# Publicatieblad C 69/21 m

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 69 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 49e jaargang21 maart 2006 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 69

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

49e jaargang21 maart 2006

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | II   Voorbereidende besluiten |
| | Europees Economisch en Sociaal Comité |
| | 423e Plenaire zitting van 18 en 19 januari 2006 |
| 2006/C 069/1 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het — Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en –voorlichting voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en justitie, het — Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Grondrechten en burgerschap voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en justitie en het — Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Civiel recht voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemeen programma Grondrechten en justitie(COM(2005) 122 final — 2005/0037 (COD) — 2005/0038 (CNS) — 2005/0040 (COD)) | 1 |
| 2006/C 069/2 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Duurzame ontwikkeling in de landbouw, bosbouw en visserij en de uitdagingen van de klimaatverandering | 5 |
| 2006/C 069/3 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité over de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken (ingediend overeenkomstig artikel 8 van Richtlijn 92/84/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken)(COM(2004) 223 final) | 10 |
| 2006/C 069/4 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad en het Europees Parlement betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden van openbare elektronischecommunicatiediensten en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG(COM(2005) 438 final — 2005/0182 (COD)) | 16 |
| 2006/C 069/5 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving(COM (2005) 399 final — 2005/0166 (COD)) | 22 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

II   Voorbereidende besluiten

Europees Economisch en Sociaal Comité

423e Plenaire zitting van 18 en 19 januari 2006

2006/C 069/1

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het — Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en –voorlichting voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en justitie, het — Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Grondrechten en burgerschap voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en justitie en het — Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma Civiel recht voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemeen programma Grondrechten en justitie(COM(2005) 122 final — 2005/0037 (COD) — 2005/0038 (CNS) — 2005/0040 (COD))

(COM(2005) 122 final — 2005/0037 (COD) — 2005/0038 (CNS) — 2005/0040 (COD))

1

2006/C 069/2

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Duurzame ontwikkeling in de landbouw, bosbouw en visserij en de uitdagingen van de klimaatverandering

5

2006/C 069/3

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité over de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken (ingediend overeenkomstig artikel 8 van Richtlijn 92/84/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken)(COM(2004) 223 final)

(COM(2004) 223 final)

10

2006/C 069/4

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad en het Europees Parlement betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden van openbare elektronischecommunicatiediensten en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG(COM(2005) 438 final — 2005/0182 (COD))

(COM(2005) 438 final — 2005/0182 (COD))

16

2006/C 069/5

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving(COM (2005) 399 final — 2005/0166 (COD))

(COM (2005) 399 final — 2005/0166 (COD))

22

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Voorbereidende besluiten

Europees Economisch en Sociaal Comité

423e Plenaire zitting van 18 en 19 januari 2006

| 21.3.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 69/1 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 69/1

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het

„Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma „Geweldbestrijding (Daphne) en drugspreventie en –voorlichting” voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma „Grondrechten en justitie””, het

„Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van het specifieke programma „Grondrechten en burgerschap” voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemene programma „Grondrechten en justitie”” en het

„Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het specifieke programma „Civiel recht” voor de periode 2007-2013 als onderdeel van het algemeen programma „Grondrechten en justitie””

(COM(2005) 122 final — 2005/0037 (COD) — 2005/0038 (CNS) — 2005/0040 (COD))

(2006/C 69/01)

De Raad besloot op 19 juli 2005 het Europees Economisch en Sociaal Comité, overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag, te raadplegen over de bovengenoemde voorstellen.

De afdeling „Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap”, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 december 2005 goedgekeurd; rapporteur was mevrouw King.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 423e zitting van 18 en 19 januari 2006 (vergadering van 19 januari 2006) onderstaand advies uitgebracht, dat met 122 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Achtergrond

| 1.1 | De Commissie en de Raad hebben een vijfjarig actieplan goedgekeurd ten behoeve van de uitvoering van het Haags programma voor de versterking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. |
| --- | --- |

1.1

De Commissie en de Raad hebben een vijfjarig actieplan goedgekeurd ten behoeve van de uitvoering van het Haags programma voor de versterking van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht.

| 1.2 | Het Comité werkt momenteel aan een advies over de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: 10 prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het Partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht
   (1)
  . In dat advies wordt het volgende opgemerkt: „Het Haags Programma heeft ten doel de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en recht te versterken en verder te ontwikkelen. Voorwaar geen sinecure”. Verder wordt het volgende benadrukt: „Om tot een volledige versterking van vrijheid, veiligheid en recht te komen moet naar een goed evenwicht tussen de drie dimensies worden gezocht. Alleen zó worden de fundamentele waarden (mensenrechten en publieke vrijheden) en democratische beginselen (rechtstaat) die overal in de Unie worden onderschreven niet geschaad”. Daarbij concludeert het Comité dat het evenwicht nog niet is bereikt, omdat onevenredig veel wetgeving op veiligheid is gericht. |
| --- | --- |

1.2

Het Comité werkt momenteel aan een advies over de Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: 10 prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het Partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht
   (1)
  . In dat advies wordt het volgende opgemerkt: „Het Haags Programma heeft ten doel de gemeenschappelijke ruimte van vrijheid, veiligheid en recht te versterken en verder te ontwikkelen. Voorwaar geen sinecure”. Verder wordt het volgende benadrukt: „Om tot een volledige versterking van vrijheid, veiligheid en recht te komen moet naar een goed evenwicht tussen de drie dimensies worden gezocht. Alleen zó worden de fundamentele waarden (mensenrechten en publieke vrijheden) en democratische beginselen (rechtstaat) die overal in de Unie worden onderschreven niet geschaad”. Daarbij concludeert het Comité dat het evenwicht nog niet is bereikt, omdat onevenredig veel wetgeving op veiligheid is gericht.

| 1.3 | Het aan het Haags Programma ten grondslag liggende financieel kader voor de periode 2007-2013 heeft betrekking op de volgende aandachtsgebieden: |
| --- | --- |

1.3

Het aan het Haags Programma ten grondslag liggende financieel kader voor de periode 2007-2013 heeft betrekking op de volgende aandachtsgebieden:

| 1.3.1 | Solidariteit en het beheer van migratiestromen (2) |
| --- | --- |

1.3.1

Solidariteit en het beheer van migratiestromen (2)

| 1.3.2 | Veiligheid en bescherming van vrijheden (3) |
| --- | --- |

1.3.2

Veiligheid en bescherming van vrijheden (3)

| 1.3.3 | Grondrechten en justitie (4). |
| --- | --- |

1.3.3

Grondrechten en justitie (4).

| 1.4 | Het Comité is van mening dat het gebrek aan evenwicht tussen genoemde drie dimensies ook tot uiting komt in de financiële vooruitzichten, omdat veiligheid het grootste deel van het budget opslokt. |
| --- | --- |

1.4

Het Comité is van mening dat het gebrek aan evenwicht tussen genoemde drie dimensies ook tot uiting komt in de financiële vooruitzichten, omdat veiligheid het grootste deel van het budget opslokt.

| 1.5 | Het vijfjarig actieplan is nauw verbonden met andere plannen en voorstellen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, zoals het recente EU-actieplan voor drugs. |
| --- | --- |

1.5

Het vijfjarig actieplan is nauw verbonden met andere plannen en voorstellen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, zoals het recente EU-actieplan voor drugs.

| 1.6 | Het Comité wil advies uitbrengen over het Haags Programma en de drie kaderprogramma's als één geheel, teneinde te proberen om invloed op de eindversie van het programma uit te oefenen. |
| --- | --- |

1.6

Het Comité wil advies uitbrengen over het Haags Programma en de drie kaderprogramma's als één geheel, teneinde te proberen om invloed op de eindversie van het programma uit te oefenen.

| 1.7 | De nadruk ligt op verbetering van de intergouvernementele samenwerking tussen de lidstaten en van de samenwerking tussen de lidstaten en de bevoegde agentschappen en diensten van de Unie die bij de interne veiligheid zijn betrokken. Het is aan de Commissie om toezicht te houden op de efficiëntie van de verschillende plannen, programma's en voorstellen. Dit strookt met het subsidiariteitsbeginsel zoals dat in art. 5 van het EG-Verdrag is geformuleerd. |
| --- | --- |

1.7

De nadruk ligt op verbetering van de intergouvernementele samenwerking tussen de lidstaten en van de samenwerking tussen de lidstaten en de bevoegde agentschappen en diensten van de Unie die bij de interne veiligheid zijn betrokken. Het is aan de Commissie om toezicht te houden op de efficiëntie van de verschillende plannen, programma's en voorstellen. Dit strookt met het subsidiariteitsbeginsel zoals dat in art. 5 van het EG-Verdrag is geformuleerd.

2.   Algemene opmerkingen

| 2.1 | Het Commissievoorstel voor een kaderprogramma voor „Grondrechten en justitie” vormt onderdeel van een samenhangende reeks voorstellen die erop zijn gericht om in het kader van de financiële vooruitzichten 2007-2013 het Haagse Programma toereikende ondersteuning te bieden. |
| --- | --- |

2.1

Het Commissievoorstel voor een kaderprogramma voor „Grondrechten en justitie” vormt onderdeel van een samenhangende reeks voorstellen die erop zijn gericht om in het kader van de financiële vooruitzichten 2007-2013 het Haagse Programma toereikende ondersteuning te bieden.

| 2.2 | Voorts streeft de Commissie naar vereenvoudiging en rationalisering van de bestaande financiële steun op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. Zij doet dat ten behoeve van meer flexibiliteit bij het toekennen van prioriteiten en de verhoging van de transparantie over de gehele linie. |
| --- | --- |

2.2

Voorts streeft de Commissie naar vereenvoudiging en rationalisering van de bestaande financiële steun op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht. Zij doet dat ten behoeve van meer flexibiliteit bij het toekennen van prioriteiten en de verhoging van de transparantie over de gehele linie.

| 2.3 | Het is belangrijk dat de lidstaten er samenhangende opvattingen op nahouden met betrekking tot de beginselen democratie, respect voor grondrechten en vrijheden en de rechtsstaat. Dit geldt met name nu de Unie op een volgende uitbreiding afstevent en daartoe met kandidaat-lidstaten onderhandelt. |
| --- | --- |

2.3

Het is belangrijk dat de lidstaten er samenhangende opvattingen op nahouden met betrekking tot de beginselen democratie, respect voor grondrechten en vrijheden en de rechtsstaat. Dit geldt met name nu de Unie op een volgende uitbreiding afstevent en daartoe met kandidaat-lidstaten onderhandelt.

| 2.4 | Het stemt evenwel tot zorg dat de Commissie met haar voorstel komt gedurende een periode waarin de Unie met veel onzekerheid is omgeven. Het grondwettelijk verdrag was bedoeld als fundament van het Haags Programma; daarom zal er iets moeten worden gedaan aan de gevolgen van de huidige situatie. |
| --- | --- |

2.4

Het stemt evenwel tot zorg dat de Commissie met haar voorstel komt gedurende een periode waarin de Unie met veel onzekerheid is omgeven. Het grondwettelijk verdrag was bedoeld als fundament van het Haags Programma; daarom zal er iets moeten worden gedaan aan de gevolgen van de huidige situatie.

| 2.5 | Daarnaast bestaat het algemene programma uit vier specifieke programma's en is het nog maar de vraag of er binnen de Commissie een D.-G. is dat een overzicht heeft over alle aspecten van dit bijzondere beleidsterrein. Het Comité vraagt zich daarom af of alle toereikende monitoring- controle- en evaluatiesystemen voorhanden zijn om het programma naar behoren te kunnen beoordelen. |
| --- | --- |

2.5

Daarnaast bestaat het algemene programma uit vier specifieke programma's en is het nog maar de vraag of er binnen de Commissie een D.-G. is dat een overzicht heeft over alle aspecten van dit bijzondere beleidsterrein. Het Comité vraagt zich daarom af of alle toereikende monitoring- controle- en evaluatiesystemen voorhanden zijn om het programma naar behoren te kunnen beoordelen.

| 2.6 | Er bestaat weliswaar overeenstemming over de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013, maar het totale budget (rubriek 3A — Vrijheid, veiligheid en recht) werd met 524 miljoen euro van 7 154 tot 6 630 miljoen euro teruggebracht. Het Comité is van opvatting dat het door de Commissie voor deze periode aangegeven bedrag van 543 miljoen euro voor het programma „Grondrechten en justitie” daardoor nog geen vaststaand feit is. Ook moet nog de laatste hand worden gelegd aan de verdeling van de middelen over de drie kaderprogramma's. Het Comité heeft daarom twijfels over de uiteindelijke impact op de binnen het algemene programma bestaande specifieke programma's en activiteiten. |
| --- | --- |

2.6

Er bestaat weliswaar overeenstemming over de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013, maar het totale budget (rubriek 3A — Vrijheid, veiligheid en recht) werd met 524 miljoen euro van 7 154 tot 6 630 miljoen euro teruggebracht. Het Comité is van opvatting dat het door de Commissie voor deze periode aangegeven bedrag van 543 miljoen euro voor het programma „Grondrechten en justitie” daardoor nog geen vaststaand feit is. Ook moet nog de laatste hand worden gelegd aan de verdeling van de middelen over de drie kaderprogramma's. Het Comité heeft daarom twijfels over de uiteindelijke impact op de binnen het algemene programma bestaande specifieke programma's en activiteiten.

| 2.7 | Het Comité is er verder niet van overtuigd dat het Commissievoorstel volledig strookt met de in artikel 5 van het EG-Verdrag neergelegde subsidiariteitbeginselen. Deze beginselen lijken namelijk onvoldoende uit de verf te komen met betrekking tot aangelegenheden die, in samenwerking met de relevante sociale partners, het beste kunnen worden behandeld op nationaal, regionaal en/of lokaal niveau. |
| --- | --- |

2.7

Het Comité is er verder niet van overtuigd dat het Commissievoorstel volledig strookt met de in artikel 5 van het EG-Verdrag neergelegde subsidiariteitbeginselen. Deze beginselen lijken namelijk onvoldoende uit de verf te komen met betrekking tot aangelegenheden die, in samenwerking met de relevante sociale partners, het beste kunnen worden behandeld op nationaal, regionaal en/of lokaal niveau.

| 2.8 | Het Comité beveelt dan ook met klem aan om onderhavig voorstel in de ijskast te houden totdat opheldering wordt verschaft over de juridische en financiële grondslagen. Ondertussen zou kunnen worden doorgegaan met het huidige programma betreffende vrijheid, veiligheid en recht tot er antwoord is gekomen op de momenteel bestaande vragen in dit verband. |
| --- | --- |

2.8

Het Comité beveelt dan ook met klem aan om onderhavig voorstel in de ijskast te houden totdat opheldering wordt verschaft over de juridische en financiële grondslagen. Ondertussen zou kunnen worden doorgegaan met het huidige programma betreffende vrijheid, veiligheid en recht tot er antwoord is gekomen op de momenteel bestaande vragen in dit verband.

3.   Bijzondere opmerkingen over financiering en programma's

3.1   Financiële middelen

Uit onderstaande tabel blijkt dat de opmerkingen die de Commissie in dit herziene voorstel over de financiering maakt, samenhang ontberen. De Commissie heeft aangegeven dat de cijfers kloppen, maar verschillend zijn gepresenteerd. Het Comité constateert dat dit verschil in het voorstel niet wordt uitgelegd. Wel is er op blz. 38 van de Engelse versie sprake van een vergissing. Het Comité is van mening dat cijfers consistent en duidelijk moeten worden gepresenteerd. Dit gebrek aan samenhang moet worden rechtgezet, omdat nauwkeurigheid en consistentie net zo belangrijk zijn als vereenvoudiging en transparantie, d.w.z. de doelstellingen die de Commissie met dit voorstel zegt na te streven.

| Financiële middelen 2007-2013 | Blz. 10 | Blz. 20/31 | Blz. 41 | Blz. 59 | Blz. 76/84 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Totaal | 543 | | 5439 | | |
| Grondrechten & burgerschap | 93.8 | | 96.5 | | |
| Civiel recht | 106.5 | | | | 109.3 |
| Strafrecht | 196.2 | | | 199 | |
| Geweldsbestrijding | 135.4 | 138.2 | | | |
| Administratieve ondersteuning | 11.1 | | | | |

Financiële middelen 2007-2013

Blz. 10

Blz. 20/31

Blz. 41

Blz. 59

Blz. 76/84

Totaal

543

5439

Grondrechten & burgerschap

93.8

96.5

Civiel recht

106.5

109.3

Strafrecht

196.2

199

Geweldsbestrijding

135.4

138.2

Administratieve ondersteuning

11.1

3.2   Het algemene programma „Grondrechten en justitie”

| 3.2.1 | Het Comité constateert met genoegen dat de Commissie beseft dat er binnen de Unie op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht spanning bestaat tussen waarborging van de grondrechten van het individu en de kernverantwoordelijkheden van de lidstaten. Momenteel wordt namelijk in alle geledingen, d.w.z. zowel door de individuele burgers als door de EU-functionarissen over deze kwesties gediscussieerd. |
| --- | --- |

3.2.1

Het Comité constateert met genoegen dat de Commissie beseft dat er binnen de Unie op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht spanning bestaat tussen waarborging van de grondrechten van het individu en de kernverantwoordelijkheden van de lidstaten. Momenteel wordt namelijk in alle geledingen, d.w.z. zowel door de individuele burgers als door de EU-functionarissen over deze kwesties gediscussieerd.

| 3.2.2 | Wat de grondrechten betreft, pleit de Commissie voor meer afstemming tussen de maatregelen tegen racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme en doet zij ten behoeve van de bestrijding van deze verschijnselen de suggestie om meer ondersteuning te bieden aan de dialoog tussen verschillende religies en culturen. |
| --- | --- |

3.2.2

Wat de grondrechten betreft, pleit de Commissie voor meer afstemming tussen de maatregelen tegen racisme, vreemdelingenhaat en antisemitisme en doet zij ten behoeve van de bestrijding van deze verschijnselen de suggestie om meer ondersteuning te bieden aan de dialoog tussen verschillende religies en culturen.

| 3.2.3 | Het Comité heeft waardering voor deze suggestie, maar vindt dat de huidige situatie van de Unie daarin onvoldoende tot uiting komt. De International Helsinki Federation for Human Rights (IHF) merkt in een rapport van maart 2005 op dat moslims in Europa sinds de aanslagen van 11 september steeds meer met discriminatie worden geconfronteerd. Directeur Aaron Rhodes wijst er daarbij op dat de moslimminderheden binnen de Unie sinds 11 september steeds meer met wantrouwen en vijandigheid te maken hebben gekregen. Nu terrorismebestrijding is geïntensiveerd en de gevoelde dreiging van religieus extremisme centraal in de publieke discussie is komen te staan, zijn reeds bestaande patronen van vooroordelen en discriminatie versterkt: moslims hebben steeds meer de indruk dat zij vanwege hun geloofsopvatting worden gestigmatiseerd (5). |
| --- | --- |

3.2.3

Het Comité heeft waardering voor deze suggestie, maar vindt dat de huidige situatie van de Unie daarin onvoldoende tot uiting komt. De International Helsinki Federation for Human Rights (IHF) merkt in een rapport van maart 2005 op dat moslims in Europa sinds de aanslagen van 11 september steeds meer met discriminatie worden geconfronteerd. Directeur Aaron Rhodes wijst er daarbij op dat de moslimminderheden binnen de Unie sinds 11 september steeds meer met wantrouwen en vijandigheid te maken hebben gekregen. Nu terrorismebestrijding is geïntensiveerd en de gevoelde dreiging van religieus extremisme centraal in de publieke discussie is komen te staan, zijn reeds bestaande patronen van vooroordelen en discriminatie versterkt: moslims hebben steeds meer de indruk dat zij vanwege hun geloofsopvatting worden gestigmatiseerd (5).

| 3.2.4 | Het Comité pleit er daarom voor dat islamofobie aan de lijst wordt toegevoegd, zodat ook deze specifieke vorm van racisme, waarbij cultuur en religie elkaar kruisen, wordt aangepakt. |
| --- | --- |

3.2.4

Het Comité pleit er daarom voor dat islamofobie aan de lijst wordt toegevoegd, zodat ook deze specifieke vorm van racisme, waarbij cultuur en religie elkaar kruisen, wordt aangepakt.

| 3.2.5 | Het constateert verder dat geweldbestrijding de enige aangelegenheid is waarvoor geen agentschap bestaat dat de synergiewerking bevordert. De Commissie wordt daarom aanbevolen te onderzoeken welk systeem kan worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat bestrijding van geweld, in al zijn vormen, niet als prioriteit over het hoofd wordt gezien. |
| --- | --- |

3.2.5

Het constateert verder dat geweldbestrijding de enige aangelegenheid is waarvoor geen agentschap bestaat dat de synergiewerking bevordert. De Commissie wordt daarom aanbevolen te onderzoeken welk systeem kan worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat bestrijding van geweld, in al zijn vormen, niet als prioriteit over het hoofd wordt gezien.

| 3.2.6 | Verder is het een ernstig verzuim dat het programma „Grondrechten en justitie” niet met het nieuwe Europese Instituut voor gendergelijkheid wordt gecoördineerd. Daarom moet er een specifieke doelstelling worden ingevoegd om aan te geven dat zulks wel het geval zal zijn als het instituut in 2007 aan zijn werkzaamheden begint. |
| --- | --- |

3.2.6

Verder is het een ernstig verzuim dat het programma „Grondrechten en justitie” niet met het nieuwe Europese Instituut voor gendergelijkheid wordt gecoördineerd. Daarom moet er een specifieke doelstelling worden ingevoegd om aan te geven dat zulks wel het geval zal zijn als het instituut in 2007 aan zijn werkzaamheden begint.

3.3   Geweldbestrijding en drugspreventie en –voorlichting

| 3.3.1 | De Europese Raad toonde zich tijdens zijn bijeenkomst van juni 2005 bijzonder ingenomen met het drugsactieplan (2005-2008) dat in het kader van de drugsstrategie (2005-2012) werd opgesteld. Bij die gelegenheid bleek dat de aandacht vooral is gericht op het drugsactieplan en terrorismebestrijding. |
| --- | --- |

3.3.1

De Europese Raad toonde zich tijdens zijn bijeenkomst van juni 2005 bijzonder ingenomen met het drugsactieplan (2005-2008) dat in het kader van de drugsstrategie (2005-2012) werd opgesteld. Bij die gelegenheid bleek dat de aandacht vooral is gericht op het drugsactieplan en terrorismebestrijding.

| 3.3.2 | Het Comité kan zich hierin vinden, maar denkt dat het risico bestaat dat de bestrijding van geweld tegen kinderen, vrouwen en jongeren, alsook van mensensmokkel voor seksuele uitbuiting aan aandacht zal inboeten nu deze wordt gecombineerd met de bestrijding van drugsgebruik en –smokkel. Dit geldt des te meer omdat het totale budget en de verdeling daarvan over de verschillende programma's nog niet zijn goedgekeurd. |
| --- | --- |

3.3.2

Het Comité kan zich hierin vinden, maar denkt dat het risico bestaat dat de bestrijding van geweld tegen kinderen, vrouwen en jongeren, alsook van mensensmokkel voor seksuele uitbuiting aan aandacht zal inboeten nu deze wordt gecombineerd met de bestrijding van drugsgebruik en –smokkel. Dit geldt des te meer omdat het totale budget en de verdeling daarvan over de verschillende programma's nog niet zijn goedgekeurd.

| 3.3.3 | Het Comité beveelt aan om een separate doelstelling en begrotingslijn voor geweldbestrijding in te voeren. Op die manier zou de juiste prioriteitenstelling moeten worden gewaarborgd en zal de transparantie toenemen. |
| --- | --- |

3.3.3

Het Comité beveelt aan om een separate doelstelling en begrotingslijn voor geweldbestrijding in te voeren. Op die manier zou de juiste prioriteitenstelling moeten worden gewaarborgd en zal de transparantie toenemen.

| 3.3.4 | Het stemt tot tevredenheid dat de Commissie beseft dat geweldbestrijding niet alleen een volksgezondheidsprobleem vormt, maar tevens onderdeel uitmaakt van de bescherming van grondrechten, zoals deze zijn vervat in het Handvest van de Grondrechten. |
| --- | --- |

3.3.4

Het stemt tot tevredenheid dat de Commissie beseft dat geweldbestrijding niet alleen een volksgezondheidsprobleem vormt, maar tevens onderdeel uitmaakt van de bescherming van grondrechten, zoals deze zijn vervat in het Handvest van de Grondrechten.

| 3.3.5 | Het Comité beveelt aan om binnen de specifieke doelstelling van het algemene programma expliciet aan te geven dat de bestrijding van geweld in al zijn vormen ook betrekking heeft op mensensmokkel voor seksuele uitbuiting. Dit is belangrijk, omdat de bestrijding van deze vorm van smokkel een grensoverschrijdende dimensie heeft, waardoor een EU-strategie en actieplan nodig en op hun plaats zijn. |
| --- | --- |

3.3.5

Het Comité beveelt aan om binnen de specifieke doelstelling van het algemene programma expliciet aan te geven dat de bestrijding van geweld in al zijn vormen ook betrekking heeft op mensensmokkel voor seksuele uitbuiting. Dit is belangrijk, omdat de bestrijding van deze vorm van smokkel een grensoverschrijdende dimensie heeft, waardoor een EU-strategie en actieplan nodig en op hun plaats zijn.

| 3.3.6 | De in het kader van geweldbestrijding vastgestelde doelgroepen (artikel 6) moeten duidelijker worden gedefinieerd, vooral omdat daarmee de toegevoegde waarde van de EU moet worden waargemaakt. Anders bestaat het risico dat het subsidiariteitsbeginsel wordt geschonden. |
| --- | --- |

3.3.6

De in het kader van geweldbestrijding vastgestelde doelgroepen (artikel 6) moeten duidelijker worden gedefinieerd, vooral omdat daarmee de toegevoegde waarde van de EU moet worden waargemaakt. Anders bestaat het risico dat het subsidiariteitsbeginsel wordt geschonden.

| 3.3.7 | Verder is van belang dat de grenswacht tot doelgroep wordt verheven. De desbetreffende diensten vormen namelijk een belangrijk element bij het aanpakken van de distributiekanalen die dienen om mensen en drugs binnen te smokkelen. |
| --- | --- |

3.3.7

Verder is van belang dat de grenswacht tot doelgroep wordt verheven. De desbetreffende diensten vormen namelijk een belangrijk element bij het aanpakken van de distributiekanalen die dienen om mensen en drugs binnen te smokkelen.

| 3.3.8 | Het Comité kan er zich niet in vinden dat de bestrijding van geweld tegen vrouwen, jongeren en kinderen grotendeels wordt overgelaten aan de NGO's die via het programma Daphne worden ondersteund. De ownership van de lidstaten, met al hun wetgevende en financiële mogelijkheden, zou op dit gebied moeten worden verduidelijkt zonder dat dit gevolgen heeft voor de middelen van de NGO's. Samenwerking tussen de NGO's, de EU en de nationale autoriteiten blijft cruciaal voor het uitroeien van sexuele uitbuiting en sexueel misbruik. Het Comité zou graag zien dat de lidstaten en de NGO's samenwerken om het publiek van deze problemen bewust te maken en best practices uit te wisselen. |
| --- | --- |

3.3.8

Het Comité kan er zich niet in vinden dat de bestrijding van geweld tegen vrouwen, jongeren en kinderen grotendeels wordt overgelaten aan de NGO's die via het programma Daphne worden ondersteund. De ownership van de lidstaten, met al hun wetgevende en financiële mogelijkheden, zou op dit gebied moeten worden verduidelijkt zonder dat dit gevolgen heeft voor de middelen van de NGO's. Samenwerking tussen de NGO's, de EU en de nationale autoriteiten blijft cruciaal voor het uitroeien van sexuele uitbuiting en sexueel misbruik. Het Comité zou graag zien dat de lidstaten en de NGO's samenwerken om het publiek van deze problemen bewust te maken en best practices uit te wisselen.

