτός της κοινοτικής αρμοδιότητας (της κοινοτικής μεθόδου). Ο ρόλος της ΕΕ είναι, συνεπώς, πολύ περιορισμένος, γεγονός που έχει αρκετές αρνητικές συνέπειες όπως, για παράδειγμα, η έλλειψη αποτελεσματικότητας, διαφάνειας και συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία και η έλλειψη γενικής δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα, τα κράτη μέλη πρέπει να αποδεχθούν την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να αποφαίνεται για την ερμηνεία και το κύρος των αναπτυσσόμενων πολιτικών με σχετική δήλωση.

| 4.3.6 | Όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, δόθηκε σαφής προτεραιότητα στα μέτρα για την εφαρμογή της αρχής αυτής (ασφάλεια) εις βάρος της προστασίας των στοιχειωδών δικονομικών δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (ελευθερία). Ένα καλό παράδειγμα αυτής της ανισορροπίας μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας είναι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, το οποίο αποτελεί την πρώτη υλοποίηση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων στο πεδίο του ποινικού δικαίου (38). Παρά τον άμεσο αντίκτυπο του «ευρωεντάλματος» στα δικαιώματα των ατόμων, τρία χρόνια μετά την υιοθέτησή του εξακολουθεί να μην υπάρχει παράλληλο νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των δικονομικών δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές δίκες στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.6

Όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, δόθηκε σαφής προτεραιότητα στα μέτρα για την εφαρμογή της αρχής αυτής (ασφάλεια) εις βάρος της προστασίας των στοιχειωδών δικονομικών δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (ελευθερία). Ένα καλό παράδειγμα αυτής της ανισορροπίας μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας είναι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, το οποίο αποτελεί την πρώτη υλοποίηση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των δικαστικών αποφάσεων στο πεδίο του ποινικού δικαίου (38). Παρά τον άμεσο αντίκτυπο του «ευρωεντάλματος» στα δικαιώματα των ατόμων, τρία χρόνια μετά την υιοθέτησή του εξακολουθεί να μην υπάρχει παράλληλο νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των δικονομικών δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές δίκες στην ΕΕ.

| 4.3.7 | Λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη του κενού αυτού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Απρίλιο του 2004 πρόταση απόφασης-πλαισίου σχετικά με ορισμένα δικονομικά δικαιώματα στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών σε ολόκληρη την ΕΕ (2004/328). Η απόφαση αυτή καθορίζει κοινούς ελάχιστους κανόνες σχετικά με τα δικονομικά δικαιώματα που εφαρμόζονται σε όλες τις δικαστικές διαδικασίες που διεξάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό την εξακρίβωση της ενοχής ή της αθωότητας ατόμου που είναι ύποπτο για την τέλεση αξιόποινης πράξεως ή με σκοπό τη λήψη απόφασης μετά την παραδοχή της ενοχής για ποινικό αδίκημα. Καλύπτει, επίσης, τα ένδικα μέσα που μπορούν να ασκηθούν στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών (39). Αν και υπάρχουν αρκετές επικρίσεις σχετικά με τους περιορισμούς που παρουσιάζει αυτή η απόφαση όσον αφορά τα δικονομικά δικαιώματα, η υιοθέτησή της θα ενισχύσει την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Οι δυσκολίες επίτευξης πολιτικής συμφωνίας στους κόλπους του Συμβουλίου είναι τεράστιες. Είναι απαράδεκτο να μην καταλήγουν οι εκπρόσωποι των κρατών μελών σε συμφωνία σε σχέση με αυτή την πρωτοβουλία (40). Από την άλλη πλευρά, πρέπει να καταβληθεί ειδική μέριμνα ώστε η επείγουσα ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία να μην χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για να μειωθεί ακόμη περισσότερο το επίπεδο προστασίας της πρότασης όσον αφορά τη δέσμη των δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές δίκες. |
| --- | --- |

4.3.7

Λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη του κενού αυτού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Απρίλιο του 2004 πρόταση απόφασης-πλαισίου σχετικά με ορισμένα δικονομικά δικαιώματα στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών σε ολόκληρη την ΕΕ (2004/328). Η απόφαση αυτή καθορίζει κοινούς ελάχιστους κανόνες σχετικά με τα δικονομικά δικαιώματα που εφαρμόζονται σε όλες τις δικαστικές διαδικασίες που διεξάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό την εξακρίβωση της ενοχής ή της αθωότητας ατόμου που είναι ύποπτο για την τέλεση αξιόποινης πράξεως ή με σκοπό τη λήψη απόφασης μετά την παραδοχή της ενοχής για ποινικό αδίκημα. Καλύπτει, επίσης, τα ένδικα μέσα που μπορούν να ασκηθούν στο πλαίσιο αυτών των διαδικασιών (39). Αν και υπάρχουν αρκετές επικρίσεις σχετικά με τους περιορισμούς που παρουσιάζει αυτή η απόφαση όσον αφορά τα δικονομικά δικαιώματα, η υιοθέτησή της θα ενισχύσει την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Οι δυσκολίες επίτευξης πολιτικής συμφωνίας στους κόλπους του Συμβουλίου είναι τεράστιες. Είναι απαράδεκτο να μην καταλήγουν οι εκπρόσωποι των κρατών μελών σε συμφωνία σε σχέση με αυτή την πρωτοβουλία (40). Από την άλλη πλευρά, πρέπει να καταβληθεί ειδική μέριμνα ώστε η επείγουσα ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία να μην χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για να μειωθεί ακόμη περισσότερο το επίπεδο προστασίας της πρότασης όσον αφορά τη δέσμη των δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων σε ποινικές δίκες.

| 4.3.8 | Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης αποτελεί επίσης καλό παράδειγμα της έλλειψης αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της νομικής πολυπλοκότητας που επικρατεί συχνά στην ΕΕ κατά τη συνεργασία σε ποινικές δικαστικές υποθέσεις και σε θέματα ασφαλείας. Εκτός της δύσκολης διαδικασίας της μεταφοράς της απόφασης-πλαισίου στην πλειονότητα των κρατών μελών, στη Γερμανία και στην Πολωνία ασκήθηκε προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο κατά των νομικών πράξεων μεταφοράς του «ευρωεντάλματος» στο εθνικό δίκαιο, λόγω υποτιθέμενης μη συμβατότητάς τους με τους συνταγματικούς κανόνες των χωρών αυτών. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (Bundesverfassungsgericht) δήλωσε τελικά, σε απόφαση της 18ης Ιουλίου 2005 (41), ότι ο νόμος που μεταφέρει το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης στη γερμανική έννομη τάξη είναι άκυρος, επειδή παραβιάζει τις γερμανικές συνταγματικές εγγυήσεις, καθώς δεν προβλέπει δυνατότητα προσφυγής κατά της απόφασης έκδοσης ενώπιον του δικαιοδοτικού οργάνου που έλαβε αυτήν την απόφαση. |
| --- | --- |

4.3.8

Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης αποτελεί επίσης καλό παράδειγμα της έλλειψης αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της νομικής πολυπλοκότητας που επικρατεί συχνά στην ΕΕ κατά τη συνεργασία σε ποινικές δικαστικές υποθέσεις και σε θέματα ασφαλείας. Εκτός της δύσκολης διαδικασίας της μεταφοράς της απόφασης-πλαισίου στην πλειονότητα των κρατών μελών, στη Γερμανία και στην Πολωνία ασκήθηκε προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο κατά των νομικών πράξεων μεταφοράς του «ευρωεντάλματος» στο εθνικό δίκαιο, λόγω υποτιθέμενης μη συμβατότητάς τους με τους συνταγματικούς κανόνες των χωρών αυτών. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (Bundesverfassungsgericht) δήλωσε τελικά, σε απόφαση της 18ης Ιουλίου 2005 (41), ότι ο νόμος που μεταφέρει το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης στη γερμανική έννομη τάξη είναι άκυρος, επειδή παραβιάζει τις γερμανικές συνταγματικές εγγυήσεις, καθώς δεν προβλέπει δυνατότητα προσφυγής κατά της απόφασης έκδοσης ενώπιον του δικαιοδοτικού οργάνου που έλαβε αυτήν την απόφαση.

| 4.3.9 | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μία απόφαση-πλαίσιο σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων αποτελεί επίσης τμήμα του περίπλοκου γρίφου του συστήματος δικαστικής συνεργασίας στην ΕΕ (42). Σκοπός αυτής της απόφασης ήταν να αντικαταστήσει τους ισχύοντες μηχανισμούς δικαστικής συνδρομής με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης «ευρωπαϊκού εντάλματος» για τη συγκέντρωση αντικειμένων, εγγράφων και άλλων στοιχείων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Η πρόταση αυτή επικρίθηκε ανοιχτά και χαρακτηρίσθηκε πρόωρη, λόγω της ανυπαρξίας παράλληλου νομοθετικού πλαισίου για την αποτελεσματική νομική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.3.9

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μία απόφαση-πλαίσιο σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων αποτελεί επίσης τμήμα του περίπλοκου γρίφου του συστήματος δικαστικής συνεργασίας στην ΕΕ (42). Σκοπός αυτής της απόφασης ήταν να αντικαταστήσει τους ισχύοντες μηχανισμούς δικαστικής συνδρομής με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης «ευρωπαϊκού εντάλματος» για τη συγκέντρωση αντικειμένων, εγγράφων και άλλων στοιχείων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Η πρόταση αυτή επικρίθηκε ανοιχτά και χαρακτηρίσθηκε πρόωρη, λόγω της ανυπαρξίας παράλληλου νομοθετικού πλαισίου για την αποτελεσματική νομική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

| 4.3.10 | Η έλλειψη φιλοδοξίας που εμφανίζει το πρόγραμμα της Χάγης όσον αφορά τη διάσταση της δικαιοσύνης θα μπορούσε να διορθωθεί μέσω της αναγνώρισης γενικής αρμοδιότητας στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε αυτούς τους τόσο ευαίσθητους για τα κράτη μέλη τομείς. Το Δικαστήριο του Λουξεμβούργου υιοθετεί γενικά καινοτόμο και ενεργητική θέση στην ερμηνεία και την ανάπτυξη των κοινοτικών πολιτικών. Όσον αφορά την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, ειδικότερα, πρέπει να υπογραμμίσουμε μία από τις πιο πρόσφατες και πιο σημαντικές αποφάσεις του: την υπόθεση Pupino C-105/03 της 16ης Ιουνίου 2005 (43). |
| --- | --- |

4.3.10

Η έλλειψη φιλοδοξίας που εμφανίζει το πρόγραμμα της Χάγης όσον αφορά τη διάσταση της δικαιοσύνης θα μπορούσε να διορθωθεί μέσω της αναγνώρισης γενικής αρμοδιότητας στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε αυτούς τους τόσο ευαίσθητους για τα κράτη μέλη τομείς. Το Δικαστήριο του Λουξεμβούργου υιοθετεί γενικά καινοτόμο και ενεργητική θέση στην ερμηνεία και την ανάπτυξη των κοινοτικών πολιτικών. Όσον αφορά την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, ειδικότερα, πρέπει να υπογραμμίσουμε μία από τις πιο πρόσφατες και πιο σημαντικές αποφάσεις του: την υπόθεση Pupino C-105/03 της 16ης Ιουνίου 2005 (43).

| 4.3.11 | Όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις, το πρόγραμμα της Χάγης επαναλαμβάνει πόσο σημαντικό είναι να μην συνιστούν τα σύνορα μεταξύ των κρατών εμπόδιο στη διευθέτηση υποθέσεων αστικού δικαίου ή στην αίτηση και την εκτέλεση αποφάσεων για αστικές υποθέσεις. Είναι απαραίτητο να εξαλειφθούν τα νομικά και δικαστικά εμπόδια στις αστικές και οικογενειακές διαφορές με διασυνοριακές επιπτώσεις, για να διασφαλιστεί η προστασία και η άσκηση των δικαιωμάτων των πολιτών. Το πρόγραμμα αναφέρει ότι θα πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες όσον αφορά τη σύγκρουση των νόμων για τις μη συμβατικές (Ρώμη ΙΙ) και για τις συμβατικές υποχρεώσεις (Ρώμη Ι), την ευρωπαϊκή εντολή πληρωμών και τα εναλλακτικά μέσα διευθέτησης των διαφορών και των μικροδιαφορών. |
| --- | --- |

4.3.11

Όσον αφορά τη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις, το πρόγραμμα της Χάγης επαναλαμβάνει πόσο σημαντικό είναι να μην συνιστούν τα σύνορα μεταξύ των κρατών εμπόδιο στη διευθέτηση υποθέσεων αστικού δικαίου ή στην αίτηση και την εκτέλεση αποφάσεων για αστικές υποθέσεις. Είναι απαραίτητο να εξαλειφθούν τα νομικά και δικαστικά εμπόδια στις αστικές και οικογενειακές διαφορές με διασυνοριακές επιπτώσεις, για να διασφαλιστεί η προστασία και η άσκηση των δικαιωμάτων των πολιτών. Το πρόγραμμα αναφέρει ότι θα πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες όσον αφορά τη σύγκρουση των νόμων για τις μη συμβατικές (Ρώμη ΙΙ) και για τις συμβατικές υποχρεώσεις (Ρώμη Ι), την ευρωπαϊκή εντολή πληρωμών και τα εναλλακτικά μέσα διευθέτησης των διαφορών και των μικροδιαφορών.

| 4.3.12 | Η παγίωση και η ενίσχυση της συνεργασίας για την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων σε θέματα δικονομικού, οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου συγκαταλέγονται επίσης στις προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία. Ωστόσο, στο πεδίο αυτό οι διαφορές των νομικών παραδόσεων και νοοτροπιών δυσχεραίνουν την πραγματική και σταθερή πρόοδο προς έναν κοινό χώρο δικαιοσύνης. Γι' αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μελετηθούν προσεκτικά τα διάφορα μέτρα που ενισχύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την ιδέα μιας κοινής δικαστικής παιδείας στην ΕΕ (44). |
| --- | --- |

4.3.12

Η παγίωση και η ενίσχυση της συνεργασίας για την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων σε θέματα δικονομικού, οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου συγκαταλέγονται επίσης στις προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία. Ωστόσο, στο πεδίο αυτό οι διαφορές των νομικών παραδόσεων και νοοτροπιών δυσχεραίνουν την πραγματική και σταθερή πρόοδο προς έναν κοινό χώρο δικαιοσύνης. Γι' αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μελετηθούν προσεκτικά τα διάφορα μέτρα που ενισχύουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την ιδέα μιας κοινής δικαστικής παιδείας στην ΕΕ (44).

| 4.3.13 | Το πρόγραμμα της Χάγης αναφέρει ότι «για την αποτελεσματική καταπολέμηση του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος και άλλων σοβαρών εγκλημάτων και της τρομοκρατίας απαιτείται συνεργασία και συντονισμός των ανακρίσεων και, όταν αυτό είναι δυνατόν, επικεντρωμένες διώξεις από την Eurojust, σε συνεργασία με την Ευρωπόλ». Το Συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει τον «ευρωπαϊκό νόμο» για την Eurojust λαμβάνοντας υπόψη όλες τις λειτουργίες που της έχουν ανατεθεί. Πρέπει, ακόμη, να διευκρινιστεί η σχέση (συνεργασία) μεταξύ της Eurojust και της Ευρωπόλ. |
| --- | --- |

4.3.13

Το πρόγραμμα της Χάγης αναφέρει ότι «για την αποτελεσματική καταπολέμηση του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος και άλλων σοβαρών εγκλημάτων και της τρομοκρατίας απαιτείται συνεργασία και συντονισμός των ανακρίσεων και, όταν αυτό είναι δυνατόν, επικεντρωμένες διώξεις από την Eurojust, σε συνεργασία με την Ευρωπόλ». Το Συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει τον «ευρωπαϊκό νόμο» για την Eurojust λαμβάνοντας υπόψη όλες τις λειτουργίες που της έχουν ανατεθεί. Πρέπει, ακόμη, να διευκρινιστεί η σχέση (συνεργασία) μεταξύ της Eurojust και της Ευρωπόλ.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Το πρόγραμμα της Χάγης: ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ C 53 της 3.3.2005.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Το πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία – Η εταιρική σχέση για την ανανέωση της Ευρώπης στον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης», COM(2005) 184 τελικό, Βρυξέλλες, 10.5.2005.

2

(3)  Βλ. τις γνωμοδοτήσεις SOC/210-211-212 (εισηγητές: η κα King, η κα Le Nouail Marlière και ο κ. Cabra de Luna).

3

(4)  Πρόγραμμα της Χάγης, όπου προηγ., Εισαγωγή.

4

(5)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης: Απολογισμός του προγράμματος Τάμπερε και μελλοντικές κατευθύνσεις», COM(2004) 401 τελικό, Βρυξέλλες, 2.6.2004.

5

(6)  Σημειωτέον ότι η Δανία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαπραγματεύθηκαν ειδικά πρωτόκολλα, τα οποία προσαρτήθηκαν στη Συνθήκη του Άμστερνταμ και τα οποία τους παρέχουν τη δυνατότητα να μην συμμετέχουν στις πολιτικές που υιοθετούνται βάσει του Τίτλου IV της Συνθήκης ΕΚ.

6

(7)  Βλ. τις γνωμοδοτήσεις SOC/210-211-212 (εισηγητές: η κα King, η κα Le Nouail Marlière και ο κ. Cabra de Luna).

7

(8)  Βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2005) 280 τελικό, για την οποία η ΕΟΚΕ καταρτίζει αυτόν τον καιρό γνωμοδότηση (SOC/216).

8

(9)  Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η απόκτηση της ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ΕΕ C 208 της 3.9.2003 (εισηγητής: ο κ. PARIZA CASTAΝOS).

9

(10)  Βλ. τις γνωμοδοτήσεις που έχει εκδώσει η ΕΟΚΕ για το άσυλο (μετά το Τάμπερε).

10

(11)  Βλ. τη γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μετανάστευση, ένταξη και απασχόληση» (COM(2003) 336 τελικό), ΕΕ C 80 της 30.3.2004 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños).

11

(12)  Βλ. τη γνωμοδότηση για την «Πράσινη Βίβλο – Για μια κοινοτική προσέγγιση της διαχείρισης της οικονομικής μετανάστευσης» (COM(2004) 811 τελικό), ΕΕ C 286 της 17.11.2005 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños).

12

(13)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την πρόταση οδηγίας για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών (COM(2001) 386 τελικό), ΕΕ C 80 της 3.4.2002 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños).

13

(14)  Βλ. γνωμοδότηση με θέμα «Η Διεθνής Σύμβαση για τους διακινούμενους εργαζόμενους», ΕΕ C 302 της 7.12.2004 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños).

14

(15)  Βλ. τη γνωμοδότηση με τίτλο «Η μετανάστευση, η ένταξη και ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών», ΕΕ C 125 της 27.5.2002 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños), και τη γνωμοδότηση με θέμα «Μετανάστευση, ένταξη και απασχόληση», ΕΕ C 80 της 30.3.2004 (εισηγητής: ο κ. Pariza Castaños).

15

(16)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για αυτόν τον Οργανισμό, ΕΕ C 108 της 30.4.2004 (εισηγητής: ο κ. PARIZA CASTAΝOS).

16

(17)  Οδηγία 2002/90/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2002.

17

ης

(18)  Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 2002.

18

ης

(19)  Οδηγία 2004/81/EΚ της 29ης Απριλίου 2004.

19

(20)  Βλ. «Μια ασφαλής Ευρώπη σ' έναν καλύτερο κόσμο – Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας», Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 2003, Javier Solana, Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφαλείας.

20

(21)  Επισημαίνεται, μεταξύ των άλλων, η πρόταση της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ιρλανδίας, του Βασιλείου της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου για ένα σχέδιο απόφασης-πλαισίου για τη φύλαξη δεδομένων που υποβάλλονται σε επεξεργασία και αποθηκεύονται σε συνάρτηση με την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμων στο κοινό ή δεδομένων που περιλαμβάνονται σε δημόσια δίκτυα επικοινωνιών, με σκοπό την πρόληψη, τη διερεύνηση, τον εντοπισμό και τη δίωξη του εγκλήματος και των ποινικών αδικημάτων εν γένει, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας (2004/8958 της 28ης Απριλίου 2004). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε παράλληλη πρόταση οδηγίας σχετικά με τη φύλαξη δεδομένων που υποβάλλονται σε επεξεργασία σε συνάρτηση με την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμων στο κοινό (COM(2005) 438 τελικό, 21.09.05), η οποία παρέχει περισσότερες εγγυήσεις από ό,τι η διακυβερνητική πρόταση και εξασφαλίζει τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

21

ης

(22)  Βλ. άρθρο 35 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέχρι σήμερα μόνο τα εξής 14 κράτη μέλη έχουν αποδεχθεί την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου σε θέματα που σχετίζονται με τον τρίτο πυλώνα της ΕΕ: Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Σουηδία, Φινλανδία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Γαλλία, Τσεχική Δημοκρατία και Ουγγαρία.

22

(23)  Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Αυστρία.

23

(24)  Μεταξύ άλλων, μέτρα για την πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων, για τις βάσεις δεδομένων DNA, τη χρήση συνοδείας ασφαλείας στις πτήσεις, τη διασυνοριακή αρωγή σε περίπτωση σημαντικών συμβάντων, κρίσεων, καταστροφών και σοβαρών ατυχημάτων και την υποστήριξη στις περιπτώσεις επαναπατρισμού παράνομων μεταναστών.

24

(25)  Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, 2001/470/EΚ, 28 Μαΐου 2001, EΕ L 174, 27.6.2001.

25

(26)  Ανακοίνωση της Επιτροπής «Η τήρηση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στο πλαίσιο των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής - Μεθοδολογία συστηματικού και αυστηρού ελέγχου», COM(2005) 172 τελικό, 27.4.2005.

26

(27)  Οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, ΕΕ L 281 της 23.10.1995.

27

ης

(28)  Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη χορήγηση εξουσιοδότησης στον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να ασκεί τις δραστηριότητές του στους τομείς που αναφέρονται στον τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, COM(2005) 280 τελικό, 30 Ιουνίου 2005, 2005/0125/CNS.

28

(29)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 12 Οκτωβρίου 2005 πρόταση απόφασης-πλαισίου σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο της αρχής της διαθεσιμότητας (COM(2005) 490 τελικό, 12.10.2005).

29

(30)  Απόφαση-πλαίσιο σχετικά με τη μεταβίβαση προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (COM(2005)475, 4.10.2005).

30

(31)  Έκθεση σχετικά με την πρωτοβουλία της Δημοκρατίας της Γαλλίας, της Ιρλανδίας, του Βασιλείου της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου για μία απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με τη φύλαξη δεδομένων, των οποίων η επεξεργασία και διατήρηση σχετίζονται με την παροχή δημοσίων υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή τα οποία υπάρχουν σε δημόσια δίκτυα επικοινωνίας, με σκοπό την πρόληψη, διερεύνηση, διαπίστωση και δίωξη αξιοποίνων πράξεων στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η τρομοκρατία [8958/2004 - C6-0198/2004 - 2004/0813(CNS)], Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εισηγητής: Alexander Nuno Alvaro, 31.5.2005

31

(32)  Οι προτάσεις αυτές, οι οποίες αποτελούν ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν, περιλαμβάνουν για παράδειγμα: τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας και της συνέργιας μεταξύ των βάσεων δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί από τη δεύτερη γενιά του συστήματος πληροφοριών του Σένγκεν (SIS II), το σύστημα πληροφόρησης για τις θεωρήσεις (VIS) και το Eurodac, την ενσωμάτωση βιομετρικών αναγνωριστικών στοιχείων στα ταξιδιωτικά έγγραφα, στις θεωρήσεις, στα διαβατήρια, στις άδειες διαμονής και στα συστήματα πληροφόρησης, τη διατήρηση των δεδομένων που έχουν υποστεί επεξεργασία σε σχέση με την παροχή δημόσιων υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τη διαπίστωση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών δραστηριοτήτων, την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τους επιβάτες αεροπορικών εταιρειών (PNR) για λόγους ασφάλειας των πτήσεων με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία, την αμοιβαία πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων DNA και δακτυλικών αποτυπωμάτων κλπ.

32

(33)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την «Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας» (COM (2004) 448 τελικό), ΕΕ C 267 της 27.10.2005 (εισηγητής: ο κ. Simpson).

33

(34)  Βλ. το σχέδιο γνωμοδότησης του ειδικευμένου τμήματος «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» για την Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ειδικού προγράμματος «Πρόληψη, ετοιμότητα και διαχείριση των συνεπειών της τρομοκρατίας» για την περίοδο 2007-2013 – Γενικό πρόγραμμα «Ασφάλεια και προστασία των ελευθεριών», SOC/212, εισηγητής: ο κ. Cabra de Luna, Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2005.

34

(35)  Π. χ. σε σχέση με τον κοινοτικό τελωνειακό κώδικα (βλ. κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου της 12ης Οκτωβρίου 1992 περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, ΕΕ L 302 της 19.10.1992, σ. 1- 50).

35

(36)  Πρόγραμμα της Χάγης, όπου προηγ. (υποσημείωση 1), σημείο 3.2 «Οικοδόμηση εμπιστοσύνης και αμοιβαία εμπιστοσύνη».

36

(37)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο σχέδιο δράσης της για την εφαρμογή του προγράμματος, δηλώνει ότι «η Ένωση πρέπει να εκπονήσει όχι μόνο διατάξεις σχετικά με τη δικαιοδοσία, την αναγνώριση και τη σύγκρουση των νομοθεσιών, αλλά και μέτρα για την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, με τη θέσπιση στοιχειωδών διαδικαστικών κανόνων και την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ποιότητας των δικαιοδοτικών συστημάτων, ιδίως όσον αφορά τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης και τον σεβασμό των δικαιωμάτων υπεράσπισης».

37

«η Ένωση πρέπει να εκπονήσει όχι μόνο διατάξεις σχετικά με τη δικαιοδοσία, την αναγνώριση και τη σύγκρουση των νομοθεσιών, αλλά και μέτρα για την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, με τη θέσπιση στοιχειωδών διαδικαστικών κανόνων και την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ποιότητας των δικαιοδοτικών συστημάτων, ιδίως όσον αφορά τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης και τον σεβασμό των δικαιωμάτων υπεράσπισης»

(38)  Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών, 2002/584/ΔΕΥ, EΕ L 190 της 18.7.2002, σ. 1.

38

(39)  Πρόταση απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένα δικονομικά δικαιώματα στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (COM(2004) 328 τελικό της 28.4.2004).

39

(40)  Η πρόταση περιλαμβάνει τα εξής δικαιώματα: συνδρομή δικηγόρου, πρόσβαση σε δωρεάν διερμηνεία και μετάφραση, παροχή της δέουσας μέριμνας στα πρόσωπα που αδυνατούν να κατανοήσουν ή να παρακολουθήσουν τη διαδικασία, δικαίωμα επικοινωνίας με τις προξενικές αρχές όταν πρόκειται για αλλοδαπό ύποπτο και γνωστοποίηση στους υπόπτους των δικαιωμάτων τους (με την επίδοση σε αυτούς «Εγγράφου δικαιωμάτων»), άρθρα 2-16 της πρότασης,

40

(41)  Απόφαση της 18ης Ιουλίου 2002, 2 BvR 2236/04, Bundesverfassungsgericht.

41

ης

(42)  Πρόταση απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων για τη συγκέντρωση αντικειμένων, εγγράφων και δεδομένων με σκοπό τη χρησιμοποίησή τους στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (COM(2003) 688 τελικό, 14 Νοεμβρίου 2003, CNS 2003/0270).

42

(43)  Η αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως αφορούσε την ερμηνεία ορισμένων άρθρων της απόφασης-πλαισίου 2001/220/ΔΕΥ της 15ης Μαρτίου 2001 σχετικά με το καθεστώς των θυμάτων σε ποινικές διαδικασίες. Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κατά της κας Pupino, νηπιαγωγού από την Ιταλία, η οποία κατηγορείτο ότι είχε προξενήσει σωματικές βλάβες σε μαθητές κάτω των 5 ετών. Η απόφαση της υπόθεσης Pupino αποτελεί ένα επαναστατικό βήμα στη διαδικασία οικοδόμησης ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, καθώς είναι η πρώτη φορά που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναγνωρίζει ανοιχτά το άμεσο αποτέλεσμα των «αποφάσεων-πλαισίων» και τον δεσμευτικό χαρακτήρα που έχει για τα εθνικά δικαστικά όργανα η υποχρέωση σύμφωνης ερμηνείας του εθνικού δικαίου. Το Δικαστήριο δήλωσε, εξάλλου, ότι «γ Ένωση δύσκολα θα μπορούσε να εκπληρώσει αποτελεσματικά την αποστολή της, αν η αρχή της έντιμης συνεργασίας, κατά την οποία τα κράτη μέλη λαμβάνουν, μεταξύ άλλων, κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που υπέχουν κατά το δίκαιο της Ένωσης, δεν ίσχυε επίσης για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, η οποία άλλωστε στηρίζεται πλήρως (...) στη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των οργάνων της Ένωσης». Η σχέση (και η συμβατότητα) μεταξύ αυτής της απόφασης του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της απόφασης του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου με την οποία ακυρώνεται η νομοθεσία μεταφοράς του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης μένει ανοιχτή προς ερμηνεία.

43

ης

«γ Ένωση δύσκολα θα μπορούσε να εκπληρώσει αποτελεσματικά την αποστολή της, αν η αρχή της έντιμης συνεργασίας, κατά την οποία τα κράτη μέλη λαμβάνουν, μεταξύ άλλων, κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που υπέχουν κατά το δίκαιο της Ένωσης, δεν ίσχυε επίσης για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, η οποία άλλωστε στηρίζεται πλήρως (...) στη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των οργάνων της Ένωσης».

(44)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις» (ΕΕ C 139 της 11.5.2001) και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την «Πρωτοβουλία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας για την έκδοση κανονισμού του Συμβουλίου για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις» (ΕΕ C 139 της 11.5.2001).