3.4   Grondrechten en burgerschap

| 3.4.1 | Het Comité schaart zich achter het streven om bij alle volkeren van Europa een grondrechtencultuur te promoten. Dit streven is erop gericht het Handvest van grondrechten te ondersteunen en alle burgers over hun rechten te informeren, inclusief de rechten die verbonden zijn aan het Europese burgerschap. |
| --- | --- |

3.4.1

Het Comité schaart zich achter het streven om bij alle volkeren van Europa een grondrechtencultuur te promoten. Dit streven is erop gericht het Handvest van grondrechten te ondersteunen en alle burgers over hun rechten te informeren, inclusief de rechten die verbonden zijn aan het Europese burgerschap.

| 3.4.2 | Het is verheugend dat de speciale rol van het maatschappelijk middenveld in verband met grondrechten en de promotie daarvan wordt erkend. Ook de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld in de nieuwe lidstaten vormt een prioriteit en het Comité herhaalt daarom ervoor klaar te zijn om daartoe actief bij te dragen. |
| --- | --- |

3.4.2

Het is verheugend dat de speciale rol van het maatschappelijk middenveld in verband met grondrechten en de promotie daarvan wordt erkend. Ook de ondersteuning van het maatschappelijk middenveld in de nieuwe lidstaten vormt een prioriteit en het Comité herhaalt daarom ervoor klaar te zijn om daartoe actief bij te dragen.

3.5   Bijzondere programma's — Straf- en civiel recht

| 3.5.1 | Justitiële samenwerking op gebieden waar de lidstaten prioriteiten zijn overeengekomen, bijv. terrorismebestrijding, wordt door het Comité ondersteund en aangemoedigd. Met het oog op de totstandbrenging van een Europese rechtsruimte moet de Commissie dan ook blijven streven naar solidariteit en harmonisatie, ook al zijn de nationale rechtsstelsels niet helemaal verenigbaar. |
| --- | --- |

3.5.1

Justitiële samenwerking op gebieden waar de lidstaten prioriteiten zijn overeengekomen, bijv. terrorismebestrijding, wordt door het Comité ondersteund en aangemoedigd. Met het oog op de totstandbrenging van een Europese rechtsruimte moet de Commissie dan ook blijven streven naar solidariteit en harmonisatie, ook al zijn de nationale rechtsstelsels niet helemaal verenigbaar.

| 3.5.2 | Alhoewel er bijvoorbeeld in civiele zaken tussen de lidstaten verschillen in de interpretatie en begrenzing van concepten als nalatigheid, verplichting of onzorgvuldigheid, goede trouw, contractbreuk en aansprakelijkheid bestaan, mag dit geen belemmering vormen voor initiatieven om de wetgevingen nader tot elkaar te blijven brengen, voorzover de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid worden nageleefd. De Commissie is er immers al in geslaagd een aantal initiatieven in die zin tot een zeer goed einde te brengen, en kon daarbij steeds rekenen op de uitdrukkelijke steun van het Comité. |
| --- | --- |

3.5.2

Alhoewel er bijvoorbeeld in civiele zaken tussen de lidstaten verschillen in de interpretatie en begrenzing van concepten als nalatigheid, verplichting of onzorgvuldigheid, goede trouw, contractbreuk en aansprakelijkheid bestaan, mag dit geen belemmering vormen voor initiatieven om de wetgevingen nader tot elkaar te blijven brengen, voorzover de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid worden nageleefd. De Commissie is er immers al in geslaagd een aantal initiatieven in die zin tot een zeer goed einde te brengen, en kon daarbij steeds rekenen op de uitdrukkelijke steun van het Comité.

| 3.5.3 | Ook de rol van de nationale gerechtelijke instanties kan per lidstaat verschillen: sommige opereren binnen een federaal kader met een geschreven constitutie en andere niet. De Commissie zou op haar beurt moeten blijven werken aan de versterking en uitbreiding van de mechanismen om het burgerlijk procesrecht te harmoniseren, zowel voor grensoverschrijdende als voor interne conflicten. |
| --- | --- |

3.5.3

Ook de rol van de nationale gerechtelijke instanties kan per lidstaat verschillen: sommige opereren binnen een federaal kader met een geschreven constitutie en andere niet. De Commissie zou op haar beurt moeten blijven werken aan de versterking en uitbreiding van de mechanismen om het burgerlijk procesrecht te harmoniseren, zowel voor grensoverschrijdende als voor interne conflicten.

| 3.5.4 | Bovengenoemde aangelegenheden leveren problemen op, maar dat weerhoudt de strafrechtelijke autoriteiten in de lidstaten niet van de nodige zeer nauwe samenwerking om zware criminaliteit te bestrijden. Daarbij moet worden gedacht aan drugssmokkel en mensensmokkel voor sexuele uitbuiting of economische uitbuiting door arbeid. |
| --- | --- |

3.5.4

Bovengenoemde aangelegenheden leveren problemen op, maar dat weerhoudt de strafrechtelijke autoriteiten in de lidstaten niet van de nodige zeer nauwe samenwerking om zware criminaliteit te bestrijden. Daarbij moet worden gedacht aan drugssmokkel en mensensmokkel voor sexuele uitbuiting of economische uitbuiting door arbeid.

| 3.5.5 | Er zijn momenteel veel voorbeelden van vruchtbare samenwerking tussen opspoorders, vervolgers en rechters. Het Comité roept ertoe op om de desbetreffende instanties te voorzien van de middelen die nodig zijn om deze samenwerking vooruit te helpen. |
| --- | --- |

3.5.5

Er zijn momenteel veel voorbeelden van vruchtbare samenwerking tussen opspoorders, vervolgers en rechters. Het Comité roept ertoe op om de desbetreffende instanties te voorzien van de middelen die nodig zijn om deze samenwerking vooruit te helpen.

Brussel, 19 januari 2006.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  COM(2005) 184 final — PB C 28 van 3.2.2006; rapporteur: de heer Pariza

1

(2)  PB C 294 van 25.11.2005 (rapporteur: mevrouw Le Nouail-Marlière)

2

(3)  PB C 294 van 25.11.2005 (rapporteur: de heer Cabra de Luna)

3

(4)  PB C 294 van 25.11.2005 (rapporteur: mevrouw King)

4

(5)  IHF-rapport,
  Intolerance and Discrimination against Muslims in the EU – Developments since September 11
  . In dit rapport worden ontwikkelingen in elf lidstaten behandeld: Oostenrijk, België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Italië, Nederland, Spanje, Zweden en het Verenigd Koninkrijk.

5

Intolerance and Discrimination against Muslims in the EU – Developments since September 11

---

| 21.3.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 69/5 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 69/5

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Duurzame ontwikkeling in de landbouw, bosbouw en visserij en de uitdagingen van de klimaatverandering”

(2006/C 69/02)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 10 februari 2005 besloten om, overeenkomstig art. 29 (2) van zijn reglement van orde, een advies uit te brengen over Duurzame ontwikkeling in de landbouw, bosbouw en visserij en de uitdagingen van de klimaatverandering.

De gespecialiseerde afdeling „Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu”, die met de desbetreffende voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies goedgekeurd op 9 november 2005. Rapporteur was de heer Kallio.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 423e zitting van 18 en 19 januari 2006 (vergadering van 18 januari) het volgende advies uitgebracht, dat werd goedgekeurd met 96 stemmen vóór en 14 stemmen tegen, bij 13 onthoudingen:

1.   Inleiding

| 1.1 | De afgelopen jaren is klimaatverandering een van de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst van onze planeet geworden. Het verschijnsel is vanuit verschillende invalshoeken zeer grondig bestudeerd, waarbij duidelijk aan het licht is gekomen dat in de atmosfeer met name een toename van broeikasgassen valt te constateren, als gevolg waarvan de aarde opwarmt. Het proces van veranderingen in de samenstelling van de atmosfeer onder invloed van menselijk handelen voltrekt zich in een steeds sneller tempo. Al wijken de schattingen van de snelheid waarmee het klimaat verandert, enigszins van elkaar af, toch zijn onderzoekers in de hele wereld het eens over de richting waarin de verandering zich voltrekt. Het in 2001 door de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (ICPP) opgestelde rapport laat er geen twijfel over bestaan dat het proces van veranderingen in de atmosfeer zich deze eeuw zal voortzetten en dat daardoor ook het klimaat overal op aarde steeds sneller zal gaan veranderen. |
| --- | --- |

1.1

De afgelopen jaren is klimaatverandering een van de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst van onze planeet geworden. Het verschijnsel is vanuit verschillende invalshoeken zeer grondig bestudeerd, waarbij duidelijk aan het licht is gekomen dat in de atmosfeer met name een toename van broeikasgassen valt te constateren, als gevolg waarvan de aarde opwarmt. Het proces van veranderingen in de samenstelling van de atmosfeer onder invloed van menselijk handelen voltrekt zich in een steeds sneller tempo. Al wijken de schattingen van de snelheid waarmee het klimaat verandert, enigszins van elkaar af, toch zijn onderzoekers in de hele wereld het eens over de richting waarin de verandering zich voltrekt. Het in 2001 door de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (ICPP) opgestelde rapport laat er geen twijfel over bestaan dat het proces van veranderingen in de atmosfeer zich deze eeuw zal voortzetten en dat daardoor ook het klimaat overal op aarde steeds sneller zal gaan veranderen.

| 1.2 | De EU heeft zich zeer actief ingezet voor verwezenlijking van de doelstellingen die zijn gericht op afremming van de opwarming van het klimaat. Ze heeft samen met de lidstaten in verschillende sectoren haar beleid aangepast om betere resultaten te kunnen bereiken. Ook in internationaal verband vervult de EU een voortrekkersrol in de strijd tegen de klimaatverandering: een proces dat moet worden beschouwd als een van de ernstigste bedreigingen voor het milieu, het maatschappelijke leven en de economie, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de gehele wereld. De EU zou meer werk moeten maken van de klimaatbescherming en zich daarbij ook moeten toeleggen op een beperking van de uitstoot van broeikasgassen in de sectoren landbouw, bosbouw en visserij, zulks in overeenstemming met de verplichtingen die zijn aangegaan in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de bepalingen van het Protocol van Kyoto.De bedoeling van dit advies is om een substantiële bijdrage te leveren aan de inspanningen die de EU verricht om beter het hoofd te kunnen bieden aan de klimaatverandering en de consequenties hiervan voor bosbouw, landbouw en visserij. Enerzijds is het zo dat er tot nu toe veel onderzoek is verricht naar de gevolgen van de klimaatverandering voor de bosbouw, wat onze kennis op dit gebied aanzienlijk heeft vergroot, anderzijds staat er m.b.t. de gevolgen voor de landbouw minder wetenschappelijk materiaal ter beschikking, en nog minder als het om de visserij gaat. |
| --- | --- |

1.2

De EU heeft zich zeer actief ingezet voor verwezenlijking van de doelstellingen die zijn gericht op afremming van de opwarming van het klimaat. Ze heeft samen met de lidstaten in verschillende sectoren haar beleid aangepast om betere resultaten te kunnen bereiken. Ook in internationaal verband vervult de EU een voortrekkersrol in de strijd tegen de klimaatverandering: een proces dat moet worden beschouwd als een van de ernstigste bedreigingen voor het milieu, het maatschappelijke leven en de economie, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de gehele wereld. De EU zou meer werk moeten maken van de klimaatbescherming en zich daarbij ook moeten toeleggen op een beperking van de uitstoot van broeikasgassen in de sectoren landbouw, bosbouw en visserij, zulks in overeenstemming met de verplichtingen die zijn aangegaan in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de bepalingen van het Protocol van Kyoto.De bedoeling van dit advies is om een substantiële bijdrage te leveren aan de inspanningen die de EU verricht om beter het hoofd te kunnen bieden aan de klimaatverandering en de consequenties hiervan voor bosbouw, landbouw en visserij. Enerzijds is het zo dat er tot nu toe veel onderzoek is verricht naar de gevolgen van de klimaatverandering voor de bosbouw, wat onze kennis op dit gebied aanzienlijk heeft vergroot, anderzijds staat er m.b.t. de gevolgen voor de landbouw minder wetenschappelijk materiaal ter beschikking, en nog minder als het om de visserij gaat.

| 1.3 | In internationaal verband is via verschillende overeenkomsten, zoals het klimaatverdrag van Kyoto, getracht het gevoerde beleid dusdanig bij te stellen dat de uitstoot van broeikasgassen beheersbaar wordt. De uitvoering van deze overeenkomsten is echter zeer moeizaam verlopen omdat niet alle hoofdrolspelers, zoals de VS, bereid zijn gebleken mee te werken aan de verwezenlijking van deze algemeen aanvaarde doelstellingen. |
| --- | --- |

1.3

In internationaal verband is via verschillende overeenkomsten, zoals het klimaatverdrag van Kyoto, getracht het gevoerde beleid dusdanig bij te stellen dat de uitstoot van broeikasgassen beheersbaar wordt. De uitvoering van deze overeenkomsten is echter zeer moeizaam verlopen omdat niet alle hoofdrolspelers, zoals de VS, bereid zijn gebleken mee te werken aan de verwezenlijking van deze algemeen aanvaarde doelstellingen.

| 1.4 | Er zijn allerlei terreinen en sectoren die direct of indirect de gevolgen ondervinden van de opwarming van het klimaat. Onderzoekstechnisch is het bijzonder moeilijk om alle gevolgen exact te in te schatten. Er wordt op dit moment overal in de wereld op zeer grote schaal onderzoek verricht. Er zijn op het gebied van klimaatverandering reeds tal van scenario's opgesteld. Op grond van de beschikbare gegevens is voorspeld wat de gevolgen voor mens en natuur zullen zijn. Deze gevolgen kunnen hetzij negatief hetzij positief zijn, al naar gelang de streek en de omstandigheden. Op internationaal en op Europees niveau heeft men er zich in de eerste plaats op geconcentreerd, de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en daarmee het proces van klimaatverandering te vertragen. Klimaatverandering valt niet alleen onder milieubeleid, maar heeft ook economische, sociale en culturele gevolgen voor de toekomst van de gehele mensheid en natuurlijk ook de Europese Unie. |
| --- | --- |

1.4

Er zijn allerlei terreinen en sectoren die direct of indirect de gevolgen ondervinden van de opwarming van het klimaat. Onderzoekstechnisch is het bijzonder moeilijk om alle gevolgen exact te in te schatten. Er wordt op dit moment overal in de wereld op zeer grote schaal onderzoek verricht. Er zijn op het gebied van klimaatverandering reeds tal van scenario's opgesteld. Op grond van de beschikbare gegevens is voorspeld wat de gevolgen voor mens en natuur zullen zijn. Deze gevolgen kunnen hetzij negatief hetzij positief zijn, al naar gelang de streek en de omstandigheden. Op internationaal en op Europees niveau heeft men er zich in de eerste plaats op geconcentreerd, de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en daarmee het proces van klimaatverandering te vertragen. Klimaatverandering valt niet alleen onder milieubeleid, maar heeft ook economische, sociale en culturele gevolgen voor de toekomst van de gehele mensheid en natuurlijk ook de Europese Unie.

| 1.5 | Naast het afremmen van de klimaatverandering is het van belang dat de EU en andere landen en regio's zich aanzienlijk meer inspanningen getroosten om mensen en economische structuren voor te bereiden op de aanstaande veranderingen. Dit is met name belangrijk gezien het feit dat, ook al werpt de bestrijding van de klimaatverandering op langere termijn vruchten af, zich reeds in de nabije toekomst in verschillende maatschappelijke sectoren veranderingen zullen voordoen die grootscheepse aanpassingsmaatregelen vergen, zowel op nationaal als op internationaal niveau. De klimaatverandering zal ook sterk van invloed zijn op de toekomstige ontwikkeling van de wereldeconomie. De EU heeft eigen prognoses inzake de ontwikkeling van de economie en het energieverbruik opgesteld. |
| --- | --- |

1.5

Naast het afremmen van de klimaatverandering is het van belang dat de EU en andere landen en regio's zich aanzienlijk meer inspanningen getroosten om mensen en economische structuren voor te bereiden op de aanstaande veranderingen. Dit is met name belangrijk gezien het feit dat, ook al werpt de bestrijding van de klimaatverandering op langere termijn vruchten af, zich reeds in de nabije toekomst in verschillende maatschappelijke sectoren veranderingen zullen voordoen die grootscheepse aanpassingsmaatregelen vergen, zowel op nationaal als op internationaal niveau. De klimaatverandering zal ook sterk van invloed zijn op de toekomstige ontwikkeling van de wereldeconomie. De EU heeft eigen prognoses inzake de ontwikkeling van de economie en het energieverbruik opgesteld.

| 1.6 | Het inspelen op de klimaatverandering is vanuit een oogpunt van duurzame ontwikkeling een grote uitdaging voor de meeste economische sectoren in de EU. De verandering van het klimaat vergt in ieder geval op de volgende terreinen aanpassingen: industrie, energie, vervoer, bouw, gezondheidszorg, toerisme, verzekeringen, grondgebruik, natuurlijke diversiteit, natuurrecreatie, watervoorziening, visserij, bosbouw, landbouwproductie, veeteelt & levensmiddelenindustrie en wildbeheer & rendierteelt. Daarom zouden er in de EU en de lidstaten strategieën ter aanpassing aan de klimaatverandering moeten worden uitgestippeld. Het EESC wil met onderhavig initiatiefadvies een eigen bijdrage leveren aan de verdere uitwerking van deze communautaire aanpassingsstrategieën, met nadruk op de basissectoren landbouw, bosbouw en visserij. |
| --- | --- |

1.6

Het inspelen op de klimaatverandering is vanuit een oogpunt van duurzame ontwikkeling een grote uitdaging voor de meeste economische sectoren in de EU. De verandering van het klimaat vergt in ieder geval op de volgende terreinen aanpassingen: industrie, energie, vervoer, bouw, gezondheidszorg, toerisme, verzekeringen, grondgebruik, natuurlijke diversiteit, natuurrecreatie, watervoorziening, visserij, bosbouw, landbouwproductie, veeteelt & levensmiddelenindustrie en wildbeheer & rendierteelt. Daarom zouden er in de EU en de lidstaten strategieën ter aanpassing aan de klimaatverandering moeten worden uitgestippeld. Het EESC wil met onderhavig initiatiefadvies een eigen bijdrage leveren aan de verdere uitwerking van deze communautaire aanpassingsstrategieën, met nadruk op de basissectoren landbouw, bosbouw en visserij.

| 1.7 | Ten gevolge van de voorspelde veranderingen in het klimaat zal het risico van natuurrampen, zoals overstromingen, stormen en hagelbuien, toenemen, wat negatieve gevolgen met zich mee zal brengen voor alle drie de genoemde sectoren. |
| --- | --- |

1.7

Ten gevolge van de voorspelde veranderingen in het klimaat zal het risico van natuurrampen, zoals overstromingen, stormen en hagelbuien, toenemen, wat negatieve gevolgen met zich mee zal brengen voor alle drie de genoemde sectoren.

2.   Over veranderingen in de landbouw van de EU en de noodzaak van aanpassingen als gevolg van het proces van klimaatverandering

| 2.1 | De te voorziene gevolgen van de wereldwijde opwarming van het klimaat zullen zeer sterk voelbaar zijn in de sectoren landbouw en bosbouw en tot op zekere hoogte ook in de visserijsector. Gezien het bescheiden aandeel van deze sectoren in de uitstoot van broeikasgassen, is er tot nu toe bij het opstellen en ten uitvoer leggen van het Europese klimaatveranderingsbeleid nauwelijks aandacht besteed aan de rol die deze sectoren spelen. Uit onderzoek van het IPCC blijkt dat de klimaatverandering onherroepelijk is. Daarom is het van essentieel belang om de situatie in deze sectoren te bezien vanuit het perspectief van de noodzakelijke aanpassingen die hier moeten worden doorgevoerd. |
| --- | --- |

2.1

De te voorziene gevolgen van de wereldwijde opwarming van het klimaat zullen zeer sterk voelbaar zijn in de sectoren landbouw en bosbouw en tot op zekere hoogte ook in de visserijsector. Gezien het bescheiden aandeel van deze sectoren in de uitstoot van broeikasgassen, is er tot nu toe bij het opstellen en ten uitvoer leggen van het Europese klimaatveranderingsbeleid nauwelijks aandacht besteed aan de rol die deze sectoren spelen. Uit onderzoek van het IPCC blijkt dat de klimaatverandering onherroepelijk is. Daarom is het van essentieel belang om de situatie in deze sectoren te bezien vanuit het perspectief van de noodzakelijke aanpassingen die hier moeten worden doorgevoerd.

| 2.2 | Kenmerkend voor het Europese landbouw-, bosbouw- en visserijmodel is dat er in deze sectoren op duurzame wijze hernieuwbare grondstoffen en goederen voor consumptief en industrieel gebruik worden geproduceerd. De EU heeft zich in sterke mate toegelegd op de ontwikkeling en handhaving van de kwaliteit van levensmiddelen en andere producten. Als men vast wil houden aan deze verworvenheden, dan zullen er nieuwe maatregelen moeten worden genomen waarmee wordt geanticipeerd op de klimaatverandering. |
| --- | --- |

2.2

Kenmerkend voor het Europese landbouw-, bosbouw- en visserijmodel is dat er in deze sectoren op duurzame wijze hernieuwbare grondstoffen en goederen voor consumptief en industrieel gebruik worden geproduceerd. De EU heeft zich in sterke mate toegelegd op de ontwikkeling en handhaving van de kwaliteit van levensmiddelen en andere producten. Als men vast wil houden aan deze verworvenheden, dan zullen er nieuwe maatregelen moeten worden genomen waarmee wordt geanticipeerd op de klimaatverandering.

| 2.3 | De verandering van het klimaat heeft wereldwijd en ook in de EU gevolgen voor de voedselproductie, de watervoorraden en de volksgezondheid. Naarmate het klimaat opwarmt, zullen de oogstopbrengsten in de noordelijk gelegen delen van de EU groter worden, terwijl deze in zuidelijker streken juist kleiner zullen worden door de toenemende droogte. Het tempo van de klimaatverandering en de wijze waarop deze zich voltrekt, varieert per lidstaat en per regio, waarbij verschillende onzekerheidsfactoren een rol spelen, maar de algehele tendens is in ieder geval overal hetzelfde: er vindt duidelijk opwarming plaats. In de zuidelijker gelegen streken wordt het steeds moeilijker om aan voldoende drink- en irrigatiewater te komen. |
| --- | --- |

2.3

De verandering van het klimaat heeft wereldwijd en ook in de EU gevolgen voor de voedselproductie, de watervoorraden en de volksgezondheid. Naarmate het klimaat opwarmt, zullen de oogstopbrengsten in de noordelijk gelegen delen van de EU groter worden, terwijl deze in zuidelijker streken juist kleiner zullen worden door de toenemende droogte. Het tempo van de klimaatverandering en de wijze waarop deze zich voltrekt, varieert per lidstaat en per regio, waarbij verschillende onzekerheidsfactoren een rol spelen, maar de algehele tendens is in ieder geval overal hetzelfde: er vindt duidelijk opwarming plaats. In de zuidelijker gelegen streken wordt het steeds moeilijker om aan voldoende drink- en irrigatiewater te komen.

| 2.4 | Extreme weersomstandigheden als stormen, overstromingen, droogtes en langdurige hittegolven zullen algemener worden. Als het warmer wordt, neemt de kans op verspreiding van ziektes die via insecten of het water worden overgedragen, toe. De klimaatverandering heeft verder invloed op de wijze waarop genoemde problemen zich in de verschillende landen en regio's voordoen. |
| --- | --- |

2.4

Extreme weersomstandigheden als stormen, overstromingen, droogtes en langdurige hittegolven zullen algemener worden. Als het warmer wordt, neemt de kans op verspreiding van ziektes die via insecten of het water worden overgedragen, toe. De klimaatverandering heeft verder invloed op de wijze waarop genoemde problemen zich in de verschillende landen en regio's voordoen.

| 2.4.1 | Binnen de EU zal het zwaartepunt van de voedselproductie op de langere termijn meer naar het noorden opschuiven. De verwachting is dat de welvaartsverschillen tussen de ontwikkelde landen en de ontwikkelingslanden door de klimaatverandering zullen toenemen, wat ook zijn weerslag zal hebben op de levensmiddelenproductie en voedselmarkt. Het is heel goed denkbaar dat de klimaatverandering in bepaalde streken een voedseltekort zal veroorzaken en tot conflicten om voedselvoorraden zal leiden. Verder dient men te beseffen dat de klimaatverandering in ernstige mate de toegang tot de waterreserves kan verstoren. |
| --- | --- |

2.4.1

Binnen de EU zal het zwaartepunt van de voedselproductie op de langere termijn meer naar het noorden opschuiven. De verwachting is dat de welvaartsverschillen tussen de ontwikkelde landen en de ontwikkelingslanden door de klimaatverandering zullen toenemen, wat ook zijn weerslag zal hebben op de levensmiddelenproductie en voedselmarkt. Het is heel goed denkbaar dat de klimaatverandering in bepaalde streken een voedseltekort zal veroorzaken en tot conflicten om voedselvoorraden zal leiden. Verder dient men te beseffen dat de klimaatverandering in ernstige mate de toegang tot de waterreserves kan verstoren.

| 2.4.2 | De Europese Unie heeft relatief goede mogelijkheden om zich aan te passen dankzij haar goede infrastructuur en de doelstellingen van haar landbouwbeleid, die erop neerkomen dat de productie overal op haar grondgebied gehandhaafd dient te blijven. In dit proces van veranderingen dient de EU er beslist zorg voor te dragen dat ze blijft beschikken over voldoende instrumenten en middelen om de eigen voedselproductie te ontwikkelen en veilig te stellen. |
| --- | --- |

2.4.2

De Europese Unie heeft relatief goede mogelijkheden om zich aan te passen dankzij haar goede infrastructuur en de doelstellingen van haar landbouwbeleid, die erop neerkomen dat de productie overal op haar grondgebied gehandhaafd dient te blijven. In dit proces van veranderingen dient de EU er beslist zorg voor te dragen dat ze blijft beschikken over voldoende instrumenten en middelen om de eigen voedselproductie te ontwikkelen en veilig te stellen.

| 2.5 | Het EU-landbouwbeleid ontbeert een duidelijke strategie ter aanpassing aan de klimaatverandering, waarmee zou kunnen worden ingespeeld op de onafwendbare gevolgen van dit proces. Enkele lidstaten hebben al wel dergelijke strategieën uitgestippeld of zijn daar op dit moment mee bezig. De Europese landbouw heeft een heel goede uitgangspositie als het gaat om het inspelen op de klimaatverandering, want de hier verbouwde gewassen zijn over het algemeen heel goed in staat zich aan te passen. |
| --- | --- |

2.5

Het EU-landbouwbeleid ontbeert een duidelijke strategie ter aanpassing aan de klimaatverandering, waarmee zou kunnen worden ingespeeld op de onafwendbare gevolgen van dit proces. Enkele lidstaten hebben al wel dergelijke strategieën uitgestippeld of zijn daar op dit moment mee bezig. De Europese landbouw heeft een heel goede uitgangspositie als het gaat om het inspelen op de klimaatverandering, want de hier verbouwde gewassen zijn over het algemeen heel goed in staat zich aan te passen.

| 2.5.1 | Dankzij plantenveredeling kan men al binnen enkele jaren een antwoord geven op de uitdagingen van de klimaatverandering. In dit proces van aanpassing kan gebruik worden gemaakt van de rijkdom aan genetische reserves. Het bedrijfsleven zou meer middelen beschikbaar moeten stellen voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën in zowel de planten- als de veeteelt. Om de door weersschommelingen en dieren- en plantenziekten veroorzaakte schade beperkt te houden, zou er een deugdelijk risicobeheerssysteem moeten worden ontwikkeld. |
| --- | --- |

2.5.1

Dankzij plantenveredeling kan men al binnen enkele jaren een antwoord geven op de uitdagingen van de klimaatverandering. In dit proces van aanpassing kan gebruik worden gemaakt van de rijkdom aan genetische reserves. Het bedrijfsleven zou meer middelen beschikbaar moeten stellen voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën in zowel de planten- als de veeteelt. Om de door weersschommelingen en dieren- en plantenziekten veroorzaakte schade beperkt te houden, zou er een deugdelijk risicobeheerssysteem moeten worden ontwikkeld.

| 2.5.2 | Daarnaast is het belangrijk om de research op landbouwgebied op te voeren met het doel om nieuwe variëteiten te kweken die beter gedijen onder de nieuwe ecologische omstandigheden (aanpassingsvermogen) of die zonder al te grote investeringen kunnen worden geproduceerd en bijv. minder stikstofhoudende kunstmest nodig hebben (beperking uitstoot). Universitair onderwijs en onderzoek op het gebied van klimaatverandering moeten worden geïntensiveerd en uitgebreid. Er moet aandacht zijn voor enerzijds elementair onderzoek en anderzijds toegepast onderzoek naar de mogelijkheden van aanpassing. |
| --- | --- |

2.5.2

Daarnaast is het belangrijk om de research op landbouwgebied op te voeren met het doel om nieuwe variëteiten te kweken die beter gedijen onder de nieuwe ecologische omstandigheden (aanpassingsvermogen) of die zonder al te grote investeringen kunnen worden geproduceerd en bijv. minder stikstofhoudende kunstmest nodig hebben (beperking uitstoot). Universitair onderwijs en onderzoek op het gebied van klimaatverandering moeten worden geïntensiveerd en uitgebreid. Er moet aandacht zijn voor enerzijds elementair onderzoek en anderzijds toegepast onderzoek naar de mogelijkheden van aanpassing.

| 2.5.3 | Het allerbelangrijkste is echter dat aandacht wordt geschonken aan de algehele vruchtbaarheid van het bouwland in de EU. Door het tot ontwikkeling brengen van nieuwe landbouwmethoden kunnen de negatieve veranderingen t.a.v. de bodem worden beperkt. Een van de cruciale uitdagingen waarmee de landbouw wordt geconfronteerd, is de invulling van het waterbeleid, met name in regio's die in toenemende mate te maken hebben met een tekort aan water. |
| --- | --- |

2.5.3

Het allerbelangrijkste is echter dat aandacht wordt geschonken aan de algehele vruchtbaarheid van het bouwland in de EU. Door het tot ontwikkeling brengen van nieuwe landbouwmethoden kunnen de negatieve veranderingen t.a.v. de bodem worden beperkt. Een van de cruciale uitdagingen waarmee de landbouw wordt geconfronteerd, is de invulling van het waterbeleid, met name in regio's die in toenemende mate te maken hebben met een tekort aan water.

| 2.6 | Er zal nog meer onderzoek moeten worden verricht naar de gevolgen van de klimaatverandering voor de marktprijzen van levensmiddelen in de wereld, want als deze veranderen, zal dit tevens van invloed zijn op de eigen productiedoelstellingen van de EU. |
| --- | --- |

2.6

Er zal nog meer onderzoek moeten worden verricht naar de gevolgen van de klimaatverandering voor de marktprijzen van levensmiddelen in de wereld, want als deze veranderen, zal dit tevens van invloed zijn op de eigen productiedoelstellingen van de EU.

| 2.7 | De Europese Unie heeft verschillende op de landbouw gerichte milieumaatregelen genomen ter vermindering van de broeikasgasemissies. Tegelijkertijd heeft de EU zich bereid getoond om in haar landbouw de productie van bio-energie te bevorderen, wat ook gunstig zal uitpakken voor het milieu en het klimaat. De EU zal in de landbouw nieuwe milieumaatregelen moeten introduceren, die erop neerkomen dat efficiënter gebruik wordt gemaakt van meststoffen en dat de productie van methaan door vee zoveel mogelijk wordt teruggedrongen of dat dit gas wordt hergebruikt. De nieuwe weg die de EU met haar landbouw- en milieubeleid inslaat, is dus van invloed op de totale uitstoot in de toekomst. |
| --- | --- |

2.7

De Europese Unie heeft verschillende op de landbouw gerichte milieumaatregelen genomen ter vermindering van de broeikasgasemissies. Tegelijkertijd heeft de EU zich bereid getoond om in haar landbouw de productie van bio-energie te bevorderen, wat ook gunstig zal uitpakken voor het milieu en het klimaat. De EU zal in de landbouw nieuwe milieumaatregelen moeten introduceren, die erop neerkomen dat efficiënter gebruik wordt gemaakt van meststoffen en dat de productie van methaan door vee zoveel mogelijk wordt teruggedrongen of dat dit gas wordt hergebruikt. De nieuwe weg die de EU met haar landbouw- en milieubeleid inslaat, is dus van invloed op de totale uitstoot in de toekomst.

| 2.8 | Gegeven de nieuwe situatie zal in vergelijking met vroeger een aanzienlijk groter deel van het landbouwareaal moeten worden gebruikt voor non-foodproductie. De benuttingsgraad van biobrandstoffen ligt in de meeste lidstaten van de EU nog altijd erg laag. Als men de doelstelling van de EU t.a.v. het gebruik van dit soort brandstoffen wil verwezenlijken, zal de productie ervan drastisch omhoog moeten. Bepaalde regels die de productie van energiegewassen beperken, zoals de eis dat men alleen bij een bepaalde minimumoppervlakte voor subsidie in aanmerking komt en t.a.v. het gebruik van braakland voor non-foodproductie, zouden moeten worden veranderd. Het gebruik van bio-energie is gunstig voor de werkgelegenheid, brengt meer variatie in de energieproductie en heeft een positieve invloed op het klimaat. |
| --- | --- |

2.8

Gegeven de nieuwe situatie zal in vergelijking met vroeger een aanzienlijk groter deel van het landbouwareaal moeten worden gebruikt voor non-foodproductie. De benuttingsgraad van biobrandstoffen ligt in de meeste lidstaten van de EU nog altijd erg laag. Als men de doelstelling van de EU t.a.v. het gebruik van dit soort brandstoffen wil verwezenlijken, zal de productie ervan drastisch omhoog moeten. Bepaalde regels die de productie van energiegewassen beperken, zoals de eis dat men alleen bij een bepaalde minimumoppervlakte voor subsidie in aanmerking komt en t.a.v. het gebruik van braakland voor non-foodproductie, zouden moeten worden veranderd. Het gebruik van bio-energie is gunstig voor de werkgelegenheid, brengt meer variatie in de energieproductie en heeft een positieve invloed op het klimaat.

| 2.8.1 | De EU zou de agrarische sector in de gelegenheid moeten stellen om zijn rol als producent van biobrandstoffen ten volle waar te maken, waardoor het voor de EU gemakkelijker zal worden om de doelstellingen van de richtlijn inzake biobrandstoffen te halen. De Unie zou opnieuw moeten bezien of het GLB op bepaalde punten moet worden aangepast, en zich nogmaals moeten buigen over de inhoud van de in WTO-kader gesloten Blair House-overeenkomst. Deze overeenkomst legt beperkingen op aan de verbouw van oliehoudende gewassen, bestemd voor de non-foodproductie, op braakliggende gronden. Deze beperking zou door de EU moeten worden opgeheven, omdat de subsidies voor de productie van oliehoudende gewassen inmiddels zijn afgeschaft. |
| --- | --- |

2.8.1

De EU zou de agrarische sector in de gelegenheid moeten stellen om zijn rol als producent van biobrandstoffen ten volle waar te maken, waardoor het voor de EU gemakkelijker zal worden om de doelstellingen van de richtlijn inzake biobrandstoffen te halen. De Unie zou opnieuw moeten bezien of het GLB op bepaalde punten moet worden aangepast, en zich nogmaals moeten buigen over de inhoud van de in WTO-kader gesloten Blair House-overeenkomst. Deze overeenkomst legt beperkingen op aan de verbouw van oliehoudende gewassen, bestemd voor de non-foodproductie, op braakliggende gronden. Deze beperking zou door de EU moeten worden opgeheven, omdat de subsidies voor de productie van oliehoudende gewassen inmiddels zijn afgeschaft.

| 2.8.2 | Wil men zich instellen op de klimaatverandering, dan zullen alle schakels van de levensmiddelenketen, zowel op nationaal als op EU-niveau, op gecoördineerde wijze met elkaar moeten samenwerken. Dit proces van aanpassing vormt tevens een grote uitdaging voor de consument, die op adequate wijze zal moeten worden voorgelicht en geïnformeerd. De EU en de lidstaten zouden een gecoördineerde campagne moeten lanceren om de burgers d.m.v. cursussen, voorlichting en informatieverstrekking elementaire kennis bij te brengen t.a.v. het complexe vraagstuk van klimaatverandering. |
| --- | --- |

2.8.2

Wil men zich instellen op de klimaatverandering, dan zullen alle schakels van de levensmiddelenketen, zowel op nationaal als op EU-niveau, op gecoördineerde wijze met elkaar moeten samenwerken. Dit proces van aanpassing vormt tevens een grote uitdaging voor de consument, die op adequate wijze zal moeten worden voorgelicht en geïnformeerd. De EU en de lidstaten zouden een gecoördineerde campagne moeten lanceren om de burgers d.m.v. cursussen, voorlichting en informatieverstrekking elementaire kennis bij te brengen t.a.v. het complexe vraagstuk van klimaatverandering.

3.   Ook in de visserijsector is aanpassing nodig

| 3.1 | Het visserijbeleid van de EU is tot nu toe in hoofdzaak gericht geweest op beheersing van de visbestanden en bijsturing van de markt. De algehele bezorgdheid over veranderingen in de kwaliteit van het water strekt zich natuurlijk ook uit tot de visserij. In het communautaire visserijbeleid is niet concreet rekening gehouden met de gevolgen van de klimaatverandering. Daarentegen wordt er in de door de EU uitgezette beleidslijnen op het gebied van klimaat wel degelijk van uitgegaan dat de klimaatverandering op de langere termijn van invloed zal zijn op de visserijsector in de EU als geheel en op regionaal niveau. De EU acht het mogelijk dat men zich kan instellen op de toekomstige veranderingen en dat men zich daaraan kan aanpassen. De op dit moment ter beschikking staande gegevens suggereren dat de opwarming van het water door veranderingen in het klimaat waarschijnlijk geen al te grote gevolgen zal hebben voor de oceanen. In kleinere wateroppervlakten, zoals vijvers, rivieren en meren, zullen de gevolgen daarentegen heel wat ingrijpender zijn. De visbestanden zullen waarschijnlijk sterk veranderen, o.a. doordat de voedselsituatie voor de vissen verandert. In warme wateren kunnen zich verschillende nieuwe visbestanden ontwikkelen, terwijl oude bestanden kunnen verdwijnen. |
| --- | --- |

3.1

Het visserijbeleid van de EU is tot nu toe in hoofdzaak gericht geweest op beheersing van de visbestanden en bijsturing van de markt. De algehele bezorgdheid over veranderingen in de kwaliteit van het water strekt zich natuurlijk ook uit tot de visserij. In het communautaire visserijbeleid is niet concreet rekening gehouden met de gevolgen van de klimaatverandering. Daarentegen wordt er in de door de EU uitgezette beleidslijnen op het gebied van klimaat wel degelijk van uitgegaan dat de klimaatverandering op de langere termijn van invloed zal zijn op de visserijsector in de EU als geheel en op regionaal niveau. De EU acht het mogelijk dat men zich kan instellen op de toekomstige veranderingen en dat men zich daaraan kan aanpassen. De op dit moment ter beschikking staande gegevens suggereren dat de opwarming van het water door veranderingen in het klimaat waarschijnlijk geen al te grote gevolgen zal hebben voor de oceanen. In kleinere wateroppervlakten, zoals vijvers, rivieren en meren, zullen de gevolgen daarentegen heel wat ingrijpender zijn. De visbestanden zullen waarschijnlijk sterk veranderen, o.a. doordat de voedselsituatie voor de vissen verandert. In warme wateren kunnen zich verschillende nieuwe visbestanden ontwikkelen, terwijl oude bestanden kunnen verdwijnen.

| 3.2 | Naar verhouding verstrekkende gevolgen kunnen zich voordoen in de binnen- en kustwateren van de noordelijke EU-lidstaten. De in koude wateren voorkomende kwaliteitsvis zou daardoor bedreigd kunnen worden. Het lijdt geen twijfel dat vooral de in de noordelijke wateren van de EU voorkomende edele vissoorten, zoals zalmachtigen, achteruit zullen gaan, terwijl de aantallen lager aangeschreven „wegwerpvis” groter zullen worden. Overigens varieert het aanpassingsvermogen van vissen heel sterk van soort tot soort. Doorslaggevend zijn uiteraard het tempo waarin de klimaatverandering zich voltrekt, en de wijze waarop dit proces de toestand van het water beïnvloedt. De algehele richting waarin het proces van klimaatverandering zich voltrekt, brengt een stijging van de temperatuur van het water met zich mee, wat wetenschappelijk aantoonbaar is in bijv. de poolgebieden en de moerassen van Siberië. Mariene ecosystemen zijn overigens relatief goed in staat om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. De situatie in binnenwateren, d.w.z. rivieren en meren, is een stuk problematischer. Op dit moment staan er nauwelijks resultaten van onderzoek naar het aanpassingsvermogen van wateren ter beschikking. |
| --- | --- |

3.2

Naar verhouding verstrekkende gevolgen kunnen zich voordoen in de binnen- en kustwateren van de noordelijke EU-lidstaten. De in koude wateren voorkomende kwaliteitsvis zou daardoor bedreigd kunnen worden. Het lijdt geen twijfel dat vooral de in de noordelijke wateren van de EU voorkomende edele vissoorten, zoals zalmachtigen, achteruit zullen gaan, terwijl de aantallen lager aangeschreven „wegwerpvis” groter zullen worden. Overigens varieert het aanpassingsvermogen van vissen heel sterk van soort tot soort. Doorslaggevend zijn uiteraard het tempo waarin de klimaatverandering zich voltrekt, en de wijze waarop dit proces de toestand van het water beïnvloedt. De algehele richting waarin het proces van klimaatverandering zich voltrekt, brengt een stijging van de temperatuur van het water met zich mee, wat wetenschappelijk aantoonbaar is in bijv. de poolgebieden en de moerassen van Siberië. Mariene ecosystemen zijn overigens relatief goed in staat om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. De situatie in binnenwateren, d.w.z. rivieren en meren, is een stuk problematischer. Op dit moment staan er nauwelijks resultaten van onderzoek naar het aanpassingsvermogen van wateren ter beschikking.

| 3.3 | Voor de visteelt zouden zich als gevolg van de klimaatverandering nieuwe mogelijkheden kunnen aandienen. In de toekomst zullen de watermassa's gaan uitzetten, waardoor de kustgebieden uitgestrekter worden en er mogelijkheden komen voor uitbreiding van de kweekvisbestanden. De stijging van de temperatuur in noordelijk gelegen wateren zou ook kunnen leiden tot een groter voedselaanbod voor vissen. Daarentegen bestaat het gevaar dat door de opwarming van het water de kans op ziektes toeneemt en de kwaliteit van de vis achteruitgaat. Veranderingen in de temperatuur van het water zullen niet alleen economische consequenties hebben maar ook gevolgen voor de natuur, vooral in de vorm van verschraling van de biodiversiteit. |
| --- | --- |

3.3

Voor de visteelt zouden zich als gevolg van de klimaatverandering nieuwe mogelijkheden kunnen aandienen. In de toekomst zullen de watermassa's gaan uitzetten, waardoor de kustgebieden uitgestrekter worden en er mogelijkheden komen voor uitbreiding van de kweekvisbestanden. De stijging van de temperatuur in noordelijk gelegen wateren zou ook kunnen leiden tot een groter voedselaanbod voor vissen. Daarentegen bestaat het gevaar dat door de opwarming van het water de kans op ziektes toeneemt en de kwaliteit van de vis achteruitgaat. Veranderingen in de temperatuur van het water zullen niet alleen economische consequenties hebben maar ook gevolgen voor de natuur, vooral in de vorm van verschraling van de biodiversiteit.

| 3.4 | Voor een duurzame ontwikkeling van de visbestanden zijn kennis en onderzoek onmisbaar. Het visserijbeleid van de EU is vaak zeer moeilijk uitvoerbaar gebleken door problemen op het gebied van beheer en sturing. De visserij heeft te kampen gehad met grote uitdagingen en heeft onder grote druk gestaan, waarbij men maar hoeft te denken aan de problemen op het gebied van de winstgevendheid van bedrijven, de dioxinekwestie en de regulering van de vangsten. Het aanpassingsvermogen van de visserijsector zou ook kunnen worden verbeterd als iets wordt gedaan aan bepaalde schadelijke menselijke activiteiten die eutrofiëring in de hand werken en afbreuk doen aan de kwaliteit van het water. De visserij is een terrein waarop veel behoefte is aan meer onderzoek naar klimaatverandering. De processen die zich afspelen in waterecosystemen, zijn zeer complex, wat hoge eisen stelt aan het onderzoek. De EU zou hiervoor extra middelen beschikbaar kunnen stellen en kunnen bijdragen aan een uitbreiding van de multilaterale internationale onderzoeksactiviteiten en samenwerking. |
| --- | --- |

3.4

Voor een duurzame ontwikkeling van de visbestanden zijn kennis en onderzoek onmisbaar. Het visserijbeleid van de EU is vaak zeer moeilijk uitvoerbaar gebleken door problemen op het gebied van beheer en sturing. De visserij heeft te kampen gehad met grote uitdagingen en heeft onder grote druk gestaan, waarbij men maar hoeft te denken aan de problemen op het gebied van de winstgevendheid van bedrijven, de dioxinekwestie en de regulering van de vangsten. Het aanpassingsvermogen van de visserijsector zou ook kunnen worden verbeterd als iets wordt gedaan aan bepaalde schadelijke menselijke activiteiten die eutrofiëring in de hand werken en afbreuk doen aan de kwaliteit van het water. De visserij is een terrein waarop veel behoefte is aan meer onderzoek naar klimaatverandering. De processen die zich afspelen in waterecosystemen, zijn zeer complex, wat hoge eisen stelt aan het onderzoek. De EU zou hiervoor extra middelen beschikbaar kunnen stellen en kunnen bijdragen aan een uitbreiding van de multilaterale internationale onderzoeksactiviteiten en samenwerking.