44

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/131 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/131

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ακόλουθες προτάσεις:

| — | «Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 40/94 όσον αφορά τη θητεία του προέδρου του γραφείου εναρμόνισης στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς |
| --- | --- |

—

«Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 40/94 όσον αφορά τη θητεία του προέδρου του γραφείου εναρμόνισης στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς

| — | Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2100/94 όσον αφορά τη θητεία του προέδρου του Κοινοτικού Γραφείου Φυτικών Ποικιλιών |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2100/94 όσον αφορά τη θητεία του προέδρου του Κοινοτικού Γραφείου Φυτικών Ποικιλιών

| — | Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2007/2004 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή και του αναπληρωτή εκτελεστικού διευθυντή του ευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2007/2004 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή και του αναπληρωτή εκτελεστικού διευθυντή του ευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2062/94 σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2062/94 σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 σχετικά με τη σύσταση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια στη θάλασσα όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 σχετικά με τη σύσταση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια στη θάλασσα όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή και των διευθυντών του ευρωπαϊκού οργανισμού ασφάλειας της αεροπορίας |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή και των διευθυντών του ευρωπαϊκού οργανισμού ασφάλειας της αεροπορίας

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 881/2004 σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 881/2004 σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1035/97 σχετικά με την ίδρυση Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1035/97 σχετικά με την ίδρυση Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 για την ίδρυση του ευρωπαϊκού οργανισμού περιβάλλοντος και του ευρωπαϊκού δικτύου πληροφοριών και παρατηρήσεων σχετικά με το περιβάλλον όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 για την ίδρυση του ευρωπαϊκού οργανισμού περιβάλλοντος και του ευρωπαϊκού δικτύου πληροφοριών και παρατηρήσεων σχετικά με το περιβάλλον όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 337/75 περί δημιουργίας ευρωπαϊκού κέντρου για την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 337/75 περί δημιουργίας ευρωπαϊκού κέντρου για την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1365/75 περί δημιουργίας ευρωπαϊκού ιδρύματος για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή και του αναπληρωτή διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1365/75 περί δημιουργίας ευρωπαϊκού ιδρύματος για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή και του αναπληρωτή διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1360/90 για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1360/90 για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 302/93 σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκού κέντρου παρακολούθησης ναρκωτικών και τοξικομανίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 302/93 σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκού κέντρου παρακολούθησης ναρκωτικών και τοξικομανίας όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2004 σχετικά με την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 851/2004 σχετικά με την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, όσον αφορά τη θητεία του διευθυντή

| — | Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 726/2004 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων» |
| --- | --- |

—

Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 726/2004 όσον αφορά τη θητεία του εκτελεστικού διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων»

COM((2005) 190 τελικό — 2005/0077 (CNS) — 2005/0078 (CNS) — 2005/0089 (CNS) — 2005/0085 (COD) — 2005/0086 (COD) — 2005/0087 (COD) — 2005/0088 (COD) — 2005/0080 (CNS) — 2005/0072 (COD) — 2005/0073 (COD) — 2005/0074 (COD) — 2005/0075 (COD) — 2005/0076 (COD) — 2005/0081 (COD) — 2005/0082 (COD) — 2005/0083 (COD)

(2006/C 65/23)

Στις 17 Ιουνίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Στις 12 Ιουλίου 2005, το Προεδρείο ανέθεσε στο ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005), αποφάσισε να ορίσει γενική εισηγήτρια την κα CSER (1) και υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 92 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

1.   Περίληψη της πρότασης κανονισμού

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει πρόταση κανονισμού με στόχο την εναρμόνιση των διαδικασιών διορισμού των διευθυντών και αναπληρωτών διευθυντών των οργανισμών με την τροποποίηση, μεταξύ άλλων, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2007/2004 του Συμβουλίου.
  Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών αφορά 18 οργανισμούς και αναφέρεται σε ορισμένες διατάξεις σχετικά με τους οργανισμούς αυτούς όσον αφορά τις θητείες των εκτελεστικών διευθυντών και των αναπληρωτών εκτελεστικών διευθυντών τους.
  Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφιστάμενων κανονισμών δεν τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2667/2000 του Συμβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανασυγκρότησης, ούτε και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 460/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών. Η αιτιολογία που προβάλλεται σχετικά είναι ότι, δεδομένου ότι οι οργανισμοί αυτοί έχουν περιορισμένο χρονικό διάστημα ύπαρξης, οι κανονισμοί που τους αφορούν δεν περιλαμβάνουν διατάξεις για την παράταση της θητείας των διευθυντών τους και των αναπληρωτών τους.
  Οι κανονισμοί που έχουν προταθεί για την τροποποίηση των κανονισμών για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων και για την Κοινοτική Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας βρίσκονται στη φάση της διαδικασίας υιοθέτησης· η πρόταση τροποποίησης με στόχο την εναρμόνιση της νομοθεσίας έχει ήδη προβλεφθεί. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει πρόταση κανονισμού με στόχο την εναρμόνιση των διαδικασιών διορισμού των διευθυντών και αναπληρωτών διευθυντών των οργανισμών με την τροποποίηση, μεταξύ άλλων, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2007/2004 του Συμβουλίου.

Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών αφορά 18 οργανισμούς και αναφέρεται σε ορισμένες διατάξεις σχετικά με τους οργανισμούς αυτούς όσον αφορά τις θητείες των εκτελεστικών διευθυντών και των αναπληρωτών εκτελεστικών διευθυντών τους.

Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφιστάμενων κανονισμών δεν τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2667/2000 του Συμβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανασυγκρότησης, ούτε και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 460/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών. Η αιτιολογία που προβάλλεται σχετικά είναι ότι, δεδομένου ότι οι οργανισμοί αυτοί έχουν περιορισμένο χρονικό διάστημα ύπαρξης, οι κανονισμοί που τους αφορούν δεν περιλαμβάνουν διατάξεις για την παράταση της θητείας των διευθυντών τους και των αναπληρωτών τους.

Οι κανονισμοί που έχουν προταθεί για την τροποποίηση των κανονισμών για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων και για την Κοινοτική Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας βρίσκονται στη φάση της διαδικασίας υιοθέτησης· η πρόταση τροποποίησης με στόχο την εναρμόνιση της νομοθεσίας έχει ήδη προβλεφθεί.

| 1.2 | Οι προτάσεις κανονισμών συνιστούν τροποποιήσεις υφισταμένων κανονισμών σχετικά με 18 οργανισμούς και τροποποιούν κατά παρόμοιο τρόπο τον καθένα από τους κανονισμούς αυτούς, στο προοίμιό του.
  Η τυποποιημένη πρόταση τροποποίησης αναφέρει ότι ο οργανισμός διοικείται από έναν διευθυντή που διορίζεται κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, ότι η θητεία του είναι πενταετής και ότι η περίοδος αυτή, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και μετά από αξιολόγηση, μπορεί να παραταθεί μία φορά για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη.
  Στα πλαίσια της αξιολόγησης, η Επιτροπή εκτιμά τα αποτελέσματα της πρώτης θητείας και τον τρόπο με τον οποίο επετεύχθησαν, καθώς και τις αποστολές και τις ανάγκες του οργανισμού για τα επόμενα έτη. |
| --- | --- |

1.2

Οι προτάσεις κανονισμών συνιστούν τροποποιήσεις υφισταμένων κανονισμών σχετικά με 18 οργανισμούς και τροποποιούν κατά παρόμοιο τρόπο τον καθένα από τους κανονισμούς αυτούς, στο προοίμιό του.

Η τυποποιημένη πρόταση τροποποίησης αναφέρει ότι ο οργανισμός διοικείται από έναν διευθυντή που διορίζεται κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, ότι η θητεία του είναι πενταετής και ότι η περίοδος αυτή, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και μετά από αξιολόγηση, μπορεί να παραταθεί μία φορά για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη.

Στα πλαίσια της αξιολόγησης, η Επιτροπή εκτιμά τα αποτελέσματα της πρώτης θητείας και τον τρόπο με τον οποίο επετεύχθησαν, καθώς και τις αποστολές και τις ανάγκες του οργανισμού για τα επόμενα έτη.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την κατάρτιση, εκ μέρους της Επιτροπής, πρότασης τροποποίησης των κανονισμών του Συμβουλίου, η οποία αφορά την εναρμόνιση των -αποκλινόντων σήμερα- κανόνων οι οποίοι διέπουν τις διαδικασίες διορισμού και παράτασης της θητείας των εκτελεστικών διευθυντών και των αναπληρωτών τους για 18 ευρωπαϊκούς οργανισμούς. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την κατάρτιση, εκ μέρους της Επιτροπής, πρότασης τροποποίησης των κανονισμών του Συμβουλίου, η οποία αφορά την εναρμόνιση των -αποκλινόντων σήμερα- κανόνων οι οποίοι διέπουν τις διαδικασίες διορισμού και παράτασης της θητείας των εκτελεστικών διευθυντών και των αναπληρωτών τους για 18 ευρωπαϊκούς οργανισμούς.

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και ενθαρρύνει τη βούληση της Επιτροπής για εναρμόνιση των διαδικασιών, δεδομένου ότι αυτή προσδίδει μεγαλύτερη σαφήνεια και ευελιξία στην σχετική με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα νομοθεσία. Όχι μόνον διασαφηνίζεται η νομοθεσία, αλλά επίσης ενοποιούνται και απλουστεύονται οι δραστηριότητες των ευρωπαϊκών οργανισμών και οι κατευθύνσεις που ορίζει γι' αυτούς η Επιτροπή.
  Η σαφήνεια αυτή και η απλούστευση ενδέχεται επίσης να φανεί χρήσιμη στους εκτελεστικούς διευθυντές και τους αναπληρωτές τους, καθώς θα εμφανίζονται σαφέστερα οι αποστολές και οι αρμοδιότητες των οργανισμών που έχουν επιφορτιστεί με διάφορες δραστηριότητες. Οι κανονισμοί για τη σύσταση των διαφόρων οργανισμών, επειδή περιελάμβαναν αντιφατικούς όρους — για παράδειγμα, όσον αφορά το διορισμό των εκτελεστικών διευθυντών, των διευθυντών και των αναπληρωτών τους και την ανανέωση, παράταση και συνέχιση — και επειδή θέσπιζαν θητείες διαφορετικής διάρκειας, δημιουργούσαν κάποια σύγχυση κατά την εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τα νομικά καθεστώτα που συνδέονται με τους διορισμούς και τις θητείες. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί και ενθαρρύνει τη βούληση της Επιτροπής για εναρμόνιση των διαδικασιών, δεδομένου ότι αυτή προσδίδει μεγαλύτερη σαφήνεια και ευελιξία στην σχετική με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα νομοθεσία. Όχι μόνον διασαφηνίζεται η νομοθεσία, αλλά επίσης ενοποιούνται και απλουστεύονται οι δραστηριότητες των ευρωπαϊκών οργανισμών και οι κατευθύνσεις που ορίζει γι' αυτούς η Επιτροπή.

Η σαφήνεια αυτή και η απλούστευση ενδέχεται επίσης να φανεί χρήσιμη στους εκτελεστικούς διευθυντές και τους αναπληρωτές τους, καθώς θα εμφανίζονται σαφέστερα οι αποστολές και οι αρμοδιότητες των οργανισμών που έχουν επιφορτιστεί με διάφορες δραστηριότητες. Οι κανονισμοί για τη σύσταση των διαφόρων οργανισμών, επειδή περιελάμβαναν αντιφατικούς όρους — για παράδειγμα, όσον αφορά το διορισμό των εκτελεστικών διευθυντών, των διευθυντών και των αναπληρωτών τους και την ανανέωση, παράταση και συνέχιση — και επειδή θέσπιζαν θητείες διαφορετικής διάρκειας, δημιουργούσαν κάποια σύγχυση κατά την εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τα νομικά καθεστώτα που συνδέονται με τους διορισμούς και τις θητείες.

3.   Ειδικές Παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον επιδιωκόμενο στόχο της τροποποίησης των κανονισμών, παρατηρεί όμως ότι, μεταξύ των οργανισμών που αναφέρονται στην πρόταση, θα πρέπει να επέλθουν τροποποιήσεις επίσης και στην περίπτωση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, αντίθετα προς τα όσα προτείνει η Επιτροπή. Πράγματι, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1360/90 του Συμβουλίου, στο άρθρο 7, παράγραφος 1, ορίζει ότι: «Ο διευθυντής του ιδρύματος διορίζεται από το διοικητικό συμβούλιο με πρόταση της Επιτροπής, για πενταετή θητεία, η οποία είναι ανανεώσιμη.»
  Στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση των υφιστάμενων κανονισμών χρησιμοποιείται παντού το ρήμα «παρατείνω» και όχι «ανανεώνω». |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον επιδιωκόμενο στόχο της τροποποίησης των κανονισμών, παρατηρεί όμως ότι, μεταξύ των οργανισμών που αναφέρονται στην πρόταση, θα πρέπει να επέλθουν τροποποιήσεις επίσης και στην περίπτωση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, αντίθετα προς τα όσα προτείνει η Επιτροπή. Πράγματι, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1360/90 του Συμβουλίου, στο άρθρο 7, παράγραφος 1, ορίζει ότι: «Ο διευθυντής του ιδρύματος διορίζεται από το διοικητικό συμβούλιο με πρόταση της Επιτροπής, για πενταετή θητεία, η οποία είναι ανανεώσιμη.»

Στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση των υφιστάμενων κανονισμών χρησιμοποιείται παντού το ρήμα «παρατείνω» και όχι «ανανεώνω».

| 3.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα άρθρα της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με το διορισμό των δικαστών, στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή στην Αιτιολογική Έκθεση της πρότασης, δηλαδή τα άρθρα 223 και 225, δεν αναφέρονται όπως θα έπρεπε: θα έπρεπε να γίνεται αναφορά στο άρθρο 224 και όχι στο άρθρο 225. |
| --- | --- |

3.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα άρθρα της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με το διορισμό των δικαστών, στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή στην Αιτιολογική Έκθεση της πρότασης, δηλαδή τα άρθρα 223 και 225, δεν αναφέρονται όπως θα έπρεπε: θα έπρεπε να γίνεται αναφορά στο άρθρο 224 και όχι στο άρθρο 225.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απορία της διαπιστώνοντας ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2667/2000 του Συμβουλίου, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανασυγκρότησης, ο οποίος όριζε τη διάρκεια της θητείας του διευθυντή σε 30 μήνες, και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2068/2004 του Συμβουλίου, ο οποίος τροποποιεί τον προηγούμενο και παρατείνει τη δραστηριότητα της Υπηρεσίας αυτής από το διάστημα αυτό των 30 μηνών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, δεν ανταποκρίνονται στους στόχους εναρμόνισης που έχουν τεθεί. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απορία της διαπιστώνοντας ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2667/2000 του Συμβουλίου, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανασυγκρότησης, ο οποίος όριζε τη διάρκεια της θητείας του διευθυντή σε 30 μήνες, και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2068/2004 του Συμβουλίου, ο οποίος τροποποιεί τον προηγούμενο και παρατείνει τη δραστηριότητα της Υπηρεσίας αυτής από το διάστημα αυτό των 30 μηνών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, δεν ανταποκρίνονται στους στόχους εναρμόνισης που έχουν τεθεί.

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ δεν κατανοεί για ποιο λόγο η Επιτροπή, εάν επιθυμεί την εναρμόνιση, δεν εφαρμόζει την ίδια αρχή και σχετικά με την ορολογία που χρησιμοποιείται για τους τίτλους που αφορούν τις θέσεις των διοικητικών στελεχών.
  Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι είναι μάλλον απίθανο και απαράδεκτο ένας οργανισμός τόσο σημαντικός και πολυδάπανος όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών να ιδρύεται για περίοδο μόνο πέντε ετών. Με βάση, λοιπόν, τη διαπίστωση ότι η δραστηριότητα των άλλων οργανισμών που είχαν συσταθεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα παρατάθηκε, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το ίδιο θα συμβεί και με τον οργανισμό αυτόν. Επομένως, θα πρέπει από τώρα να προετοιμαστεί η τροποποίηση του κανονισμού.
  Οι στόχοι και οι αποστολές που ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 460/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2004, για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών δικαιολογούν από μόνοι τους τη σύσταση που διατυπώνει η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ δεν κατανοεί για ποιο λόγο η Επιτροπή, εάν επιθυμεί την εναρμόνιση, δεν εφαρμόζει την ίδια αρχή και σχετικά με την ορολογία που χρησιμοποιείται για τους τίτλους που αφορούν τις θέσεις των διοικητικών στελεχών.

Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι είναι μάλλον απίθανο και απαράδεκτο ένας οργανισμός τόσο σημαντικός και πολυδάπανος όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών να ιδρύεται για περίοδο μόνο πέντε ετών. Με βάση, λοιπόν, τη διαπίστωση ότι η δραστηριότητα των άλλων οργανισμών που είχαν συσταθεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα παρατάθηκε, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το ίδιο θα συμβεί και με τον οργανισμό αυτόν. Επομένως, θα πρέπει από τώρα να προετοιμαστεί η τροποποίηση του κανονισμού.

Οι στόχοι και οι αποστολές που ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 460/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2004, για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών δικαιολογούν από μόνοι τους τη σύσταση που διατυπώνει η ΕΟΚΕ.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους στόχους εναρμόνισης, διασαφήνισης και απλούστευσης που ορίζει η Επιτροπή. Ωστόσο, δεν κατανοεί για ποιον λόγο δεν λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή το άρθρο 27 (77) του Κεφαλαίου 1 (Πρόσληψη) του Τίτλου ΙΙΙ (Σταδιοδρομία του υπαλλήλου) του Κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που έχει ως εξής:
  «Η πρόσληψη πρέπει να εξασφαλίζει στο όργανο τη συνεργασία υπαλλήλων που κατέχουν τα πιο υψηλά προσόντα ικανότητας, αποδόσεως και ακεραιότητας και επιλέγονται με την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών των Κοινοτήτων».
  Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών που εκπονήθηκε από την Επιτροπή καταστρατηγεί κατάφωρα την απαίτηση αυτή, καθώς αποκλείει, με την πρόφαση δημοσιονομικής οικονομίας, τη δημοσίευση επίσημου διαγωνισμού, δηλαδή την διαδικασία επιλογής που προβλέπει η Συνθήκη ΕΚ. Στην αιτιολογική σκέψη της πρότασης κανονισμού, η Επιτροπή απέχει ηθελημένα από τη δημοσίευση επίσημων διαγωνισμών που προβλέπει η Συνθήκη, με την πρόφαση ότι κρίνεται σκοπιμότερο να ενεργήσει διαφορετικά.
  Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια απομάκρυνση από τις απαιτήσεις που προβλέπουν η Συνθήκη και ο Κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, δεδομένου ότι, εάν δεχόταν κάτι τέτοιο, αυτό θα σήμαινε ότι κανένας πολίτης των δέκα νέων κρατών μελών δεν θα είχε πιθανότητες να διοριστεί σε θέση διευθυντή, εκτελεστικού διευθυντή, αναπληρωτή διευθυντή ή αναπληρωτή εκτελεστικού διευθυντή ενός οργανισμού.
  Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την πρόταση να έχουν οι αρμόδιοι οργανισμοί δυνατότητα επιλογής μεταξύ παράτασης της θητείας και έναρξης νέας διαδικασίας πρόσληψης.
  Η άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι πρέπει να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Η ενίσχυση, όμως, αυτή της εμπιστοσύνης διακυβεύεται επικίνδυνα εάν οι ευρωπαίοι πολίτες που διαμένουν στα δέκα νέα κράτη μέλη διαπιστώσουν ότι τους είναι πρακτικά αδύνατη η πρόσβαση σε διευθυντική θέση στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  Από τους 20 ευρωπαϊκούς οργανισμούς, μόνον ένας έχει επικεφαλής ευρωπαίο πολίτη που προέρχεται από ένα από τα δέκα νέα κράτη μέλη.
  Η ΕΟΚΕ συνιστά, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που προαναφέρονται, καθώς και των κανόνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την ισότητα ευκαιριών, να επανεξετάσει προσεκτικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την πρότασή της για τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τους στόχους εναρμόνισης, διασαφήνισης και απλούστευσης που ορίζει η Επιτροπή. Ωστόσο, δεν κατανοεί για ποιον λόγο δεν λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή το άρθρο 27 (77) του Κεφαλαίου 1 (Πρόσληψη) του Τίτλου ΙΙΙ (Σταδιοδρομία του υπαλλήλου) του Κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που έχει ως εξής:

«Η πρόσληψη πρέπει να εξασφαλίζει στο όργανο τη συνεργασία υπαλλήλων που κατέχουν τα πιο υψηλά προσόντα ικανότητας, αποδόσεως και ακεραιότητας και επιλέγονται με την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών των Κοινοτήτων».

Η πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών που εκπονήθηκε από την Επιτροπή καταστρατηγεί κατάφωρα την απαίτηση αυτή, καθώς αποκλείει, με την πρόφαση δημοσιονομικής οικονομίας, τη δημοσίευση επίσημου διαγωνισμού, δηλαδή την διαδικασία επιλογής που προβλέπει η Συνθήκη ΕΚ. Στην αιτιολογική σκέψη της πρότασης κανονισμού, η Επιτροπή απέχει ηθελημένα από τη δημοσίευση επίσημων διαγωνισμών που προβλέπει η Συνθήκη, με την πρόφαση ότι κρίνεται σκοπιμότερο να ενεργήσει διαφορετικά.

Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια απομάκρυνση από τις απαιτήσεις που προβλέπουν η Συνθήκη και ο Κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, δεδομένου ότι, εάν δεχόταν κάτι τέτοιο, αυτό θα σήμαινε ότι κανένας πολίτης των δέκα νέων κρατών μελών δεν θα είχε πιθανότητες να διοριστεί σε θέση διευθυντή, εκτελεστικού διευθυντή, αναπληρωτή διευθυντή ή αναπληρωτή εκτελεστικού διευθυντή ενός οργανισμού.

Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με την πρόταση να έχουν οι αρμόδιοι οργανισμοί δυνατότητα επιλογής μεταξύ παράτασης της θητείας και έναρξης νέας διαδικασίας πρόσληψης.

Η άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι πρέπει να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Η ενίσχυση, όμως, αυτή της εμπιστοσύνης διακυβεύεται επικίνδυνα εάν οι ευρωπαίοι πολίτες που διαμένουν στα δέκα νέα κράτη μέλη διαπιστώσουν ότι τους είναι πρακτικά αδύνατη η πρόσβαση σε διευθυντική θέση στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από τους 20 ευρωπαϊκούς οργανισμούς, μόνον ένας έχει επικεφαλής ευρωπαίο πολίτη που προέρχεται από ένα από τα δέκα νέα κράτη μέλη.

Η ΕΟΚΕ συνιστά, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που προαναφέρονται, καθώς και των κανόνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την ισότητα ευκαιριών, να επανεξετάσει προσεκτικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την πρότασή της για τροποποίηση των υφισταμένων κανονισμών.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Με την επιφύλαξη της έγκρισης από τη Σύνοδο Ολομέλειας.

1

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/134 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/134

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (2005-2010)

COM(2005) 177 τελικό

(2006/C 65/24)

Στις 3 Μαΐου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πράσινη Βίβλο για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (2005-2010)»

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Οκτωβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ravoet.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Ιστορικό

| 1.1 | Η Πράσινη Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δρομολογεί νέες ιδέες για την περαιτέρω ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ. Εστιάζεται πρωτίστως στην εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες (ΣΔΧΥ) και την προώθηση της συνεργασίας αντί στην υποβολή νέων νομοθετικών προτάσεων. Επιπλέον, διερευνά νέους τρόπους βελτίωσης της διασυνοριακής πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες λιανικής και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. |
| --- | --- |

1.1

Η Πράσινη Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δρομολογεί νέες ιδέες για την περαιτέρω ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ. Εστιάζεται πρωτίστως στην εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες (ΣΔΧΥ) και την προώθηση της συνεργασίας αντί στην υποβολή νέων νομοθετικών προτάσεων. Επιπλέον, διερευνά νέους τρόπους βελτίωσης της διασυνοριακής πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες λιανικής και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.

| 1.2 | Η Πράσινη Βίβλος υπογραμμίζει την βραχυπρόθεσμη ανάγκη ολοκλήρωσης των νομοθετικών προτάσεων που βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Τονίζει, επίσης, την ανάγκη για αποτελεσματική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίες σε τρεις φάσεις: αποτελεσματική μεταφορά των ευρωπαϊκών κανόνων στις εθνικές νομοθεσίες· αυστηρότερος έλεγχος της εφαρμογής τους από τις εποπτικές αρχές· και συνεχής εκ των υστέρων αξιολόγηση. Η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι σε όλα τα στάδια της μελλοντικής κανονιστικής διαδικασίας θα εφαρμοστεί μια αυστηρή προσέγγιση που θα αποσκοπεί στην «καλύτερη ρύθμιση», μες την εκπόνηση με την εκπόνηση εμπεριστατωμένων μελετών των επιπτώσεων και τη διενέργεια ευρείας διαβούλευσης. |
| --- | --- |

1.2

Η Πράσινη Βίβλος υπογραμμίζει την βραχυπρόθεσμη ανάγκη ολοκλήρωσης των νομοθετικών προτάσεων που βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Τονίζει, επίσης, την ανάγκη για αποτελεσματική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίες σε τρεις φάσεις: αποτελεσματική μεταφορά των ευρωπαϊκών κανόνων στις εθνικές νομοθεσίες· αυστηρότερος έλεγχος της εφαρμογής τους από τις εποπτικές αρχές· και συνεχής εκ των υστέρων αξιολόγηση. Η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι σε όλα τα στάδια της μελλοντικής κανονιστικής διαδικασίας θα εφαρμοστεί μια αυστηρή προσέγγιση που θα αποσκοπεί στην «καλύτερη ρύθμιση», μες την εκπόνηση με την εκπόνηση εμπεριστατωμένων μελετών των επιπτώσεων και τη διενέργεια ευρείας διαβούλευσης.

| 1.3 | Σε ορισμένους τομείς, η Επιτροπή ενδέχεται να προτείνει νέες πρωτοβουλίες. Τον Ιούλιο του 2005, δημοσιεύτηκαν χωριστές πράσινες βίβλοι για τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και την ενυπόθηκη πίστη. |
| --- | --- |

1.3

Σε ορισμένους τομείς, η Επιτροπή ενδέχεται να προτείνει νέες πρωτοβουλίες. Τον Ιούλιο του 2005, δημοσιεύτηκαν χωριστές πράσινες βίβλοι για τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και την ενυπόθηκη πίστη.

| 1.4 | Η Επιτροπή σημειώνει ότι η αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής της ΕΕ παραμένει κατακερματισμένη. Ως εκ τούτου, έχει θέσει ως στόχο, μεταξύ άλλων, να εξετάσει τρόπους για να καταστεί πιο φιλική προς τους καταναλωτές η διασυνοριακή χρήση τραπεζικών λογαριασμών και να καταργηθούν τα εμπόδια, ούτως ώστε οι πελάτες να μπορούν να εκτελούν τις αγορές τους σε όλη την επικράτεια της ΕΕ αξιοποιώντας τα καλύτερα προγράμματα αποταμίευσης, χορήγησης ενυπόθηκων πιστώσεων, ασφάλειας και συνταξιοδότησης, και λαμβάνοντας παράλληλα σαφή πληροφόρηση που διευκολύνει τη σύγκριση προϊόντων. |
| --- | --- |

1.4

Η Επιτροπή σημειώνει ότι η αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής της ΕΕ παραμένει κατακερματισμένη. Ως εκ τούτου, έχει θέσει ως στόχο, μεταξύ άλλων, να εξετάσει τρόπους για να καταστεί πιο φιλική προς τους καταναλωτές η διασυνοριακή χρήση τραπεζικών λογαριασμών και να καταργηθούν τα εμπόδια, ούτως ώστε οι πελάτες να μπορούν να εκτελούν τις αγορές τους σε όλη την επικράτεια της ΕΕ αξιοποιώντας τα καλύτερα προγράμματα αποταμίευσης, χορήγησης ενυπόθηκων πιστώσεων, ασφάλειας και συνταξιοδότησης, και λαμβάνοντας παράλληλα σαφή πληροφόρηση που διευκολύνει τη σύγκριση προϊόντων.

| 1.5 | Άλλα ζητήματα που καλύπτονται από την Πράσινη Βίβλο είναι η διασφάλιση της σύγκλισης των εποπτικών πρακτικών και προτύπων σε όλη την Ευρώπη, η ενθάρρυνση των διασυνοριακών επενδύσεων και η αξιοποίηση της στρατηγικής ευκαιρίας της ΕΕ να επηρεάσει τις ρυθμιστικές παραμέτρους της αναδυόμενης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κίνα. |
| --- | --- |

1.5

Άλλα ζητήματα που καλύπτονται από την Πράσινη Βίβλο είναι η διασφάλιση της σύγκλισης των εποπτικών πρακτικών και προτύπων σε όλη την Ευρώπη, η ενθάρρυνση των διασυνοριακών επενδύσεων και η αξιοποίηση της στρατηγικής ευκαιρίας της ΕΕ να επηρεάσει τις ρυθμιστικές παραμέτρους της αναδυόμενης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς. Η Επιτροπή προτείνει ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κίνα.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία να υποβάλει τη γνωμοδότησή της σχετικά με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για την περίοδο 2005-2010. Δεδομένου ότι μεταβαίνουμε σε ένα νέο περιβάλλον μετά το ΣΔΧΥ, κρίνεται ορθή η απόφαση της Επιτροπής να καταγράψει όσα έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα και ποιες προτεραιότητες πρέπει να τεθούν για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία να υποβάλει τη γνωμοδότησή της σχετικά με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για την περίοδο 2005-2010. Δεδομένου ότι μεταβαίνουμε σε ένα νέο περιβάλλον μετά το ΣΔΧΥ, κρίνεται ορθή η απόφαση της Επιτροπής να καταγράψει όσα έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα και ποιες προτεραιότητες πρέπει να τεθούν για το μέλλον.

| 2.2 | Η Επιτροπή εκτιμά ορθά ότι το ΣΔΧΥ αποτελεί ένα από τα επιτυχή εγχειρήματα της πρώτης φάσης της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης και τελικής κρίσιμης φάσης της στρατηγικής έως το 2010, ύψιστη προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί ότι η πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προωθεί την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. |
| --- | --- |

2.2

Η Επιτροπή εκτιμά ορθά ότι το ΣΔΧΥ αποτελεί ένα από τα επιτυχή εγχειρήματα της πρώτης φάσης της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης και τελικής κρίσιμης φάσης της στρατηγικής έως το 2010, ύψιστη προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί ότι η πολιτική στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προωθεί την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

| 2.3 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής για την ενθάρρυνση του βάθους, της ρευστότητας και του δυναμισμού των χρηματοπιστωτικών αγορών, προκειμένου να είναι δυνατή η αποτελεσματική διοχέτευση των κεφαλαίων και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προς όλους τους κλάδους της οικονομίας. Η ύπαρξη ενός σταθερού, ενοποιημένου και ανταγωνιστικού χρηματοπιστωτικού τομέα, όπου οι καταναλωτές διαθέτουν υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, η οποία ενισχύεται από την εφαρμογή αποτελεσματικών μέτρων προστασίας των καταναλωτών, συνιστά προαπαιτούμενο για την ευρωστία της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.3

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής για την ενθάρρυνση του βάθους, της ρευστότητας και του δυναμισμού των χρηματοπιστωτικών αγορών, προκειμένου να είναι δυνατή η αποτελεσματική διοχέτευση των κεφαλαίων και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προς όλους τους κλάδους της οικονομίας. Η ύπαρξη ενός σταθερού, ενοποιημένου και ανταγωνιστικού χρηματοπιστωτικού τομέα, όπου οι καταναλωτές διαθέτουν υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, η οποία ενισχύεται από την εφαρμογή αποτελεσματικών μέτρων προστασίας των καταναλωτών, συνιστά προαπαιτούμενο για την ευρωστία της ευρωπαϊκής οικονομίας.

| 2.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πρόταση της Επιτροπής να επανεστιάσει τις προσπάθειές της κατά τα επόμενα πέντε έτη και να επικεντρωθεί στην επιτυχή υλοποίηση των πρωτοβουλιών που αναλήφθηκαν μέχρι σήμερα. Στο στάδιο αυτό, κρίνεται σκόπιμη η παρακολούθηση και αξιολόγηση των προηγούμενων πρωτοβουλιών και η προσεκτική εισαγωγή νέων μετά από συνεκτίμηση των απόψεων των καταναλωτών. Η ανάλυση κόστους/οφέλους πρέπει αυτομάτως να αποτελέσει συστατικό στοιχείο της νέας νομοθεσίας· η νομοθεσία που καταρτίζεται πρέπει να είναι αρκετά σαφής προκειμένου να αποτραπεί στη συνέχεια η «επιχρύσωση» (goldplating) εκ μέρους των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πρόταση της Επιτροπής να επανεστιάσει τις προσπάθειές της κατά τα επόμενα πέντε έτη και να επικεντρωθεί στην επιτυχή υλοποίηση των πρωτοβουλιών που αναλήφθηκαν μέχρι σήμερα. Στο στάδιο αυτό, κρίνεται σκόπιμη η παρακολούθηση και αξιολόγηση των προηγούμενων πρωτοβουλιών και η προσεκτική εισαγωγή νέων μετά από συνεκτίμηση των απόψεων των καταναλωτών. Η ανάλυση κόστους/οφέλους πρέπει αυτομάτως να αποτελέσει συστατικό στοιχείο της νέας νομοθεσίας· η νομοθεσία που καταρτίζεται πρέπει να είναι αρκετά σαφής προκειμένου να αποτραπεί στη συνέχεια η «επιχρύσωση» (goldplating) εκ μέρους των κρατών μελών.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την υψηλή ποιότητα των προτάσεων που περιέχονται στην Πράσινη Βίβλο και υποστηρίζει γενικά την πλειονότητα των προτάσεων που διατυπώνονται. Συνεπώς, η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ επιζητεί να επισημάνει τους τομείς που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για την ευρωπαϊκή οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, ενώ ταυτοχρόνως, καλεί την Επιτροπή να παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις προγραμματιζόμενες προτάσεις της για μια σειρά βασικών θεμάτων. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την υψηλή ποιότητα των προτάσεων που περιέχονται στην Πράσινη Βίβλο και υποστηρίζει γενικά την πλειονότητα των προτάσεων που διατυπώνονται. Συνεπώς, η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ επιζητεί να επισημάνει τους τομείς που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για την ευρωπαϊκή οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, ενώ ταυτοχρόνως, καλεί την Επιτροπή να παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις προγραμματιζόμενες προτάσεις της για μια σειρά βασικών θεμάτων.

3.2   Βασική κατεύθυνση της πολιτικής της Πράσινης Βίβλου

| 3.2.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους γενικούς στόχους της πολιτικής της Επιτροπής για τα επόμενα πέντε έτη και με την προτεινόμενη βασική κατεύθυνση της πολιτικής. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους γενικούς στόχους της πολιτικής της Επιτροπής για τα επόμενα πέντε έτη και με την προτεινόμενη βασική κατεύθυνση της πολιτικής.

| 3.2.2 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γενικό στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία μιας ανοιχτής, οικονομικά αποτελεσματικής ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς, η οποία να διέπεται από δέοντες εποπτικούς κανόνες που εγγυώνται ένα επαρκώς υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη ότι η προστασία των καταναλωτών συμβαδίζει με την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Μολονότι πιστεύουμε ότι οι στόχοι της Επιτροπής κατευθύνονται προς την ορθή ισορροπία μεταξύ της αναγνώρισης του ρόλου των εργοδοτών και των εργαζομένων, ή των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των καταναλωτών, στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει να αναγνωριστεί και ο βασικός ρόλος μιας αποτελεσματικής πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών. Ένα καταρτισμένο και αποτελεσματικό προσωπικό μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο όσον αφορά την ανάπτυξη της εμπιστοσύνης και της εκπαίδευσης των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.2.2

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γενικό στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία μιας ανοιχτής, οικονομικά αποτελεσματικής ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς, η οποία να διέπεται από δέοντες εποπτικούς κανόνες που εγγυώνται ένα επαρκώς υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη ότι η προστασία των καταναλωτών συμβαδίζει με την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Μολονότι πιστεύουμε ότι οι στόχοι της Επιτροπής κατευθύνονται προς την ορθή ισορροπία μεταξύ της αναγνώρισης του ρόλου των εργοδοτών και των εργαζομένων, ή των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των καταναλωτών, στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει να αναγνωριστεί και ο βασικός ρόλος μιας αποτελεσματικής πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών. Ένα καταρτισμένο και αποτελεσματικό προσωπικό μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο όσον αφορά την ανάπτυξη της εμπιστοσύνης και της εκπαίδευσης των καταναλωτών.

| 3.2.3 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι λέξεις κλειδιά: διασυνοριακός ανταγωνισμός, πρόσβαση στις αγορές, αυξημένη διαφάνεια, ακεραιότητα της αγοράς, χρηματοπιστωτική σταθερότητα, διεθνής ανταγωνιστικότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ και αποτελεσματικότητα, εξακολουθούν να είναι καίριες και σήμερα. Ωστόσο, η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να αναγνωρίσει ότι οι ανάγκες των καταναλωτών πρέπει να συνυπολογιστούν ως μείζον κριτήριο για οποιαδήποτε πρόταση πρωτοβουλίας. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μπορούν να αποτελέσουν καλό γνώμονα για να εκτιμήσει η Επιτροπή κατά πόσο ανταποκρίθηκε στις ανάγκες των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.2.3

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι λέξεις κλειδιά: διασυνοριακός ανταγωνισμός, πρόσβαση στις αγορές, αυξημένη διαφάνεια, ακεραιότητα της αγοράς, χρηματοπιστωτική σταθερότητα, διεθνής ανταγωνιστικότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ και αποτελεσματικότητα, εξακολουθούν να είναι καίριες και σήμερα. Ωστόσο, η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να αναγνωρίσει ότι οι ανάγκες των καταναλωτών πρέπει να συνυπολογιστούν ως μείζον κριτήριο για οποιαδήποτε πρόταση πρωτοβουλίας. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μπορούν να αποτελέσουν καλό γνώμονα για να εκτιμήσει η Επιτροπή κατά πόσο ανταποκρίθηκε στις ανάγκες των καταναλωτών.

| 3.2.4 | Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν οικονομικούς καταλύτες και οι ανάγκες τους πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την άποψη ότι η δημιουργία ενός κλίματος που ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα σε συνδυασμό με τη λειτουργία μιας αποτελεσματικής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων επιχειρήσεων, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη διατήρηση υψηλών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης στην ΕΕ. Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνέβαλε στη βελτίωση του νομικού περιβάλλοντος για την άντληση κεφαλαίων για τις ΜΜΕ, λόγου χάρη μέσω της οδηγίας για τα ενημερωτικά δελτία (1). Οι μη κανονιστικές πρωτοβουλίες, επίσης, κρίνονται ως αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

3.2.4

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν οικονομικούς καταλύτες και οι ανάγκες τους πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την άποψη ότι η δημιουργία ενός κλίματος που ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα σε συνδυασμό με τη λειτουργία μιας αποτελεσματικής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων επιχειρήσεων, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη διατήρηση υψηλών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης στην ΕΕ. Η πολιτική της Ένωσης στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνέβαλε στη βελτίωση του νομικού περιβάλλοντος για την άντληση κεφαλαίων για τις ΜΜΕ, λόγου χάρη μέσω της οδηγίας για τα ενημερωτικά δελτία (1). Οι μη κανονιστικές πρωτοβουλίες, επίσης, κρίνονται ως αποτελεσματικές.

| 3.2.5 | Λαμβανομένης υπόψη της δέσμευσής της υπέρ της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και του ανταγωνισμού, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη θέση της Επιτροπής ότι η προσέγγιση που θα αποσκοπεί στην «καλύτερη ρύθμιση» πρέπει να εφαρμοστεί αυστηρά στο σύνολο των πρωτοβουλιών της. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση να συνεκτιμηθούν μια σειρά παραγόντων προτού εφαρμοστεί η προσέγγιση της «καλύτερης ρύθμισης». Εν πρώτοις, η ΕΟΚΕ θα ανέμενε τη διενέργεια μελετών των επιπτώσεων από ανεξάρτητες και αρμόδιες οργανώσεις. Δεν πρέπει να δοθεί υπερβολική βαρύτητα στην ίδια την ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών χωρίς να συνυπολογιστούν τα συμφέροντα των καταναλωτών: πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι δύο πλευρές του νομίσματος. Όλες τις μελέτες των επιπτώσεων πρέπει να καλύπτουν τις κοινωνικές πτυχές και τις πτυχές απασχόλησης. Σκόπιμη κρίνεται, επίσης, και η διεξαγωγή ευρέων διαβουλεύσεων πριν από την ολοκλήρωση των μελετών επιπτώσεων και η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης προσέγγισης που να βασίζεται σε συγκεκριμένα δεδομένα. Υπενθυμίζεται, εξάλλου, ότι οι ομάδες των καταναλωτών διαθέτουν κατά κανόνα πιο περιορισμένους πόρους σε σχέση με τον κλάδο. Παραδείγματος χάρη, η συμμετοχή σε ομάδες συζητήσεων για ειδικά προϊόντα λιανικής ενδεχομένως να επιβαρύνουν τους ανθρώπινους πόρους των οργανώσεων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.2.5

Λαμβανομένης υπόψη της δέσμευσής της υπέρ της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και του ανταγωνισμού, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη θέση της Επιτροπής ότι η προσέγγιση που θα αποσκοπεί στην «καλύτερη ρύθμιση» πρέπει να εφαρμοστεί αυστηρά στο σύνολο των πρωτοβουλιών της. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση να συνεκτιμηθούν μια σειρά παραγόντων προτού εφαρμοστεί η προσέγγιση της «καλύτερης ρύθμισης». Εν πρώτοις, η ΕΟΚΕ θα ανέμενε τη διενέργεια μελετών των επιπτώσεων από ανεξάρτητες και αρμόδιες οργανώσεις. Δεν πρέπει να δοθεί υπερβολική βαρύτητα στην ίδια την ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών χωρίς να συνυπολογιστούν τα συμφέροντα των καταναλωτών: πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι δύο πλευρές του νομίσματος. Όλες τις μελέτες των επιπτώσεων πρέπει να καλύπτουν τις κοινωνικές πτυχές και τις πτυχές απασχόλησης. Σκόπιμη κρίνεται, επίσης, και η διεξαγωγή ευρέων διαβουλεύσεων πριν από την ολοκλήρωση των μελετών επιπτώσεων και η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης προσέγγισης που να βασίζεται σε συγκεκριμένα δεδομένα. Υπενθυμίζεται, εξάλλου, ότι οι ομάδες των καταναλωτών διαθέτουν κατά κανόνα πιο περιορισμένους πόρους σε σχέση με τον κλάδο. Παραδείγματος χάρη, η συμμετοχή σε ομάδες συζητήσεων για ειδικά προϊόντα λιανικής ενδεχομένως να επιβαρύνουν τους ανθρώπινους πόρους των οργανώσεων των καταναλωτών.

| 3.2.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ορθή την προσέγγιση όσον αφορά την χάραξη πολιτικής σε τεκμηριωμένη βάση υπό την προϋπόθεση ότι συνυπολογίζεται η διάσταση των καταναλωτών. Ζητεί, επίσης, από την Επιτροπή να αναφέρει ρητώς ότι η εν λόγω δέσμευση δεν ισχύει μόνον για τη νομοθεσία που θεσπίζει η ΓΔ Εσωτερική αγορά και υπηρεσίες, αλλά και για τις νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλουν άλλες γενικές διευθύνσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα υποστήριζε την Επιτροπή σθεναρά σε αίτημά της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, κατά την άποψή μας, πρωτίστως προς το Συμβούλιο, να εφαρμόσουν τις ίδιες ως άνω αναφερόμενες αρχές για «καλύτερη ρύθμιση», ως διασφάλιση έναντι των προτάσεων της Επιτροπής που απορρέουν από τις διαπραγματεύσεις συναπόφασης και οι οποίες συνιστούν εξαιρετικά περίπλοκες εκδοχές του αρχικού κειμένου της Επιτροπής. Τέλος, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προσέγγιση της «καλύτερης ρύθμισης» πρέπει να εφαρμοστεί και από τις επιτροπές επιπέδου 3 (2) καθώς και από τους παγκόσμιους φορείς τυποποίησης (3). |
| --- | --- |

3.2.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ορθή την προσέγγιση όσον αφορά την χάραξη πολιτικής σε τεκμηριωμένη βάση υπό την προϋπόθεση ότι συνυπολογίζεται η διάσταση των καταναλωτών. Ζητεί, επίσης, από την Επιτροπή να αναφέρει ρητώς ότι η εν λόγω δέσμευση δεν ισχύει μόνον για τη νομοθεσία που θεσπίζει η ΓΔ Εσωτερική αγορά και υπηρεσίες, αλλά και για τις νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλουν άλλες γενικές διευθύνσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα υποστήριζε την Επιτροπή σθεναρά σε αίτημά της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, κατά την άποψή μας, πρωτίστως προς το Συμβούλιο, να εφαρμόσουν τις ίδιες ως άνω αναφερόμενες αρχές για «καλύτερη ρύθμιση», ως διασφάλιση έναντι των προτάσεων της Επιτροπής που απορρέουν από τις διαπραγματεύσεις συναπόφασης και οι οποίες συνιστούν εξαιρετικά περίπλοκες εκδοχές του αρχικού κειμένου της Επιτροπής. Τέλος, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προσέγγιση της «καλύτερης ρύθμισης» πρέπει να εφαρμοστεί και από τις επιτροπές επιπέδου 3 (2) καθώς και από τους παγκόσμιους φορείς τυποποίησης (3).

| 3.2.7 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εάν οι προτεινόμενοι κανονισμοί και τα αντίστοιχα πρότυπα δεν υποβληθούν σε τεστ ανταγωνιστικότητας, οι προοπτικές υλοποίησης των στόχων της Λισσαβώνας από την ΕΕ θα μειωθούν αισθητά. Αυτό θα οδηγούσε σε υπονόμευση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της ικανότητάς της για δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι αυτή η εξαιρετικά σημαντική ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί. Παράλληλα με τεστ ανταγωνιστικότητας των νέων πρωτοβουλιών, η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να υποβάλει σε δοκιμασία την ικανότητά της να ανταποκρίνεται σε ζητήματα που ενδεχομένως οι καταναλωτές και οι πάροχοι να αντιμετωπίσουν στην αγορά. |
| --- | --- |

3.2.7

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εάν οι προτεινόμενοι κανονισμοί και τα αντίστοιχα πρότυπα δεν υποβληθούν σε τεστ ανταγωνιστικότητας, οι προοπτικές υλοποίησης των στόχων της Λισσαβώνας από την ΕΕ θα μειωθούν αισθητά. Αυτό θα οδηγούσε σε υπονόμευση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της ικανότητάς της για δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι αυτή η εξαιρετικά σημαντική ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί. Παράλληλα με τεστ ανταγωνιστικότητας των νέων πρωτοβουλιών, η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να υποβάλει σε δοκιμασία την ικανότητά της να ανταποκρίνεται σε ζητήματα που ενδεχομένως οι καταναλωτές και οι πάροχοι να αντιμετωπίσουν στην αγορά.

| 3.2.8 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να αξιοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό το σύνολο των εξουσιών της στον τομέα του ανταγωνισμού, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ευρείς στόχοι του ΣΧΔΥ για περαιτέρω ενοποίηση δεν παρεμποδίζονται εξαιτίας πρακτικών που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, καλεί την Επιτροπή να εγγυηθεί νομική βεβαιότητα, παραδείγματος χάρη μέσω της σύστασης ενός «ασφαλούς λιμένα», σε ό,τι αφορά τους όρους βάσει των οποίων η αυτορρύθμιση δεν θεωρείται ότι παραβαίνει τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.2.8

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να αξιοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό το σύνολο των εξουσιών της στον τομέα του ανταγωνισμού, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι ευρείς στόχοι του ΣΧΔΥ για περαιτέρω ενοποίηση δεν παρεμποδίζονται εξαιτίας πρακτικών που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, καλεί την Επιτροπή να εγγυηθεί νομική βεβαιότητα, παραδείγματος χάρη μέσω της σύστασης ενός «ασφαλούς λιμένα», σε ό,τι αφορά τους όρους βάσει των οποίων η αυτορρύθμιση δεν θεωρείται ότι παραβαίνει τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

| 3.2.9 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη εφαρμογή της προσέγγισης Lamfalussy. Ως εκ τούτου, στο επίπεδο 2 της διαδικασίας Lamfalussy, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συνάψουν (διοργανική) συμφωνία, ώστε να αποδοθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ρόλος συννομοθέτη, όπως θα ίσχυε δυνάμει του άρθρου Ι-36 της Συνταγματικής Συνθήκης. Μεταξύ άλλων, μέσω αυτής της πρακτικής θα αποφευχθεί η εφαρμογή των «ρητρών λήξης ισχύος» που αρχίζουν να ισχύουν από τον Απρίλιο του 2007 (όπως θα ίσχυε στην περίπτωση της οδηγίας για την κατάχρηση αγοράς) (4). |
| --- | --- |

3.2.9

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συνεχιζόμενη εφαρμογή της προσέγγισης Lamfalussy. Ως εκ τούτου, στο επίπεδο 2 της διαδικασίας Lamfalussy, η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συνάψουν (διοργανική) συμφωνία, ώστε να αποδοθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ρόλος συννομοθέτη, όπως θα ίσχυε δυνάμει του άρθρου Ι-36 της Συνταγματικής Συνθήκης. Μεταξύ άλλων, μέσω αυτής της πρακτικής θα αποφευχθεί η εφαρμογή των «ρητρών λήξης ισχύος» που αρχίζουν να ισχύουν από τον Απρίλιο του 2007 (όπως θα ίσχυε στην περίπτωση της οδηγίας για την κατάχρηση αγοράς) (4).

| 3.2.10 | Εντούτοις, ενώ η Επιτροπή μπορεί να ισχυρίζεται ότι «το πλαίσιο λήψης αποφάσεων και οι ρυθμιστικές διαρθρώσεις της ΕΕ έχουν καταστεί ορθολογικότερες και αποτελεσματικότερες χάρη στη “διαδικασία Lamfalussy”», έχουν ανακύψει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα της ανωτέρω διαδικασίας. Η θέσπιση της νομοθεσίας δεν μπορεί να είναι ταχύτερη και αποτελεσματικότερη δεδομένου ότι οι απαιτούμενες διαβουλεύσεις για τα μέτρα εφαρμογής έχουν αντίκτυπο στο χρόνο που απαιτείται για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την τελική δέσμη. Συνεπώς, εναπόκειται σε όλες τις πλευρές η εύρεση της ορθής ισορροπίας μεταξύ επαρκούς διαβούλευσης από τη μια πλευρά και σκοπιμότητας από την άλλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διστάζει να εκφράσει την υποστήριξή της σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας Lamfalussy σε θέματα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής, εάν κατ' αυτό τον τρόπο υφίσταται το ενδεχόμενο να τεθεί υπό αμφισβήτηση η διακριτική εξουσία των κρατών μελών στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.2.10

Εντούτοις, ενώ η Επιτροπή μπορεί να ισχυρίζεται ότι «το πλαίσιο λήψης αποφάσεων και οι ρυθμιστικές διαρθρώσεις της ΕΕ έχουν καταστεί ορθολογικότερες και αποτελεσματικότερες χάρη στη “διαδικασία Lamfalussy”», έχουν ανακύψει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα της ανωτέρω διαδικασίας. Η θέσπιση της νομοθεσίας δεν μπορεί να είναι ταχύτερη και αποτελεσματικότερη δεδομένου ότι οι απαιτούμενες διαβουλεύσεις για τα μέτρα εφαρμογής έχουν αντίκτυπο στο χρόνο που απαιτείται για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την τελική δέσμη. Συνεπώς, εναπόκειται σε όλες τις πλευρές η εύρεση της ορθής ισορροπίας μεταξύ επαρκούς διαβούλευσης από τη μια πλευρά και σκοπιμότητας από την άλλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ διστάζει να εκφράσει την υποστήριξή της σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας Lamfalussy σε θέματα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής, εάν κατ' αυτό τον τρόπο υφίσταται το ενδεχόμενο να τεθεί υπό αμφισβήτηση η διακριτική εξουσία των κρατών μελών στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών.

3.3   Καλύτερη ρύθμιση, μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, εξασφάλιση της εφαρμογής και συνεχής αξιολόγηση

| 3.3.1 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με τα μέτρα προτεραιότητας που εντοπίζονται από την Επιτροπή. Επί του παρόντος είναι εξίσου σημαντικό η Επιτροπή να διευκρινίσει ρητώς πώς σκοπεύει να μετατρέψει τις καλοπροαίρετες προτάσεις της για καλύτερη ρύθμιση σε πρακτικά και απτά μέτρα για την επίτευξη των στόχων της. Καθοριστικής σημασίας είναι η Επιτροπή να διατυπώσει με σαφήνεια τις ιδέες της, ούτως ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποκομίσουν μια πραγματική εικόνα των τρόπων που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει η Επιτροπή για την υλοποίηση των στόχων της και των δυνατοτήτων συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων στην εν λόγω διαδικασία. |
| --- | --- |

3.3.1

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί κατ' αρχήν με τα μέτρα προτεραιότητας που εντοπίζονται από την Επιτροπή. Επί του παρόντος είναι εξίσου σημαντικό η Επιτροπή να διευκρινίσει ρητώς πώς σκοπεύει να μετατρέψει τις καλοπροαίρετες προτάσεις της για καλύτερη ρύθμιση σε πρακτικά και απτά μέτρα για την επίτευξη των στόχων της. Καθοριστικής σημασίας είναι η Επιτροπή να διατυπώσει με σαφήνεια τις ιδέες της, ούτως ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποκομίσουν μια πραγματική εικόνα των τρόπων που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει η Επιτροπή για την υλοποίηση των στόχων της και των δυνατοτήτων συμμετοχής των ενδιαφερόμενων φορέων στην εν λόγω διαδικασία.

| 3.3.2 | Η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει την πλέον αποτελεσματική στρατηγική για να προωθήσει την ανάπτυξη και την απασχόληση κατά τρόπο που να προκύψει όφελος για το σύνολο της κοινωνίας. Η θέσπιση υπερβολικά επαχθούς και ακατάλληλης νομοθεσίας λειτουργεί ανασταλτικά για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της σε ό,τι αφορά την προτεινόμενη αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι σημερινές οδηγίες και κανονισμοί έχουν τα αναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα. Ακόμη, επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να τροποποιήσει ή να καταργήσει τα μέτρα που σαφώς δεν επιτυγχάνουν να περάσουν μια τέτοια δοκιμασία και προσδοκά τη συνεπή μετατροπή των λόγων σε πράξεις. Πάρα ταύτα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στα συμφέροντα των καταναλωτών στο πλαίσιο οποιασδήποτε τέτοιας αξιολόγησης. Επομένως, πρέπει να συνυπολογιστούν όχι απλώς τα οικονομικά πλεονεκτήματα καθαυτά, αλλά συγκεκριμένα και τα οικονομικά πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων οποιωνδήποτε αρνητικών συνεπειών ενδέχεται αυτοί να υποστούν. |
| --- | --- |

3.3.2

Η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει την πλέον αποτελεσματική στρατηγική για να προωθήσει την ανάπτυξη και την απασχόληση κατά τρόπο που να προκύψει όφελος για το σύνολο της κοινωνίας. Η θέσπιση υπερβολικά επαχθούς και ακατάλληλης νομοθεσίας λειτουργεί ανασταλτικά για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της σε ό,τι αφορά την προτεινόμενη αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι σημερινές οδηγίες και κανονισμοί έχουν τα αναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα. Ακόμη, επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να τροποποιήσει ή να καταργήσει τα μέτρα που σαφώς δεν επιτυγχάνουν να περάσουν μια τέτοια δοκιμασία και προσδοκά τη συνεπή μετατροπή των λόγων σε πράξεις. Πάρα ταύτα, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στα συμφέροντα των καταναλωτών στο πλαίσιο οποιασδήποτε τέτοιας αξιολόγησης. Επομένως, πρέπει να συνυπολογιστούν όχι απλώς τα οικονομικά πλεονεκτήματα καθαυτά, αλλά συγκεκριμένα και τα οικονομικά πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων οποιωνδήποτε αρνητικών συνεπειών ενδέχεται αυτοί να υποστούν.

| 3.3.3 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που προσδίδει η Επιτροπή στην ορθή μεταφορά, εφαρμογή και τήρηση των μέτρων του ΣΔΧΥ και θεωρεί ότι αυτή αποτελεί μια προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για την επιτυχή υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων τους ΣΔΧΥ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ενεργός συμμετοχή των κρατών μελών και των επιτροπών του επιπέδου 3 της διαδικασίας Lamfalussy είναι ζωτικής σημασίας για την εν λόγω διαδικασία, δεδομένου ότι χωρίς την άνευ όρων και αδιαμφισβήτητη δέσμευσή τους δεν μπορεί να επιτευχθεί κανένας στόχος, ανεξάρτητα από το πόσο καλοπροαίρετη και αποφασισμένη είναι η Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.3.3

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που προσδίδει η Επιτροπή στην ορθή μεταφορά, εφαρμογή και τήρηση των μέτρων του ΣΔΧΥ και θεωρεί ότι αυτή αποτελεί μια προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για την επιτυχή υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων τους ΣΔΧΥ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ενεργός συμμετοχή των κρατών μελών και των επιτροπών του επιπέδου 3 της διαδικασίας Lamfalussy είναι ζωτικής σημασίας για την εν λόγω διαδικασία, δεδομένου ότι χωρίς την άνευ όρων και αδιαμφισβήτητη δέσμευσή τους δεν μπορεί να επιτευχθεί κανένας στόχος, ανεξάρτητα από το πόσο καλοπροαίρετη και αποφασισμένη είναι η Επιτροπή.

| 3.3.4 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διατηρήσει αυτήν την δυναμική καθώς και τη δέσμευση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, των μελών του ECOFIN και των επιτροπών 3ου επιπέδου, καθότι είναι σημαντικό να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες στην ενιαία αγορά. Περαιτέρω, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στο πλαίσιο της τρέχουσας αντίληψης όσον αφορά το ρόλο και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή πρέπει να καλέσει τα κράτη μέλη να ενημερώνουν σαφώς τους πολίτες τους σχετικά με το σκοπό των αποφάσεων που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο και την αιτιολόγησή τους. Είναι σημαντικό, το κοινωνικό σύνολο να συνειδητοποιήσει πώς μπορεί και πρέπει να συμμετέχει στην κατάρτιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας γενικότερα και στην οικοδόμηση της ενιαίας αγοράς ειδικότερα. |
| --- | --- |

3.3.4

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διατηρήσει αυτήν την δυναμική καθώς και τη δέσμευση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, των μελών του ECOFIN και των επιτροπών 3ου επιπέδου, καθότι είναι σημαντικό να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες στην ενιαία αγορά. Περαιτέρω, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, στο πλαίσιο της τρέχουσας αντίληψης όσον αφορά το ρόλο και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή πρέπει να καλέσει τα κράτη μέλη να ενημερώνουν σαφώς τους πολίτες τους σχετικά με το σκοπό των αποφάσεων που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο και την αιτιολόγησή τους. Είναι σημαντικό, το κοινωνικό σύνολο να συνειδητοποιήσει πώς μπορεί και πρέπει να συμμετέχει στην κατάρτιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας γενικότερα και στην οικοδόμηση της ενιαίας αγοράς ειδικότερα.

| 3.3.5 | Για την προώθηση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, προϋποθέσεις που πρέπει να διασφαλίσει η ενιαία αγορά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει με έμφαση της σύσταση 6 της Επιτροπής. (5). Σε ό,τι αφορά την κοινώς γνωστή ως «επιχρύσωση» (gold-plating), η εν λόγω σύσταση αναφέρει ότι τα κράτη μέλη πρέπει «να αποφεύγουν να προσθέσουν στην εθνική νομοθεσία εφαρμογής όρους ή απαιτήσεις που δεν απαιτούνται για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της συγκεκριμένης οδηγίας, όταν αυτοί οι όροι ή οι απαιτήσεις ενδέχεται να παρεμποδίζουν την επίτευξη των στόχων της οδηγίας». |
| --- | --- |

3.3.5

Για την προώθηση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, προϋποθέσεις που πρέπει να διασφαλίσει η ενιαία αγορά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει με έμφαση της σύσταση 6 της Επιτροπής. (5). Σε ό,τι αφορά την κοινώς γνωστή ως «επιχρύσωση» (gold-plating), η εν λόγω σύσταση αναφέρει ότι τα κράτη μέλη πρέπει «να αποφεύγουν να προσθέσουν στην εθνική νομοθεσία εφαρμογής όρους ή απαιτήσεις που δεν απαιτούνται για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της συγκεκριμένης οδηγίας, όταν αυτοί οι όροι ή οι απαιτήσεις ενδέχεται να παρεμποδίζουν την επίτευξη των στόχων της οδηγίας».

| 3.3.6 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται στην κοινοτική νομοθεσία είναι επαρκώς σαφής. Πράγματι, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ορισμένες φορές η λεγόμενη «επιχρύσωση» μπορεί απλώς να αποτελεί μια προσπάθεια των κρατών μελών να διασαφηνίσουν τα κοινοτικά κείμενα, αποτρέποντας έτσι επιπλέον επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις αντί να επιβάλλουν νέα. Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για κράτη μέλη που επιδιώκουν την «απόλυτη ισοδυναμία» με την κοινοτική νομοθεσία, είτε για προσπάθεια αποσαφήνισης των νομικών κειμένων της ΕΕ, η πρόσθετη επιβάρυνση αποτελεί γεγονός. Δεδομένου ότι αυτού του είδους οι επιβαρύνσεις έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις για τις ΜΜΕ, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι οι επιχειρηματίες και οι καινοτομικές επιχειρήσεις δεν καταπνίγονται από τη γραφειοκρατία και τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

3.3.6

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται στην κοινοτική νομοθεσία είναι επαρκώς σαφής. Πράγματι, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ορισμένες φορές η λεγόμενη «επιχρύσωση» μπορεί απλώς να αποτελεί μια προσπάθεια των κρατών μελών να διασαφηνίσουν τα κοινοτικά κείμενα, αποτρέποντας έτσι επιπλέον επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις αντί να επιβάλλουν νέα. Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για κράτη μέλη που επιδιώκουν την «απόλυτη ισοδυναμία» με την κοινοτική νομοθεσία, είτε για προσπάθεια αποσαφήνισης των νομικών κειμένων της ΕΕ, η πρόσθετη επιβάρυνση αποτελεί γεγονός. Δεδομένου ότι αυτού του είδους οι επιβαρύνσεις έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις για τις ΜΜΕ, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι οι επιχειρηματίες και οι καινοτομικές επιχειρήσεις δεν καταπνίγονται από τη γραφειοκρατία και τη νομοθεσία.

| 3.3.7 | Επιπλέον, η ενιαία αγορά δεν πρέπει να αυξήσει τους κινδύνους για τους καταναλωτές μέσω της άρσης της υφιστάμενης προστασίας σε εθνικό επίπεδο. Η εθνική νομοθεσία προστασίας των καταναλωτών αναπτύχθηκε για να αντιμετωπιστούν ζητήματα που συνδέονται με τις εθνικές αγορές, και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να θεωρούνται ως φραγμοί για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι οι ισχύουσες εθνικές διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών επιφέρουν κατά κανόνα στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και της καινοτομίας καθαυτής ή ότι παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της διασυνοριακής αγοράς. Δεν επαρκεί να διατυπώνονται υποθέσεις ότι η άρση συγκεκριμένων φραγμών θα οδηγήσει απαραιτήτως στη λειτουργία μιας εύρυθμης και αποτελεσματικής διασυνοριακής καταναλωτικής αγοράς. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν κατά νου να μην θεσπίζουν πρόσθετα μέτρα προστασίας των καταναλωτών αποσκοπώντας στην κατά κάποιο τρόπο ει προστασία των εκάστοτε τοπικών αγορών από τον ανταγωνισμό άλλων ευρωπαϊκών αγορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί την πλήρη εναρμόνιση των βασικών παραμέτρων των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών (όπως οι προσυμβατικές πληροφορίες, το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο, κλπ.), π.χ. την «στοχοθετημένη πλήρη εναρμόνιση», ως το πλέον αποτελεσματικό μέσο για τη δημιουργία μιας γνήσιας ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς για τις λιανικές τραπεζικές υπηρεσίες, παρέχοντας ταυτοχρόνως επαρκές επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.3.7

Επιπλέον, η ενιαία αγορά δεν πρέπει να αυξήσει τους κινδύνους για τους καταναλωτές μέσω της άρσης της υφιστάμενης προστασίας σε εθνικό επίπεδο. Η εθνική νομοθεσία προστασίας των καταναλωτών αναπτύχθηκε για να αντιμετωπιστούν ζητήματα που συνδέονται με τις εθνικές αγορές, και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να θεωρούνται ως φραγμοί για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι οι ισχύουσες εθνικές διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών επιφέρουν κατά κανόνα στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και της καινοτομίας καθαυτής ή ότι παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της διασυνοριακής αγοράς. Δεν επαρκεί να διατυπώνονται υποθέσεις ότι η άρση συγκεκριμένων φραγμών θα οδηγήσει απαραιτήτως στη λειτουργία μιας εύρυθμης και αποτελεσματικής διασυνοριακής καταναλωτικής αγοράς. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν κατά νου να μην θεσπίζουν πρόσθετα μέτρα προστασίας των καταναλωτών αποσκοπώντας στην κατά κάποιο τρόπο ει προστασία των εκάστοτε τοπικών αγορών από τον ανταγωνισμό άλλων ευρωπαϊκών αγορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί την πλήρη εναρμόνιση των βασικών παραμέτρων των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών (όπως οι προσυμβατικές πληροφορίες, το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο, κλπ.), π.χ. την «στοχοθετημένη πλήρη εναρμόνιση», ως το πλέον αποτελεσματικό μέσο για τη δημιουργία μιας γνήσιας ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς για τις λιανικές τραπεζικές υπηρεσίες, παρέχοντας ταυτοχρόνως επαρκές επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

3.4   Παγίωση της νομοθεσίας για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην περίοδο 2005-2010

3.4.1   Ολοκλήρωση των μέτρων που εκκρεμούν

| 3.4.1.1 | Είναι λογικό οι υφισταμένες πρωτοβουλίες να ολοκληρωθούν και να παγιωθούν προτού αναληφθούν νέα εγχειρήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, η οποία θέτει σε ύψιστη προτεραιότητα για τους επόμενους 12 μήνες την ολοκλήρωση των νομοθετικών προτάσεων του ΣΧΔΥ που εκκρεμούν. Αυτό συνεπάγεται ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οριστική εφαρμογή των νομοθετικών προτάσεων που βρίσκονται στο στάδιο κατάρτισης στην Επιτροπή και αναμένεται να τεθούν σε τελική και εμπεριστατωμένη μελέτη επιπτώσεων και υποβολή οδηγίας πλαισίου για την εκκαθάριση και το διακανονισμό τίτλων. |
| --- | --- |

3.4.1.1

Είναι λογικό οι υφισταμένες πρωτοβουλίες να ολοκληρωθούν και να παγιωθούν προτού αναληφθούν νέα εγχειρήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή, η οποία θέτει σε ύψιστη προτεραιότητα για τους επόμενους 12 μήνες την ολοκλήρωση των νομοθετικών προτάσεων του ΣΧΔΥ που εκκρεμούν. Αυτό συνεπάγεται ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οριστική εφαρμογή των νομοθετικών προτάσεων που βρίσκονται στο στάδιο κατάρτισης στην Επιτροπή και αναμένεται να τεθούν σε τελική και εμπεριστατωμένη μελέτη επιπτώσεων και υποβολή οδηγίας πλαισίου για την εκκαθάριση και το διακανονισμό τίτλων.