4.   De bosbouw heeft behoefte aan lange-termijnstrategieën

| 4.1 | De bosbestanden in de EU breiden zich steeds meer uit. Slechts de helft van de jaarlijkse aanwas wordt geoogst, terwijl er tegelijkertijd dankzij nieuwe bebossingsprojecten extra bestanden bijkomen. Bossen en hout zijn op de oceanen na de belangrijkste opnamepunten van kooldioxide. Daarnaast vormen producten op basis van hout een alternatief voor producten die worden gefabriceerd op basis van niet-hernieuwbare grondstoffen. Het zijn de afzonderlijke lidstaten die de verantwoordelijkheid dragen, al worden de wet- en regelgeving van de EU en andere internationale overeenkomsten steeds meer bepalend voor het Europese bosbeleid. De aan de bescherming van de Europese bossen gewijde Ministerial Conference on the Protection of Forest in Europe (MCPFE) heeft de criteria en indicatoren van duurzame bosbouw geformuleerd die als grondslag dienen voor een duurzaam gebruik van de bosrijkdommen. De EU zou dit proces binnen het kader van haar eigen beleid voor duurzame ontwikkeling moeten steunen, maar zich daarbij wel moeten leiden door het subsidiariteitsbeginsel. |
| --- | --- |

4.1

De bosbestanden in de EU breiden zich steeds meer uit. Slechts de helft van de jaarlijkse aanwas wordt geoogst, terwijl er tegelijkertijd dankzij nieuwe bebossingsprojecten extra bestanden bijkomen. Bossen en hout zijn op de oceanen na de belangrijkste opnamepunten van kooldioxide. Daarnaast vormen producten op basis van hout een alternatief voor producten die worden gefabriceerd op basis van niet-hernieuwbare grondstoffen. Het zijn de afzonderlijke lidstaten die de verantwoordelijkheid dragen, al worden de wet- en regelgeving van de EU en andere internationale overeenkomsten steeds meer bepalend voor het Europese bosbeleid. De aan de bescherming van de Europese bossen gewijde Ministerial Conference on the Protection of Forest in Europe (MCPFE) heeft de criteria en indicatoren van duurzame bosbouw geformuleerd die als grondslag dienen voor een duurzaam gebruik van de bosrijkdommen. De EU zou dit proces binnen het kader van haar eigen beleid voor duurzame ontwikkeling moeten steunen, maar zich daarbij wel moeten leiden door het subsidiariteitsbeginsel.

| 4.2 | Een goed beheer schept de voorwaarden voor bossen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. De meeste bossen in de EU worden regelmatig beheerd, zodat hun rendement en vitaliteit op een hoog peil blijven. Met eventuele aanpassingsmaatregelen moet tijdig worden begonnen, omdat de bosbouw een lange-termijndenken vereist door de lange omlooptijden die er zijn (van 15 tot 150 jaar). In dit stadium zal men zich in de eerste plaats moeten concentreren op vernieuwingen die de keuze van boomsoorten e.d. betreffen. Omdat het klimaat in betrekkelijk korte tijd sterk is veranderd, ligt het in de lijn der verwachting dat de Europese bossen vatbaarder zullen worden voor ziektes, bijv. door insecten. De EU zou de met bosbeheer belaste instanties en belangengroeperingen in de lidstaten moeten aanmoedigen om hun onderlinge samenwerking te verbeteren. Ze zou zich moeten instellen op de grote gevaren als gevolg van ziektes die worden veroorzaakt door verschillende levende organismen, zoals insecten en zwammen. |
| --- | --- |

4.2

Een goed beheer schept de voorwaarden voor bossen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. De meeste bossen in de EU worden regelmatig beheerd, zodat hun rendement en vitaliteit op een hoog peil blijven. Met eventuele aanpassingsmaatregelen moet tijdig worden begonnen, omdat de bosbouw een lange-termijndenken vereist door de lange omlooptijden die er zijn (van 15 tot 150 jaar). In dit stadium zal men zich in de eerste plaats moeten concentreren op vernieuwingen die de keuze van boomsoorten e.d. betreffen. Omdat het klimaat in betrekkelijk korte tijd sterk is veranderd, ligt het in de lijn der verwachting dat de Europese bossen vatbaarder zullen worden voor ziektes, bijv. door insecten. De EU zou de met bosbeheer belaste instanties en belangengroeperingen in de lidstaten moeten aanmoedigen om hun onderlinge samenwerking te verbeteren. Ze zou zich moeten instellen op de grote gevaren als gevolg van ziektes die worden veroorzaakt door verschillende levende organismen, zoals insecten en zwammen.

| 4.3 | In de EU komen veel verschillende soorten bos voor. Op grond van hun geografische verspreiding kunnen de Europese bossen worden onderverdeeld naar de zone waarvoor ze typerend zijn: de boreale, Atlantische, mediterrane, continentale, alpiene en macaronesische zone. De verschillen in natuurlijke omstandigheden tussen deze zones zijn bijzonder groot. De voorgestelde strategie ter aanpassing van de basissectoren aan de klimaatverandering zal wat de bosbouw betreft op nationaal of regionaal niveau moeten worden ontwikkeld. De bossen spelen een belangrijke rol als stabiliserende factor in de natuurlijke ecosystemen van Europa en het behoud ervan zal doorslaggevend zijn voor de stabiliteit van de natuurlijke en semi-natuurlijke ecosytemen op het hele continent. |
| --- | --- |

4.3

In de EU komen veel verschillende soorten bos voor. Op grond van hun geografische verspreiding kunnen de Europese bossen worden onderverdeeld naar de zone waarvoor ze typerend zijn: de boreale, Atlantische, mediterrane, continentale, alpiene en macaronesische zone. De verschillen in natuurlijke omstandigheden tussen deze zones zijn bijzonder groot. De voorgestelde strategie ter aanpassing van de basissectoren aan de klimaatverandering zal wat de bosbouw betreft op nationaal of regionaal niveau moeten worden ontwikkeld. De bossen spelen een belangrijke rol als stabiliserende factor in de natuurlijke ecosystemen van Europa en het behoud ervan zal doorslaggevend zijn voor de stabiliteit van de natuurlijke en semi-natuurlijke ecosytemen op het hele continent.

| 4.4 | De klimaatverandering heeft een stijging teweeggebracht van het aantal natuurrampen en de verwachting is dat dit nog zal verergeren. Wat de bossen betreft gaat het hier vooral om een toename van bosbranden, stormschade en grootschalige insectenplagen. Als antwoord op dergelijke crisissituaties zou de EU de nodige maatregelen moeten nemen om snel hulp te kunnen bieden en ervoor te zorgen dat er in geval van nood voldoende materiële en financiële middelen ter beschikking staan, bijv. via het Solidariteitsfonds van de EU of een vergelijkbaar instrument. |
| --- | --- |

4.4

De klimaatverandering heeft een stijging teweeggebracht van het aantal natuurrampen en de verwachting is dat dit nog zal verergeren. Wat de bossen betreft gaat het hier vooral om een toename van bosbranden, stormschade en grootschalige insectenplagen. Als antwoord op dergelijke crisissituaties zou de EU de nodige maatregelen moeten nemen om snel hulp te kunnen bieden en ervoor te zorgen dat er in geval van nood voldoende materiële en financiële middelen ter beschikking staan, bijv. via het Solidariteitsfonds van de EU of een vergelijkbaar instrument.

| 4.5 | Omdat bossen zeer vatbaar zijn voor vervuiling door levende organismen, zal de EU een strikte controle moeten uitoefenen op de invoer uit derde landen van ruwhout en houtproducten. Op deze manier kunnen de Europese bossen op doeltreffende wijze worden beschermd tegen schadelijke uitheemse soorten, zoals insecten en zwammen. Een dergelijke controle op importproducten mag er echter niet toe leiden dat er onredelijke obstakels voor de internationale handel worden opgeworpen. |
| --- | --- |

4.5

Omdat bossen zeer vatbaar zijn voor vervuiling door levende organismen, zal de EU een strikte controle moeten uitoefenen op de invoer uit derde landen van ruwhout en houtproducten. Op deze manier kunnen de Europese bossen op doeltreffende wijze worden beschermd tegen schadelijke uitheemse soorten, zoals insecten en zwammen. Een dergelijke controle op importproducten mag er echter niet toe leiden dat er onredelijke obstakels voor de internationale handel worden opgeworpen.

| 4.6 | Bosbranden zijn op dit moment al een heel ernstig probleem in vooral de zuidelijke delen van de EU. Omdat deze situatie onder invloed van de klimaatverandering naar verwachting nog zal verergeren, is het van vitaal belang dat de EU doorgaat met haar inspanningen om bosbranden te bestrijden en te voorkomen dat deze nog meer om zich heen grijpen. Er moet ook een „Europees risicobeheerssysteem” worden opgezet. |
| --- | --- |

4.6

Bosbranden zijn op dit moment al een heel ernstig probleem in vooral de zuidelijke delen van de EU. Omdat deze situatie onder invloed van de klimaatverandering naar verwachting nog zal verergeren, is het van vitaal belang dat de EU doorgaat met haar inspanningen om bosbranden te bestrijden en te voorkomen dat deze nog meer om zich heen grijpen. Er moet ook een „Europees risicobeheerssysteem” worden opgezet.

| 4.7 | Met behulp van duurzame bosbeheermethodes worden de zich voortdurend uitbreidende bosbestanden in stand gehouden. Hout is een hernieuwbare natuurlijke hulpbron. Door het gebruik ervan als bouwmateriaal en energiebron te bevorderen kan men op de meest effectieve wijze zorg dragen voor het binden van de kooldioxide die voorkomt in bossen en bosproducten. Bossen fungeren als koolstofsinks en bosproducten bieden een alternatief voor materialen waarvoor niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen worden gebruikt. In tal van landen is opvoering van het houtverbruik een van de weinige middelen om nieuwe werkgelegenheid te creëren, met name op het platteland. In de eerste plaats valt hierbij te denken aan de energiewinning uit bossen, waarvoor vrij veel arbeidskracht benodigd is en waarbij de werkzaamheden vaak door plaatselijke bedrijven met gebruikmaking van houtverbrandingsovens worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

4.7

Met behulp van duurzame bosbeheermethodes worden de zich voortdurend uitbreidende bosbestanden in stand gehouden. Hout is een hernieuwbare natuurlijke hulpbron. Door het gebruik ervan als bouwmateriaal en energiebron te bevorderen kan men op de meest effectieve wijze zorg dragen voor het binden van de kooldioxide die voorkomt in bossen en bosproducten. Bossen fungeren als koolstofsinks en bosproducten bieden een alternatief voor materialen waarvoor niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen worden gebruikt. In tal van landen is opvoering van het houtverbruik een van de weinige middelen om nieuwe werkgelegenheid te creëren, met name op het platteland. In de eerste plaats valt hierbij te denken aan de energiewinning uit bossen, waarvoor vrij veel arbeidskracht benodigd is en waarbij de werkzaamheden vaak door plaatselijke bedrijven met gebruikmaking van houtverbrandingsovens worden uitgevoerd.

| 4.8 | Bij het beheer van bossen heeft men te maken met een complex biologisch systeem dat jaren van onderzoek vereist, o.a. doordat de omlooptijden er zo lang zijn. Voorwaarden voor een economisch rendabel bosbeheer zijn een goede infrastructuur en verschillende logistieke systemen. Een van de gevolgen van de klimaatverandering lijkt te zijn dat het in het zuiden droger wordt, terwijl de bodem in noordelijker streken juist vochtiger wordt, ten gevolge waarvan het bijv. nodig zal zijn om „wandelende” bosbouwmachines te ontwikkelen, waarmee werkzaamheden kunnen worden verricht die niet al te veel schade toebrengen aan de bosbodem. Ook moet er elementair biologisch onderzoek worden verricht. Om het Europese bosbouwmodel in stand te kunnen houden en te kunnen inspelen op de veranderingen in het klimaat zal de EU ervoor moeten zorgen dat er voldoende middelen worden uitgetrokken voor onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Het tijdens de voorbereiding van het Zevende kaderprogramma voor onderzoek opgerichte „Forest Based Sector Technology Platform” zal hier een rol moeten spelen. Daarnaast zal het voor de verschillende onderzoeksinstellingen in heel Europa en wereldwijd gemakkelijker moeten worden om met elkaar samen te werken. |
| --- | --- |

4.8

Bij het beheer van bossen heeft men te maken met een complex biologisch systeem dat jaren van onderzoek vereist, o.a. doordat de omlooptijden er zo lang zijn. Voorwaarden voor een economisch rendabel bosbeheer zijn een goede infrastructuur en verschillende logistieke systemen. Een van de gevolgen van de klimaatverandering lijkt te zijn dat het in het zuiden droger wordt, terwijl de bodem in noordelijker streken juist vochtiger wordt, ten gevolge waarvan het bijv. nodig zal zijn om „wandelende” bosbouwmachines te ontwikkelen, waarmee werkzaamheden kunnen worden verricht die niet al te veel schade toebrengen aan de bosbodem. Ook moet er elementair biologisch onderzoek worden verricht. Om het Europese bosbouwmodel in stand te kunnen houden en te kunnen inspelen op de veranderingen in het klimaat zal de EU ervoor moeten zorgen dat er voldoende middelen worden uitgetrokken voor onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Het tijdens de voorbereiding van het Zevende kaderprogramma voor onderzoek opgerichte „Forest Based Sector Technology Platform” zal hier een rol moeten spelen. Daarnaast zal het voor de verschillende onderzoeksinstellingen in heel Europa en wereldwijd gemakkelijker moeten worden om met elkaar samen te werken.

| 4.9 | Als men wil dat de bossen in Europa, of ze nu in particuliere handen dan wel staatseigendom zijn, goed worden beheerd en gezond blijven, dan zal de bosbouw op economisch duurzame basis moeten worden bedreven. De EU zal bij alle wetgeving die ze opstelt, ervan uit moeten gaan dat de bosbouw en houtverwerkende industrie samen een aparte sector vormen. Ook bij het beoordelen van de effecten van de wetgeving zal de EU zich door deze overweging moeten laten leiden, teneinde te voorkomen dat bepaalde regels onbedoeld negatieve consequenties hebben voor de bossen. |
| --- | --- |

4.9

Als men wil dat de bossen in Europa, of ze nu in particuliere handen dan wel staatseigendom zijn, goed worden beheerd en gezond blijven, dan zal de bosbouw op economisch duurzame basis moeten worden bedreven. De EU zal bij alle wetgeving die ze opstelt, ervan uit moeten gaan dat de bosbouw en houtverwerkende industrie samen een aparte sector vormen. Ook bij het beoordelen van de effecten van de wetgeving zal de EU zich door deze overweging moeten laten leiden, teneinde te voorkomen dat bepaalde regels onbedoeld negatieve consequenties hebben voor de bossen.

| 4.10 | Inheemse boomsoorten zijn dankzij hun genetische materiaal beter toegerust om zich aan te passen aan plaatselijk optredende veranderingen in het klimaat dan andere boomsoorten. Daarom zou, tegelijk met pogingen om het areaal van bepaalde soorten verder naar het noorden te doen opschuiven, het gebruik van inheemse boomsoorten moeten worden bevorderd. Ook dient waar mogelijk de voorkeur te worden gegeven aan gemengde bossen. |
| --- | --- |

4.10

Inheemse boomsoorten zijn dankzij hun genetische materiaal beter toegerust om zich aan te passen aan plaatselijk optredende veranderingen in het klimaat dan andere boomsoorten. Daarom zou, tegelijk met pogingen om het areaal van bepaalde soorten verder naar het noorden te doen opschuiven, het gebruik van inheemse boomsoorten moeten worden bevorderd. Ook dient waar mogelijk de voorkeur te worden gegeven aan gemengde bossen.

| 4.11 | Naar alle waarschijnlijkheid zal de economische kloof tussen geïndustrialiseerde en ontwikkelingslanden door de klimaatverandering nog groter worden. De EU dient zich in te zetten voor de totstandkoming van een wereldwijde en juridisch bindende bosconventie waarin aanpassingsstrategieën zijn opgenomen, die het gemakkelijker maken om de ontwikkelingen in een aantal ontwikkelingslanden in goede banen te leiden. Om het voortbestaan van belangrijke bosbestanden in de hele wereld te waarborgen zijn capaciteitsopbouw en een goede governance nodig. Het „mechanisme voor schone ontwikkeling” (CDM) uit het Kyoto Protocol zet belanghebbenden in de EU ertoe aan bebossingsprojecten uit te voeren en geeft de EU meer mogelijkheden zich in te spannen voor het invoeren van een systeem van kooldioxide-quota in ontwikkelingslanden. |
| --- | --- |

4.11

Naar alle waarschijnlijkheid zal de economische kloof tussen geïndustrialiseerde en ontwikkelingslanden door de klimaatverandering nog groter worden. De EU dient zich in te zetten voor de totstandkoming van een wereldwijde en juridisch bindende bosconventie waarin aanpassingsstrategieën zijn opgenomen, die het gemakkelijker maken om de ontwikkelingen in een aantal ontwikkelingslanden in goede banen te leiden. Om het voortbestaan van belangrijke bosbestanden in de hele wereld te waarborgen zijn capaciteitsopbouw en een goede governance nodig. Het „mechanisme voor schone ontwikkeling” (CDM) uit het Kyoto Protocol zet belanghebbenden in de EU ertoe aan bebossingsprojecten uit te voeren en geeft de EU meer mogelijkheden zich in te spannen voor het invoeren van een systeem van kooldioxide-quota in ontwikkelingslanden.

| 4.12 | De klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de EU als geheel en voor afzonderlijke gemeenschappen. De Unie zal zich aanzienlijke inspanningen moeten getroosten op het gebied van scholing, onderwijs, voorlichting en brede maatschappelijke discussie om de burgers ervan te doordringen hoe ingrijpend de gevolgen van de klimaatverandering zijn voor de toekomst van de bossen in de Europese Unie. |
| --- | --- |

4.12

De klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de EU als geheel en voor afzonderlijke gemeenschappen. De Unie zal zich aanzienlijke inspanningen moeten getroosten op het gebied van scholing, onderwijs, voorlichting en brede maatschappelijke discussie om de burgers ervan te doordringen hoe ingrijpend de gevolgen van de klimaatverandering zijn voor de toekomst van de bossen in de Europese Unie.

| 4.13 | Zeker op de korte termijn kan de klimaatverandering ook positieve gevolgen met zich mee brengen voor de bosbouw. Dit geldt in de eerste plaats voor de noordelijker gelegen delen van het Europese continent, waar op dit moment al een moderne, geavanceerde en onafhankelijk opererende bos- en houtsector bestaat. Met de gevolgen van de klimaatverandering zal in het beleid ter ontwikkeling van de bos- en houtsector in alle delen van de EU rekening moeten worden gehouden. |
| --- | --- |

4.13

Zeker op de korte termijn kan de klimaatverandering ook positieve gevolgen met zich mee brengen voor de bosbouw. Dit geldt in de eerste plaats voor de noordelijker gelegen delen van het Europese continent, waar op dit moment al een moderne, geavanceerde en onafhankelijk opererende bos- en houtsector bestaat. Met de gevolgen van de klimaatverandering zal in het beleid ter ontwikkeling van de bos- en houtsector in alle delen van de EU rekening moeten worden gehouden.

| 4.14 | Kurk en andere door bossen geleverde niet-houtproducten, zoals bessen en paddestoelen, alsmede milieudiensten, mogen beslist niet worden vergeten bij het inschatten van de op handen zijnde veranderingen. Behalve kurk verdient vooral ook het wildbestand speciale aandacht in het kader van een modern beleid voor bosbouw en duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

4.14

Kurk en andere door bossen geleverde niet-houtproducten, zoals bessen en paddestoelen, alsmede milieudiensten, mogen beslist niet worden vergeten bij het inschatten van de op handen zijnde veranderingen. Behalve kurk verdient vooral ook het wildbestand speciale aandacht in het kader van een modern beleid voor bosbouw en duurzame ontwikkeling.

| 4.15 | De uit 1998 stammende bosbouwstrategie van de EU en het actieplan dat op het ogenblik door de Commissie wordt voorbereid, zouden rekening moeten houden met de klimaatverandering en voorstellen moeten bevatten voor maatregelen die nodig zijn om de beschikbare houtreserves beter te benutten. In de mededeling van de Commissie en de conclusies van de Raad staat dat aanpassing van de bosbouw aan de klimaatverandering een van de belangrijkste doelstellingen is. Hiertoe is een adequate en nauwe samenwerking tussen de verschillende DG's van de Commissie, de lidstaten en belangengroeperingen onmisbaar. |
| --- | --- |

4.15

De uit 1998 stammende bosbouwstrategie van de EU en het actieplan dat op het ogenblik door de Commissie wordt voorbereid, zouden rekening moeten houden met de klimaatverandering en voorstellen moeten bevatten voor maatregelen die nodig zijn om de beschikbare houtreserves beter te benutten. In de mededeling van de Commissie en de conclusies van de Raad staat dat aanpassing van de bosbouw aan de klimaatverandering een van de belangrijkste doelstellingen is. Hiertoe is een adequate en nauwe samenwerking tussen de verschillende DG's van de Commissie, de lidstaten en belangengroeperingen onmisbaar.

| 4.16 | De EU moet ervoor ijveren dat in de verschillende internationale overeenkomsten en bosbouwprogramma's een zekere flexibiliteit wordt ingebouwd, waardoor het bijv. mogelijk wordt om in noodgevallen bepaalde bossen waar de gezondheidstoestand van de bomen is verslechterd en de schade door insecten te groot dreigt te worden, kaal te slaan. Daarna kan snel worden overgegaan tot herbebossing door de aanplant van beter toegeruste boomsoorten. |
| --- | --- |

4.16

De EU moet ervoor ijveren dat in de verschillende internationale overeenkomsten en bosbouwprogramma's een zekere flexibiliteit wordt ingebouwd, waardoor het bijv. mogelijk wordt om in noodgevallen bepaalde bossen waar de gezondheidstoestand van de bomen is verslechterd en de schade door insecten te groot dreigt te worden, kaal te slaan. Daarna kan snel worden overgegaan tot herbebossing door de aanplant van beter toegeruste boomsoorten.

5.   Conclusies en aanbevelingen

| 5.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité beschouwt de verandering van het klimaat als de grootste uitdaging waarvoor de Europese Unie en de hele wereld zich de komende jaren en decennia gesteld zien. De EU zal haar inspanningen ter bestrijding van de klimaatverandering aanzienlijk moeten opvoeren en een begin moeten maken met het systematisch uitstippelen van aanpassingsstrategieën voor de verschillende beleidssectoren. De landen die de komende tijd het voorzitterschap van de Europese Raad zullen waarnemen, dienen een dusdanige verbreding van het klimaatveranderingsbeleid na te streven dat hieronder in toenemende mate ook aanpassingsmaatregelen komen te vallen. |
| --- | --- |

5.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité beschouwt de verandering van het klimaat als de grootste uitdaging waarvoor de Europese Unie en de hele wereld zich de komende jaren en decennia gesteld zien. De EU zal haar inspanningen ter bestrijding van de klimaatverandering aanzienlijk moeten opvoeren en een begin moeten maken met het systematisch uitstippelen van aanpassingsstrategieën voor de verschillende beleidssectoren. De landen die de komende tijd het voorzitterschap van de Europese Raad zullen waarnemen, dienen een dusdanige verbreding van het klimaatveranderingsbeleid na te streven dat hieronder in toenemende mate ook aanpassingsmaatregelen komen te vallen.

| 5.2 | Het EESC is van mening dat de economische activiteiten die op het platteland worden bedreven, de land- en bosbouw en ook de visserij, slechts in beperkte mate hebben bijgedragen tot de uitstoot van broeikasgassen, waardoor deze sectoren relatief weinig aandacht hebben gekregen in het klimaatveranderingsbeleid van de EU. Uit onderzoeken van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) blijkt dat het hier om een onherroepelijk proces gaat, zodat de EU zich ook in deze sectoren moet voorbereiden op het nemen van aanpassingsmaatregelen. |
| --- | --- |

5.2

Het EESC is van mening dat de economische activiteiten die op het platteland worden bedreven, de land- en bosbouw en ook de visserij, slechts in beperkte mate hebben bijgedragen tot de uitstoot van broeikasgassen, waardoor deze sectoren relatief weinig aandacht hebben gekregen in het klimaatveranderingsbeleid van de EU. Uit onderzoeken van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) blijkt dat het hier om een onherroepelijk proces gaat, zodat de EU zich ook in deze sectoren moet voorbereiden op het nemen van aanpassingsmaatregelen.

| 5.3 | Het EESC acht het absoluut noodzakelijk dat de EU veel meer onderzoeksmiddelen ter beschikking stelt voor het bestuderen van de klimaatverandering, het uitdenken van aanpassingsstrategieën en het opstellen van noodprogramma's. Het gaat hierbij in de eerste plaats om bedrijfstakken waarin met natuurlijke hulpbronnen wordt gewerkt. |
| --- | --- |

5.3

Het EESC acht het absoluut noodzakelijk dat de EU veel meer onderzoeksmiddelen ter beschikking stelt voor het bestuderen van de klimaatverandering, het uitdenken van aanpassingsstrategieën en het opstellen van noodprogramma's. Het gaat hierbij in de eerste plaats om bedrijfstakken waarin met natuurlijke hulpbronnen wordt gewerkt.

| 5.4 | Het EESC eist dat alle voor bewerking geschikte landbouwgronden in de EU als cultuurland in stand worden gehouden. In dit verband zal de EU haar maatregelen ter waarborging van de voedselveiligheid en continuïteit van de voedselvoorziening moeten intensiveren. Aan de onzekerheid die de klimaatverandering voor deze basissectoren met zich mee brengt, zal concreet aandacht moeten worden geschonken bij het uitzetten van de toekomstige beleidslijnen van de EU op het gebied van landbouwsteun en –productie, handel en energie. |
| --- | --- |

5.4

Het EESC eist dat alle voor bewerking geschikte landbouwgronden in de EU als cultuurland in stand worden gehouden. In dit verband zal de EU haar maatregelen ter waarborging van de voedselveiligheid en continuïteit van de voedselvoorziening moeten intensiveren. Aan de onzekerheid die de klimaatverandering voor deze basissectoren met zich mee brengt, zal concreet aandacht moeten worden geschonken bij het uitzetten van de toekomstige beleidslijnen van de EU op het gebied van landbouwsteun en –productie, handel en energie.

| 5.5 | Het EESC zou willen dat de EU de negatieve gevolgen van de klimaatverandering internationaal aan de orde stelt in het kader van de strijd tegen de honger in de wereld. Het hongerprobleem zal door de klimaatverandering ongetwijfeld nog erger worden, vooral in ontwikkelingslanden die rond de evenaar zijn gelegen. |
| --- | --- |

5.5

Het EESC zou willen dat de EU de negatieve gevolgen van de klimaatverandering internationaal aan de orde stelt in het kader van de strijd tegen de honger in de wereld. Het hongerprobleem zal door de klimaatverandering ongetwijfeld nog erger worden, vooral in ontwikkelingslanden die rond de evenaar zijn gelegen.

| 5.6 | Het EESC is van mening dat de EU en de lidstaten naast de bestrijding van de klimaatverandering zullen moeten beginnen met de voorbereiding van strategieën om het bedrijsleven in staat te stellen zich aan te passen aan de klimaatverandering. In een aantal lidstaten zijn dergelijke strategieën al voorbereid. De EU kan hier een nuttige rol spelen door coördinerend op te treden en gebruik te maken van internationale akkoorden, hetgeen de verrichte inspanningen ook op mondiaal niveau effectiever zou maken. |
| --- | --- |

5.6

Het EESC is van mening dat de EU en de lidstaten naast de bestrijding van de klimaatverandering zullen moeten beginnen met de voorbereiding van strategieën om het bedrijsleven in staat te stellen zich aan te passen aan de klimaatverandering. In een aantal lidstaten zijn dergelijke strategieën al voorbereid. De EU kan hier een nuttige rol spelen door coördinerend op te treden en gebruik te maken van internationale akkoorden, hetgeen de verrichte inspanningen ook op mondiaal niveau effectiever zou maken.

| 5.7 | Het EESC hecht belang aan onderzoek naar de multiplicatoreffecten van de klimaatverandering op plattelandsbedrijven. Daarnaast heeft de klimaatverandering grote consequenties voor andere sectoren (industrie, energie, vervoer, toerisme, gezondheidszorg), die weer indirect van invloed zijn op de ontwikkeling en aanpassingsbehoeften van bedrijven op het platteland. |
| --- | --- |

5.7

Het EESC hecht belang aan onderzoek naar de multiplicatoreffecten van de klimaatverandering op plattelandsbedrijven. Daarnaast heeft de klimaatverandering grote consequenties voor andere sectoren (industrie, energie, vervoer, toerisme, gezondheidszorg), die weer indirect van invloed zijn op de ontwikkeling en aanpassingsbehoeften van bedrijven op het platteland.

| 5.8 | De EU en de lidstaten zijn niet goed in staat om de gevolgen van de klimaatverandering voor de visserij in te schatten. De hier te nemen maatregelen sluiten intrinsiek aan op de toekomstige ontwikkeling van het beleid voor het beheer van de watervoorraden. In het visserijbeleid zal ook ruimte moeten zijn voor nieuwe maatregelen met behulp waarvan de bedrijfstak zich kan aanpassen aan veranderingen m.b.t. de watervoorraden en de omstandigheden waaronder de visvangst plaatsvindt. |
| --- | --- |

5.8

De EU en de lidstaten zijn niet goed in staat om de gevolgen van de klimaatverandering voor de visserij in te schatten. De hier te nemen maatregelen sluiten intrinsiek aan op de toekomstige ontwikkeling van het beleid voor het beheer van de watervoorraden. In het visserijbeleid zal ook ruimte moeten zijn voor nieuwe maatregelen met behulp waarvan de bedrijfstak zich kan aanpassen aan veranderingen m.b.t. de watervoorraden en de omstandigheden waaronder de visvangst plaatsvindt.

| 5.9 | Het EESC vindt dat moet worden gestreefd naar verhoging van de productie en het verbruik van hout en dat het belang van bossen bij het afzwakken van de klimaatverandering de aandacht moet krijgen die het verdient. Zowel in de EU als elders in de wereld moeten meer bossen worden aangeplant. Een en ander zou ook een centrale plaats moeten krijgen in het ontwikkelingsbeleid van de EU. |
| --- | --- |

5.9

Het EESC vindt dat moet worden gestreefd naar verhoging van de productie en het verbruik van hout en dat het belang van bossen bij het afzwakken van de klimaatverandering de aandacht moet krijgen die het verdient. Zowel in de EU als elders in de wereld moeten meer bossen worden aangeplant. Een en ander zou ook een centrale plaats moeten krijgen in het ontwikkelingsbeleid van de EU.

| 5.10 | Het EESC stelt voor dat het EU het voortouw neemt bij het opzetten van een brede voorlichtings- en educatieve campagne, zowel binnen de EU als daarbuiten, bedoeld om ook het maatschappelijk middenveld en de politiek beter te doordringen van het belang van deze problematiek. Dit zou ertoe kunnen bijdragen dat de strategieën ter aanpassing aan de klimaatverandering sneller kunnen worden voorbereid en uitgevoerd. |
| --- | --- |

5.10

Het EESC stelt voor dat het EU het voortouw neemt bij het opzetten van een brede voorlichtings- en educatieve campagne, zowel binnen de EU als daarbuiten, bedoeld om ook het maatschappelijk middenveld en de politiek beter te doordringen van het belang van deze problematiek. Dit zou ertoe kunnen bijdragen dat de strategieën ter aanpassing aan de klimaatverandering sneller kunnen worden voorbereid en uitgevoerd.