3.4.2   Αποτελεσματική εποπτεία

| 3.4.2.1 | Αφενός, η ΕΟΚΕ επικροτεί την εξελικτική προσέγγιση που προτείνει η Επιτροπή, αφετέρου, όμως κρίνει ότι η Πράσινη Βίβλος δεν κατορθώνει να θέσει σαφείς και φιλόδοξους στόχους πολιτικής σε ό,τι αφορά την τραπεζική εποπτεία. Θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να καθοριστεί η κρίσιμη διαδρομή, ήτοι να καταδειχθεί πόσα επιμέρους αλληλένδετα θέματα πρέπει να εξεταστούν κατά τα προσεχή έτη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ελπίζει να διατυπωθούν στη Λευκή Βίβλο περισσότερες συγκεκριμένες προτάσεις. Οι υποβαλλόμενες προτάσεις σχετικά με τον τραπεζικό τομέα θα πρέπει να αφορούν και τον ασφαλιστικό τομέα επίσης |
| --- | --- |

3.4.2.1

Αφενός, η ΕΟΚΕ επικροτεί την εξελικτική προσέγγιση που προτείνει η Επιτροπή, αφετέρου, όμως κρίνει ότι η Πράσινη Βίβλος δεν κατορθώνει να θέσει σαφείς και φιλόδοξους στόχους πολιτικής σε ό,τι αφορά την τραπεζική εποπτεία. Θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να καθοριστεί η κρίσιμη διαδρομή, ήτοι να καταδειχθεί πόσα επιμέρους αλληλένδετα θέματα πρέπει να εξεταστούν κατά τα προσεχή έτη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ελπίζει να διατυπωθούν στη Λευκή Βίβλο περισσότερες συγκεκριμένες προτάσεις. Οι υποβαλλόμενες προτάσεις σχετικά με τον τραπεζικό τομέα θα πρέπει να αφορούν και τον ασφαλιστικό τομέα επίσης

| 3.4.2.2 | Στην προσπάθεια προώθησης μιας κατάλληλης νοοτροπίας προστασίας των καταναλωτών, βάσει της οποίας οι πλέον ευάλωτοι καταναλωτές απολαμβάνουν υψηλότερο επίπεδο προστασίας σε σύγκριση με τους έμπειρους επενδυτές, γεγονός που ενισχύει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και προάγει την ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ εντοπίζει μια σειρά θεμάτων που πρέπει να εξεταστούν με κύριο γνώμονα τα συμφέροντα των καταναλωτών: κατάργηση της διπλής εποπτείας.






  — | κατάργηση της διπλής εποπτείας· |
| --- | --- | --- |

3.4.2.2

Στην προσπάθεια προώθησης μιας κατάλληλης νοοτροπίας προστασίας των καταναλωτών, βάσει της οποίας οι πλέον ευάλωτοι καταναλωτές απολαμβάνουν υψηλότερο επίπεδο προστασίας σε σύγκριση με τους έμπειρους επενδυτές, γεγονός που ενισχύει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και προάγει την ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ εντοπίζει μια σειρά θεμάτων που πρέπει να εξεταστούν με κύριο γνώμονα τα συμφέροντα των καταναλωτών: κατάργηση της διπλής εποπτείας.

—

κατάργηση της διπλής εποπτείας·

| — | άρση των ασυνεπειών μεταξύ οδηγιών και παρωχημένων εξαιρέσεων όσον αφορά την αρχή της χώρας καταγωγής· |
| --- | --- |

—

άρση των ασυνεπειών μεταξύ οδηγιών και παρωχημένων εξαιρέσεων όσον αφορά την αρχή της χώρας καταγωγής·

| — | αναθεώρηση των διχτύων ασφαλείας και πιθανή εξέταση των εποπτικών προτύπων· |
| --- | --- |

—

αναθεώρηση των διχτύων ασφαλείας και πιθανή εξέταση των εποπτικών προτύπων·

| — | εποπτική σύγκλιση σχετικά με τα πρότυπα βέλτιστων πρακτικών· |
| --- | --- |

—

εποπτική σύγκλιση σχετικά με τα πρότυπα βέλτιστων πρακτικών·

| — | συνεργασία μεταξύ των επιτροπών 3ου επιπέδου (ΕΕΡΑΑΚΑ, ΕΑΑΤΕ και ΕΕΕΑΑΕΣ)· |
| --- | --- |

—

συνεργασία μεταξύ των επιτροπών 3ου επιπέδου (ΕΕΡΑΑΚΑ, ΕΑΑΤΕ και ΕΕΕΑΑΕΣ)·

| — | συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

—

συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών.

| 3.4.2.3 | Για λόγους συνοχής με τη γνωμοδότηση της 9ης Μαρτίου 2005 (6) σχετικά με την οδηγία κεφαλαιακών απαιτήσεων, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ενοποιημένη εποπτεία αποτελεί νόμιμη απαίτηση του κλάδου. Δεδομένου ότι η ενοποιημένη εποπτεία σε καμία περίπτωση δεν θίγει την ικανότητα αντίδρασης των κρατών μελών εάν οι φορείς παραβιάζουν τους κανόνες εις βάρος των καταναλωτών που δραστηριοποιούνται στις αγορές τους, η ΕΟΚΕ πιστεύει μια τέτοια εποπτεία θα μπορούσε να εξασφαλίσει ένα ικανοποιητικό βαθμό προστασίας των καταναλωτών, διατηρώντας παράλληλα στο ελάχιστο οποιαδήποτε επικάλυψη των κανονιστικών απαιτήσεων. Αυτό μπορεί, με τη σειρά του, να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι το έγγραφο της Επιτροπής δεν είναι σαφές σχετικά με το εάν η εποπτική σύγκλιση είναι απαραίτητη πριν από την υλοποίηση της ενοποιημένης εποπτείας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος και η ενδεχόμενη εφαρμογή της ενοποιημένης εποπτείας πρέπει, εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, να λειτουργήσει ως καταλύτης της εποπτικής σύγκλισης. Η αναδιάρθρωση του τομέα θα έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερες αλλαγές όσον αφορά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη — εργαζόμενους, επιχειρήσεις, καταναλωτές. Απαιτείται μια σφαιρική στρατηγική για την αντιμετώπιση των συνεπειών των αλλαγών. |
| --- | --- |

3.4.2.3

Για λόγους συνοχής με τη γνωμοδότηση της 9ης Μαρτίου 2005 (6) σχετικά με την οδηγία κεφαλαιακών απαιτήσεων, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ενοποιημένη εποπτεία αποτελεί νόμιμη απαίτηση του κλάδου. Δεδομένου ότι η ενοποιημένη εποπτεία σε καμία περίπτωση δεν θίγει την ικανότητα αντίδρασης των κρατών μελών εάν οι φορείς παραβιάζουν τους κανόνες εις βάρος των καταναλωτών που δραστηριοποιούνται στις αγορές τους, η ΕΟΚΕ πιστεύει μια τέτοια εποπτεία θα μπορούσε να εξασφαλίσει ένα ικανοποιητικό βαθμό προστασίας των καταναλωτών, διατηρώντας παράλληλα στο ελάχιστο οποιαδήποτε επικάλυψη των κανονιστικών απαιτήσεων. Αυτό μπορεί, με τη σειρά του, να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΕ. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι το έγγραφο της Επιτροπής δεν είναι σαφές σχετικά με το εάν η εποπτική σύγκλιση είναι απαραίτητη πριν από την υλοποίηση της ενοποιημένης εποπτείας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος και η ενδεχόμενη εφαρμογή της ενοποιημένης εποπτείας πρέπει, εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, να λειτουργήσει ως καταλύτης της εποπτικής σύγκλισης. Η αναδιάρθρωση του τομέα θα έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερες αλλαγές όσον αφορά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη — εργαζόμενους, επιχειρήσεις, καταναλωτές. Απαιτείται μια σφαιρική στρατηγική για την αντιμετώπιση των συνεπειών των αλλαγών.

3.4.3   Διευκόλυνση των διασυνοριακών επενδύσεων και του διασυνοριακού ανταγωνισμού

| 3.4.3.1 | Η άρση αδικαιολόγητων φραγμών όσον αφορά την παγίωση θα αποφέρουν πράγματι οικονομικά πλεονεκτήματα. Αυτά τα οικονομικά πλεονεκτήματα συνεπάγονται ενίσχυση του δυναμισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας, το οποίο σημαίνει ότι η ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει καλύτερες θέσεις απασχόλησης και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των πολιτών της. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο που έχει θέσει η Επιτροπή σχετικά με την κατάργηση ή τον περιορισμό των αδικαιολόγητων φραγμών για τις διασυνοριακές συναλλαγές, όπως λόγου χάρη η ενοποίηση μέσω συγχωνεύσεων και εξαγορών (Σ&Ε). Τα τελευταία χρόνια, η διασυνοριακή δραστηριότητα έχει σημειώσει σημαντική αύξηση, ωστόσο, το επίπεδο των Σ&Ε στον τραπεζικό τομέα της ΕΕ είναι σχετικά χαμηλός, μολονότι τους τελευταίους μήνες έχει ολοκληρωθεί ή βρίσκεται στη φάση ολοκλήρωσης μια σειρά τέτοιων συναλλαγών. Οι αιτίες εντοπίζονται εν μέρει στα διαρθρωτικά εμπόδια που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά, πολλά από τα οποία δεν μπορούν να αιτιολογηθούν από απόψεως βελτίωσης της αξίας για τον καταναλωτή ή της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, και ενδεχομένως θα μπορούσαν να αρθούν ή να μετριασθούν μέσω ανάληψης πολιτικής δράσης. |
| --- | --- |

3.4.3.1

Η άρση αδικαιολόγητων φραγμών όσον αφορά την παγίωση θα αποφέρουν πράγματι οικονομικά πλεονεκτήματα. Αυτά τα οικονομικά πλεονεκτήματα συνεπάγονται ενίσχυση του δυναμισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας, το οποίο σημαίνει ότι η ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει καλύτερες θέσεις απασχόλησης και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των πολιτών της. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο που έχει θέσει η Επιτροπή σχετικά με την κατάργηση ή τον περιορισμό των αδικαιολόγητων φραγμών για τις διασυνοριακές συναλλαγές, όπως λόγου χάρη η ενοποίηση μέσω συγχωνεύσεων και εξαγορών (Σ&Ε). Τα τελευταία χρόνια, η διασυνοριακή δραστηριότητα έχει σημειώσει σημαντική αύξηση, ωστόσο, το επίπεδο των Σ&Ε στον τραπεζικό τομέα της ΕΕ είναι σχετικά χαμηλός, μολονότι τους τελευταίους μήνες έχει ολοκληρωθεί ή βρίσκεται στη φάση ολοκλήρωσης μια σειρά τέτοιων συναλλαγών. Οι αιτίες εντοπίζονται εν μέρει στα διαρθρωτικά εμπόδια που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά, πολλά από τα οποία δεν μπορούν να αιτιολογηθούν από απόψεως βελτίωσης της αξίας για τον καταναλωτή ή της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, και ενδεχομένως θα μπορούσαν να αρθούν ή να μετριασθούν μέσω ανάληψης πολιτικής δράσης.

| 3.4.3.2 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη που διατυπώνεται στην Πράσινη Βίβλο ότι η ενοποίηση δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και πεδίου. Αυτές εξασφαλίζουν στις τράπεζες τη δυνατότητα να παρέχουν στους πελάτες τους, είτε πρόκειται για μεμονωμένα άτομα, είτε για ΜΜΕ ή ακόμη και για μεγαλύτερους φορείς, ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών με χαμηλότερο κόστος. Θα πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι η ενοποίηση και η δημιουργία συνεργιών δεν συνεπάγονται αυτομάτως μείωση προσωπικού σε τραπεζικούς ομίλους που έχουν συσταθεί κατόπιν συγχώνευσης· στην πράξη εφαρμόζεται συχνά ακριβώς το αντίθετο. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί τις συνέργιες ως καθοριστικό παράγοντα για την προώθηση της απασχόλησης δεδομένου ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας αποτελεί ήδη έναν σημαντικό εργοδότη στην Ευρώπη. Οι τράπεζες δεν είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το κόστος και τους κινδύνους που συνδέονται με τις Σ&Ε, εκτός και εάν διαπιστώσουν ότι τα εν λόγω οικονομικά πλεονεκτήματα, ή συνέργιες μπορούν να υλοποιηθούν. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την επικείμενη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους φραγμούς που αντιμετωπίζονται στις διασυνοριακές Σ&Ε στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.3.2

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη που διατυπώνεται στην Πράσινη Βίβλο ότι η ενοποίηση δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και πεδίου. Αυτές εξασφαλίζουν στις τράπεζες τη δυνατότητα να παρέχουν στους πελάτες τους, είτε πρόκειται για μεμονωμένα άτομα, είτε για ΜΜΕ ή ακόμη και για μεγαλύτερους φορείς, ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών με χαμηλότερο κόστος. Θα πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι η ενοποίηση και η δημιουργία συνεργιών δεν συνεπάγονται αυτομάτως μείωση προσωπικού σε τραπεζικούς ομίλους που έχουν συσταθεί κατόπιν συγχώνευσης· στην πράξη εφαρμόζεται συχνά ακριβώς το αντίθετο. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί τις συνέργιες ως καθοριστικό παράγοντα για την προώθηση της απασχόλησης δεδομένου ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας αποτελεί ήδη έναν σημαντικό εργοδότη στην Ευρώπη. Οι τράπεζες δεν είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το κόστος και τους κινδύνους που συνδέονται με τις Σ&Ε, εκτός και εάν διαπιστώσουν ότι τα εν λόγω οικονομικά πλεονεκτήματα, ή συνέργιες μπορούν να υλοποιηθούν. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την επικείμενη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους φραγμούς που αντιμετωπίζονται στις διασυνοριακές Σ&Ε στην Ευρώπη.

| 3.4.3.3 | Ως εκ τούτου, είναι λογικό η ΕΟΚΕ να κάνει έκκληση στην Επιτροπή να δημοσιεύσει ένα «οδικό χάρτη» των σχεδιαζόμενων μέτρων στον ανωτέρω τομέα με ειδική αναφορά στο χρονοδιάγραμμα εντός του οποίου να εφαρμοστούν τα εν λόγω μέτρα. |
| --- | --- |

3.4.3.3

Ως εκ τούτου, είναι λογικό η ΕΟΚΕ να κάνει έκκληση στην Επιτροπή να δημοσιεύσει ένα «οδικό χάρτη» των σχεδιαζόμενων μέτρων στον ανωτέρω τομέα με ειδική αναφορά στο χρονοδιάγραμμα εντός του οποίου να εφαρμοστούν τα εν λόγω μέτρα.

3.4.4   Η εξωτερική διάσταση

| 3.4.4.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί σε γενικές γραμμές αυτήν την ενότητα και συμφωνεί πλήρως με την άποψη της Επιτροπής ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας της ΕΕ πρέπει να είναι ανταγωνιστικός στις παγκόσμιες αγορές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την εμβάθυνση του διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ σχετικά με τις χρηματοπιστωτικές αγορές, την ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών σχέσεων με την Ιαπωνία, την Κίνα και την Ινδία και τη διεύρυνση της ημερήσιας διάταξης του προαναφερόμενου διαλόγου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό είναι ζωτικής σημασίας, λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο πρωταρχικό ρόλο που διαδραματίζουν η Κίνα και η Ινδία στην παγκόσμια οικονομία. |
| --- | --- |

3.4.4.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί σε γενικές γραμμές αυτήν την ενότητα και συμφωνεί πλήρως με την άποψη της Επιτροπής ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας της ΕΕ πρέπει να είναι ανταγωνιστικός στις παγκόσμιες αγορές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την εμβάθυνση του διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ σχετικά με τις χρηματοπιστωτικές αγορές, την ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών σχέσεων με την Ιαπωνία, την Κίνα και την Ινδία και τη διεύρυνση της ημερήσιας διάταξης του προαναφερόμενου διαλόγου. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό είναι ζωτικής σημασίας, λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο πρωταρχικό ρόλο που διαδραματίζουν η Κίνα και η Ινδία στην παγκόσμια οικονομία.

| 3.4.4.2 | Ως αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης των αγορών κεφαλαίων και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και της απουσίας γνήσιων διεθνών οργανισμών λήψης αποφάσεων, οι παγκόσμιοι φορείς καθορισμού προτύπων διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής. Η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι η ΕΕ δεν εκφράζεται επαρκώς ομόφωνα σε ορισμένα από αυτά τα φόρουμ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να έχει αντίκτυπο στην ικανότητα της ΕΕ να επηρεάζει τα ανωτέρω πρότυπα αντιβαίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στα ευρωπαϊκά συμφέροντα. |
| --- | --- |

3.4.4.2

Ως αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης των αγορών κεφαλαίων και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και της απουσίας γνήσιων διεθνών οργανισμών λήψης αποφάσεων, οι παγκόσμιοι φορείς καθορισμού προτύπων διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής. Η ΕΟΚΕ διατηρεί την πεποίθηση ότι η ΕΕ δεν εκφράζεται επαρκώς ομόφωνα σε ορισμένα από αυτά τα φόρουμ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να έχει αντίκτυπο στην ικανότητα της ΕΕ να επηρεάζει τα ανωτέρω πρότυπα αντιβαίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

| 3.4.4.3 | Δεδομένου του διαφορετικού χαρακτήρα και ρόλου αυτών των φόρουμ, συνιστάται η εφαρμογή λύσεων ad hoc αντί η υιοθέτηση ενιαίας προσέγγισης, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη εκφράζεται με μία ισχυρή φωνή στον τομέα του καθορισμού των διεθνών προτύπων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι σε αυτό το πεδίο, στόχο αποτελεί ο καθορισμός ενιαίων διεθνών προτύπων, ιδιαίτερα αποτελεσματικά στον τομέα της λογιστικής, όπου θα διασφαλίζεται η ορθή εκπροσώπηση των ευρωπαϊκών θέσεων, και όχι η ανάπτυξη ξεχωριστών ευρωπαϊκών προτύπων, τα οποία αντιβαίνουν στα αντίστοιχα παγκόσμια. Αυτή η προσέγγιση, αφενός, διασφαλίζει την σθεναρή ομοφωνία του ευρωπαϊκού κλάδου των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των πελατών του στην παγκόσμια σκηνή, αφετέρου, συμβάλλει στη δημιουργία ίσων όρων για όλους σε παγκόσμιο επίπεδο, με όλα τα οικονομικά πλεονεκτήματα που συνεπάγεται μια τέτοια εξέλιξη. |
| --- | --- |

3.4.4.3

Δεδομένου του διαφορετικού χαρακτήρα και ρόλου αυτών των φόρουμ, συνιστάται η εφαρμογή λύσεων ad hoc αντί η υιοθέτηση ενιαίας προσέγγισης, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη εκφράζεται με μία ισχυρή φωνή στον τομέα του καθορισμού των διεθνών προτύπων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι σε αυτό το πεδίο, στόχο αποτελεί ο καθορισμός ενιαίων διεθνών προτύπων, ιδιαίτερα αποτελεσματικά στον τομέα της λογιστικής, όπου θα διασφαλίζεται η ορθή εκπροσώπηση των ευρωπαϊκών θέσεων, και όχι η ανάπτυξη ξεχωριστών ευρωπαϊκών προτύπων, τα οποία αντιβαίνουν στα αντίστοιχα παγκόσμια. Αυτή η προσέγγιση, αφενός, διασφαλίζει την σθεναρή ομοφωνία του ευρωπαϊκού κλάδου των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των πελατών του στην παγκόσμια σκηνή, αφετέρου, συμβάλλει στη δημιουργία ίσων όρων για όλους σε παγκόσμιο επίπεδο, με όλα τα οικονομικά πλεονεκτήματα που συνεπάγεται μια τέτοια εξέλιξη.

3.5   Νέες, δυνατές πρωτοβουλίες

| 3.5.1 | Σε ό,τι αφορά τις νέες, πιθανές πρωτοβουλίες, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής, καθότι διατηρεί την πεποίθηση ότι η ποιότητα της επιλογής είναι για τους καταναλωτές εξίσου σημαντική με την ποσότητα της επιλογής εάν όχι σημαντικότερη από αυτή. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προσαρμογή στις τοπικές αγορές συνιστά μείζον ζήτημα για τους παρόχους υπηρεσιών λιανικής, ανεξαρτήτως της μεθόδου διανομής που εφαρμόζεται. |
| --- | --- |

3.5.1

Σε ό,τι αφορά τις νέες, πιθανές πρωτοβουλίες, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λιανικής, καθότι διατηρεί την πεποίθηση ότι η ποιότητα της επιλογής είναι για τους καταναλωτές εξίσου σημαντική με την ποσότητα της επιλογής εάν όχι σημαντικότερη από αυτή. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προσαρμογή στις τοπικές αγορές συνιστά μείζον ζήτημα για τους παρόχους υπηρεσιών λιανικής, ανεξαρτήτως της μεθόδου διανομής που εφαρμόζεται.

| 3.5.2 | Όσον αφορά τις συστάσεις της ομάδας συζητήσεων για την ενυπόθηκη πίστη, η ΕΟΚΕ κρίνει πιο κατάλληλη την υιοθέτηση μιας προσέγγισης που θα βασίζεται στον ανταγωνισμό, αντί της εναρμόνισης προϊόντων ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων, καθότι αυτό συμβάλλει σε καλύτερη επιλογή καθώς και σε καλύτερη ποιότητα των προϊόντων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις ορθές προπαρασκευαστικές εργασίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή για την αναθεώρηση της τρέχουσας νομοθεσίας που διέπει τον τομέα της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Όσον αφορά το εάν οι ανωτέρω εργασίες πρέπει να αποτελέσουν το έναυσμα για την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την ενυπόθηκη πίστη ή/και τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων το 2006, κατόπιν διαβουλεύσεων της Επιτροπής στις αρχές του έτους, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι αναγκαία η εκ των προτέρων διενέργεια ουσιαστικής μελέτης επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης κόστους/οφέλους. |
| --- | --- |

3.5.2

Όσον αφορά τις συστάσεις της ομάδας συζητήσεων για την ενυπόθηκη πίστη, η ΕΟΚΕ κρίνει πιο κατάλληλη την υιοθέτηση μιας προσέγγισης που θα βασίζεται στον ανταγωνισμό, αντί της εναρμόνισης προϊόντων ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων, καθότι αυτό συμβάλλει σε καλύτερη επιλογή καθώς και σε καλύτερη ποιότητα των προϊόντων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις ορθές προπαρασκευαστικές εργασίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή για την αναθεώρηση της τρέχουσας νομοθεσίας που διέπει τον τομέα της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Όσον αφορά το εάν οι ανωτέρω εργασίες πρέπει να αποτελέσουν το έναυσμα για την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την ενυπόθηκη πίστη ή/και τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων το 2006, κατόπιν διαβουλεύσεων της Επιτροπής στις αρχές του έτους, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι αναγκαία η εκ των προτέρων διενέργεια ουσιαστικής μελέτης επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης κόστους/οφέλους.

| 3.5.3 | Η ΕΟΚΕ πρέπει ακόμη να πειστεί σχετικά με τα πλεονεκτήματα του λεγόμενου 26ου καθεστώτος, ειδικά για τους καταναλωτές. Συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα πλεονεκτήματα ενός τέτοιου 26ου καθεστώτος δεν έχουν ακόμα αποδειχθεί και ότι η επίτευξη συμφωνίας σχετικά με προαιρετικά ευρωπαϊκά πρότυπα που αφορούν μόνο ορισμένα προϊόντα θα είναι δυσχερής. Επιπλέον, ενδεχομένως να δημιουργήσουν σύγχυση στους καταναλωτές οι κανόνες και οι κανονιστικές ρυθμίσεις πληροφόρησης σε εθνικό επίπεδο και οι αντίστοιχοι που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες. Η δημιουργία ενός 26ου καθεστώτος μπορεί να αποδειχθεί τόσο περίπλοκη όσο και η θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού αστικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικονομικού δικαίου, της διάρθρωσης του δικαστηρίου, κλπ. Ωστόσο, η ιδέα του 26ου καθεστώτος είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και αξίζει να διερευνηθεί. |
| --- | --- |

3.5.3

Η ΕΟΚΕ πρέπει ακόμη να πειστεί σχετικά με τα πλεονεκτήματα του λεγόμενου 26ου καθεστώτος, ειδικά για τους καταναλωτές. Συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα πλεονεκτήματα ενός τέτοιου 26ου καθεστώτος δεν έχουν ακόμα αποδειχθεί και ότι η επίτευξη συμφωνίας σχετικά με προαιρετικά ευρωπαϊκά πρότυπα που αφορούν μόνο ορισμένα προϊόντα θα είναι δυσχερής. Επιπλέον, ενδεχομένως να δημιουργήσουν σύγχυση στους καταναλωτές οι κανόνες και οι κανονιστικές ρυθμίσεις πληροφόρησης σε εθνικό επίπεδο και οι αντίστοιχοι που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες. Η δημιουργία ενός 26ου καθεστώτος μπορεί να αποδειχθεί τόσο περίπλοκη όσο και η θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού αστικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικονομικού δικαίου, της διάρθρωσης του δικαστηρίου, κλπ. Ωστόσο, η ιδέα του 26ου καθεστώτος είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και αξίζει να διερευνηθεί.

| 3.5.4 | Ωστόσο, είναι σαφές ότι οποιοδήποτε πρόσθετο, εναλλακτικό ή προαιρετικό, καθεστώς δεν πρέπει να οδηγήσει σε ή να έχει ως αποτέλεσμα την απομόνωση των παρόχων σε τυποποιημένα προϊόντα, καθότι αυτό θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα καινοτομίας του κλάδου των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι οποίες καλούνται να ανταποκριθούν στις εξελισσόμενες ανάγκες των πελατών τους. |
| --- | --- |

3.5.4

Ωστόσο, είναι σαφές ότι οποιοδήποτε πρόσθετο, εναλλακτικό ή προαιρετικό, καθεστώς δεν πρέπει να οδηγήσει σε ή να έχει ως αποτέλεσμα την απομόνωση των παρόχων σε τυποποιημένα προϊόντα, καθότι αυτό θα είχε καταστρεπτικές συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα καινοτομίας του κλάδου των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι οποίες καλούνται να ανταποκριθούν στις εξελισσόμενες ανάγκες των πελατών τους.

| 3.5.5 | Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα συζήτηση, η ΕΟΚΕ θα επικροτούσε οποιαδήποτε πρόσθετη διευκρίνιση εκ μέρους της Επιτροπής με στόχο την καλύτερη κατανόηση του 26ου καθεστώτος. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη μελέτη σκοπιμότητας που ανακοινώθηκε. |
| --- | --- |

3.5.5

Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα συζήτηση, η ΕΟΚΕ θα επικροτούσε οποιαδήποτε πρόσθετη διευκρίνιση εκ μέρους της Επιτροπής με στόχο την καλύτερη κατανόηση του 26ου καθεστώτος. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη μελέτη σκοπιμότητας που ανακοινώθηκε.

| 3.5.6 | Η ευρύτερη χρήση των ομάδων συζητήσεων κρίνεται συνολικά θετική. Εντούτοις, όπως σημειώθηκε παραπάνω, η δημιουργία ομάδων συζητήσεων για ειδικά προϊόντα λιανικής μπορεί να αποτελέσει σημαντική επιβάρυνση για τους πόρους των οργανώσεων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.5.6

Η ευρύτερη χρήση των ομάδων συζητήσεων κρίνεται συνολικά θετική. Εντούτοις, όπως σημειώθηκε παραπάνω, η δημιουργία ομάδων συζητήσεων για ειδικά προϊόντα λιανικής μπορεί να αποτελέσει σημαντική επιβάρυνση για τους πόρους των οργανώσεων των καταναλωτών.

3.5.7   Τομείς πιθανών μελλοντικών δράσεων

| 3.5.7.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να κωδικοποιήσει και ενδεχομένως να απλουστεύσει τους ισχύοντες κανόνες για τις απαιτήσεις πληροφόρησης. Παρόλα αυτά, κρίνει περισσότερο σκόπιμη την απλούστευση παρά την κωδικοποίηση. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αναφορά στην απλούστευση αποτελεί ένδειξη της πρόθεσης της Επιτροπής να βελτιώσει την ποιότητα έναντι της ποσότητας των πληροφοριών που παρέχονται στους καταναλωτές. Για τη βελτίωση των απαιτήσεων ποιότητας, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τις τρέχουσες νομικές απαιτήσεις (τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο) με στόχο την ευθυγράμμιση των συναφών υποχρεώσεων πληροφόρησης και την τυποποίηση της παροχής πληροφοριών (ακόμη και μέσω της κωδικοποίησης), διατηρώντας κατά νου το μέσο που επιλέγουν οι καταναλωτές. |
| --- | --- |

3.5.7.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να κωδικοποιήσει και ενδεχομένως να απλουστεύσει τους ισχύοντες κανόνες για τις απαιτήσεις πληροφόρησης. Παρόλα αυτά, κρίνει περισσότερο σκόπιμη την απλούστευση παρά την κωδικοποίηση. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αναφορά στην απλούστευση αποτελεί ένδειξη της πρόθεσης της Επιτροπής να βελτιώσει την ποιότητα έναντι της ποσότητας των πληροφοριών που παρέχονται στους καταναλωτές. Για τη βελτίωση των απαιτήσεων ποιότητας, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τις τρέχουσες νομικές απαιτήσεις (τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο) με στόχο την ευθυγράμμιση των συναφών υποχρεώσεων πληροφόρησης και την τυποποίηση της παροχής πληροφοριών (ακόμη και μέσω της κωδικοποίησης), διατηρώντας κατά νου το μέσο που επιλέγουν οι καταναλωτές.

| 3.5.7.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι καταναλωτές θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη βελτίωση των προτύπων της βασικής πληροφόρησης, υπό την μορφή, παραδείγματος χάρη, κατανοητών, διαρθρωμένων, συγκρίσιμων δεδομένων για όλες τις κρίσιμες πτυχές μιας σύμβασης. Κατά συνέπεια, πρέπει να διασφαλιστεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της ενδεδειγμένης και αποτελεσματικής πληροφόρησης, η οποία εγγυάται τη δέουσα νομική προστασία. |
| --- | --- |

3.5.7.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι καταναλωτές θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη βελτίωση των προτύπων της βασικής πληροφόρησης, υπό την μορφή, παραδείγματος χάρη, κατανοητών, διαρθρωμένων, συγκρίσιμων δεδομένων για όλες τις κρίσιμες πτυχές μιας σύμβασης. Κατά συνέπεια, πρέπει να διασφαλιστεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της ενδεδειγμένης και αποτελεσματικής πληροφόρησης, η οποία εγγυάται τη δέουσα νομική προστασία.

| 3.5.7.3 | Σε ό,τι αφορά την χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση και τις σχέσεις των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των καταναλωτών με τους διαμεσολαβητές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, εν πρώτοις, η χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση υπόκειται σε διαφορετικούς βαθμούς ρύθμισης σε επίπεδο ΕΕ. Η οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση (7), η οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (ΟΑΧΜ) (8) προσδιορίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις και επίπεδα ρύθμισης για τη διαμεσολάβηση στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και προϊόντων. Κρίνεται σκόπιμη η προώθηση μεγαλύτερης συνοχής και σύγκλισης στον τομέα αυτό, ωστόσο η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί στο καθεστώς ΟΑΧΜ, ως μια περισσότερο συνεκτική προσέγγιση, επαρκής χρόνος για να καταδειχθεί η αποτελεσματικότητά του προτού συναφθούν οποιαδήποτε συμπεράσματα σχετικά με την ενδεχόμενη ανάγκη περαιτέρω ρύθμισης στον τομέα της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης. |
| --- | --- |

3.5.7.3

Σε ό,τι αφορά την χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση και τις σχέσεις των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των καταναλωτών με τους διαμεσολαβητές, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, εν πρώτοις, η χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση υπόκειται σε διαφορετικούς βαθμούς ρύθμισης σε επίπεδο ΕΕ. Η οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση (7), η οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (ΟΑΧΜ) (8) προσδιορίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις και επίπεδα ρύθμισης για τη διαμεσολάβηση στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και προϊόντων. Κρίνεται σκόπιμη η προώθηση μεγαλύτερης συνοχής και σύγκλισης στον τομέα αυτό, ωστόσο η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί στο καθεστώς ΟΑΧΜ, ως μια περισσότερο συνεκτική προσέγγιση, επαρκής χρόνος για να καταδειχθεί η αποτελεσματικότητά του προτού συναφθούν οποιαδήποτε συμπεράσματα σχετικά με την ενδεχόμενη ανάγκη περαιτέρω ρύθμισης στον τομέα της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης.

| 3.5.7.4 | Λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης για περαιτέρω ευθυγράμμιση των κανόνων δεοντολογίας και παροχής συμβουλών κατά την πώληση των υπηρεσιών μπορεί να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας ίσων όρων για όλους τους παρόχους χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε πελάτες λιανικής, συνυπολογίζοντας ταυτοχρόνως τις διαφορετικές εθνικές συνθήκες. Πάρα ταύτα, η σύγκλιση ή η εναρμόνιση των εθνικών κανόνων πώλησης και διανομής θα απέφερε περισσότερα οφέλη από ό,τι η κατάρτιση νέων πρωτοβουλιών σχετικά με τους κανόνες δεοντολογίας. |
| --- | --- |

3.5.7.4

Λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης για περαιτέρω ευθυγράμμιση των κανόνων δεοντολογίας και παροχής συμβουλών κατά την πώληση των υπηρεσιών μπορεί να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας ίσων όρων για όλους τους παρόχους χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε πελάτες λιανικής, συνυπολογίζοντας ταυτοχρόνως τις διαφορετικές εθνικές συνθήκες. Πάρα ταύτα, η σύγκλιση ή η εναρμόνιση των εθνικών κανόνων πώλησης και διανομής θα απέφερε περισσότερα οφέλη από ό,τι η κατάρτιση νέων πρωτοβουλιών σχετικά με τους κανόνες δεοντολογίας.

| 3.5.7.5 | Όσον αφορά το ρόλο των επαγγελματικών και ανεξάρτητων συμβουλών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να γίνει σαφής διάκρισης μεταξύ (1) της παροχής συμβουλών ως χωριστής αμειβόμενης υπηρεσίας κατόπιν αιτήματος του πελάτη και (2) της παροχής αναγκαίων πληροφοριών προκειμένου ο καταναλωτής να είναι σε θέση να κάνει συνειδητά την επιλογή του. |
| --- | --- |

3.5.7.5

Όσον αφορά το ρόλο των επαγγελματικών και ανεξάρτητων συμβουλών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να γίνει σαφής διάκρισης μεταξύ (1) της παροχής συμβουλών ως χωριστής αμειβόμενης υπηρεσίας κατόπιν αιτήματος του πελάτη και (2) της παροχής αναγκαίων πληροφοριών προκειμένου ο καταναλωτής να είναι σε θέση να κάνει συνειδητά την επιλογή του.

| 3.5.7.6 | Πρωτίστως, είναι ύψιστης σημασίας να καθοριστούν σαφείς κανόνες και πρότυπα για τους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές οι οποίοι διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο ειδικά στον κλάδο των επενδυτικών προϊόντων, αλλά και της διαμεσολάβησης στο χώρο των δανείων. Οι διαμεσολαβητές πρέπει, επίσης, να αποδείξουν ότι διαθέτουν βαθιά γνώση του εμπορικού τομέα όπου δραστηριοποιούνται και των προϊόντων τους. Οι μεσίτες και οι ανεξάρτητοι φορείς πρέπει να είναι υπεύθυνοι για την παροχή ενδεδειγμένων, αντικειμενικών και αξιόπιστων συμβουλών. Επίσης, πρέπει να υφίστανται οι κατάλληλες διευθετήσεις για την ταχεία και αποτελεσματική επίλυση διαφορών. Η εμπειρογνωμοσύνη πρέπει να είναι εξειδικευμένη — π.χ., θα μπορούσε να χωριστεί σε ενότητες: αποταμιεύσεις, επενδύσεις, ασφάλειες, ενυπόθηκες πιστώσεις. Η αντιμετώπιση των ανωτέρω ζητημάτων πρέπει επίσης να εναρμονίζεται με τις εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.5.7.6

Πρωτίστως, είναι ύψιστης σημασίας να καθοριστούν σαφείς κανόνες και πρότυπα για τους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές οι οποίοι διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο ειδικά στον κλάδο των επενδυτικών προϊόντων, αλλά και της διαμεσολάβησης στο χώρο των δανείων. Οι διαμεσολαβητές πρέπει, επίσης, να αποδείξουν ότι διαθέτουν βαθιά γνώση του εμπορικού τομέα όπου δραστηριοποιούνται και των προϊόντων τους. Οι μεσίτες και οι ανεξάρτητοι φορείς πρέπει να είναι υπεύθυνοι για την παροχή ενδεδειγμένων, αντικειμενικών και αξιόπιστων συμβουλών. Επίσης, πρέπει να υφίστανται οι κατάλληλες διευθετήσεις για την ταχεία και αποτελεσματική επίλυση διαφορών. Η εμπειρογνωμοσύνη πρέπει να είναι εξειδικευμένη — π.χ., θα μπορούσε να χωριστεί σε ενότητες: αποταμιεύσεις, επενδύσεις, ασφάλειες, ενυπόθηκες πιστώσεις. Η αντιμετώπιση των ανωτέρω ζητημάτων πρέπει επίσης να εναρμονίζεται με τις εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο.

| 3.5.7.7 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ενδιαφέρον την επιθυμία της Επιτροπής να εξετάσει πιο εμπεριστατωμένα τα υφιστάμενα εμπόδια για το διασυνοριακό άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών καθώς και θέματα που αφορούν την τήρηση, τη δυνατότητα μεταφοράς, τη μεταβίβαση και το κλείσιμο των λογαριασμών. Σχετικά με τα τελευταία σημεία, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η επιρροή των υφιστάμενων ηλεκτρονικών συστημάτων και των συστημάτων ΤΠ. |
| --- | --- |

3.5.7.7

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ενδιαφέρον την επιθυμία της Επιτροπής να εξετάσει πιο εμπεριστατωμένα τα υφιστάμενα εμπόδια για το διασυνοριακό άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών καθώς και θέματα που αφορούν την τήρηση, τη δυνατότητα μεταφοράς, τη μεταβίβαση και το κλείσιμο των λογαριασμών. Σχετικά με τα τελευταία σημεία, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η επιρροή των υφιστάμενων ηλεκτρονικών συστημάτων και των συστημάτων ΤΠ.

| 3.5.7.8 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει σθεναρά ότι η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής θα έπρεπε να επιλύσει ρητώς φορολογικά ζητήματα. Από την έκδοση της 6ης οδηγίας ΦΠΑ (9) και ιδίως κατά την τελευταία δεκαετία, η έλλειψη ουδετερότητας όσον αφορά τη μεταχείριση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ως προς το ΦΠΑ και η έλλειψη νομικής βεβαιότητας στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος έχουν καταστεί όλο και πιο προβληματικές. |
| --- | --- |

3.5.7.8

Η ΕΟΚΕ πιστεύει σθεναρά ότι η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής θα έπρεπε να επιλύσει ρητώς φορολογικά ζητήματα. Από την έκδοση της 6ης οδηγίας ΦΠΑ (9) και ιδίως κατά την τελευταία δεκαετία, η έλλειψη ουδετερότητας όσον αφορά τη μεταχείριση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ως προς το ΦΠΑ και η έλλειψη νομικής βεβαιότητας στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος έχουν καταστεί όλο και πιο προβληματικές.

| 3.5.7.9 | Στην έκθεσή της σχετικά με την κατάσταση της χρηματοπιστωτικής ενοποίησης στην ΕΕ, η ομάδα εμπειρογνωμόνων στον τομέα των τραπεζικών υπηρεσιών (10) τονίζει ότι «μια λιγότερο πειθαρχική εφαρμογή του ΦΠΑ στον τομέα της εξωτερικής ανάθεσης συνιστά βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω ενοποίηση των λειτουργιών στα κέντρα αριστείας, τα οποία θα παράσχουν υπηρεσίες σε διάφορους τομείς των τραπεζικών ομίλων της ΕΕ». Θα πρέπει πλέον να αναγνωριστεί επίσημα ότι το σύστημα ΦΠΑ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες παρεμποδίζει την αποτελεσματική υλοποίηση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής μετά το ΣΧΔΥ πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο για μια τέτοια επίσημη δήλωση. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να καταρτίσει τη μελλοντική ατζέντα της στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

3.5.7.9

Στην έκθεσή της σχετικά με την κατάσταση της χρηματοπιστωτικής ενοποίησης στην ΕΕ, η ομάδα εμπειρογνωμόνων στον τομέα των τραπεζικών υπηρεσιών (10) τονίζει ότι «μια λιγότερο πειθαρχική εφαρμογή του ΦΠΑ στον τομέα της εξωτερικής ανάθεσης συνιστά βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω ενοποίηση των λειτουργιών στα κέντρα αριστείας, τα οποία θα παράσχουν υπηρεσίες σε διάφορους τομείς των τραπεζικών ομίλων της ΕΕ». Θα πρέπει πλέον να αναγνωριστεί επίσημα ότι το σύστημα ΦΠΑ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες παρεμποδίζει την αποτελεσματική υλοποίηση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής μετά το ΣΧΔΥ πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο για μια τέτοια επίσημη δήλωση. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να καταρτίσει τη μελλοντική ατζέντα της στον τομέα αυτό.

| 3.5.7.10 | Τέλος, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι οι καταναλωτές μπορούν να διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα εάν τους παρασχεθούν περισσότερες επαγγελματικές και ανεξάρτητες συμβουλές υψηλής ποιότητας. Οι καταναλωτές πρέπει να λάβουν τις καλύτερες δυνατές συμβουλές σχετικά με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που ανταποκρίνονται κατά βέλτιστο τρόπο στις ανάγκες τους και τις (χρηματοπιστωτικές) περιστάσεις. Εντούτοις, οι καταναλωτές δεν μπορούν να αποποιηθούν πλήρως την ευθύνη που απορρέει από την εκάστοτε επιλογή (είτε σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του προϊόντος είτε όσον αφορά τον εμπειρογνώμονα που παρέχει συμβουλές σχετικά με τα εν λόγω χαρακτηριστικά). Οι καταναλωτές πρέπει, επίσης, να διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα προκειμένου να κάνουν μια συνειδητή επιλογή και να κατανοήσουν τις συνέπειες της συγκεκριμένης επιλογής. |
| --- | --- |

3.5.7.10

Τέλος, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι οι καταναλωτές μπορούν να διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα εάν τους παρασχεθούν περισσότερες επαγγελματικές και ανεξάρτητες συμβουλές υψηλής ποιότητας. Οι καταναλωτές πρέπει να λάβουν τις καλύτερες δυνατές συμβουλές σχετικά με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που ανταποκρίνονται κατά βέλτιστο τρόπο στις ανάγκες τους και τις (χρηματοπιστωτικές) περιστάσεις. Εντούτοις, οι καταναλωτές δεν μπορούν να αποποιηθούν πλήρως την ευθύνη που απορρέει από την εκάστοτε επιλογή (είτε σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του προϊόντος είτε όσον αφορά τον εμπειρογνώμονα που παρέχει συμβουλές σχετικά με τα εν λόγω χαρακτηριστικά). Οι καταναλωτές πρέπει, επίσης, να διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα προκειμένου να κάνουν μια συνειδητή επιλογή και να κατανοήσουν τις συνέπειες της συγκεκριμένης επιλογής.

| 3.5.7.11 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή της καταναλωτικής αγωγής και την ενίσχυση των προδιαγραφών των χρηματοοικονομικών γνώσεων σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι έννοιες του κινδύνου και της απόδοσης πρέπει να αποτελέσουν μείζον θέμα στην εκπαίδευση των επενδυτών. Επιπλέον, τάσσεται υπέρ της υποχρέωσης των διαμεσολαβητών να παρέχουν ενδεδειγμένες, αντικειμενικές και αξιόπιστες συμβουλές. Αυτό είναι καθοριστικής σημασίας, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει όλο και περισσότερο να μεριμνούν οι ίδιοι για μεγάλο μέρος του συνταξιοδοτικού τους εισοδήματος. Οι καταναλωτές πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες, οι οποίες θα τους παρέχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν διάφορα προϊόντα και να επιλέγουν από ένα φάσμα ανταγωνιστικών προϊόντων και ένα φάσμα βασικών χαρακτηριστικών των κινδύνων έχοντας πλήρη γνώση των πραγμάτων. |
| --- | --- |

3.5.7.11

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή της καταναλωτικής αγωγής και την ενίσχυση των προδιαγραφών των χρηματοοικονομικών γνώσεων σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι έννοιες του κινδύνου και της απόδοσης πρέπει να αποτελέσουν μείζον θέμα στην εκπαίδευση των επενδυτών. Επιπλέον, τάσσεται υπέρ της υποχρέωσης των διαμεσολαβητών να παρέχουν ενδεδειγμένες, αντικειμενικές και αξιόπιστες συμβουλές. Αυτό είναι καθοριστικής σημασίας, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει όλο και περισσότερο να μεριμνούν οι ίδιοι για μεγάλο μέρος του συνταξιοδοτικού τους εισοδήματος. Οι καταναλωτές πρέπει να λαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες, οι οποίες θα τους παρέχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν διάφορα προϊόντα και να επιλέγουν από ένα φάσμα ανταγωνιστικών προϊόντων και ένα φάσμα βασικών χαρακτηριστικών των κινδύνων έχοντας πλήρη γνώση των πραγμάτων.

4.   Συμπέρασμα

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή η διαδικασία αξιολόγησης σχετικά με τα όσα έχουν επιτευχθεί και όσα απομένουν ακόμη να γίνουν στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνιστά μια καλή ευκαιρία για την ΕΕ, προκειμένου να σημειώσει προόδους όσον αφορά την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την τόνωση της ευημερίας, αλλά και της εμπιστοσύνης όλων των Ευρωπαίων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια ευκαιρία να σημειωθούν πραγματικά βήματα προόδου προς την επίτευξη των κοινοτικών στόχων που καθορίζονται στην ατζέντα της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή η διαδικασία αξιολόγησης σχετικά με τα όσα έχουν επιτευχθεί και όσα απομένουν ακόμη να γίνουν στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνιστά μια καλή ευκαιρία για την ΕΕ, προκειμένου να σημειώσει προόδους όσον αφορά την αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας, την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την τόνωση της ευημερίας, αλλά και της εμπιστοσύνης όλων των Ευρωπαίων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια ευκαιρία να σημειωθούν πραγματικά βήματα προόδου προς την επίτευξη των κοινοτικών στόχων που καθορίζονται στην ατζέντα της Λισσαβώνας.

| 4.2 | Στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών η ΕΕ μπορεί να καταβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της υλοποίησης των στόχων της Λισσαβώνας μέσω της αντιμετώπισης μιας σειράς βασικών θεμάτων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα εξής:






  — | αυστηρή εφαρμογή του πλαισίου καλύτερης ρύθμισης σε όλες τις νέες και υφιστάμενες νομοθετικές πράξεις· |
| --- | --- | --- |

4.2

Στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών η ΕΕ μπορεί να καταβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της υλοποίησης των στόχων της Λισσαβώνας μέσω της αντιμετώπισης μιας σειράς βασικών θεμάτων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα εξής:

—

αυστηρή εφαρμογή του πλαισίου καλύτερης ρύθμισης σε όλες τις νέες και υφιστάμενες νομοθετικές πράξεις·

| — | αξιολόγηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών βάσει της ετοιμότητάς τους να επενδύσουν σε μια συγκεκριμένη πρόταση· |
| --- | --- |

—

αξιολόγηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών βάσει της ετοιμότητάς τους να επενδύσουν σε μια συγκεκριμένη πρόταση·

| — | συνεργασία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για την μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και την έγκαιρη εφαρμογή της νομοθεσίας κατά το πνεύμα κατάρτισής της· |
| --- | --- |

—

συνεργασία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για την μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και την έγκαιρη εφαρμογή της νομοθεσίας κατά το πνεύμα κατάρτισής της·

| — | εστίαση των προσπαθειών στην ολοκλήρωση των εναπομεινάντων μέτρων του ΣΧΔΥ μέσω της εφαρμογής στοχοθετημένων, πλήρως εναρμονισμένων μέτρων, όπου κρίνεται αναγκαίο· |
| --- | --- |

—

εστίαση των προσπαθειών στην ολοκλήρωση των εναπομεινάντων μέτρων του ΣΧΔΥ μέσω της εφαρμογής στοχοθετημένων, πλήρως εναρμονισμένων μέτρων, όπου κρίνεται αναγκαίο·

| — | επικέντρωση των προσπαθειών στην άρση των εμποδίων στο βέλτιστο εποπτικό πλαίσιο για την Ευρώπη: ενοποιημένη εποπτεία· |
| --- | --- |

—

επικέντρωση των προσπαθειών στην άρση των εμποδίων στο βέλτιστο εποπτικό πλαίσιο για την Ευρώπη: ενοποιημένη εποπτεία·

| — | κατάργηση των αδικαιολόγητων φραγμών στην ενίσχυση δραστηριοτήτων Σ&Ε στην Ευρώπη, ειδικά στον τραπεζικό τομέα· και |
| --- | --- |

—

κατάργηση των αδικαιολόγητων φραγμών στην ενίσχυση δραστηριοτήτων Σ&Ε στην Ευρώπη, ειδικά στον τραπεζικό τομέα· και

| — | αναγνώριση του γεγονότος ότι, για τους καταναλωτές, η ποιότητα είναι εξίσου σημαντική με, αν όχι σημαντικότερη από, την ποσότητα των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά. |
| --- | --- |

—

αναγνώριση του γεγονότος ότι, για τους καταναλωτές, η ποιότητα είναι εξίσου σημαντική με, αν όχι σημαντικότερη από, την ποσότητα των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά.

| 4.3 | Η εξωτερική διάσταση της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών κατά τα επόμενα πέντε χρόνια είναι επίσης πρωταρχικής σημασίας για την μακροπρόθεσμη παγκόσμια ανταγωνιστικότητά της. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προσπάθειες ενδυνάμωσης και εμβάθυνσης του διαλόγου σχετικά με το ρυθμιστικό πλαίσιο με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της ΕΕ, όπως, π.χ., οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Ινδία. |
| --- | --- |

4.3

Η εξωτερική διάσταση της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών κατά τα επόμενα πέντε χρόνια είναι επίσης πρωταρχικής σημασίας για την μακροπρόθεσμη παγκόσμια ανταγωνιστικότητά της. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προσπάθειες ενδυνάμωσης και εμβάθυνσης του διαλόγου σχετικά με το ρυθμιστικό πλαίσιο με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της ΕΕ, όπως, π.χ., οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Ινδία.

| 4.4 | Ο προβληματισμός σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών το 2005 παρέχει στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών ως σύνολο την ευκαιρία να συμμετάσχει στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας. Υπάρχουν πολλά που διακυβεύονται τόσο για την οικονομία της Ευρώπης, όσο και για τους καταναλωτές των υπηρεσιών που παρέχονται στο πλαίσιο αυτής της οικονομίας, ώστε να αφήσουμε να χαθεί αυτή η ευκαιρία. |
| --- | --- |

4.4

Ο προβληματισμός σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών το 2005 παρέχει στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών ως σύνολο την ευκαιρία να συμμετάσχει στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας. Υπάρχουν πολλά που διακυβεύονται τόσο για την οικονομία της Ευρώπης, όσο και για τους καταναλωτές των υπηρεσιών που παρέχονται στο πλαίσιο αυτής της οικονομίας, ώστε να αφήσουμε να χαθεί αυτή η ευκαιρία.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Οδηγία 2003/71/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 345, 31.12.2003.

1

(2)  Στις επιτροπές επιπέδου 3 συμπεριλαμβάνονται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ρυθμιστικών Αρχών των Αγορών Κινητών Αξιών (ΕΕΡΑΑΚΑ), η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας (ΕΕΑΤΕ) και η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΕΕΑΑΕΣ), οι οποίες συστάθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας Lamfalussy.

2

(3)  Όπως λόγου χάρη η Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία (BCBS), ο Διεθνής Οργανισμός Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς (IOSCO), η ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (FATF) και το Διεθνές Συμβούλιο Λογιστικών Προτύπων (ΔΣΛΠ).

3

(4)  Οδηγία 2003/6/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 96, 12 4.2003.

4

(5)  SEC (2004) 918.

5

(6)  ΕΕ αριθ. L 234, 22.9.2005.

6

(7)  Οδηγία 2002/92/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 9, 15.1.2004.

7

(8)  Οδηγία 2004/39/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 145, 30.4.2004.

8

(9)  6η οδηγία του Συμβουλίου 77/388/ΕΚ, αριθ. ΕΕ L 145, 13.6.1977.

9

(10)  «Σχέδιο Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες: Πρόοδος και προοπτικές», ομάδα εμπειρογνωμόνων στον τομέα των τραπεζικών υπηρεσιών, τελική έκθεση, Μάιος 2004.

10

---

| 17.3.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 65/141 |
| --- | --- | --- | --- |

17.3.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 65/141

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι κανόνες υγιεινής και οι βιοτεχνίες τροφίμων»

(2006/C 65/25)

Στις 9 και 10 Φεβρουαρίου 2005, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, με βάση το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Eσωτερικού Kανονισμού να εκδώσει γνωμοδότηση με θέμα: «Οι κανόνες υγιεινής και οι βιοτεχνίες τροφίμων».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 2005, με βάση την εισηγητική έκθεση του κυρίου RIBBE.

Κατά την 422η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Εισαγωγή

| 1.1 | Στόχος της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τους κανόνες υγιεινής, που τέθηκε σε ισχύ στις 20 Μαΐου 2004 (1) είναι να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, μέσω μιας προσέγγισης που να καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής τροφίμων («από το αγρόκτημα στο τραπέζι»). Επιπλέον, η εφαρμογή ενιαίων αρχών θα επιτρέψει την εξασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

1.1

Στόχος της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τους κανόνες υγιεινής, που τέθηκε σε ισχύ στις 20 Μαΐου 2004 (1) είναι να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, μέσω μιας προσέγγισης που να καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής τροφίμων («από το αγρόκτημα στο τραπέζι»). Επιπλέον, η εφαρμογή ενιαίων αρχών θα επιτρέψει την εξασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

| 1.2 | Η νομοθεσία εστιάζεται στην αρχή ότι ο ιδιοκτήτης μιας επιχείρησης τροφίμων φέρει εξ ολοκλήρου την ευθύνη για το ακίνδυνο από άποψης υγιεινής των τροφίμων που παράγονται στην επιχείρησή του. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της τήρησης βασικών και ειδικών κανόνων υγιεινής καθώς και της εφαρμογής των αρχών της ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP) (2). |
| --- | --- |

1.2

Η νομοθεσία εστιάζεται στην αρχή ότι ο ιδιοκτήτης μιας επιχείρησης τροφίμων φέρει εξ ολοκλήρου την ευθύνη για το ακίνδυνο από άποψης υγιεινής των τροφίμων που παράγονται στην επιχείρησή του. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της τήρησης βασικών και ειδικών κανόνων υγιεινής καθώς και της εφαρμογής των αρχών της ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP) (2).

| 1.3 | Το νέο δίκαιο περί κανόνων υγιεινής συμπεριλαμβάνει πολυάριθμους κανονισμούς:






  — | Κανονισμός (EΚ)178/2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα (ο επονομαζόμενος βασικός κανονισμός), |
| --- | --- | --- |

1.3

Το νέο δίκαιο περί κανόνων υγιεινής συμπεριλαμβάνει πολυάριθμους κανονισμούς:

—

Κανονισμός (EΚ)178/2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα (ο επονομαζόμενος βασικός κανονισμός),

| — | Κανονισμός (EΚ)852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων, |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (EΚ)852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων,

| — | Κανονισμός (EΚ)853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (EΚ)853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης,

| — | Κανονισμός (EΚ)854/2004 για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (EΚ)854/2004 για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο,

| — | Κανονισμός (EΚ)882/2004 για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (EΚ)882/2004 για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και

| — | Κανονισμός για τον καθορισμό μικροβιολογικών κριτηρίων (βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός για τον καθορισμό μικροβιολογικών κριτηρίων (βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας).

| 1.4 | Προκειμένου οι κανονισμοί (EΚ)852/2004 και 853/2004 να εφαρμοστούν με όσο το δυνατόν πιο ενιαίο τρόπο, η γενική διεύθυνση υγείας και προστασίας των καταναλωτών (SANCO) εκπόνησε τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:






  — | Οδηγία για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού αριθ. 852/2004, SANCO/1513/2005 REV. 1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005· |
| --- | --- | --- |

1.4

Προκειμένου οι κανονισμοί (EΚ)852/2004 και 853/2004 να εφαρμοστούν με όσο το δυνατόν πιο ενιαίο τρόπο, η γενική διεύθυνση υγείας και προστασίας των καταναλωτών (SANCO) εκπόνησε τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:

—

Οδηγία για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού αριθ. 852/2004, SANCO/1513/2005 REV. 1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005·

| — | Οδηγία για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού αριθ. 853/2004, SANCO/1514/2005 REV. 1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005· |
| --- | --- |

—

Οδηγία για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού αριθ. 853/2004, SANCO/1514/2005 REV. 1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005·

| — | Οδηγία για τη διευκόλυνση της εφαρμογής των αρχών HACCP στις επιχειρήσεις τροφίμων SANCO/1915/2005 της 30ής Αυγούστου 2005. |
| --- | --- |

—

Οδηγία για τη διευκόλυνση της εφαρμογής των αρχών HACCP στις επιχειρήσεις τροφίμων SANCO/1915/2005 της 30ής Αυγούστου 2005.

| 1.5 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) γνωμοδότησε, εκτός άλλων, στις 28 και 29 Μαρτίου 2001, στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας, για τους κανονισμούς 852/2004 έως 854/2004 που υιοθετήθηκαν το 2004 (3) και δήλωσε ρητά ότι επικροτεί τις νέες προτάσεις καθώς και τις αρχές στις οποίες στηρίζονται. |
| --- | --- |

1.5

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) γνωμοδότησε, εκτός άλλων, στις 28 και 29 Μαρτίου 2001, στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας, για τους κανονισμούς 852/2004 έως 854/2004 που υιοθετήθηκαν το 2004 (3) και δήλωσε ρητά ότι επικροτεί τις νέες προτάσεις καθώς και τις αρχές στις οποίες στηρίζονται.

| 1.6 | Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η ΕΟΚΕ επιδιώκει την επανεξέταση του ερωτήματος αν οι νέοι κανόνες υγιεινής συμβάλλουν από την άποψη της συνοχής μεταξύ στόχων και μέτρων, με τον βέλτιστο τρόπο στην από πολιτική άποψη αναγκαία βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου. οι μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων με βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους, έχουν ιδιαίτερη σημασία για την οικονομική ανάπτυξη, ωστόσο, από επανειλημμένες εμπειρίες προκύπτει ότι τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε σημαντική υποχώρηση των σχετικών διαρθρώσεων, ιδιαιτέρως στον τομέα της επεξεργασίας και της εμπορίας κρέατος και γάλακτος. Οι ενδιαφερόμενοι και οι αρμόδιες αρχές επισήμαναν σε επανειλημμένες περιστάσεις ότι αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές οφείλονται στις αυστηρές διατάξεις της Ε.Ε. για την υγιεινή. |
| --- | --- |

1.6

Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η ΕΟΚΕ επιδιώκει την επανεξέταση του ερωτήματος αν οι νέοι κανόνες υγιεινής συμβάλλουν από την άποψη της συνοχής μεταξύ στόχων και μέτρων, με τον βέλτιστο τρόπο στην από πολιτική άποψη αναγκαία βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου. οι μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων με βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους, έχουν ιδιαίτερη σημασία για την οικονομική ανάπτυξη, ωστόσο, από επανειλημμένες εμπειρίες προκύπτει ότι τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε σημαντική υποχώρηση των σχετικών διαρθρώσεων, ιδιαιτέρως στον τομέα της επεξεργασίας και της εμπορίας κρέατος και γάλακτος. Οι ενδιαφερόμενοι και οι αρμόδιες αρχές επισήμαναν σε επανειλημμένες περιστάσεις ότι αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές οφείλονται στις αυστηρές διατάξεις της Ε.Ε. για την υγιεινή.

| 1.7 | Ενόψει όλων αυτών, πρέπει να εξεταστεί αν η Ε.Ε., με τις προϋποθέσεις υγιεινής που ορίζει, ευθύνεται άμεσα ή έμμεσα για αυτές τις διαρθρωτικές αλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει βεβαίως να αμφισβητηθεί κατά κανένα τρόπο ο βασικός στόχος που είναι να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία. Θα πρέπει όμως να εξετασθεί αν για την υλοποίηση όλων των στόχων που έχουν διατυπωθεί από την Ε.Ε. (υγιεινή και διατήρηση θέσεων απασχόλησης) χρειάζεται να ορισθούν διαφορετικοί στόχοι, καθώς και αν η απαραίτητη ευελιξία είναι δεδομένη. |
| --- | --- |

1.7

Ενόψει όλων αυτών, πρέπει να εξεταστεί αν η Ε.Ε., με τις προϋποθέσεις υγιεινής που ορίζει, ευθύνεται άμεσα ή έμμεσα για αυτές τις διαρθρωτικές αλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει βεβαίως να αμφισβητηθεί κατά κανένα τρόπο ο βασικός στόχος που είναι να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία. Θα πρέπει όμως να εξετασθεί αν για την υλοποίηση όλων των στόχων που έχουν διατυπωθεί από την Ε.Ε. (υγιεινή και διατήρηση θέσεων απασχόλησης) χρειάζεται να ορισθούν διαφορετικοί στόχοι, καθώς και αν η απαραίτητη ευελιξία είναι δεδομένη.

| 1.8 | Στη γνωμοδότηση θα εξεταστούν τα ακόλουθα θέματα:






  α) | Αν το νομικό πλαίσιο των κανόνων υγιεινής επιδρά θετικά ή αρνητικά σε μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων με βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους |
| --- | --- | --- |

1.8

Στη γνωμοδότηση θα εξεταστούν τα ακόλουθα θέματα:

α)

Αν το νομικό πλαίσιο των κανόνων υγιεινής επιδρά θετικά ή αρνητικά σε μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων με βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους

| β) | Αν ενδεχομένως η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των κανόνων ευελιξίας δημιουργεί ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για τα τρόφιμα που παράγονται με βιοτεχνικές μεθόδους ή για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. |
| --- | --- |

β)

Αν ενδεχομένως η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των κανόνων ευελιξίας δημιουργεί ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για τα τρόφιμα που παράγονται με βιοτεχνικές μεθόδους ή για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων.

| 1.9 | Επειδή οι ειδικές διατάξεις περί υγιεινής των κανονισμών 853/2004 και 854/2004 αναφέρονται αποκλειστικά σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, η γνωμοδότηση επικεντρώνεται στην εξέταση των συνεπειών για τις επιχειρήσεις τροφίμων ζωικής προέλευσης. Συνεπώς δεν λαμβάνει υπόψη τον τομέα της μεταποίησης φυτικών προϊόντων (αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία κτλ.) ή άλλων ζωικών προϊόντων (όπως το ψάρι), που εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής των νέων κανόνων υγιεινής (κανονισμός 852/2004). |
| --- | --- |

1.9

Επειδή οι ειδικές διατάξεις περί υγιεινής των κανονισμών 853/2004 και 854/2004 αναφέρονται αποκλειστικά σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, η γνωμοδότηση επικεντρώνεται στην εξέταση των συνεπειών για τις επιχειρήσεις τροφίμων ζωικής προέλευσης. Συνεπώς δεν λαμβάνει υπόψη τον τομέα της μεταποίησης φυτικών προϊόντων (αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία κτλ.) ή άλλων ζωικών προϊόντων (όπως το ψάρι), που εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής των νέων κανόνων υγιεινής (κανονισμός 852/2004).