Brussel, 18 januari 2006.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Anne-Marie SIGMUND

---

| 21.3.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 69/10 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 69/10

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité over de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken (ingediend overeenkomstig artikel 8 van Richtlijn 92/84/EEG van de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken)”

(COM(2004) 223 final)

(2006/C 69/03)

De Commissie besloot op 27 mei 2004, overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde verslag.

De afdeling „Economische en Monetaire Unie — economische en sociale samenhang”, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 november 2005 uitgebracht; rapporteur was de heer WILKINSON.

Tijdens zijn 423e zitting van 18 en 19 januari 2006 (vergadering van 18 januari 2006), heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité het volgende advies uitgebracht, dat met 81 stemmen vóór en 33 stemmen tegen, bij 15 onthoudingen werd goedgekeurd.

1.   Samenvatting van de conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het huidige fiscale stelsel voor alcohol en alcoholhoudende dranken functioneert niet overeenkomstig hetgeen de consument in het licht van de interne markt mag verwachten, maar de lidstaten willen met de harmonisatie van de accijnzen op deze producten niet verder gaan dan de tot op heden overeengekomen minimumtarieven. Voor handelaren zijn accijnzen belastingen die in het land van consumptie zijn verschuldigd. |
| --- | --- |

1.1

Het huidige fiscale stelsel voor alcohol en alcoholhoudende dranken functioneert niet overeenkomstig hetgeen de consument in het licht van de interne markt mag verwachten, maar de lidstaten willen met de harmonisatie van de accijnzen op deze producten niet verder gaan dan de tot op heden overeengekomen minimumtarieven. Voor handelaren zijn accijnzen belastingen die in het land van consumptie zijn verschuldigd.

| 1.2 | Het strookt meer met de realiteit om de Commissie slechts om de vijf jaar verslag uit te laten brengen. |
| --- | --- |

1.2

Het strookt meer met de realiteit om de Commissie slechts om de vijf jaar verslag uit te laten brengen.

| 1.3 | Het huidige systeem levert regelmatig moeilijk oplosbare problemen op in verband met de indeling van bepaalde producten in de huidige structuren. Dat kan ertoe leiden dat de lidstaten ieder hun eigen gang gaan. Ook blijven er problemen bestaan met de correcte codering in de Gecombineerde Nomenclatuur (GN). Er moet verder rekening worden gehouden met de twee grote circuits waarin deze producten worden verhandeld: enerzijds de handel tussen bedrijven en anderzijds aankoop door particulieren. Daarbij moet een onderscheid worden gemaakt tussen directe aankoop en aankoop via correspondentie, die ieder hun eigen problemen kennen. |
| --- | --- |

1.3

Het huidige systeem levert regelmatig moeilijk oplosbare problemen op in verband met de indeling van bepaalde producten in de huidige structuren. Dat kan ertoe leiden dat de lidstaten ieder hun eigen gang gaan. Ook blijven er problemen bestaan met de correcte codering in de Gecombineerde Nomenclatuur (GN). Er moet verder rekening worden gehouden met de twee grote circuits waarin deze producten worden verhandeld: enerzijds de handel tussen bedrijven en anderzijds aankoop door particulieren. Daarbij moet een onderscheid worden gemaakt tussen directe aankoop en aankoop via correspondentie, die ieder hun eigen problemen kennen.

| 1.4 | Bepaalde gezondheidsproblemen zijn het resultaat van individueel drankmisbruik, waarbij de soort drank er niet toe doet. |
| --- | --- |

1.4

Bepaalde gezondheidsproblemen zijn het resultaat van individueel drankmisbruik, waarbij de soort drank er niet toe doet.

| 1.5 | Accijnsverhoging biedt geen soelaas tegen individueel misbruik. Het staat niet vast dat misbruik op de langere termijn door een dergelijke verhoging wordt tegengegaan. Daarom dienen deze problemen te worden aangepakt middels andere, hoofdzakelijk educatieve en preventieve maatregelen ter verbetering van de volksgezondheid. |
| --- | --- |

1.5

Accijnsverhoging biedt geen soelaas tegen individueel misbruik. Het staat niet vast dat misbruik op de langere termijn door een dergelijke verhoging wordt tegengegaan. Daarom dienen deze problemen te worden aangepakt middels andere, hoofdzakelijk educatieve en preventieve maatregelen ter verbetering van de volksgezondheid.

| 1.6 | De Commissie wordt aanbevolen om de alcoholhoudende dranken in twee basiscategorieën onder te verdelen en een standaard minimumtarief in te voeren waarbij per categorie overeenkomstig het alcoholpercentage wordt belast (zie de par. 7.3 t/m 7.10). Er moet dus worden geheven op basis van de indeling, die afhangt van de productiewijze, de impact op de gezondheid en het alcoholpercentage. Wel dient voor wijn en andere gegiste dranken (bier, cider, perenwijn) over een separate aanpak worden nagedacht. |
| --- | --- |

1.6

De Commissie wordt aanbevolen om de alcoholhoudende dranken in twee basiscategorieën onder te verdelen en een standaard minimumtarief in te voeren waarbij per categorie overeenkomstig het alcoholpercentage wordt belast (zie de par. 7.3 t/m 7.10). Er moet dus worden geheven op basis van de indeling, die afhangt van de productiewijze, de impact op de gezondheid en het alcoholpercentage. Wel dient voor wijn en andere gegiste dranken (bier, cider, perenwijn) over een separate aanpak worden nagedacht.

| 1.7 | Het Comité beseft dat het behoorlijk wat tijd zal vergen om een dergelijke regeling in te voeren. |
| --- | --- |

1.7

Het Comité beseft dat het behoorlijk wat tijd zal vergen om een dergelijke regeling in te voeren.

2.   Achtergrond

| 2.1 | De Commissie heeft een verslag (1) gepresenteerd waarin zij ingaat op de consequenties die het huidige EG-systeem van minimumaccijnzen voor alcohol en alcoholhoudende dranken heeft voor het functioneren van de interne markt. Zij concludeert dat de nationale accijnstarieven meer op één lijn moeten worden gebracht teneinde fraude terug te dringen en mededingingsdistorsies te vermijden. |
| --- | --- |

2.1

De Commissie heeft een verslag (1) gepresenteerd waarin zij ingaat op de consequenties die het huidige EG-systeem van minimumaccijnzen voor alcohol en alcoholhoudende dranken heeft voor het functioneren van de interne markt. Zij concludeert dat de nationale accijnstarieven meer op één lijn moeten worden gebracht teneinde fraude terug te dringen en mededingingsdistorsies te vermijden.

| 2.2 | De lidstaten houden er evenwel zeer uiteenlopende opvattingen op na betreffende de minimumtarieven (2). Gegeven het feit dat in dit verband unanimiteit vereist is, wenst de Commissie een brede discussie op te starten. Daarbij dient ook ingegaan te worden op de bepalingen van de uitgangsrichtlijn (3). Dit advies vormt de bijdrage van het Comité aan de discussie. |
| --- | --- |

2.2

De lidstaten houden er evenwel zeer uiteenlopende opvattingen op na betreffende de minimumtarieven (2). Gegeven het feit dat in dit verband unanimiteit vereist is, wenst de Commissie een brede discussie op te starten. Daarbij dient ook ingegaan te worden op de bepalingen van de uitgangsrichtlijn (3). Dit advies vormt de bijdrage van het Comité aan de discussie.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het Commissieverslag bevat een uiterst nuttige analyse van de huidige situatie, alsook veel feiten die aantonen dat er voor een efficiënter werkende interne markt veranderingen nodig zijn die de Europese consument ten goede komen en duidelijkheid scheppen voor Europese producenten van alcoholhoudende dranken. Verder moeten scheeftrekking van de mededinging, fraude en smokkel op die manier worden gereduceerd. |
| --- | --- |

3.1

Het Commissieverslag bevat een uiterst nuttige analyse van de huidige situatie, alsook veel feiten die aantonen dat er voor een efficiënter werkende interne markt veranderingen nodig zijn die de Europese consument ten goede komen en duidelijkheid scheppen voor Europese producenten van alcoholhoudende dranken. Verder moeten scheeftrekking van de mededinging, fraude en smokkel op die manier worden gereduceerd.

| 3.2 | Ook geeft het verslag inzicht in de omvang van de nationale inkomsten uit accijnzen op alcoholhoudende dranken (4) en de mate waarin deze uiteenlopen (5). |
| --- | --- |

3.2

Ook geeft het verslag inzicht in de omvang van de nationale inkomsten uit accijnzen op alcoholhoudende dranken (4) en de mate waarin deze uiteenlopen (5).

| 3.3 | De lidstaten hebben ieder hun eigen fiscale regelingen en het ziet er niet naar uit dat zij deze willen harmoniseren. Daardoor is de Commissie, ondanks haar inspanningen, niet in staat gebleken om met de in de oorspronkelijke richtlijn genoemde pauzes verslag over het huidige stelsel uit te brengen. Derhalve zouden er realistischere intervallen moeten worden vastgelegd, bijvoorbeeld rapportage om de vijf jaar. |
| --- | --- |

3.3

De lidstaten hebben ieder hun eigen fiscale regelingen en het ziet er niet naar uit dat zij deze willen harmoniseren. Daardoor is de Commissie, ondanks haar inspanningen, niet in staat gebleken om met de in de oorspronkelijke richtlijn genoemde pauzes verslag over het huidige stelsel uit te brengen. Derhalve zouden er realistischere intervallen moeten worden vastgelegd, bijvoorbeeld rapportage om de vijf jaar.

| 3.4 | De lidstaten houden bij de beleidsvorming rekening met de opgedane ervaringen, de volksgezondheid, de onderzoeksresultaten en de cultuur en levensstijl van hun bevolking. Wijzigingen van EG-belastingregelingen zijn aan het unanimiteitsvereiste onderworpen, waardoor eventuele significante wijzigingen pas over een langere periode hun beslag kunnen krijgen. |
| --- | --- |

3.4

De lidstaten houden bij de beleidsvorming rekening met de opgedane ervaringen, de volksgezondheid, de onderzoeksresultaten en de cultuur en levensstijl van hun bevolking. Wijzigingen van EG-belastingregelingen zijn aan het unanimiteitsvereiste onderworpen, waardoor eventuele significante wijzigingen pas over een langere periode hun beslag kunnen krijgen.

| 3.5 | Er dient eraan te worden herinnerd dat de accijnzen in kwestie (6) alcohol betreffen, maar dat afhankelijk van de categorie dranken verschillende tarieven gelden. |
| --- | --- |

3.5

Er dient eraan te worden herinnerd dat de accijnzen in kwestie (6) alcohol betreffen, maar dat afhankelijk van de categorie dranken verschillende tarieven gelden.

4.   De interne markt

| 4.1 | Fiscale mededingingsdistorsies (7) en handelsverleggingen stroken niet met de afzonderlijke beginselen van de interne markt, maar de markt voor alcoholhoudende dranken in de Unie wordt wel door deze twee verschijnselen gekenmerkt. |
| --- | --- |

4.1

Fiscale mededingingsdistorsies (7) en handelsverleggingen stroken niet met de afzonderlijke beginselen van de interne markt, maar de markt voor alcoholhoudende dranken in de Unie wordt wel door deze twee verschijnselen gekenmerkt.

| 4.2 | De consument heeft echter de mogelijkheid om over de grens alcohol te kopen. Het Comité schaarde zich achter het recente voorstel om deze voordelen uit te breiden en te rationaliseren door met name de verkoop op afstand van alcohol toe te staan. Dit komt het vrije verkeer van goederen namelijk ten goede. |
| --- | --- |

4.2

De consument heeft echter de mogelijkheid om over de grens alcohol te kopen. Het Comité schaarde zich achter het recente voorstel om deze voordelen uit te breiden en te rationaliseren door met name de verkoop op afstand van alcohol toe te staan. Dit komt het vrije verkeer van goederen namelijk ten goede.

| 4.3 | Wel zullen de meeste lidstaten er de noodzaak van in moeten zien om meer middelen in te zetten bij de bestrijding van smokkel en fraude die voortvloeien uit de uiteenlopende BTW- en accijnstarieven. Dergelijke criminele activiteiten vormen een ernstig probleem voor de EU en duperen vooral de lidstaten met de hoogste tarieven. |
| --- | --- |

4.3

Wel zullen de meeste lidstaten er de noodzaak van in moeten zien om meer middelen in te zetten bij de bestrijding van smokkel en fraude die voortvloeien uit de uiteenlopende BTW- en accijnstarieven. Dergelijke criminele activiteiten vormen een ernstig probleem voor de EU en duperen vooral de lidstaten met de hoogste tarieven.

| 4.4 | Het is nog onduidelijk wat in dit verband de eventuele gevolgen van de uitbreiding zullen zijn. De nieuwe lidstaten vallen onder dezelfde richtlijnen en een aantal ervan moest zijn tarieven naar aanleiding van de toetreding optrekken. Daarom is het aannemelijk dat de situatie in de nieuwe lidstaten niet erg verschillend zal zijn. |
| --- | --- |

4.4

Het is nog onduidelijk wat in dit verband de eventuele gevolgen van de uitbreiding zullen zijn. De nieuwe lidstaten vallen onder dezelfde richtlijnen en een aantal ervan moest zijn tarieven naar aanleiding van de toetreding optrekken. Daarom is het aannemelijk dat de situatie in de nieuwe lidstaten niet erg verschillend zal zijn.

5.   Minimumtarieven

| 5.1 | Wat onderlinge toenadering betreft, konden de lidstaten het in 1992 uitsluitend eens worden over minimumtarieven per categorie alcoholhoudende dranken. Er werd overeenstemming over het volgende tariefniveau bereikt:













  — | gedistilleerde dranken: |
| --- | --- | --- |

5.1

Wat onderlinge toenadering betreft, konden de lidstaten het in 1992 uitsluitend eens worden over minimumtarieven per categorie alcoholhoudende dranken. Er werd overeenstemming over het volgende tariefniveau bereikt:

—

gedistilleerde dranken:

550 euro per hl zuivere alcohol

(5,5 euro per liter zuivere alcohol (8))

| — | bier: |
| --- | --- |

—

bier:

1,87 euro per hl/per graad alcohol

(1,87 euro per liter zuivere alcohol)

| — | tussenproducten: |
| --- | --- |

—

tussenproducten:

45 euro per hl product

(2,5 euro per liter zuivere alcohol)

| — | Wijn en mousserende wijn: |
| --- | --- |

—

Wijn en mousserende wijn:

nul

nul

| 5.2 | Iedere lidstaat kan op elk moment een hoger tarief dan het minimum vaststellen. Wat de opbrengsten betreft is het dus geen ramp dat het minimumtarief tot op heden niet kon worden verhoogd. Sommige lidstaten hebben zich genoodzaakt gezien de alcoholaccijnzen te verhogen, terwijl andere lidstaten de accijnzen hebben verlaagd (9), wat ertoe heeft geleid dat de tarieven nu dichter bij elkaar liggen en dat men minder geneigd is om alcoholhoudende dranken over de grens in te kopen (legaal) en binnen de interne markt te frauderen en te smokkelen (illegaal). Er is echter geen sprake van echte harmonisatie want iedere lidstaat zal zelf zijn basistarief vast blijven stellen. |
| --- | --- |

5.2

Iedere lidstaat kan op elk moment een hoger tarief dan het minimum vaststellen. Wat de opbrengsten betreft is het dus geen ramp dat het minimumtarief tot op heden niet kon worden verhoogd. Sommige lidstaten hebben zich genoodzaakt gezien de alcoholaccijnzen te verhogen, terwijl andere lidstaten de accijnzen hebben verlaagd (9), wat ertoe heeft geleid dat de tarieven nu dichter bij elkaar liggen en dat men minder geneigd is om alcoholhoudende dranken over de grens in te kopen (legaal) en binnen de interne markt te frauderen en te smokkelen (illegaal). Er is echter geen sprake van echte harmonisatie want iedere lidstaat zal zelf zijn basistarief vast blijven stellen.

6.   Verdere Verdragsdoelstellingen: volksgezondheid

| 6.1 | Vijf lidstaten (10) geven aan dat zij in hun fiscaal beleid rekening met de volksgezondheid houden. Tijdens een recente bijeenkomst van de Raad ECOFIN (11) werd echter geconstateerd dat de meeste lidstaten van mening zijn dat volksgezondheids- en sociale overwegingen geen grote rol bij het vaststellen van de accijnstarieven moeten spelen (12). |
| --- | --- |

6.1

Vijf lidstaten (10) geven aan dat zij in hun fiscaal beleid rekening met de volksgezondheid houden. Tijdens een recente bijeenkomst van de Raad ECOFIN (11) werd echter geconstateerd dat de meeste lidstaten van mening zijn dat volksgezondheids- en sociale overwegingen geen grote rol bij het vaststellen van de accijnstarieven moeten spelen (12).

| 6.2 | Alcoholgebruik behoort tot de normale levensstijl van de meeste volwassenen in de EU. Daarbij vormen matige drinkers de overgrote meerderheid. Een zekere vorm van alcoholgebruik kan voor bepaalde groepen een positieve invloed hebben op de gezondheid. Excessief gebruik brengt evenwel vaak ernstige problemen met zich mee. Het tast de gezondheid van de gebruiker aan en heeft ook sociale en economische consequenties. Met name het misbruik onder sommige jongeren stemt tot zorg (13). Ook dient er meer voorlichting te komen over eetgewoonten en alcohol (14). Niet matig gebruik maar misbruik moet worden aangepakt en verder moet over de gehele linie aan uitgebreide voorlichting over voeding worden gedaan. |
| --- | --- |

6.2

Alcoholgebruik behoort tot de normale levensstijl van de meeste volwassenen in de EU. Daarbij vormen matige drinkers de overgrote meerderheid. Een zekere vorm van alcoholgebruik kan voor bepaalde groepen een positieve invloed hebben op de gezondheid. Excessief gebruik brengt evenwel vaak ernstige problemen met zich mee. Het tast de gezondheid van de gebruiker aan en heeft ook sociale en economische consequenties. Met name het misbruik onder sommige jongeren stemt tot zorg (13). Ook dient er meer voorlichting te komen over eetgewoonten en alcohol (14). Niet matig gebruik maar misbruik moet worden aangepakt en verder moet over de gehele linie aan uitgebreide voorlichting over voeding worden gedaan.

| 6.3 | De vraag luidt in dit verband of hogere tarieven (en dus hogere prijzen, omdat de fiscale component van de eindprijs van veel alcoholhoudende dranken hoger ligt dan de prijs van het product) een oplossing voor misbruik bieden. |
| --- | --- |

6.3

De vraag luidt in dit verband of hogere tarieven (en dus hogere prijzen, omdat de fiscale component van de eindprijs van veel alcoholhoudende dranken hoger ligt dan de prijs van het product) een oplossing voor misbruik bieden.

| 6.4 | Er is geen duidelijk bewijs waarop een antwoord op deze vraag kan worden gebaseerd. Prijsverhogingen kunnen een effect op de totale consumptie hebben, maar niet bewezen kan worden dat ook de consumptie van zware drinkers zal afnemen. Wel is aangetoond dat wanneer een bepaalde alcoholhoudende drank in vergelijking met andere producten uitzonderlijk zwaar wordt belast de consumptie van die drank terugloopt omdat de consument dan voor andere (minder zwaar belaste en dus goedkopere) producten kiest. Het Comité concludeert dan ook dat hoge prijzen op zich geen oplossing voor misbruik vormen. |
| --- | --- |

6.4

Er is geen duidelijk bewijs waarop een antwoord op deze vraag kan worden gebaseerd. Prijsverhogingen kunnen een effect op de totale consumptie hebben, maar niet bewezen kan worden dat ook de consumptie van zware drinkers zal afnemen. Wel is aangetoond dat wanneer een bepaalde alcoholhoudende drank in vergelijking met andere producten uitzonderlijk zwaar wordt belast de consumptie van die drank terugloopt omdat de consument dan voor andere (minder zwaar belaste en dus goedkopere) producten kiest. Het Comité concludeert dan ook dat hoge prijzen op zich geen oplossing voor misbruik vormen.

| 6.5 | Anderzijds valt niet gemakkelijk vast te stellen of een significante belastingverlaging meer dan een korte-termijneffect zal hebben. Er bestaan indicaties dat verlagingen over de tijd moeten worden uitgesmeerd. |
| --- | --- |

6.5

Anderzijds valt niet gemakkelijk vast te stellen of een significante belastingverlaging meer dan een korte-termijneffect zal hebben. Er bestaan indicaties dat verlagingen over de tijd moeten worden uitgesmeerd.

| 6.6 | Misbruik kan het best worden aangepakt via onderwijs, voorlichting en opleidingsprogramma's die in de eerste plaats op de misbruikers zelf zijn gericht. Dat zou de Commissie voor ogen moeten houden bij het ontwikkelen van haar volksgezondheidsbeleid (15). |
| --- | --- |

6.6

Misbruik kan het best worden aangepakt via onderwijs, voorlichting en opleidingsprogramma's die in de eerste plaats op de misbruikers zelf zijn gericht. Dat zou de Commissie voor ogen moeten houden bij het ontwikkelen van haar volksgezondheidsbeleid (15).