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί η γνωμοδότησή της να αποτελέσει εφαλτήριο για τη διεξαγωγή συζήτησης σχετικά με τα πρότυπα ασφαλείας για τα τρόφιμα και τη συνδεδεμένη με το θέμα αυτό βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου. Υποστηρίζει επίσης την άποψη ότι στόχοι όπως η προστασία των καταναλωτών, η διατήρηση της πολιτισμικής πολυμορφίας, της διασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού και της διατήρησης και ανάπτυξης θέσεων εργασίας είναι ισότιμοι στόχοι και πρέπει να εναρμονίζονται μεταξύ τους. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί η γνωμοδότησή της να αποτελέσει εφαλτήριο για τη διεξαγωγή συζήτησης σχετικά με τα πρότυπα ασφαλείας για τα τρόφιμα και τη συνδεδεμένη με το θέμα αυτό βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου. Υποστηρίζει επίσης την άποψη ότι στόχοι όπως η προστασία των καταναλωτών, η διατήρηση της πολιτισμικής πολυμορφίας, της διασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού και της διατήρησης και ανάπτυξης θέσεων εργασίας είναι ισότιμοι στόχοι και πρέπει να εναρμονίζονται μεταξύ τους.

2.   Το περιεχόμενο των κανονισμών

| 2.1 | Ο κανονισμός (ΕΚ)178/2002 καθορίζει όχι μόνον τις γενικές αρχές και απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, αλλά και διαδικασίες σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και της ελεύθερης κυκλοφορίας τροφίμων και ζωοτροφών. Επίσης, επιδιώκεται η επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, μέσω της προσέγγισης μεταξύ των προς το παρόν διαφορετικών εννοιών, αρχών και διαδικασιών που ισχύουν στις επιμέρους εθνικές νομοθεσίες για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.1

Ο κανονισμός (ΕΚ)178/2002 καθορίζει όχι μόνον τις γενικές αρχές και απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, αλλά και διαδικασίες σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και της ελεύθερης κυκλοφορίας τροφίμων και ζωοτροφών. Επίσης, επιδιώκεται η επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, μέσω της προσέγγισης μεταξύ των προς το παρόν διαφορετικών εννοιών, αρχών και διαδικασιών που ισχύουν στις επιμέρους εθνικές νομοθεσίες για τα τρόφιμα.

| 2.2 | Με τον κανονισμό (EΚ) 852/2004 για τους κανόνες υγιεινής των τροφίμων διατυπώνονται με συγκεκριμένο τρόπο οι στόχοι του κανονισμού 178/2002 και καθορίζονται οι βασικοί κανόνες που πρέπει να τηρούνται σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας τροφίμων. Η «πρωτογενής γεωργική παραγωγή» εμπίπτει επίσης στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Σε αντίθεση προς τις επιχειρήσεις τροφίμων, οι γεωργοί πρωτογενούς παραγωγής δεν οφείλουν (ακόμη) να εφαρμόζουν τις διαδικασίες που προβλέπουν οι αρχές HACCP. Θα πρέπει όμως να εφαρμόζουν τις αρχές που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Ωστόσο, όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων υποχρεούνται να εγγραφούν σε μητρώο και να τηρούν τους γενικούς κανόνες υγιεινής που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού. Οι διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται για την καταχώρηση επιχειρήσεων θα ορισθούν από τις αρμόδιες εθνικές αρχές με βάση το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004. |
| --- | --- |

2.2

Με τον κανονισμό (EΚ) 852/2004 για τους κανόνες υγιεινής των τροφίμων διατυπώνονται με συγκεκριμένο τρόπο οι στόχοι του κανονισμού 178/2002 και καθορίζονται οι βασικοί κανόνες που πρέπει να τηρούνται σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας τροφίμων. Η «πρωτογενής γεωργική παραγωγή» εμπίπτει επίσης στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Σε αντίθεση προς τις επιχειρήσεις τροφίμων, οι γεωργοί πρωτογενούς παραγωγής δεν οφείλουν (ακόμη) να εφαρμόζουν τις διαδικασίες που προβλέπουν οι αρχές HACCP. Θα πρέπει όμως να εφαρμόζουν τις αρχές που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Ωστόσο, όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων υποχρεούνται να εγγραφούν σε μητρώο και να τηρούν τους γενικούς κανόνες υγιεινής που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού. Οι διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται για την καταχώρηση επιχειρήσεων θα ορισθούν από τις αρμόδιες εθνικές αρχές με βάση το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004.

| 2.3 | Όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να λάβουν τα ακόλουθα μέτρα υγιεινής:






  — | τήρηση των μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα, |
| --- | --- | --- |

2.3

Όλες οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να λάβουν τα ακόλουθα μέτρα υγιεινής:

—

τήρηση των μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα,

| — | τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί, |
| --- | --- |

—

τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί,

| — | συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ισχύουν για τον έλεγχο της θερμοκρασίας για τα τρόφιμα, |
| --- | --- |

—

συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ισχύουν για τον έλεγχο της θερμοκρασίας για τα τρόφιμα,

| — | διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας, |
| --- | --- |

—

διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας,

| — | διενέργεια δειγματοληπτικών αναλύσεων. |
| --- | --- |

—

διενέργεια δειγματοληπτικών αναλύσεων.

| 2.4 | Από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εξαιρούνται τα ακόλουθα:






  — | Η πρωτογενής παραγωγή για οικιακή χρήση και η οικιακή κατεργασία για ιδιωτική χρήση, |
| --- | --- | --- |

2.4

Από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εξαιρούνται τα ακόλουθα:

—

Η πρωτογενής παραγωγή για οικιακή χρήση και η οικιακή κατεργασία για ιδιωτική χρήση,

| — | η άμεση παράδοση από τον παραγωγό στον τελικό χρήστη ή σε τοπικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων ή κρέατος πουλερικών και λαγόμορφων που έχουν σφαγιαστεί σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις. |
| --- | --- |

—

η άμεση παράδοση από τον παραγωγό στον τελικό χρήστη ή σε τοπικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων ή κρέατος πουλερικών και λαγόμορφων που έχουν σφαγιαστεί σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις.

| 2.5 | Η νέα νομοθεσία για τους κανόνες υγιεινής δεν περιλαμβάνει λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με τα κριτήρια που αναφέρονται στην παράγραφο 2.3 (π.χ. μορφή των μικροβιολογικών κριτηρίων, μέγεθος της δειγματοληψίας και μέθοδος της ανάλυσης). Με βάση το άρθρο τέσσερα του κανονισμού (ΕΚ)852/2004, η Επιτροπή κατήρτισε στο μεταξύ ξεχωριστό κανονισμό σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.5

Η νέα νομοθεσία για τους κανόνες υγιεινής δεν περιλαμβάνει λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με τα κριτήρια που αναφέρονται στην παράγραφο 2.3 (π.χ. μορφή των μικροβιολογικών κριτηρίων, μέγεθος της δειγματοληψίας και μέθοδος της ανάλυσης). Με βάση το άρθρο τέσσερα του κανονισμού (ΕΚ)852/2004, η Επιτροπή κατήρτισε στο μεταξύ ξεχωριστό κανονισμό σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια για τα τρόφιμα.

| 2.6 | Επειδή τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ενέχουν ιδιαίτερους κινδύνους, έχουν θεσπισθεί δύο ειδικοί κανονισμοί για την κατηγορία αυτή:






  — | Ο κανονισμός 853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και |
| --- | --- | --- |

2.6

Επειδή τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ενέχουν ιδιαίτερους κινδύνους, έχουν θεσπισθεί δύο ειδικοί κανονισμοί για την κατηγορία αυτή:

—

Ο κανονισμός 853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και

| — | Ο κανονισμός 854/2004 για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο. |
| --- | --- |

—

Ο κανονισμός 854/2004 για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

| 2.7 | Οι επιχειρήσεις που επεξεργάζονται τρόφιμα ζωικής προέλευσης, οφείλουν






  — | να ζητήσουν σχετική άδεια. Οι διαδικασίες που πρέπει να τηρούνται για την αδειοδότηση επιχειρήσεων ορίζονται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές με βάση το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004· |
| --- | --- | --- |

2.7

Οι επιχειρήσεις που επεξεργάζονται τρόφιμα ζωικής προέλευσης, οφείλουν

—

να ζητήσουν σχετική άδεια. Οι διαδικασίες που πρέπει να τηρούνται για την αδειοδότηση επιχειρήσεων ορίζονται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές με βάση το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004·

| — | να εφαρμόζουν, εκτός από τους κανόνες του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού 852/2004, και τους ειδικούς κανόνες υγιεινής που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα του κανονισμού (ΕΚ)853/2004, Στα παραρτήματα αυτά συγκεντρώνονται όλες οι ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με προϊόντα ζωικής προέλευσης και αφορούν τη μεταφορά, τη σφαγή των ζώων, τον τεμαχισμό και την επεξεργασία κρέατος (κόκκινο κρέας, πουλερικά και κυνήγι)την παραγωγή μη επεξεργασμένου γάλακτος και τη μεταποίησή του, αλλά και ψάρια, μύδια και άλλα θαλασσινά προϊόντα. |
| --- | --- |

—

να εφαρμόζουν, εκτός από τους κανόνες του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού 852/2004, και τους ειδικούς κανόνες υγιεινής που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα του κανονισμού (ΕΚ)853/2004, Στα παραρτήματα αυτά συγκεντρώνονται όλες οι ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με προϊόντα ζωικής προέλευσης και αφορούν τη μεταφορά, τη σφαγή των ζώων, τον τεμαχισμό και την επεξεργασία κρέατος (κόκκινο κρέας, πουλερικά και κυνήγι)την παραγωγή μη επεξεργασμένου γάλακτος και τη μεταποίησή του, αλλά και ψάρια, μύδια και άλλα θαλασσινά προϊόντα.

| — | Ακόμη και οι μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων, που μεταποιούν προϊόντα ζωικής προέλευσης, οφείλουν να διαθέτουν άδεια. Η Επιτροπή τονίζει, ωστόσο, στο σημείο 4.2 της οδηγίας SANCO/1514/2005 REV. 1 ότι «οι απαιτήσεις σχετικά με την άδεια δεν πρέπει να συνεπάγονται πρόσθετη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις». |
| --- | --- |

—

Ακόμη και οι μικρές επιχειρήσεις παραγωγής τροφίμων, που μεταποιούν προϊόντα ζωικής προέλευσης, οφείλουν να διαθέτουν άδεια. Η Επιτροπή τονίζει, ωστόσο, στο σημείο 4.2 της οδηγίας SANCO/1514/2005 REV. 1 ότι «οι απαιτήσεις σχετικά με την άδεια δεν πρέπει να συνεπάγονται πρόσθετη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις».

| 2.8 | Από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 εξαιρούνται επίσης:






  — | η άμεση παράδοση από τον παραγωγό στον τελικό χρήστη ή σε τοπικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων ή κρέατος πουλερικών και κουνελιών που έχουν σφαγιαστεί σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις, |
| --- | --- | --- |

2.8

Από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 εξαιρούνται επίσης:

—

η άμεση παράδοση από τον παραγωγό στον τελικό χρήστη ή σε τοπικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων ή κρέατος πουλερικών και κουνελιών που έχουν σφαγιαστεί σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις,

| — | το εμπόριο λιανικής, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις (άρθρο 1, παράγρ. 5α). |
| --- | --- |

—

το εμπόριο λιανικής, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις (άρθρο 1, παράγρ. 5α).

| 2.9 | Στην οδηγία SANCO 1514/2005 REV.1, σημείο 3.5 διευκρινίζεται ότι οι μοναδικές περιπτώσεις που το λιανεμπόριο μπορεί να εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 και να υπαχθεί στις διατάξεις του κανονισμού 852/2004 είναι όταν πρόκειται α) για άμεση διάθεση στην αγορά ή β) για μικρής έκτασης, περιορισμένη και περιφερειακή τροφοδοσία άλλων μονάδων με προϊόντα ζωικής προέλευσης. Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι αρμόδια για τη θέσπιση γενικών κανόνων για την περίπτωση του εμπορίου λιανικής. |
| --- | --- |

2.9

Στην οδηγία SANCO 1514/2005 REV.1, σημείο 3.5 διευκρινίζεται ότι οι μοναδικές περιπτώσεις που το λιανεμπόριο μπορεί να εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 και να υπαχθεί στις διατάξεις του κανονισμού 852/2004 είναι όταν πρόκειται α) για άμεση διάθεση στην αγορά ή β) για μικρής έκτασης, περιορισμένη και περιφερειακή τροφοδοσία άλλων μονάδων με προϊόντα ζωικής προέλευσης. Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι αρμόδια για τη θέσπιση γενικών κανόνων για την περίπτωση του εμπορίου λιανικής.

| 2.10 | Η νέα νομοθεσία περί υγιεινής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ευελιξία και προβλέπει:






  α) | Διατύπωση στόχων παρά συγκεκριμένων λεπτομερών διατάξεων. Σε σύγκριση με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις, οι νέοι κανονισμοί και ιδιαίτερα ο κανονισμός 853/2004 για τις ειδικές απαιτήσεις υγιεινής, περιέχουν πολύ λιγότερες λεπτομέρειες (για παράδειγμα σχετικά με τις δομικές απαιτήσεις σε επιχειρήσεις σφαγής και τεμαχισμού). |
| --- | --- | --- |

2.10

Η νέα νομοθεσία περί υγιεινής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ευελιξία και προβλέπει:

α)

Διατύπωση στόχων παρά συγκεκριμένων λεπτομερών διατάξεων. Σε σύγκριση με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις, οι νέοι κανονισμοί και ιδιαίτερα ο κανονισμός 853/2004 για τις ειδικές απαιτήσεις υγιεινής, περιέχουν πολύ λιγότερες λεπτομέρειες (για παράδειγμα σχετικά με τις δομικές απαιτήσεις σε επιχειρήσεις σφαγής και τεμαχισμού).

| β) | Εξουσιοδοτήσεις για την έκδοση εθνικών διατάξεων (κανονισμοί 852/2004 (άρθρο 13), 853/ 2004 (άρθρο 10) και 854/2004 (άρθρο 17) για την τήρηση των απαιτήσεων θεσπίζονται με τους κανονισμούς, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή παραδοσιακών μεθόδων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, επεξεργασίας ή εμπορίας τροφίμων, είτε στη συνεκτίμηση των αναγκών των επιχειρήσεων τροφίμων σε περιφέρειες που βρίσκονται σε δυσμενή γεωγραφική θέση. |
| --- | --- |

β)

Εξουσιοδοτήσεις για την έκδοση εθνικών διατάξεων (κανονισμοί 852/2004 (άρθρο 13), 853/ 2004 (άρθρο 10) και 854/2004 (άρθρο 17) για την τήρηση των απαιτήσεων θεσπίζονται με τους κανονισμούς, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή παραδοσιακών μεθόδων σε όλα τα στάδια της παραγωγής, επεξεργασίας ή εμπορίας τροφίμων, είτε στη συνεκτίμηση των αναγκών των επιχειρήσεων τροφίμων σε περιφέρειες που βρίσκονται σε δυσμενή γεωγραφική θέση.

| γ) | Εξουσιοδοτήσεις για την θέσπιση εθνικών κανόνων με στόχο τη ρύθμιση της άμεσης διάθεση στην αγορά (βλ. σημεία 2.4 και 2.8) και του λιανικού εμπορίου (βλ. σημεία 2.8 και 2.9). |
| --- | --- |

γ)

Εξουσιοδοτήσεις για την θέσπιση εθνικών κανόνων με στόχο τη ρύθμιση της άμεσης διάθεση στην αγορά (βλ. σημεία 2.4 και 2.8) και του λιανικού εμπορίου (βλ. σημεία 2.8 και 2.9).

3.   Οι μικρές επιχειρήσεις τροφίμων και η ανάπτυξη της υπαίθρου

Έννοιες και ορισμοί

| 3.1 | Σε πολλά κράτη μέλη οι επιχειρήσεις τροφίμων χαρακτηρίζονται ακόμη από μεγάλη πολυμορφία. Η επεξεργασία των γεωργικών πρώτων υλών και η παρασκευή τροφίμων μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε μεγάλες επιχειρήσεις με βιομηχανική οργάνωση, προσανατολισμένες προς τη διεθνή αγορά, όσο και σε μικρές επιχειρήσεις που προσανατολίζονται περισσότερο (αλλά όχι μόνον) προς τον εφοδιασμό της τοπικής αγοράς αλλά και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορεί επιπλέον να συνδέονται, τόσο από οργανωτική όσο και από γεωγραφική άποψη, με γεωργικές εκμεταλλεύσεις. |
| --- | --- |

3.1

Σε πολλά κράτη μέλη οι επιχειρήσεις τροφίμων χαρακτηρίζονται ακόμη από μεγάλη πολυμορφία. Η επεξεργασία των γεωργικών πρώτων υλών και η παρασκευή τροφίμων μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε μεγάλες επιχειρήσεις με βιομηχανική οργάνωση, προσανατολισμένες προς τη διεθνή αγορά, όσο και σε μικρές επιχειρήσεις που προσανατολίζονται περισσότερο (αλλά όχι μόνον) προς τον εφοδιασμό της τοπικής αγοράς αλλά και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις μπορεί επιπλέον να συνδέονται, τόσο από οργανωτική όσο και από γεωγραφική άποψη, με γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

| 3.2 | Κατά κανόνα, η διάρθρωση και ο όγκος των πρώτων υλών που επεξεργάζεται μια επιχείρηση τροφίμων απαιτούν την εφαρμογή ανάλογων διαδικασιών παραγωγής. Και εδώ υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία η οποία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα μεθόδων, από την βιομηχανική αυτοματοποιημένη παραγωγή έως τις βιοτεχνικές και παραδοσιακές μεθόδους. Συνήθως, δεν υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ των επιμέρους μεθόδων παραγωγής. |
| --- | --- |

3.2

Κατά κανόνα, η διάρθρωση και ο όγκος των πρώτων υλών που επεξεργάζεται μια επιχείρηση τροφίμων απαιτούν την εφαρμογή ανάλογων διαδικασιών παραγωγής. Και εδώ υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία η οποία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα μεθόδων, από την βιομηχανική αυτοματοποιημένη παραγωγή έως τις βιοτεχνικές και παραδοσιακές μεθόδους. Συνήθως, δεν υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ των επιμέρους μεθόδων παραγωγής.

| 3.3 | Στη συνέχεια θα δοθεί ιδιαίτερο βάρος στις μικρές και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, οι οποίες χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερο βαθμό βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής. |
| --- | --- |

3.3

Στη συνέχεια θα δοθεί ιδιαίτερο βάρος στις μικρές και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, οι οποίες χρησιμοποιούν σε μεγαλύτερο βαθμό βιοτεχνικές και/ή παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής.

| 3.4 | Ένας δεύτερος σημαντικός άξονας είναι οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων στους τομείς του κρέατος (συμπεριλαμβανομένων του κρέατος πουλερικών και άλλων μικρών ζώων) και του γάλακτος, επειδή έχουν εκδοθεί ειδικές διατάξεις υγιεινής για τους τομείς αυτούς, δεδομένου ότι, λόγω της γεωργικής προστιθέμενης αξίας που αποφέρουν, θεωρούνται σημαντικοί σε πολλά κράτη μέλη (Βλέπε σημείο 1.9). Συγκεκριμένα, πρόκειται για σφαγεία περιφερειακού επιπέδου, κρεοπώλες που αναλαμβάνουν τη σφαγή αλλά και την επεξεργασία του κρέατος, για περιφερειακά γαλακτοκομεία, μικρά βιοτεχνικά τυροκομεία ή τυροκομεία γεωργικής εκμετάλλευσης, καθώς και για μικρές κτηνοτροφικές μονάδες με τυροκομείο. |
| --- | --- |

3.4

Ένας δεύτερος σημαντικός άξονας είναι οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων στους τομείς του κρέατος (συμπεριλαμβανομένων του κρέατος πουλερικών και άλλων μικρών ζώων) και του γάλακτος, επειδή έχουν εκδοθεί ειδικές διατάξεις υγιεινής για τους τομείς αυτούς, δεδομένου ότι, λόγω της γεωργικής προστιθέμενης αξίας που αποφέρουν, θεωρούνται σημαντικοί σε πολλά κράτη μέλη (Βλέπε σημείο 1.9). Συγκεκριμένα, πρόκειται για σφαγεία περιφερειακού επιπέδου, κρεοπώλες που αναλαμβάνουν τη σφαγή αλλά και την επεξεργασία του κρέατος, για περιφερειακά γαλακτοκομεία, μικρά βιοτεχνικά τυροκομεία ή τυροκομεία γεωργικής εκμετάλλευσης, καθώς και για μικρές κτηνοτροφικές μονάδες με τυροκομείο.

Οι μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, η ανάπτυξη της υπαίθρου, η απασχόληση και η ποιότητα

| 3.5 | Στα περισσότερα κράτη μέλη η πλειονότητα των επιχειρήσεων τροφίμων είναι μικρές επιχειρήσεις και συνεπώς έχουν ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Στις μικρές επιχειρήσεις συγκαταλέγονται επίσης οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις τροφίμων. Συνήθως, οι επιχειρήσεις αυτές βρίσκονται κοντά σε αστικά κέντρα, προσφέρουν μεγάλη ποικιλία προϊόντων, πολιτισμική πολυμορφία και, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό, απασχόληση σε εθνοτικές μειονότητες. Η γνωμοδότηση θα επικεντρωθεί, ωστόσο, ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις παραγωγής και μεταποίησης τροφίμων, οι οποίες διατηρούν μια λιγότερο ή περισσότερο στενή σχέση με την πρωτογενή γεωργική παραγωγή και την παραγωγή πρώτων υλών. Αυτού του είδους επιχειρήσεις εγκαθίστανται συνήθως σε αγροτικές περιοχές. Η σημασία τους είναι συχνά καθοριστική για τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη της απασχόλησης, κυρίως στις περιφέρειες που μειονεκτούν από διαρθρωτική άποψη. |
| --- | --- |

3.5

Στα περισσότερα κράτη μέλη η πλειονότητα των επιχειρήσεων τροφίμων είναι μικρές επιχειρήσεις και συνεπώς έχουν ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Στις μικρές επιχειρήσεις συγκαταλέγονται επίσης οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις τροφίμων. Συνήθως, οι επιχειρήσεις αυτές βρίσκονται κοντά σε αστικά κέντρα, προσφέρουν μεγάλη ποικιλία προϊόντων, πολιτισμική πολυμορφία και, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό, απασχόληση σε εθνοτικές μειονότητες. Η γνωμοδότηση θα επικεντρωθεί, ωστόσο, ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις παραγωγής και μεταποίησης τροφίμων, οι οποίες διατηρούν μια λιγότερο ή περισσότερο στενή σχέση με την πρωτογενή γεωργική παραγωγή και την παραγωγή πρώτων υλών. Αυτού του είδους επιχειρήσεις εγκαθίστανται συνήθως σε αγροτικές περιοχές. Η σημασία τους είναι συχνά καθοριστική για τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη της απασχόλησης, κυρίως στις περιφέρειες που μειονεκτούν από διαρθρωτική άποψη.

| 3.5.1 | Παραδείγματα: Στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται περισσότεροι από 150.000 ανεξάρτητοι κρεοπώλες που απασχολούν περίπου 1 εκατ. εργαζομένων. Μόνο στη Γερμανία λειτουργούν σήμερα περίπου 18.000 επιχειρήσεις βιοτεχνικής παραγωγής κρέατος (συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων τους, περίπου 29.000 κρεοπωλεία) που απασχολούν περίπου 168.000 άτομα. από τις επιχειρήσεις αυτές, το 15 % αναλαμβάνουν οι ίδιες τη σφαγή, ενώ το 10 % αναθέτει την εργασία αυτή σε ειδικά σφαγεία. Άλλες χώρες που έχουν βαρύνουσα σημασία για τη βιοτεχνία κρέατος είναι η Ισπανία, με 35.400 ανεξάρτητα κρεοπωλεία (συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων) και 70.000 εργαζόμενους και η Γαλλία, με σχεδόν 35.000 κρεοπωλεία και περισσότερους από 55.000 εργαζόμενους. |
| --- | --- |

3.5.1

Παραδείγματα: Στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται περισσότεροι από 150.000 ανεξάρτητοι κρεοπώλες που απασχολούν περίπου 1 εκατ. εργαζομένων. Μόνο στη Γερμανία λειτουργούν σήμερα περίπου 18.000 επιχειρήσεις βιοτεχνικής παραγωγής κρέατος (συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων τους, περίπου 29.000 κρεοπωλεία) που απασχολούν περίπου 168.000 άτομα. από τις επιχειρήσεις αυτές, το 15 % αναλαμβάνουν οι ίδιες τη σφαγή, ενώ το 10 % αναθέτει την εργασία αυτή σε ειδικά σφαγεία. Άλλες χώρες που έχουν βαρύνουσα σημασία για τη βιοτεχνία κρέατος είναι η Ισπανία, με 35.400 ανεξάρτητα κρεοπωλεία (συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων) και 70.000 εργαζόμενους και η Γαλλία, με σχεδόν 35.000 κρεοπωλεία και περισσότερους από 55.000 εργαζόμενους.

| 3.5.2 | κατά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση των καταναλωτών να αγοράζουν κρέας και προϊόντα κρέατος σε μεγάλες υπεραγορές ή σε καταστήματα χαμηλού κόστους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σημασία και ο ρόλος αυτών των επιχειρήσεων, μάλλον μικρής διάρθρωσης, δεν εκφράζεται μόνο με αριθμούς πωλήσεων. (4) |
| --- | --- |

3.5.2

κατά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση των καταναλωτών να αγοράζουν κρέας και προϊόντα κρέατος σε μεγάλες υπεραγορές ή σε καταστήματα χαμηλού κόστους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σημασία και ο ρόλος αυτών των επιχειρήσεων, μάλλον μικρής διάρθρωσης, δεν εκφράζεται μόνο με αριθμούς πωλήσεων. (4)

| 3.5.3 | Στο γαλακτοκομικό τομέα λειτουργούν επίσης πάμπολλες μικρές επιχειρήσεις. Έτσι, λόγω της επέκτασης της οικολογικής παραγωγής γάλακτος, τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκαν στη Γερμανία περισσότερα από 500 τυροκομεία σε αγροκτήματα, όπου απασχολούνται περίπου 1 500 εργαζόμενοι. Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν και οι νεοσυσταθείσες θέσεις απασχόλησης στις βιοτεχνίες βιολογικής παραγωγής γάλακτος και τυριού. Δυστυχώς, στον τομέα αυτό δεν υπάρχουν στοιχεία για όλη την Ε.Ε. |
| --- | --- |

3.5.3

Στο γαλακτοκομικό τομέα λειτουργούν επίσης πάμπολλες μικρές επιχειρήσεις. Έτσι, λόγω της επέκτασης της οικολογικής παραγωγής γάλακτος, τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκαν στη Γερμανία περισσότερα από 500 τυροκομεία σε αγροκτήματα, όπου απασχολούνται περίπου 1 500 εργαζόμενοι. Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν και οι νεοσυσταθείσες θέσεις απασχόλησης στις βιοτεχνίες βιολογικής παραγωγής γάλακτος και τυριού. Δυστυχώς, στον τομέα αυτό δεν υπάρχουν στοιχεία για όλη την Ε.Ε.

| 3.6 | Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη είχαν υπογραμμίσει στο πλαίσιο του προγράμματος 2000 την ανάγκη να μην αναπτυχθεί μόνο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας στην παγκόσμια αγορά αλλά να χαραχθεί και μία πολιτική στήριξης της ποιότητας. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να διατηρηθεί αλλά και αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο ο πολυλειτουργικός χαρακτήρας της γεωργίας (το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο). Ο στόχος είναι συνεπώς μία γεωργία η οποία προσφέρει μεταξύ άλλων προϊόντα υψηλής ποιότητας και ταυτόχρονα διασφαλίζει και δημιουργεί κατ' αυτόν τον τρόπο θέσεις απασχόλησης. Αυτή η στρατηγική για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας σε αγροτικές περιφέρειες συνδέεται άρρηκτα με τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα που έπεται της γεωργίας, δηλαδή της επεξεργασίας τροφίμων. Αυτήν την πολιτική ποιότητας εξυπηρετούν επίσης οι προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης. |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη είχαν υπογραμμίσει στο πλαίσιο του προγράμματος 2000 την ανάγκη να μην αναπτυχθεί μόνο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας στην παγκόσμια αγορά αλλά να χαραχθεί και μία πολιτική στήριξης της ποιότητας. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να διατηρηθεί αλλά και αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο ο πολυλειτουργικός χαρακτήρας της γεωργίας (το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο). Ο στόχος είναι συνεπώς μία γεωργία η οποία προσφέρει μεταξύ άλλων προϊόντα υψηλής ποιότητας και ταυτόχρονα διασφαλίζει και δημιουργεί κατ' αυτόν τον τρόπο θέσεις απασχόλησης. Αυτή η στρατηγική για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας σε αγροτικές περιφέρειες συνδέεται άρρηκτα με τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα που έπεται της γεωργίας, δηλαδή της επεξεργασίας τροφίμων. Αυτήν την πολιτική ποιότητας εξυπηρετούν επίσης οι προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης.

| 3.7 | Η ποιοτική πολιτική θα υλοποιηθεί στο μέλλον μεταξύ άλλων και μέσω του κανονισμού του ΕΓΤΑΑ, στο πλαίσιο του άξονα «διαφοροποίηση» καθώς και μέσω του προγράμματος δράσης για τη βιολογική γεωργία. |
| --- | --- |

3.7

Η ποιοτική πολιτική θα υλοποιηθεί στο μέλλον μεταξύ άλλων και μέσω του κανονισμού του ΕΓΤΑΑ, στο πλαίσιο του άξονα «διαφοροποίηση» καθώς και μέσω του προγράμματος δράσης για τη βιολογική γεωργία.

| 3.8 | Οι μικρές και ειδικά οι πολύ μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων διαδραματίζουν στρατηγικό ρόλο στο πλαίσιο της πολιτικής για την ποιότητα. Διότι αυτές οι επιχειρήσεις τροφίμων συμβάλλουν στη διαφοροποίηση των προϊόντων, δηλαδή στον εφοδιασμό των καταναλωτών με μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Η αυξανόμενη ζήτηση ενισχύει την άποψη ότι οι καταναλωτές εκτιμούν ολοένα περισσότερο παρόμοια ποικιλομορφία καθώς και ότι οι παραδοσιακές και βιοτεχνικές μέθοδοι παραγωγής τροφίμων συνδέονται άρρηκτα με υψηλή ποιότητα των προϊόντων. Συγχρόνως, αποτελούν μέρος της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Από δεκαετίες η επιχειρήσεις αυτές αποδεικνύουν ότι είναι σε θέση να προσφέρουν ασφαλή προϊόντα. |
| --- | --- |

3.8

Οι μικρές και ειδικά οι πολύ μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων διαδραματίζουν στρατηγικό ρόλο στο πλαίσιο της πολιτικής για την ποιότητα. Διότι αυτές οι επιχειρήσεις τροφίμων συμβάλλουν στη διαφοροποίηση των προϊόντων, δηλαδή στον εφοδιασμό των καταναλωτών με μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Η αυξανόμενη ζήτηση ενισχύει την άποψη ότι οι καταναλωτές εκτιμούν ολοένα περισσότερο παρόμοια ποικιλομορφία καθώς και ότι οι παραδοσιακές και βιοτεχνικές μέθοδοι παραγωγής τροφίμων συνδέονται άρρηκτα με υψηλή ποιότητα των προϊόντων. Συγχρόνως, αποτελούν μέρος της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Από δεκαετίες η επιχειρήσεις αυτές αποδεικνύουν ότι είναι σε θέση να προσφέρουν ασφαλή προϊόντα.

Ποικιλόμορφοι κίνδυνοι απαιτούν διαφοροποίηση των σχεδίων για την προστασία της ασφάλειας

| 3.9 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει συνεπώς με ικανοποίηση ότι σε σύγκριση με τις ισχύουσες ρυθμίσεις, οι νέοι κανονισμοί χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη ευελιξία, πράγμα που προσφέρει νέες ευκαιρίες, κυρίως στις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων με παραδοσιακές τεχνικές επεξεργασίας, δεδομένου ότι το ενιαίο σύστημα αδειοδότησης θα τους επιτρέψει στο μέλλον να συμμετάσχουν στις διασυνοριακές συναλλαγές. Όμως, οι ευκαιρίες αυτές πρέπει να αξιοποιηθούν και από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.9

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει συνεπώς με ικανοποίηση ότι σε σύγκριση με τις ισχύουσες ρυθμίσεις, οι νέοι κανονισμοί χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη ευελιξία, πράγμα που προσφέρει νέες ευκαιρίες, κυρίως στις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων με παραδοσιακές τεχνικές επεξεργασίας, δεδομένου ότι το ενιαίο σύστημα αδειοδότησης θα τους επιτρέψει στο μέλλον να συμμετάσχουν στις διασυνοριακές συναλλαγές. Όμως, οι ευκαιρίες αυτές πρέπει να αξιοποιηθούν και από τα κράτη μέλη.

| 3.10 | Ταυτόχρονα, η ευελιξία εγκυμονεί και κινδύνους για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. Επιχειρήσεις οι οποίες στο παρελθόν ήταν «καταχωρημένες» πρέπει τώρα να καλύψουν τις υψηλότερες προδιαγραφές που απαιτούνται από τη διαδικασία αδειοδότησης. Σε αυτό προστίθεται και το γεγονός ότι ορισμένοι ειδικοί κανόνες υγιεινής που περιέχονται στον κανονισμό 853/2004, συνεπάγονται σαφώς αυστηρότερες απαιτήσεις απ' ό,τι κατά το παρελθόν. Αυτό αφορά ιδιαιτέρως τις σχετικές απαιτήσεις διενέργειας μικροβιολογικών ελέγχων. |
| --- | --- |

3.10

Ταυτόχρονα, η ευελιξία εγκυμονεί και κινδύνους για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. Επιχειρήσεις οι οποίες στο παρελθόν ήταν «καταχωρημένες» πρέπει τώρα να καλύψουν τις υψηλότερες προδιαγραφές που απαιτούνται από τη διαδικασία αδειοδότησης. Σε αυτό προστίθεται και το γεγονός ότι ορισμένοι ειδικοί κανόνες υγιεινής που περιέχονται στον κανονισμό 853/2004, συνεπάγονται σαφώς αυστηρότερες απαιτήσεις απ' ό,τι κατά το παρελθόν. Αυτό αφορά ιδιαιτέρως τις σχετικές απαιτήσεις διενέργειας μικροβιολογικών ελέγχων.

| 3.11 | Ο ορισμός ευέλικτων και όχι ανελαστικών στόχων στο χώρο της υγιεινής και οι σχετικές ρήτρες ευελιξίας, επιτρέπουν τόσο την προσαρμογή της έννοιας HACCP (σύμφωνα με τον κανονισμό 852/2004) όσο και τον προσανατολισμό της διαδικασίας αδειοδότησης στους συγκεκριμένους κινδύνους που συνεπάγονται οι διάφορες επιχειρήσεις στη διαδικασία παραγωγής που εφαρμόζουν. |
| --- | --- |

3.11

Ο ορισμός ευέλικτων και όχι ανελαστικών στόχων στο χώρο της υγιεινής και οι σχετικές ρήτρες ευελιξίας, επιτρέπουν τόσο την προσαρμογή της έννοιας HACCP (σύμφωνα με τον κανονισμό 852/2004) όσο και τον προσανατολισμό της διαδικασίας αδειοδότησης στους συγκεκριμένους κινδύνους που συνεπάγονται οι διάφορες επιχειρήσεις στη διαδικασία παραγωγής που εφαρμόζουν.

| 3.12 | Η ευελιξία έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση μιας πολυσχιδούς διάρθρωσης του κλάδου των επιχειρήσεων τροφίμων στην Ευρώπη, επειδή οι κίνδυνοι υγιεινής και οι σχετικές απαιτήσεις συνδέονται εν μέρει στενά με ορισμένα συστήματα παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής. Συνήθως, στις μικρές επιχειρήσεις και βιοτεχνίες τροφίμων οι οποίες διαθέτουν δίκτυο διανομής τοπικού η περιφερειακού επιπέδου, αντιμετωπίζονται κίνδυνοι διαφορετικής μορφής όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων απ' ό,τι στις μεγάλες επιχειρήσεις βιομηχανικού επιπέδου που διαθέτουν δίκτυο διανομής διαπεριφερειακού ή διεθνούς επιπέδου. Συνεπώς, είναι σημαντικό, σε μεγάλες επιχειρήσεις που απασχολούν πολλούς εργαζόμενους, παράγουν μεγάλο αριθμό προϊόντων και έχουν σαφώς οροθετημένους τομείς υπευθυνότητας, να εφαρμόζονται ειδικά συστήματα ανίχνευσης και διαχείρισης της ποιότητας, χαρακτηρισμού των παρτίδων, λεπτομερή σχέδια διευθέτησης του χώρου καθώς και μικροβιολογικοί έλεγχοι για ολόκληρες παρτίδες. Αντίθετα, σε μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, στις οποίες την ευθύνη φέρει μικρός αριθμός συνεργατών και οι οποίες συνήθως δε συμμετέχουν στις ενδοκοινοτικές μεταφορές, επαρκούν, στις περισσότερες περιπτώσεις, απλά συστήματα, όπως ο δειγματοληπτικός έλεγχος της θερμοκρασίας ψύξης ή βρασμού ή ο προσωπικός έλεγχος (λουκάνικα για βράσιμο ή για ψήσιμο). Στην περίπτωση αυτή ταιριάζουν παραδοσιακές μέθοδοι ελέγχου που έχουν αποδείξει την αξία τους. Η αύξηση του τεχνολογικού ή του οργανωτικού φόρτου δεν προάγει την υγιεινή αλλά, κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις, αυξάνει το κόστος σε χρόνο και χρήμα. |
| --- | --- |

3.12

Η ευελιξία έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση μιας πολυσχιδούς διάρθρωσης του κλάδου των επιχειρήσεων τροφίμων στην Ευρώπη, επειδή οι κίνδυνοι υγιεινής και οι σχετικές απαιτήσεις συνδέονται εν μέρει στενά με ορισμένα συστήματα παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής. Συνήθως, στις μικρές επιχειρήσεις και βιοτεχνίες τροφίμων οι οποίες διαθέτουν δίκτυο διανομής τοπικού η περιφερειακού επιπέδου, αντιμετωπίζονται κίνδυνοι διαφορετικής μορφής όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων απ' ό,τι στις μεγάλες επιχειρήσεις βιομηχανικού επιπέδου που διαθέτουν δίκτυο διανομής διαπεριφερειακού ή διεθνούς επιπέδου. Συνεπώς, είναι σημαντικό, σε μεγάλες επιχειρήσεις που απασχολούν πολλούς εργαζόμενους, παράγουν μεγάλο αριθμό προϊόντων και έχουν σαφώς οροθετημένους τομείς υπευθυνότητας, να εφαρμόζονται ειδικά συστήματα ανίχνευσης και διαχείρισης της ποιότητας, χαρακτηρισμού των παρτίδων, λεπτομερή σχέδια διευθέτησης του χώρου καθώς και μικροβιολογικοί έλεγχοι για ολόκληρες παρτίδες. Αντίθετα, σε μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, στις οποίες την ευθύνη φέρει μικρός αριθμός συνεργατών και οι οποίες συνήθως δε συμμετέχουν στις ενδοκοινοτικές μεταφορές, επαρκούν, στις περισσότερες περιπτώσεις, απλά συστήματα, όπως ο δειγματοληπτικός έλεγχος της θερμοκρασίας ψύξης ή βρασμού ή ο προσωπικός έλεγχος (λουκάνικα για βράσιμο ή για ψήσιμο). Στην περίπτωση αυτή ταιριάζουν παραδοσιακές μέθοδοι ελέγχου που έχουν αποδείξει την αξία τους. Η αύξηση του τεχνολογικού ή του οργανωτικού φόρτου δεν προάγει την υγιεινή αλλά, κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις, αυξάνει το κόστος σε χρόνο και χρήμα.

| 3.13 | Ένα παράδειγμα μεταφοράς στις βιοτεχνικές επιχειρήσεις μέτρων τα οποία θεωρούνται σκόπιμα και είναι απαραίτητα στον βιομηχανικό κλάδο, είναι η διάταξη που περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία 64/433/ΕΚ για την κατασκευή βραστήρα απολύμανσης. Στην περίπτωση της αλυσιδωτής σφαγής, με δεδομένη την ταχύτητα μετακίνησης της ταινίας παραγωγής που είναι σήμερα τυπική για τις επιχειρήσεις, δεν υπάρχει χρόνος για τον καθαρισμό ενός μαχαιριού στην περίπτωση, για παράδειγμα, διάρρηξης αποστήματος. Η ύπαρξη βραστήρα απολύμανσης σε κάθε τμήμα τεμαχισμού επιτρέπει στους εργαζόμενους που απασχολούνται στην ταινία παραγωγής να μπορούν ανά πάσα στιγμή να πάρουν ένα αποστειρωμένο μαχαίρι. Τα πράγματα είναι διαφορετικά στα βιοτεχνικά κρεοπωλεία: Εκεί το ζώο τεμαχίζεται από ένα άτομο το οποίο, εάν υπάρχει ανάγκη, έχει πάντα αρκετό χρόνο για να πάρει ένα νέο και αποστειρωμένο μαχαίρι. Για να είναι το μαχαίρι αυτό κατάλληλο αρκεί να έχουν αποστειρωθεί το προηγούμενο βράδυ αρκετά μαχαίρια στο χώρο εργασίας. Στην περίπτωση αυτή, δεν είναι ανάγκη να υπάρχει βραστήρας απολύμανσης σε κάθε τόπο εργασίας. στην αναθεωρημένη έκδοση του εγγράφου SANCO αριθ. 1514 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005 λαμβάνεται ήδη υπόψη αυτή η παρατήρηση της ΕΟΚΕ. Στο σημείο 5. 3 του εγγράφου αυτού αναφέρεται π.χ. ότι όταν πρόκειται για μικρές εγκαταστάσεις σφαγείων, επαρκεί η διάθεση ικανοποιητικού αριθμού αποστειρωμένων μαχαιριών πριν από την έναρξη της σφαγής. |
| --- | --- |

3.13

Ένα παράδειγμα μεταφοράς στις βιοτεχνικές επιχειρήσεις μέτρων τα οποία θεωρούνται σκόπιμα και είναι απαραίτητα στον βιομηχανικό κλάδο, είναι η διάταξη που περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία 64/433/ΕΚ για την κατασκευή βραστήρα απολύμανσης. Στην περίπτωση της αλυσιδωτής σφαγής, με δεδομένη την ταχύτητα μετακίνησης της ταινίας παραγωγής που είναι σήμερα τυπική για τις επιχειρήσεις, δεν υπάρχει χρόνος για τον καθαρισμό ενός μαχαιριού στην περίπτωση, για παράδειγμα, διάρρηξης αποστήματος. Η ύπαρξη βραστήρα απολύμανσης σε κάθε τμήμα τεμαχισμού επιτρέπει στους εργαζόμενους που απασχολούνται στην ταινία παραγωγής να μπορούν ανά πάσα στιγμή να πάρουν ένα αποστειρωμένο μαχαίρι. Τα πράγματα είναι διαφορετικά στα βιοτεχνικά κρεοπωλεία: Εκεί το ζώο τεμαχίζεται από ένα άτομο το οποίο, εάν υπάρχει ανάγκη, έχει πάντα αρκετό χρόνο για να πάρει ένα νέο και αποστειρωμένο μαχαίρι. Για να είναι το μαχαίρι αυτό κατάλληλο αρκεί να έχουν αποστειρωθεί το προηγούμενο βράδυ αρκετά μαχαίρια στο χώρο εργασίας. Στην περίπτωση αυτή, δεν είναι ανάγκη να υπάρχει βραστήρας απολύμανσης σε κάθε τόπο εργασίας. στην αναθεωρημένη έκδοση του εγγράφου SANCO αριθ. 1514 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005 λαμβάνεται ήδη υπόψη αυτή η παρατήρηση της ΕΟΚΕ. Στο σημείο 5. 3 του εγγράφου αυτού αναφέρεται π.χ. ότι όταν πρόκειται για μικρές εγκαταστάσεις σφαγείων, επαρκεί η διάθεση ικανοποιητικού αριθμού αποστειρωμένων μαχαιριών πριν από την έναρξη της σφαγής.

| 3.14 | Με άλλα λόγια: Σε περίπτωση που οι κανόνες υγιεινής και οι απαιτήσεις ασφαλείας που ισχύουν σήμερα για την αντιμετώπιση των κινδύνων του βασικού κορμού της παραγωγής, δηλαδή της βιομηχανικής επεξεργασίας και του παγκοσμιοποιημένου εμπορίου, εφαρμοστούν μονόπλευρα και στις βιοτεχνίες τροφίμων, υπάρχει κίνδυνος να υποστούν ανταγωνιστικά μειονεκτήματα τα προϊόντα που παράγονται με βιοτεχνικές και παραδοσιακές μεθόδους. Διότι με άμεσο ή έμμεσο τρόπο (αύξηση του κόστους παραγωγής) παραγκωνίζονται από την αγορά. |
| --- | --- |

3.14

Με άλλα λόγια: Σε περίπτωση που οι κανόνες υγιεινής και οι απαιτήσεις ασφαλείας που ισχύουν σήμερα για την αντιμετώπιση των κινδύνων του βασικού κορμού της παραγωγής, δηλαδή της βιομηχανικής επεξεργασίας και του παγκοσμιοποιημένου εμπορίου, εφαρμοστούν μονόπλευρα και στις βιοτεχνίες τροφίμων, υπάρχει κίνδυνος να υποστούν ανταγωνιστικά μειονεκτήματα τα προϊόντα που παράγονται με βιοτεχνικές και παραδοσιακές μεθόδους. Διότι με άμεσο ή έμμεσο τρόπο (αύξηση του κόστους παραγωγής) παραγκωνίζονται από την αγορά.

| 3.15 | Ο λόγος για τον οποίο στη συνέχεια της γνωμοδότησης προτείνεται να θεσπιστούν κανόνες υγιεινής προσαρμοσμένοι στις ειδικές διαδικασίες και δομές παραγωγής, δεν είναι μόνο η διασφάλιση ίσων δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά, αλλά κυρίως η διατήρηση και η προώθηση της καινοτομίας και στις αγροτικές περιοχές. Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες των τελευταίων δεκαετιών ήταν η ανάπτυξη και διάδοση της βιολογικής γεωργίας. Χωρίς την ύπαρξη και την κατάκτηση νέων ελευθεριών θα ήταν αδύνατον να επιτευχθεί παρόμοια προβολή της αξίας παραδοσιακών διαδικασιών επεξεργασίας τροφίμων. Συνεπώς, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλισθεί και στο μέλλον η ελευθερία προβολής περιφερειακών ιδιαιτεροτήτων, διαδικασιών παραδοσιακής και βιοτεχνικής παραγωγής τροφίμων, ιδιαίτερων μορφών επεξεργασίας, ιδιαίτερα ποιοτικών προϊόντων ή ιδιαίτερων μορφών διάθεσης στην αγορά και ταυτόχρονα η διασφάλιση για τον καταναλωτή ενιαίου και υψηλού επιπέδου ασφάλειας των τροφίμων. |
| --- | --- |

3.15

Ο λόγος για τον οποίο στη συνέχεια της γνωμοδότησης προτείνεται να θεσπιστούν κανόνες υγιεινής προσαρμοσμένοι στις ειδικές διαδικασίες και δομές παραγωγής, δεν είναι μόνο η διασφάλιση ίσων δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά, αλλά κυρίως η διατήρηση και η προώθηση της καινοτομίας και στις αγροτικές περιοχές. Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες των τελευταίων δεκαετιών ήταν η ανάπτυξη και διάδοση της βιολογικής γεωργίας. Χωρίς την ύπαρξη και την κατάκτηση νέων ελευθεριών θα ήταν αδύνατον να επιτευχθεί παρόμοια προβολή της αξίας παραδοσιακών διαδικασιών επεξεργασίας τροφίμων. Συνεπώς, κρίνεται αναγκαίο να διασφαλισθεί και στο μέλλον η ελευθερία προβολής περιφερειακών ιδιαιτεροτήτων, διαδικασιών παραδοσιακής και βιοτεχνικής παραγωγής τροφίμων, ιδιαίτερων μορφών επεξεργασίας, ιδιαίτερα ποιοτικών προϊόντων ή ιδιαίτερων μορφών διάθεσης στην αγορά και ταυτόχρονα η διασφάλιση για τον καταναλωτή ενιαίου και υψηλού επιπέδου ασφάλειας των τροφίμων.

4.   Πιθανές ευκαιρίες και πιθανά εμπόδια που δημιουργεί η νέα νομοθεσία υγιεινής για μικρές βιοτεχνίες τροφίμων στον τομέα του κρέατος και του γάλακτος

Κανονισμός 852/2004

| 4.1 | Ορισμένα κράτη μέλη είχαν εκμεταλλευτεί μία δυνατότητα που προσέφερε η «παλιά» νομοθεσία και διέκριναν μεταξύ «εγγεγραμμένων» και «εγκεκριμένων» επιχειρήσεων επεξεργασίας κρέατος και γάλακτος. Οι εγγεγραμμένες επιχειρήσεις δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στις ενδοκοινοτικές μεταφορές, εκτός αν αυτό επιβαλλόταν για λόγους διαφορετικών προτύπων ασφαλείας. Η οδηγία SANCO 1513/2005 REV.1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005 απαιτεί στο σημείο 3.4 ρητώς από τα κράτη μέλη να επιτρέψουν την άμεση εμπορία, η οποία εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής των κανονισμών 852/2004 και 853/2004, στην περίπτωση διασυνοριακών συναλλαγών σε παραμεθόριες περιοχές. Κατ' αυτόν τον τρόπο ανοίγονται νέες αγορές για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές. |
| --- | --- |

4.1

Ορισμένα κράτη μέλη είχαν εκμεταλλευτεί μία δυνατότητα που προσέφερε η «παλιά» νομοθεσία και διέκριναν μεταξύ «εγγεγραμμένων» και «εγκεκριμένων» επιχειρήσεων επεξεργασίας κρέατος και γάλακτος. Οι εγγεγραμμένες επιχειρήσεις δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στις ενδοκοινοτικές μεταφορές, εκτός αν αυτό επιβαλλόταν για λόγους διαφορετικών προτύπων ασφαλείας. Η οδηγία SANCO 1513/2005 REV.1 της 8ης Σεπτεμβρίου 2005 απαιτεί στο σημείο 3.4 ρητώς από τα κράτη μέλη να επιτρέψουν την άμεση εμπορία, η οποία εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής των κανονισμών 852/2004 και 853/2004, στην περίπτωση διασυνοριακών συναλλαγών σε παραμεθόριες περιοχές. Κατ' αυτόν τον τρόπο ανοίγονται νέες αγορές για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές.

| 4.2 | Σύμφωνα με τον κανονισμό 852/2004, οι αρχές HACCP εφαρμόζονται σε διαδικασίες που εξυπηρετούν την ασφάλεια των τροφίμων. Η υποχρεωτική εφαρμογή των αρχών HACCP επιδοκιμάζεται, δεδομένου ότι ανταποκρίνονται σε μία παράδοση των βιοτεχνιών να επιτυγχάνουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας των προϊόντων μέσω της διεξαγωγής ελάχιστων, εύστοχων ελέγχων σε κατάλληλα σημεία. Επίσης, οι κατευθυντήριες γραμμές SANCO 1955/2005 της 30ής Αυγούστου 2005 υποδεικνύουν με ποιο τρόπο οι αρχές HACCP μπορούν να προσαρμοστούν στα διάφορα είδη επιχειρήσεων. Τα κράτη μέλη έχουν επίσης χαράξει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ορθές πρακτικές υγιεινής. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές μπορεί να διευκολύνουν την εφαρμογή των αρχών HACCP σε μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, διότι κατά αυτό τον τρόπο η επιχείρηση δεν χρειάζεται να εφαρμόζει πλέον δική της ανάλυση κινδύνων. |
| --- | --- |

4.2

Σύμφωνα με τον κανονισμό 852/2004, οι αρχές HACCP εφαρμόζονται σε διαδικασίες που εξυπηρετούν την ασφάλεια των τροφίμων. Η υποχρεωτική εφαρμογή των αρχών HACCP επιδοκιμάζεται, δεδομένου ότι ανταποκρίνονται σε μία παράδοση των βιοτεχνιών να επιτυγχάνουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας των προϊόντων μέσω της διεξαγωγής ελάχιστων, εύστοχων ελέγχων σε κατάλληλα σημεία. Επίσης, οι κατευθυντήριες γραμμές SANCO 1955/2005 της 30ής Αυγούστου 2005 υποδεικνύουν με ποιο τρόπο οι αρχές HACCP μπορούν να προσαρμοστούν στα διάφορα είδη επιχειρήσεων. Τα κράτη μέλη έχουν επίσης χαράξει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ορθές πρακτικές υγιεινής. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές μπορεί να διευκολύνουν την εφαρμογή των αρχών HACCP σε μικρές επιχειρήσεις τροφίμων, διότι κατά αυτό τον τρόπο η επιχείρηση δεν χρειάζεται να εφαρμόζει πλέον δική της ανάλυση κινδύνων.

| 4.3 | Η απάντηση στο ερώτημα αν οι αρχές HACCP θα ωφελήσουν με αυτή την έννοια και βιοτεχνίες τροφίμων, εξαρτάται από τη μορφή που θα δοθεί στις αρχές αυτές σε εθνικό επίπεδο. Στην περίπτωση που αποδοθεί υπερβολική σημασία στην τεκμηρίωση και σε εκτενείς καταλόγους ελέγχου, το μέσο αυτό μπορεί εύκολα να προκαλέσει αύξηση του κόστους χωρίς να συνεπάγεται και αύξηση του επιπέδου ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.3

Η απάντηση στο ερώτημα αν οι αρχές HACCP θα ωφελήσουν με αυτή την έννοια και βιοτεχνίες τροφίμων, εξαρτάται από τη μορφή που θα δοθεί στις αρχές αυτές σε εθνικό επίπεδο. Στην περίπτωση που αποδοθεί υπερβολική σημασία στην τεκμηρίωση και σε εκτενείς καταλόγους ελέγχου, το μέσο αυτό μπορεί εύκολα να προκαλέσει αύξηση του κόστους χωρίς να συνεπάγεται και αύξηση του επιπέδου ασφαλείας.

| 4.4 | Οι αρχές HACCP συνδέονται με μικροβιολογικούς ελέγχους, τα κριτήρια και η έκταση των οποίων δεν έχουν υποστεί οριστεί ακόμη (άρθρο 4). Η μορφή του νέου κανονισμού για τα μικροβιολογικά κριτήρια θα επιδράσει καθοριστικά στο κόστος του ελέγχου που θα διεξαγάγουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Θα επηρεάσει, επίσης, την μελλοντική ανταγωνιστικότητα μικρών επιχειρήσεων τροφίμων, επειδή οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει, για παράδειγμα να κατανέμουν το κόστος τους σε σαφώς μικρότερες ποσότητες παραγωγής και πώλησης απ' ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων. Συνεπώς, πρέπει να επιδοκιμαστεί η προβλεπόμενη ρύθμιση σύμφωνα με την οποία η συχνότητα ελέγχων για τον κιμά στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων σφαγής και τεμαχισμού ή των κρεοπωλείων μπορεί να προσαρμοσθεί στην παραγόμενη ποσότητα. 'Όλες οι υπόλοιπες κατηγορίες επιχειρήσεων οφείλουν να διενεργούν δειγματοληψία μια φορά την εβδομάδα. |
| --- | --- |

4.4

Οι αρχές HACCP συνδέονται με μικροβιολογικούς ελέγχους, τα κριτήρια και η έκταση των οποίων δεν έχουν υποστεί οριστεί ακόμη (άρθρο 4). Η μορφή του νέου κανονισμού για τα μικροβιολογικά κριτήρια θα επιδράσει καθοριστικά στο κόστος του ελέγχου που θα διεξαγάγουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Θα επηρεάσει, επίσης, την μελλοντική ανταγωνιστικότητα μικρών επιχειρήσεων τροφίμων, επειδή οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει, για παράδειγμα να κατανέμουν το κόστος τους σε σαφώς μικρότερες ποσότητες παραγωγής και πώλησης απ' ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων. Συνεπώς, πρέπει να επιδοκιμαστεί η προβλεπόμενη ρύθμιση σύμφωνα με την οποία η συχνότητα ελέγχων για τον κιμά στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων σφαγής και τεμαχισμού ή των κρεοπωλείων μπορεί να προσαρμοσθεί στην παραγόμενη ποσότητα. 'Όλες οι υπόλοιπες κατηγορίες επιχειρήσεων οφείλουν να διενεργούν δειγματοληψία μια φορά την εβδομάδα.

Κανονισμός 853/2004: Οι κίνδυνοι της ευελιξίας με παράδειγμα τη νέα επεξεργασία γάλακτος:

| 4. 5 | Η ευελιξία παρέχει μεγάλη διακριτική ευχέρεια όχι μόνο στα κράτη μέλη αλλά ιδιαίτερα στις περιφερειακές κτηνιατρικές αρχές που είναι αρμόδιες για την αδειοδότηση επιχειρήσεων τροφίμων. Ήδη σήμερα όμως υφίστανται μεγάλες διαφορές όσον αφορά την υλοποίηση των κανόνων υγιεινής, ιδιαίτερα στους τομείς που χαρακτηρίζονται από τους ίδιους τους κτηνίατρους ως ευάλωτοι τομείς, όπως παραδείγματος χάρη η σφαγή πουλερικών σε αγροκτήματα, η εγκατάσταση τυροκομείου σε αγρόκτημα και η παραγωγή νωπού γάλακτος. |
| --- | --- |

4. 5

Η ευελιξία παρέχει μεγάλη διακριτική ευχέρεια όχι μόνο στα κράτη μέλη αλλά ιδιαίτερα στις περιφερειακές κτηνιατρικές αρχές που είναι αρμόδιες για την αδειοδότηση επιχειρήσεων τροφίμων. Ήδη σήμερα όμως υφίστανται μεγάλες διαφορές όσον αφορά την υλοποίηση των κανόνων υγιεινής, ιδιαίτερα στους τομείς που χαρακτηρίζονται από τους ίδιους τους κτηνίατρους ως ευάλωτοι τομείς, όπως παραδείγματος χάρη η σφαγή πουλερικών σε αγροκτήματα, η εγκατάσταση τυροκομείου σε αγρόκτημα και η παραγωγή νωπού γάλακτος.

| 4.6 | Εν τω μεταξύ, σε πολλά κράτη μέλη της Ε.Ε. η κατεργασία γάλακτος για την παραγωγή τυριού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την εξασφάλιση της ύπαρξης αγροτικών επιχειρήσεων. Η εμπειρία στην Πολωνία πριν και μετά την ένταξή της στην Ε.Ε. δείχνει ότι οι κτηνιατρικές αρχές απαγόρευσαν καταρχάς την ανάπτυξη τυροκομείων σε αγροκτήματα, παραπέμποντας σε υποτιθέμενες «απαιτήσεις της Ε.Ε.». Όπως προέκυψε, οι αρχές δεν ήταν καθόλου εξοικειωμένες με αυτές τις «νέες» ιδέες και επέλεξαν την ασφαλή οδό υποθέτοντας πως ότι δεν υπάρχει δεν μπορεί και να δημιουργήσει προβλήματα (υγιεινής). Ωστόσο, είναι σαφές ότι τη σχετική ευθύνη φέρουν οι εθνικές και περιφερειακές αρχές και όχι η Ε.Ε. |
| --- | --- |

4.6

Εν τω μεταξύ, σε πολλά κράτη μέλη της Ε.Ε. η κατεργασία γάλακτος για την παραγωγή τυριού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την εξασφάλιση της ύπαρξης αγροτικών επιχειρήσεων. Η εμπειρία στην Πολωνία πριν και μετά την ένταξή της στην Ε.Ε. δείχνει ότι οι κτηνιατρικές αρχές απαγόρευσαν καταρχάς την ανάπτυξη τυροκομείων σε αγροκτήματα, παραπέμποντας σε υποτιθέμενες «απαιτήσεις της Ε.Ε.». Όπως προέκυψε, οι αρχές δεν ήταν καθόλου εξοικειωμένες με αυτές τις «νέες» ιδέες και επέλεξαν την ασφαλή οδό υποθέτοντας πως ότι δεν υπάρχει δεν μπορεί και να δημιουργήσει προβλήματα (υγιεινής). Ωστόσο, είναι σαφές ότι τη σχετική ευθύνη φέρουν οι εθνικές και περιφερειακές αρχές και όχι η Ε.Ε.

| 4.7 | πολυάριθμες, λεπτομερέστατα διατυπωμένες διατάξεις που περιείχε η παλιά νομοθεσία της ΕΕ όσον αφορά τη σφαγή και την επεξεργασία κρέατος και γάλακτος, εγκαταλείφθηκαν. Ο νέος κανονισμός προσφέρει νέες δυνατότητες, ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις και τις βιοτεχνίες τροφίμων. Μπορούν πλέον να ζητήσουν την αναγνώριση των επονομαζόμενων «εναλλακτικών μεθόδων παραγωγής», οι οποίες όμως δεν προσδιορίζονται σαφώς στον κανονισμό. |
| --- | --- |

4.7

πολυάριθμες, λεπτομερέστατα διατυπωμένες διατάξεις που περιείχε η παλιά νομοθεσία της ΕΕ όσον αφορά τη σφαγή και την επεξεργασία κρέατος και γάλακτος, εγκαταλείφθηκαν. Ο νέος κανονισμός προσφέρει νέες δυνατότητες, ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις και τις βιοτεχνίες τροφίμων. Μπορούν πλέον να ζητήσουν την αναγνώριση των επονομαζόμενων «εναλλακτικών μεθόδων παραγωγής», οι οποίες όμως δεν προσδιορίζονται σαφώς στον κανονισμό.

| 4.8 | Υπάρχουν, συνεπώς, βάσιμοι φόβοι ότι ορισμένα κράτη μέλη θα προσπαθήσουν, στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας σε εθνικό επίπεδο, να εφαρμόσουν μία εκδοχή της οδηγίας η οποία θα είναι πολύ αυστηρότερη από αυτήν που θέσπισε η Ένωση και συνεπώς λιγότερο ευνοϊκή για μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. |
| --- | --- |

4.8

Υπάρχουν, συνεπώς, βάσιμοι φόβοι ότι ορισμένα κράτη μέλη θα προσπαθήσουν, στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας σε εθνικό επίπεδο, να εφαρμόσουν μία εκδοχή της οδηγίας η οποία θα είναι πολύ αυστηρότερη από αυτήν που θέσπισε η Ένωση και συνεπώς λιγότερο ευνοϊκή για μικρές επιχειρήσεις τροφίμων.

| 4.9 | Πρώτο παράδειγμα: Για τη Γερμανία υπάρχουν τα πρώτα σχέδια ενός γενικού διοικητικού κανονισμού (διαδικασία αδειοδότησης σύμφωνα με το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004). Ο γερμανικός διοικητικός κανονισμός απαιτεί — όπως και στο παρελθόν — μόνο την εξέταση του τύπου για την αδειοδότηση εγκαταστάσεων παστερίωσης και/ή φυγοκεντρικών μηχανών καθαρισμού. Επιχειρήσεις οι οποίες χρησιμοποιούν άλλες συσκευές ή διαδικασίες φέρουν το βάρος της απόδειξης και τις δαπάνες για την έκδοση ιδίων πιστοποιητικών. |
| --- | --- |

4.9

Πρώτο παράδειγμα: Για τη Γερμανία υπάρχουν τα πρώτα σχέδια ενός γενικού διοικητικού κανονισμού (διαδικασία αδειοδότησης σύμφωνα με το άρθρο 31 του κανονισμού 882/2004). Ο γερμανικός διοικητικός κανονισμός απαιτεί — όπως και στο παρελθόν — μόνο την εξέταση του τύπου για την αδειοδότηση εγκαταστάσεων παστερίωσης και/ή φυγοκεντρικών μηχανών καθαρισμού. Επιχειρήσεις οι οποίες χρησιμοποιούν άλλες συσκευές ή διαδικασίες φέρουν το βάρος της απόδειξης και τις δαπάνες για την έκδοση ιδίων πιστοποιητικών.

| 4.10 | Δεύτερο παράδειγμα: Στα ανατολικοευρωπαϊκά κράτη μέλη, όπως η Τσεχία, η Πολωνία η Σλοβενία και οι χώρες της Βαλτικής, εφαρμόστηκε στα πλαίσια της προσαρμογής των εθνικών νομοθεσιών στο «κοινοτικό κεκτημένο», η ίδια διαδικασία που εφαρμόσθηκε και στα νέα ομοσπονδιακά κρατίδια μετά από την επανένωση της Γερμανίας. Σημαντικά οικονομικά, αλλά όχι μόνον, προβλήματα προκάλεσαν ριζική αναδιάρθρωση των γαλακτοκομείων και των σφαγείων καθώς και ανάλογη κατάργηση θέσεων εργασίας· η πρακτική αδειοδότησης καθοριζόταν συχνά από τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχανιών για την καλύτερη αξιοποίηση των επιχειρήσεών τους. |
| --- | --- |

4.10

Δεύτερο παράδειγμα: Στα ανατολικοευρωπαϊκά κράτη μέλη, όπως η Τσεχία, η Πολωνία η Σλοβενία και οι χώρες της Βαλτικής, εφαρμόστηκε στα πλαίσια της προσαρμογής των εθνικών νομοθεσιών στο «κοινοτικό κεκτημένο», η ίδια διαδικασία που εφαρμόσθηκε και στα νέα ομοσπονδιακά κρατίδια μετά από την επανένωση της Γερμανίας. Σημαντικά οικονομικά, αλλά όχι μόνον, προβλήματα προκάλεσαν ριζική αναδιάρθρωση των γαλακτοκομείων και των σφαγείων καθώς και ανάλογη κατάργηση θέσεων εργασίας· η πρακτική αδειοδότησης καθοριζόταν συχνά από τα συμφέροντα των μεγάλων βιομηχανιών για την καλύτερη αξιοποίηση των επιχειρήσεών τους.

| 4.11 | Καλείται γι αυτό η Ένωση να μεριμνήσει για την συμμόρφωση των κρατών μελών με τους κανόνες του θεμιτού ανταγωνισμού, λαμβάνοντας μέτρα, ώστε να επωφελούνται και μικρές τοπικές επιχειρήσεις τροφίμων από τα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας που παρέχουν οι αρμόδιες αρχές όσον αφορά τα παραδοσιακά και περιφερειακά προϊόντα ποιότητας. |
| --- | --- |

4.11

Καλείται γι αυτό η Ένωση να μεριμνήσει για την συμμόρφωση των κρατών μελών με τους κανόνες του θεμιτού ανταγωνισμού, λαμβάνοντας μέτρα, ώστε να επωφελούνται και μικρές τοπικές επιχειρήσεις τροφίμων από τα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας που παρέχουν οι αρμόδιες αρχές όσον αφορά τα παραδοσιακά και περιφερειακά προϊόντα ποιότητας.