7.   Mogelijke wegen voor de toekomst

| 7.1 | Gegeven de huidige situatie mag worden geconstateerd dat het stelsel, zoals dat in de loop van de tijd gestalte heeft gekregen, niet werkt volgens de regels van de interne markt. Op veel gebieden functioneert die markt goed, maar wat alcoholhoudende dranken betreft blijven handelsverleggingen en fiscaal geïnspireerde mededingingsdistorsies bestaan. Verder lijken illegale praktijken als fraude en smokkel ondanks de toegenomen inspanningen van de lidstaten niet substantieel af te nemen. |
| --- | --- |

7.1

Gegeven de huidige situatie mag worden geconstateerd dat het stelsel, zoals dat in de loop van de tijd gestalte heeft gekregen, niet werkt volgens de regels van de interne markt. Op veel gebieden functioneert die markt goed, maar wat alcoholhoudende dranken betreft blijven handelsverleggingen en fiscaal geïnspireerde mededingingsdistorsies bestaan. Verder lijken illegale praktijken als fraude en smokkel ondanks de toegenomen inspanningen van de lidstaten niet substantieel af te nemen.

| 7.2 | Het Comité is het ermee eens dat meer convergentie zal bijdragen tot het terugdringen van fraude en concurrentiedistorsies. Voorts is weliswaar overeengekomen om de minimumtarieven aan de inflatie aan te passen, maar over andere kwesties kon men het niet eens worden (zie noot 3). Er bestaat evenwel geen goede reden waarom de Commissie de lidstaten niet zou voorstellen om veranderingen aan te brengen in de huidige structuren en het accijnzenstelsel. |
| --- | --- |

7.2

Het Comité is het ermee eens dat meer convergentie zal bijdragen tot het terugdringen van fraude en concurrentiedistorsies. Voorts is weliswaar overeengekomen om de minimumtarieven aan de inflatie aan te passen, maar over andere kwesties kon men het niet eens worden (zie noot 3). Er bestaat evenwel geen goede reden waarom de Commissie de lidstaten niet zou voorstellen om veranderingen aan te brengen in de huidige structuren en het accijnzenstelsel.

| 7.3 | Gezien de forse verschillen die er momenteel in de Unie op het gebied van directe en indirecte belastingen bestaan, is het onrealistisch te verwachten dat er snel een volledig nieuw systeem zal komen. Wel is het tijd om voorstellen te doen voor een nieuw stelsel, dat stap voor stap over een langere periode zou kunnen worden ingevoerd. |
| --- | --- |

7.3

Gezien de forse verschillen die er momenteel in de Unie op het gebied van directe en indirecte belastingen bestaan, is het onrealistisch te verwachten dat er snel een volledig nieuw systeem zal komen. Wel is het tijd om voorstellen te doen voor een nieuw stelsel, dat stap voor stap over een langere periode zou kunnen worden ingevoerd.

| 7.4 | Uitgangspunt dient te zijn dat een drank of als gegist of als gedistilleeerd product moet worden belast. Gegiste dranken zijn van natuurlijke, agrarische oorsprong en als voedingsmiddel bestemd. Zij worden uitsluitend geproduceerd door gisting van druiven, granen en vlezige vruchten als bessen. Daartegenover staan dranken die gedistilleerd zijn of met gedistilleerde dranken of andere gedistilleerde vloeistoffen zijn vermengd, alsook alcoholhoudende dranken waarvan de productie niet aan specifieke regels onderworpen is. |
| --- | --- |

7.4

Uitgangspunt dient te zijn dat een drank of als gegist of als gedistilleeerd product moet worden belast. Gegiste dranken zijn van natuurlijke, agrarische oorsprong en als voedingsmiddel bestemd. Zij worden uitsluitend geproduceerd door gisting van druiven, granen en vlezige vruchten als bessen. Daartegenover staan dranken die gedistilleerd zijn of met gedistilleerde dranken of andere gedistilleerde vloeistoffen zijn vermengd, alsook alcoholhoudende dranken waarvan de productie niet aan specifieke regels onderworpen is.

| 7.5 | Vooral dient te worden gelet op de consequenties voor de GMO-wijn (16). De wijnsector heeft al met veel problemen te kampen (er wordt in veel lidstaten minder wijn gedronken en wijn uit derde landen valt steeds beter in de smaak). Andere dranken stuiten overigens op soortgelijke problemen. |
| --- | --- |

7.5

Vooral dient te worden gelet op de consequenties voor de GMO-wijn (16). De wijnsector heeft al met veel problemen te kampen (er wordt in veel lidstaten minder wijn gedronken en wijn uit derde landen valt steeds beter in de smaak). Andere dranken stuiten overigens op soortgelijke problemen.

| 7.5.1 | In aansluiting op het voorgaande dient erop te worden gewezen dat wijn een belangrijke aanvullende landbouwactiviteit is. Veel wijnbouwers, ongeacht het product dat zij leveren aan landbouwcoöperaties of groothandels, produceren wijn voor eigen gebruik, en verkopen het eventuele overschot aan een kleine kring particulieren in hun regio. Krachtens artikel 10 van Richtlijn 92/83 van de Raad staat het de lidstaten overigens reeds vrij om een accijnsvrijstelling te verlenen voor wijn die door particulieren wordt geproduceerd voor persoonlijke consumptie (zelf, familie of gasten — zolang er maar niet wordt verkocht) (17). Voorts kunnen de lidstaten ex artikel 29 van Richtlijn 92/12/EEG kleine wijnproducenten (18) vrijstellen van de verplichtingen in verband met verplaatsingen van en toezicht op hun producten. Verlenen de lidstaten deze vrijstellingen niet, dan zou de wijnsector, die nu al moet concurreren met wijn uit derde landen, hiervan een bijkomend economisch nadeel ondervinden. In dat geval valt er zeker aan te denken om wijn uit te sluiten van de accijnsheffing. |
| --- | --- |

7.5.1

In aansluiting op het voorgaande dient erop te worden gewezen dat wijn een belangrijke aanvullende landbouwactiviteit is. Veel wijnbouwers, ongeacht het product dat zij leveren aan landbouwcoöperaties of groothandels, produceren wijn voor eigen gebruik, en verkopen het eventuele overschot aan een kleine kring particulieren in hun regio. Krachtens artikel 10 van Richtlijn 92/83 van de Raad staat het de lidstaten overigens reeds vrij om een accijnsvrijstelling te verlenen voor wijn die door particulieren wordt geproduceerd voor persoonlijke consumptie (zelf, familie of gasten — zolang er maar niet wordt verkocht) (17). Voorts kunnen de lidstaten ex artikel 29 van Richtlijn 92/12/EEG kleine wijnproducenten (18) vrijstellen van de verplichtingen in verband met verplaatsingen van en toezicht op hun producten. Verlenen de lidstaten deze vrijstellingen niet, dan zou de wijnsector, die nu al moet concurreren met wijn uit derde landen, hiervan een bijkomend economisch nadeel ondervinden. In dat geval valt er zeker aan te denken om wijn uit te sluiten van de accijnsheffing.

| 7.6 | De Commissie zou daarom voor iedere categorie alcoholhoudende dranken een minimumtarief moeten vaststellen, met andere woorden één voor gegiste en één voor gedistilleerde dranken. Verder stelt het Comité voor dat binnen de afzonderlijke categorieën de accijns op basis van het alcoholpercentage wordt vastgesteld. Over een hoeveelheid product met 40 % (19) alcohol zou in vergelijking met dezelfde hoeveelheid product met slechts 10 % alcohol bijv. vier maal meer moeten worden geheven. |
| --- | --- |

7.6

De Commissie zou daarom voor iedere categorie alcoholhoudende dranken een minimumtarief moeten vaststellen, met andere woorden één voor gegiste en één voor gedistilleerde dranken. Verder stelt het Comité voor dat binnen de afzonderlijke categorieën de accijns op basis van het alcoholpercentage wordt vastgesteld. Over een hoeveelheid product met 40 % (19) alcohol zou in vergelijking met dezelfde hoeveelheid product met slechts 10 % alcohol bijv. vier maal meer moeten worden geheven.

| 7.7 | Aan gegiste dranken kleeft een specifiek probleem dat andere soorten dranken niet kennen: het alcoholpercentage varieert afhankelijk van diverse factoren die invloed hebben op de grondstoffen en op de productiewijze. Daarom moet er voor deze dranken een wat flexibelere regeling komen. Zij zouden bijv., op basis van het alcoholpercentage, in tariefgroepen kunnen worden onderverdeeld teneinde te vermijden dat het werk van wijnproducenten en –handelaren nodeloos wordt bemoeilijkt. |
| --- | --- |

7.7

Aan gegiste dranken kleeft een specifiek probleem dat andere soorten dranken niet kennen: het alcoholpercentage varieert afhankelijk van diverse factoren die invloed hebben op de grondstoffen en op de productiewijze. Daarom moet er voor deze dranken een wat flexibelere regeling komen. Zij zouden bijv., op basis van het alcoholpercentage, in tariefgroepen kunnen worden onderverdeeld teneinde te vermijden dat het werk van wijnproducenten en –handelaren nodeloos wordt bemoeilijkt.

| 7.8 | Met dat systeem zouden de lidstaten verder de mogelijkheid behouden om een nultarief op wijn en alle andere gegiste dranken toe te passen. |
| --- | --- |

7.8

Met dat systeem zouden de lidstaten verder de mogelijkheid behouden om een nultarief op wijn en alle andere gegiste dranken toe te passen.

| 7.9 | Verder zou het accijnzenstelsel echt worden vereenvoudigd zonder dat fraudemogelijkheden toenemen en daarnaast zouden de lidstaten de mogelijkheid behouden om sterk uiteenlopende tarieven toe te passen. |
| --- | --- |

7.9

Verder zou het accijnzenstelsel echt worden vereenvoudigd zonder dat fraudemogelijkheden toenemen en daarnaast zouden de lidstaten de mogelijkheid behouden om sterk uiteenlopende tarieven toe te passen.

| 7.10 | In dit systeem zou het niet nodig zijn om te proberen het groeiende aantal nieuwe producten in te passen in een structuur die voor hen ongeschikt is. Zij zouden eenvoudigweg op basis van het alcoholpercentage worden belast. |
| --- | --- |

7.10

In dit systeem zou het niet nodig zijn om te proberen het groeiende aantal nieuwe producten in te passen in een structuur die voor hen ongeschikt is. Zij zouden eenvoudigweg op basis van het alcoholpercentage worden belast.

| 7.11 | Verder zou het huidige accijnzenstelsel daardoor worden verstevigd, is er geen sprake meer van significante scheeftrekkingen en zouden problemen in verband met de GN zijn opgelost. |
| --- | --- |

7.11

Verder zou het huidige accijnzenstelsel daardoor worden verstevigd, is er geen sprake meer van significante scheeftrekkingen en zouden problemen in verband met de GN zijn opgelost.

| 7.12 | Zoals boven opgemerkt vormen alcohol en volksgezondheid tot op zekere hoogte een bron van zorg. Onder het voorgestelde systeem, waarin alcohol dus ongeacht de drank in kwestie op uniforme wijze wordt belast, zouden de fiscale lasten het zwaarste zijn voor de dranken met de meeste alcohol, waarbij de oorsprong (zuiver gedistilleerd of gegist) als uitgangspunt dient. De „volksgezondheidsboodschap” dat gegeven de voordelen van matig alcoholgebruik en de schadelijke effecten van alcoholmisbruik in de eerste plaats de consumptiepatronen bepalend zijn, zou zodoende veel beter uit de verf komen. |
| --- | --- |

7.12

Zoals boven opgemerkt vormen alcohol en volksgezondheid tot op zekere hoogte een bron van zorg. Onder het voorgestelde systeem, waarin alcohol dus ongeacht de drank in kwestie op uniforme wijze wordt belast, zouden de fiscale lasten het zwaarste zijn voor de dranken met de meeste alcohol, waarbij de oorsprong (zuiver gedistilleerd of gegist) als uitgangspunt dient. De „volksgezondheidsboodschap” dat gegeven de voordelen van matig alcoholgebruik en de schadelijke effecten van alcoholmisbruik in de eerste plaats de consumptiepatronen bepalend zijn, zou zodoende veel beter uit de verf komen.

Brussel, 18 januari 2006.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Europees Economisch en Sociaal Comité over de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken (ingevolge artikel 8 van de Richtlijn van de Raad 92/84/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken, (COM(2004) 223 def.) .

1

(2)  Zie de Raadsrichtlijn 92/84/EEG betreffende de onderlinge aanpassing van de accijnstarieven voor alcohol en alcoholhoudende dranken; PB L 316 van 31 oktober 1992.

2

(3)  Richtlijn 92/83/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 betreffende de harmonisatie van de structuur van de accijns op alcohol en alcoholhoudende dranken (PB L 316 van 31 oktober 1992). Aandacht verdienen onder meer de volgende vragen: mogen mousserende en niet-mousserende wijnen nog steeds met verschillende tarieven worden belast? Moeten de GN-codes worden geactualiseerd? Mogen gelijksoortige producten in verschillende categorieën worden ingedeeld?

3

(4)  In de EU-15 van 2001 bedroeg het desbetreffende bedrag meer dan 25 miljard euro; qua BBP-percentage schoorde Finland het hoogst (0,96 %) en Italië (0,06 %) het laagst.

4

(5)  De accijnzen op alcoholhoudende dranken variëren tussen de lidstaten met maximaal factor 15,9 voor bier en „tussenproducten” en maximaal factor 9,2 voor gedistilleerde dranken. Een dergelijke vergelijking kan niet voor wijn, inclusief mousserende wijn, worden gemaakt omdat wijnen in 15 van de 25 lidstaten niet zijn belast en in twee lidstaten een minimumaccijns (ongeveer 2 eurocent) wordt geheven.

5

(6)  Deze accijnzen worden betaald in het land van aankoop.

6

(7)  Wijn en bier zijn tot op zekere hoogte gelijksoortig: zie het HVJ, zaken C-170/78 en C-166/98.

7

(8)  Uitgangspunt is dus het alcoholgehalte; wat bier, wijn en tussenproducten betreft wordt gekeken naar het alcoholgehalte waarmee deze dranken in de regel worden verkocht.

8

(9)  Dit werd telkens in de eerste plaats veroorzaakt door het feit dat de burgers in de betrokken lidstaten gebruik maakten van hun (interne-markt)recht om in andere lidstaten te kopen.

9

(10)  Denemarken, Estland, Finland, Ierland en Zweden.

10

(11)  Conclusies van vergadering 2651 (12 april 2005)

11

(12)  Tijdens dezelfde ECOFIN-vergadering werd de Commissie verzocht met voorstellen te komen om de huidige minimumtarieven overeenkomstig de inflatie van de afgelopen jaren te verhogen. Dat besluit zal een groot aantal lidstaten ertoe dwingen om de tarieven voor bepaalde alcoholhoudende dranken te verhogen. De Commissie beseft dan sommige lidstaten moeilijkheden zullen ondervinden bij het doorvoeren van de verhoging en eventueel derogaties en/of overgangsperiodes nodig zullen hebben.

12

(13)  European School Survey Project on Alcohol and on Drugs (ESPAD) (2003)

13

(14)  „Obesitas in Europa — rol en verantwoordelijkheid van de partners uit het maatschappelijk middenveld” (PB C 24 van 31.1.2006)

14

(15)  Het DG Volksgezondheid werkt momenteel aan een voorstel voor een alcoholstrategie. Waarschijnlijk zal die studie voorlopig nog niet afgerond zijn.

15

(16)  Gemeenschappelijke marktordening wijn.

16

(17)  Krachtens deze richtlijn kunnen dezelfde vrijstellingen worden verleend voor bier (artikel 6) of andere soorten gegiste dranken.

17

(18)  Zij die gemiddeld minder dan 100 000 liter wijn per jaar produceren.

18

(19)  Het gaat hier om het alcoholpercentage per volume-eenheid.

19

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Verworpen wijzigingsvoorstellen

De volgende wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de behandeling van het advies verworpen, hoewel er meer dan een kwart van de stemmen voor werd uitgebracht:

Par. 7.5 als volgt wijzigen:

„Vooral dient te worden gelet op de consequenties voor de GMO-wijn. De wijnsector heeft al met veel problemen te kampen (er wordt in veel lidstaten minder wijn gedronken en wijn uit derde landen valt steeds beter in de smaak). Andere gegiste dranken kunnen overigens op soortgelijke problemen stuiten. Los daarvan wettigt het aangetoonde positieve effect op de gezondheid van matig gebruik van gegist product de onderverdeling in de categorieën gegist en gedistilleerd. Daarbij staat het de lidstaten vrij om binnen iedere categorie op basis van het alcoholpercentage en ongeacht de soort drank een minimumtarief vast te stellen”.

Motivering

Gegeven de agrarische oorsprong, het gebruik voor voedingsdoeleinden en het positieve gezondheidseffect van matige consumptie moeten gegiste dranken als wijn, bier of cider (die veelal voor dezelfde consumptiepatronen staan) op dezelfde wijze worden behandeld. Bovendien heeft een uniforme heffingsgrondslag geen zin als voorbij wordt gegaan aan het type drank of de productiewijze, maar voor een van de dranken, namelijk wijn, een uitzondering wordt gemaakt op grond van criteria die net zo goed van toepassing zijn op de andere gegiste dranken (cider en bier). Zie in dit verband het op 19 december goedgekeurde advies.

Stemuitslag

stemmen vóór: 46

stemmen tegen: 50

onthoudingen: 23

Paragraaf 7.5.1

als volgt wijzigen:

„In aansluiting op het voorgaande dient erop te worden gewezen dat wijn een belangrijke aanvullende landbouwactiviteit is en dat de kleinschalige, ambachtelijke productie van bier of cider ook deel uitmaakt van de Europese cultuur. Veel wijnbouwers, ongeacht het product dat zij leveren aan landbouwcoöperaties of groothandels, produceren wijn voor eigen gebruik, en verkopen het eventuele overschot aan een kleine kring particulieren in hun regio. Hetzelfde geldt voor kleine producenten van cider of bier die voor huiselijke of privé-consumptie zijn bedoeld. Indien er accijns zou worden geheven op wijn, dan zou ieder wijnproducerend land honderdduizenden kleine wijnboeren moeten onderwerpen aan een controle op de accijnsheffing: dit zou de lidstaten op veel te hoge kosten jagen, zeker in verhouding tot de geringe opbrengst. Bovendien zou wijn een aantal sectoren, die nu al moeten concurreren met derde landen, hiervan een economisch nadeel ondervinden. Derhalve zouden deze dranken moeten worden uitgesloten van de accijnsheffing, en zou er een nultarief voor moeten gelden.”

Motivering

De in deze paragraaf aangevoerde argumenten gelden ook voor de ambachtelijke productie van andere producten, waarvoor krachtens de Richtlijnen 92/83/EG en 92/84/EG eventueel een lager tarief zou kunnen gelden. De argumenten om de uitzonderingsregeling alleen voor wijn te laten gelden overtuigen niet; ook soortgelijke producten zouden hieronder moeten vallen, zodat de discriminatoire effecten van Richtlijn 92/84/EG worden vermeden.

Stemuitslag

stemmen vóór: 52

stemmen tegen: 65

onthoudingen: 8

Par. 7.11 als volgt aan te vullen:

| 7.11 | Werkelijke vereenvoudigingen van het accijnzenstelsel voor alcoholhoudende dranken zijn uiterst wenselijk, maar wel dient te worden beseft dat:






  — | 1) | er vanwege de uiteenlopende basistarieven van de lidstaten weinig uitzicht bestaat op het terugdringen van fraude en smokkel; |
| --- | --- | --- | --- |

7.11

Werkelijke vereenvoudigingen van het accijnzenstelsel voor alcoholhoudende dranken zijn uiterst wenselijk, maar wel dient te worden beseft dat:

—

1)

er vanwege de uiteenlopende basistarieven van de lidstaten weinig uitzicht bestaat op het terugdringen van fraude en smokkel;

| — | 2) | een uniform, op het alcoholpercentage gebaseerd tarief ertoe kan leiden dat:






  — | nieuwe vormen van fraude zich zullen aandienen omdat men eenvoudigweg zijn toevlucht tot andere productiemethoden en alcoholpercentages zal nemen; |
| --- | --- | --- | --- |

—

2)

een uniform, op het alcoholpercentage gebaseerd tarief ertoe kan leiden dat:

—

nieuwe vormen van fraude zich zullen aandienen omdat men eenvoudigweg zijn toevlucht tot andere productiemethoden en alcoholpercentages zal nemen;

| — | wijnproducenten met veel rompslomp zullen worden opgezadeld wanneer hun wijnen verschillende alcoholpercentages bevatten; |
| --- | --- |

—

wijnproducenten met veel rompslomp zullen worden opgezadeld wanneer hun wijnen verschillende alcoholpercentages bevatten;

| — | erkende entrepothouders om dezelfde reden forse lasten kunnen ondervinden wanneer zij iedere keer bij afgifte van producten om accijnsredenen per soort product moeten rekenen; |
| --- | --- |

—

erkende entrepothouders om dezelfde reden forse lasten kunnen ondervinden wanneer zij iedere keer bij afgifte van producten om accijnsredenen per soort product moeten rekenen;

| — | 3) | in het voorgestelde systeem geen onderscheid wordt gemaakt op basis van de aard van het product (gegist of gedistilleerd). Hierdoor loopt de EG inkomsten mis omdat het systeem een matigend effect heeft op de accijnzen op gedistilleerde dranken; |
| --- | --- | --- |

—

3)

in het voorgestelde systeem geen onderscheid wordt gemaakt op basis van de aard van het product (gegist of gedistilleerd). Hierdoor loopt de EG inkomsten mis omdat het systeem een matigend effect heeft op de accijnzen op gedistilleerde dranken;

| — | de accijnzen op wijn, indien deze drank in het nieuwe stelsel wordt opgenomen, fors zullen toenemen, terwijl de sector met steeds hevigere concurrentie uit derde landen wordt geconfronteerd. Daarom is er alle reden om wijn in een aparte categorie onder te brengen met een nultarief. |
| --- | --- |

—

de accijnzen op wijn, indien deze drank in het nieuwe stelsel wordt opgenomen, fors zullen toenemen, terwijl de sector met steeds hevigere concurrentie uit derde landen wordt geconfronteerd. Daarom is er alle reden om wijn in een aparte categorie onder te brengen met een nultarief.

Stemuitslag

stemmen vóór: 35

stemmen tegen: 75

onthoudingen: 12.

---

| 21.3.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 69/16 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 69/16

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad en het Europees Parlement betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden van openbare elektronischecommunicatiediensten en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG”

(COM(2005) 438 final — 2005/0182 (COD))

(2006/C 69/04)

De Raad van de Europese Unie heeft op 16 november 2005 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het bovengenoemde voorstel.

Op 27 september 2005 heeft het bureau van het Europees Economisch en Sociaal Comité de gespecialiseerde afdeling Vervoer, energie, infrastructuur en informatiemaatschappij met de desbetreffende voorbereidende werkzaamheden belast. (Rapporteur: de heer HERNÁNDEZ BATALLER).

Gezien de urgentie van de werkzaamheden heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité tijdens zijn op 18 en 19 januari gehouden 423e zitting (vergadering van 19 januari) de heer HERNÁNDEZ BATALLER als algemeen rapporteur aangewezen en vervolgens het onderhavige advies met 92 stemmen vóór en 17 stemmen tegen, bij 17 onthoudingen, goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Comité geeft uiting aan zijn bevreemding en bezorgheid over het feit dat er een normatief voorstel wordt ingediend van deze aard, omdat de inhoud ervan te ver gaat en de grondrechten aantast. |
| --- | --- |

1.1

Het Comité geeft uiting aan zijn bevreemding en bezorgheid over het feit dat er een normatief voorstel wordt ingediend van deze aard, omdat de inhoud ervan te ver gaat en de grondrechten aantast.

| 1.2 | De behandeling die de mensenrechten, in het bijzonder het recht op privacy in het voorstel ten deel valt, is niet adequaat en kan in bepaalde opzichten problemen opleveren. |
| --- | --- |

1.2

De behandeling die de mensenrechten, in het bijzonder het recht op privacy in het voorstel ten deel valt, is niet adequaat en kan in bepaalde opzichten problemen opleveren.

| 1.3 | Het gevaar bestaat dat het vertrouwen van de gebruikers van electronische communicatie wordt ondergraven en dat hun bereidheid om ICT te gebruiken afneemt. Dit verlies aan vertrouwen van de consumenten brengt het gevaar met zich mee dat de ontwikkeling van de informatiemaatschappij op de lange termijn wordt afgeremd, waardoor ook de strategie van Lissabon gevaar loopt. |
| --- | --- |

1.3

Het gevaar bestaat dat het vertrouwen van de gebruikers van electronische communicatie wordt ondergraven en dat hun bereidheid om ICT te gebruiken afneemt. Dit verlies aan vertrouwen van de consumenten brengt het gevaar met zich mee dat de ontwikkeling van de informatiemaatschappij op de lange termijn wordt afgeremd, waardoor ook de strategie van Lissabon gevaar loopt.

| 1.4 | Het EESC betwijfelt of het voorstel wel helemaal voldoet aan het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, aangezien er geen redenen worden gegeven die aannemelijk maken dat de doelstelling in kwestie het best door de Gemeenschap zelf kan worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

1.4

Het EESC betwijfelt of het voorstel wel helemaal voldoet aan het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, aangezien er geen redenen worden gegeven die aannemelijk maken dat de doelstelling in kwestie het best door de Gemeenschap zelf kan worden verwezenlijkt.

| 1.5 | De extra kosten die de aanbieders zullen moeten maken om de in het voorstel genoemde verplichtingen na te komen inzake bewaring en overdracht van gegevens, zouden moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien. |
| --- | --- |

1.5

De extra kosten die de aanbieders zullen moeten maken om de in het voorstel genoemde verplichtingen na te komen inzake bewaring en overdracht van gegevens, zouden moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien.

| 1.6 | Om bovengenoemde redenen dient dit voorstel, dat volgens het EESC de grondrechten niet in hun geheel eerbiedigt, evenmin als de regels voor toegang, gebruik of uitwisseling van gegevens, ingrijpend te worden gewijzigd. |
| --- | --- |

1.6

Om bovengenoemde redenen dient dit voorstel, dat volgens het EESC de grondrechten niet in hun geheel eerbiedigt, evenmin als de regels voor toegang, gebruik of uitwisseling van gegevens, ingrijpend te worden gewijzigd.