Κανονισμός 853/2004: Εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι μικρές επιχειρήσεις τροφίμων στον τομέα της επεξεργασίας κρέατος

| 4.12 | Ο κανονισμός 853/2004 περιέχει ορισμένες εξαιρετικά λεπτομερώς διατυπωμένες διατάξεις, οι οποίες είναι πολύ εκτενέστερες από τις ισχύουσες διατάξεις για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων στον τομέα του κρέατος και επιδρούν αρνητικά στην εξέλιξη του κόστους και συνεπώς στη λειτουργία των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων. Οι σημαντικότερες είναι οι ακόλουθες: |
| --- | --- |

4.12

Ο κανονισμός 853/2004 περιέχει ορισμένες εξαιρετικά λεπτομερώς διατυπωμένες διατάξεις, οι οποίες είναι πολύ εκτενέστερες από τις ισχύουσες διατάξεις για τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων στον τομέα του κρέατος και επιδρούν αρνητικά στην εξέλιξη του κόστους και συνεπώς στη λειτουργία των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων. Οι σημαντικότερες είναι οι ακόλουθες:

| 4.13 | Σύμφωνα με το νέο κανονισμό, όλα τα σφαγεία πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους χώρους στάβλων
   (5). Αυτό ισχύει και για τις επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος, ακόμη και αν στα μικρά σφαγεία τα ζώα φυλάσσονται ελάχιστο χρονικό διάστημα και σφάζονται ελάχιστα ζώα την εβδομάδα. Η διάταξη αυτή συνεπάγεται καταρχήν και τις μικρές επιχειρήσεις σημαντικές επενδύσεις χωρίς να υπάρχει εμφανές πλεονέκτημα από άποψη υγιεινής. Συνεπώς, επιδοκιμάζεται το γεγονός ότι οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές SANCO 1514/2005 λαμβάνουν υπόψη το πρόβλημα αυτό. Στο σημείο 5.2. τονίζεται ότι τα μικρά σφαγεία δεν πρέπει να υποχρεούνται να διαθέτουν πολύπλοκες εγκαταστάσεις, όπως εγκαταστάσεις για την παροχή τροφής και νερού. |
| --- | --- |

4.13

Σύμφωνα με το νέο κανονισμό, όλα τα σφαγεία πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους χώρους στάβλων
   (5). Αυτό ισχύει και για τις επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος, ακόμη και αν στα μικρά σφαγεία τα ζώα φυλάσσονται ελάχιστο χρονικό διάστημα και σφάζονται ελάχιστα ζώα την εβδομάδα. Η διάταξη αυτή συνεπάγεται καταρχήν και τις μικρές επιχειρήσεις σημαντικές επενδύσεις χωρίς να υπάρχει εμφανές πλεονέκτημα από άποψη υγιεινής. Συνεπώς, επιδοκιμάζεται το γεγονός ότι οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές SANCO 1514/2005 λαμβάνουν υπόψη το πρόβλημα αυτό. Στο σημείο 5.2. τονίζεται ότι τα μικρά σφαγεία δεν πρέπει να υποχρεούνται να διαθέτουν πολύπλοκες εγκαταστάσεις, όπως εγκαταστάσεις για την παροχή τροφής και νερού.

| 4.14 | Επίσης, πρέπει να διατίθενται χωριστοί χώροι για τη σφαγή και τον τεμαχισμό. Σε περίπτωση όμως που οι δύο αυτές διαδικασίες δεν πραγματοποιούνται ταυτόχρονα, μπορούν να χρησιμοποιούνται οι ίδιοι χώροι χωρίς αυτό να επηρεάζει την ασφάλεια. Επιπλέον, με τον χρονικό διαχωρισμό των δύο αυτών διαδικασιών υπάρχει αρκετός χρόνος ώστε να στεγνώσουν οι εγκαταστάσεις. Αυτό συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και συγχρόνως απαλλάσσει τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων από την πραγματοποίηση επενδύσεων. Συνεπώς, η αναθεωρημένη έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών θα πρέπει να επιτρέπει τη διάθεση ενός μόνο χώρου, υπό τον όρο ότι διανύεται ικανοποιητικό χρονικό διάστημα από την σφαγή έως τον τεμαχισμό καθώς και ότι εφαρμόζονται κατάλληλες διαδικασίες καθαρισμού. |
| --- | --- |

4.14

Επίσης, πρέπει να διατίθενται χωριστοί χώροι για τη σφαγή και τον τεμαχισμό. Σε περίπτωση όμως που οι δύο αυτές διαδικασίες δεν πραγματοποιούνται ταυτόχρονα, μπορούν να χρησιμοποιούνται οι ίδιοι χώροι χωρίς αυτό να επηρεάζει την ασφάλεια. Επιπλέον, με τον χρονικό διαχωρισμό των δύο αυτών διαδικασιών υπάρχει αρκετός χρόνος ώστε να στεγνώσουν οι εγκαταστάσεις. Αυτό συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και συγχρόνως απαλλάσσει τις μικρές επιχειρήσεις τροφίμων από την πραγματοποίηση επενδύσεων. Συνεπώς, η αναθεωρημένη έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών θα πρέπει να επιτρέπει τη διάθεση ενός μόνο χώρου, υπό τον όρο ότι διανύεται ικανοποιητικό χρονικό διάστημα από την σφαγή έως τον τεμαχισμό καθώς και ότι εφαρμόζονται κατάλληλες διαδικασίες καθαρισμού.

| 4.15 | Ένα νέο στοιχείο είναι επίσης το γεγονός ότι μικρές βιοτεχνίες, οι οποίες έως τώρα ανήκαν στην κατηγορία των «εγγεγραμμένων επιχειρήσεων», θα οφείλουν στο μέλλον να διατηρούν τη θερμοκρασία στους χώρους τεμαχισμού στους 12 βαθμούς Κελσίου ή να εφαρμόζουν εναλλακτικές μεθόδους. Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η εργασία σε χώρους στους οποίους η θερμοκρασία δεν υπερβαίνει τους 12 βαθμούς Κελσίου, δεν αποτελεί κατάλληλες συνθήκες εργασίας, για τις μικρές επιχειρήσεις, ο όρος αυτός συνεπάγεται πρόσθετο κόστος για επενδύσεις αλλά και για την ψύξη του χώρου (6). Αντί αυτού, θα μπορούσε το κρέας που προορίζεται για τεμαχισμό, να εξάγεται τμηματικά από το χώρο ψύξης. |
| --- | --- |

4.15

Ένα νέο στοιχείο είναι επίσης το γεγονός ότι μικρές βιοτεχνίες, οι οποίες έως τώρα ανήκαν στην κατηγορία των «εγγεγραμμένων επιχειρήσεων», θα οφείλουν στο μέλλον να διατηρούν τη θερμοκρασία στους χώρους τεμαχισμού στους 12 βαθμούς Κελσίου ή να εφαρμόζουν εναλλακτικές μεθόδους. Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η εργασία σε χώρους στους οποίους η θερμοκρασία δεν υπερβαίνει τους 12 βαθμούς Κελσίου, δεν αποτελεί κατάλληλες συνθήκες εργασίας, για τις μικρές επιχειρήσεις, ο όρος αυτός συνεπάγεται πρόσθετο κόστος για επενδύσεις αλλά και για την ψύξη του χώρου (6). Αντί αυτού, θα μπορούσε το κρέας που προορίζεται για τεμαχισμό, να εξάγεται τμηματικά από το χώρο ψύξης.

| 4.16 | Ιδιαίτερα προβληματικές είναι οι νέες διατάξεις του κανονισμού (EΚ)853/2004 σχετικά με τη θερμοκρασία και τον έλεγχο των κιμάδων, δεδομένου ότι ο κιμάς έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία ακόμη και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τις μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος. Οι επιχειρήσεις αυτές κατατάσσονταν έως σήμερα, τουλάχιστον στη Γερμανία, «απλώς» στην κατηγορία «εγγεγραμμένες επιχειρήσεις» και επομένως όφειλαν να τηρούν τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τους κιμάδες, σύμφωνα με τις οποίες η θερμοκρασία πρέπει να τηρείται στους 4 βαθμούς Κελσίου. Επειδή όμως στο μέλλον η έγκριση σε επίπεδο Ε.Ε. θα είναι υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις, θα πρέπει ακόμη και οι βιοτεχνίες επεξεργασίας κρέατος να τηρούν τις υψηλές απαιτήσεις του νέου κανονισμού όσον αφορά τη θερμοκρασία, (2 βαθμούς Κελσίου). (7) Όσο οι επιχειρήσεις παρασκευάζουν κιμά και τον πωλούν την ίδια ημέρα (όπως όριζαν οι παλαιές διατάξεις), οι χαμηλότερες θερμοκρασίες δεν προσφέρουν κανένα πλεονέκτημα όσον αφορά την υγιεινή. Επειδή δεν είναι δυνατόν να προσαρμοστούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις σε χαμηλότερες θερμοκρασίες ενώ πρέπει να διατίθενται και εγκαταστάσεις απόψυξης, οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να επενδύσουν στην κατασκευή νέων εγκαταστάσεων ψύξης. Όσον αφορά την ανταγωνιστική θέση των βιοτεχνικών επιχειρήσεων, πρόβλημα δημιουργεί επίσης το γεγονός ότι ο νέος κανονισμός επιτρέπει την παρασκευή κιμά από κατεψυγμένο κρέας. Το γεγονός αυτό ευνοεί ακόμα περισσότερο το ντάμπινγκ των τιμών. |
| --- | --- |

4.16

Ιδιαίτερα προβληματικές είναι οι νέες διατάξεις του κανονισμού (EΚ)853/2004 σχετικά με τη θερμοκρασία και τον έλεγχο των κιμάδων, δεδομένου ότι ο κιμάς έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία ακόμη και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τις μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος. Οι επιχειρήσεις αυτές κατατάσσονταν έως σήμερα, τουλάχιστον στη Γερμανία, «απλώς» στην κατηγορία «εγγεγραμμένες επιχειρήσεις» και επομένως όφειλαν να τηρούν τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τους κιμάδες, σύμφωνα με τις οποίες η θερμοκρασία πρέπει να τηρείται στους 4 βαθμούς Κελσίου. Επειδή όμως στο μέλλον η έγκριση σε επίπεδο Ε.Ε. θα είναι υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις, θα πρέπει ακόμη και οι βιοτεχνίες επεξεργασίας κρέατος να τηρούν τις υψηλές απαιτήσεις του νέου κανονισμού όσον αφορά τη θερμοκρασία, (2 βαθμούς Κελσίου). (7) Όσο οι επιχειρήσεις παρασκευάζουν κιμά και τον πωλούν την ίδια ημέρα (όπως όριζαν οι παλαιές διατάξεις), οι χαμηλότερες θερμοκρασίες δεν προσφέρουν κανένα πλεονέκτημα όσον αφορά την υγιεινή. Επειδή δεν είναι δυνατόν να προσαρμοστούν οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις σε χαμηλότερες θερμοκρασίες ενώ πρέπει να διατίθενται και εγκαταστάσεις απόψυξης, οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να επενδύσουν στην κατασκευή νέων εγκαταστάσεων ψύξης. Όσον αφορά την ανταγωνιστική θέση των βιοτεχνικών επιχειρήσεων, πρόβλημα δημιουργεί επίσης το γεγονός ότι ο νέος κανονισμός επιτρέπει την παρασκευή κιμά από κατεψυγμένο κρέας. Το γεγονός αυτό ευνοεί ακόμα περισσότερο το ντάμπινγκ των τιμών.

| 4.17 | Νέο στοιχείο αποτελεί επίσης το γεγονός ότι οι βιοτεχνίες επεξεργασίας κρέατος οφείλουν να διενεργούν μικροβιολογικούς ελέγχους στον κιμά, ακόμη και όταν ο κιμάς πωλείται και καταψύχεται την ημέρα που έχει παραχθεί (8). Αυτό προκαλεί πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση χωρίς εμφανές πλεονέκτημα όσον αφορά την υγιεινή. Ανοιχτό παραμένει το θέμα της συχνότητας ελέγχων που απαιτείται στην προκειμένη περίπτωση. Το μόνο που προβλέπει η πρόταση κανονισμού είναι ότι η εβδομαδιαία δειγματοληψία μπορεί να παραληφθεί στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων.(Βλ. Επίσης τα επόμενα σημεία 4.18 και 4.20). |
| --- | --- |

4.17

Νέο στοιχείο αποτελεί επίσης το γεγονός ότι οι βιοτεχνίες επεξεργασίας κρέατος οφείλουν να διενεργούν μικροβιολογικούς ελέγχους στον κιμά, ακόμη και όταν ο κιμάς πωλείται και καταψύχεται την ημέρα που έχει παραχθεί (8). Αυτό προκαλεί πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση χωρίς εμφανές πλεονέκτημα όσον αφορά την υγιεινή. Ανοιχτό παραμένει το θέμα της συχνότητας ελέγχων που απαιτείται στην προκειμένη περίπτωση. Το μόνο που προβλέπει η πρόταση κανονισμού είναι ότι η εβδομαδιαία δειγματοληψία μπορεί να παραληφθεί στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων.(Βλ. Επίσης τα επόμενα σημεία 4.18 και 4.20).

Ο κανονισμός σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια

| 4.18 | Η τελική μορφή που θα δοθεί στον κανονισμό σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια, ο οποίος βρίσκεται στη φάση της επεξεργασίας, θα έχει καθοριστική σημασία για την ανταγωνιστική θέση των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων στο μέλλον. Η έκταση της δειγματοληψίας καθώς και το μέγεθος των δειγμάτων θα πρέπει να βρίσκονται σε μία λογική σχέση προς τον όγκο της παραγωγής της επιχείρησης και ταυτόχρονα να έχουν στατιστική σημασία. |
| --- | --- |

4.18

Η τελική μορφή που θα δοθεί στον κανονισμό σχετικά με τα μικροβιολογικά κριτήρια, ο οποίος βρίσκεται στη φάση της επεξεργασίας, θα έχει καθοριστική σημασία για την ανταγωνιστική θέση των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων στο μέλλον. Η έκταση της δειγματοληψίας καθώς και το μέγεθος των δειγμάτων θα πρέπει να βρίσκονται σε μία λογική σχέση προς τον όγκο της παραγωγής της επιχείρησης και ταυτόχρονα να έχουν στατιστική σημασία.

| 4.19 | Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, τα σφαγεία πρέπει να διενεργούν μία φορά ετησίως μικροβιολογικό έλεγχο επί των σφαγίων για την ανίχνευση του συνολικού αριθμού παθογόνων μικροοργανισμών και μικροβίων (εντεροβακτηριοειδή)και δέκα φορές ετησίως σε αντικείμενα της εγκατάστασης καθώς και σε τοίχους, κ.τ.λ. Η προτεινόμενη αύξηση της συχνότητας των δειγματοληψιών θα δημιουργήσει αισθητά υψηλότερο κόστος για τις μικρές επιχειρήσεις. (για τον κιμά, βλ. σημείο 4.16). |
| --- | --- |

4.19

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, τα σφαγεία πρέπει να διενεργούν μία φορά ετησίως μικροβιολογικό έλεγχο επί των σφαγίων για την ανίχνευση του συνολικού αριθμού παθογόνων μικροοργανισμών και μικροβίων (εντεροβακτηριοειδή)και δέκα φορές ετησίως σε αντικείμενα της εγκατάστασης καθώς και σε τοίχους, κ.τ.λ. Η προτεινόμενη αύξηση της συχνότητας των δειγματοληψιών θα δημιουργήσει αισθητά υψηλότερο κόστος για τις μικρές επιχειρήσεις. (για τον κιμά, βλ. σημείο 4.16).

| 4.20 | Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, λόγω των μικρών ποσοτήτων παραγωγής, δημιουργείται ένα πρόβλημα στατιστικής φύσης που οφείλεται στο μέγεθος του δείγματος. Αυτό επισήμανε η CGAD (Γενική Συνομοσπονδία λιανικού εμπορίου τροφίμων), η επαγγελματική ένωση των βιοτεχνών τροφίμων της Γαλλίας. Αν διατηρηθεί το ισχύον μέγεθος του δείγματος, τόνισε η CGAD, δεν θα απομένει σε ορισμένες περιπτώσεις εμπόρευμα για πώληση, εκτός του κόστους που θα δημιουργήσει το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

4.20

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, λόγω των μικρών ποσοτήτων παραγωγής, δημιουργείται ένα πρόβλημα στατιστικής φύσης που οφείλεται στο μέγεθος του δείγματος. Αυτό επισήμανε η CGAD (Γενική Συνομοσπονδία λιανικού εμπορίου τροφίμων), η επαγγελματική ένωση των βιοτεχνών τροφίμων της Γαλλίας. Αν διατηρηθεί το ισχύον μέγεθος του δείγματος, τόνισε η CGAD, δεν θα απομένει σε ορισμένες περιπτώσεις εμπόρευμα για πώληση, εκτός του κόστους που θα δημιουργήσει το γεγονός αυτό.

5.   Συμπεράσματα

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ, επικροτεί την ευελιξία των νέων κανονισμών που κρίνει ότι προσφέρουν νέες ευκαιρίες στις παραδοσιακές και/ή βιοτεχνικές και περιφερειακές επιχειρήσεις τροφίμων. |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ, επικροτεί την ευελιξία των νέων κανονισμών που κρίνει ότι προσφέρουν νέες ευκαιρίες στις παραδοσιακές και/ή βιοτεχνικές και περιφερειακές επιχειρήσεις τροφίμων.

| 5.2 | επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα περιθώρια αυτά συμβαδίζουν με υψηλούς κινδύνους για τις βιοτεχνικές επιχειρήσεις τροφίμων, επειδή τόσο τα εθνικά κράτη όσο και οι τοπικές αρχές ενδέχεται να ερμηνεύσουν τις διατάξεις με τρόπο που δεν ευνοεί τις εν λόγω επιχειρήσεις. Οι εμπειρίες με την εφαρμογή οδηγιών της Ε.Ε. βαδίζουν προς αυτή την κατεύθυνση. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει καταρχήν να είναι ελεύθερες να επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο θα επιτύχουν τους στόχους υγιεινής που έχουν ορισθεί. αυτό τονίζεται και στην οδηγία SANCO 1513/2005 τις 8ης Σεπτεμβρίου, σημείο 4. Η Επιτροπή οφείλει, επομένως, να λάβει μέριμνα ώστε οι οδηγίες να μεταφερθούν κατάλληλα στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.2

επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα περιθώρια αυτά συμβαδίζουν με υψηλούς κινδύνους για τις βιοτεχνικές επιχειρήσεις τροφίμων, επειδή τόσο τα εθνικά κράτη όσο και οι τοπικές αρχές ενδέχεται να ερμηνεύσουν τις διατάξεις με τρόπο που δεν ευνοεί τις εν λόγω επιχειρήσεις. Οι εμπειρίες με την εφαρμογή οδηγιών της Ε.Ε. βαδίζουν προς αυτή την κατεύθυνση. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει καταρχήν να είναι ελεύθερες να επιλέξουν τον τρόπο με τον οποίο θα επιτύχουν τους στόχους υγιεινής που έχουν ορισθεί. αυτό τονίζεται και στην οδηγία SANCO 1513/2005 τις 8ης Σεπτεμβρίου, σημείο 4. Η Επιτροπή οφείλει, επομένως, να λάβει μέριμνα ώστε οι οδηγίες να μεταφερθούν κατάλληλα στα κράτη μέλη.

| 5.3 | ορισμένα σημεία των κανονισμών πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να τροποποιηθούν: |
| --- | --- |

5.3

ορισμένα σημεία των κανονισμών πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να τροποποιηθούν:

| 5.3.1 | Η βιοτεχνική σφαγή μεμονωμένων ζώων πρέπει να αναγνωρισθεί ως «παραδοσιακή μέθοδος». Αυτό αφορά όλες τις εθνικές τροπολογίες με βάση το άρθρο 13, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ)852/2004, το άρθρο 17, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ)853/2004 και το άρθρο 10, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ) 854/2004. |
| --- | --- |

5.3.1

Η βιοτεχνική σφαγή μεμονωμένων ζώων πρέπει να αναγνωρισθεί ως «παραδοσιακή μέθοδος». Αυτό αφορά όλες τις εθνικές τροπολογίες με βάση το άρθρο 13, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ)852/2004, το άρθρο 17, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ)853/2004 και το άρθρο 10, παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ) 854/2004.

| 5.3.2 | οι χώροι των επιχειρήσεων εμπορίου λιανικής, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία και/ή τον τεμαχισμό μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων ζωικής προέλευσης, τα οποία προορίζονται για άλλες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, πρέπει να υπαχθούν χωρίς εξαίρεση στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 (9)· |
| --- | --- |

5.3.2

οι χώροι των επιχειρήσεων εμπορίου λιανικής, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία και/ή τον τεμαχισμό μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων ζωικής προέλευσης, τα οποία προορίζονται για άλλες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, πρέπει να υπαχθούν χωρίς εξαίρεση στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 853/2004 (9)·

| 5.3.3 | Όσον αφορά στις κτιριακές εγκαταστάσεις (παράρτημα III του κανονισμού (EΚ) 853/2004), θα πρέπει να τηρούνται οι συστάσεις της οδηγίας SANCO 1514, σημείο 5.2, σύμφωνα με τις οποίες οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν οι ίδιες τη σφαγή ζώων δεν πρέπει οπωσδήποτε να διαθέτουν στάβλους, ενώ οι εγκαταστάσεις παροχής τροφής και νερού μπορεί να είναι απλής μορφής. |
| --- | --- |

5.3.3

Όσον αφορά στις κτιριακές εγκαταστάσεις (παράρτημα III του κανονισμού (EΚ) 853/2004), θα πρέπει να τηρούνται οι συστάσεις της οδηγίας SANCO 1514, σημείο 5.2, σύμφωνα με τις οποίες οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν οι ίδιες τη σφαγή ζώων δεν πρέπει οπωσδήποτε να διαθέτουν στάβλους, ενώ οι εγκαταστάσεις παροχής τροφής και νερού μπορεί να είναι απλής μορφής.

| 5.3.4 | στην περίπτωση που μπορεί να αποδειχθεί ο χρονικός διαχωρισμός της σφαγής και του τεμαχισμού, θα πρέπει να αρθεί η απαίτηση για την ύπαρξη δεύτερου χώρου εργασίας (κεφάλαιο II, παρ. 2γ)· |
| --- | --- |

5.3.4

στην περίπτωση που μπορεί να αποδειχθεί ο χρονικός διαχωρισμός της σφαγής και του τεμαχισμού, θα πρέπει να αρθεί η απαίτηση για την ύπαρξη δεύτερου χώρου εργασίας (κεφάλαιο II, παρ. 2γ)·

| 5.3.5 | στην περίπτωση που το κρέας εξάγεται τμηματικά από τις ψυκτικές εγκαταστάσεις για να τεμαχιστεί, όπως συμβαίνει στις βιοτεχνικές επιχειρήσεις, δεν θα πρέπει να είναι απαραίτητη η μέτρηση της θερμοκρασίας στους χώρους τεμαχισμού. |
| --- | --- |

5.3.5

στην περίπτωση που το κρέας εξάγεται τμηματικά από τις ψυκτικές εγκαταστάσεις για να τεμαχιστεί, όπως συμβαίνει στις βιοτεχνικές επιχειρήσεις, δεν θα πρέπει να είναι απαραίτητη η μέτρηση της θερμοκρασίας στους χώρους τεμαχισμού.

| 5.3.6 | Όσον αφορά τις απαιτήσεις θερμοκρασίας, στην περίπτωση της βιοτεχνικής επεξεργασίας κρέατος, πρέπει να αρθεί η απαίτηση της ψύξης του κιμά σε θερμοκρασία 2 βαθμών Κελσίου (τμήμα V, κεφάλαιο III, παρ. 2γ) και να υιοθετηθεί η «παλαιά γερμανική η ρύθμιση για τις καταχωρημένες επιχειρήσεις» (ορισμός της θερμοκρασίας στους 4 βαθμούς Κελσίου, σε περίπτωση που ο κιμάς παρασκευάζεται και πωλείται την ίδια ημέρα). Επιπλέον, η συχνότητα της διενέργειας μικροβιολογικού ελέγχου στον κιμά, σε επιχειρήσεις που παράγουν μικρές ποσότητες κιμά και τον καταψύχουν αμέσως ή τον πωλούν την ίδια ημέρα, πρέπει να είναι ανάλογη με τις πραγματικές ποσότητες παραγόμενου κιμά (κανονισμός (EΚ)852/2004 κεφ. II, άρθρο 4, παρ. 3α). |
| --- | --- |

5.3.6

Όσον αφορά τις απαιτήσεις θερμοκρασίας, στην περίπτωση της βιοτεχνικής επεξεργασίας κρέατος, πρέπει να αρθεί η απαίτηση της ψύξης του κιμά σε θερμοκρασία 2 βαθμών Κελσίου (τμήμα V, κεφάλαιο III, παρ. 2γ) και να υιοθετηθεί η «παλαιά γερμανική η ρύθμιση για τις καταχωρημένες επιχειρήσεις» (ορισμός της θερμοκρασίας στους 4 βαθμούς Κελσίου, σε περίπτωση που ο κιμάς παρασκευάζεται και πωλείται την ίδια ημέρα). Επιπλέον, η συχνότητα της διενέργειας μικροβιολογικού ελέγχου στον κιμά, σε επιχειρήσεις που παράγουν μικρές ποσότητες κιμά και τον καταψύχουν αμέσως ή τον πωλούν την ίδια ημέρα, πρέπει να είναι ανάλογη με τις πραγματικές ποσότητες παραγόμενου κιμά (κανονισμός (EΚ)852/2004 κεφ. II, άρθρο 4, παρ. 3α).

| 5.3.7 | Η ΕΟΚΕ προτείνει, επίσης, τη διενέργεια συγκριτικής μελέτης με αντικείμενο την εφαρμογή του κανονισμού στα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων υφίστανται διαρθρωτικές διαφορές όσον αφορά το πλέγμα των βιοτεχνικών επιχειρήσεων τροφίμων, και την υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων αυτών. θα πρέπει ιδιαίτερα να εξετασθεί αν εφαρμόζονται προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης για μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστούν τα συστήματα διάδοσης των οδηγιών της επιτροπής ώστε να διασφαλιστεί ότι ακόμη και μικρές επιχειρήσεις πληροφορούνται κατάλληλα σχετικά με τη διακριτική ευχέρεια που τους παρέχεται. |
| --- | --- |

5.3.7

Η ΕΟΚΕ προτείνει, επίσης, τη διενέργεια συγκριτικής μελέτης με αντικείμενο την εφαρμογή του κανονισμού στα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων υφίστανται διαρθρωτικές διαφορές όσον αφορά το πλέγμα των βιοτεχνικών επιχειρήσεων τροφίμων, και την υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων αυτών. θα πρέπει ιδιαίτερα να εξετασθεί αν εφαρμόζονται προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης για μικρές επιχειρήσεις τροφίμων. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστούν τα συστήματα διάδοσης των οδηγιών της επιτροπής ώστε να διασφαλιστεί ότι ακόμη και μικρές επιχειρήσεις πληροφορούνται κατάλληλα σχετικά με τη διακριτική ευχέρεια που τους παρέχεται.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 2005

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  ΕΕ L 226 της 25ης Ιουνίου 2004.

1

ης

(2)  HACCP= Ηazard Analysis Critical Control Points

2

(3)  ΕΕ L 155 της 29ης Μαΐου 2001, σ. 39

3

ης

(4)  Στη Γερμανία, το 45 % του κύκλου εργασιών στον τομέα των προϊόντων κρέατος πραγματοποιείται στις βιοτεχνίες επεξεργασίας κρέατος. Το ποσοστό αυτό είναι μικρότερο αν συγκριθεί ο κύκλος εργασιών με το βάρος, δεδομένου ότι οι βιοτεχνίες κρέατος πωλούν με λίγο υψηλότερες τιμές, γεγονός που οφείλεται στο μεγαλύτερο κόστος των πρώτων υλών και των μισθών,

4

(5)  Παράρτημα ΙΙΙ, Μέρος Ι, κεφάλαιο ΙΙ, παράγραφος 1 α) και 2 γ)

5

(6)  Παράρτημα ΙΙΙ, Μέρος Ι, κεφάλαιο V παράγραφος 2 α)

6

(7)  Παράρτημα III, Τμήμα V, κεφ. III, παράγραφος 2γ

7

(8)  Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004 Κεφάλαιο ΙΙ, άρθρο 4 παράγραφος 3 α

8

(9)  Βλέπε, επίσης, τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 28ης Μαρτίου 2001 (ΕΕ C 155/39).

9

ης

---