2.   Motivering

2.1   Achtergrond

| 2.1.1 | Er bestaan al allerlei communautaire bepalingen inzake de verplichtingen van aanbieders van diensten. Het gaat hier om gegevens volgens artikel 1, in samenhang met artikel 2, sub a) van Richtlijn 95/46/EG van 24 oktober 1995 (1). Deze richtlijn gaat over de algemene verplichtingen van de lidstaten om bij de verwerking van persoonsgegevens de bescherming van de persoonlijke levenssfeer te waarborgen. |
| --- | --- |

2.1.1

Er bestaan al allerlei communautaire bepalingen inzake de verplichtingen van aanbieders van diensten. Het gaat hier om gegevens volgens artikel 1, in samenhang met artikel 2, sub a) van Richtlijn 95/46/EG van 24 oktober 1995 (1). Deze richtlijn gaat over de algemene verplichtingen van de lidstaten om bij de verwerking van persoonsgegevens de bescherming van de persoonlijke levenssfeer te waarborgen.

| 2.1.2 | Richtlijn 2002/58/EG van 12 juli 2002 (2) is speciaal bedoeld om de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie te regelen, en over het voorstel voor deze Richtlijn heeft het Comité zich indertijd uitgesproken (3). |
| --- | --- |

2.1.2

Richtlijn 2002/58/EG van 12 juli 2002 (2) is speciaal bedoeld om de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie te regelen, en over het voorstel voor deze Richtlijn heeft het Comité zich indertijd uitgesproken (3).

| 2.1.3 | Het beginsel dat ten grondslag ligt aan deze richtlijnen houdt in dat gegevens moeten worden gewist op het moment dat het bewaren ervan niet meer gerechtvaardigd is. Richtlijn 2002/58/EG waarborgt dat aanbieders van openbare elektronische communicatiediensten toereikende maatregelen nemen om de veiligheid van hun diensten op peil te houden, en de lidstaten moeten het vertrouwelijke karakter van de elektronische communicatie waarborgen door te verbieden dat anderen dan gebruikers — behalve aanbieders loor factureringsdoeleinden, en ook dan niet langer dan absoluut noodzakelijk is — de informatie beluisteren, opnemen en opslaan. De verkeers- en locatiegegevens mogen uitsluitend anoniem en met instemming van de abonnees worden verwerkt. |
| --- | --- |

2.1.3

Het beginsel dat ten grondslag ligt aan deze richtlijnen houdt in dat gegevens moeten worden gewist op het moment dat het bewaren ervan niet meer gerechtvaardigd is. Richtlijn 2002/58/EG waarborgt dat aanbieders van openbare elektronische communicatiediensten toereikende maatregelen nemen om de veiligheid van hun diensten op peil te houden, en de lidstaten moeten het vertrouwelijke karakter van de elektronische communicatie waarborgen door te verbieden dat anderen dan gebruikers — behalve aanbieders loor factureringsdoeleinden, en ook dan niet langer dan absoluut noodzakelijk is — de informatie beluisteren, opnemen en opslaan. De verkeers- en locatiegegevens mogen uitsluitend anoniem en met instemming van de abonnees worden verwerkt.

| 2.1.4 | Volgens artikel 15 van Richtlijn 2002/58/EG mogen de lidstaten bij wijze van uitzondering gegevens bewaren indien dit noodzakelijk, proportioneel en redelijk wordt geacht voor de vervolging van strafbare feiten. De lidstaten hebben tijdens de onderhandelingen over de richtlijn over gegevensbescherming in de communicatiesector geen overeenstemming kunnen bereiken over de bewaringstermijn, waardoor het onmogelijk was om deze termijn vast te stellen. |
| --- | --- |

2.1.4

Volgens artikel 15 van Richtlijn 2002/58/EG mogen de lidstaten bij wijze van uitzondering gegevens bewaren indien dit noodzakelijk, proportioneel en redelijk wordt geacht voor de vervolging van strafbare feiten. De lidstaten hebben tijdens de onderhandelingen over de richtlijn over gegevensbescherming in de communicatiesector geen overeenstemming kunnen bereiken over de bewaringstermijn, waardoor het onmogelijk was om deze termijn vast te stellen.

| 2.1.5 | Op 25 maart 2004 is de Europese Raad nagegaan of het mogelijk is om normen vast te stellen voor het bewaren van gegevens die zijn gegenereerd door de aanbieders van elektronische communicatiediensten. In aansluiting hierop hebben vier lidstaten (Frankrijk, Ierland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden) een initiatief gepresenteerd voor een door de Raad aan te nemen kaderbesluit over de bewaring van gegevens die zijn verwerkt en opgeslagen in verband met het aanbieden van openbare elektronische-communicatiediensten of gegevens in openbare communicatienetwerken met het oog op het voorkómen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van criminaliteit en strafbare feiten, daaronder begrepen terrorisme. |
| --- | --- |

2.1.5

Op 25 maart 2004 is de Europese Raad nagegaan of het mogelijk is om normen vast te stellen voor het bewaren van gegevens die zijn gegenereerd door de aanbieders van elektronische communicatiediensten. In aansluiting hierop hebben vier lidstaten (Frankrijk, Ierland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden) een initiatief gepresenteerd voor een door de Raad aan te nemen kaderbesluit over de bewaring van gegevens die zijn verwerkt en opgeslagen in verband met het aanbieden van openbare elektronische-communicatiediensten of gegevens in openbare communicatienetwerken met het oog op het voorkómen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van criminaliteit en strafbare feiten, daaronder begrepen terrorisme.

| 2.1.6 | Dit voorstel is verworpen door het Europees Parlement, dat twijfels koesterde aan de rechtsgrondslag en de evenredigheid van het besluit en zich bovendien afvroeg of dit niet indruist tegen artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (4). |
| --- | --- |

2.1.6

Dit voorstel is verworpen door het Europees Parlement, dat twijfels koesterde aan de rechtsgrondslag en de evenredigheid van het besluit en zich bovendien afvroeg of dit niet indruist tegen artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (4).

2.2   Het voorstel van de Commissie

| 2.2.1 | De Commissie legt het Europees Parlement en de Raad een voorstel voor een richtlijn voor, met als rechtsgrondslag artikel 95 van het EG-Verdrag, betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden van openbare elektronischecommunicatiediensten, en waarmee tevens wordt beoogd Richtlijn 2002/58/EG te wijzigen. |
| --- | --- |

2.2.1

De Commissie legt het Europees Parlement en de Raad een voorstel voor een richtlijn voor, met als rechtsgrondslag artikel 95 van het EG-Verdrag, betreffende de bewaring van gegevens die zijn verwerkt in verband met het aanbieden van openbare elektronischecommunicatiediensten, en waarmee tevens wordt beoogd Richtlijn 2002/58/EG te wijzigen.

| 2.2.2 | Het is een normatief instrument voor de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten dat, met het oog op het voorkómen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van bepaalde criminele activiteiten (in het bijzonder terrorisme en georganiseerde misdaad), voor de aanbieders van openbare elektronische communicatiediensten verplichtingen bevat voor het opslaan en verwerken van gegevens (artikel 1, lid 1). |
| --- | --- |

2.2.2

Het is een normatief instrument voor de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten dat, met het oog op het voorkómen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van bepaalde criminele activiteiten (in het bijzonder terrorisme en georganiseerde misdaad), voor de aanbieders van openbare elektronische communicatiediensten verplichtingen bevat voor het opslaan en verwerken van gegevens (artikel 1, lid 1).

| 2.2.3 | Het voorstel gaat over verkeers- en locatiegegevens van natuurlijke en rechtspersonen die via deze diensten gegevens verzenden of ontvangen. Het voorstel raakt echter niet aan de inhoud van de communicatie (artikel 1, lid 2). |
| --- | --- |

2.2.3

Het voorstel gaat over verkeers- en locatiegegevens van natuurlijke en rechtspersonen die via deze diensten gegevens verzenden of ontvangen. Het voorstel raakt echter niet aan de inhoud van de communicatie (artikel 1, lid 2).

| 2.2.4 | Het voorstel eist van de lidstaten dat zij de maatregelen nemen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de aanbieders van deze diensten de gegevens in kwestie bewaren en overeenkomstig de doelstellingen van het voorstel doorgeven aan de nationale autoriteiten die bevoegd zijn inzake misdaadpreventie en -bestrijding (artikel 3). |
| --- | --- |

2.2.4

Het voorstel eist van de lidstaten dat zij de maatregelen nemen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de aanbieders van deze diensten de gegevens in kwestie bewaren en overeenkomstig de doelstellingen van het voorstel doorgeven aan de nationale autoriteiten die bevoegd zijn inzake misdaadpreventie en -bestrijding (artikel 3).

| 2.2.5 | Tevens wordt in het voorstel aangegeven welke categorieën gegevens moeten worden bewaard, te weten de verzender en de ontvanger van de communicatie, het tijdstip en de duur van de communicatie, het soort communicatie, de locatie van de gebruikers enz. (artikel 4 en bijlage). |
| --- | --- |

2.2.5

Tevens wordt in het voorstel aangegeven welke categorieën gegevens moeten worden bewaard, te weten de verzender en de ontvanger van de communicatie, het tijdstip en de duur van de communicatie, het soort communicatie, de locatie van de gebruikers enz. (artikel 4 en bijlage).

| 2.2.6 | Ook wordt bepaald dat de gegevens van vaste of mobiele telefoons een jaar worden bewaard, en internetgegevens zes maanden (artikel 7). |
| --- | --- |

2.2.6

Ook wordt bepaald dat de gegevens van vaste of mobiele telefoons een jaar worden bewaard, en internetgegevens zes maanden (artikel 7).

| 2.2.7 | Tevens wordt bepaald dat de door de aanbieders bewaarde gegevens op verzoek aan de bevoegde nationale autoriteiten moeten worden doorgegeven (artikel 8) en dat de lidstaten jaarlijks bepaalde statistische gegevens op dit gebied aan de Europese Commissie moeten verstrekken (artikel 9). |
| --- | --- |

2.2.7

Tevens wordt bepaald dat de door de aanbieders bewaarde gegevens op verzoek aan de bevoegde nationale autoriteiten moeten worden doorgegeven (artikel 8) en dat de lidstaten jaarlijks bepaalde statistische gegevens op dit gebied aan de Europese Commissie moeten verstrekken (artikel 9).

| 2.2.8 | Tot slot wordt bepaald dat de nationale overheden aan de aanbieders van communicatie alle extra kosten moeten vergoeden die laatstgenoemden hebben gemaakt voor het bewaren en doorgeven van de gegevens in kwestie (artikel 10). |
| --- | --- |

2.2.8

Tot slot wordt bepaald dat de nationale overheden aan de aanbieders van communicatie alle extra kosten moeten vergoeden die laatstgenoemden hebben gemaakt voor het bewaren en doorgeven van de gegevens in kwestie (artikel 10).

2.3   Algemene opmerkingen

| 2.3.1 | Het Comité geeft uiting aan zijn bevreemding en bezorgheid over het feit dat er een normatief voorstel wordt ingediend van deze aard, omdat de inhoud ervan te ver gaat en de grondrechten aantast. |
| --- | --- |

2.3.1

Het Comité geeft uiting aan zijn bevreemding en bezorgheid over het feit dat er een normatief voorstel wordt ingediend van deze aard, omdat de inhoud ervan te ver gaat en de grondrechten aantast.

| 2.3.2 | In haar voorstel maakt de Commissie van de thans bestaande nationale maatregelen op het gebied van de openbare veiligheid „maatregelen van gelijke werking” (belemmeringen voor de interne telecommunicatiemarkt) die overeenkomstig het bepaalde in artikel 14 van het EG-Verdrag moeten worden weggenomen. |
| --- | --- |

2.3.2

In haar voorstel maakt de Commissie van de thans bestaande nationale maatregelen op het gebied van de openbare veiligheid „maatregelen van gelijke werking” (belemmeringen voor de interne telecommunicatiemarkt) die overeenkomstig het bepaalde in artikel 14 van het EG-Verdrag moeten worden weggenomen.

| 2.3.3 | Het voorstel zal verstrekkende gevolgen hebben voor de integriteit van alle gebruikers van elektronische communicatiediensten. Daarmee bestaat het gevaar dat het vertrouwen van de klanten wordt ondergraven en dat hun bereidheid afneemt om van ICT in het algemeen gebruik te maken en nieuwe elektronische diensten te gaan gebruiken. Dit verlies aan vertrouwen van de consumenten brengt het gevaar met zich mee dat de ontwikkeling van de informatiemaatschappij op de lange termijn wordt afgeremd, waardoor ook de strategie van Lissabon gevaar loopt. |
| --- | --- |

2.3.3

Het voorstel zal verstrekkende gevolgen hebben voor de integriteit van alle gebruikers van elektronische communicatiediensten. Daarmee bestaat het gevaar dat het vertrouwen van de klanten wordt ondergraven en dat hun bereidheid afneemt om van ICT in het algemeen gebruik te maken en nieuwe elektronische diensten te gaan gebruiken. Dit verlies aan vertrouwen van de consumenten brengt het gevaar met zich mee dat de ontwikkeling van de informatiemaatschappij op de lange termijn wordt afgeremd, waardoor ook de strategie van Lissabon gevaar loopt.

| 2.3.4 | Het is moeilijk om begrip op te brengen voor de de manier waarop in het voorstel wordt omgesprongen met de grondrechten, en in het bijzonder het recht op privacy. De Commissie gebruikt twee maatstaven voor wettelijkheid en voert een eigenaardige test uit waaruit ze opmaakt dat het voorstel geen inbreuk vormt op de grondrechten. |
| --- | --- |

2.3.4

Het is moeilijk om begrip op te brengen voor de de manier waarop in het voorstel wordt omgesprongen met de grondrechten, en in het bijzonder het recht op privacy. De Commissie gebruikt twee maatstaven voor wettelijkheid en voert een eigenaardige test uit waaruit ze opmaakt dat het voorstel geen inbreuk vormt op de grondrechten.

| 2.3.5 | Ten eerste maakt zij gebruik van artikel 15, lid 1, dat weliswaar in Richtlijn 2002/58/EG staat, maar dat een bijna letterlijke weergave is van bepalingen uit het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (artikelen 4 en 12) en het Europese mensenrechtenverdrag (artikel 9, lid 10, en artikel 11). Deze bepalingen zijn al op overvloedige en uitputtende wijze geïnterpreteerd door de bevoegde organen en rechterlijke machten, en het is dan ook onaanvaardbaar dat de Commissie nu als het ware ex novo met haar eigen interpretaties van dit onderwerp meent te moeten komen. |
| --- | --- |

2.3.5

Ten eerste maakt zij gebruik van artikel 15, lid 1, dat weliswaar in Richtlijn 2002/58/EG staat, maar dat een bijna letterlijke weergave is van bepalingen uit het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (artikelen 4 en 12) en het Europese mensenrechtenverdrag (artikel 9, lid 10, en artikel 11). Deze bepalingen zijn al op overvloedige en uitputtende wijze geïnterpreteerd door de bevoegde organen en rechterlijke machten, en het is dan ook onaanvaardbaar dat de Commissie nu als het ware ex novo met haar eigen interpretaties van dit onderwerp meent te moeten komen.

| 2.3.6 | Ten tweede stoelt deze „wettelijkheidstest” op een aantal bepalingen van een normatief instrument, namelijk het Handvest van de grondrechten, waarover in Europa weliswaar een zeer grote consensus bestaat, maar dat nog niet van kracht is en waarop justitiabelen zich dan ook nog niet kunnen beroepen. |
| --- | --- |

2.3.6

Ten tweede stoelt deze „wettelijkheidstest” op een aantal bepalingen van een normatief instrument, namelijk het Handvest van de grondrechten, waarover in Europa weliswaar een zeer grote consensus bestaat, maar dat nog niet van kracht is en waarop justitiabelen zich dan ook nog niet kunnen beroepen.

| 2.3.7 | Onbegrijpelijk genoeg is de test nóg zwakker: de Commissie kijkt namelijk alleen naar de artikelen 7 (over het privé- en het familie- en gezinsleven) en 8 (over bescherming van persoonsgegevens) van het Handvest en gaat daarbij voorbij aan andere voorschriften, zoals artikel 36 (toegang tot diensten van algemeen belang), artikel 38 (consumentenbescherming), artikel 47 (recht op een doeltreffende voorziening in rechte) en artikel 48 (vermoeden van onschuld). |
| --- | --- |

2.3.7

Onbegrijpelijk genoeg is de test nóg zwakker: de Commissie kijkt namelijk alleen naar de artikelen 7 (over het privé- en het familie- en gezinsleven) en 8 (over bescherming van persoonsgegevens) van het Handvest en gaat daarbij voorbij aan andere voorschriften, zoals artikel 36 (toegang tot diensten van algemeen belang), artikel 38 (consumentenbescherming), artikel 47 (recht op een doeltreffende voorziening in rechte) en artikel 48 (vermoeden van onschuld).

| 2.3.8 | De Commissie zou derhalve bij zichzelf te rade moeten gaan en zorgvuldiger en met nauwgezette eerbiediging van de grondrechten moeten handelen teneinde te voorkomen dat de constitutionele hoven van de lidstaten de door haar voorgestelde normen als „ongrondwettelijk” (5) bestempelen. |
| --- | --- |

2.3.8

De Commissie zou derhalve bij zichzelf te rade moeten gaan en zorgvuldiger en met nauwgezette eerbiediging van de grondrechten moeten handelen teneinde te voorkomen dat de constitutionele hoven van de lidstaten de door haar voorgestelde normen als „ongrondwettelijk” (5) bestempelen.

| 2.3.9 | In het licht van het subsidiariteitsbeginsel is het verbazingwekkend dat de Commissie uitlegt dat, gezien het feit dat tot op heden de Raad noch het Europees Parlement in staat zijn geweest een oplossing te vinden voor de problemen in kwestie, er een dringende noodzaak bestaat aan supranationale maatregelen ter regulering van de interne markt. |
| --- | --- |

2.3.9

In het licht van het subsidiariteitsbeginsel is het verbazingwekkend dat de Commissie uitlegt dat, gezien het feit dat tot op heden de Raad noch het Europees Parlement in staat zijn geweest een oplossing te vinden voor de problemen in kwestie, er een dringende noodzaak bestaat aan supranationale maatregelen ter regulering van de interne markt.

| 2.3.10 | Deze redeneertrant zou logisch zijn indien de veiligheidsproblemen vergelijkbaar waren met andere problemen die de werking van de interne markt beïnvloeden (bijvoorbeeld problemen die louter op de handel, de fiscus of de werkgelegenheid betrekking hebben); indien er verplichte termijnen bestonden voor de aanneming van normen (vastgelegd in Verdragen of in het afgeleid recht) of, tot slot, indien het mogelijk en nodig was hiervoor één juridische ruimte in te richten. |
| --- | --- |

2.3.10

Deze redeneertrant zou logisch zijn indien de veiligheidsproblemen vergelijkbaar waren met andere problemen die de werking van de interne markt beïnvloeden (bijvoorbeeld problemen die louter op de handel, de fiscus of de werkgelegenheid betrekking hebben); indien er verplichte termijnen bestonden voor de aanneming van normen (vastgelegd in Verdragen of in het afgeleid recht) of, tot slot, indien het mogelijk en nodig was hiervoor één juridische ruimte in te richten.

| 2.3.11 | De staatsveiligheid is echter geen rechtsgoed in het communautair recht, in tegenstelling tot de begrippen openbare orde en openbare veiligheid, die in de Verdragen staan zodat de lidstaten indien nodig uitzonderlijke beschermingsmaatregelen kunnen nemen. |
| --- | --- |

2.3.11

De staatsveiligheid is echter geen rechtsgoed in het communautair recht, in tegenstelling tot de begrippen openbare orde en openbare veiligheid, die in de Verdragen staan zodat de lidstaten indien nodig uitzonderlijke beschermingsmaatregelen kunnen nemen.

| 2.3.12 | De Verdragen bevatten ook geen duidelijke basis voor optreden op dit gebied noch een termijn die onmiddellijk optreden vereist. Tot slot zijn bedreigingen van de staatsveiligheid van de lidstaten niet te vangen in één harmonisatie-instrument dat onderling verschillende situaties op identieke (maar niet gemeenschappelijke wijze) aanpakt. |
| --- | --- |

2.3.12

De Verdragen bevatten ook geen duidelijke basis voor optreden op dit gebied noch een termijn die onmiddellijk optreden vereist. Tot slot zijn bedreigingen van de staatsveiligheid van de lidstaten niet te vangen in één harmonisatie-instrument dat onderling verschillende situaties op identieke (maar niet gemeenschappelijke wijze) aanpakt.

| 2.3.13 | Wat betreft het evenredigheidsbeginsel is bekend dat voor elke regel die de grondrechten inperkt, de nationale parlementen nieuwe wetgeving moeten vaststellen, en dat er hierbij garanties voor rechterlijke toetsing (ex ante of ex post) moeten worden gegeven. Het is moeilijk voor te stellen dat het wegvallen van enkele thans bestaande onzichtbare belemmeringen voor het leveren van elektronische communicatiediensten op het gehele gebied van de interne markt, zou kunnen leiden tot een serie wijzigingen van nationale wetten die de grondrechten waarborgen en van de nationale systemen ter bescherming van die rechten. |
| --- | --- |

2.3.13

Wat betreft het evenredigheidsbeginsel is bekend dat voor elke regel die de grondrechten inperkt, de nationale parlementen nieuwe wetgeving moeten vaststellen, en dat er hierbij garanties voor rechterlijke toetsing (ex ante of ex post) moeten worden gegeven. Het is moeilijk voor te stellen dat het wegvallen van enkele thans bestaande onzichtbare belemmeringen voor het leveren van elektronische communicatiediensten op het gehele gebied van de interne markt, zou kunnen leiden tot een serie wijzigingen van nationale wetten die de grondrechten waarborgen en van de nationale systemen ter bescherming van die rechten.

| 2.3.14 | Het EESC betwijfelt dus of het voorstel wel helemaal voldoet aan het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, aangezien er geen redenen worden gegeven die aannemelijk maken dat de doelstelling in kwestie het best door de Gemeenschap zelf kan worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

2.3.14

Het EESC betwijfelt dus of het voorstel wel helemaal voldoet aan het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel, aangezien er geen redenen worden gegeven die aannemelijk maken dat de doelstelling in kwestie het best door de Gemeenschap zelf kan worden verwezenlijkt.

| 2.3.15 | Anderzijds wekt het verbazing dat de Commissie in haar voorstel alleen spreekt over de behoeften en de legitieme rechten van de aanbieders van communicaties en geheel voorbijgaat aan de consument; zij vergeet dat het optreden van de Gemeenschap onder meer voorziet in „een bijdrage tot de versterking van de consumentenbescherming” (artikel 3, onder t) van het EG-Verdrag), waarbij „een hoog niveau van consumentenbescherming” wordt gewaarborgd, en de Gemeenschap bijdraagt „tot de bescherming van de economische belangen [van de Gemeenschappen]” (artikel 153 van het EG-Verdrag). |
| --- | --- |

2.3.15

Anderzijds wekt het verbazing dat de Commissie in haar voorstel alleen spreekt over de behoeften en de legitieme rechten van de aanbieders van communicaties en geheel voorbijgaat aan de consument; zij vergeet dat het optreden van de Gemeenschap onder meer voorziet in „een bijdrage tot de versterking van de consumentenbescherming” (artikel 3, onder t) van het EG-Verdrag), waarbij „een hoog niveau van consumentenbescherming” wordt gewaarborgd, en de Gemeenschap bijdraagt „tot de bescherming van de economische belangen [van de Gemeenschappen]” (artikel 153 van het EG-Verdrag).

2.4   Bijzondere opmerkingen

| 2.4.1 | Het voorstel is gebaseerd op artikel 95, lid 1, van het EG-Verdrag. Het verdient wat dit betreft aanbeveling ook te kijken naar het mogelijke effect ervan op de pijler „politiële en justitiële samenwerking in strafzaken”. Zo zouden derde landen er bij lidstaten op kunnen aandringen om, met het oog op de nationale veiligheid, met hen in ad hoc-overeenkomsten wederzijdse voorwaarden vast te leggen voor het leveren van elektronische communicatiediensten. |
| --- | --- |

2.4.1

Het voorstel is gebaseerd op artikel 95, lid 1, van het EG-Verdrag. Het verdient wat dit betreft aanbeveling ook te kijken naar het mogelijke effect ervan op de pijler „politiële en justitiële samenwerking in strafzaken”. Zo zouden derde landen er bij lidstaten op kunnen aandringen om, met het oog op de nationale veiligheid, met hen in ad hoc-overeenkomsten wederzijdse voorwaarden vast te leggen voor het leveren van elektronische communicatiediensten.

| 2.4.2 | In het dispositief van het voorstel, en wel in artikel 1, lijkt de Commissie te vergeten dat, ofschoon de gegevens van de werkingssfeer „neutraal” lijken (identiteit van de verzenders en ontvangers van de communicaties, duur van de communicaties, locatie, frequentie enz.) het wel gaat om elementen die in het privé-leven van de mensen binnendringen en in veel gevallen ook andere rechten kunnen schenden, zoals het beroepsgeheim of het recht op rechtsbijstand. |
| --- | --- |

2.4.2

In het dispositief van het voorstel, en wel in artikel 1, lijkt de Commissie te vergeten dat, ofschoon de gegevens van de werkingssfeer „neutraal” lijken (identiteit van de verzenders en ontvangers van de communicaties, duur van de communicaties, locatie, frequentie enz.) het wel gaat om elementen die in het privé-leven van de mensen binnendringen en in veel gevallen ook andere rechten kunnen schenden, zoals het beroepsgeheim of het recht op rechtsbijstand.

| 2.4.3 | In de huidige Europese openbare orde, die stoelt op het Europese Mensenrechtenverdrag en de grondwettelijke tradities van de lidstaten, heeft het recht op privacy niet alleen een passief aspect maar ook, zij het in mindere mate, een actief aspect. |
| --- | --- |

2.4.3

In de huidige Europese openbare orde, die stoelt op het Europese Mensenrechtenverdrag en de grondwettelijke tradities van de lidstaten, heeft het recht op privacy niet alleen een passief aspect maar ook, zij het in mindere mate, een actief aspect.

| 2.4.4 | Dat wil zeggen dat privé-personen, wel of niet onderdanen van de Europese Unie, het recht hebben om te weten wie waarom en hoe vaak hun communicaties onderschept, en het recht hebben op toegang tot iedere openbare of particuliere gegevensbank waar dit soort handelingen worden vastgelegd (6). |
| --- | --- |

2.4.4

Dat wil zeggen dat privé-personen, wel of niet onderdanen van de Europese Unie, het recht hebben om te weten wie waarom en hoe vaak hun communicaties onderschept, en het recht hebben op toegang tot iedere openbare of particuliere gegevensbank waar dit soort handelingen worden vastgelegd (6).

| 2.4.5 | Het voorstel tast grondrechten aan, en wel artikel 8 van het EVRM, en kan een aanzienlijk effect hebben op de openbare vrijheden en grondrechten, en daarom is het Comité van oordeel dat, zoals iedere uitzondering op de algemene regel, de inhoud ervan beperkt moet blijven tot voorwaarden die bovengenoemde rechten zo weinig mogelijk aantasten. |
| --- | --- |

2.4.5

Het voorstel tast grondrechten aan, en wel artikel 8 van het EVRM, en kan een aanzienlijk effect hebben op de openbare vrijheden en grondrechten, en daarom is het Comité van oordeel dat, zoals iedere uitzondering op de algemene regel, de inhoud ervan beperkt moet blijven tot voorwaarden die bovengenoemde rechten zo weinig mogelijk aantasten.

| 2.4.6 | De categorieën gegevens die moeten worden bewaard staan in artikel 4 en in een bijlage, in een „eerste lijst” die middels de „comitologie”-procedure kan worden herzien. Aangezien het om een grondrecht gaat, vindt het Comité het echter niet juist dat het Parlement niet wordt betrokken bij een eventuele verruiming van de categorieën gegevens die moeten worden bewaard, en dat gebruik wordt gemaakt van een methode die wel geschikt is voor de toepassing van neutrale, technische normen maar zeker niet voor het onderwerp van dit voorstel, namelijk de regelgeving voor het bewaren van gegevens. |
| --- | --- |

2.4.6

De categorieën gegevens die moeten worden bewaard staan in artikel 4 en in een bijlage, in een „eerste lijst” die middels de „comitologie”-procedure kan worden herzien. Aangezien het om een grondrecht gaat, vindt het Comité het echter niet juist dat het Parlement niet wordt betrokken bij een eventuele verruiming van de categorieën gegevens die moeten worden bewaard, en dat gebruik wordt gemaakt van een methode die wel geschikt is voor de toepassing van neutrale, technische normen maar zeker niet voor het onderwerp van dit voorstel, namelijk de regelgeving voor het bewaren van gegevens.

| 2.4.7 | De hoeveelheid te bewaren gegevens is te groot om nuttige informatie te kunnen vinden voor onderzoek, en daarom zou het aantal te bewaren gegevens beperkt moeten worden. Dit aantal moet in verhouding staan tot de doelstelling van het voorstel en de gegevens dienen uitsluitend met toestemming van de rechter toegankelijk te zijn. Het doel van het voorstel om bepaalde strafbare feiten te „voorkómen”, is moeilijk te begrijpen, hoewel het bewaren van deze gegevens nuttig kan zijn voor het onderzoek en voor andere doeleinden van het voorstel. |
| --- | --- |

2.4.7

De hoeveelheid te bewaren gegevens is te groot om nuttige informatie te kunnen vinden voor onderzoek, en daarom zou het aantal te bewaren gegevens beperkt moeten worden. Dit aantal moet in verhouding staan tot de doelstelling van het voorstel en de gegevens dienen uitsluitend met toestemming van de rechter toegankelijk te zijn. Het doel van het voorstel om bepaalde strafbare feiten te „voorkómen”, is moeilijk te begrijpen, hoewel het bewaren van deze gegevens nuttig kan zijn voor het onderzoek en voor andere doeleinden van het voorstel.

| 2.4.8 | De bewaringstermijn is te lang, aangezien de Commissie geen goede reden geeft voor de noodzaak van deze bewaringstermijnen. Het Comité vindt een uniforme periode van zes maanden, met de nodige maatregelen inzake veiligheid en vertrouwelijkheid, voldoende. |
| --- | --- |

2.4.8

De bewaringstermijn is te lang, aangezien de Commissie geen goede reden geeft voor de noodzaak van deze bewaringstermijnen. Het Comité vindt een uniforme periode van zes maanden, met de nodige maatregelen inzake veiligheid en vertrouwelijkheid, voldoende.

| 2.4.9 | Het voorstel bevat geen regels die een eventuele toegang van de aanbieders en andere belanghebbenden tot de opgeslagen gegevens beletten. Er moet daarom een regeling komen dat deze gegevens uitsluitend toegankelijk zijn in specifieke gevallen en onder toezicht van de rechter. Helaas wordt in het voorstel niet aangegeven in welke vorm de opgeslagen gegevens tijdens de vereiste termijnen zullen worden beschermd. |
| --- | --- |

2.4.9

Het voorstel bevat geen regels die een eventuele toegang van de aanbieders en andere belanghebbenden tot de opgeslagen gegevens beletten. Er moet daarom een regeling komen dat deze gegevens uitsluitend toegankelijk zijn in specifieke gevallen en onder toezicht van de rechter. Helaas wordt in het voorstel niet aangegeven in welke vorm de opgeslagen gegevens tijdens de vereiste termijnen zullen worden beschermd.

| 2.4.10 | De verwijzing in het voorstel naar „de bevoegde nationale autoriteiten” waaraan de gegevens moeten worden verstrekt, is veel te algemeen; er zou uitdrukkelijk moeten worden gesteld dat de opgeslagen gegevens uitsluitend kunnen worden toegezonden aan „autoriteiten” die de kwaliteit, de vertrouwelijkheid en de veiligheid van de verkregen gegevens garanderen. Het Comité vindt dat bepaalde concepten in het voorstel, zoals het bovengenoemde, gedefinieerd dienen te worden teneinde te voorkomen dat ze op uiteenlopende manieren worden uitgelegd. |
| --- | --- |

2.4.10

De verwijzing in het voorstel naar „de bevoegde nationale autoriteiten” waaraan de gegevens moeten worden verstrekt, is veel te algemeen; er zou uitdrukkelijk moeten worden gesteld dat de opgeslagen gegevens uitsluitend kunnen worden toegezonden aan „autoriteiten” die de kwaliteit, de vertrouwelijkheid en de veiligheid van de verkregen gegevens garanderen. Het Comité vindt dat bepaalde concepten in het voorstel, zoals het bovengenoemde, gedefinieerd dienen te worden teneinde te voorkomen dat ze op uiteenlopende manieren worden uitgelegd.

| 2.4.11 | Het wekt verbazing dat artikel 10 van het voorstel een regeling bevat voor de zogenoemde „extra kosten” die aanbieders moeten maken voor het nakomen van de verplichtingen inzake het opslaan en doorgeven van gegevens. Volgens de Commissie moeten deze kosten uit de openbare middelen worden vergoed, omdat de baten inzake openbare veiligheid in de samenleving als geheel voelbaar zijn (overweging 13). |
| --- | --- |

2.4.11

Het wekt verbazing dat artikel 10 van het voorstel een regeling bevat voor de zogenoemde „extra kosten” die aanbieders moeten maken voor het nakomen van de verplichtingen inzake het opslaan en doorgeven van gegevens. Volgens de Commissie moeten deze kosten uit de openbare middelen worden vergoed, omdat de baten inzake openbare veiligheid in de samenleving als geheel voelbaar zijn (overweging 13).

| 2.4.12 | Wat dit betreft is het Comité het allerminst eens met de Commissie; deze uitspraak is op zijn zachtst gezegd onnauwkeurig, omdat iedere lidstaat in alle vrijheid bepaalt hoeveel van deze kosten worden vergoed en op welke wijze, aan de hand van hun eigen criteria, omstandigheden en vereisten qua veiligheid, hoewel veel lidstaten, zoals de Commissie in overweging 5 erkent, hierover niet eens wetgeving hebben vastgesteld. |
| --- | --- |

2.4.12

Wat dit betreft is het Comité het allerminst eens met de Commissie; deze uitspraak is op zijn zachtst gezegd onnauwkeurig, omdat iedere lidstaat in alle vrijheid bepaalt hoeveel van deze kosten worden vergoed en op welke wijze, aan de hand van hun eigen criteria, omstandigheden en vereisten qua veiligheid, hoewel veel lidstaten, zoals de Commissie in overweging 5 erkent, hierover niet eens wetgeving hebben vastgesteld.

| 2.4.13 | Het standpunt van de Commissie roept de volgende vragen op:






  — | Profiteren de aanbieders van deze diensten dan niet van de maatschappelijke veiligheid en stabiliteit die door de lidstaten worden gewaarborgd? |
| --- | --- | --- |

2.4.13

Het standpunt van de Commissie roept de volgende vragen op:

—

Profiteren de aanbieders van deze diensten dan niet van de maatschappelijke veiligheid en stabiliteit die door de lidstaten worden gewaarborgd?

| — | Profiteren de aanbieders niet van de rechtszekerheid van de rechtsstaat? of |
| --- | --- |

—

Profiteren de aanbieders niet van de rechtszekerheid van de rechtsstaat? of

| — | Hebben de aanbieders dan geen toegang tot de interne markt, waar zij op legitieme wijze kunnen opereren dankzij de zorgvuldigheid van de nationale overheden, en niet alleen dankzij het optreden van de Commissie? |
| --- | --- |

—

Hebben de aanbieders dan geen toegang tot de interne markt, waar zij op legitieme wijze kunnen opereren dankzij de zorgvuldigheid van de nationale overheden, en niet alleen dankzij het optreden van de Commissie?

| 2.4.14 | Om alle hierboven genoemde redenen en wanneer we ervan uitgaan dat de voorgestelde richtlijn het haalt, zouden deze kosten moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien. Het Comité acht dit voorstel voor de vergoeding van extra kosten ongepast en vindt dat het geschrapt moet worden. |
| --- | --- |

2.4.14

Om alle hierboven genoemde redenen en wanneer we ervan uitgaan dat de voorgestelde richtlijn het haalt, zouden deze kosten moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien. Het Comité acht dit voorstel voor de vergoeding van extra kosten ongepast en vindt dat het geschrapt moet worden.

| 2.4.15 | Om alle hierboven genoemde redenen zou de Commissie, als „hoedster van de Verdragen” en van de grondbeginselen ervan, volgens artikel 6, de leden 1 (7) en 2 (8) van het EU-Verdrag, dit voorstel ingrijpend moeten herzien omdat het volgens het Comité de grondrechten niet in hun geheel eerbiedigt, evenmin als de regels voor toegang, gebruik of uitwisseling van gegevens. |
| --- | --- |

2.4.15

Om alle hierboven genoemde redenen zou de Commissie, als „hoedster van de Verdragen” en van de grondbeginselen ervan, volgens artikel 6, de leden 1 (7) en 2 (8) van het EU-Verdrag, dit voorstel ingrijpend moeten herzien omdat het volgens het Comité de grondrechten niet in hun geheel eerbiedigt, evenmin als de regels voor toegang, gebruik of uitwisseling van gegevens.

Brussel, 19 januari 2006.

De voorzitster

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens. PB L 281 van 23.11.1995.

1

(2)  Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie. PB L 201 van 31.7.2002.

2

(3)  Advies, goedgekeurd door de zitting van 24 en 25 januari 2001 (adviseur: LAGERHOLM, PB C 123 van 25.4.2001).

3

(4)  Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, op 4 november 1950 te Rome ondertekend.

4

(5)  Zie in dit verband het recente besluit van het constitutioneel hof van Duitsland, dat een instrument, het zogeheten „Europees aanhoudingsbevel”, dat in de strijd tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad nog belangrijker is dan het onderwerp waarmee wij ons nu bezighouden, „ongrondwettelijk” heeft genoemd.

5

(6)  Uitspraken van het EHRM, gedaan in de zaken AMANN(2000), KOPP(1998), HALFORD(1997), en MALONE (1984)

6

(7)  Artikel 6, lid 1 van het EU-Verdrag: De Unie is gegrondvest op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en van de rechtsstaat, welke beginselen de lidstaten gemeen hebben.

7

De Unie is gegrondvest op de beginselen van vrijheid, democratie, eerbiediging van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, en van de rechtsstaat, welke beginselen de lidstaten gemeen hebben

(8)  Artikel 6, lid 2 van het EU-Verdrag: De Unie eerbiedigt de grondrechten, zoals die worden gewaarborgd door het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en zoals zij uit de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten voortvloeien, als algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht.

8

De Unie eerbiedigt de grondrechten, zoals die worden gewaarborgd door het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en zoals zij uit de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten voortvloeien, als algemene beginselen van het Gemeenschapsrecht

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen zijn tijdens de behandeling van het advies verworpen, hoewel er meer dan een kwart van de stemmen voor werd uitgebracht.

Par. 1.5

Deze paragraaf schrappen.

De extra kosten die de aanbieders zullen moeten maken om de in het voorstel genoemde verplichtingen na te komen inzake bewaring en overdracht van gegevens, zouden moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien.

Motivering

Spreekt voor zich.

Par. 2.4.11

Als volgt wijzigen:

Het wekt verbazing dat Artikel 10 van het voorstel bevat een regelingt voor de zogenoemde „extra kosten” die aanbieders moeten maken voor het nakomen van de verplichtingen inzake het opslaan en doorgeven van gegevens. Volgens d De Commissie stelt voor moeten deze kosten uit de openbare middelen te vergoeden worden vergoed, omdat de baten inzake openbare veiligheid in de samenleving als geheel voelbaar zijn (overweging 13).

Motivering

Spreekt voor zich.

Par. 2.4.12

Tekst als volgt vervangen:

Wat dit betreft is het Comité het allerminst eens met de Commissie; deze uitspraak is op zijn zachtst gezegd onnauwkeurig, omdat iedere lidstaat in alle vrijheid bepaalt hoeveel van deze kosten worden vergoed en op welke wijze, aan de hand van hun eigen criteria, omstandigheden en vereisten qua veiligheid, hoewel veel lidstaten, zoals de Commissie in overweging 5 erkent, hierover niet eens wetgeving hebben vastgesteld.

„Het voorstel zal leiden tot hoge kosten voor de industrie. Thans is het zo dat bedrijven gegevens genereren, verwerken en opslaan voor facturering, voor commerciële en andersoortige legitieme doeleinden. Bijkomende vereisten (nog meer soorten gegevens, langere bewaringstermijnen) zouden tot extra kosten leiden die ook moeten worden gedekt. Aangezien veiligheid duidelijk een verantwoordelijkheid van de overheid is (die dan ook door de staat dient te worden gefinancierd) zouden de lidstaten de kosten van het bewaren van de gegevens moeten dragen middels een vergoeding aan de ICT-bedrijven.”

Motivering

Spreekt voor zich.

Par. 2.4.13

Tekst als volgt vervangen:

„1.1.1. Het standpunt van de Commissie roept de volgende vragen op:

„1.1.1. Het standpunt van de Commissie roept de volgende vragen op:

| — | Profiteren de aanbieders van deze diensten dan niet van de maatschappelijke veiligheid en stabiliteit die door de lidstaten worden gewaarborgd? |
| --- | --- |

—

Profiteren de aanbieders van deze diensten dan niet van de maatschappelijke veiligheid en stabiliteit die door de lidstaten worden gewaarborgd?

Profiteren de aanbieders van deze diensten dan niet van de maatschappelijke veiligheid en stabiliteit die door de lidstaten worden gewaarborgd?

| — | Profiteren de aanbieders niet van de rechtszekerheid van de rechtsstaat? of |
| --- | --- |

—

Profiteren de aanbieders niet van de rechtszekerheid van de rechtsstaat? of

Profiteren de aanbieders niet van de rechtszekerheid van de rechtsstaat? of

| — | Hebben de aanbieders dan geen toegang tot de interne markt, waar zij op legitieme wijze kunnen opereren dankzij de zorgvuldigheid van de nationale overheden, en niet alleen dankzij het optreden van de Commissie? |
| --- | --- |

—

Hebben de aanbieders dan geen toegang tot de interne markt, waar zij op legitieme wijze kunnen opereren dankzij de zorgvuldigheid van de nationale overheden, en niet alleen dankzij het optreden van de Commissie?

Hebben de aanbieders dan geen toegang tot de interne markt, waar zij op legitieme wijze kunnen opereren dankzij de zorgvuldigheid van de nationale overheden, en niet alleen dankzij het optreden van de Commissie?

De redenering achter het voorstel is dat Europa behoefte heeft aan een geharmoniseerde aanpak van de bewaring van gegevens als maatregel in de strijd tegen misdaad en terrorisme. Indien sommige Europese landen de rekening van de misdaadbestrijding betalen terwijl andere besluiten deze nogal aanzienlijke financiële last op de aanbieders af te wentelen, zal de Europese telecommunicatiemarkt weldra te lijden hebben van ernstige verstoringen van de mededinging. Op dit punt staat het Comité derhalve vierkant achter de Commissie.”

Motivering

Spreekt voor zich.

Par. 2.4.14

Deze paragraaf schrappen.

Om alle hierboven genoemde redenen en wanneer we ervan uitgaan dat de voorgestelde richtlijn het haalt, zouden deze kosten moeten worden gezien als een last die de aanbieders moeten dragen omdat zij nu eenmaal marktpartijen zijn, zonder dat de schatkist, en dus alle burgers, hiervoor op hoeven te draaien. Het Comité acht dit voorstel voor de vergoeding van extra kosten ongepast en vindt dat het geschrapt moet worden.

Motivering

Spreekt voor zich.

Uitslag van de stemming (over alle wijzigingsvoorstellen)

Voor: 53

Tegen: 54

Onthoudingen: 15

---

| 21.3.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 69/22 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 69/22

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving”

(COM (2005) 399 final — 2005/0166 (COD))

(2006/C 69/05)

De Raad heeft op 18 januari 2006 besloten om, overeenkomstig art. 262 van het EG-Verdrag, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het bovengenoemde voorstel.

De gespecialiseerde afdeling „Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap”, die was belast met de desbetreffende voorbereidende werkzaamheden, heeft haar advies goedgekeurd op 14 november 2005. Rapporteur was de heer Olsson.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 423e zitting van 18 en 19 januari 2006 (vergadering van 18 januari) het volgende advies uitgebracht, dat werd goedgekeurd met 33 stemmen vóór en geen stemmen tegen, bij 1 onthouding:

1.   Inleiding

| 1.1 | Eind 2003 diende de Commissie een voorstel in tot herschikking van Verordening (EEG) nr. 302/93 van de Raad inzake de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD).
  Als rechtsgrond werd artikel 308 van het Verdrag gekozen. |
| --- | --- |

1.1

Eind 2003 diende de Commissie een voorstel in tot herschikking van Verordening (EEG) nr. 302/93 van de Raad inzake de oprichting van een Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EWDD).

Als rechtsgrond werd artikel 308 van het Verdrag gekozen.

| 1.2 | Na discussies in de Raad werd besloten de rechtsgrond van het voorstel te wijzigen in artikel 152, dat medebeslissing door het Europese Parlement impliceert. Tegelijkertijd werden naar aanleiding van de discussies in de Raad enkele kleinere wijzigingen in het voorstel voor een verordening aangebracht, die eind augustus 2005 werden gepresenteerd. |
| --- | --- |

1.2

Na discussies in de Raad werd besloten de rechtsgrond van het voorstel te wijzigen in artikel 152, dat medebeslissing door het Europese Parlement impliceert. Tegelijkertijd werden naar aanleiding van de discussies in de Raad enkele kleinere wijzigingen in het voorstel voor een verordening aangebracht, die eind augustus 2005 werden gepresenteerd.

2.   Algemene opmerkingen

| 2.1 | Het EESC heeft zich in oktober 2004 over het oorspronkelijke voorstel uitgesproken (1). De standpunten die daarbij naar voren werden gebracht, vormen nu ook de basis van onderhavig advies, wat in de eerste plaats geldt voor de aanbeveling om de maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met de drugsproblematiek, te betrekken bij de werkzaamheden van het EWDD. |
| --- | --- |

2.1

Het EESC heeft zich in oktober 2004 over het oorspronkelijke voorstel uitgesproken (1). De standpunten die daarbij naar voren werden gebracht, vormen nu ook de basis van onderhavig advies, wat in de eerste plaats geldt voor de aanbeveling om de maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met de drugsproblematiek, te betrekken bij de werkzaamheden van het EWDD.

| 2.2 | Het EESC kan zich vinden in het voorstel om de rechtsgrondslag van de ontwerpverordening te wijzigen. Het is niet meer dan vanzelfsprekend dat het Europees Parlement daadwerkelijk medebeslissingsrecht krijgt, alleen al omdat op deze wijze de transparantie van het officiële besluitvormingsproces naar het publiek toe wordt gewaarborgd. Op grond van het nieuwe voorstel (2) krijgt het EP een grotere rol. Het mag o.a. twee onafhankelijke deskundigen met een bijzondere kennis op het gebied van drugs benoemen in de raad van bestuur. Het Comité dringt er met klem op aan dat deze twee deskundigen verbonden zijn. |
| --- | --- |

2.2

Het EESC kan zich vinden in het voorstel om de rechtsgrondslag van de ontwerpverordening te wijzigen. Het is niet meer dan vanzelfsprekend dat het Europees Parlement daadwerkelijk medebeslissingsrecht krijgt, alleen al omdat op deze wijze de transparantie van het officiële besluitvormingsproces naar het publiek toe wordt gewaarborgd. Op grond van het nieuwe voorstel (2) krijgt het EP een grotere rol. Het mag o.a. twee onafhankelijke deskundigen met een bijzondere kennis op het gebied van drugs benoemen in de raad van bestuur. Het Comité dringt er met klem op aan dat deze twee deskundigen verbonden zijn.

| 2.3 | Het EESC wijst eveneens op het ontwerp van een interinstitutioneel akkoord betreffende een kader voor Europese regelgevende agentschappen, waarin staat dat de interne organisatie van de agentschappen ook de participatie van de belanghebbende partijen en een hoge mate van transparantie dient te garanderen (3). Zo zouden vertegenwoordigers van de belanghebbende partijen moeten worden benoemd als lid van de raad van bestuur. In dit verband wordt o.a. verwezen naar het Witboek „Europese governance”. |
| --- | --- |

2.3

Het EESC wijst eveneens op het ontwerp van een interinstitutioneel akkoord betreffende een kader voor Europese regelgevende agentschappen, waarin staat dat de interne organisatie van de agentschappen ook de participatie van de belanghebbende partijen en een hoge mate van transparantie dient te garanderen (3). Zo zouden vertegenwoordigers van de belanghebbende partijen moeten worden benoemd als lid van de raad van bestuur. In dit verband wordt o.a. verwezen naar het Witboek „Europese governance”.

3.   Specifieke opmerkingen over afzonderlijke artikelen in de verordening

3.1   Artikel 5 — Europees Netwerk voor informatie

Het Europese netwerk bestaat uit nationale knooppunten, die de schakel tussen de deelnemende lidstaten en het Waarnemingscentrum vormen. Deze knooppunten moeten de gegevens op nationaal niveau verzamelen en analyseren aan de hand van richtsnoeren die in samenwerking met het Waarnemingscentrum zijn vastgesteld. Voor hun werkzaamheden krijgen de knooppunten jaarlijks ook een subsidie van de EU in het kader van een „grant agreement for action”.

Het EESC dringt erop aan dat het Waarnemingscentrum in zijn richtsnoeren en overeenkomsten met de lidstaten als bepaling opneemt dat de knooppunten moeten samenwerken met nationale organisaties, waaronder ngo's, die zich bezighouden met de drugsproblematiek.

Dit dient ook duidelijk te worden aangegeven in artikel 5, lid 2 (a). De derde zin hierin dient als volgt te worden gewijzigd: „Zij verzamelen en analyseren in samenwerking met deskundigen en organisaties die op dit gebied werkzaam zijn, op nationaal niveau alle relevante gegevens over drugs en drugsverslaving, alsmede over het beleid dat wordt ontwikkeld in antwoord op deze problematiek.”

3.2   Artikel 20 — Samenwerking met andere nationale en internationale organisaties en instanties

Het Waarnemingscentrum dient actief te streven naar samenwerking met internationale organisaties en andere, met name Europese, gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties die bevoegd zijn op het gebied van drugs. Deze samenwerking moet gebaseerd zijn op formele werkafspraken met voornoemde instanties en organisaties. Over deze afspraken brengt de Commissie advies uit. Ook internationale organisaties kunnen door de raad van bestuur als waarnemer worden uitgenodigd.

Om de participatie van genoemde organisaties een meer systematische en regelmatige structuur te geven stelt het EESC voor een samenwerkingsorgaan op te richten en deze ook te noemen in de verordening. Dit kan door de volgende zin toe te voegen aan artikel 20: „Om overleg te plegen over de opzet van de samenwerking zal het Waarnemingscentrum een contactgroep oprichten met vertegenwoordigers van organisaties die zich bezighouden met drugsproblematiek”.

Brussel, 18 januari 2006.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Anne-Marie SIGMUND

---

(1)  Advies over het „Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het Europees waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving”; algemeen rapporteur: de heer Olsson (PB C 120 van 20.05.2005).

1

(2)  COM(2005) 399 final.

2

(3)  COM(2005) 59 final en COM(2005) 718 final.

3

---